ಶ್ರೀಮದ್ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ರಾಮಾಯಣೇ ಅರಣ್ಯಕಾಣ್ಡಮ್ ।
ಅಥ ದಶಮಸ್ಸರ್ಗಃ ।
ವಾಕ್ಯಮೇತತ್ತು ವೈದೇಹ್ಯಾ ವ್ಯಾಹೃತಂ ಭರ್ತೃಭಕ್ತಯಾ ।
ಶ್ರುತ್ವಾ ಧರ್ಮೇ ಸ್ಥಿತೋ ರಾಮಃ ಪ್ರತ್ಯುವಾಚಾಥ ಮೈಥಿಲೀಮ್ ॥ 1 ॥
ಹಿತಮುಕ್ತಂ ತ್ವಯಾ ದೇವಿ ಸ್ನಿಗ್ಧಯಾ ಸದೃಶಂ ವಚಃ ।
ಕುಲಂ ವ್ಯಪದಿಶನ್ತ್ಯಾ ಚ ಧರ್ಮಜ್ಞೇ ಜನಕಾತ್ಮಜೇ ॥ 2 ॥
ಕಿನ್ತು ವಕ್ಷ್ಯಾಮ್ಯಹಂ ದೇವಿ ತ್ವಯೈವೋಕ್ತಮಿದಂ ವಚಃ ।
ಕ್ಷತ್ರಿಯೈರ್ಧಾರ್ಯತೇ ಚಾಪೋ ನಾರ್ತಶಬ್ದೋ ಭವೇದಿತಿ ॥ 3 ॥
ತೇ ಚಾರ್ತಾ ದಣ್ಡಕಾರಣ್ಯೇ ಮುನಯಸ್ಸಂಶಿತವ್ರತಾಃ ।
ಮಾಂ ಸೀತೇ ಸ್ವಯಮಾಗಮ್ಯ ಶರಣ್ಯಾಶ್ಶರಣಂ ಗತಾಃ ॥ 4 ॥
ವಸನ್ತೋ ಧರ್ಮನಿರತಾ ವನೇ ಮೂಲಫಲಾಶನಾಃ ।
ನ ಲಭನ್ತೇ ಸುಖಂ ಭೀತಾ ರಾಕ್ಷಸೈಃ ಕ್ರೂರಕರ್ಮಭಿಃ ॥ 5 ॥
ಕಾಲೇ ಕಾಲೇ ಚ ನಿರತಾ ನಿಯಮೈರ್ವಿವಿಧೈರ್ವನೇ ।
ಭಕ್ಷ್ಯನ್ತೇ ರಾಕ್ಷಸೈರ್ಭೀಮೈರ್ನರಮಾಂಸೋಪಜೀವಿಭಿಃ ॥ 6 ॥
ತೇ ಭಕ್ಷ್ಯಮಾಣಾ ಮುನಯೋ ದಣ್ಡಕಾರಣ್ಯವಾಸಿನಃ ।
ಅಸ್ಮಾನಭ್ಯವಪದ್ಯೇತಿ ಮಾಮೂಚುರ್ದ್ವಿಜಸತ್ತಮಾ ॥ 7 ॥
ಮಯಾ ತು ವಚನಂ ಶ್ರುತ್ವಾ ತೇಷಾಮೇವಂ ಮುಖಾಚ್ಚ್ಯುತಮ್ ।
ಕೃತ್ವಾ ಚರಣಶುಶ್ರೂಷಾಂ ವಾಕ್ಯಮೇತದುದಾಹೃತಮ್ ॥ 8 ॥
ಪ್ರಸೀದನ್ತು ಭವನ್ತೋ ಮೇ ಹ್ರೀರೇಷಾ ಹಿ ಮಮಾತುಲಾ ।
ಯದೀದೃಶೈರಹಂ ವಿಪ್ರೈರುಪಸ್ಥೇಯೈರುಪಸ್ಥಿತಃ ॥ 9 ॥
ಕಿಂ ಕರೋಮೀತಿ ಚ ಮಯಾ ವ್ಯಾಹೃತಂ ದ್ವಿಜಸನ್ನಿಧೌ ।
ಸರ್ವೈರೇತೈಸ್ಸಮಾಗಮ್ಯ ವಾಗಿಯಂ ಸಮುದಾಹೃತಾ ॥ 10 ॥
ರಾಕ್ಷಸೈರ್ದಣ್ಡಕಾರಣ್ಯೇ ಬಹುಭಿಃ ಕಾಮರೂಪಿಭಿಃ ।
ಅರ್ದಿತಾಸ್ಸ್ಮ ದೃಢಂ ರಾಮ ಭವಾನ್ನಸ್ತತ್ರ ರಕ್ಷತು ॥ 11 ॥
ಹೋಮಕಾಲೇಷು ಸಮ್ಪ್ರಾಪ್ತಾಃ ಪರ್ವಕಾಲೇಷು ಚಾನಘ ।
ಧರ್ಷಯನ್ತಿ ಸುದುರ್ಧರ್ಷಾ ರಾಕ್ಷಸಾಃ ಪಿಶಿತಾಶನಾಃ ॥ 12 ॥
ರಾಕ್ಷಸೈರ್ಧರ್ಷಿತಾನಾಂ ಚ ತಾಪಸಾನಾಂ ತಪಸ್ವಿನಾಮ್ ।
ಗತಿಂ ಮೃಗಯಮಾಣಾನಾಂ ಭವಾನ್ನಃ ಪರಮಾ ಗತಿಃ ॥ 13 ॥
ಕಾಮಂ ತಪಃಪ್ರಭಾವೇನ ಶಕ್ತಾ ಹನ್ತುಂ ನಿಶಾಚರಾನ್ ।
ಚಿರಾರ್ಜಿತಂ ತು ನೇಚ್ಛಾಮಸ್ತಪಃ ಖಣ್ಡಯಿತುಂ ವಯಮ್ ॥ 14 ॥
ಬಹುವಿಘ್ನಂ ತಪೋ ನಿತ್ಯಂ ದುಶ್ಚರಂ ಚೈವ ರಾಘವ ।
ತೇನ ಶಾಪಂ ನ ಮುಞ್ಚಾಮೋ ಭಕ್ಷ್ಯಮಾಣಾಶ್ಚ ರಾಕ್ಷಸೈಃ ॥ 15 ॥
ತದರ್ಧ್ಯಮಾನಾನ್ರಕ್ಷೋಭಿರ್ದಣ್ಡಕಾರಣ್ಯವಾಸಿಭಿಃ ।
ರಕ್ಷ ನಸ್ತ್ವಂ ಸಹ ಭ್ರಾತ್ರಾ ತ್ವನ್ನಾಥಾ ಹಿ ವಯಂ ವನೇ ॥ 16 ॥
ಮಯಾ ಚೈತದ್ವಚಶ್ಶ್ರುತ್ವಾ ಕಾರ್ತ್ಸ್ನ್ಯೇನ ಪರಿಪಾಲನಮ್ ।
ಋಷೀಣಾಂ ದಣ್ಡಕಾರಣ್ಯೇ ಸಂಶ್ರುತಂ ಜನಕಾತ್ಮಜೇ ॥ 17 ॥
ಸಂಶ್ರುತ್ಯ ಚ ನ ಶಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ಜೀವಮಾನಃ ಪ್ರತಿಶ್ರವಮ್ ।
ಮುನೀನಾಮನ್ಯಥಾ ಕರ್ತುಂ ಸತ್ಯಮಿಷ್ಟಂ ಹಿ ಮೇ ಸದಾ ॥ 18 ॥
ಅಪ್ಯಹಂ ಜೀವಿತಂ ಜಹ್ಯಾಂ ತ್ವಾಂ ವಾ ಸೀತೇ ಸಲಕ್ಷ್ಮಣಾಮ್ ।
ನ ತು ಪ್ರತಿಜ್ಞಾಂ ಸಂಶ್ರುತ್ಯ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೇಭ್ಯೋ ವಿಶೇಷತಃ ॥ 19 ॥
ತದವಶ್ಯಂ ಮಯಾ ಕಾರ್ಯಮೃಷೀಣಾಂ ಪರಿಪಾಲನಮ್ ।
ಅನುಕ್ತೇನಾಪಿ ವೈದೇಹಿ ಪ್ರತಿಜ್ಞಾಯ ತು ಕಿಂ ಪುನಃ ॥ 20 ॥
ಮಮ ಸ್ನೇಹಾಚ್ಚ ಸೌಹಾರ್ದಾದಿದಮುಕ್ತನ್ತ್ವಯಾಽನಘೇ ।
ಪರಿತುಷ್ಟೋಽಸ್ಮ್ಯಹಂ ಸೀತೇ ನ ಹ್ಯನಿಷ್ಟೋಽನುಶಿಷ್ಯತೇ ॥ 21 ॥
ಸದೃಶಂ ಚಾನುರೂಪಂ ಚ ಕುಲಸ್ಯ ತವ ಚಾತ್ಮನಃ ।
ಸಧರ್ಮಚಾರಿಣೀ ಮೇ ತ್ವಂ ಪ್ರಾಣೇಭ್ಯೋಽಪಿ ಗರೀಯಸೀ ॥ 22 ॥
ಇತ್ಯೇವಮುಕ್ತ್ವಾ ವಚನಂ ಮಹಾತ್ಮಾ ಸೀತಾಂ ಪ್ರಿಯಾಂ ಮೈಥಿಲರಾಜಪುತ್ರೀಮ್ ।
ರಾಮೋ ಧನುಷ್ಮಾನ್ಸಹ ಲಕ್ಷ್ಮಣೇನ ಜಗಾಮ ರಮ್ಯಾಣಿ ತಪೋವನಾನಿ ॥ 23 ॥
ಇತ್ಯಾರ್ಷೇ ಶ್ರೀಮದ್ರಾಮಾಯಣೇ ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ಆದಿಕಾವ್ಯೇ ಅರಣ್ಯಕಾಣ್ಡೇ ದಶಮಸ್ಸರ್ಗಃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe araṇyakāṇḍam |
atha daśamassargaḥ |
vākyametattu vaidehyā vyāhṛtaṃ bhartṛbhaktayā |
śrutvā dharme sthito rāmaḥ pratyuvācātha maithilīm || 1 ||
hitamuktaṃ tvayā devi snigdhayā sadṛśaṃ vacaḥ |
kulaṃ vyapadiśantyā ca dharmajñe janakātmaje || 2 ||
kintu vakṣyāmyahaṃ devi tvayaivoktamidaṃ vacaḥ |
kṣatriyairdhāryate cāpo nārtaśabdo bhavediti || 3 ||
te cārtā daṇḍakāraṇye munayassaṃśitavratāḥ |
māṃ sīte svayamāgamya śaraṇyāśśaraṇaṃ gatāḥ || 4 ||
vasanto dharmaniratā vane mūlaphalāśanāḥ |
na labhante sukhaṃ bhītā rākṣasaiḥ krūrakarmabhiḥ || 5 ||
kāle kāle ca niratā niyamairvividhairvane |
bhakṣyante rākṣasairbhīmairnaramāṃsopajīvibhiḥ || 6 ||
te bhakṣyamāṇā munayo daṇḍakāraṇyavāsinaḥ |
asmānabhyavapadyeti māmūcurdvijasattamā || 7 ||
mayā tu vacanaṃ śrutvā teṣāmevaṃ mukhāccyutam |
kṛtvā caraṇaśuśrūṣāṃ vākyametadudāhṛtam || 8 ||
prasīdantu bhavanto me hrīreṣā hi mamātulā |
yadīdṛśairahaṃ viprairupastheyairupasthitaḥ || 9 ||
kiṃ karomīti ca mayā vyāhṛtaṃ dvijasannidhau |
sarvairetaissamāgamya vāgiyaṃ samudāhṛtā || 10 ||
rākṣasairdaṇḍakāraṇye bahubhiḥ kāmarūpibhiḥ |
arditāssma dṛḍhaṃ rāma bhavānnastatra rakṣatu || 11 ||
homakāleṣu samprāptāḥ parvakāleṣu cānagha |
dharṣayanti sudurdharṣā rākṣasāḥ piśitāśanāḥ || 12 ||
rākṣasairdharṣitānāṃ ca tāpasānāṃ tapasvinām |
gatiṃ mṛgayamāṇānāṃ bhavānnaḥ paramā gatiḥ || 13 ||
kāmaṃ tapaḥprabhāvena śaktā hantuṃ niśācarān |
cirārjitaṃ tu necchāmastapaḥ khaṇḍayituṃ vayam || 14 ||
bahuvighnaṃ tapo nityaṃ duścaraṃ caiva rāghava |
tena śāpaṃ na muñcāmo bhakṣyamāṇāśca rākṣasaiḥ || 15 ||
tadardhyamānānrakṣobhirdaṇḍakāraṇyavāsibhiḥ |
rakṣa nastvaṃ saha bhrātrā tvannāthā hi vayaṃ vane || 16 ||
mayā caitadvacaśśrutvā kārtsnyena paripālanam |
ṛṣīṇāṃ daṇḍakāraṇye saṃśrutaṃ janakātmaje || 17 ||
saṃśrutya ca na śakṣyāmi jīvamānaḥ pratiśravam |
munīnāmanyathā kartuṃ satyamiṣṭaṃ hi me sadā || 18 ||
apyahaṃ jīvitaṃ jahyāṃ tvāṃ vā sīte salakṣmaṇām |
na tu pratijñāṃ saṃśrutya brāhmaṇebhyo viśeṣataḥ || 19 ||
tadavaśyaṃ mayā kāryamṛṣīṇāṃ paripālanam |
anuktenāpi vaidehi pratijñāya tu kiṃ punaḥ || 20 ||
mama snehācca sauhārdādidamuktantvayā'naghe |
parituṣṭo'smyahaṃ sīte na hyaniṣṭo'nuśiṣyate || 21 ||
sadṛśaṃ cānurūpaṃ ca kulasya tava cātmanaḥ |
sadharmacāriṇī me tvaṃ prāṇebhyo'pi garīyasī || 22 ||
ityevamuktvā vacanaṃ mahātmā sītāṃ priyāṃ maithilarājaputrīm |
rāmo dhanuṣmānsaha lakṣmaṇena jagāma ramyāṇi tapovanāni || 23 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye araṇyakāṇḍe daśamassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे अरण्यकाण्डम् ।
अथ दशमस्सर्गः ।
वाक्यमेतत्तु वैदेह्या व्याहृतं भर्तृभक्तया ।
श्रुत्वा धर्मे स्थितो रामः प्रत्युवाचाथ मैथिलीम् ॥ 1 ॥
हितमुक्तं त्वया देवि स्निग्धया सदृशं वचः ।
कुलं व्यपदिशन्त्या च धर्मज्ञे जनकात्मजे ॥ 2 ॥
किन्तु वक्ष्याम्यहं देवि त्वयैवोक्तमिदं वचः ।
क्षत्रियैर्धार्यते चापो नार्तशब्दो भवेदिति ॥ 3 ॥
ते चार्ता दण्डकारण्ये मुनयस्संशितव्रताः ।
मां सीते स्वयमागम्य शरण्याश्शरणं गताः ॥ 4 ॥
वसन्तो धर्मनिरता वने मूलफलाशनाः ।
न लभन्ते सुखं भीता राक्षसैः क्रूरकर्मभिः ॥ 5 ॥
काले काले च निरता नियमैर्विविधैर्वने ।
भक्ष्यन्ते राक्षसैर्भीमैर्नरमांसोपजीविभिः ॥ 6 ॥
ते भक्ष्यमाणा मुनयो दण्डकारण्यवासिनः ।
अस्मानभ्यवपद्येति मामूचुर्द्विजसत्तमा ॥ 7 ॥
मया तु वचनं श्रुत्वा तेषामेवं मुखाच्च्युतम् ।
कृत्वा चरणशुश्रूषां वाक्यमेतदुदाहृतम् ॥ 8 ॥
प्रसीदन्तु भवन्तो मे ह्रीरेषा हि ममातुला ।
यदीदृशैरहं विप्रैरुपस्थेयैरुपस्थितः ॥ 9 ॥
किं करोमीति च मया व्याहृतं द्विजसन्निधौ ।
सर्वैरेतैस्समागम्य वागियं समुदाहृता ॥ 10 ॥
राक्षसैर्दण्डकारण्ये बहुभिः कामरूपिभिः ।
अर्दितास्स्म दृढं राम भवान्नस्तत्र रक्षतु ॥ 11 ॥
होमकालेषु सम्प्राप्ताः पर्वकालेषु चानघ ।
धर्षयन्ति सुदुर्धर्षा राक्षसाः पिशिताशनाः ॥ 12 ॥
राक्षसैर्धर्षितानां च तापसानां तपस्विनाम् ।
गतिं मृगयमाणानां भवान्नः परमा गतिः ॥ 13 ॥
कामं तपःप्रभावेन शक्ता हन्तुं निशाचरान् ।
चिरार्जितं तु नेच्छामस्तपः खण्डयितुं वयम् ॥ 14 ॥
बहुविघ्नं तपो नित्यं दुश्चरं चैव राघव ।
तेन शापं न मुञ्चामो भक्ष्यमाणाश्च राक्षसैः ॥ 15 ॥
तदर्ध्यमानान्रक्षोभिर्दण्डकारण्यवासिभिः ।
रक्ष नस्त्वं सह भ्रात्रा त्वन्नाथा हि वयं वने ॥ 16 ॥
मया चैतद्वचश्श्रुत्वा कार्त्स्न्येन परिपालनम् ।
ऋषीणां दण्डकारण्ये संश्रुतं जनकात्मजे ॥ 17 ॥
संश्रुत्य च न शक्ष्यामि जीवमानः प्रतिश्रवम् ।
मुनीनामन्यथा कर्तुं सत्यमिष्टं हि मे सदा ॥ 18 ॥
अप्यहं जीवितं जह्यां त्वां वा सीते सलक्ष्मणाम् ।
न तु प्रतिज्ञां संश्रुत्य ब्राह्मणेभ्यो विशेषतः ॥ 19 ॥
तदवश्यं मया कार्यमृषीणां परिपालनम् ।
अनुक्तेनापि वैदेहि प्रतिज्ञाय तु किं पुनः ॥ 20 ॥
मम स्नेहाच्च सौहार्दादिदमुक्तन्त्वयाऽनघे ।
परितुष्टोऽस्म्यहं सीते न ह्यनिष्टोऽनुशिष्यते ॥ 21 ॥
सदृशं चानुरूपं च कुलस्य तव चात्मनः ।
सधर्मचारिणी मे त्वं प्राणेभ्योऽपि गरीयसी ॥ 22 ॥
इत्येवमुक्त्वा वचनं महात्मा सीतां प्रियां मैथिलराजपुत्रीम् ।
रामो धनुष्मान्सह लक्ष्मणेन जगाम रम्याणि तपोवनानि ॥ 23 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये अरण्यकाण्डे दशमस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe araṇyakāṇḍam |
atha daśamassargaḥ |
vākyametattu vaidehyā vyāhṛtaṃ bhartṛbhaktayā |
śrutvā dharme sthito rāmaḥ pratyuvācātha maithilīm || 1 ||
hitamuktaṃ tvayā devi snigdhayā sadṛśaṃ vacaḥ |
kulaṃ vyapadiśantyā ca dharmajñe janakātmaje || 2 ||
kintu vakṣyāmyahaṃ devi tvayaivoktamidaṃ vacaḥ |
kṣatriyairdhāryate cāpo nārtaśabdo bhavediti || 3 ||
te cārtā daṇḍakāraṇye munayassaṃśitavratāḥ |
māṃ sīte svayamāgamya śaraṇyāśśaraṇaṃ gatāḥ || 4 ||
vasanto dharmaniratā vane mūlaphalāśanāḥ |
na labhante sukhaṃ bhītā rākṣasaiḥ krūrakarmabhiḥ || 5 ||
kāle kāle ca niratā niyamairvividhairvane |
bhakṣyante rākṣasairbhīmairnaramāṃsopajīvibhiḥ || 6 ||
te bhakṣyamāṇā munayo daṇḍakāraṇyavāsinaḥ |
asmānabhyavapadyeti māmūcurdvijasattamā || 7 ||
mayā tu vacanaṃ śrutvā teṣāmevaṃ mukhāccyutam |
kṛtvā caraṇaśuśrūṣāṃ vākyametadudāhṛtam || 8 ||
prasīdantu bhavanto me hrīreṣā hi mamātulā |
yadīdṛśairahaṃ viprairupastheyairupasthitaḥ || 9 ||
kiṃ karomīti ca mayā vyāhṛtaṃ dvijasannidhau |
sarvairetaissamāgamya vāgiyaṃ samudāhṛtā || 10 ||
rākṣasairdaṇḍakāraṇye bahubhiḥ kāmarūpibhiḥ |
arditāssma dṛḍhaṃ rāma bhavānnastatra rakṣatu || 11 ||
homakāleṣu samprāptāḥ parvakāleṣu cānagha |
dharṣayanti sudurdharṣā rākṣasāḥ piśitāśanāḥ || 12 ||
rākṣasairdharṣitānāṃ ca tāpasānāṃ tapasvinām |
gatiṃ mṛgayamāṇānāṃ bhavānnaḥ paramā gatiḥ || 13 ||
kāmaṃ tapaḥprabhāvena śaktā hantuṃ niśācarān |
cirārjitaṃ tu necchāmastapaḥ khaṇḍayituṃ vayam || 14 ||
bahuvighnaṃ tapo nityaṃ duścaraṃ caiva rāghava |
tena śāpaṃ na muñcāmo bhakṣyamāṇāśca rākṣasaiḥ || 15 ||
tadardhyamānānrakṣobhirdaṇḍakāraṇyavāsibhiḥ |
rakṣa nastvaṃ saha bhrātrā tvannāthā hi vayaṃ vane || 16 ||
mayā caitadvacaśśrutvā kārtsnyena paripālanam |
ṛṣīṇāṃ daṇḍakāraṇye saṃśrutaṃ janakātmaje || 17 ||
saṃśrutya ca na śakṣyāmi jīvamānaḥ pratiśravam |
munīnāmanyathā kartuṃ satyamiṣṭaṃ hi me sadā || 18 ||
apyahaṃ jīvitaṃ jahyāṃ tvāṃ vā sīte salakṣmaṇām |
na tu pratijñāṃ saṃśrutya brāhmaṇebhyo viśeṣataḥ || 19 ||
tadavaśyaṃ mayā kāryamṛṣīṇāṃ paripālanam |
anuktenāpi vaidehi pratijñāya tu kiṃ punaḥ || 20 ||
mama snehācca sauhārdādidamuktantvayā'naghe |
parituṣṭo'smyahaṃ sīte na hyaniṣṭo'nuśiṣyate || 21 ||
sadṛśaṃ cānurūpaṃ ca kulasya tava cātmanaḥ |
sadharmacāriṇī me tvaṃ prāṇebhyo'pi garīyasī || 22 ||
ityevamuktvā vacanaṃ mahātmā sītāṃ priyāṃ maithilarājaputrīm |
rāmo dhanuṣmānsaha lakṣmaṇena jagāma ramyāṇi tapovanāni || 23 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye araṇyakāṇḍe daśamassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Kannada script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.