Rama

ઉપદેશ સારં (રમણ મહર્ષિ)

Upadesha Saram (ramana Maharshi)

✍️ Ramana Maharshi 🖋️ Gujarati script
📄 Download PDF
કર્તુરાજ્ઞયા પ્રાપ્યતે ફલમ્ ।
કર્મ કિં પરં કર્મ તજ્જડમ્ ॥ 1 ॥
કૃતિમહોદધૌ પતનકારણમ્ ।
ફલમશાશ્વતં ગતિનિરોધકમ્ ॥ 2 ॥
ઈશ્વરાર્પિતં નેચ્છયા કૃતમ્ ।
ચિત્તશોધકં મુક્તિસાધકમ્ ॥ 3 ॥
કાયવાઙ્મનઃ કાર્યમુત્તમમ્ ।
પૂજનં જપશ્ચિન્તનં ક્રમાત્ ॥ 4 ॥
જગત ઈશધી યુક્તસેવનમ્ ।
અષ્ટમૂર્તિભૃદ્દેવપૂજનમ્ ॥ 5 ॥
ઉત્તમસ્તવાદુચ્ચમન્દતઃ ।
ચિત્તજં જપધ્યાનમુત્તમમ્ ॥ 6 ॥
આજ્યધારયા સ્રોતસા સમમ્ ।
સરલચિન્તનં વિરલતઃ પરમ્ ॥ 7 ॥
ભેદભાવનાત્ સોઽહમિત્યસૌ ।
ભાવનાઽભિદા પાવની મતા ॥ 8 ॥
ભાવશૂન્યસદ્ભાવસુસ્થિતિઃ ।
ભાવનાબલાદ્ભક્તિરુત્તમા ॥ 9 ॥
હૃત્સ્થલે મનઃ સ્વસ્થતા ક્રિયા ।
ભક્તિયોગબોધાશ્ચ નિશ્ચિતમ્ ॥ 10 ॥
વાયુરોધનાલ્લીયતે મનઃ ।
જાલપક્ષિવદ્રોધસાધનમ્ ॥ 11 ॥
ચિત્તવાયવશ્ચિત્ક્રિયાયુતાઃ ।
શાખયોર્દ્વયી શક્તિમૂલકા ॥ 12 ॥
લયવિનાશને ઉભયરોધને ।
લયગતં પુનર્ભવતિ નો મૃતમ્ ॥ 13 ॥
પ્રાણબન્ધનાલ્લીનમાનસમ્ ।
એકચિન્તનાન્નાશમેત્યદઃ ॥ 14 ॥
નષ્ટમાનસોત્કૃષ્ટયોગિનઃ ।
કૃત્યમસ્તિ કિં સ્વસ્થિતિં યતઃ ॥ 15 ॥
દૃશ્યવારિતં ચિત્તમાત્મનઃ ।
ચિત્ત્વદર્શનં તત્ત્વદર્શનમ્ ॥ 16 ॥
માનસં તુ કિં માર્ગણે કૃતે ।
નૈવ માનસં માર્ગ આર્જવાત્ ॥ 17 ॥
વૃત્તયસ્ત્વહં વૃત્તિમાશ્રિતાઃ ।
વૃત્તયો મનો વિદ્ધ્યહં મનઃ ॥ 18 ॥
અહમયં કુતો ભવતિ ચિન્વતઃ ।
અયિ પતત્યહં નિજવિચારણમ્ ॥ 19 ॥
અહમિ નાશભાજ્યહમહન્તયા ।
સ્ફુરતિ હૃત્સ્વયં પરમપૂર્ણસત્ ॥ 20 ॥
ઇદમહં પદાઽભિખ્યમન્વહમ્ ।
અહમિલીનકેઽપ્યલયસત્તયા ॥ 21 ॥
વિગ્રહેન્દ્રિયપ્રાણધીતમઃ ।
નાહમેકસત્તજ્જડં હ્યસત્ ॥ 22 ॥
સત્ત્વભાસિકા ચિત્ક્વવેતરા ।
સત્તયા હિ ચિચ્ચિત્તયા હ્યહમ્ ॥ 23 ॥
ઈશજીવયોર્વેષધીભિદા ।
સત્સ્વભાવતો વસ્તુ કેવલમ્ ॥ 24 ॥
વેષહાનતઃ સ્વાત્મદર્શનમ્ ।
ઈશદર્શનં સ્વાત્મરૂપતઃ ॥ 25 ॥
આત્મસંસ્થિતિઃ સ્વાત્મદર્શનમ્ ।
આત્મનિર્દ્વયાદાત્મનિષ્ઠતા ॥ 26 ॥
જ્ઞાનવર્જિતાઽજ્ઞાનહીનચિત્ ।
જ્ઞાનમસ્તિ કિં જ્ઞાતુમન્તરમ્ ॥ 27 ॥
કિં સ્વરૂપમિત્યાત્મદર્શને ।
અવ્યયાઽભવાઽઽપૂર્ણચિત્સુખમ્ ॥ 28 ॥
બન્ધમુક્ત્યતીતં પરં સુખમ્ ।
વિન્દતીહ જીવસ્તુ દૈવિકઃ ॥ 29 ॥
અહમપેતકં નિજવિભાનકમ્ ।
મહદિદન્તપો રમનવાગિયમ્ ॥ 30 ॥
Roman (IAST) Transliteration
karturājñayā prāpyate phalam |
karma kiṃ paraṃ karma tajjaḍam || 1 ||
kṛtimahodadhau patanakāraṇam |
phalamaśāśvataṃ gatinirodhakam || 2 ||
īśvarārpitaṃ necchayā kṛtam |
cittaśodhakaṃ muktisādhakam || 3 ||
kāyavāṅmanaḥ kāryamuttamam |
pūjanaṃ japaścintanaṃ kramāt || 4 ||
jagata īśadhī yuktasevanam |
aṣṭamūrtibhṛddevapūjanam || 5 ||
uttamastavāduccamandataḥ |
cittajaṃ japadhyānamuttamam || 6 ||
ājyadhārayā srotasā samam |
saralacintanaṃ viralataḥ param || 7 ||
bhedabhāvanāt so'hamityasau |
bhāvanā'bhidā pāvanī matā || 8 ||
bhāvaśūnyasadbhāvasusthitiḥ |
bhāvanābalādbhaktiruttamā || 9 ||
hṛtsthale manaḥ svasthatā kriyā |
bhaktiyogabodhāśca niścitam || 10 ||
vāyurodhanāllīyate manaḥ |
jālapakṣivadrodhasādhanam || 11 ||
cittavāyavaścitkriyāyutāḥ |
śākhayordvayī śaktimūlakā || 12 ||
layavināśane ubhayarodhane |
layagataṃ punarbhavati no mṛtam || 13 ||
prāṇabandhanāllīnamānasam |
ekacintanānnāśametyadaḥ || 14 ||
naṣṭamānasotkṛṣṭayoginaḥ |
kṛtyamasti kiṃ svasthitiṃ yataḥ || 15 ||
dṛśyavāritaṃ cittamātmanaḥ |
cittvadarśanaṃ tattvadarśanam || 16 ||
mānasaṃ tu kiṃ mārgaṇe kṛte |
naiva mānasaṃ mārga ārjavāt || 17 ||
vṛttayastvahaṃ vṛttimāśritāḥ |
vṛttayo mano viddhyahaṃ manaḥ || 18 ||
ahamayaṃ kuto bhavati cinvataḥ |
ayi patatyahaṃ nijavicāraṇam || 19 ||
ahami nāśabhājyahamahantayā |
sphurati hṛtsvayaṃ paramapūrṇasat || 20 ||
idamahaṃ padā'bhikhyamanvaham |
ahamilīnake'pyalayasattayā || 21 ||
vigrahendriyaprāṇadhītamaḥ |
nāhamekasattajjaḍaṃ hyasat || 22 ||
sattvabhāsikā citkvavetarā |
sattayā hi ciccittayā hyaham || 23 ||
īśajīvayorveṣadhībhidā |
satsvabhāvato vastu kevalam || 24 ||
veṣahānataḥ svātmadarśanam |
īśadarśanaṃ svātmarūpataḥ || 25 ||
ātmasaṃsthitiḥ svātmadarśanam |
ātmanirdvayādātmaniṣṭhatā || 26 ||
jñānavarjitā'jñānahīnacit |
jñānamasti kiṃ jñātumantaram || 27 ||
kiṃ svarūpamityātmadarśane |
avyayā'bhavā''pūrṇacitsukham || 28 ||
bandhamuktyatītaṃ paraṃ sukham |
vindatīha jīvastu daivikaḥ || 29 ||
ahamapetakaṃ nijavibhānakam |
mahadidantapo ramanavāgiyam || 30 ||
Sanskrit — Devanagari (original)
कर्तुराज्ञया प्राप्यते फलम् ।
कर्म किं परं कर्म तज्जडम् ॥ 1 ॥
कृतिमहोदधौ पतनकारणम् ।
फलमशाश्वतं गतिनिरोधकम् ॥ 2 ॥
ईश्वरार्पितं नेच्छया कृतम् ।
चित्तशोधकं मुक्तिसाधकम् ॥ 3 ॥
कायवाङ्मनः कार्यमुत्तमम् ।
पूजनं जपश्चिन्तनं क्रमात् ॥ 4 ॥
जगत ईशधी युक्तसेवनम् ।
अष्टमूर्तिभृद्देवपूजनम् ॥ 5 ॥
उत्तमस्तवादुच्चमन्दतः ।
चित्तजं जपध्यानमुत्तमम् ॥ 6 ॥
आज्यधारया स्रोतसा समम् ।
सरलचिन्तनं विरलतः परम् ॥ 7 ॥
भेदभावनात् सोऽहमित्यसौ ।
भावनाऽभिदा पावनी मता ॥ 8 ॥
भावशून्यसद्भावसुस्थितिः ।
भावनाबलाद्भक्तिरुत्तमा ॥ 9 ॥
हृत्स्थले मनः स्वस्थता क्रिया ।
भक्तियोगबोधाश्च निश्चितम् ॥ 10 ॥
वायुरोधनाल्लीयते मनः ।
जालपक्षिवद्रोधसाधनम् ॥ 11 ॥
चित्तवायवश्चित्क्रियायुताः ।
शाखयोर्द्वयी शक्तिमूलका ॥ 12 ॥
लयविनाशने उभयरोधने ।
लयगतं पुनर्भवति नो मृतम् ॥ 13 ॥
प्राणबन्धनाल्लीनमानसम् ।
एकचिन्तनान्नाशमेत्यदः ॥ 14 ॥
नष्टमानसोत्कृष्टयोगिनः ।
कृत्यमस्ति किं स्वस्थितिं यतः ॥ 15 ॥
दृश्यवारितं चित्तमात्मनः ।
चित्त्वदर्शनं तत्त्वदर्शनम् ॥ 16 ॥
मानसं तु किं मार्गणे कृते ।
नैव मानसं मार्ग आर्जवात् ॥ 17 ॥
वृत्तयस्त्वहं वृत्तिमाश्रिताः ।
वृत्तयो मनो विद्ध्यहं मनः ॥ 18 ॥
अहमयं कुतो भवति चिन्वतः ।
अयि पतत्यहं निजविचारणम् ॥ 19 ॥
अहमि नाशभाज्यहमहन्तया ।
स्फुरति हृत्स्वयं परमपूर्णसत् ॥ 20 ॥
इदमहं पदाऽभिख्यमन्वहम् ।
अहमिलीनकेऽप्यलयसत्तया ॥ 21 ॥
विग्रहेन्द्रियप्राणधीतमः ।
नाहमेकसत्तज्जडं ह्यसत् ॥ 22 ॥
सत्त्वभासिका चित्क्ववेतरा ।
सत्तया हि चिच्चित्तया ह्यहम् ॥ 23 ॥
ईशजीवयोर्वेषधीभिदा ।
सत्स्वभावतो वस्तु केवलम् ॥ 24 ॥
वेषहानतः स्वात्मदर्शनम् ।
ईशदर्शनं स्वात्मरूपतः ॥ 25 ॥
आत्मसंस्थितिः स्वात्मदर्शनम् ।
आत्मनिर्द्वयादात्मनिष्ठता ॥ 26 ॥
ज्ञानवर्जिताऽज्ञानहीनचित् ।
ज्ञानमस्ति किं ज्ञातुमन्तरम् ॥ 27 ॥
किं स्वरूपमित्यात्मदर्शने ।
अव्ययाऽभवाऽऽपूर्णचित्सुखम् ॥ 28 ॥
बन्धमुक्त्यतीतं परं सुखम् ।
विन्दतीह जीवस्तु दैविकः ॥ 29 ॥
अहमपेतकं निजविभानकम् ।
महदिदन्तपो रमनवागियम् ॥ 30 ॥
karturājñayā prāpyate phalam |
karma kiṃ paraṃ karma tajjaḍam || 1 ||
kṛtimahodadhau patanakāraṇam |
phalamaśāśvataṃ gatinirodhakam || 2 ||
īśvarārpitaṃ necchayā kṛtam |
cittaśodhakaṃ muktisādhakam || 3 ||
kāyavāṅmanaḥ kāryamuttamam |
pūjanaṃ japaścintanaṃ kramāt || 4 ||
jagata īśadhī yuktasevanam |
aṣṭamūrtibhṛddevapūjanam || 5 ||
uttamastavāduccamandataḥ |
cittajaṃ japadhyānamuttamam || 6 ||
ājyadhārayā srotasā samam |
saralacintanaṃ viralataḥ param || 7 ||
bhedabhāvanāt so'hamityasau |
bhāvanā'bhidā pāvanī matā || 8 ||
bhāvaśūnyasadbhāvasusthitiḥ |
bhāvanābalādbhaktiruttamā || 9 ||
hṛtsthale manaḥ svasthatā kriyā |
bhaktiyogabodhāśca niścitam || 10 ||
vāyurodhanāllīyate manaḥ |
jālapakṣivadrodhasādhanam || 11 ||
cittavāyavaścitkriyāyutāḥ |
śākhayordvayī śaktimūlakā || 12 ||
layavināśane ubhayarodhane |
layagataṃ punarbhavati no mṛtam || 13 ||
prāṇabandhanāllīnamānasam |
ekacintanānnāśametyadaḥ || 14 ||
naṣṭamānasotkṛṣṭayoginaḥ |
kṛtyamasti kiṃ svasthitiṃ yataḥ || 15 ||
dṛśyavāritaṃ cittamātmanaḥ |
cittvadarśanaṃ tattvadarśanam || 16 ||
mānasaṃ tu kiṃ mārgaṇe kṛte |
naiva mānasaṃ mārga ārjavāt || 17 ||
vṛttayastvahaṃ vṛttimāśritāḥ |
vṛttayo mano viddhyahaṃ manaḥ || 18 ||
ahamayaṃ kuto bhavati cinvataḥ |
ayi patatyahaṃ nijavicāraṇam || 19 ||
ahami nāśabhājyahamahantayā |
sphurati hṛtsvayaṃ paramapūrṇasat || 20 ||
idamahaṃ padā'bhikhyamanvaham |
ahamilīnake'pyalayasattayā || 21 ||
vigrahendriyaprāṇadhītamaḥ |
nāhamekasattajjaḍaṃ hyasat || 22 ||
sattvabhāsikā citkvavetarā |
sattayā hi ciccittayā hyaham || 23 ||
īśajīvayorveṣadhībhidā |
satsvabhāvato vastu kevalam || 24 ||
veṣahānataḥ svātmadarśanam |
īśadarśanaṃ svātmarūpataḥ || 25 ||
ātmasaṃsthitiḥ svātmadarśanam |
ātmanirdvayādātmaniṣṭhatā || 26 ||
jñānavarjitā'jñānahīnacit |
jñānamasti kiṃ jñātumantaram || 27 ||
kiṃ svarūpamityātmadarśane |
avyayā'bhavā''pūrṇacitsukham || 28 ||
bandhamuktyatītaṃ paraṃ sukham |
vindatīha jīvastu daivikaḥ || 29 ||
ahamapetakaṃ nijavibhānakam |
mahadidantapo ramanavāgiyam || 30 ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Gujarati script. Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.
🕉 InfoLyter.in