1 কলশ প্রতিষ্ঠাপন প্রযোগ মন্ত্রাঃ
ব্রহ্ম॑জজ্ঞা॒ন-ম্প্র॑থ॒ম-ম্পু॒রস্তা॒-দ্বিসী॑ম॒ত-স্সু॒রুচো॑ বে॒ন আ॑বঃ ।
স বু॒ধ্নিযা॑ উপ॒মা অ॑স্য বি॒ষ্ঠা-স্স॒তশ্চ॒ যোনি॒-মস॑তশ্চ॒ বিবঃ॑ ।
নাকে॑ সুপ॒র্ণ মুপ॒য-ত্পত॑ন্তগ্ং হৃ॒দা বেন॑ন্তো অ॒ভ্যচ॑ক্ষ-তত্বা ।
হির॑ণ্যপক্ষং॒-বঁরু॑ণস্য দূ॒তং-যঁ॒মস্য॒ যোনৌ॑ শকু॒ন-ম্ভু॑র॒ণ্যুম্ ।
আপ্যা॑যস্ব॒ সমে॑তু তে বি॒শ্বতঃ॑ সোম॒ বৃষ্ণি॑যম্ । ভবা॒ বাজ॑স্য সঙ্গ॒থে ।
যো রু॒দ্রো অ॒গ্নৌ যো অ॒ফ্সু য ওষ॑ধীষু॒ যো রু॒দ্রো বিশ্বা॒
ভুব॑না-ঽঽবি॒বেশ॒ তস্মৈ॑ রু॒দ্রায॒ নমো॑ অস্তু । 1 (অপ উপস্পৃশ্য)
ই॒দং-বিঁষ্ণু॒ র্বিচ॑ক্রমে ত্রে॒ধা নিদ॑ধে প॒দম্ । সমূ॑ঢমস্য পাগ্ং সু॒রে ।
ইন্দ্রং॒-বিঁশ্বা॑ অবীবৃধন্-থ্সমু॒দ্রব্য॑চস॒-ঙ্গিরঃ॑ ।
র॒থীত॑মগ্ং রথী॒নাং-বাঁজা॑না॒গ্ং॒ সত্প॑তি॒-ম্পতি᳚ম্ ।
আপো॒ বা ই॒দংগ্ং সর্বং॒-বিঁশ্বা॑ ভূ॒তান্যাপঃ॑ প্রা॒ণা বা আপঃ॑ প॒শব॒ আপো-ঽন্ন॒মাপো-ঽমৃ॑ত॒মাপ॑-স্স॒ম্রাডাপো॑ বি॒রাডাপ॑-স্স্ব॒রাডাপ॒-শ্ছন্দা॒গ্॒শ্যাপো॒ জ্যোতী॒গ্॒ষ্যাপো॒ যজূ॒গ্॒ষ্যাপ॑-স্স॒ত্যমাপ॒-স্সর্বা॑ দে॒বতা॒ আপো॒ ভূর্ভুব॒স্সুব॒রাপ॒ ওম্ । 2
অ॒পঃ প্রণ॑যতি । শ্র॒দ্ধা বা আপঃ॑ । শ্র॒দ্ধামে॒বারভ্য॑ প্র॒ণীয॒ প্রচ॑রতি ।
অ॒পঃ প্রণ॑যতি ।
য॒জ্ঞো বা আপঃ॑ । য॒জ্ঞমে॒বারভ্য॑ প্র॒ণীয॒ প্রচ॑রতি । অ॒পঃ প্রণ॑যতি ।
বজ্রো॒ বা আপঃ॑ । বজ্র॑মে॒ব ভ্রাতৃ॑ব্যেভ্যঃ প্র॒হৃত্য॑ প্র॒ণীয॒ প্রচ॑রতি ।
অ॒পঃ প্রণ॑যতি ।
আপো॒ বৈ র॑ক্ষো॒ঘ্নীঃ । রক্ষ॑সা॒মপ॑হত্যৈ । অ॒পঃ প্রণ॑যতি ।
আপো॒ বৈ দে॒বানা᳚-ম্প্রি॒য-ন্ধাম॑ । দে॒বানা॑মে॒ব প্রি॒য-ন্ধাম॑ প্র॒ণীয॒ প্রচ॑রতি । অ॒পঃ প্রণ॑যতি ।
আপো॒ বৈ সর্বা॑ দে॒বতাঃ᳚ । দে॒বতা॑ এ॒বারভ্য॑ প্র॒ণীয॒ প্রচ॑রতি ।
অ॒পঃ প্রণ॑যতি ।
আপো॒ বৈ শা॒ন্তাঃ । শা॒ন্তাভি॑রে॒বাস্য॒ শুচগ্ং॑ শমযতি । দে॒বো বঃ॑
3
সবি॒তো-ত্পু॑না॒ত্ব-চ্ছি॑দ্রেণ প॒বিত্রে॑ণ॒ বসো॒স্সূর্য॑স্য র॒শ্মিভিঃ॑ ॥ 3
2 বেদারম্ভে সর্বসাধারণ্যেন জপ্যাঃ মন্ত্রাঃ
ও-ম্ভূঃ তথ্স॑বি॒তু-র্বরে᳚ণ্যম্ । ও-ম্ভুবঃ॑ ভর্গো॑ দে॒বস্য॑ ধীমহি । ওগ্ং সুবঃ॑ ধিযো॒ যোনঃ॑ প্রচো॒দযা᳚ত্ ।
ও-ম্ভূঃ তথ্স॑বি॒তু-র্বরে᳚ণ্যম্ । ভর্গো॑ দে॒বস্য॑ ধীমহি । ও-ম্ভুবঃ ধিযো॒ যোনঃ॑ প্রচো॒দযা᳚ত্ ।
ওগ্ং সুবঃ॑ তথ্স॑বি॒তু-র্বরে᳚ণ্যং॒ ভর্গো॑ দে॒বস্য॑ ধীমহি । ধিযো॒ যোনঃ॑ প্রচো॒দযা᳚ত্ । ওঁ শান্তি॒-শ্শান্তি॒-শ্শান্তিঃ॑ ।
3 বেদাদযঃ
অ॒গ্নিমী᳚লে পু॒রোহি॑তং-য॒জ্ঞস্য॑
দে॒বমৃ॒ত্বিজ᳚ম্ । হোতা᳚রং রত্ন॒ ধাত॑মম্ ।
ই॒ষে ত্বো॒র্জেত্বা॑ বা॒যব॑স্স্থো পা॒যব॑স্থ দে॒বো ব॑স্সবি॒তা প্রার্প॑যতু॒ শ্রেষ্ঠ॑তমায॒ কর্ম॑ণে ।
অগ্ন॒ আযা॑হি বী॒তযে॑ গৃণা॒নো হ॒ব্যদা॑তযে । নিহোতা॑ সথ্সি ব॒র্॒হিষি॑ ।
শন্নো॑ দে॒বীর॒ভিষ্ট॑য॒ আপো॑ ভবন্তু পী॒তযে᳚ । শং-যোঁর॒ভিস্র॑বন্তু নঃ ॥ 1 (1) ॥
4 রক্ষোঘ্নং
কৃ॒ণু॒ষ্ব পাজঃ॒ প্রসি॑তি॒ন্ন পৃ॒থ্বীং-যাঁ॒হি রাজে॒ বাম॑বা॒গ্ং॒ ইভে॑ন । তৃ॒ষ্বীমনু॒ প্রসি॑তিং-দ্রূণা॒নো-ঽস্তা॑-ঽসি॒ বিদ্ধ্য॑ র॒ক্ষস॒ স্তপি॑ষ্ঠৈঃ । তব॑ ভ্র॒মাস॑ আশু॒যা প॑তং॒ ত্যনু॑স্পৃশ-ধৃষ॒তা শোশু॑চানঃ । তপূগ্॑ষ্যগ্নে জু॒হ্বা॑ পতং॒-গানস॑ন্দিতো॒ বিসৃ॑জ॒ বিষ্ব॑ গু॒ল্কাঃ । প্রতি॒স্পশো॒ বিসৃ॑জ॒-তূর্ণি॑তমো॒ ভবা॑ পা॒যুর্বি॒শো অ॒স্যা অদ॑ব্ধঃ ॥ 2 ॥
যোনো॑ দূ॒রে অ॒ঘশগ্ং॑সো॒যো অন্ত্যগ্নে॒ মাকি॑ষ্টে॒ ব্যথি॒রা দ॑ধর্ষীত্ । উদ॑গ্নে তিষ্ঠ॒ প্রত্যা ত॑নুষ্ব॒ন্য॑মিত্রাগ্ং॑ ওষতা-ত্তিগ্মহেতে । যো নো॒ অরা॑তিগ্ং সমিধান চ॒ক্রে নী॒চা তন্ধ॑ক্ষ্যত॒ সন্ন শুষ্ক᳚ম্ । ঊ॒র্ধ্বো ভ॑ব॒ প্রতি॑ বি॒ধ্যা-ধ্য॒স্মদা॒ বিষ্কৃ॑ণুষ্ব॒ দৈব্যা᳚ন্যগ্নে । অব॑স্থি॒রা ত॑নুহি যাতু॒ জূনা᳚-ঞ্জা॒মিমজা॑মিং॒ প্রমৃ॑ণীহি॒ শত্রূন্॑ ॥ 3 ॥
সতে॑ জানাতি সুম॒তিং-যঁ॑ বিষ্ঠ॒য ঈব॑তে॒ ব্রহ্ম॑ণে গা॒তুমৈর॑ত্ । বিশ্বা᳚ন্যস্মৈ সু॒দিনা॑নি রা॒যো দ্যু॒ম্নান্য॒র্যো বিদুরো॑ অ॒ভিদ্যৌ᳚ত্ । সেদ॑গ্নে অস্তু সু॒ভগ॑ স্সু॒দানু॒-র্যস্ত্বা॒ নিত্যে॑ন হ॒বিষা॒ য উ॒ক্থৈঃ । পিপ্রী॑ষতি॒ স্ব আযু॑ষি দুরো॒ণে বিশ্বেদ॑স্মৈ সু॒দিনা॒-সা-ঽস॑দি॒ষ্টিঃ । অর্চা॑মিতে সুম॒তি-ঙ্ঘোষ্য॒র্বাখ্-সন্তে॑ বা॒ বাতা॑ জরতা মি॒যঙ্গীঃ ॥ 4 ॥
স্বশ্বা᳚স্ত্বা সু॒রথা॑ মর্জযে-মা॒স্মে ক্ষ॒ত্রাণি॑ ধারযে॒র-নু॒দ্যূন্ । ই॒হ ত্বা॒ ভূর্যা চ॑রে॒দুপ॒ত্ম-ন্দোষা॑বস্ত-র্দীদি॒বাগ্ং স॒মনু॒দ্যূন্ । ক্রীড॑ন্তস্ত্বা সু॒মন॑স স্সপেমা॒ভি দ্যু॒ম্না ত॑স্থি॒বাগ্ংসো॒ জনা॑নাম্ ।
যস্ত্বা॒ স্বশ্ব॑স্সুহির॒ণ্যো অ॑গ্ন উপ॒যাতি॒ বসু॑মতা॒ রথে॑ন । তস্য॑ ত্রা॒তা ভ॑বসি॒ তস্য॒ সখা॒ যস্ত॑ আতি॒থ্য মা॑নু॒ষগ্ জুজো॑ষত্ ॥ 5 ॥
ম॒হোরু॑জামি ব॒ন্ধুতা॒ বচো॑ ভি॒স্তন্মা॑ পি॒তুর্গোত॑মা॒দ ন্বি॑যায । ত্বন্নো॑ অ॒স্য বচ॑স-শ্চিকিদ্ধি॒ হোত॑র্যবিষ্ঠ সুক্রতো॒ দমূ॑নাঃ । অস্ব॑প্ন জস্ত॒রণ॑য স্সু॒শেবা॒ অত॑ন্দ্রাসো-ঽবৃ॒কা অশ্র॑মিষ্ঠাঃ । তে পা॒যবঃ॑ স॒ধ্রিয॑ঞ্চো নি॒ষদ্যাগ্নে॒ তব॑ নঃ পান্ত্বমূর । যে পা॒যবো॑ মামতে॒য-ন্তে॑ অগ্নে॒ পশ্য॑ন্তো অ॒ন্ধ-ন্দু॑রি॒তাদ র॑ক্ষন্ন্ ।
র॒রক্ষ॒ তান্-থ্সু॒কৃতো॑ বি॒শ্ববে॑দা॒ দিফ্স॑ন্ত॒ ইদ্রি॒পবো॒ নাহ॑ দেভুঃ ॥ 6 ॥
ত্বযা॑ ব॒যগ্ং স॑ধ॒ন্য॑-স্ত্বোতা॒ স্তব॒ প্রণী᳚ত্য শ্যাম॒ বাজান্॑ । উ॒ভাশগ্ং সা॑ সূদয সত্যতা তে-ঽনুষ্ঠু॒যা কৃ॑ণুহ্য-হ্রযাণ ।
অ॒যা তে॑ অগ্নে স॒মিধা॑ বিধেম॒ প্রতি॒স্তোমগ্ং॑ শ॒স্যমা॑ন-ঙ্গৃভায । দহা॒শসো॑ র॒ক্ষসঃ॑ পা॒হ্য॑স্মা-ন্দ্রু॒হো নি॒দো মি॑ত্রমহো অব॒দ্যাত্ । র॒ক্ষো॒হণং॑ ঁবা॒জিন॒মাজি॑ ঘর্মি মি॒ত্র-ম্প্রথি॑ষ্ঠ॒ মুপ॑যামি॒ শর্ম॑ । শিশা॑নো অ॒গ্নিঃ ক্রতু॑ভি॒ স্সমি॑দ্ধ॒-স্সনো॒ দিবা॒ স রি॒ষঃ
পা॑তু॒ নক্ত᳚ম্ ॥ 7 ॥
বিজ্যোতি॑ষা বৃহ॒তা ভা᳚ত্য॒গ্নি রা॒বি-র্বিশ্বা॑নি কৃণুতে মহি॒ত্বা । প্রাদে॑বীর্মা॒যা স্স॑হতে দু॒রেবা॒ শ্শিশী॑তে॒ শৃঙ্গে॒ রক্ষ॑সে বি॒নিক্ষে᳚ ।
উ॒তস্বা॒নাসো॑ দি॒বিষ॑ন্ত্ব॒গ্নে স্তি॒গ্মাযু॑ধা॒ রক্ষ॑সে॒ হন্ত॒ বা উ॑ ।
মদে॑ চিদস্য॒ প্ররু॑জন্তি॒ ভামা॒ নব॑রন্তে পরি॒বাধো॒ অদে॑বীঃ ॥ 8 (2) ॥
5 ইন্দ্র সূক্তং
ইন্দ্রং॑ ঁবো বি॒শ্বত॒স্পরি॒ হবা॑মহে॒ জনে᳚ভ্যঃ । অ॒স্মাক॑মস্তু॒ কেব॑লঃ । ইন্দ্র॒-ন্নরো॑ নে॒মধি॑তা হবন্তে॒ যত্পার্যা॑ যু॒নজ॑তে॒ ধিয॒স্তাঃ । শূরো॒ নৃষা॑তা॒ শব॑সশ্চকা॒ ন আ গোম॑তি ব্র॒জে ভ॑জা॒ ত্বন্নঃ॑ । ই॒ন্দ্রি॒যাণি॑ শতক্রতো॒ যা তে॒ জনে॑ষু প॒ঞ্চসু॑ । ইন্দ্র॒ তানি॑ ত॒ আ বৃ॑ণে । অনু॑তে দাযি ম॒হ ই॑ন্দ্রি॒যায॑ স॒ত্রাতে॒ বিশ্ব॒মনু॑ বৃত্র॒হত্যে᳚ ॥ 9 ॥
অনু॑ ক্ষ॒ত্রমনু॒ সহো॑ যজ॒ত্রেন্দ্র॑ দে॒বেভি॒রনু॑ তে নৃ॒ষহ্যে᳚ । আযস্মি᳚ন্-থ্স॒প্তবা॑স॒বা স্তিষ্ঠ॑ন্তি স্বা॒রুহো॑ যথা ।
ঋষি॑র্হ দীর্ঘ॒ শ্রুত্ত॑ম॒ ইন্দ্র॑স্য ঘ॒র্মো অতি॑থিঃ । আ॒মাসু॑ প॒ক্বমৈর॑য॒ আ সূর্যগ্ং॑ রোহযো দি॒বি । ঘ॒র্মন্ন সাম॑ন্তপতা সুবৃ॒ক্তিভি॒-র্জুষ্টং॒ গির্ব॑ণ সে॒গিরঃ॑ । ইন্দ্র॒মি-দ্গা॒থিনো॑ বৃ॒হদিন্দ্র॑ ম॒র্কেভি॑ র॒র্কিণঃ॑ । ইন্দ্রং॒ ঁবাণী॑রনূষত ॥ 10 ॥
গায॑ন্তিত্বা গায॒ত্রিণোর্চং॑ ত্য॒র্ক ম॒র্কিণঃ॑ । ব্র॒হ্মাণ॑স্ত্বা শতক্রত॒-বুদ্ব॒গ্ং॒ শমি॑ব যে মিরে । অ॒গ্ং॒হো॒মুচে॒ প্রভ॑রেমা মনী॒ষা মো॑ষিষ্ঠ॒-দাব্নে॑ সুম॒তি-ঙ্গৃ॑ণা॒নাঃ ।
ই॒দমি॑ন্দ্র॒ প্রতি॑ হ॒ব্য-ঙ্গৃ॑ভায স॒ত্যাস্স॑ন্তু॒ যজ॑মানস্য॒ কামাঃ᳚ । বি॒বেষ॒যন্মা॑ ধি॒ষণা॑ জ॒জান॒ স্তবৈ॑ পু॒রা পার্যা॒দিন্দ্র॒ মহ্নঃ॑ । অগ্ংহ॑সো॒ যত্র॑ পী॒পর॒দ্যথা॑ নো না॒বেব॒ যান্ত॑ মু॒ভযে॑ হবন্তে ॥ 11 ॥
প্রস॒ম্রাজ॑-ম্প্রথ॒ম ম॑ধ্ব॒-রাণা॑মগ্ং হো॒ মুচং॑ ঁবৃষ॒ভং-যঁ॒জ্ঞিযা॑নাম্ ।
অ॒পান্ন-পা॑তমশ্বিনা॒ হয॑ন্ত ম॒স্মিন্ন॑র ইন্দ্রি॒য-ন্ধ॑ত্ত॒মোজঃ॑ । বিন॑ ইন্দ্র॒ মৃধো॑ জহি নী॒ চা য॑চ্ছ পৃতন্য॒তঃ । অ॒ধ॒স্প॒দ-ন্তমী᳚-ঙ্কৃধি॒ যো অ॒স্মাগ্ং অ॑ভি॒দাস॑তি ।
ইন্দ্র॑ক্ষ॒ত্রম॒ভি বা॒মমোজো ঽজা॑যথা বৃষভ চর.ষণী॒নাম্ । অপা॑নুদো॒ জন॑মমিত্র॒ যন্ত॑ মু॒রু-ন্দে॒বেভ্যো॑ অকৃণোরু লো॒কম্ ।
মৃ॒গো ন ভী॒মঃ কু॑চ॒রো গি॑রি॒ষ্ঠাঃ প॑রা॒বত॒ আজ॑গামা॒-পর॑স্যাঃ ॥ 12 ॥
সৃ॒কগ্ং স॒গ্ং॒ শায॑ প॒বিমি॑ন্দ্র তি॒গ্মং-বিঁশত্রূ᳚-ন্তাডি॒ বিমৃধো॑ নুদস্ব ।
বিশত্রূ॒ন্॒. বিমৃধো॑নুদ॒ বিবৃ॒ত্রস্য॒ হনূ॑ রুজ । বিম॒ন্যুমি॑ন্দ্র ভামি॒তো॑ ঽমিত্র॑স্যাভি॒ দাস॑তঃ ।
ত্রা॒তার॒মিন্দ্র॑ মবি॒তার॒ মিন্দ্র॒গ্ং॒ হবে॑ হবে সু॒হব॒গ্ং॒ শূর॒মিন্দ্র᳚ম্ ।
হু॒বে নু শ॒ক্র-ম্পু॑রুহূ॒ত মিন্দ্রগ্গ্॑ স্ব॒স্তি নো॑ ম॒ঘবা॑ ধা॒ত্বিন্দ্রঃ॑ ॥ 13 ॥
মা তে॑ অ॒স্যাগ্ং স॑হসাব॒-ন্পরি॑ষ্টা ব॒ঘায॑ ভূম হরিবঃ পরা॒দৈ ।
ত্রায॑স্বনো ঽবৃ॒কেভি॒-র্বরূ॑থৈ॒ স্তব॑ প্রি॒যাস॑ স্সূ॒রিষু॑ স্যাম । অন॑বস্তে॒ রথ॒মশ্বা॑য তক্ষ॒ন্-ত্বষ্টা॒ বজ্রং॑ পুরুহূত দ্যু॒মন্ত᳚ম্ ।
ব্র॒হ্মাণ॒ ইন্দ্রং॑ ম॒হয॑ন্তো অ॒র্কৈরব॑র্ধয॒-ন্নহ॑যে॒ হন্ত॒ বা উ॑ ।
বৃষ্ণে॒ যত্তে॒ বৃষ॑ণো অ॒র্কমর্চা॒ নিন্দ্র॒ গ্রাবা॑ণো॒ অদি॑তি-স্স॒জোষাঃ᳚ ।
অ॒ন॒শ্বাসো॒ যে প॒বযো॑-ঽর॒থা ইন্দ্রে॑ষিতা অ॒ভ্যব॑র্ত-ন্ত॒দস্যূন্॑ ॥ 14 (3) ॥
(তৈ. অর. 6.1.9; তৈ. সং. 1.4.41.1; তৈ. সং. 1.4.42.1)
যত॑ ইন্দ্র॒ ভযা॑মহে॒ ততো॑ নো॒ অভ॑য-ঙ্কৃধি ।
মঘ॑বন্ চ্ছ॒গ্ধি তব॒ তন্ন॑ ঊ॒তযে॒ বিদ্বিষো॒ বিমৃধো॑ জহি । স্ব॒স্তি॒দা বি॒শস্পতি॑-র্বৃত্র॒হা বিমৃধো॑ ব॒শী । বৃষেন্দ্রঃ॑ পু॒র এ॑তু ন স্স্বস্তি॒দা অ॑ভয-ঙ্ক॒রঃ ॥ 15অ ॥
ম॒হাগ্ং ইন্দ্রো॒ বজ্র॑ বাহু ষ্ষোড॒শী শর্ম॑ যচ্ছতু । স্ব॒স্তি নো॑ ম॒ঘবা॑ করোতু॒ হন্তু॑ পা॒প্মানং॒ যো᳚-ঽস্মা-ন্দ্বেষ্টি॑ । স॒জোষা॑ ইন্দ্র॒ সগ॑ণো ম॒রুদ্ভি॒ স্সোমং॑ পিব বৃত্রহন্ চ্ছূর বি॒দ্বান্ । জ॒হি শত্রূ॒গ্ং॒ রপ॒মৃধো॑-নুদ॒স্বাথা ভ॑য-ঙ্কৃণুহি বি॒শ্বতো॑ নঃ ॥ 15ব্ (4) ॥
6 যে দেবাঃ
যে দে॒বাঃ পু॑র॒স্সদো॒-ঽগ্নি নে᳚ত্রা,
দক্ষিণ॒সদো॑ য॒মনে᳚ত্রা,
পশ্চা॒থ্সদ॑ স্সবি॒তৃ নে᳚ত্রা,
উত্তর॒সদো॒ বরু॑ণনেত্রা,
উপরি॒ষদো॒ বৃহ॒স্পতি॑ নেত্রা,
রক্ষো॒হণ॒স্তে নঃ॑ পান্তু॒ তে নো॑-ঽবন্তু॒ তেভ্যো॒ নম॒স্তেভ্য॒ স্স্বাহা॒
-ঽগ্নযে॑ রক্ষো॒ঘ্নে স্বাহা॑,
য॒মায॑ সবি॒ত্রে ,
বরু॑ণায॒ বৃহ॒স্পত॑যে॒
দুব॑স্বতে রক্ষো॒ঘ্নে স্বাহা᳚ ॥ 16 (5) ॥
7 যে দেবাঃ (অনুষঙ্গং)
যে দে॒বাঃ পু॑র॒স্সদো॒-ঽগ্নি নে᳚ত্রা রক্ষো॒হণ॒স্তেনঃ॑ পান্তু॒ তে নো॑-ঽবন্তু॒
তেভ্যো॒ নম॒স্তেভ্য॒ স্স্বাহা᳚ । যে দে॒বা দ॑ক্ষিণ॒সদো॑ য॒ম নে᳚ত্রা রক্ষো॒হণ॒স্তেনঃ॑ পান্তু॒ তে নো॑-ঽবন্তু॒
তেভ্যো॒ নম॒স্তেভ্য॒ স্স্বাহা᳚ । যে দে॒বাঃ প॑শ্চা॒থ্সদ॑ স্সবি॒তৃ নে᳚ত্রা রক্ষো॒হণ॒স্তেনঃ॑ পান্তু॒ তে নো॑-ঽবন্তু॒ তেভ্যো॒ নম॒স্তেভ্য॒ স্স্বাহা᳚ । যে দে॒বা উ॑ত্তর॒সদো॒ বরু॑ণনেত্রা রক্ষো॒হণ॒স্তেনঃ॑ পান্তু॒ তে নো॑-ঽবন্তু॒
তেভ্যো॒ নম॒স্তেভ্য॒ স্স্বাহা᳚ । যে দে॒বা উ॑পরি॒ষদো॒ বৃহ॒স্পতি॑ নেত্রা রক্ষো॒হণ॒স্তেনঃ॑ পান্তু॒ তে নো॑-ঽবন্তু॒ তেভ্যো॒ নম॒স্তেভ্য॒ স্স্বাহা᳚ । অগ্নযে॑ রক্ষো॒ঘ্নে স্বাহা᳚ । য॒মায॑ রক্ষো॒ঘ্নে স্বাহা᳚ । সবি॒ত্রে র॑ক্ষো॒ঘ্নে স্বাহা᳚ । বরু॑ণায রক্ষো॒ঘ্নে স্বাহা᳚ । বৃহ॒স্পত॑যে॒ দুব॑স্বতে রক্ষো॒ঘ্নে স্বাহা᳚ ॥ 16আ (5আ) ॥
8 আযুষ্কামেষ্টি মন্ত্রাঃ
অ॒গ্নিরাযু॑ষ্মা॒ন্থ্স বন॒স্পতি॑ভি॒-রাযু॑ষ্মা॒-ন্তেন॒ত্বা-ঽঽযু॒ষা-ঽঽযু॑ষ্মন্ত-ঙ্করোমি॒,
সোম॒ আযু॑ষ্মা॒ন্থ্স ওষ॑ধীভির্,
য॒জ্ঞ আযু॑ষ্মা॒ন্থ্স দক্ষি॑ণাভি॒র্,
ব্রহ্মাযু॑ষ্ম॒ত্ত-দ্ব্রা᳚হ্ম॒ণৈ-রাযু॑ষ্মদ্,
দে॒বা আযু॑ষ্মন্ত॒স্তে॑ ঽমৃতে॒না যু॑ষ্মন্ত॒স্তেন॒ত্বা
-ঽঽযু॒ষা-ঽঽযু॑ষ্মন্ত-ঙ্করোমি ॥ 17 (6) ॥
9 আযুষ্কামেষ্টি মন্ত্রাঃ (অনুষঙ্গং)
অ॒গ্নিরাযু॑ষ্মা॒ন্থ্স বন॒স্পতি॑ভি॒ রাযু॑ষ্মা॒-ন্তেন॒ত্বা ঽঽযু॒ষা-ঽঽযু॑ষ্মন্ত-ঙ্করোমি । সোম॒ আযু॑ষ্মা॒ন্থ্স ওষ॑ধীভি॒রাযু॑ষ্মা॒-ন্তেন॒ত্বা
-ঽঽযু॒ষা-ঽঽযু॑ষ্মন্ত-ঙ্করোমি । য॒জ্ঞ আযু॑ষ্মা॒ন্থ্স দক্ষি॑ণাভি॒রাযু॑ষ্মা॒-ন্তেন॒ত্বা
-ঽঽযু॒ষা-ঽঽযু॑ষ্মন্ত-ঙ্করোমি ।
ব্রহ্মাযু॑ষ্ম॒ত্ত-দ্ব্রা᳚হ্ম॒ণৈ-রাযু॑ষ্ম॒-ত্তেন॒ত্বা ঽঽযু॒ষা-ঽঽযু॑ষ্মন্তং
করোমি । দে॒বা আযু॑ষ্মন্ত॒স্তে॑ ঽমৃতে॒-নাযু॑ষ্মন্ত॒স্তেন॒ত্বা
-ঽঽযু॒ষা-ঽঽযু॑ষ্মন্ত-ঙ্করোমি ॥ 17আ(6আ) ॥
10 অগ্ংহোমুচ মন্ত্রাঃ
যা বা॑মিন্দ্রা বরুণা যত॒ব্যা॑ ত॒নূস্তযে॒ মমগ্ংহ॑সো মুঞ্চতং॒ ,
ঁযা বা॑মিন্দ্রা বরুণা সহ॒স্যা॑, রক্ষ॒স্যা॑, তেজ॒স্যা॑,
ত॒নূস্তযে॒ মমগ্ংহ॑সো মুঞ্চতং॒,
ঁযো বা॑মিন্দ্রা বরুণা ব॒গ্নৌ স্রাম॒স্তং-বাঁ॑ মে॒তেনা ব॑যজে॒,
যো বা॑মিন্দ্রা বরুণা দ্বি॒পাথ্সু॑ প॒শুষু॒, চতু॑ষ্পাথ্সু,
গো॒ষ্ঠে, গৃ॒হে-, ষ্ব॒ফ্সোষ॑ধীষু॒, বন॒স্পতি॑ষু॒,
স্রাম॒স্তং-বাঁ॑ মে॒তেনা ব॑যজে ॥ 18 (7) ॥
11 অগ্ংহোমুচ মন্ত্রাঃ (অনুষঙ্গং)
যা বা॑মিন্দ্রা বরুণা যত॒ব্যা॑ ত॒নূস্তযে॒ মমগ্ংহ॑সো মুঞ্চতম্ ।
যা বা॑মিন্দ্রা বরুণা সহ॒স্যা॑ ত॒নূস্তযে॒ মমগ্ংহ॑সো মুঞ্চতম্ ।
যা বা॑মিন্দ্রা বরুণা রক্ষ॒স্যা॑ ত॒নূস্তযে॒ মমগ্ংহ॑সো মুঞ্চতম্ । যা বা॑মিন্দ্রা বরুণা তেজ॒স্যা॑ ত॒নূস্তযে॒ মমগ্ংহ॑সো মুঞ্চতম্ ।
যো বা॑মিন্দ্রা বরুণা ব॒গ্নৌ স্রাম॒স্তং-বাঁ॑মে॒ তেনা ব॑যজে ।
যো বা॑মিন্দ্রা বরুণা দ্বি॒পাথ্সু॑ প॒শুষু॒ স্রাম॒স্তং-বাঁ॑মে॒ তেনা ব॑যজে ।
যো বা॑মিন্দ্রা বরুণা॒ চতু॑ষ্পাথ্সু প॒শুষু॒ (চতু॑ষ্পাথ্সু॒)স্রাম॒স্তং-বাঁ॑মে॒ তেনা ব॑যজে । যো বা॑মিন্দ্রা বরুণা গো॒ষ্ঠে স্রাম॒স্তং-বাঁ॑মে॒ তেনা ব॑যজে ।
যো বা॑মিন্দ্রা বরুণা গৃ॒হেষু॒ স্রাম॒স্তং-বাঁ॑মে॒ তেনা ব॑যজে ।
যো বা॑মিন্দ্রা বরুণা॒-ঽফ্সু স্রাম॒স্তং-বাঁ॑মে॒ তেনা ব॑যজে ।
যো বা॑মিন্দ্রা বরু॒ণৌষ॑ধীষু॒ স্রাম॒স্তং-বাঁ॑মে॒ তেনা ব॑যজে ।
যো বা॑মিন্দ্রা বরুণা॒ বন॒স্পতি॑ষু॒ স্রাম॒স্তং-বাঁ॑মে॒ তেনা ব॑যজে ॥ (18আ) (7আ)
12 শাস্তৃ সূক্তং (আপ্যং)
অগ্নে॑ যশস্বি॒ন্॒. যশ॑সে॒ মম॑র্প॒যেন্দ্রা॑বতী॒ মপ॑চিতী মি॒হাব॑হ । অ॒য-ম্মূ॒র্ধা প॑রমে॒ষ্ঠী সু॒বর্চা᳚-স্সমা॒নানা॑ মুত্ত॒ম শ্লো॑কো অস্তু । ভ॒দ্র-ম্পশ্য॑ন্ত॒ উপ॑সেদু॒রগ্রে॒ তপো॑ দী॒ক্ষা মৃষ॑য স্সুব॒র্বিদঃ॑ । ততঃ॑ ক্ষ॒ত্র-ম্বল॒মোজ॑শ্চ জা॒ত-ন্তদ॒স্মৈ দে॒বা অ॒ভিসন্ন॑-মন্তু । ধা॒তা বি॑ধা॒তা প॑র॒মোত স॒ন্দৃ-ক্প্র॒জাপ॑তিঃ পরমে॒ষ্ঠী বি॒রাজা᳚ । স্তোমা॒-শ্চন্দাগ্ং॑সি নি॒বিদো॑ম আহুরে॒তস্মৈ॑ রা॒ষ্ট্রম॒ভি-সন্ন॑মাম । অ॒ভ্যাব॑র্তদ্ধ্ব॒-মুপ॒মেত॑ সা॒কম॒যগ্ং শা॒স্তা-ঽধি॑পতির্বো অস্তু । অ॒স্য বি॒জ্ঞান॒মনু॒সগ্ং-র॑ভদ্ধ্বমি॒ম-ম্প॒শ্চাদনু॑ জীবাথ॒ সর্বে᳚ ॥ 19 (8) ॥
13 রাষ্ট্রভৃতং
ঋ॒তা॒ষা-ডৃ॒তধা॑মা॒-ঽগ্নি-র্গ॑ন্ধ॒র্বস্ত-স্যৌষ॑ধযো-ঽফ্স॒রস॒
ঊর্জো॒ নাম॒ স ই॒দ-ম্ব্রহ্ম॑ ক্ষ॒ত্র-ম্পা॑তু॒ তা ই॒দ-ম্ব্রহ্ম॑ ক্ষ॒ত্র-ম্পা᳚ন্তু॒
তস্মৈ॒ স্বাহা॒ তাভ্য॒ স্স্বাহা॑ ,
সগ্ংহি॒তো বি॒শ্বসা॑মা॒ সূর্যো॑ গন্ধ॒র্ব-স্তস্য॒ মরী॑চযো-ঽফ্স॒রস॑ আ॒যুব॑ ,
স্সুষু॒ম্ন স্সূর্য॑ রশ্মি-শ্চ॒ন্দ্রমা॑ গন্ধ॒র্ব-স্তস্য॒ নক্ষ॑ত্রাণ্য-
ফ্স॒রসো॑ বে॒কুর॑যো,
ভু॒জ্যুস্সু॑প॒র্ণো য॒জ্ঞো গ॑ন্ধ॒র্ব-স্তস্য॒ দক্ষি॑ণা অফ্স॒রস॑ স্ত॒বাঃ,
প্র॒জাপ॑তি-র্বি॒শ্বক॑র্মা॒ মনো॑ গন্ধ॒র্বস্তস্য॑-র্খ্সা॒মান্য॑-ফ্স॒রসো॒ বহ্ন॑য,
ইষি॒রো বি॒শ্ব ব্য॑চা॒ বাতো॑ গন্ধ॒র্ব-স্তস্যাপো᳚ ঽফ্স॒রসো॑ মু॒দা,
ভুব॑নস্য পতে॒ যস্য॑ত উ॒পরি॑ গৃ॒হা ই॒হ চ॑ ।
স নো॑ রা॒স্বাজ্যা॑নিগ্ং রা॒যস্পোষগ্ং॑ সু॒বীর্যগ্ং॑ সংবঁথ্স॒রীণাগ্॑ স্ব॒স্তিম্ ।
প॒র॒মে॒ষ্ঠ্যধি॑পতি-র্মৃ॒ত্যু-র্গ॑ন্ধ॒র্ব-স্তস্য॒ বিশ্ব॑মফ্স॒রসো॒ ভুব॑,
স্সুক্ষি॒থি- স্সুভূ॑তি-র্ভদ্র॒কৃ-থ্সুব॑র্বা-ন্প॒র্জন্যো॑ গন্ধ॒র্ব-স্তস্য॑
বি॒দ্যুতো᳚ ঽফ্স॒রসো॒ রুচো॑,
দূ॒রে হে॑তির-মৃড॒যো মৃ॒ত্যু-র্গ॑ন্ধ॒র্ব-স্তস্য॑ প্র॒জা অ॑ফ্স॒রসো॑ ভী॒রুবঃ॒,
চারুঃ॑ কৃপণ কা॒শী কামো॑ গন্ধ॒র্ব-স্তস্যা॒ধযো᳚ ঽফ্স॒রস॑ শ্শা॒চয॑ন্তী॒র্,
নাম॒ স ই॒দ-ম্ব্রহ্ম॑ ক্ষ॒ত্র-ম্পা॑তু তা ই॒দ-ম্ব্রহ্ম॑ ক্ষ॒ত্র-ম্পা᳚ন্তু॒ তস্মৈ॒ স্বাহা॒
তাভ্য॒ স্স্বাহা॒,
স নো॑ ভুবনস্য পতে॒ যস্য॑ত উ॒পরি॑ গৃ॒হা ই॒হ চ॑ । উ॒রু ব্রহ্ম॑ণে॒-ঽস্মৈ ক্ষ॒ত্রায॒ মহি॒ শর্ম॑ যচ্ছ ॥ 20 (9) ॥
14 রাষ্ট্রভৃতং (অনুষঙ্গং)
ঋ॒তা॒ষা-ডৃ॒তধা॑মা॒-ঽগ্নি-র্গ॑ন্ধ॒র্বস্স-ই॒দ-ম্ব্রহ্ম॑ ক্ষ॒ত্র-ম্পা॑তু॒
তস্মৈ॒ স্বাহা᳚ । তস্যৌষ॑ধযো-ঽফ্স॒রস॒ ঊর্জো॒ নাম॒ তা ই॒দ-ম্ব্রহ্ম॑ ক্ষ॒ত্র-ম্পা᳚ন্তু॒ তাভ্য॒ স্স্বাহা᳚ ॥
সগ্ংহি॒তো বি॒শ্বসা॑মা॒ সূর্যো॑ গন্ধ॒র্বস্স ই॒দ-ম্ব্রহ্ম॑ ক্ষ॒ত্র-ম্পা॑তু॒
তস্মৈ॒ স্বাহা᳚ । তস্য॒ মরী॑চযো-ঽফ্স॒রস॑ আ॒যুবো॒ নাম॒ তা ই॒দ-ম্ব্রহ্ম॑ ক্ষ॒ত্র-ম্পা᳚ন্তু॒ তাভ্য॒ স্স্বাহা᳚ ॥
সুষু॒ম্নস্সূর্য॑-রশ্মিশ্চ॒ন্দ্রমা॑ গন্ধ॒র্বস্স ই॒দ-ম্ব্রহ্ম॑ ক্ষ॒ত্র-ম্পা॑তু॒
তস্মৈ॒ স্বাহা᳚ । তস্য॒ নক্ষ॑ত্রাণ্য ঽফ্স॒রসো॑ বে॒কুর॑যো॒ নাম॒ তা
ই॒দ-ম্ব্রহ্ম॑ ক্ষ॒ত্র-ম্পা᳚ন্তু॒ তাভ্য॒ স্স্বাহা᳚ ॥
ভু॒জ্যুস্সু॑প॒র্ণো য॒জ্ঞো গ॑ন্ধ॒র্বস্স ই॒দ-ম্ব্রহ্ম॑ ক্ষ॒ত্র-ম্পা॑তু॒ তস্মৈ॒ স্বাহা᳚ । তস্য॒ দক্ষি॑ণা অফ্স॒রস॑ স্ত॒বা নাম॒ তা ই॒দ-ম্ব্রহ্ম॑ ক্ষ॒ত্র-ম্পা᳚ন্তু॒ তাভ্য॒ স্স্বাহা᳚ ॥
প্র॒জাপ॑তি-র্বি॒শ্বক॑র্মা॒ মনো॑ গন্ধ॒র্বস্স ই॒দ-ম্ব্রহ্ম॑ ক্ষ॒ত্র-ম্পা॑তু॒
তস্মৈ॒ স্বাহা᳚ । তস্য॑র্-খ্সা॒মান্য॑-ঽফ্স॒রসো॒ বহ্ন॑যো॒ নাম॒ তা ই॒দ-ম্ব্রহ্ম॑ ক্ষ॒ত্র-ম্পা᳚ন্তু॒ তাভ্য॒ স্স্বাহা᳚ ॥
ইষি॒রো বি॒শ্বব্য॑চা॒ বাতো॑ গন্ধ॒র্বস্স ই॒দ-ম্ব্রহ্ম॑ ক্ষ॒ত্র-ম্পা॑তু॒
তস্মৈ॒ স্বাহা᳚ । তস্যাপো᳚-ঽফ্স॒রসো॑ মু॒দা নাম॒ তা ই॒দ-ম্ব্রহ্ম॑
ক্ষ॒ত্র-ম্পা᳚ন্তু॒ তাভ্য॒ স্স্বাহা᳚ ॥ ভুব॑নস্য পতে॒ যস্য॑ত উ॒পরি॑ গৃ॒হা ই॒হ চ॑ ।
স নো॑ রা॒স্বাজ্যা॑নিগ্ং রা॒যস্পোষগ্ং॑ সু॒বীর্যগ্ং॑ সংবঁথ্স॒রীণাগ্॑
স্ব॒স্তিগ্গ্ স্বাহা᳚ ॥
প॒র॒মে॒ষ্ঠ্যধি॑পতি-র্মৃ॒ত্যু-র্গ॑ন্ধ॒র্বস্স ই॒দ-ম্ব্রহ্ম॑ ক্ষ॒ত্র-ম্পা॑তু॒
তস্মৈ॒ স্বাহা᳚ । তস্য॒ বিশ্ব॑মফ্স॒রসো॒ ভুবো॒ নাম॒ তা ই॒দ-ম্ব্রহ্ম॑ ক্ষ॒ত্র-ম্পা᳚ন্তু॒ তাভ্য॒ স্স্বাহা᳚ ॥
সুক্ষি॒থি-স্সুভূ॑তি-র্ভদ্র॒কৃ-থ্সুব॑র্বা-ন্প॒র্জন্যো॑ গন্ধ॒র্বস্স
ই॒দ-ম্ব্রহ্ম॑ ক্ষ॒ত্র-ম্পা॑তু॒ তস্মৈ॒ স্বাহা᳚ । তস্য ॑বি॒ধ্যুতো᳚-ঽফ্স॒রসো॒ রুচো॒ নাম॒ তা ই॒দ-ম্ব্রহ্ম॑ ক্ষ॒ত্র-ম্পা᳚ন্তু॒ তাভ্য॒ স্স্বাহা᳚ ॥
দূ॒রে হে॑তির মৃড॒যো মৃ॒ত্যু-র্গ॑ন্ধ॒র্বস্স ই॒দ-ম্ব্রহ্ম॑ ক্ষ॒ত্র-ম্পা॑তু॒
তস্মৈ॒ স্বাহা᳚ । তস্য॑ প্র॒জা অ॑ফ্স॒রসো॑ ভী॒রুবো॒ নাম॒ তা ই॒দ-ম্ব্রহ্ম॑ ক্ষ॒ত্র-ম্পা᳚ন্তু॒ তাভ্য॒ স্স্বাহা᳚ ॥ চারুঃ॑ কৃপণ কা॒শী কামো॑ গন্ধ॒র্বস্স ই॒দ-ম্ব্রহ্ম॑ ক্ষ॒ত্র-ম্পা॑তু॒
তস্মৈ॒ স্বাহা᳚ । তস্যা॒ধযো᳚ ঽফ্স॒রস॑ শ্শো॒চয॑ন্তি॒-র্নাম॒ তা ই॒দ-ম্ব্রহ্ম॑ ক্ষ॒ত্র-ম্পা᳚ন্তু॒ তাভ্য॒ স্স্বাহা᳚ ॥
স নো॑ ভুবনস্যপতে॒ যস্য॑ত উ॒পরি॑ গৃ॒হা ই॒হ চ॑ ।উ॒রু ব্রহ্ম॑ণে॒-ঽস্মৈ ক্ষ॒ত্রায॒ মহি॒ শর্ম॑ যচ্ছ॒ স্বাহা᳚ ॥ (20আ) (9আ)
15 সর্প সূক্তং
নমো॑ অস্তু স॒র্পেভ্যো॒ যে কে চ॑ পৃথি॒বী মনু॑ । যে অ॒ন্তরি॑ক্ষে॒ যে দি॒বি তেভ্য॑ স্স॒র্পেভ্যো॒ নমঃ॑ । যে॑-ঽদো রো॑চ॒নে দি॒বো যে বা॒ সূর্য॑স্য র॒শ্মিষু॑ । যেষা॑ম॒ফ্সু সদঃ॑ কৃ॒ত-ন্তেভ্য॑ স্স॒র্পেভ্যো॒ নমঃ॑ । যা ইষ॑বো যাতু॒ ধানা॑নাং॒ ঁযে বা॒ বন॒স্পতী॒গ্ং॒ রনু॑ । যে বা॑-ঽব॒টেষু॒ শের॑তে॒ তেভ্য॑ স্স॒র্পেভ্যো॒ নমঃ॑ ॥ 21 (10) ॥
16 পঞ্চচোডাঃ
অ॒য-ম্পু॒রো হরি॑কেশ॒ স্সূর্য॑রশ্মি॒-স্তস্য॑ রথগৃ॒থ্সশ্চ॒ রথৌ॑জাশ্চ সেনানি
গ্রাম॒ণ্যৌ॑ পুঞ্জিকস্থ॒লা চ॑ কৃতস্থ॒লা চা᳚ফ্স॒রসৌ॑ যাতু॒ ধানা॑ হে॒তী রক্ষাগ্ং॑সি॒ প্রহে॑তি ,
র॒য-ন্দ॑ক্ষি॒ণা বি॒শ্ব ক॑র্মা॒ তস্য॑ রথ স্ব॒নশ্চ॒ রথে॑-চিত্রশ্চ সেনানি
গ্রাম॒ণ্যৌ॑ মেন॒কা চ॑ সহজ॒ন্যা চা᳚-ঽফ্স॒রসৌ॑ দং॒ষ্ণবঃ॑ প॒শবো॑ হে॒তিঃ পৌরু॑ষেযো ব॒ধঃ প্রহে॑তি,
র॒য-ম্প॒শ্চা-দ্বি॒শ্ব-ব্য॑চা॒ স্তস্য॒ রথ॑ প্রোত॒শ্চা-স॑মরথশ্চ সেনানি
গ্রাম॒ণ্যৌ᳚ প্র॒ম্লোচ॑ন্তী চা নু॒ম্লোচ॑ন্তী-চা-ঽফ্স॒রসৌ॑ স॒র্পা হে॒তি-র্
ব্যা॒ঘ্রাঃ প্রহে॑তি,
র॒য মু॑ত্ত॒রা-থ্সং॒যঁদ্ব॑সু॒স্তস্য॑ সেন॒জিচ্চ॑ সু॒ষেণ॑শ্চ সেনানি গ্রাম॒ণ্যৌ॑
বি॒শ্বাচী॑চ ঘৃ॒তাচী॑ চা-ফ্স॒রসা॒ বাপো॑ হে॒তি-র্বাতঃ॒ প্রহে॑তি ,
র॒য-মু॒পর্য॒-র্বাগ্ব॑-সু॒স্তস্য॒ তার্ক্ষ্য॒-শ্চারি॑ষ্ট-নেমিশ্চ সেনানি গ্রাম॒ণ্যা॑
বু॒র্বশী॑ চ পূ॒র্বচি॑ত্তিশ্চা-ফ্স॒রসৌ॑ বি॒দ্যুদ্ধে॒তি-র॑ব॒স্পূর্জ॒-ন্প্রহে॑তি॒ ,
স্তেভ্যো॒ নম॒স্তে নো॑ মৃডযন্তু॒ তে য-ন্দ্বি॒ষ্মো যশ্চ॑ নো॒ দ্বেষ্টি॒ তং-বোঁ॒
জম্ভে॑ দধামি ॥ 22 (11) ॥
17 পঞ্চচোডাঃ (অনুষঙ্গং)
অ॒য-ম্পু॒রো হরি॑কেশ॒ স্সূর্য॑রশ্মি॒-স্তস্য॑ রথগৃ॒থ্সশ্চ॒ রথৌ॑জাশ্চ সেনানি গ্রাম॒ণ্যৌ॑ পুঞ্জিকস্থ॒লা চ॑ কৃতস্থ॒লা চা᳚ফ্স॒রসৌ॑ যাতু॒ধানা॑ হে॒তী রক্ষাগ্ং॑সি॒ প্রহে॑তি॒স্তেভ্যো॒ নম॒স্তে নো॑ মৃডযন্তু॒তে য-ন্দ্বি॒ষ্মো যশ্চ॑ নো॒ দ্বেষ্টি॒ তং-বোঁ॒ জম্ভে॑ দধামি ॥
অ॒য-ন্দ॑ক্ষি॒ণা বি॒শ্বক॑র্মা॒ তস্য॑ রথস্ব॒নশ্চ॒ রথে॑ চিত্রশ্চ সেনানি
গ্রাম॒ণ্যৌ॑ মেন॒কা চ॑ সহজ॒ন্যা চা᳚ফ্স॒রসৌ॑ দং॒ষ্ণবঃ॑ প॒শবো॑
হে॒তিঃ পৌরু॑ষেযো ব॒ধঃ প্রহে॑তি॒স্তেভ্যো॒ নম॒স্তে নো॑ মৃডযন্তু॒ তে
য-ন্দ্বি॒ষ্মো যশ্চ॑ নো॒ দ্বেষ্টি॒ তং-বোঁ॒ জম্ভে॑ দধামি ॥
অ॒য-ম্প॒শ্চা-দ্বি॒শ্ব ব্য॑চা॒-স্তস্য॒ রথ॑প্রোত॒শ্চা-স॑মরথশ্চ সেনানি গ্রাম॒ণ্যৌ᳚ প্র॒ম্লোচ॑ন্তীচা নু॒ম্লোচ॑ন্তী-চাফ্স॒রসৌ॑ স॒র্পা হে॒তি-র্ব্যা॒ঘ্রাঃ প্রহে॑তি॒স্তেভ্যো॒ নম॒স্তে নো॑ মৃডযন্তু॒ তেয-ন্দ্বি॒ষ্মো যশ্চ॑ নো॒ দ্বেষ্টি॒ তং-বোঁ॒ জম্ভে॑ দধামি ॥
অ॒য-মু॑ত্ত॒রা-থ্সং॒যঁদ্ব॑সু॒স্তস্য॑ সেন॒জিচ্চ॑ সু॒ষেণ॑শ্চ সেনানি
গ্রাম॒ণ্যৌ॑ বি॒শ্বাচী॑চ ঘৃ॒তাচী॑চা-ফ্স॒রসা॒ বাপো॑ হে॒তি-র্বাতঃ॒
প্রহ॑তি॒স্তেভ্যো॒ নম॒স্তে নো॑ মৃডযন্তু॒ তে য-ন্দ্বি॒ষ্মো যশ্চ॑ নো॒
দ্বেষ্টি॒ তং-বোঁ॒ জম্ভে॑ দধামি ॥
অ॒যমু॒পর্য॒-র্বাগ্ব॑সু॒স্তস্য॒ তার্ক্ষ্য॒-শ্চারি॑ষ্ট-নেমিশ্চ সেনানি
গ্রাম॒ণ্যা॑ বু॒র্বশী॑ চ পূ॒র্বচি॑ত্তি-শ্চাফ্স॒রসৌ॑ বি॒দ্যুদ্ধে॒তির॑-
ব॒স্পূর্জ॒-ন্প্রহে॑তি॒স্তেভ্যো॒ নম॒স্তে নো॑ মৃডযন্তু॒ তে য-ন্দ্বি॒ষ্মো যশ্চ॑ নো॒ দ্বেষ্টি॒
তং-বোঁ॒ জম্ভে॑ দধামি ॥ 22আ(11আ) ॥
18 অপ্রতিরথঃ
আ॒শু-শ্শিশা॑নো বৃষ॒ভো ন যু॒ধ্মো ঘ॑নাঘ॒নঃ, ক্ষোভ॑ণ-শ্চর্ষণী॒নাম্ । স॒ঙ্ক্রন্দ॑নো-ঽনিমি॒ষ এ॑ক বী॒রশ্শ॒তগ্ং
সেনা॑ অজযথ্সা॒কমিন্দ্রঃ॑ । স॒ঙ্ক্রন্দ॑নেনা নিমি॒ষেণ॑ জি॒ষ্ণুনা॑ যুত্কা॒রেণ॑ দুশ্চ্যব॒নেন॑ ধৃ॒ষ্ণুনা᳚ । তদিন্দ্রে॑ণ জযত॒ ত-থ্স॑হধ্বং॒ ঁযুধো॑ নর॒ ইষু॑ হস্তেন॒ বৃষ্ণা᳚ । স ইষু॑হস্তৈ॒-স্স নি॑ষ॒ঙ্গিভি॑র্ব॒শী সগ্গ্ স্র॑ষ্টা॒ স যুধ॒ ইন্দ্রো॑ গ॒ণেন॑ । স॒গ্ং॒সৃ॒ষ্ট॒জি-থ্সো॑ম॒পা বা॑হু শ॒র্ধ্যূ᳚র্ধ্ব ধ॑ন্বা॒ প্রতি॑হিতাভি॒রস্তা᳚ । বৃহ॑স্পতে॒ পরি॑দীযা॒ রথে॑ন রক্ষো॒হা ঽমিত্রাগ্ং॑ অপ॒ বাধ॑মানঃ ॥ 23 ॥
প্র॒ভ॒ঞ্জন্-থ্সেনাঃ᳚ প্রমৃ॒ণো যু॒ধা জয॑ন্ন॒স্মাক॑-মেধ্যবি॒তা রথা॑নাম্ । গো॒ত্র॒ভিদং॑ গো॒বিদং॒ ঁবজ্র॑বাহুং॒ জয॑ন্ত॒মজ্ম॑ প্রমৃ॒ণন্ত॒-মোজ॑সা । ই॒মগ্ং স॑জাতা॒ অনু॑বীর-যধ্ব॒ মিন্দ্রগ্ং॑ সখা॒যো-ঽনু॒ সগ্ং র॑ভধ্বম্ । ব॒ল॒বি॒জ্ঞা॒য-স্স্থবি॑রঃ॒ প্রবী॑র॒-স্সহ॑স্বান্. বা॒জী সহ॑মান উ॒গ্রঃ । অ॒ভিবী॑রো অ॒ভিস॑ত্বা সহো॒জা জৈত্র॑মিন্দ্র॒ রথ॒মাতি॑ষ্ঠ গো॒বিত্ ॥ 24 ॥
অ॒ভিগো॒ত্রাণি॒ সহ॑সা॒ গাহ॑মানো-ঽদা॒যো বী॒রশ্শ॒তম॑ন্যু॒রিন্দ্রঃ॑ । দু॒শ্চ্য॒ব॒নঃ পৃ॑তনা॒ষাড॑ যু॒ধ্যো᳚-স্মাক॒গ্ং॒ সেনা॑ অবতু॒ প্রযু॒থ্সু । ইন্দ্র॑ আসাং-নে॒তা বৃহ॒স্পতি॒-র্দক্ষি॑ণা য॒জ্ঞঃ পু॒র এ॑তু॒ সোমঃ॑ । দে॒ব॒সে॒নানা॑-মভিভঞ্জতী॒না-ঞ্জয॑ন্তীনা-ম্ম॒রুতো॑ য॒ন্ত্বগ্রে᳚ । ইন্দ্র॑স্য॒ বৃষ্ণো॒ বরু॑ণস্য॒ রাজ্ঞ॑ আদি॒ত্যানা᳚-ম্ম॒রুতা॒গ্ং॒ শর্ধ॑ উ॒গ্রম্ । ম॒হাম॑নসা-ম্ভুবনচ্য॒বানাং॒ ঘোষো॑ দে॒বানাং॒ জয॑তা॒ মুদ॑স্থাত্ । অ॒স্মাক॒-মিন্দ্র॒-স্সমৃ॑তেষু ধ্ব॒জেষ্ব॒স্মাকং॒ ঁযা ইষ॑ব॒স্তা জ॑যন্তু ॥ 25 ॥
অ॒স্মাকং॑ ঁবী॒রা উত্ত॑রে ভবন্ত্ব॒স্মানু॑ দেবা অবতা॒ হবে॑ষু । উদ্ধ॑র্ষয মঘব॒-ন্নাযু॑ধা॒-ন্ন্যুথ্সত্ব॑না-ম্মাম॒কানাং॒ মহাগ্ং॑সি । উদ্বৃ॑ত্রহন্-বা॒জিনাং॒ ঁবাজি॑না॒ন্যুদ্রথা॑নাং॒ জয॑তামেতু॒ ঘোষঃ॑ । উপ॒প্রেত॒ জয॑তা নরস্স্থি॒রা ব॑স্সন্তু বা॒হবঃ॑ ।
ইন্দ্রো॑ ব॒-শ্শর্ম॑ যচ্ছ ত্বনা-ধৃ॒ষ্যা যথাস॑থ । অব॑সৃষ্টা॒ পরা॑পত॒ শর॑ব্যে॒ ব্রহ্ম॑ সগ্ংশিতা ॥ 26 ॥
গচ্ছা॒মিত্রা॒-ন্প্রবি॑শ॒ মৈষাং॒ কঞ্চ॒নোচ্ছি॑ষঃ । মর্মা॑ণি তে॒ বর্ম॑ভিশ্ছাদযামি॒ সোম॑স্ত্বা॒ রাজা॒ ঽমৃতে॑না॒ভি-ব॑স্তাম্ । উ॒রোর্বরী॑যো॒ বরি॑বস্তে অস্তু॒ জয॑ন্তং॒ ত্বামনু॑ মদন্তু দে॒বাঃ । যত্র॑ বা॒ণা-স্স॒ম্পত॑ন্তি কুমা॒রা বি॑শি॒খা ই॑ব । ইন্দ্রো॑ ন॒স্তত্র॑ বৃত্র॒হা বি॑শ্বা॒হা শর্ম॑ যচ্ছতু ॥ 27 (12) ॥
19 চমক-ন্তৃতীয অনুবাকঃ
শ-ঞ্চ॑ মে॒ ময॑শ্চ মে প্রি॒য-ঞ্চ॑ মে-ঽনুকা॒মশ্চ॑ মে॒
কাম॑শ্চ মে সৌমন॒সশ্চ॑ মে ভ॒দ্র-ঞ্চ॑ মে॒ শ্রেয॑শ্চ মে॒
বস্য॑শ্চ মে॒ যশ॑শ্চ মে॒ ভগ॑শ্চ মে॒ দ্রবি॑ণ-ঞ্চ মে
য॒ন্তা চ॑ মে ধ॒র্তা চ॑ মে॒ ক্ষেম॑শ্চ মে॒ ধৃতি॑শ্চ মে॒
বিশ্বং॑ চ মে॒ মহ॑শ্চ মে (28)
সং॒বিঁচ্চ॑ মে॒ জ্ঞাত্র॑-ঞ্চ মে॒
সূশ্চ॑ মে প্র॒সূশ্চ॑ মে॒ সীর॑-ঞ্চ মে ল॒যশ্চ॑ ম
ঋ॒ত-ঞ্চ॑ মে॒-ঽমৃতং॑ চ মে ঽয॒ক্ষ্ম-ঞ্চ॒ মে-ঽনা॑মযচ্চ মে
জী॒বাতু॑শ্চ মে দীর্ঘাযু॒ত্ব-ঞ্চ॑ মে-ঽনমি॒ত্র-ঞ্চ॒ মে-ঽভ॑য-ঞ্চ মে
সু॒গ-ঞ্চ॑ মে॒ শয॑ন-ঞ্চ মে সূ॒ষা চ॑ মে সু॒দিন॑-ঞ্চ মে ॥ 29 (13) ॥
20 বিহব্যম্
মমা᳚গ্নে॒ বর্চো॑ বিহ॒বেষ্ব॑স্তু ব॒য-ন্ত্বেন্ধা॑না স্ত॒নুব॑-ম্পুষেম ।
মহ্য॑-ন্নমন্তা-ম্প্র॒দিশ॒শ্চত॑স্র॒ স্ত্বযা-ঽদ্ধ্য॑ক্ষেণ॒ পৃত॑না জযেম ।
মম॑ দে॒বা বি॑হ॒বে স॑ন্তু॒ সর্ব॒ ইন্দ্রা॑বন্তো ম॒রুতো॒ বিষ্ণু॑র॒গ্নিঃ ।
মমা॒ন্তরি॑ক্ষ মু॒রু গো॒পম॑স্তু॒ মহ্যং॒ ঁবাতঃ॑ পবতা॒-ঙ্কামে॑ অ॒স্মিন্ন্ ।
মযি॑ দে॒বা দ্রবি॑ণ॒ মায॑জন্তা॒-ম্ময্যা॒ শীর॑স্তু॒ মযি॑ দে॒বহূ॑তিঃ ॥ 30 ॥
দৈব্যা॒ হোতা॑রা বনিষন্ত॒ পূর্বে ঽরি॑ষ্টা-স্স্যাম ত॒নুবা॑ সু॒বীরাঃ᳚ । মহ্যং॑ ঁযজন্তু॒ মম॒ যানি॑ হ॒ব্যা-ঽঽকূ॑তি স্স॒ত্যা মন॑সো মে অস্তু ।
এনো॒ মানিগা᳚-ঙ্কত॒মচ্চ॒ নাহং-বিঁশ্বে॑ দেবাসো॒ অধি॑বোচ তা মে ।
দেবী᳚ষ্ষডু-র্বীরু॒রুণঃ॑ কৃণোত॒ বিশ্বে॑ দেবাস ই॒হ বী॑রযদ্ধ্বম্ ।
মাহা᳚স্মহি প্র॒জযা॒ মা ত॒নূভি॒-র্মার॑ধাম দ্বিষ॒তে সো॑মরাজন্ন্ ।
অ॒গ্নির্ম॒ন্যু-ম্প্র॑তিনু॒দ-ন্পু॒রস্তা॒-দদ॑ব্ধো গো॒পাঃ পরি॑পাহি ন॒স্ত্বম্ ॥ 31 ॥
প্র॒ত্যঞ্চো॑ যন্তু নি॒গুতঃ॒ পুন॒স্তে॑ ঽমৈষা᳚-ঞ্চি॒ত্ত-ম্প্র॒বুধা॒ বিনে॑শত্ ।
ধা॒তা ধা॑তৃ॒ণা-ম্ভুব॑নস্য॒ যস্পতি॑-র্দে॒বগ্ং স॑বি॒তার॑মভি মাতি॒ষাহ᳚ম্ ।
ই॒মং-যঁ॒জ্ঞ ম॒শ্বিনো॒ভা বৃহ॒স্পতি॑-র্দে॒বাঃ পা᳚ন্তু॒ যজ॑মান-ন্ন্য॒র্থাত্ ।
উ॒রু॒ব্যচা॑ নো মহি॒ষ শ্শর্ম॑যগ্ং সদ॒স্মিন্. হবে॑ পুরুহূ॒তঃ পু॑রু॒ক্ষু ।
স নঃ॑ প্র॒জাযৈ॑ হর্যশ্ব মৃড॒যেন্দ্র॒ মা নো॑ রীরিষো॒ মা পরা॑দাঃ ॥ 32 ॥
যে ন॑ স্স॒পত্না॒ অপ॒তে ভ॑বন্ত্বিন্দ্রা॒-গ্নিভ্যা॒ মব॑ বাধামহে॒ তান্ ।
বস॑বো রু॒দ্রা আ॑দি॒ত্যা উ॑পরি॒ স্পৃশং॑ মো॒গ্রং-চেত্তা॑রমধি রা॒জম॑ক্রন্ন্ ।
অ॒র্বাঞ্চ॒ মিন্দ্র॑ ম॒মুতো॑ হবামহে॒ যো গো॒জি-দ্ধ॑ন॒-জিদ॑শ্ব॒-জিদ্যঃ ।
ই॒মন্নো॑ য॒জ্ঞং-বিঁ॑হ॒বে জু॑ষস্বা॒স্য কু॑র্মো হরিবো মে॒দিনং॑ ত্বা ॥ 33 (14) ॥
21 মৃগারঃ
অ॒গ্নে-র্ম॑ন্বে প্রথ॒মস্য॒ প্রচে॑তসো॒য-ম্পাঞ্চ॑জন্য-ম্ব॒হব॑ স্সমি॒ন্ধতে᳚ ।
বিশ্ব॑স্যাং-বিঁ॒শি প্র॑বিবিশি॒বাগ্ং স॑মীমহে॒ স নো॑ মুঞ্চ॒ত্বগ্ং হ॑সঃ ।
যস্যে॒দ-ম্প্রা॒ণ-ন্নি॑মি॒ষ-দ্যদেজ॑তি॒ যস্য॑ জা॒ত-ঞ্জন॑মান-ঞ্চ॒ কেব॑লম্ ।
স্তৌম্য॒গ্নি-ন্না॑থি॒তো জো॑হবীমি॒ স নো॑ মুঞ্চ॒ত্বগ্ং হ॑সঃ ।
ইন্দ্র॑স্য মন্যে প্রথ॒মস্য॒ প্রচে॑তসো বৃত্র॒ঘ্ন-স্স্তোমা॒ উপ॒মা মু॒পাগুঃ॑ ।
যো দা॒শুষঃ॑ সু॒কৃতো॒ হব॒মুপ॒ গন্তা॒ স নো॑ মুঞ্চ॒ত্বগ্ং হ॑সঃ ॥ 34 ॥
য স্সং॑গ্রা॒ম-ন্নয॑তি॒ সংবঁ॒শী যু॒ধে যঃ পু॒ষ্টানি॑ সগ্ংসৃ॒জতি॑ ত্র॒যাণি॑ । স্তৌমীন্দ্র॑-ন্নাথি॒তো জো॑হবীমি॒ স নো॑ মুঞ্চ॒ত্বগ্ং হ॑সঃ । ম॒ন্বেবাং᳚ মিত্রাবরুণা॒ তস্য॑ বিত্ত॒গ্ং॒ সত্যৌ॑জসা দৃগ্ংহণা॒ য-ন্নু॒দেথে᳚ । যা রাজা॑নগ্ং স॒রথং॑ ঁযা॒থ উ॑গ্রা॒ তা নো॑ মুঞ্চত॒ মাগ॑সঃ ।
যো বা॒গ্ং॒ রথ॑ ঋ॒জুর॑শ্মি-স্স॒ত্যধ॑র্মা॒ মিথু॒-শ্চর॑ন্ত-মুপ॒যাতি॑ দূ॒ষযন্ন্॑ ॥ 35 ॥
স্তৌমি॑ মি॒ত্রাবরু॑ণা নাথি॒তো জো॑হবীমি॒ তৌ নো॑ মুঞ্চত॒ মাগ॑সঃ । বা॒যো-স্স॑বি॒তু-র্বি॒দথা॑নি মন্মহে॒ যাবা᳚ত্ম॒ন্-বদ্বি॑ভৃ॒তো যৌ
চ॒ রক্ষ॑তঃ । যৌ বিশ্ব॑স্য পরি॒ভূ ব॑ভূ॒বতু॒স্তৌ নো॑ মুঞ্চত॒ মাগ॑সঃ ।
উপ॒শ্রেষ্ঠা॑ন আ॒শিষো॑ দে॒বযো॒র্ধর্মে॑ অস্থিরন্ন্ । স্তৌমি॑ বা॒যুগ্ং স॑বি॒তার॑-ন্নাথি॒তো জো॑হবীমি॒ তৌ নো॑ মুঞ্চত॒ মাগ॑সঃ ।
র॒থীত॑মৌ রথী॒না ম॑হ্ব ঊ॒তযে॒ শুভ॒ঙ্গমি॑ষ্ঠৌ সু॒যমে॑-ভি॒রশ্বৈঃ᳚ ॥ 36 ॥
যযো᳚র্বা-ন্দেবৌ দে॒বেষ্ব-নি॑শিত॒ মোজ॒স্তৌ নো॑ মুঞ্চত॒ মাগ॑সঃ । যদযা॑তং-বঁহ॒তুগ্ং সূ॒র্যাযা᳚-স্ত্রিচ॒ক্রেণ॑ স॒গ্ং॒ সদ॑মি॒চ্ছমা॑নৌ । স্তৌমি॑ দে॒বা ব॒শ্বিনৌ॑ নাথি॒তো জো॑হবীমি॒ তৌ নো॑ মুঞ্চত॒ মাগ॑সঃ ।
ম॒রুতাং᳚ মন্বে॒ অধি॑নো ব্রুবন্তু॒ প্রেমাং-বাঁচং॒ ঁবিশ্বা॑মবন্তু॒ বিশ্বে᳚ ।
আ॒শূন্. হু॑বে সু॒যমা॑নূ॒তযে॒ তে নো॑ মুঞ্চ॒ন্ত্বেন॑সঃ । তি॒গ্মমাযু॑ধং-বীঁডি॒তগ্ং সহ॑স্বদ দি॒ব্যগ্ং শর্ধঃ॒ পৃত॑নাসু জি॒ষ্ণু ॥ 37 ॥
স্তৌমি॑ দে॒বা-ন্ম॒রুতো॑ নাথি॒তো জো॑হবীমি॒ তে নো॑ মুঞ্চ॒ন্ত্বেন॑সঃ । দে॒বানা᳚-ম্মন্বে॒ অধি॑ নো ব্রুবন্তু॒ প্রেমাং-বাঁচং॒ ঁবিশ্বা॑মবন্তু॒ বিশ্বে᳚ । আ॒শূন্. হু॑বে সু॒যমা॑নূ॒তযে॒ তে নো॑ মুঞ্চ॒ন্ত্বেন॑সঃ । যদি॒দ-ম্মা॑-ঽভি॒শোচ॑তি॒ পৌরু॑ষেযেণ॒ দৈব্যে॑ন । স্তৌমি॒ বিশ্বা᳚-ন্দে॒বা-ন্না॑থি॒তো জো॑হবীমি॒ তে নো॑ মুঞ্চ॒ন্ত্বেন॑সঃ ।
অনু॑নো॒-ঽদ্যানু॑মতি॒রন্বিদ॑নু মতে॒ ত্বং-বৈঁ᳚শ্বান॒রো ন॑ ঊ॒ত্যা পৃ॒ষ্টো দি॒বি ॥ 38 ॥
অনু॑নো॒-ঽধ্যানু॑মতি-র্য॒জ্ঞ-ন্দে॒বেষু॑ মন্যতাম্ । অ॒গ্নিশ্চ॑ হব্য॒ বাহ॑নো॒ ভব॑তা-ন্দা॒শুষে॒ মযঃ॑ । অন্বিদ॑নুমতে॒ ত্ব-ম্মন্যা॑সৈ॒ শঞ্চ॑ নঃ কৃধি । ক্রত্বে॒ দক্ষা॑য নো হিনু॒ প্রণ॒ আযূগ্ং॑ষি তারিষঃ ॥ 38অ ॥
বৈ॒শ্বা॒ন॒রো ন॑ ঊ॒ত্যা ঽঽপ্রযা॑তু পরা॒বতঃ॑ । অ॒গ্নিরু॒ক্থেন॒ বাহ॑সা ।
পৃ॒ষ্টো দি॒বি পৃ॒ষ্টো অ॒গ্নিঃ পৃ॑থি॒ব্যা-ম্পৃ॒ষ্টো বিশ্বা॒ ওষ॑ধী॒রা-বি॑বেশ ।
বৈ॒শ্বা॒ন॒র স্সহ॑সা পৃ॒ষ্টো অ॒গ্নিস্সনো॒ দিবা॒ সরি॒ষঃ পা॑তু॒ নক্ত᳚ম্ ॥ 38ব্ ॥
যে অপ্র॑থেতা॒ মমি॑তেভি॒ রোজো॑ভি॒ র্যে প্র॑তি॒ষ্ঠে অভ॑বতাং॒-বঁসূ॑নাম্ । স্তৌমি॒ দ্যাবা॑পৃথি॒বী না॑থি॒তো জো॑হবীমি॒ তে নো॑ মুঞ্চত॒মগ্ং হ॑সঃ ।
উর্বী॑ রোদসী॒ বরি॑বঃ কৃণোত॒-ঙ্ক্ষেত্র॑স্য পত্নী॒ অধি॑নো ব্রূযাতম্ । স্তৌমি॒ দ্যাবা॑পৃথি॒বী না॑থি॒তো জো॑হবীমি॒ তে নো॑ মুঞ্চত॒মগ্ং হ॑সঃ ।
যত্তে॑ ব॒য-ম্পু॑রুষ॒ত্রায॑ বি॒ষ্ঠা বি॑দ্বাগ্ং সশ্চ কৃ॒মা কচ্চ॒ নাগঃ॑ ॥ 39 ॥
কৃ॒ধী স্ব॑স্মাগ্ং অদি॑তে॒রনা॑গা॒ ব্যেনাগ্ং॑সি শিশ্রথো॒ বিষ্ব॑গগ্নে । যথা॑ হ॒ ত-দ্ব॑সবো গৌ॒র্যং॑ চি-ত্প॒দিষি॒তা মমু॑ঞ্চতা যজত্রাঃ ।
এ॒বা ত্বম॒স্ম-ত্প্রমু॑ঞ্চা॒ ব্যগ্ংহঃ॒ প্রাতা᳚র্যগ্নে প্রত॒রান্ন॒ আযুঃ॑ ॥ 40 (15) ॥
22 সর্পাহুতী মন্ত্রাঃ
স॒মীচী॒ নামা॑সি॒ প্রাচী॒ দিক্তস্যা᳚স্তে॒ ঽগ্নিরধি॑পতি রসি॒তো র॑ক্ষি॒তা যশ্চাধি॑পতি॒-র্যশ্চ॑ গো॒প্তা তাভ্যাং॒ নম॒স্তৌনো॑ মৃডযতাং॒ তে য-ন্দ্বি॒ষ্মো যশ্চ॑ নো॒ দ্বেষ্টি॒ তং-বাঁ॒-ঞ্জম্ভে॑ দধাম্যো-,
-জ॒স্বিনী॒ নামা॑সি দক্ষি॒ণা দিক্তস্যা᳚স্ত॒ ইন্দ্রো-ঽধি॑পতিঃ॒ পৃদা॑কুঃ॒ ,
প্রাচী॒ নামা॑সি প্র॒তীচী॒ দিক্তস্যা᳚স্তে॒ সোমো-ঽধি॑পতি স্স্ব॒জো॑ ,
-ঽব॒স্থাবা॒ নামা॒-স্যুদী॑চী॒ দিক্তস্যা᳚স্তে॒ বরু॒ণো-ঽধি॑পতি-স্তি॒রশ্চ॑ রাজি॒,
-রধি॑পত্নী॒ নামা॑সি বৃহ॒তী দিক্তস্যা᳚স্তে॒ বৃহ॒স্পতি॒-রধি॑পতি শ্শ্বি॒ত্রো,
ব॒শিনী॒ নামা॑সী॒ য-ন্দিক্তস্যা᳚স্তে য॒মো-ঽধি॑পতিঃ ক॒ল্মাষ॑ গ্রীবো,
রক্ষি॒তা যশ্চাধি॑পতি॒-র্যশ্চ॑ গো॒প্তা তাভ্যাং॒ নম॒স্তৌ নো॑ মৃডযতাং॒
তে য-ন্দ্বি॒ষ্মো যশ্চ॑ নো॒ দ্বেষ্টি॒ তং-বাঁ॒-ঞ্জম্ভে॑ দধামি ॥ 41 (16) ॥
23 সর্পাহুতী মন্ত্রাঃ (অনুষঙ্গং)
স॒মীচী॒ নামা॑সি॒ প্রাচী॒ দিক্তস্যা᳚স্তে॒ ঽগ্নিরধি॑পতি রসি॒তো র॑ক্ষি॒তা-যশ্চাধি॑পতি॒-র্যশ্চ॑ গো॒প্তা
তাভ্যাং॒ নম॒স্তৌ নো॑ মৃডযতাং॒
তে য-ন্দ্বি॒ষ্মো যশ্চ॑ নো॒ দ্বেষ্টি॒ তং-বাংঁ॒ জম্ভে॑ দধামি ।
ও॒জ॒স্বিনী॒ নামা॑সি দক্ষি॒ণা দিক্তস্যা᳚স্ত॒ ইন্দ্রো-ঽধি॑পতিঃ॒ পৃদা॑কূ রক্ষি॒তা যশ্চাধি॑পতি॒-র্যশ্চ॑ গো॒প্তা তাভ্যাং॒ নম॒স্তৌ নো॑ মৃডযতাং॒ তে য-ন্দ্বি॒ষ্মো যশ্চ॑নো॒ দ্বেষ্টি॒ তং-বাংঁ॒ জম্ভে॑ দধামি ।
প্রাচী॒ নামা॑সি প্র॒তীচী॒ দিক্তস্যা᳚স্তে॒ সোমো-ঽধি॑পতি স্স্ব॒জো র॑ক্ষি॒তা যশ্চাধি॑পতি॒-র্যশ্চ॑ গো॒প্তা তাভ্যাং॒ নম॒স্তৌ নো॑ মৃডযতাং॒ তে য-ন্দ্বি॒ষ্মো যশ্চ॑ নো॒ দ্বেষ্টি॒ তং-বাঁ॒-ঞ্জম্ভে॑ দধামি ।
অ॒ব॒স্থাবা॒ নামা॒-স্যুদী॑চী॒ দিক্তস্যা᳚স্তে॒ বরু॒ণো-ঽধি॑পতি-স্তি॒রশ্চ॑ রাজী রক্ষি॒তা যশ্চাধি॑পতি॒-র্যশ্চ॑ গো॒প্তা তাভ্যাং॒ নম॒স্তৌ নো॑ মৃডযতাং॒ তে য-ন্দ্বি॒ষ্মো যশ্চ॑ নো॒ দ্বেষ্টি॒ তং-বাঁ॒-ঞ্জম্ভে॑ দধামি ।
অধি॑পত্নী॒ নামা॑সি বৃহ॒তী দিক্তস্যা᳚স্তে॒ বৃহ॒স্পতি॒-রধি॑পতি-শ্শ্বি॒ত্রো র॑ক্ষি॒তা যশ্চাধি॑পতি॒-র্যশ্চ॑ গো॒প্তা তাভ্যাং॒ নম॒স্তৌ নো॑ মৃডযতাং॒ তে য-ন্দ্বি॒ষ্মো যশ্চ॑ নো॒ দ্বেষ্টি॒ তং-বাঁ॒-ঞ্জম্ভে॑ দধামি ।
ব॒শিনী॒ নামা॑সী॒য-ন্দিক্তস্যা᳚স্তে য॒মো-ঽধি॑পতিঃ ক॒ল্মাষ॑ গ্রীবো রক্ষি॒তা যশ্চাধি॑পতি॒-র্যশ্চ॑ গো॒প্তা তাভ্যাং॒ নম॒স্তৌ নো॑ মৃডযতাং॒
তে য-ন্দ্বি॒ষ্মো যশ্চ॑ নো॒ দ্বেষ্টি॒ তং-বাংঁ॒ জম্ভে॑ দধামি ॥ 41আ (16আ) ॥
24 গন্ধর্বাহুতীঃ
হে॒তযো॒ নাম॑স্থ॒ তেষাং᳚-বঃ ঁপু॒রো গৃ॒হা অ॒গ্নির্ব॒ ইষ॑ব স্সলি॒লো,
নি॑লি॒পা-ন্নাম॑স্থ॒ তেষাং᳚-বোঁ দক্ষি॒ণা গৃ॒হাঃ পি॒তরো॑ ব॒ ইষ॑ব॒ স্সগ॑রো,
ব॒জ্রিণো॒ নাম॑স্থ॒ তেষাং᳚-বঃ ঁপ॒শ্চা-দ্গৃ॒হা স্স্বপ্নো॑ ব॒ ইষ॑বো॒ গহ্ব॑রো,
-ঽব॒স্থাবা॑নো॒ নাম॑স্থ॒ তেষাং᳚-বঁ উত্ত॒রা-দ্গৃ॒হা আপো॑ ব॒ ইষ॑ব স্সমু॒দ্রো-,
-ঽধি॑পতযো॒ নাম॑স্থ॒ তেষাং᳚-বঁ উ॒পরি॑ গৃ॒হা ব॒র্॒ষং-বঁ॒ ইষ॒বো-ঽব॑স্বান্,
ক্র॒ব্যা নাম॑স্থ॒ পার্থি॑বা॒-স্তেষাং᳚-বঁ ই॒হ গৃ॒হা অন্নং॑ ঁব॒ ইষ॑বো নিমি॒ষো,
বা॑ত না॒ম-ন্তেভ্যো॑ বো॒ নম॒স্তে নো॑ মৃডযত॒ তে য-ন্দ্বি॒ষ্মো যশ্চ॑ নো॒ দ্বেষ্টি॒
তং-বোঁ॒ জম্ভে॑ দধামি ॥ 42 (17) ॥
25 গন্ধর্বাহুতীঃ (অনুষঙ্গং)
হে॒তযো॒ নাম॑স্থ॒ তেষাং᳚-বঃ ঁপু॒রো গৃ॒হা অ॒গ্নির্ব॒ ইষ॑ব-স্সলি॒লো বা॑ত না॒ম-ন্তেভ্যো॑ বো॒ নম॒স্তে নো॑ মৃডযত॒ তে য-ন্দ্বি॒ষ্মো যশ্চ॑ নো॒ দ্বেষ্টি॒ তং-বোঁ॒ জম্ভে॑ দধামি ।
নি॒লি॒পা-ন্নাম॑স্থ॒ তেষাং᳚-বোঁ দক্ষি॒ণা গৃ॒হাঃ পি॒তরো॑ ব॒ ইষ॑ব॒-স্সগ॑রো বাত না॒ম-ন্তেভ্যো॑ বো॒ নম॒স্তে নো॑ মৃডযত॒ তে য-ন্দ্বি॒ষ্মো যশ্চ॑ নো॒ দ্বেষ্টি॒ তং-বোঁ॒ জম্ভে॑ দধামি ।
ব॒জ্রিণো॒ নাম॑স্থ॒ তেষাং᳚-বঃ ঁপ॒শ্চা-দ্গৃ॒হা স্স্বপ্নো॑ ব॒ ইষ॑বো॒ গহ্ব॑রো বাত না॒ম-ন্তেভ্যো॑ বো॒ নম॒স্তে নো॑ মৃডযত॒ তে য-ন্দ্বি॒ষ্মো যশ্চ॑ নো॒ দ্বেষ্টি॒ তং-বোঁ॒ জম্ভে॑ দধামি ।
অ॒ব॒স্থা বা॑ নো॒ নাম॑স্থ॒ তেষাং᳚-বঁ উত্ত॒রা-দ্গৃ॒হা আপো॑ ব॒ ইষ॑বস্সমু॒দ্রো বা॑ত না॒ম-ন্তেভ্যো॑ বো॒ নম॒স্তে নো॑ মৃডযত॒ তে য-ন্দ্বি॒ষ্মো যশ্চ॑ নো॒ দ্বেষ্টি॒ তং-বোঁ॒ জম্ভে॑ দধা॒মি ।
অধি॑পতযো॒ নাম॑স্থ॒ তেষাং᳚-বঁ উ॒পরি॑ গৃ॒হা ব॒র্॒ষং-বঁ॒ ইষ॒বো-ঽব॑স্বান্ বাত না॒ম-ন্তেভ্যো॑ বো॒ নম॒স্তে নো॑ মৃডযত॒ তে য-ন্দ্বি॒ষ্মো যশ্চ॑ নো॒ দ্বেষ্টি॒ তং-বোঁ॒ জম্ভে॑ দধামি ।
ক্র॒ব্যা নাম॑স্থ॒ পার্থি॑বা॒-স্তেষাং᳚-বঁ ই॒হ গৃ॒হা অন্নং॑ ঁব॒ ইষ॑বো নিমি॒ষো বা॑ত না॒ম-ন্তেভ্যো॑ বো॒ নম॒স্তে নো॑ মৃডযত॒ তে য-ন্দ্বি॒ষ্মো যশ্চ॑ নো॒ দ্বেষ্টি॒ তং-বোঁ॒ জম্ভে॑ দধামি ॥ 42আ (17আ) ॥
26 অজ্যানি মন্ত্রাঃ
শ॒তাযু॑ধায শ॒তবী᳚র্যায শ॒তোত॑যে ঽভিমাতি॒ষাহে᳚ । শ॒তং-যোঁ ন॑ শ্শ॒রদো॒ অজী॑তা॒-নিন্দ্রো॑ নেষ॒দতি॑ দুরি॒তানি॒ বিশ্বা᳚ ।
যে চ॒ত্বারঃ॑ প॒থযো॑ দেব॒যানা॑ অন্ত॒রা দ্যাবা॑পৃথি॒বী বি॒যন্তি॑ । তেষাং॒-যোঁ অজ্যা॑নি॒- মজী॑তি-মা॒বহা॒ত্তস্মৈ॑ নো দেবাঃ॒ পরি॑দত্তে॒হ সর্বে᳚ । গ্রী॒ষ্মো হে॑ম॒ন্ত উ॒ত নো॑ বস॒ন্ত শ্শ॒র-দ্ব॒র্॒ষা স্সু॑বি॒তন্নো॑ অস্তু ।
তেষা॑-মৃতূ॒নাগ্ং শ॒তশা॑রদানা-ন্নিবা॒ত এ॑ষা॒মভ॑যে স্যাম । ই॒দু॒ব॒থ্স॒রায॑ পরিবথ্স॒রায॑ সংবঁথ্স॒রায॑ কৃণুতা বৃ॒হন্নমঃ॑ । তেষাং᳚ ঁব॒যগ্ং সু॑ম॒তৌ য॒জ্ঞিযা॑না॒-ঞ্জ্যোগজী॑তা॒ অহ॑তা স্স্যাম ।
ভ॒দ্রান্ন॒-শ্শ্রেয॒ স্সম॑নৈষ্ট দেবা॒ স্ত্বযা॑-ঽব॒সেন॒ সম॑শী মহিত্বা ।
সনো॑মযো॒ ভূঃ পি॑তো॒ আবি॑শস্ব॒ শন্তো॒কায॑ ত॒নুবে᳚ স্যো॒নঃ ॥ 43 (18) ॥
ভূ॒ত-ম্ভব্যং॑ ভবি॒ষ্য-দ্বষ॒-ট্থ্স্বাহা॒ ,
নম॒ ঋ-খ্সাম॒-যজু॒-র্বষ॒-ট্থ্স্বাহা॒ ,
নমো॑ গায॒ত্রী ত্রি॒ষ্টুপ্ জগ॑তী॒ বষ॒-ট্থ্স্বাহা॒ ,
নমঃ॑ পৃথি॒ব্য॑ন্তরি॑ক্ষং॒ দ্যৌ-র্বষ॒-ট্থ্স্বাহা॒ ,
নমো॒ ঽগ্নির্বা॒যু-স্সূর্যো॒ বষ॒-ট্থ্স্বাহা॒ ,
নমঃ॑ প্রা॒ণো-ব্যা॒নো॑-ঽপা॒নো বষ॒-ট্থ্স্বাহা॒ ,
নমো-ঽন্নং॑ কৃ॒ষি-র্বৃষ্টি॒-র্বষ॒-ট্থ্স্বাহা॒ ,
নমঃ॑ পি॒তা পু॒ত্রঃ পৌত্রো॒ বষ॒-ট্থ্স্বাহা॒ ,
নমো॒ ভূর্ভুব॒স্সুব॒ র্বষ॒-ট্থ্স্বাহা॒ নমঃ॑ ॥ 44 (19) ॥
27 অথর্বশীর্ষং
(তৈ. ব্রা. 1.5.8.1-1.5.8.3)
ইন্দ্রো॑ দধী॒চো অ॒স্তভিঃ॑ । বৃ॒ত্রাণ্য প্র॑তিষ্কুতঃ । জ॒ঘান॑ নব॒তীর্নব॑ । ই॒চ্ছন্ন-শ্ব॑স্য॒ যচ্ছিরঃ॑ । পর্ব॑তে॒ষ্বপ॑শ্রিতম্ । তদ্বি॑দচ্ছর্য॒ণাব॑তি ।
অদ্রাহ॒ গোরম॑ন্বত । নাম॒ ত্বষ্টু॑র-পী॒চ্য᳚ম্ । ই॒ত্থা চ॒ন্দ্রম॑সো গৃ॒হে ।
ইন্দ্র॒মি-দ্গা॒থিনো॑ বৃ॒হত্ ॥ 45 ॥
ইন্দ্র॑ ম॒র্কেভি॑ র॒র্কিণঃ॑ । ইন্দ্রং॒ ঁবাণী॑রনূষত । ইন্দ্র॒ ইদ্ধর্যো॒ স্সচা᳚ ।
স-ম্মি॑শ্ল॒ আব॑চো॒ যুজা᳚ । ইন্দ্রো॑ ব॒জ্রী হি॑র॒ণ্যযঃ॑ । ইন্দ্রো॑ দী॒র্ঘায॒ চক্ষ॑সে । আসূর্যগ্ং॑ রোহয-দ্দি॒বি । বি গোভি॒রদ্রি॑মৈরযত্ । ইন্দ্র॒ বাজে॑ষু নো অব । স॒হস্র॑ প্রধনেষু চ ॥ 46 ॥
উ॒গ্র উ॒গ্রাভি॑-রূ॒তিভিঃ॑ । তমিন্দ্রং॑ ঁবা জযামসি । ম॒হে বৃ॒ত্রায॒ হন্ত॑বে । স বৃষা॑ বৃষ॒ভো-ভু॑বত্ । ইন্দ্র॒ স্সদা ম॑নে কৃ॒তঃ । ওজি॑ষ্ঠ॒ স্সবলে॑ হি॒তঃ । দ্যু॒ম্নী শ্লো॒কী স সৌ॒ম্যঃ॑ । গি॒রা বজ্রো॒ ন সম্ভৃ॑তঃ । সব॑লো॒ অন॑পচ্যুতঃ । ব॒ব॒ক্ষু রু॒গ্রো অস্তৃ॑তঃ ॥ 47 (20) ॥
28 প্রত্যঙ্গিরসঃ
(তৈ. ব্রা. 2.4.2.1-2.4.2.4)
চক্ষু॑ষো হেতে॒ মন॑সো হেতে । বাচো॑ হেতে॒ ব্রহ্ম॑ণো হেতে । যোমা॑-ঽঘা॒যু-র॑ভি॒দাস॑তি । তম॑গ্নে মে॒ন্যা-ঽমে॒নি-ঙ্কৃ॑ণু । যোমা॒ চক্ষু॑ষা॒ যো মন॑সা । যো বা॒চা ব্রহ্ম॑ণা-ঽঘা॒যু-র॑ভি॒দাস॑তি । তযা᳚-ঽগ্নে॒ ত্ব-ম্মে॒ন্যা । অ॒মুম॑ মে॒নি-ঙ্কৃ॑ণু । য-ত্কিঞ্চা॒সৌ মন॑সা॒ যচ্চ॑ বা॒চা । য॒জ্ঞৈ-র্জু॒হোতি॒ যজু॑ষা হ॒বির্ভিঃ॑ ॥ 48 ॥
ত-ন্মৃ॒ত্যু-র্নির্-ঋ॑ত্যা সংবিঁদা॒নঃ । পু॒রা দি॒ষ্টা দাহু॑তী রস্যহন্তু ।
যা॒তু॒ ধানা॒ নির্-ঋ॑তি॒ রাদু॒রক্ষঃ॑ । তে অ॑স্যঘ্নং॒ ত্বনৃ॑তেন স॒ত্যম্ ।
ইন্দ্র॑ষিতা॒ আজ্য॑মস্য মথ্নন্তু । মাত-থ্সমৃ॑দ্ধি॒ যদ॒সৌ ক॒রোতি॑ ।
হন্মি॑তে॒-ঽহ-ঙ্কৃ॒তগ্ং হ॒বিঃ । যো মে॑ ঘো॒রমচী॑ কৃতঃ ।
অপা᳚ঞ্চৌ ত উ॒ভৌ বা॒হূ । অপ॑নহ্যাম্যা॒স্য᳚ম্ ॥ 49 ॥
অপ॑নহ্যামিতে বা॒হূ । অপ॑ নহ্যাম্যা॒স্য᳚ম্ । অ॒গ্নে-র্দে॒বস্য॒ ব্রহ্ম॑ণা । সর্বং॑ তে ঽবধিষ্-ঙ্কৃ॒তম্ । পু॒রা-ঽমুষ্য॑ বষ-ট্কা॒রাত্ । য॒জ্ঞ-ন্দে॒বেষু॑ নস্কৃধি । স্বি॑ষ্ট-ম॒স্মাকং॑ ভূযাত্ । মা-ঽস্মা-ন্প্রাপ॒ন্নরা॑তযঃ । অন্তি॑দূ॒রে স॒তো অ॑গ্নে । ভ্রাতৃ॑ব্যস্যা ভি॒দাস॑তঃ । ব॒ষ॒-ট্কা॒রেণ॒ বজ্রে॑ণ । কৃ॒ত্যাগ্ং হ॑ন্মি কৃ॒তাম॒হম্ । যো মা॒ নক্তং॒ দিবা॑ সা॒যম্ । প্রা॒ত-শ্চাহ্নো॑ নি॒পীয॑তি । অ॒দ্যা-তমি॑ন্দ্র॒ বজ্রে॑ণ । ভ্রাতৃ॑ব্য-ম্পাদযামসি ॥ 50 (21) ॥
(তৈ. ব্রা. 2.5.1.1-2.5.1.3)
প্রা॒ণো র॑ক্ষতি॒ বিশ্ব॒মেজ॑ত্ । ইর্যো॑ ভূ॒ত্বা ব॑হু॒ধা ব॒হূনি॑ । স ই-থ্সর্বং॒ ঁব্যা॑নশে । যো দে॒বো দে॒বেষু॑ বি॒ভূর॒ন্তঃ ।
আবৃ॑দূ॒দা-ত্ক্ষেত্রিয॑দ্ধ্ব॒গ-দ্বৃষা᳚ । তমি-ত্প্রা॒ণ-ম্মন॒সোপ॑ শিক্ষত ।
অগ্রং॑ দে॒বানা॑-মি॒দম॑ত্তু নো হ॒বিঃ । মন॑স॒শ্চি-ত্তে॒দম্ । ভূ॒ত-ম্ভব্যং॑ চ গুপ্যতে । তদ্ধি দে॒বেষ্ব॑-গ্রি॒যম্ ॥ 51 ॥
আন॑ এতু পুরশ্চ॒রম্ । স॒হ দে॒বৈ-রি॒মগ্ং হব᳚ম্ । মন॒-শ্শ্রেয॑সি শ্রেযসি । কর্ম॑ন্. য॒জ্ঞপ॑তিং॒ দধ॑ত্ । জু॒ষতাং᳚ মে॒ বাগি॒দগ্ং হ॒বিঃ । বি॒রা-ড্দে॒বী পু॒রোহি॑তা । হ॒ব্য॒বাডন॑-পাযিনী । যযা॑ রূ॒পাণি॑ বহু॒ধা বদ॑ন্তি । পেশাগ্ং॑সি দে॒বাঃ প॑র॒মে জ॒নিত্রে᳚ । সা নো॑ বি॒রাডন॑প স্ফুরন্তী ॥ 52 ॥
বাগ্দে॒বী জু॑ষতা মি॒দগ্ং হ॒বিঃ । চক্ষু॑-র্দে॒বানাং॒ জ্যোতি॑র॒মৃতে॒ ন্য॑ক্তম্ ।
অ॒স্য বি॒জ্ঞানা॑য বহু॒ধা নিধী॑যতে । তস্য॑ সু॒ম্ন-ম॑শীমহি । মা নো॑ হাসী-দ্বিচক্ষ॒ণম্ । আযু॒রিন্নঃ॒ প্রতী᳚র্যতাম্ । অন॑ন্ধা॒-শ্চক্ষু॑ষা ব॒যম্ । জী॒বা জ্যোতি॑-রশীমহি । সুব॒-র্জ্যোতি॑-রু॒তামৃতং᳚ । শ্রোত্রে॑ণ ভ॒দ্র মু॒ত-শৃ॑ণ্বন্তি স॒ত্যম্ । শ্রোত্রে॑ণ॒ বাচং॑ বহু॒ধোদ্যমা॑নাম্ । শ্রোত্রে॑ণ॒ মোদ॑শ্চ॒ মহ॑শ্চ শ্রূযতে ।
শ্রোত্রে॑ণ॒ সর্বা॒ দিশ॒ আশৃ॑ণোমি । যেন॒ প্রাচ্যা॑ উ॒ত দ॑ক্ষি॒ণা । প॒তীচ্যৈ॑ দি॒শ-শ্শৃ॒ণ্বন্ত্যু॑ত্ত॒রাত্ । তদিচ্ছ্রোত্রং॑ বহু॒ধোদ্যমা॑নম্ ।
অ॒রান্ন নে॒মিঃ পরি॒সর্বং॑ বভূব ॥ 53 (22) ॥
(তৈ. ব্রা. 2.7.7.1-2.7.7.7)
সি॒গ্ং॒হে ব্যা॒ঘ্র উ॒ত যা পৃদা॑কৌ । ত্বিষি॑-র॒গ্নৌ ব্রা᳚হ্ম॒ণে সূর্যে॒যা ।
ইন্দ্রং॒ ঁযা দে॒বী সু॒ভগা॑ জ॒জান॑ । সা ন॒ আগ॒ন্ বর্চ॑সা সংবিঁদা॒না । যা রা॑জ॒ন্যে॑ দুন্দু॒-ভাবায॑তাযাম্ । অশ্ব॑স্য॒ ক্রন্দ্যে॒ পুরু॑ষস্য মা॒যৌ । ইন্দ্রং॒ ঁযা দে॒বী সু॒ভগা॑ জ॒জান॑ । সা ন॒ আগ॒ন্ বর্চ॑সা সংবিঁদা॒না । যা হ॒স্তিনি॑ দ্বী॒পিনি॒ যা হির॑ণ্যে । ত্বিষি॒-রশ্বে॑ষু॒ পুরু॑ষেষু॒ গোষু॑ ॥ 54 ॥
ইন্দ্রং॒ ঁযা দে॒বী সু॒ভগা॑ জ॒জান॑ । সা ন॒ আগ॒ন্ বর্চ॑সা সংবিঁদা॒না । রথে॑ অ॒ক্ষেষু॑ বৃষ॒ভস্য॒ বাজে᳚ । বাতে॑ প॒র্জন্যে॒ বরু॑ণস্য॒ শুষ্মে᳚ । ইন্দ্রং॒ ঁযা দে॒বী সু॒ভগা॑ জ॒জান॑ । সা ন॒ আগ॒ন্ বর্চ॑সা সংবিঁদা॒না । রাড॑সি বি॒রাড॑সি । স॒ম্রাড॑সি স্ব॒রাড॑সি । ইন্দ্রা॑য ত্বা॒ তেজ॑স্বতে॒ তেজ॑স্বন্তগ্গ্ শ্রীণামি । ইন্দ্রা॑য॒ ত্বৌজ॑স্বত॒ ওজ॑স্বন্তগ্গ্ শ্রীণামি ॥ 55 ॥
ইন্দ্রা॑য ত্বা॒ পয॑স্বতে॒ পয॑স্বন্তগ্গ্ শ্রীণামি । ইন্দ্রা॑য॒ ত্বা-ঽঽযু॑ষ্মত॒ আযু॑ষ্মন্তগ্গ্ শ্রীণামি । তেজো॑-ঽসি । তত্তে॒ প্রয॑চ্ছামি । তেজ॑স্বদস্তু মে॒ মুখ᳚ম্ । তেজ॑স্ব॒চ্ছিরো॑ অস্তু মে । তেজ॑স্বান্. বি॒শ্বতঃ॑ প্র॒ত্যম্ । তেজ॑সা॒ স-ম্পি॑পৃগ্ধিমা । ওজো॑-ঽসি । তত্তে॒ প্রয॑চ্ছামি ॥ 56 ॥
ওজ॑স্বদস্তু মে॒ মুখ᳚ম্ । ওজ॑স্ব॒চ্ছিরো॑ অস্তু মে । ওজ॑স্বান্. বি॒শ্বতঃ॑ প্র॒ত্যম্ । ওজ॑সা॒ সম্পি॑পৃগ্ধি মা । পযো॑-ঽসি । তত্তে॒ প্রয॑চ্ছামি । পয॑স্বদস্তু মে॒ মুখ᳚ম্ । পয॑স্ব॒চ্ছিরো॑ অস্তু মে । পয॑স্বান্. বি॒শ্বতঃ॑ প্র॒ত্যম্ । পয॑সা॒ সম্পি॑পৃগ্ধি মা ॥ 57 ॥
আযু॑রসি । তত্তে॒ প্রয॑চ্ছামি । আযু॑ষ্মদস্তু মে॒ মুখ᳚ম্ । আযু॑ষ্ম॒চ্ছিরো॑ অস্তু মে । আযু॑ষ্মান্. বি॒শ্বতঃ॑ প্র॒ত্যম্ । আযু॑ষা॒ সম্পি॑পৃগ্ধি মা । ই॒ম ম॑গ্ন॒ আযু॑ষে॒ বর্চ॑সে কৃধি । প্রি॒যগ্ং রেতো॑ বরুণ সোম রাজন্ন্ । মা॒ তে বা᳚স্মা অদিতে॒ শর্ম॑ যচ্ছ । বিশ্বে॑ দেবা॒ জর॑দষ্টি॒-র্যথা-ঽস॑ত্ ॥ 58 ॥
আযু॑রসি বি॒শ্বাযু॑রসি । স॒র্বাযু॑রসি॒ সর্ব॒মাযু॑রসি । যতো॒ বাতো॒ মনো॑জবাঃ । যতঃ॒, ক্ষর॑ন্তি॒ সিন্ধ॑বঃ । তাসাং᳚ ত্বা॒ সর্বা॑সাগ্ং রু॒চা । অ॒ভিষি॑ঞ্চামি॒ বর্চ॑সা । স॒মু॒দ্র ই॑বাসি গ॒হ্মনা᳚ । সোম॑ ইবা॒স্যদা᳚ভ্যঃ । অ॒গ্নিরি॑ব বি॒শ্বতঃ॑ প্র॒ত্যম্ । সূর্য॑ ইব॒ জ্যোতি॑ষা বি॒ভূঃ ॥ 59 ॥
অ॒পাং-যোঁ দ্রব॑ণে॒ রসঃ॑ । তম॒হম॒স্মা আ॑মুষ্যায॒ণায॑ । তেজ॑সে ব্রহ্মবর্চ॒সায॑ গৃহ্ণামি । অ॒পাং-যঁ ঊ॒র্মৌ রসঃ॑ । তম॒হম॒স্মা আ॑মুষ্যায॒ণায॑ । ওজ॑সে বী॒র্যা॑য গৃহ্ণামি । অ॒পাং-যোঁ ম॑দ্ধ্য॒তো রসঃ॑ । তম॒হম॒স্মা আ॑মুষ্যায॒ণায॑ । পুষ্টৈ᳚ প্র॒জন॑নায গৃহ্ণামি । অ॒পাং-যোঁ য॒জ্ঞিযো॒ রসঃ॑ । তম॒হম॒স্মা আ॑মুষ্যায॒ণায॑ । আযু॑ষে দীর্ঘাযু॒ত্বায॑ গৃহ্ণামি ॥ 60 (23) ॥
29 অন্ন সূক্তং
(তৈ. ব্রা. 2.8.8.1-2.8.8.4)
অ॒হম॑স্মি প্রথম॒জা ঋ॒তস্য॑ । পূর্বং॑ দে॒বেভ্যো॑ অ॒মৃত॑স্য॒ নাভিঃ॑ ।
যো মা॒ দদা॑তি॒ স ই দে॒ব মা বাঃ᳚ । অ॒হমন্ন॒ মন্ন॑ ম॒দন্ত॑মদ্মি । পূর্ব॑-ম॒গ্নেরপি॑ দহ॒ত্যন্নং᳚ । য॒ত্তৌ হা॑সাতে অহমুত্ত॒রেষু॑ । ব্যাত্ত॑মস্য প॒শব॑-স্সু॒জম্ভ᳚ম্ । পশ্য॑ন্তি॒ ধীরাঃ॒ প্রচ॑রন্তি॒ পাকাঃ᳚ ।
জহা᳚ম্য॒ন্য-ন্ন জ॑হাম্য॒ন্যম্ । অ॒হমন্নং॒ ঁবশ॒মিচ্চ॑রামি ॥ 61 ॥
স॒মা॒নমর্থং॒ পর্যে॑মি ভু॒ঞ্জত্ । কো মা মন্নং॑ মনু॒ষ্যো॑ দযেত ।
পরা॑কে॒ অন্নং॒ নিহি॑তং-লোঁ॒ক এ॒তত্ । বিশ্বৈ᳚-র্দে॒বৈঃ পি॒তৃভি॑-র্গু॒প্তমন্ন᳚ম্ ।
যদ॒দ্যতে॑ লু॒প্যতে॒ য-ত্প॑রো॒প্যতে᳚ । শ॒ত॒-ত॒মীসা ত॒নূর্মে॑ বভূব ।
ম॒হান্তৌ॑ চ॒রূ স॑কৃ-দ্দু॒গ্ধেন॑ পপ্রৌ । দিব॑ঞ্চ॒ পৃশ্ঞি॑ পৃথি॒বী-ঞ্চ॑ সা॒কম্ ।
তথ্সং॒-পিব॑ন্তো॒ নমি॑নন্তি বে॒ধসঃ॑ । নৈতদ্ভূযো॒ ভব॑তি॒ নো কনী॑যঃ ॥ 62 ॥
অন্নং॑ প্রা॒ণমন্ন॑ মপা॒ন-মা॑হুঃ । অন্নং॑ মৃ॒ত্যু-ন্তমু॑ জী॒বাতু॑ মাহুঃ ।
অন্নং॑ ব্র॒হ্মাণো॑ জ॒রসং॑ ঁবদন্তি । অন্ন॑মাহুঃ প্র॒জন॑ন-ম্প্র॒জানা᳚ম্ ।
মোঘ॒-মন্নং॑ ঁবিন্দতে॒ অপ্র॑চেতাঃ । স॒ত্য-ম্ব্র॑বীমি ব॒ধ ইথ্স তস্য॑ ।
নার্য॒মণং॒ পুষ্য॑তি॒ নো সখা॑যম্ । কেব॑লাঘো ভবতি কেবলা॒দী ।
অ॒হ-ম্মে॒ঘ স্স্ত॒নয॒ন্ বর্ষ॑ন্নস্মি । মাম॑দন্ত্য॒-হম॑দ্ম্য॒ন্যান্ ॥ অ॒হগ্ং সদ॒মৃতো॑ ভবামি । মদা॑দি॒ত্যা অধি॒ সর্বে॑ তপন্তি ॥ 63 ॥
30 বা-খ্সূক্তং
(তৈ. ব্রা. 2.8.8.4)
দে॒বীং-বাঁচ॑ম জনযন্ত॒ য-দ্বাগ্বদ॑ন্তি ॥ 64 ॥
দে॒বীং-বাঁচ॑মজনযন্ত দে॒বাঃ । তাং-বিঁ॒শ্বরূ॑পাঃ প॒শবো॑ বদন্তি । সা নো॑ ম॒ন্দ্রেষ॒ মূর্জং॒ দুহা॑না । ধে॒নুর্বাগ॒স্মা-নুপ॒সুষ্টু॒তৈতু॑ ॥ 64অ ॥
য-দ্বাগ্বদ॑ন্ত্য বিচেত॒নানি॑ । রাষ্ট্রী॑ দে॒বানা᳚-ন্নিষ॒সাদ॑ ম॒ন্দ্রা । চত॑স্র॒ ঊর্জং॑ দুদুহে॒ পযাগ্ং॑সি । ক্ব॑স্বি দস্যাঃ পর॒ম-ঞ্জ॑গাম ॥ 64ব্ ॥
(তৈ. ব্রা. 2.8.8.4-2.8.8.5)
অ॒ন॒ন্তা-মন্তা॒দধি॒ নির্মি॑তা-ম্ম॒হীম্ । যস্যাং᳚ দে॒বা অ॑দধু॒-র্ভোজ॑নানি । একা᳚ক্ষরা-ন্দ্বি॒পদা॒গ্ং॒ ষট্প॑দাঞ্চ । বাচ॑-ন্দে॒বা উপ॑জীবন্তি॒ বিশ্বে᳚ । বাচ॑-ন্দে॒বা উপ॑জীবন্তি॒ বিশ্বে᳚ । বাচ॑-ঙ্গন্ধ॒র্বাঃ প॒শবো॑ মনু॒ষ্যাঃ᳚ । বা॒চীমা বিশ্বা॒ ভুব॑না॒-ন্যর্পি॑তা । সা নো॒ হবং॑ জুষতা॒-মিন্দ্র॑ পত্নী ।
বাগ॒ক্ষরং॑ প্রথম॒জা ঋ॒তস্য॑ । বেদা॑না-ম্মা॒তা-ঽমৃত॑স্য॒ নাভিঃ॑ ॥ 65 ॥
সা নো॑ জুষা॒ণোপ॑ য॒জ্ঞ মাগা᳚ত্ । অব॑ন্তী দে॒বী সু॒হবা॑ মে অস্তু । যা মৃষ॑যো মন্ত্র॒ কৃতো॑ মনী॒ষিণঃ॑ । অ॒ন্বৈচ্ছ॑-ন্দে॒বা-স্তপ॑সা॒ শ্রমে॑ণ । তা-ন্দে॒বীং-বাঁচগ্ং॑ হ॒বিষা॑ যজামহে । সা নো॑ দধাতু সুকৃ॒তস্য॑ লো॒কে ।
চ॒ত্বারি॒ বা-ক্পরি॑মিতা প॒দানি॑ । তানি॑ বিদু-র্ব্রাহ্ম॒ণা যে ম॑নী॒ষিণঃ॑ । গুহা॒ ত্রীণি॒ নিহি॑তা॒ নেঙ্গ॑যন্তি । তু॒রীযং॑ ঁবা॒চো ম॑নু॒ষ্যা॑ বদন্তি ॥ 66 ॥
31 শ্রদ্ধা সূক্তং
(তৈ. ব্রা. 2.8.8.5-2.8.8.8)
শ্র॒দ্ধযা॒-ঽগ্নি স্সমি॑ধ্যতে । শ্র॒দ্ধযা॑ বিন্দতে হ॒বিঃ । শ্র॒দ্ধা-ম্ভগ॑স্য মূ॒র্ধনি॑ । বচ॒সা বে॑দযামসি । প্রি॒যগ্গ্ শ্র॑দ্ধে॒ দদ॑তঃ । প্রি॒যগ্গ্ শ্র॑দ্ধে॒ দিদা॑সতঃ । প্রি॒য-ম্ভো॒জেষু॒ যজ্ব॑সু । ই॒দ-ম্ম॑ উদি॒ত-ঙ্কৃ॑ধি । যথা॑ দে॒বা অসু॑রেষু । শ্র॒দ্ধা মু॒গ্রেষু॑ চক্রি॒রে ॥ 67 ॥
এ॒ব-ম্ভো॒জেষু॒ যজ্ব॑সু । অ॒স্মাক॑-মুদি॒ত-ঙ্কৃ॑ধি । শ্র॒দ্ধা-ন্দে॑বা॒ যজ॑মানাঃ । বা॒যু-গো॑পা॒ উপা॑সতে । শ্র॒দ্ধাগ্ং হৃ॑দ॒য্য॑যা-ঽঽকূ᳚ত্যা । শ্র॒দ্ধযা॑ হূযতে হ॒বিঃ ।
শ্র॒দ্ধা-ম্প্রা॒তর্-হ॑বামহে । শ্র॒দ্ধা-ম্ম॒দ্ধ্যন্দি॑নং॒ পরি॑ । শ্র॒দ্ধাগ্ং সূর্য॑স্য নি॒ম্রুচি॑ । শ্রদ্ধে॒ শ্রদ্ধা॑পযে॒ হমা᳚ ॥ 68 ॥
শ্র॒দ্ধা দে॒বান-ধি॑বস্তে । শ্র॒দ্ধা বিশ্ব॑ মি॒দ-ঞ্জগ॑ত্ । শ্র॒দ্ধা-ঙ্কাম॑স্য মা॒তর᳚ম্ । হ॒বিষা॑ বর্ধযামসি ॥ 69অ ॥
32 ব্রহ্ম সূক্তং
(তৈ. ব্রা. 2.8.8.10-2.8.8.11)
ব্রহ্ম॑জজ্ঞা॒ন-ম্প্র॑থ॒ম-ম্পু॒রস্তা᳚ত্ । বিসী॑ম॒ত-স্সু॒রুচো॑ বে॒ন আ॑বঃ ।
স বু॒দ্ধ্নিযা॑ উপ॒মা অ॑স্য বি॒ষ্ঠাঃ । স॒তশ্চ॒ যোনি॒-মস॑তশ্চ॒ বিবঃ॑ ॥ পি॒তা-বি॒রাজা॑ মৃষ॒ভো-র॑যী॒ণাম্ । অ॒ন্তরি॑ক্ষং-বিঁ॒শ্বরূ॑প॒ আবি॑বেশ ॥ 69ব্ ॥
তম॒র্কৈর॒ভ্য॑র্চ্চন্তি ব॒থ্সম্ । ব্রহ্ম॒ সন্ত॒-ম্ব্রহ্ম॑ণা ব॒র্ধয॑ন্তঃ ॥ ব্রহ্ম॑ দে॒বান॑জনযত্ । ব্রহ্ম॒ বিশ্ব॑মি॒দ-ঞ্জগ॑ত্ ॥
ব্রহ্ম॑ণঃ, ক্ষ॒ত্র-ন্নির্মি॑তম্ । ব্রহ্ম॑ ব্রাহ্ম॒ণ আ॒ত্মনা᳚ ॥ অ॒ন্তর॑স্মি-ন্নি॒মে লো॒কাঃ । অ॒ন্ত র্বিশ্ব॑মি॒দ-ঞ্জগ॑ত্ । ব্রহ্মৈ॒ব ভূ॒তানা॒-ঞ্জ্যেষ্ঠ᳚ম্ । তেন॒ কো॑-ঽর্হতি॒ স্পর্ধি॑তুম্ ॥ 70 ॥
ব্রহ্মং॑ দে॒বা-স্ত্রয॑স্ত্রিগ্ংশত্ । ব্রহ্ম॑-ন্নিন্দ্র প্রজাপ॒তী । ব্রহ্ম॑নঃঅ॒ বিশ্বা॑ ভূ॒তানি॑ । না॒বী বা॒ন্ত-স্স॒মাহি॑তা ॥ চত॑স্র॒ আশাঃ॒ প্রচ॑রন্ত্ব॒-গ্নযঃ॑ । ই॒মন্নো॑ য॒জ্ঞন্ন॑যতু প্রজা॒নন্ন্ ।
ঘৃ॒ত-ম্পিন্ব॑ন্ন॒ জরগ্ং॑ সু॒বীর᳚ম্ । ব্রহ্ম॑ স॒মি-দ্ভ॑ব॒ত্যাহু॑তীনাম্ ॥ 71 ॥
33 গো সূক্তং
(তৈ. ব্রা. 2.8.8.11)
আগাবো॑ অগ্মন্নু॒ত ভ॒দ্র-ম॑ক্রন্ন্ । সীদ॑ন্তু গো॒ষ্ঠে-র॒ণয॑ন্ত্ব॒স্মে ॥ প্র॒জাব॑তীঃ পুরু॒ রূপা॑ ই॒হ স্যুঃ । ইন্দ্রা॑য পূ॒র্বী রু॒ষসো॒ দুহা॑নাঃ । ইন্দ্রো॒ যজ্ব॑নে পৃণ॒তে চ॑ শিক্ষতি । উপেদ্দ॑দাতি॒ ন স্ব-ম্মু॑ষাযতি । ভূযো॑ ভূযো র॒যিমিদ॑স্য ব॒র্ধযন্ন্॑ । অভি॑ন্নে খি॒ল্লে নিদ॑ধাতি দেব॒যুম্ ।
ন তা ন॑শন্তি॒ ন তা অর্বা᳚ ॥ 72 ॥
ন তা ন॑শন্তি॒ নদ॑ভাতি॒ তস্ক॑রঃ । নৈনা॑ অমি॒ত্রো ব্যথি॒রা দ॑ধর্ষতি ।
দে॒বাগ্শ্চ॒ যাভি॒-র্যজ॑তে॒ দদা॑তি চ । জ্যোগিত্তাভি॑ স্সচতে॒ গোপ॑তি স্স॒হ ॥ 72অ ॥
ন তা অর্বা॑ রে॒ণু ক॑কাটো অশ্নুতে । ন সগ্গ্॑ স্কৃত॒ত্র-মুপ॑যন্তি॒ তা অ॒ভি ।
উ॒রু॒গা॒যম॑ভয॒-ন্তস্য॒ তা অনু॑ । গাবো॒ মর্ত্য॑স্য॒ বিচ॑রন্তি॒ যজ্ব॑নঃ ॥ 72ব্ ॥
(তৈ. ব্রা. 2.8.8.12)
গাবো॒ ভগো॒ গাব॒ ইন্দ্রো॑ মে অচ্ছাত্ । গাব॒ স্সোম॑স্য প্রথ॒মস্য॑ ভ॒ক্ষঃ ।
ই॒মা যা গাব॒-স্সজ॑নাস॒ ইন্দ্রঃ॑ । ই॒চ্ছামী-দ্ধৃ॒দা মন॑সা-চি॒দিন্দ্র᳚ম্ ।
যূ॒য-ঙ্গা॑বো মেদযথা কৃ॒শঞ্চি॑ত্ । অ॒শ্লী॒ল-ঞ্চি॑-ত্কৃণুথা সু॒প্রতী॑কম্ ॥ 73 ॥
ভ॒দ্র-ঙ্গৃ॒হ-ঙ্কৃ॑ণুথ ভদ্র বাচঃ । বৃ॒হদ্বো॒ বয॑ উচ্যতে স॒ভাসু॑ । প্র॒জাব॑তী স্সূ॒যব॑সগ্ং-রি॒শন্তীঃ᳚ । শু॒দ্ধা অ॒প স্সু॑প্রপা॒ণে পিব॑ন্তীঃ ।
মাব॑ স্তে॒ন ঈ॑শত॒ মাঘশগ্ং॑সঃ । পরি॑বো হে॒তী রু॒দ্রস্য॑ বৃঞ্জ্যাত্ । উপে॒দ-মু॑প॒-পর্চ॑নম্ । আ॒সু গোষূপ॑ পৃচ্যতাম্ । উপ॑র্ষ॒ভস্য॒ রেত॑সি । উপে᳚ন্দ্র॒ তব॑ বী॒র্যে᳚ ॥ 74 (24) ॥
34 সূর্যা চন্দ্রমসা সূক্তং
(তৈ. ব্রা. 2.8.9.1)
তা সূ᳚র্যা চন্দ্র॒মসা॑ বিশ্ব॒-ভৃত্ত॑মা ম॒হত্ । তেজো॒ বসু॑মদ্রাজতো দি॒বি । সামা᳚ত্মানা চরত স্সাম-চা॒রিণা᳚ । যযো᳚র্ব্র॒ত-ন্নম॒মে জাতু॑ দে॒বযোঃ᳚ । উ॒ভাবন্তৌ॒ পরি॑যাত॒ অর্ম্যা᳚ । দি॒বো ন র॒শ্মীগ্ স্ত॑নু॒তো-ব্য॑র্ণ॒বে । উ॒ভা ভু॑ব॒ন্তী ভুব॑না ক॒বিক্র॑তূ । সূর্যা॒ ন চ॒ন্দ্রা চ॑রতো হ॒তাম॑তী । পতী᳚দ্যু॒ম-দ্বি॑শ্ব॒-বিদা॑ উ॒ভা দি॒বঃ । সূর্যা॑ উ॒ভা চ॒ন্দ্রম॑সা বিচক্ষ॒ণা ॥ 75 ॥
বি॒শ্ববা॑রা বরিবো॒ ভা বরে᳚ণ্যা । তা নো॑-ঽবত-ম্মতি॒মন্তা॒ মহি॑ব্রতা । বি॒শ্ব॒বপ॑রী প্র॒তর॑ণা তর॒ন্তা । সু॒ব॒র্বিদা॑ দৃ॒শযে॒ ভূরি॑ রশ্মী । সূর্যা॒ হি চ॒ন্দ্রা বসু॑ত্বে॒ষ-দ॑র্শতা । ম॒ন॒স্বিনো॒ ঽভানু॑চর॒তোনু॒-সন্দিব᳚ম্ । অ॒স্য শ্রবো॑ ন॒দ্য॑ স্স॒প্ত বি॑ভ্রতি । দ্যাবা॒ ক্ষামা॑ পৃথি॒বী দ॑র্শ॒তং-বঁপুঃ॑ । অ॒স্মে সূ᳚র্যা চন্দ্র॒মসা॑-ঽভি॒চক্ষে᳚ । শ্র॒দ্ধেক-মি॑ন্দ্র চরতো বিচর্তু॒রম্ ॥ 76 ॥
পূ॒র্বা॒প॒র-ঞ্চ॑রতো মা॒য যৈ॒তৌ । শিশূ॒ ক্রীড॑ন্তৌ॒ পরি॑যাতো অধ্ব॒রম্ । বিশ্বা᳚ন্য॒ন্যো ভুব॑না ঽভি॒চষ্টে᳚ । ঋ॒তূন॒ন্যো বি॒দধ॑জ্জাযতে॒ পুনঃ॑ । হির॑ণ্যবর্ণা॒-শ্শুচ॑যঃ পাব॒কা যাসা॒গ্ং॒ রাজা᳚ । যাসাং᳚ দে॒বা শ্শি॒বেন॑ মা॒ চক্ষু॑ষা পশ্যত । আপো॑ ভ॒দ্রা আদিত্প॑শ্যামি ॥ 77 ॥
হির॑ণ্যবর্ণা॒-শ্শুচ॑যঃ পাব॒কা যাসু॑ জা॒তঃ ক॒শ্যপো॒ যাস্বিন্দ্রঃ॑ । অ॒গ্নিং-যাঁ গর্ভং॑ দধি॒রে বিরূ॑পা॒স্তা ন॒ আপ॒শ্শগ্গ্ স্যো॒না ভ॑বন্তু ॥
যাসা॒গ্ং॒ রাজা॒ বরু॑ণো॒ যাতি॒ মধ্যে॑ সত্যানৃ॒তে অ॑ব॒পশ্যং॒ জনা॑নাম্ ।
ম॒ধু॒শ্চুত॒-শ্শুচ॑যো॒ যাঃ পা॑ব॒কাস্তা ন॒ আপ॒শ্শগ্গ্ স্যো॒না ভ॑বন্তু ॥ 77অ ॥
যাসাং᳚ দে॒বা দি॒বি কৃ॒ণ্বন্তি॑ ভ॒ক্ষয্যা অ॒ন্তরি॑ক্ষে বহু॒ধা ভব॑ন্তি ।
যাঃ পৃ॑থি॒বী-ম্পয॑সো॒ন্দন্তি॑ শু॒ক্রাস্তা ন॒ আপ॒শ্শগ্গ্ স্যো॒না ভ॑বন্তু ॥
শি॒বেন॑ মা॒ চক্ষু॑ষা পশ্যতাপ শ্শি॒বযা॑ ত॒নুবোপ॑ স্পৃশত॒ ত্বচ॑-ম্মে ।
সর্বাগ্ং॑ অ॒গ্নীগ্ং র॑ফ্সু॒ষদো॑ হুবে বো॒ মযি॒ বর্চো॒ বল॒মোজো॒ নিধ॑ত্ত ॥ 77ব্ ॥
আপো॑ ভ॒দ্রা ঘৃ॒তমিদাপ॑ আসুর॒গ্নী-ষোমৌ॑ বিভ্র॒ত্যাপ॒ ইত্তাঃ । তী॒ব্রো রসো॑ মধু॒পৃচা॑-মরঙ্গ॒ম আ মা᳚ প্রা॒ণেন॑ স॒হ বর্চ॑সা গন্ন্ ।
আদিত্প॑শ্যা ম্যু॒তবা॑ শৃণো॒ম্যামা॒ ঘোষো॑ গচ্ছতি॒ বান্ন॑ আসাম্ । মন্যে॑ ভেজা॒নো অ॒মৃত॑স্য॒ তর্হি॒ হির॑ণ্যবর্ণা॒ অতৃ॑পং-যঁ॒দা বঃ॑ ॥ 77চ্ ॥
35 নাসদাসীয সূক্তং
(তৈ. ব্রা. 2.8.9.3-2.8.9.7)
নাস॑দাসী॒ন্নো সদা॑সীত্ত॒দানী᳚ম্ । নাসী॒দ্রজো॒ নো ব্যো॑মা-প॒রোযত্ । কিমা ব॑রীবঃ॒ কুহ॒কস্য॒ শর্মন্ন্॑ । অভংঃ॒ কিমা॑সী॒-দ্গহ॑ন-ঙ্গভী॒রম্ ॥ 78 ॥
ন মৃ॒ত্যু-র॒মৃত॒-ন্তর্হি॒ ন । রাত্রি॑যা॒ অহ্ন॑ আসী-ত্প্রকে॒তঃ । আনী॑দ বা॒তগ্গ্ স্ব॒ধযা॒ তদেক᳚ম্ । তস্মা᳚দ্ধা॒ন্য-ন্ন প॒রঃ কিঞ্চ॒নাস॑ ।
তম॑ আসী॒-ত্তম॑সা গূ॒ঢমগ্রে᳚ প্রকে॒তম্ । স॒লি॒লগ্ং সর্ব॑ মা ই॒দম্ । তু॒চ্ছে না॒ভ্বপি॑হিতং॒ ঁযদাসী᳚ত্ । তম॑স॒স্ তন্ম॑হি॒না জা॑য॒তৈক᳚ম্ ।
কাম॒স্তদগ্রে॒ সম॑বর্ত॒তাধি॑ । মন॑সো॒ রেতঃ॑ প্রথ॒মং-যঁদাসী᳚ত্ ॥ 79 ॥
স॒ তো বন্ধু॒মস॑তি॒ নির॑বিন্দন্ন্ । হৃ॒দি-প্র॒তীষ্যা॑ ক॒বযো॑ মনী॒ষা ।
তি॒র॒শ্চীনো॒ বিত॑তো র॒শ্মি-রে॑ষাম্ । অ॒ধস্বি॑দা॒সী(3) দু॒পরি॑স্বিদাসী(3)ত্ ।
রে॒তো॒ধা আ॑স-ন্মহি॒মান॑ আসন্ন্ । স্ব॒ধা অ॒বস্তা॒-ত্প্রয॑তিঃ প॒রস্তা᳚ত্ ।
কো অ॒দ্ধা বে॑দ॒ক ই॒হ প্রবো॑চত্ । কুত॒ আজা॑তা॒ কুত॑ ই॒যং-বিঁসৃ॑ষ্টিঃ ।
অ॒র্বাগ্ দে॒বা অ॒স্য বি॒সর্জ॑নায । অথা॒ কো বে॑দ॒ যত॑ আ ব॒ভূব॑ ॥ 80 ॥
ই॒যং-বিঁসৃ॑ষ্টি॒-র্যত॑ আব॒ভূব॑ । যদি॑ বা দ॒ধে যদি॑ বা॒ ন ।
যো অ॒স্যাদ্ধ্য॑ক্ষঃ পর॒মে ব্যো॑মন্ন্ । সো অ॒ঙ্গবে॑দ॒ যদি॑ বা॒ ন বেদ॑ ।
কিগ্গ্স্বি॒দ্বনং॒ ক উ॒স বৃ॒ক্ষ আ॑সীত্ । যতো॒ দ্যাবা॑পৃথি॒বী নি॑ষ্টত॒ক্ষুঃ ।
মনী॑ষিণো॒ মন॑সা পৃ॒চ্ছতেদু॒তত্ । যদ॒দ্ধ্যতি॑ষ্ঠ॒-দ্ভুব॑নানি ধা॒রযন্ন্॑ । ব্রহ্ম॒বনং॒ ব্রহ্ম॒ স বৃ॒ক্ষ আ॑সীত্ । যতো॒ দ্যাবা॑পৃথি॒বী নি॑ষ্টত॒ক্ষুঃ ॥ মনী॑ষিণো॒ মন॑সা॒ বিব্র॑বীমি বঃ । ব্রহ্মা॒দ্ধ্যতি॑ষ্ঠ॒-দ্ভুব॑নানি ধা॒রযন্ন্॑ ॥ 81 ॥
36 ভাগ্য সূক্তং
(তৈ. ব্রা. 2.8.9.7-2.8.9.9)
প্রা॒তর॒গ্নি-ম্প্রা॒তরিন্দ্রগ্ং॑ হবামহে । প্রা॒ত-র্মি॒ত্রা বরু॑ণা প্রা॒তর॒শ্বিনা᳚ ।
প্রা॒ত-র্ভগং॑ পূ॒ষণং॒ ব্রহ্ম॑ণ॒স্পতি᳚ম্ । প্রা॒তস্সোম॑ মু॒ত রু॒দ্রগ্ং হু॑বেম ॥ প্র॒ত॒র্জিতং॒ ভগ॑মু॒গ্রগ্ং হু॑বেম । ব॒য-ম্পু॒ত্রমদি॑তে॒র্যো বি॑ধ॒র্তা । আ॒ধ্রশ্চি॒দ্য-ম্মন্য॑মান-স্তু॒রশ্চি॑ত্ । রাজা॑ চি॒দ্য-ম্ভগং॑ ভ॒ক্ষীত্যাহ॑ ॥ 82 ॥
ভগ॒প্রণে॑ত॒-র্ভগ॒সত্য॑রাধঃ । ভগে॒মা-ন্ধিয॒মুদ॑ব॒ দদ॑ন্নঃ । ভগ॒প্রণো॑ জনয॒ গোভি॒রশ্বৈঃ᳚ । ভগ॒ প্রনৃভি॑-র্নৃ॒বন্ত॑স্স্যাম ॥ উ॒তেদানীং॒ ভগ॑বন্তস্স্যাম । উ॒ত প্রপি॒ত্ব উ॒ত মদ্ধ্যে॒ অহ্না᳚ম্ । উ॒তোদি॑তা মঘব॒ন্-থ্সূর্য॑স্য । ব॒য-ন্দে॒বানাগ্ং॑ সুম॒তৌ স্যা॑ম ॥ ভগ॑ এ॒ব ভগ॑বাগ্ং অস্তু দেবাঃ । তেন॑ ব॒য-ম্ভগ॑বন্ত স্স্যাম ॥ 83 ॥
তন্ত্বা॑ ভগ॒ সর্ব॒ ইজ্জো॑হবীমি । সনো॑ ভগ পুর এ॒তা ভ॑বে॒হ ॥ সম॑ধ্ব॒রা-যো॒ষসো॑-ঽনমন্ত । দ॒ধি॒ক্রাবে॑ব॒ শুচ॑যে প॒দায॑ । অ॒র্বা॒চী॒নং-বঁ॑সু॒বিদং॒ ভগ॑ন্নঃ । রথ॑মি॒বাশ্বা॑ বা॒জিন॒ আব॑হন্তু ॥ অশ্বা॑বতী॒-র্গোম॑তী-র্ন উ॒ষাসঃ॑ । বী॒রব॑তী॒-স্সদ॑মুচ্ছন্তু ভ॒দ্রাঃ । ঘৃ॒ত-ন্দুহা॑না বি॒শ্বতঃ॒ প্রপী॑নাঃ । যূ॒য-ম্পা॑ত স্ব॒স্তিভি॒-স্সদা॑নঃ ॥ 84 (25) ॥
37 নক্ষত্র সূক্তং
(তৈ. ব্রা. 3.1.1.1-3.1.3.3)
37.1 নক্ষত্রং - কৃত্তিকা দেবতা - অগ্নিঃ
অ॒গ্নির্নঃ॑ পাতু॒ কৃত্তি॑কাঃ । নক্ষ॑ত্র-ন্দে॒বমি॑ন্দ্রি॒যম্ । ই॒দমা॑সাংবিঁচক্ষ॒ণম্ । হ॒বিরা॒সন্ জু॑হোতন । যস্য॒ ভান্তি॑ র॒শ্মযো॒ যস্য॑ কে॒তবঃ॑ । যস্যে॒মা বিশ্বা॒ ভুব॑নানি॒ সর্বা᳚ । স কৃত্তি॑কা ভির॒ভি-সং॒বঁসা॑নঃ । অ॒গ্নির্নো॑ দে॒বস্সু॑বি॒তে দ॑ধাতু ॥ 1 ॥
37.2 নক্ষত্রং - রোহিণী দেবতা - প্রজাপতিঃ
প্র॒জাপ॑তে রোহি॒ণী বে॑তু॒ পত্নী᳚ । বি॒শ্বরূ॑পা বৃহ॒তী চি॒ত্রভা॑নুঃ ॥ 85 ॥
সা নো॑ য॒জ্ঞস্য॑ সুবি॒তে দ॑ধাতু । যথা॒ জীবে॑ম শ॒রদ॒স্সবী॑রাঃ । রো॒হি॒ণী দে॒ব্যুদ॑গা-ত্পু॒রস্তা᳚ত্ । বিশ্বা॑ রূ॒পাণি॑ প্রতি॒মোদ॑মানা । প্র॒জাপ॑তিগ্ং হ॒বিষা॑ ব॒র্ধয॑ন্তী । প্রি॒যা দে॒বানা॒-মুপ॑যাতু য॒জ্ঞম্ ॥ 2 ॥
37.3 নক্ষত্রং - মৃগশীর্ষঃ দেবতা - সোমঃ
সোমো॒ রাজা॑ মৃগশী॒র॒.ষেণ॒ আগন্ন্॑ । শি॒ব-ন্নক্ষ॑ত্র-ম্প্রি॒যম॑স্য॒ ধাম॑ । আ॒প্যায॑মানো বহু॒ধা জনে॑ষু । রেতঃ॑ প্র॒জাং-যঁজ॑মানে দধাতু ॥ 86 ॥
যত্তে॒ নক্ষ॑ত্র-ম্মৃগশী॒র্॒ষমস্তি॑ । প্রি॒যগ্ং রা॑জ-ন্প্রি॒যত॑ম-ম্প্রি॒যাণা᳚ম্ । তস্মৈ॑ তে সোম হ॒বিষা॑ বিধেম । শন্ন॑ এধি দ্বি॒পদে॒ শঞ্চতু॑ষ্পদে ॥ 3 ॥
37.4 নক্ষত্রং - আর্দ্রা দেবতা - রুদ্রঃ
আ॒র্দ্রযা॑ রু॒দ্রঃ প্রথ॑মা ন এতি । শ্রেষ্ঠো॑ দে॒বানাং॒ পতি॑রঘ্নি॒যানা᳚ম্ । নক্ষ॑ত্রমস্য হ॒বিষা॑ বিধেম । মা নঃ॑ প্র॒জাগ্ং রী॑রিষ॒-ন্মোত বী॒রান্ । হে॒তী রু॒দ্রস্য॒ পরি॑ণো বৃণক্তু । আ॒র্দ্রা নক্ষ॑ত্র-ঞ্জুষতাগ্ং হ॒বির্নঃ॑ ॥ 87 ॥
প্র॒মু॒ঞ্চমা॑নৌ দুরি॒তানি॒ বিশ্বা᳚ । অপা॒ঘশগ্ং॑ সন্নু-দতা॒মরা॑তিম্ ॥ 4 ॥
37.5 নক্ষত্রং - পুনর্বসু দেবতা - অদিতিঃ
পুন॑র্নো দে॒ব্যদি॑তি-স্স্পৃণোতু । পুন॑র্বসূ নঃ॒ পুন॒রেতাং᳚-যঁ॒জ্ঞম্ । পুন॑র্নো দে॒বা অ॒ভিয॑ন্তু॒ সর্বে᳚ । পুনঃ॑ পুনর্বো হ॒বিষা॑ যজামঃ । এ॒বা ন দে॒ব্যদি॑তিরন॒র্বা । বিশ্ব॑স্য ভ॒র্ত্রী জগ॑তঃ প্রতি॒ষ্ঠা । পুন॑র্বসূ হ॒বিষা॑ ব॒র্ধয॑ন্তী । প্রি॒য-ন্দে॒বানা॒-মপ্যে॑তু॒ পাথঃ॑ ॥ 5 (88) ॥
37.6 নক্ষত্রং - পুষ্যঃ দেবতা - বৃহস্পতিঃ
বৃহ॒স্পতিঃ॑ প্রথ॒মঞ্জায॑মানঃ । তি॒ষ্য॑-ন্নক্ষ॑ত্রম॒ভি সম্ব॑ভূব । শ্রেষ্ঠো॑ দে॒বানাং॒ পৃত॑নাসু জি॒ষ্ণুঃ । দি॒শো নু॒ সর্বা॒ অভ॑যন্নো অস্তু । তি॒ষ্যঃ॑ পু॒রস্তা॑দু॒ত ম॑ধ্য॒তো নঃ॑ । বৃহ॒স্পতি॑-র্নঃ॒ পরি॑পাতু প॒শ্চাত্ । বাধে॑ তা॒-ন্দ্বেষো॒ অভ॑য-ঙ্কৃণুতাম্ । সু॒বীর্য॑স্য॒ পত॑যস্যাম ॥ 6 ॥
37.7 নক্ষত্রং -আশ্রেষং দেবতা - সর্পাঃ
ই॒দগ্ং স॒র্পেভ্যো॑ হ॒বির॑স্তু॒ জুষ্ট᳚ম্ । আ॒শ্রে॒ষা যেষা॑ মনু॒যন্তি॒ চেতঃ॑ ॥ 89 ॥
যে অ॒ন্তরি॑ক্ষ-ম্পৃথি॒বীং-ক্ষি॒যন্তি॑ । তেন॑ স্স॒র্পাসো॒ হব॒মাগ॑মিষ্ঠাঃ । যে রো॑চ॒নে সূর্য॒স্যাপি॑ স॒র্পাঃ । যে দিবং॑ দে॒বী-মনু॑স॒ঞ্চর॑ন্তি । যেষা॑মাশ্রে॒ষা অ॑নু॒যন্তি॒ কাম᳚ম্ । তেভ্য॑-স্স॒র্পেভ্যো॒ মধু॑-মজ্জুহোমি ॥ 7 ॥
37.8 নক্ষত্রং - মঘা দেবতা - পিতরঃ
উপ॑হূতাঃ পি॒তরো॒ যে ম॒ঘাসু॑ । মনো॑জবস-স্সু॒কৃত॑-স্সুকৃ॒ত্যাঃ । তে নো॒ নক্ষ॑ত্রে॒ হব॒মাগ॑মিষ্ঠাঃ । স্ব॒ধাভি॑-র্য॒জ্ঞ-ম্প্রয॑ত-ঞ্জুষন্তাম্ ॥ 90 ॥
যে অ॑গ্নিদ॒গ্ধা যে-ঽন॑গ্নি-দগ্ধাঃ । যে॑-ঽমুঁলো॒ক-ম্পি॒তরঃ॑ ক্ষি॒যন্তি॑ । যাগ্শ্চ॑ বি॒দ্মযাগ্ং উ॑ চ॒ ন প্র॑বি॒দ্ম । ম॒ঘাসু॑ য॒জ্ঞগ্ং সুকৃ॑ত-ঞ্জুষন্তাম্ ॥ 8 ॥
37.9 নক্ষত্রং - পূর্বফল্গু॑নী দেবতা - অর্যমা
গবাং॒ পতিঃ॒ ফল্গু॑নী-নামসি॒ ত্বম্ । তদ॑র্যমন্ বরুণ মিত্র॒ চারু॑ । তন্ত্বা॑ ব॒যগ্ং স॑নি॒তারগ্ং॑ সনী॒নাম্ । জী॒বা জীব॑ন্ত॒মুপ॒ সংবিঁ॑শেম । যেনে॒মা বিশ্বা॒ ভুব॑নানি॒ সঞ্জি॑তা । যস্য॑ দে॒বা অ॑নুসং॒যঁন্তি॒ চেতঃ॑ ॥ 91 ॥
অ॒র্য॒মা রাজা॒-ঽজর॒স্তু বি॑ষ্মান্ । ফল্গু॑নীনা-মৃষ॒ভো রো॑রবীতি ॥ 9 ॥
37.10 নক্ষত্রং - উত্তর ফ॑ল্গুনী দেবতা - ভগঃ
শ্রেষ্ঠো॑ দে॒বানাং᳚ ভগবো ভগাসি । তত্ত্বা॑ বিদুঃ॒ ফল্গু॑নী॒-স্তস্য॑ বিত্তাত্ । অ॒স্মভ্যং॑-ক্ষ॒ত্রম॒জরগ্ং॑ সু॒বীর্য᳚ম্ । গোম॒দশ্ব॑-ব॒দুপ॒সন্নু॑-দে॒হ । ভগো॑হ দা॒তা ভগ॒ ইত্প্র॑দা॒তা । ভগো॑ দে॒বীঃ ফল্গু॑নী॒-রাবি॑বেশ । ভগ॒স্যেত্ত-ম্প্র॑স॒ব-ঙ্গ॑মেম । যত্র॑ দে॒বৈ-স্স॑ধ॒মাদং॑ মদেম । ॥ 10/ 92 ॥
37.11 নক্ষত্রং - হস্তঃ দেবতা - সবিত
আযা॑তু দে॒ব-স্স॑বি॒তো প॑যাতু । হি॒র॒ণ্যযে॑ন সু॒বৃতা॒ রথে॑ন । বহ॒ন্॒. হস্তগ্ং॑ সু॒ভগং॑ ঁবিদ্ম॒নাপ॑সম্ । প্র॒যচ্ছ॑ন্তং॒ পপু॑রিং॒ পুণ্য॒মচ্ছ॑ । হস্তঃ॒ প্রয॑চ্ছ ত্ব॒মৃতং॒ ঁবসী॑যঃ । দক্ষি॑ণেন॒ প্রতি॑গৃভ্ণীম এনত্ ।
দা॒তার॑-ম॒দ্য স॑বি॒তা বি॑দেয । যো নো॒ হস্তা॑য প্রসু॒বাতি॑ য॒জ্ঞম্ ॥ 11 ॥
37.12 নক্ষত্রং - চিত্রা দেবতা - ত্বষ্টা
ত্বষ্টা॒ নক্ষ॑ত্র-ম॒ভ্যে॑তি চি॒ত্রাম্ । সু॒ভগ্ং স॑সংযুঁব॒তিগ্ং রোচ॑মানাম্ ॥ 93 ॥
নি॒বে॒শয॑ন্ন॒-মৃতা॒-ন্মর্ত্যাগ্॑শ্চ । রূ॒পাণি॑ পি॒গ্ং॒শ-ন্ভুব॑নানি॒ বিশ্বা᳚ । তন্ন॒স্ত্বষ্টা॒ তদু॑ চি॒ত্রা বিচ॑ষ্টাম্ । তন্নক্ষ॑ত্র-ম্ভূরি॒দা অ॑স্তু॒ মহ্য᳚ম্ । তন্নঃ॑ প্র॒জাং-বীঁ॒রব॑তীগ্ং সনোতু । গোভি॑র্নো॒ অশ্বৈ॒-স্সম॑নক্তু য॒জ্ঞম্ ॥ 12 ॥
37.13 নক্ষত্রং - স্বাতী দেবতা - বাযুঃ
বা॒যু-র্নক্ষ॑ত্র-ম॒ভ্যে॑তি॒ নিষ্ট্যা᳚ম্ । তি॒গ্মশৃং॑গো বৃষ॒ভো রোরু॑বাণঃ । স॒মী॒রয॒-ন্ভুব॑না মাত॒রিশ্বা᳚ । অপ॒ দ্বেষাগ্ং॑সি নুদতা॒মরা॑তীঃ ॥ 94 ॥
তন্নো॑ বা॒যস্তদু॒ নিষ্ট্যা॑ শৃণোতু । তন্নক্ষ॑ত্র-ম্ভূরি॒দা অ॑স্তু॒ মহ্য᳚ম্ । তন্নো॑ দে॒বাসো॒ অনু॑ জানন্তু॒ কাম᳚ম্ । যথা॒ তরে॑ম দুরি॒তানি॒ বিশ্বা᳚ ॥ 13 ॥
37.14 নক্ষত্রং - বিশাখা দেবতা - ইন্দ্রাগ্নীঃ
দূ॒র-ম॒স্মচ্ছত্র॑বো যন্তু ভী॒তাঃ । তদি॑ন্দ্রা॒গ্নী কৃ॑ণুতাং॒ ত-দ্বিশা॑খে । তন্নো॑ দে॒বা অনু॑মদন্তু য॒জ্ঞম্ । প॒শ্চা-ত্পু॒রস্তা॒-দভ॑যন্নো অস্তু । নক্ষ॑ত্রাণা॒-মধি॑পত্নী॒ বিশা॑খে । শ্রেষ্ঠা॑-বিন্দ্রা॒গ্নী ভুব॑নস্য গো॒পৌ ॥ 95 ॥
বিষূ॑চ॒-শ্শত্রূ॑নপ॒বাধ॑মানৌ । অপ॒ক্ষুধ॑-ন্নুদতা॒মরা॑তিম্ । ॥ 14 ॥
37.15 পৌর্ণমাসি
পূ॒র্ণা প॒শ্চাদু॒ত পূ॒র্ণা পু॒রস্তা᳚ত্ । উন্ম॑ধ্য॒তঃ পৌ᳚র্ণমা॒সী জি॑গায । তস্যাং᳚ দে॒বা অধি॑ সং॒বঁস॑ন্তঃ । উ॒ত্ত॒মে নাক॑ ই॒হ মা॑দযন্তাম্ । পৃ॒থ্বী সু॒বর্চা॑ যুব॒তি-স্স॒জোষাঃ᳚ । পৌ॒র্ণ॒মা॒স্যুদ॑গা॒-চ্ছোভ॑মানা । আ॒প্যা॒য-য॑ন্তী দুরি॒তানি॒ বিশ্বা᳚ । উ॒রু-ন্দুহাং॒ যঁজ॑মানায য॒জ্ঞম্ ॥ 15/96 (26) ॥
37.16 নক্ষত্রং - অনূরাধা দেবতা - মিত্রঃ
ঋ॒দ্ধ্যাস্ম॑ হ॒ব্যৈ-র্নম॑সোপ॒সদ্য॑ । মি॒ত্র-ন্দে॒ব-ম্মি॑ত্র॒ধেয॑ন্নো অস্তু । অ॒নূ॒রা॒ধান্. হ॒বিষা॑ ব॒র্ধয॑ন্তঃ । শ॒ত-ঞ্জী॑বেম শ॒রদ॒স্সবী॑রাঃ । চি॒ত্রং-নক্ষ॑ত্র॒-মুদ॑গা-ত্পু॒রস্তা᳚ত্ । অ॒নূ॒রা॒ধাস॒ ইতি॒ য-দ্বদ॑ন্তি । তন্মি॒ত্র এ॑তি প॒থিভি॑-র্দেব॒যানৈঃ᳚ । হি॒র॒ণ্যযৈ॒-র্বিত॑তৈ-র॒ন্তরি॑ক্ষে ॥ 16 ॥
37.17 নক্ষত্রং - জ্যেষ্ঠা দেবতা - ইন্দ্রঃ
ইন্দ্রো᳚ জ্যে॒ষ্ঠা মনু॒ নক্ষ॑ত্রমেতি । যস্মি॑ন্ বৃ॒ত্রং-বৃঁ॑ত্র॒ তূর্যে॑ ত॒তার॑ ॥ 97 ॥
তস্মি॑ন্ ব॒য-ম॒মৃতং॒ দুহা॑নাঃ । ক্ষুধ॑ন্তরেম॒ দুরি॑তিং॒ দুরি॑ষ্টিম্ । পু॒র॒ন্দ॒রায॑ বৃষ॒ভায॑ ধৃ॒ষ্ণবে᳚ । অষা॑ঢায॒ সহ॑মানায মী॒ঢুষে᳚ । ইন্দ্রা॑য জ্যে॒ষ্ঠা মধু॑ম॒দ্দুহা॑না । উ॒রু-ঙ্কৃ॑ণোতু॒ যজ॑মানায লো॒কম্ ॥ 17 ॥
37.18 নক্ষত্রং - মূলং দেবতা - প্রজাপতিঃ
মূলং॑ প্র॒জাং-বীঁ॒রব॑তীং-বিঁদেয । পরা᳚চ্যেতু॒ নির্-ঋ॑তিঃ পরা॒চা । গোভি॒-র্নক্ষ॑ত্র-ম্প॒শুভি॒-স্সম॑ক্তম্ । অহ॑-র্ভূযা॒-দ্যজ॑মানায॒ মহ্য᳚ম্ ॥ 98 ॥
অহ॑র্নো অ॒দ্য সু॑বি॒তে দ॑ধাতু । মূলং॒ নক্ষ॑ত্র॒মিতি॒ য-দ্বদ॑ন্তি । পরা॑চীং-বাঁ॒চা নির্-ঋ॑তি-ন্নুদামি । শি॒ব-ম্প্র॒জাযৈ॑ শি॒বম॑স্তু॒ মহ্য᳚ম্ ॥ 18 ॥
37.19 নক্ষত্রং - পূর্বাষাঢা দেবতা - আপঃ
যা দি॒ব্যা আপঃ॒ পয॑সা সম্বভূ॒বুঃ । যা অ॒ন্তরি॑ক্ষ উ॒ত পার্থি॑বী॒র্যাঃ ।
যাসা॑মষা॒ঢা অ॑নু॒যন্তি॒ কাম᳚ম্ । তা ন॒ আপ॒-শ্শগ্গ্ স্যো॒না ভ॑বন্তু । যাশ্চ॒ কূপ্যা॒ যাশ্চ॑ না॒দ্যা᳚-স্সমু॒দ্রিযাঃ᳚ । যাশ্চ॑ বৈশ॒ন্তীরু॒ত প্রা॑স॒চীর্যাঃ ॥ 99 ॥
যাসা॑মষা॒ঢা মধু॑ ভ॒ক্ষয॑ন্তি । তা ন॒ আপ॒-শ্শগ্গ্ স্যো॒না ভ॑বন্তু ॥ 19 ॥
37.20 নক্ষত্রং - উত্তরাষাঢা দেবতা - বিশ্বেদেবঃ
তন্নো॒ বিশ্বে॒ উপ॑ শৃণ্বন্তু দে॒বাঃ । তদ॑ষা॒ঢা অ॒ভি সংযঁ॑ন্তু য॒জ্ঞম্ । তন্নক্ষ॑ত্র-ম্প্রথতা-ম্প॒শুভ্যঃ॑ । কৃ॒ষি-র্বৃ॒ষ্টি-র্যজ॑মানায কল্পতাম্ । শু॒ভ্রাঃ ক॒ন্যা॑ যুব॒তয॑-স্সু॒পেশ॑সঃ । ক॒র্ম॒কৃত॑-স্সু॒কৃতো॑ বী॒র্যা॑বতীঃ । বিশ্বা᳚-ন্দে॒বান্. হ॒বিষা॑ ব॒র্ধয॑ন্তীঃ । অ॒ষা॒ঢাঃ কাম॒ মুপ॑যান্তু য॒জ্ঞম্ ॥ 20/100 ॥
37.21 নক্ষত্রং - অভিজিদ দেবতা - ব্রহ্মা
যস্মি॒-ন্ব্রহ্মা॒-ঽভ্যজ॑য॒-থ্সর্ব॑মে॒তত্ । অ॒মুঞ্চ॑ লো॒ক মি॒দমূ॑চ॒ সর্বং᳚। তন্নো॒ নক্ষ॑ত্র-মভি॒জি-দ্বি॒জিত্য॑ । শ্রিয॑-ন্দধা॒ত্বহৃ॑ণীযমানম্ । উ॒ভৌ লো॒কৌ ব্রহ্ম॑ণা॒ সঞ্জি॑তে॒মৌ । তন্নো॒ নক্ষ॑ত্র-মভি॒জি-দ্
বিচ॑ষ্টাম্ । তস্মি॑ন্ ব॒য-ম্পৃত॑না॒ স্সঞ্জ॑যেম । তন্নো॑ দে॒বাসো॒ অনু॑জানন্তু॒ কাম᳚ম্ ॥ 21 ॥
37.22 নক্ষত্রং - শ্রবণং দেবতা - বিষ্ণুঃ
শৃ॒ণ্বন্তি॑ শ্রো॒ণা-ম॒মৃত॑স্য গো॒পাম্ । পুণ্যা॑মস্যা॒ উপ॑শৃণোমি॒ বাচ᳚ম্ ॥ 101 ॥
ম॒হী-ন্দে॒বীং-বিঁষ্ণু॑পত্নী মজূ॒র্যাম্ । প্র॒তীচী॑ মেনাগ্ং হ॒বিষা॑ যজামঃ । ত্রে॒ধা বিষ্ণু॑-রুরুগা॒যো বিচ॑ক্রমে । ম॒হী-ন্দিবং॑ পৃথি॒বী-ম॒ন্তরি॑ক্ষম্ ।
তচ্ছ্রো॒ণৈতি॒ শ্রব॑-ই॒চ্ছমা॑না । পুণ্য॒গ্গ্॒ শ্লোকং॒ ঁযজ॑মানায কৃণ্ব॒তী ॥ 22 ॥
37.23 নক্ষত্রং - শ্রবিষ্টা দেবতা - বসবঃ
অ॒ষ্টৌ দে॒বা বস॑বস্সো॒ম্যাসঃ॑ । চত॑স্রো দে॒বী র॒জরা॒-শ্শ্রবি॑ষ্ঠাঃ । তে য॒জ্ঞ-ম্পা᳚ন্তু॒ রজ॑সঃ প॒রস্তা᳚ত্ । সং॒বঁ॒থ্স॒রীণ॑-ম॒মৃতগ্গ্॑ স্ব॒স্তি ॥ 102 ॥
য॒জ্ঞ-ন্নঃ॑ পান্তু॒ বস॑বঃ পু॒রস্তা᳚ত্ । দ॒ক্ষি॒ণ॒তো॑-ঽভিয॑ন্তু॒ শ্রবি॑ষ্ঠাঃ । পুণ্য॒ন্নক্ষ॑ত্রম॒ভি সংবিঁ॑শাম । মা নো॒ অরা॑তি-র॒ঘশ॒গ্ং॒ সাগন্ন্॑ ॥ 23 ॥
37.24 নক্ষত্রং - শতভিষক্ দেবতা - বরুণঃ
ক্ষ॒ত্রস্য॒ রাজা॒ বরু॑ণো-ঽধিরা॒জঃ । নক্ষ॑ত্রাণাগ্ং শ॒তভি॑ষ॒গ্ বসি॑ষ্ঠঃ । তৌ দে॒বেভ্যঃ॑ কৃণুতো দী॒র্ঘমাযুঃ॑ । শ॒তগ্ং স॒হস্রা॑ ভেষ॒জানি॑ ধত্তঃ । য॒জ্ঞন্নো॒ রাজা॒ বরু॑ণ॒ উপ॑যাতু । তন্নো॒ বিশ্বে॑ অ॒ভিসংযঁ॑ন্তু দে॒বাঃ ॥ 103 ॥
তন্নো॒ নক্ষ॑ত্রগ্ং শ॒তভি॑ষগ্ জুষা॒ণম্ । দী॒র্ঘমাযুঃ॒ প্রতি॑র-দ্ভেষ॒জানি॑ ॥ 24 ॥
37.25 নক্ষত্রং - পূর্বপ্রোষ্ঠপদা দেবতা - অজযেকপাদঃ
অ॒জ এক॑পা॒-দুদ॑গা-ত্পু॒রস্তা᳚ত্ । বিশ্বা॑ ভূ॒তানি॑ প্রতি॒ মোদ॑মানঃ । তস্য॑ দে॒বাঃ প্র॑স॒বং-যঁ॑ন্তি॒ সর্বে᳚ । প্রো॒ষ্ঠ॒প॒দাসো॑ অ॒মৃত॑স্য গো॒পাঃ । বি॒ভ্রাজ॑মান-স্সমিধা॒ন উ॒গ্রঃ । আ-ঽন্তরি॑ক্ষ-মরুহ॒দ-গ॒ন্দ্যাম্ । তগ্ং সূর্য॑-ন্দে॒ব-ম॒জমেক॑পাদম্ । প্রো॒ষ্ঠ॒প॒দাসো॒ অনু॑যন্তি॒ সর্বে᳚ ॥ 25 / 104 ॥
37.26 নক্ষত্রং - উত্তরপ্রোষ্ঠপদা দেবতা - অহির্বুদ্ধ্নিযঃ
অহি॑ র্বু॒দ্ধ্নিযঃ॒ প্রথ॑মান এতি । শ্রেষ্ঠো॑ দে॒বানা॑মু॒ত মানু॑ষাণাম্ । ত-ম্ব্রা᳚হ্ম॒ণা-স্সো॑ম॒পা-স্সো॒ম্যাসঃ॑ । প্রো॒ষ্ঠ॒প॒দাসো॑ অ॒ভির॑ক্ষন্তি॒ সর্বে᳚ । চ॒ত্বার॒ এক॑ম॒ভি কর্ম॑ দে॒বাঃ । প্রো॒ষ্ঠ॒প॒দাস॒ ইতি॒ যান্. বদ॑ন্তি । তে বু॒দ্ধনিযং॑ পরি॒ষদ্যগ্গ্॑ স্তু॒বন্তঃ॑ । অহিগ্ং॑ রক্ষন্তি॒ নম॑সোপ॒সদ্য॑ ॥ 26 ॥
37.27 নক্ষত্রং - রেবতী দেবতা - পূষা
পূ॒ষা রে॒বত্যন্বে॑তি॒ পন্থা᳚ম্ । পু॒ষ্টি॒পতী॑ পশু॒পা বাজ॑বস্ত্যৌ ॥ 105 ॥
ই॒মানি॑ হ॒ব্যা প্রয॑তা জুষা॒ণা । সু॒গৈর্নো॒ যানৈ॒রুপ॑যাতাং-যঁ॒জ্ঞম্ । ক্ষু॒দ্রা-ন্প॒শূ-ন্র॑ক্ষতু রে॒বতী॑ নঃ । গাবো॑ নো॒ অশ্বা॒গ্ং॒ অন্বে॑তু পূ॒ষা । অন্ন॒গ্ং॒ রক্ষ॑ন্তৌ বহু॒ধা বিরূ॑পম্ । বাজগ্ং॑ সনুতাং॒ ঁযজ॑মানায য॒জ্ঞম্ ॥ 27 ॥
37.28 নক্ষত্রং - অশ্বিনী দেবতা - অশ্বিনী দেব
তদ॒শ্বিনা॑-বশ্ব॒যুজোপ॑যাতাম্ । শুভ॒ঙ্গমি॑ষ্ঠৌ সু॒যমে॑ভি॒রশ্বৈঃ᳚ । স্বন্নক্ষ॑ত্রগ্ং হ॒বিষা॒ যজ॑ন্তৌ । মধ্বা॒ সম্পৃ॑ক্তৌ॒ যজু॑ষা॒ সম॑ক্তৌ ॥ 106 ॥
যৌ দে॒বানা᳚-ম্ভি॒ষজৌ॑ হব্যবা॒হৌ । বিশ্ব॑স্য দূ॒তা-ব॒মৃত॑স্য গো॒পৌ । তৌ নক্ষ॑ত্রং-জুজুষা॒ণো-প॑যাতাম্ । নমো॒-ঽশ্বিভ্যাং᳚ কৃণুমো-ঽশ্ব॒যুগ্ভ্যা᳚ম্ ॥ 28 ॥
37.29 নক্ষত্রং - অপভরণী দেবতা - যমঃ
অপ॑ পা॒প্মানং॒ ভর॑ণী-র্ভরন্তু । ত-দ্য॒মো রাজা॒ ভগ॑বা॒ন্॒. বিচ॑ষ্টাম্ । লো॒কস্য॒ রাজা॑ মহ॒তো ম॒হান্. হি । সু॒গন্নঃ॒ পন্থা॒মভ॑য-ঙ্কৃণোতু । যস্মি॒-ন্নক্ষ॑ত্রে য॒ম এতি॒ রাজা᳚ । যস্মি॑ন্নেন-ম॒ভ্যষিং॑চন্ত দে॒বাঃ । তদ॑স্য চি॒ত্রগ্ং হ॒বিষা॑ যজাম । অপ॑ পা॒প্মানং॒ ভর॑ণী-র্ভরন্তু ॥ 29 ॥
37.30 অমাবাসি
নি॒বেশ॑নী॒ যত্তে॑ দে॒বা অদ॑ধুঃ ।
নি॒বেশ॑নী স॒ঙ্গম॑নী॒ বসূ॑নাং॒ ঁবিশ্বা॑ রূ॒পাণি॒ বসূ᳚ন্যা-বে॒শয॑ন্তী । স॒হ॒স্র॒পো॒ষগ্ং সু॒ভগা॒ ররা॑ণা॒ সা ন॒ আগ॒ন্ বর্চ॑সা সংবিঁদা॒না ।
যত্তে॑ দে॒বা অদ॑ধু-র্ভাগ॒ধেয॒-মমা॑বাস্যে
সং॒বঁস॑ন্তো মহি॒ত্বা । সা নো॑ য॒জ্ঞ-ম্পি॑পৃহি বিশ্ববারে র॒যিন্নো॑ ধেহি সুভগে সু॒বীরং᳚ ॥ 30/107 (27) ॥
37.31 চন্দ্রমা
নবো॑ নবো ভবতি॒ জায॑মানো॒ যমা॑দি॒ত্যা অ॒গ্ং॒শুমা᳚-প্যা॒যয॑ন্তি ।
নবো॑ নবো ভবতি॒ জায॑মা॒নো-ঽহ্না᳚-ঙ্কে॒তু-রু॒ষসা॑ মে॒ত্যগ্রে᳚ ।
ভা॒গ-ন্দে॒বেভ্যো॒ বিদ॑ধাত্যা॒য-ন্প্রচ॒ন্দ্রমা᳚স্তিরতি দী॒র্ঘমাযুঃ॑ ।
যমা॑দি॒ত্যা অ॒গ্ং॒শুমা᳚প্যা॒যয॑ন্তি॒ যমক্ষি॑ত॒-মক্ষি॑তযঃ॒ পিব॑ন্তি ।
তেন॑ নো॒ রাজা॒ বরু॑ণো॒ বৃহ॒স্পতি॒ রাপ্যা॑যযন্তু॒ ভুব॑নস্য গো॒পাঃ ।
37.32 অহো রাত্রী
যে বিরূ॑পে॒ সম॑নসা সং॒ব্যঁয॑ন্তী । স॒মা॒ন-ন্তন্তুং॑ পরিতা-ত॒নাতে᳚ ।
বি॒ভূ প্র॒ভূ অ॑নু॒ভূ বি॒শ্বতো॑ হুবে । তে নো॒ নক্ষ॑ত্রে॒ হব॒মাগ॑মেতম্ ।
ব॒য-ন্দে॒বী ব্রহ্ম॑ণা সংবিঁদা॒নাঃ । সু॒রত্না॑সো দে॒ববী॑তিং॒ দধা॑নাঃ ॥ 108 ॥
অ॒হো॒রা॒ত্রে হ॒বিষা॑ ব॒র্ধয॑ন্তঃ । অতি॑ পা॒প্মান॒-মতি॑মুক্ত্যা গমেম ॥
37.33 উষা
প্রত্যু॑ব দৃশ্যায॒তী । ব্যু॒চ্ছন্তী॑ দুহি॒তা দি॒বঃ । অ॒পো ম॒হী বৃ॑ণুতে॒ চক্ষু॑ষা । তমো॒ জ্যোতি॑ষ্-কৃণোতি সূ॒নরী᳚ ।
উদু॒ স্ত্রিযা᳚স্সচতে॒ সূর্যঃ॑ । স চা॑ উ॒দ্যন্নক্ষ॑ত্র মর্চি॒মত্ ।
তবে দু॑ষো॒ ব্যুষি॒ সূর্য॑স্য চ । সম্ভ॒ক্তেন॑ গমেমহি ॥ 109 ॥
37.34 নক্ষত্রঃ
তন্নো॒ নক্ষ॑ত্র মর্চি॒মত্ । ভা॒নু॒মত্তেজ॑ উ॒চ্ছর॑ত্ । উপ॑ য॒জ্ঞমি॒হাগ॑মত্ । প্রনক্ষ॑ত্রায দে॒বায॑ । ইন্দ্রা॒যেন্দুগ্ং॑ হবামহে । স ন॑ স্সবি॒তা সু॑ব-থ্স॒নিম্ । পু॒ষ্টি॒দাং-বীঁ॒রব॑ত্তমম্ ॥
37.35 সূর্যঃ
উদু॒ত্য-ঞ্চি॒ত্রম্ ॥
উদু॒ত্য-ঞ্জা॒তবে॑দস-ন্দে॒বং-বঁ॑হন্তি কে॒তবঃ॑ । দৃ॒শে বিশ্বা॑য॒ সূর্য᳚ম্ ।
চি॒ত্র-ন্দে॒বানা॒ মুদ॑গা॒দনী॑কং॒ চক্ষু॑-র্মি॒ত্রস্য॒ বরু॑ণস্যা॒গ্নেঃ ॥ 110 ॥
আ-ঽপ্রা॒ দ্যাবা॑পৃ॒থিবী অ॒ন্তরি॑ক্ষ॒ সূর্য॑ আ॒ত্মা জগ॑তস্ত॒স্থুষ॑শ্চ ॥
37.36 অদিতিঃ
অদি॑তির্ন উরুষ্যতু ম॒হীমূ॒ষু মা॒তর᳚ম্ ॥
অদি॑তির্ন উরুষ্য॒-ত্বদি॑তি॒-শ্শর্ম॑ যচ্ছতু । অদি॑তিঃ পা॒ত্বগ্ং হ॑সঃ ॥
ম॒হীমূ॒ষু মা॒তরগ্ং॑ সুব্র॒তানা॑-মৃ॒তস্য॒ পত্নী॒ মব॑সে হুবেম ।
তু॒বি॒ক্ষ॒ত্রা-ম॒জর॑ন্তী মুরূ॒চীগ্ং সু॒শর্মা॑ণ॒-মদি॑তিগ্ং সু॒প্রণী॑তিম্ ।
37.37 বিষ্ণুঃ
ই॒দং-বিঁষ্ণু॒ প্রতদ্বিষ্ণুঃ॑ ॥
ই॒দং-বিঁষ্ণু॒-র্বিচ॑ক্রমে ত্রে॒ধা নিদ॑ধে প॒দম্ । সমূ॑ঢমস্য পাগ্ং সু॒রে ॥
প্রতদ্বিষ্ণু॑ স্তবতে বী॒র্যা॑য । মৃ॒গো ন ভী॒মঃ কু॑চ॒রো গি॑রি॒ষ্ঠাঃ । যস্যো॒রুষু॑ ত্রি॒ষু বি॒ক্রম॑ণেষু । অধি॑ক্ষি॒যন্তি॒ ভুব॑নানি॒ বিশ্বা᳚ ॥ 111 ॥
37.38 অগ্নিঃ
অ॒গ্নি-র্মূ॒র্ধা ভুবঃ॑ ॥
অ॒গ্নি-র্মূ॒র্ধা দি॒বঃ ক॒কুত্পতিঃ॑ পৃথি॒ব্যা অ॒যম্ । অ॒পাগ্ং রেতাগ্ং॑সি জিন্বতি ॥ ভুবো॑ য॒জ্ঞস্য॒ রজ॑সশ্চ নে॒তা যত্রা॑ নি॒যুদ্ভি॒-স্সচ॑সে
শি॒বাভিঃ॑ । দি॒বি মূ॒র্ধানং॑ দধিষে সুব॒র্॒ষা-ঞ্জি॒হ্বাম॑গ্নে চকৃষে হব্য॒বাহ᳚ম্ ।
37.39 অনুমত
অনু॑নো॒-ঽদ্যানু॑মতি॒-রন্বিদ॑নুমতে॒ ত্বম্ ॥
অনু॑নো॒-ঽদ্যানু॑মতি র্য॒জ্ঞ-ন্দে॒বেষু॑ মন্যতাম্ । অ॒গ্নিশ্চ॑ হব্য॒বাহ॑নো॒ ভব॑তা-ন্দা॒শুষে॒ মযঃ॑ ।
অন্বিদ॑নুমতে॒ ত্ব-ম্মন্যা॑সৈ॒ শঞ্চ॑ নঃ কৃধি । ক্রত্বে॒ দক্ষা॑য নো হিনু॒ প্রণ॒ আযূগ্ং॑ষি তারিষঃ ।
37.40 হব্যবাহঃ (অগ্নিঃ)
হ॒ব্য॒বাহ॒গ্গ্॒ স্বি॑ষ্টম্ ॥
হ॒ব্য॒বাহ॑মভি-মাতি॒ষাহ᳚ম্ । র॒ক্ষো॒হণং॒ পৃত॑নাসু জি॒ষ্ণুম্ ।
জ্যোতি॑ষ্মন্তং॒ দীদ্য॑তং॒ পুর॑ন্ধিম্ । অ॒গ্নিগ্গ্ স্বি॑ষ্ট॒ কৃত॒মা হু॑বেম ।
স্বি॑ষ্ট মগ্নে অ॒ভিত-ত্পৃ॑ণাহি । বিশ্বা॑ দেব॒ পৃত॑না অ॒ভিষ্য ।
উ॒রুন্নঃ॒ পন্থা᳚-ম্প্রদি॒শন্ বিভা॑হি । জ্যোতি॑ষ্মদ্ধেহ্য॒ জর॑ন্ন॒ আযুঃ॑ ॥ 112/28 ॥
38 নক্ষত্র উপহোম মন্ত্রাঃ
(তৈ. ব্রা. 3.1.4.1-3.1.5.15)
38.1 কৃত্তিকা
অ॒গ্নযে॒ স্বাহা॒ কৃত্তি॑কাভ্য॒ স্স্বাহা᳚ । অ॒বাংযৈঁ॒ স্বাহা॑ দু॒লাযৈ॒ স্বাহা᳚ । নি॒ত॒ত্ন্যৈ স্বাহা॒ ঽভ্রয॑ন্ত্যৈ॒ স্বাহা᳚ । মে॒ঘয॑ন্ত্যৈ॒ স্বাহা॑ ব॒র্॒ষয॑ন্ত্যৈ॒ স্বাহা᳚ । চু॒পু॒ণীকা॑যৈ॒ স্বাহা᳚ ॥
38.2 রোহিণী
প্র॒জাপ॑তযে॒ স্বাহা॑ রোহি॒ণ্যৈ স্বাহা᳚ । রোচ॑মানাযৈ॒ স্বাহা᳚ প্র॒জাভ্য॒ স্বাহা᳚ ॥
38.3 মৃগশী.র্ষঃ
সোমা॑য॒ স্বাহা॑ মৃগশী॒র্॒ষায॒ স্বাহা᳚ । ই॒ন্ব॒কাভ্য॒ স্স্বাহৌষ॑ধীভ্য॒ স্স্বাহা᳚ । রা॒জ্যায॒ স্বাহা॒-ঽভিজি॑ত্যৈ॒ স্বাহা᳚ ॥ 113 ॥
38.4 আর্দ্রা
রু॒দ্রায॒ স্বাহা॒-ঽঽর্দ্রাযৈ॒ স্বাহা᳚ । পিন্ব॑মানাযৈ॒ স্বাহা॑ প॒শুভ্য॒ স্স্বাহা᳚ ॥
38.5 পুনর্বসু
অদি॑ত্যৈ॒ স্বাহা॒ পুন॑র্বসুভ্যাম্ । স্বাহা ভূ᳚ত্যৈ॒ স্বাহা॒ প্রজা᳚ত্যৈ॒ স্বাহা᳚ ॥
38.6 পুষ্যঃ
বৃহ॒স্পত॑যে॒ স্বাহা॑ তি॒ষ্যা॑য॒ স্বাহা᳚ । ব্র॒হ্ম॒ব॒র্চ॒সায॒ স্বাহা᳚ ॥
38.7 আশ্রেষ
স॒র্পেভ্য॒ স্স্বাহা᳚ ঽঽশ্রে॒ষাভ্য॒ স্স্বাহা᳚ । দ॒ন্দ॒শূকে᳚ভ্য॒ স্স্বাহা᳚ ॥
38.8 মঘা
পি॒তৃভ্য॒ স্স্বাহা॑ ম॒ঘাভ্যঃ॑ । স্বাহা॑ ঽন॒ঘাভ্য॒ স্স্বাহা॑ ঽগ॒দাভ্যঃ॑ । স্বাহা॑রুন্ধ॒তীভ্য॒ স্স্বাহা᳚ ॥ 114 ॥
38.9 পূর্ব ফ॑ল্গুনী
অ॒র্য॒ম্ণে স্বাহা॒ ফল্গু॑নীভ্যা॒গ্॒ স্বাহা᳚ । প॒শুভ্য॒ স্স্বাহা᳚ ॥
38.10 উত্তর ফ॑ল্গুনী
ভগা॑য॒ স্বাহা॒ ফল্গু॑নীভ্যা॒গ্॒ স্বাহা᳚ । শ্রৈষ্ঠ্যা॑য॒ স্বাহা᳚ ॥
38.11 হস্তঃ
স॒বি॒ত্রে স্বাহা॒ হস্তা॑য । স্বাহা॑ দদ॒তে স্বাহা॑ পৃণ॒তে । স্বাহা᳚ প্র॒যচ্ছ॑তে॒ স্বাহা᳚ প্রতিগৃভ্ণ॒তে স্বাহা᳚ ॥
38.12 চিত্রা
ত্বষ্ট্রে॒ স্বাহা॑ চি॒ত্রাযৈ॒ স্বাহা᳚ । চৈত্রা॑য॒ স্বাহা᳚ প্র॒জাযৈ॒ স্বাহা᳚ ॥
38.13 স্বাতি
বা॒যবে॒ স্বাহা॒ নিষ্ট্যা॑যৈ॒ স্বাহা᳚ । কা॒ম॒চারা॑য॒ স্বাহা॒ ঽভিজি॑ত্যৈ॒ স্বাহা᳚ ॥
38.14 বিশাখা
ই॒ন্দ্রা॒গ্নিভ্যা॒গ্॒ স্বাহা॒ বিশা॑খাভ্যা॒গ্॒ স্বাহা᳚ । শ্রৈষ্ঠ্যা॑য॒ স্বাহা॒ ঽভিজি॑ত্যৈ॒ স্বাহা᳚ ॥
38.15 পৌর্ণমাসি
পৌ॒র্ণ॒মা॒স্যৈ স্বাহা॒ কামা॑য॒ স্বাহা গ॑ত্যৈ॒ স্বাহা᳚ ॥ 115 (29) ॥
38.16 অনূরাধা
মি॒ত্রায॒ স্বাহা॑-ঽনূরা॒ধেভ্য॒ স্স্বাহা᳚ । মি॒ত্র॒ধেযা॑য॒ স্বাহা॒-ঽভিজি॑ত্যৈ॒ স্বাহা᳚ ॥
38.17 জ্যেষ্ঠা
ইন্দ্রা॑য॒ স্বাহা᳚ জ্যে॒ষ্ঠাযৈ॒ স্বাহা᳚ । জ্যৈষ্ঠ্যা॑য॒ স্বাহা॒-ঽভিজি॑ত্যৈ॒ স্বাহা᳚ ॥
38.18 মূলং
প্র॒জাপ॑তযে॒ স্বাহা॒ মূলা॑য॒ স্বাহা᳚ । প্র॒জাযৈ॒ স্বাহা᳚ ॥
38.19 পূর্বাষাঢা
অ॒দ্ভ্য স্স্বাহা॑ ঽষা॒ঢাভ্য॒ স্স্বাহা᳚ । স॒মু॒দ্রায॒ স্বাহা॒ কামা॑য॒ স্বাহা᳚ । অ॒ভিজি॑ত্যৈ॒ স্বাহা᳚ ॥
38.20 উত্তরাষাঢা
বিশ্বে᳚ভ্যো দে॒বেভ্য॒ স্স্বাহা॑ ঽষা॒ঢাভ্য॒ স্স্বাহা᳚ । অ॒ন॒প॒জ॒য্যায॒ স্বাহা॒ জিত্যৈ॒ স্বাহা᳚ ॥ 116 ॥
38.21 অভিজিত্
ব্রহ্ম॑ণে॒ স্বাহা॑ ঽভি॒জিতে॒ স্বাহা᳚ । ব্র॒হ্ম॒লো॒কায॒ স্বাহা॒ ঽভিজি॑ত্যৈ॒ স্বাহা᳚ ॥
38.22 শ্রবণং
বিষ্ণ॑বে॒ স্বাহা᳚ শ্রো॒ণাযৈ॒ স্বাহা᳚ । শ্লোকা॑য॒ স্বাহা᳚ শ্রু॒তায॒ স্বাহা᳚ ॥
38.23 শ্রবিষ্ঠা
বসু॑ভ্য॒ স্স্বাহা॒ শ্রবি॑ষ্ঠাভ্য॒ স্স্বাহা᳚ । অগ্রা॑য॒ স্বাহা॒ পরী᳚ত্যৈ॒ স্বাহা᳚ ॥
38.24 শতভিষক্
বরু॑ণায॒ স্বাহা॑ শ॒তভি॑ষজে॒ স্বাহা᳚ । ভে॒ষ॒জেভ্য॒ স্স্বাহা ᳚ ॥
38.25 পূর্ব প্রোষ্ঠপদা
অ॒জাযৈক॑পদে॒ স্বাহা᳚ প্রোষ্ঠপ॒দেভ্য॒ স্স্বাহা᳚ ॥ 117 ॥
তেজ॑সে॒ স্বাহা᳚ ব্রহ্মবর্চ॒সায॒ স্বাহা᳚ ॥
38.26 উত্তর প্রোষ্ঠপদা
অহ॑যে বু॒ধ্নিযা॑য॒ স্বাহা᳚ প্রোষ্ঠপ॒দেভ্য॒ স্স্বাহা᳚ । প॒তি॒ষ্ঠাযৈ॒ স্বাহা᳚ ॥
38.27 রেবতি
পূ॒ষ্ণে স্বাহা॑ রে॒বত্যৈ॒ স্বাহা᳚ । প॒শুভ্য॒ স্স্বাহা᳚ ॥
38.28 অশ্বিনী
অ॒শ্বিভ্যা॒গ্॒ স্বাহা᳚ ঽশ্ব॒যুগ্ভ্যা॒গ্॒ স্বাহা ᳚। শ্রোত্রা॑য॒ স্বাহা॒ শ্রুত্যৈ॒ স্বাহা᳚ ॥
38.29 অপভরণি
য॒মায॒ স্বাহা॑ ঽপ॒ভর॑ণীভ্য॒ স্স্বাহা᳚ । রা॒জ্যায॒ স্বাহা॒ ঽভিজি॑ত্যৈ॒ স্বাহা᳚ ॥
38.30 অমাবাসি
অ॒ম॒বা॒স্যা॑যৈ॒ স্বাহা॒ কামা॑য॒ স্বাহা ঽঽগ॑ত্যৈ॒ স্বাহা᳚ ॥ 118 (30) ॥
38.31 চন্দ্রমা
চ॒ন্দ্রম॑সে॒ স্বাহা᳚ প্রতী॒দৃশ্যা॑যৈ॒ স্বাহা᳚ । অ॒হো॒রা॒ত্রেভ্য॒ স্স্বাহা᳚-ঽর্ধমা॒সেভ্য॒ স্স্বাহা᳚ । মাসে᳚ভ্য॒ স্স্বাহ॒র্তুভ্য॒ স্স্বাহা᳚ । স॒ব॒ন্থ্স॒রায॒ স্বাহা᳚ ॥
38.32 অহো রাত্রী
অহ্নে॒ স্বাহা॒ রাত্রি॑যৈ॒ স্বাহা᳚ । অতি॑মুক্ত্যৈ॒ স্বাহা᳚ ॥
38.33 উষা
উ॒ষসে॒ স্বাহা॒ ব্যু॑ষ্ট্যৈ॒ স্বাহা᳚ । ব্যূ॒ষুষ্যৈ॒ স্বাহা᳚ ব্যু॒চ্ছন্ত্যৈ॒ স্বাহা᳚ । ব্যু॑ষ্টাযৈ॒ স্বাহা᳚ ॥
38.34 নক্ষত্রঃ
নক্ষ॑ত্রায॒ স্বাহো॑দেষ্যতে॒ স্বাহা᳚ ॥ 119 ॥
উ॒দ্য॒তে স্বাহো-দি॑তায॒ স্বাহা᳚ । হর॑সে॒ স্বাহা॒ ভর॑সে॒ স্বাহা᳚ ।
ভ্রাজ॑সে॒ স্বাহা॒ তেজ॑সে॒ স্বাহা᳚ । তপ॑সে॒ স্বাহা᳚ ব্রহ্মবর্চ॒সায॒ স্বাহা᳚ ॥
38.35 সূর্যঃ
সূর্যা॑য॒ স্বাহা॒ নক্ষ॑ত্রেভ্য॒ স্স্বাহা᳚ । প॒তি॒ষ্ঠাযৈ॒ স্বাহা᳚ ॥
38.36 অদিতিঃ
অদি॑ত্যৈ॒ স্বাহা᳚ প্রতি॒ষ্ঠাযৈ॒ স্বাহা᳚ ॥
38.37 বিষ্ণুঃ
বিষ্ণ॑বে॒ স্বাহা॑ য॒জ্ঞায॒ স্বাহা᳚ । প্র॒তি॒ষ্ঠাযৈ॒ স্বাহা᳚ ॥ 120 ॥
দ॒ধি॒ক্রাব্ণ্ণো॑ অকারিষং
দ॒ধি॒ক্রাব্ণ্ণো॑ অকারিষম্ । জি॒ষ্ণো রশ্ব॑স্য বা॒জিনঃ॑ । সু॒র॒ভি নো॒ মুখা॑ কর॒ত্ । প্রণ॒ আযূগ্ং॑ষি তারিষত্ । আপো॒হিষ্ঠা ম॑যো॒ভুব॒স্তা ন॑ ঊ॒র্জে দ॑ধাতন । ম॒হে রণা॑য॒ চক্ষ॑সে ।
যো ব॑শ্শি॒বত॑মো॒ রস॒স্তস্য॑ ভাজযতে॒ হ নঃ॑ । উ॒শ॒তীরি॑ব মা॒তরঃ॑ । তস্মা॒ অর॑ঙ্গমাম বো॒ যস্য॒ ক্ষযা॑য॒ জিন্ব॑থ । আপো॑ জ॒নয॑থা চ নঃ ॥ 121 (32) ॥
39 বরুণ সূক্তং
(তৈ. সং. 1.5.11.3)
উদু॑ত্ত॒মং-বঁ॑রুণ॒ পাশ॑ম॒স্ম-দবা॑ধ॒মং-বিঁম॑ধ্য॒মগ্গ্ শ্র॑থায ।
অথা ॑ব॒যমা॑দিত্য ব্র॒তে তবানা॑গসো॒ অদি॑তযে স্যাম ॥ (তৈ. সং. 1.2.8.1 )
অস্ত॑ভ্না॒দ্ধ্যা-মৃ॑ষ॒ভো অ॒ন্তরি॑ক্ষ॒-মমি॑মীত-বরি॒মাণ॑-ম্পৃথি॒ব্যা
আ-ঽসী॑দ॒দ্বিশ্বা॒ ভুব॑নানি স॒ম্রা-ড্বিশ্বেত্তানি॒ বরু॑ণস্য ব্র॒তানি॑ ॥ (তৈ. সং. 3.4.11.6)
যত্কিঞ্চে॒দং-বঁ॑রুণ॒ দৈব্যে॒ জনে॑-ঽভিদ্রো॒হ-ম্ম॑নু॒ষ্যা᳚-শ্চরা॑মসি ।
অচি॑ত্তী॒-যত্তব॒-ধর্মা॑ যুযোপি॒ম-মান॒স্তস্মা॒ দেন॑সো দেব রীরিষঃ ॥ (তৈ. সং. 3.4.11.6)
কি॒ত॒বাসো॒ যদ্রি॑রি॒পুর্ন দী॒বি যদ্বা॑ ঘা স॒ত্য-মু॒তযন্ন বি॒দ্ম ।
সর্বা॒তাবিষ্য॑ শিথি॒রেব॑ দে॒বাথা॑তে-স্যাম বরুণ প্রি॒যাসঃ॑ ॥ (তৈ. সং. 1.5.11.3)
অব॑তে॒হেডো॑ বরুণ॒ নমো॑ভি॒রব॑ য॒জ্ঞে-ভি॑রীমহে হ॒বির্ভিঃ॑ ।
ক্ষয॑ন্ন॒ স্মভ্য॑ মসুর-প্রচেতো॒ রাজ॒ন্নেনাগ্ং॑সি শিশ্রথঃ কৃ॒তানি॑ ॥ (তৈ. সং. 2.1.11.6)
তত্বা॑যামি॒ ব্রহ্ম॑ণা॒ বন্দ॑মান॒ স্তদাশা᳚স্তে॒ যজ॑মানো হ॒বির্ভিঃ॑ । অহে॑ডমানো বরুণে॒হ বো॒দ্ধ্যুরু॑শগ্ং স॒ মা ন॒ আযুঃ॒ প্রমো॑ষীঃ ॥ 122 (33) ॥
40 পবমান সূক্তং
হির॑ণ্যবর্ণা॒-শ্শুচ॑যঃ পাব॒কা যাসু॑জা॒তঃ ক॒শ্যপো॒ যাস্বিন্দ্রঃ॑ ।
অ॒গ্নিংযাঁ গর্ভং॑দধি॒রে বিরূ॑পা॒স্তা ন॒ আপ॒শ্শগ্গ্ স্যো॒না ভ॑বন্তু ॥ যাসা॒গ্ং॒ রাজা॒ বরু॑ণো॒ যাতি॒ মধ্যে॑ সত্যানৃ॒তে অ॑ব॒পশ্য॒ন্ জনা॑নাম্ ।
ম॒ধু॒শ্চুত॒-শ্শুচ॑যো॒যাঃ পা॑ব॒কাস্তা ন॒ আপ॒শ্শগ্গ্ স্যো॒না ভ॑বন্তু ॥ যাসাং᳚ দে॒বাদি॒বি কৃ॒ণ্বন্তি॑ ভ॒ক্ষংযাঁ অ॒ন্তরি॑ক্ষে বহু॒ধা ভব॑ন্তি ।
যাঃ পৃ॑থি॒বী-ম্পয॑সো॒ন্দন্তি॑ শু॒ক্রাস্তা ন॒ আপ॒শ্শগ্গ্ স্যো॒না ভ॑বন্তু ॥ শি॒বেন॑ মা॒ চক্ষু॑ষা পশ্যতাপ শ্শি॒বযা॑ ত॒নুবো-প॑স্পৃশত॒ ত্বচ॑মেম্ ।
সর্বাগ্ং॑ অ॒গ্নীগ্ং র॑ফ্সু॒ষদো॑ হুবে বো॒ মযি॒ বর্চো॒ বল॒মোজো॒ নিধ॑ত্ত ॥ 123 (34) ॥
(তৈ. ব্রা. 1.4.8.1)
পব॑মান॒-স্সুব॒র্জনঃ॑ । প॒বিত্রে॑ণ॒ বিচ॑র্ষণিঃ । যঃ পোতা॒ স পু॑নাতু মা । পু॒নন্তু॑ মা দেবজ॒নাঃ । পু॒নন্তু॒ মন॑
বোধি॒যা । পু॒নন্তু॒ বিশ্ব॑ আ॒যবঃ॑ । জাত॑বেদঃ প॒বিত্র॑বত্ । প॒বিত্রে॑ণ পুনাহি মা । শু॒ক্রেণ॑ দেব॒ দীদ্য॑ত্ । অগ্নে॒ ক্রত্বা॒-ক্রতূ॒গ্ং॒ রনু॑ ॥ 124 ॥
যত্তে॑ প॒বিত্র॑-ম॒র্চিষি॑ । অগ্নে॒ বিত॑ত-মন্ত॒রা । ব্রহ্ম॒ তেন॑ পুনীমহে । উ॒ভাভ্যাং᳚ দেব সবিতঃ । প॒বিত্রে॑ণ স॒বেন॑ চ । ই॒দ-ম্ব্রহ্ম॑ পুনীমহে ।
বৈ॒শ্ব॒দে॒বী পু॑ন॒তী দে॒ব্যাগা᳚ত্ । যস্যৈ॑ ব॒হ্বী-স্ত॒নুবো॑ বী॒তপৃ॑ষ্ঠাঃ । তযা॒ মদ॑ন্ত-স্সধ॒মাদ্যে॑ষু । ব॒যগ্গ্ স্যা॑ম॒ পত॑যোরযী॒ণাম্ ॥ 125 ॥
বৈ॒শ্বা॒ন॒রো র॒শ্মিভি॑র্মা পুনাতু । বাতঃ॑ প্রা॒ণেনে॑ ষি॒রো ম॑যো॒ ভূঃ ।
দ্যাবা॑পৃথি॒বী পয॑সা॒ পযো॑ভিঃ । ঋ॒তাব॑রী য॒জ্ঞিযে॑ মা পুনীতাম্ । বৃ॒হদ্ভি॑-স্সবি ত॒স্তৃভিঃ॑ । বর্ষি॑ষ্ঠৈ--র্দেব॒মন্ম॑ভিঃ । অগ্নে॒ দক্ষৈঃ᳚ পুনাহিমা । যেন॑ দে॒বা অপু॑নত । যে নাপো॑ দি॒ব্যঙ্কশঃ॑ । তেন॑ দি॒ব্যেন॒ ব্রহ্ম॑ণা ॥ 126 ॥
ই॒দ-ম্ব্রহ্ম॑ পুনীমহে । যঃ পা॑বমা॒নী-র॒দ্ধযেতি॑ । ঋষি॑ভি॒-স্সম্ভৃ॑ত॒গ্ং॒ রস᳚ম্ । সর্ব॒গ্ং॒ স পূ॒তম॑শ্নাতি । স্ব॒দি॒ত-ম্মা॑ত॒রিশ্ব॑না । পা॒ব॒মা॒নী॒র্যো অ॒দ্ধযেতি॑ ।
ঋষি॑ভি॒-স্সম্ভৃ॑ত॒গ্ং॒ রস᳚ম্ । তস্মৈ॒ সর॑স্বতী দুহে । ক্ষী॒রগ্ং স॒র্পি র্মধূ॑দ॒কম্ । পা॒ব॒মা॒নী-স্স্ব॒স্ত্যয॑নীঃ ॥ 127 ॥
সু॒দুঘা॒হি পয॑স্বতীঃ । ঋষি॑ভি॒-স্সম্ভৃ॑তো॒ রসঃ॑ । ব্রা॒হ্ম॒ণেষ্ব॒-মৃতগ্ং॑ হি॒তম্ । পা॒ব॒মা॒নী-র্দি॑শন্তু নঃ । ই॒মং ংলোঁ॒কমথো॑ অ॒মুম্ । কামা॒ন্-থ্সম॑র্ধ্যন্তু নঃ । দে॒বীর্দে॒বৈ-স্স॒মা ভৃ॑তাঃ । পা॒ব॒মা॒নী-স্স্ব॒স্ত্যয॑নীঃ । সু॒দুঘা॒হি ঘৃ॑ত॒শ্চুতঃ॑ । ঋষি॑ভি॒-স্সম্ভৃ॑তো॒ রসঃ॑ ॥ 128 ॥
ব্রা॒হ্ম॒ণেষ্ব॒-মৃতগ্ং॑ হি॒তম্ । যেন॑ দে॒বাঃ প॒বিত্রে॑ণ । আ॒ত্মানং॑ পু॒নতে॒ সদা᳚ । তেন॑ স॒হস্র॑ ধারেণ । পা॒ব॒মা॒ন্যঃ পু॑নন্তু মা । প্রা॒জা॒প॒ত্য-ম্প॒বিত্র᳚ম্ । শ॒তোদ্যা॑মগ্ং হির॒ণ্ময᳚ম্ । তেন॑ ব্রহ্ম॒ বিদো॑ ব॒যম্ । পূ॒ত-ম্ব্রহ্ম॑ পুনীমহে । ইন্দ্র॑-স্সুনী॒তী স॒হ মা॑ পুনাতু । সোম॑-স্স্ব॒স্ত্যা বরু॑ণ-স্স॒মীচ্যা᳚ । য॒মো রাজা᳚ প্রমৃ॒ণাভিঃ॑ পুনাতুমা । জা॒তবে॑দা মো॒র্জয॑ন্ত্যা পুনাতু । ও-ম্ভূর্ভুব॒স্সুবঃ॑ ॥ 129 ॥
(তৈ. ব্রা. 3.5.11.1)
তচ্ছং॒ঁযোরা বৃ॑ণীমহে । গা॒তুং-যঁ॒জ্ঞায॑ । গা॒তুং-যঁ॒জ্ঞপ॑তযে । দৈবী᳚স্ব॒স্তি-র॑স্তুনঃ । স্ব॒স্তি-র্মানু॑ষেভ্যঃ । ঊ॒র্ধ্ব-ঞ্জি॑গাতু ভেষ॒জম্ । শন্নো॑ অস্তু দ্বি॒পদে᳚ । শঞ্চতু॑ষ্পদে ॥ 130 (36) ॥
ওঁ শান্তি॒-শ্শান্তি॒-শ্শান্তিঃ॑ ॥
41 আযুষ্য সূক্তং
যো ব্রহ্মাব্রহ্মণ উজ্জভার প্রাণॆশ্বরঃ (যো ব্রহ্মা ব্রহ্মণ উজ্জহার প্রাণৈ-শ্শিরঃ) কৃত্তিবাসাঃ পিনাকী ।
ঈশানো দেবস্সন আযুর্দধাতু তস্মৈ জুহোমি হবিষা ঘৃতেন ॥ 1 ॥
বিভ্রাজমান-স্সরিরস্য মদ্ধ্যাদ্ রোচমানো ঘর্মরুচির্য আগাত্ ।
স মৃত্যুপাশা-নপনুদ্য ঘোরা-নিহাযুষেণো ঘৃতমত্তু দেবঃ ॥ 2 ॥
ব্রহ্মজ্যোতির্ ব্রহ্মপত্নীষু গর্ভং-যঁমাদধা-ত্পুরুরূপ-ঞ্জযন্তম্ ।
সুবর্ণরম্ভ-গ্রহ-মর্কমর্চ্য-ন্তমাযুষে বর্ধযামো ঘৃতেন ॥ 3 ॥
শ্রিযং-লঁক্ষ্মী-মৌপলাং অম্বিঙ্কা-ঙ্গাং ষষ্টীঞ্চ যামিন্দ্রসেনেত্যুদাহুঃ ।
তাং-বিঁদ্যা-ম্ব্রহ্মযোনিগ্ং সরূপা-মিহাযুষে তর্পযামো ঘৃতেন ॥ 4 ॥
দাক্ষাযণ্য-স্সর্বযোন্য স্সুযোন্য-স্সহস্রশো বিশ্ব রূপা বিরূপাঃ ।
সসূনব-স্সপতয-স্সযূথ্যা আযুষেণো ঘৃতমিদ-ঞ্জুষন্তাম্ ॥ 5 ॥
দিব্যা গণা বহুরূপাঃ পুরাণা আযুশ্ছিদো নঃ প্রমথ্নন্তু বীরান্ ।
তেভ্যো জুহোমি বহুধা ঘৃতেন মা নঃ প্রজাগ্ং রীরিষো মোত বীরান্ ॥ 6 ॥
একঃ পুরস্তাত্ য ইদ-ম্বভূব যতো বভূব ভুবনস্য গোপাঃ ।
যমপ্যেতি ভুবনগ্ং সাম্পরাযে স নো হবির্ ঘৃত-মিহাযুষে'ত্তু দেবঃ ॥ 7 ॥
বসূ-ন্রুদ্রানা-দিত্যা-ন্মরুতো'থ সাদ্ধ্যান্ ঋভূন্ যক্ষা-ন্গন্ধর্বাগ্ংশ্চ পিতৃগ্ংশ্চ বিশ্বান্ ।
ভৃগূন্-থ্সর্পাগ্ংশ্চা-ঙ্গিগরসো'থ সর্বা-ন্ঘৃতগ্ং হুত্বা স্বাযুষ্যা মহযাম শশ্বত্ ॥ 8 ॥
বিষ্ণো॒ ত্বন্নো॒ অন্ত॑ম॒-শ্শর্ম॑যচ্ছ সহন্ত্য ।
প্রতে॒ ধারা॑ মধু॒শ্চুত॒ উথ্স॑ন্দুহ্রতে॒ অক্ষি॑তম্ ॥ (তৈ. সং. 3.1.10) ॥
নমো ব্রহ্মণে নমো অস্ত্বগ্নযে নমহ্ পৃথিব্যৈ নমহ্ ऒষধীভ্যঃ ।
নমো বাচে নমো বাচস্পত॑যে নমো বিষ্ণবে বৃহতে করোমি ॥ (তৈ. অর. 2.1.2) ॥
(এব-ন্ত্রিঃ)
যদক্ষরপদভ্রষ্ট-ম্মাত্রাহীন-ন্তু যদ্ভবেত্ ।
তত্সর্ব-ঙ্ক্ষম্যতা-ন্দেব নারাযণ নমো'স্তুতে ॥
বিসর্গ বিন্দু মাত্রাণি পদপাদাক্ষরাণি চ ।
ন্যূনাতিরিক্তং-যঁত্কিঞ্চিদভিগীর্ভিরুদীর্যতॆ ॥
আ॒ভির্ গী॒র্ভির্ যদতো॑ন ঊ॒নমাপ্যা॑যয হরিবো॒ বর্ধ॑মানঃ ।
য॒দা স্তো॒তৃভ্যো॒ মহি॑ গো॒ত্রা রু॒জাসি॑ ভূযিষ্ঠ॒ভাজো॒ অধ॑তে শ্যাম ।
ব্রহ্ম॒ প্রাবা॑দিষ্ম॒ তন্নো॒ মাহা॑সীত্ ।
ওঁ শান্তি॒-শ্শান্তি॒-শ্শান্তিঃ॑ ॥ (তৈ. অর. 4.4.2)
হরিঃ ওম্ । শ্রীকৃষ্ণার্পণমস্তু ॥
ও-ন্তত্সত্ ব্রহ্মার্পণমস্তু ॥
ইত্যুদকশান্তিমন্ত্রাঃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
1 kalaśa pratiṣṭhāpana prayoga mantrāḥ
brahma̭jajñā॒na-mpra̭tha॒ma-mpu॒rastā॒-dvisī̭ma॒ta-ssu॒ruco̭ ve॒na ā̭vaḥ |
sa bu॒dhniyā̭ upa॒mā a̭sya vi॒ṣṭhā-ssa॒taśca॒ yoni॒-masa̭taśca॒ vivaḥ̭ |
nākḙ supa॒rṇa mupa॒ya-tpata̭ntagṃ hṛ॒dā vena̭nto a॒bhyaca̭kṣa-tatvā |
hira̭ṇyapakṣaṃ॒-va~rṷṇasya dū॒taṃ-ya~॒masya॒ yonaṷ śaku॒na-mbhṷra॒ṇyum |
āpyā̭yasva॒ samḙtu te vi॒śvataḥ̭ soma॒ vṛṣṇi̭yam | bhavā॒ vāja̭sya saṅga॒the |
yo ru॒dro a॒gnau yo a॒phsu ya oṣa̭dhīṣu॒ yo ru॒dro viśvā॒
bhuva̭nā-''vi॒veśa॒ tasmai̭ ru॒drāya॒ namo̭ astu | 1 (apa upaspṛśya)
i॒daṃ-vi~ṣṇu॒ rvica̭krame tre॒dhā nida̭dhe pa॒dam | samṷ̄ḍhamasya pāgṃ su॒re |
indraṃ॒-vi~śvā̭ avīvṛdhan-thsamu॒dravya̭casa॒-ṅgiraḥ̭ |
ra॒thīta̭magṃ rathī॒nāṃ-vā~jā̭nā॒gṃ॒ satpa̭ti॒-mpati᳚m |
āpo॒ vā i॒daṃgṃ sarvaṃ॒-vi~śvā̭ bhū॒tānyāpaḥ̭ prā॒ṇā vā āpaḥ̭ pa॒śava॒ āpo-'nna॒māpo-'mṛ̭ta॒māpa̭-ssa॒mrāḍāpo̭ vi॒rāḍāpa̭-ssva॒rāḍāpa॒-śchandā॒g॒śyāpo॒ jyotī॒g॒ṣyāpo॒ yajū॒g॒ṣyāpa̭-ssa॒tyamāpa॒-ssarvā̭ de॒vatā॒ āpo॒ bhūrbhuva॒ssuva॒rāpa॒ om | 2
a॒paḥ praṇa̭yati | śra॒ddhā vā āpaḥ̭ | śra॒ddhāme॒vārabhya̭ pra॒ṇīya॒ praca̭rati |
a॒paḥ praṇa̭yati |
ya॒jño vā āpaḥ̭ | ya॒jñame॒vārabhya̭ pra॒ṇīya॒ praca̭rati | a॒paḥ praṇa̭yati |
vajro॒ vā āpaḥ̭ | vajra̭me॒va bhrātṛ̭vyebhyaḥ pra॒hṛtya̭ pra॒ṇīya॒ praca̭rati |
a॒paḥ praṇa̭yati |
āpo॒ vai ra̭kṣo॒ghnīḥ | rakṣa̭sā॒mapa̭hatyai | a॒paḥ praṇa̭yati |
āpo॒ vai de॒vānā᳚-mpri॒ya-ndhāma̭ | de॒vānā̭me॒va pri॒ya-ndhāma̭ pra॒ṇīya॒ praca̭rati | a॒paḥ praṇa̭yati |
āpo॒ vai sarvā̭ de॒vatāḥ᳚ | de॒vatā̭ e॒vārabhya̭ pra॒ṇīya॒ praca̭rati |
a॒paḥ praṇa̭yati |
āpo॒ vai śā॒ntāḥ | śā॒ntābhi̭re॒vāsya॒ śucagṃ̭ śamayati | de॒vo vaḥ̭
savi॒to-tpṷnā॒tva-cchi̭dreṇa pa॒vitrḙṇa॒ vaso॒ssūrya̭sya ra॒śmibhiḥ̭ || 3
2 vedārambhe sarvasādhāraṇyena japyāḥ mantrāḥ
o-mbhūḥ tathsa̭vi॒tu-rvare᳚ṇyam | o-mbhuvaḥ̭ bhargo̭ de॒vasya̭ dhīmahi | ogṃ suvaḥ̭ dhiyo॒ yonaḥ̭ praco॒dayā᳚t |
o-mbhūḥ tathsa̭vi॒tu-rvare᳚ṇyam | bhargo̭ de॒vasya̭ dhīmahi | o-mbhuvaḥ dhiyo॒ yonaḥ̭ praco॒dayā᳚t |
ogṃ suvaḥ̭ tathsa̭vi॒tu-rvare᳚ṇyaṃ॒ bhargo̭ de॒vasya̭ dhīmahi | dhiyo॒ yonaḥ̭ praco॒dayā᳚t | oṃ śānti॒-śśānti॒-śśāntiḥ̭ |
3 vedādayaḥ
a॒gnimī᳚le pu॒rohi̭taṃ-ya॒jñasya̭
de॒vamṛ॒tvija᳚m | hotā᳚raṃ ratna॒ dhāta̭mam |
i॒ṣe tvo॒rjetvā̭ vā॒yava̭sstho pā॒yava̭stha de॒vo va̭ssavi॒tā prārpa̭yatu॒ śreṣṭha̭tamāya॒ karma̭ṇe |
agna॒ āyā̭hi vī॒tayḙ gṛṇā॒no ha॒vyadā̭taye | nihotā̭ sathsi ba॒r॒hiṣi̭ |
śanno̭ de॒vīra॒bhiṣṭa̭ya॒ āpo̭ bhavantu pī॒taye᳚ | śaṃ-yo~ra॒bhisra̭vantu naḥ || 1 (1) ||
4 rakṣoghnaṃ
kṛ॒ṇu॒ṣva pājaḥ॒ prasi̭ti॒nna pṛ॒thvīṃ-yā~॒hi rāje॒ vāma̭vā॒gṃ॒ ibhḙna | tṛ॒ṣvīmanu॒ prasi̭tiṃ-drūṇā॒no-'stā̭-'si॒ viddhya̭ ra॒kṣasa॒ stapi̭ṣṭhaiḥ | tava̭ bhra॒māsa̭ āśu॒yā pa̭taṃ॒ tyanṷspṛśa-dhṛṣa॒tā śośṷcānaḥ | tapūg̭ṣyagne ju॒hvā̭ pataṃ॒-gānasa̭ndito॒ visṛ̭ja॒ viṣva̭ gu॒lkāḥ | prati॒spaśo॒ visṛ̭ja॒-tūrṇi̭tamo॒ bhavā̭ pā॒yurvi॒śo a॒syā ada̭bdhaḥ || 2 ||
yono̭ dū॒re a॒ghaśagṃ̭so॒yo antyagne॒ māki̭ṣṭe॒ vyathi॒rā da̭dharṣīt | uda̭gne tiṣṭha॒ pratyā ta̭nuṣva॒nya̭mitrāgṃ̭ oṣatā-ttigmahete | yo no॒ arā̭tigṃ samidhāna ca॒kre nī॒cā tandha̭kṣyata॒ sanna śuṣka᳚m | ū॒rdhvo bha̭va॒ prati̭ vi॒dhyā-dhya॒smadā॒ viṣkṛ̭ṇuṣva॒ daivyā᳚nyagne | ava̭sthi॒rā ta̭nuhi yātu॒ jūnā᳚-ñjā॒mimajā̭miṃ॒ pramṛ̭ṇīhi॒ śatrūṋ || 3 ||
satḙ jānāti suma॒tiṃ-ya~̭ viṣṭha॒ya īva̭te॒ brahma̭ṇe gā॒tumaira̭t | viśvā᳚nyasmai su॒dinā̭ni rā॒yo dyu॒mnānya॒ryo viduro̭ a॒bhidyau᳚t | seda̭gne astu su॒bhaga̭ ssu॒dānu॒-ryastvā॒ nityḙna ha॒viṣā॒ ya u॒kthaiḥ | piprī̭ṣati॒ sva āyṷṣi duro॒ṇe viśveda̭smai su॒dinā॒-sā-'sa̭di॒ṣṭiḥ | arcā̭mite suma॒ti-ṅghoṣya॒rvākh-santḙ vā॒ vātā̭ jaratā mi॒yaṅgīḥ || 4 ||
svaśvā᳚stvā su॒rathā̭ marjaye-mā॒sme kṣa॒trāṇi̭ dhāraye॒ra-nu॒dyūn | i॒ha tvā॒ bhūryā ca̭re॒dupa॒tma-ndoṣā̭vasta-rdīdi॒vāgṃ sa॒manu॒dyūn | krīḍa̭ntastvā su॒mana̭sa ssapemā॒bhi dyu॒mnā ta̭sthi॒vāgṃso॒ janā̭nām |
yastvā॒ svaśva̭ssuhira॒ṇyo a̭gna upa॒yāti॒ vasṷmatā॒ rathḙna | tasya̭ trā॒tā bha̭vasi॒ tasya॒ sakhā॒ yasta̭ āti॒thya mā̭nu॒ṣag jujo̭ṣat || 5 ||
ma॒horṷjāmi ba॒ndhutā॒ vaco̭ bhi॒stanmā̭ pi॒turgota̭mā॒da nvi̭yāya | tvanno̭ a॒sya vaca̭sa-ścikiddhi॒ hota̭ryaviṣṭha sukrato॒ damṷ̄nāḥ | asva̭pna jasta॒raṇa̭ya ssu॒śevā॒ ata̭ndrāso-'vṛ॒kā aśra̭miṣṭhāḥ | te pā॒yavaḥ̭ sa॒dhriya̭ñco ni॒ṣadyāgne॒ tava̭ naḥ pāntvamūra | ye pā॒yavo̭ māmate॒ya-ntḙ agne॒ paśya̭nto a॒ndha-ndṷri॒tāda ra̭kṣann |
ra॒rakṣa॒ tān-thsu॒kṛto̭ vi॒śvavḙdā॒ diphsa̭nta॒ idri॒pavo॒ nāha̭ debhuḥ || 6 ||
tvayā̭ va॒yagṃ sa̭dha॒nya̭-stvotā॒ stava॒ praṇī᳚tya śyāma॒ vājāṋ | u॒bhāśagṃ sā̭ sūdaya satyatā te-'nuṣṭhu॒yā kṛ̭ṇuhya-hrayāṇa |
a॒yā tḙ agne sa॒midhā̭ vidhema॒ prati॒stomagṃ̭ śa॒syamā̭na-ṅgṛbhāya | dahā॒śaso̭ ra॒kṣasaḥ̭ pā॒hya̭smā-ndru॒ho ni॒do mi̭tramaho ava॒dyāt | ra॒kṣo॒haṇaṃ̭ ~vā॒jina॒māji̭ gharmi mi॒tra-mprathi̭ṣṭha॒ mupa̭yāmi॒ śarma̭ | śiśā̭no a॒gniḥ kratṷbhi॒ ssami̭ddha॒-ssano॒ divā॒ sa ri॒ṣaḥ
pā̭tu॒ nakta᳚m || 7 ||
vijyoti̭ṣā bṛha॒tā bhā᳚tya॒gni rā॒vi-rviśvā̭ni kṛṇute mahi॒tvā | prādḙvīrmā॒yā ssa̭hate du॒revā॒ śśiśī̭te॒ śṛṅge॒ rakṣa̭se vi॒nikṣe᳚ |
u॒tasvā॒nāso̭ di॒viṣa̭ntva॒gne sti॒gmāyṷdhā॒ rakṣa̭se॒ hanta॒ vā ṷ |
madḙ cidasya॒ prarṷjanti॒ bhāmā॒ nava̭rante pari॒bādho॒ adḙvīḥ || 8 (2) ||
5 indra sūktaṃ
indraṃ̭ ~vo vi॒śvata॒spari॒ havā̭mahe॒ jane᳚bhyaḥ | a॒smāka̭mastu॒ keva̭laḥ | indra॒-nnaro̭ ne॒madhi̭tā havante॒ yatpāryā̭ yu॒naja̭te॒ dhiya॒stāḥ | śūro॒ nṛṣā̭tā॒ śava̭saścakā॒ na ā goma̭ti vra॒je bha̭jā॒ tvannaḥ̭ | i॒ndri॒yāṇi̭ śatakrato॒ yā te॒ janḙṣu pa॒ñcasṷ | indra॒ tāni̭ ta॒ ā vṛ̭ṇe | anṷte dāyi ma॒ha i̭ndri॒yāya̭ sa॒trāte॒ viśva॒manṷ vṛtra॒hatye᳚ || 9 ||
anṷ kṣa॒tramanu॒ saho̭ yaja॒trendra̭ de॒vebhi॒ranṷ te nṛ॒ṣahye᳚ | āyasmi᳚n-thsa॒ptavā̭sa॒vā stiṣṭha̭nti svā॒ruho̭ yathā |
ṛṣi̭rha dīrgha॒ śrutta̭ma॒ indra̭sya gha॒rmo ati̭thiḥ | ā॒māsṷ pa॒kvamaira̭ya॒ ā sūryagṃ̭ rohayo di॒vi | gha॒rmanna sāma̭ntapatā suvṛ॒ktibhi॒-rjuṣṭaṃ॒ girva̭ṇa se॒giraḥ̭ | indra॒mi-dgā॒thino̭ bṛ॒hadindra̭ ma॒rkebhi̭ ra॒rkiṇaḥ̭ | indraṃ॒ ~vāṇī̭ranūṣata || 10 ||
gāya̭ntitvā gāya॒triṇorcaṃ̭ tya॒rka ma॒rkiṇaḥ̭ | bra॒hmāṇa̭stvā śatakrata॒-vudva॒gṃ॒ śami̭va ye mire | a॒gṃ॒ho॒muce॒ prabha̭remā manī॒ṣā mo̭ṣiṣṭha॒-dāvnḙ suma॒ti-ṅgṛ̭ṇā॒nāḥ |
i॒dami̭ndra॒ prati̭ ha॒vya-ṅgṛ̭bhāya sa॒tyāssa̭ntu॒ yaja̭mānasya॒ kāmāḥ᳚ | vi॒veṣa॒yanmā̭ dhi॒ṣaṇā̭ ja॒jāna॒ stavai̭ pu॒rā pāryā॒dindra॒ mahnaḥ̭ | agṃha̭so॒ yatra̭ pī॒para॒dyathā̭ no nā॒veva॒ yānta̭ mu॒bhayḙ havante || 11 ||
prasa॒mrāja̭-mpratha॒ma ma̭dhva॒-rāṇā̭magṃ ho॒ mucaṃ̭ ~vṛṣa॒bhaṃ-ya~॒jñiyā̭nām |
a॒pānna-pā̭tamaśvinā॒ haya̭nta ma॒sminna̭ra indri॒ya-ndha̭tta॒mojaḥ̭ | vina̭ indra॒ mṛdho̭ jahi nī॒ cā ya̭ccha pṛtanya॒taḥ | a॒dha॒spa॒da-ntamī᳚-ṅkṛdhi॒ yo a॒smāgṃ a̭bhi॒dāsa̭ti |
indra̭kṣa॒trama॒bhi vā॒mamojo 'jā̭yathā vṛṣabha cara.ṣaṇī॒nām | apā̭nudo॒ jana̭mamitra॒ yanta̭ mu॒ru-nde॒vebhyo̭ akṛṇoru lo॒kam |
mṛ॒go na bhī॒maḥ kṷca॒ro gi̭ri॒ṣṭhāḥ pa̭rā॒vata॒ āja̭gāmā॒-para̭syāḥ || 12 ||
sṛ॒kagṃ sa॒gṃ॒ śāya̭ pa॒vimi̭ndra ti॒gmaṃ-vi~śatrū᳚-ntāḍi॒ vimṛdho̭ nudasva |
viśatrū॒n॒. vimṛdho̭nuda॒ vivṛ॒trasya॒ hanṷ̄ ruja | vima॒nyumi̭ndra bhāmi॒to̭ 'mitra̭syābhi॒ dāsa̭taḥ |
trā॒tāra॒mindra̭ mavi॒tāra॒ mindra॒gṃ॒ havḙ have su॒hava॒gṃ॒ śūra॒mindra᳚m |
hu॒ve nu śa॒kra-mpṷruhū॒ta mindragg̭ sva॒sti no̭ ma॒ghavā̭ dhā॒tvindraḥ̭ || 13 ||
mā tḙ a॒syāgṃ sa̭hasāva॒-npari̭ṣṭā va॒ghāya̭ bhūma harivaḥ parā॒dai |
trāya̭svano 'vṛ॒kebhi॒-rvarṷ̄thai॒ stava̭ pri॒yāsa̭ ssū॒riṣṷ syāma | ana̭vaste॒ ratha॒maśvā̭ya takṣa॒n-tvaṣṭā॒ vajraṃ̭ puruhūta dyu॒manta᳚m |
bra॒hmāṇa॒ indraṃ̭ ma॒haya̭nto a॒rkairava̭rdhaya॒-nnaha̭ye॒ hanta॒ vā ṷ |
vṛṣṇe॒ yatte॒ vṛṣa̭ṇo a॒rkamarcā॒ nindra॒ grāvā̭ṇo॒ adi̭ti-ssa॒joṣāḥ᳚ |
a॒na॒śvāso॒ ye pa॒vayo̭-'ra॒thā indrḙṣitā a॒bhyava̭rta-nta॒dasyūṋ || 14 (3) ||
(tai. ara. 6.1.9; tai. saṃ. 1.4.41.1; tai. saṃ. 1.4.42.1)
yata̭ indra॒ bhayā̭mahe॒ tato̭ no॒ abha̭ya-ṅkṛdhi |
magha̭van ccha॒gdhi tava॒ tanna̭ ū॒taye॒ vidviṣo॒ vimṛdho̭ jahi | sva॒sti॒dā vi॒śaspati̭-rvṛtra॒hā vimṛdho̭ va॒śī | vṛṣendraḥ̭ pu॒ra ḙtu na ssvasti॒dā a̭bhaya-ṅka॒raḥ || 15a ||
ma॒hāgṃ indro॒ vajra̭ bāhu ṣṣoḍa॒śī śarma̭ yacchatu | sva॒sti no̭ ma॒ghavā̭ karotu॒ hantṷ pā॒pmānaṃ॒ yo᳚-'smā-ndveṣṭi̭ | sa॒joṣā̭ indra॒ saga̭ṇo ma॒rudbhi॒ ssomaṃ̭ piba vṛtrahan cchūra vi॒dvān | ja॒hi śatrū॒gṃ॒ rapa॒mṛdho̭-nuda॒svāthā bha̭ya-ṅkṛṇuhi vi॒śvato̭ naḥ || 15b (4) ||
6 ye devāḥ
ye de॒vāḥ pṷra॒ssado॒-'gni ne᳚trā,
dakṣiṇa॒sado̭ ya॒mane᳚trā,
paścā॒thsada̭ ssavi॒tṛ ne᳚trā,
uttara॒sado॒ varṷṇanetrā,
upari॒ṣado॒ bṛha॒spati̭ netrā,
rakṣo॒haṇa॒ste naḥ̭ pāntu॒ te no̭-'vantu॒ tebhyo॒ nama॒stebhya॒ ssvāhā॒
-'gnayḙ rakṣo॒ghne svāhā̭,
ya॒māya̭ savi॒tre ,
varṷṇāya॒ bṛha॒spata̭ye॒
duva̭svate rakṣo॒ghne svāhā᳚ || 16 (5) ||
7 ye devāḥ (anuṣaṅgaṃ)
ye de॒vāḥ pṷra॒ssado॒-'gni ne᳚trā rakṣo॒haṇa॒stenaḥ̭ pāntu॒ te no̭-'vantu॒
tebhyo॒ nama॒stebhya॒ ssvāhā᳚ | ye de॒vā da̭kṣiṇa॒sado̭ ya॒ma ne᳚trā rakṣo॒haṇa॒stenaḥ̭ pāntu॒ te no̭-'vantu॒
tebhyo॒ nama॒stebhya॒ ssvāhā᳚ | ye de॒vāḥ pa̭ścā॒thsada̭ ssavi॒tṛ ne᳚trā rakṣo॒haṇa॒stenaḥ̭ pāntu॒ te no̭-'vantu॒ tebhyo॒ nama॒stebhya॒ ssvāhā᳚ | ye de॒vā ṷttara॒sado॒ varṷṇanetrā rakṣo॒haṇa॒stenaḥ̭ pāntu॒ te no̭-'vantu॒
tebhyo॒ nama॒stebhya॒ ssvāhā᳚ | ye de॒vā ṷpari॒ṣado॒ bṛha॒spati̭ netrā rakṣo॒haṇa॒stenaḥ̭ pāntu॒ te no̭-'vantu॒ tebhyo॒ nama॒stebhya॒ ssvāhā᳚ | agnayḙ rakṣo॒ghne svāhā᳚ | ya॒māya̭ rakṣo॒ghne svāhā᳚ | savi॒tre ra̭kṣo॒ghne svāhā᳚ | varṷṇāya rakṣo॒ghne svāhā᳚ | bṛha॒spata̭ye॒ duva̭svate rakṣo॒ghne svāhā᳚ || 16ā (5ā) ||
8 āyuṣkāmeṣṭi mantrāḥ
a॒gnirāyṷṣmā॒nthsa vana॒spati̭bhi॒-rāyṷṣmā॒-ntena॒tvā-''yu॒ṣā-''yṷṣmanta-ṅkaromi॒,
soma॒ āyṷṣmā॒nthsa oṣa̭dhībhir,
ya॒jña āyṷṣmā॒nthsa dakṣi̭ṇābhi॒r,
brahmāyṷṣma॒tta-dbrā᳚hma॒ṇai-rāyṷṣmad,
de॒vā āyṷṣmanta॒stḙ 'mṛte॒nā yṷṣmanta॒stena॒tvā
-''yu॒ṣā-''yṷṣmanta-ṅkaromi || 17 (6) ||
9 āyuṣkāmeṣṭi mantrāḥ (anuṣaṅgaṃ)
a॒gnirāyṷṣmā॒nthsa vana॒spati̭bhi॒ rāyṷṣmā॒-ntena॒tvā ''yu॒ṣā-''yṷṣmanta-ṅkaromi | soma॒ āyṷṣmā॒nthsa oṣa̭dhībhi॒rāyṷṣmā॒-ntena॒tvā
-''yu॒ṣā-''yṷṣmanta-ṅkaromi | ya॒jña āyṷṣmā॒nthsa dakṣi̭ṇābhi॒rāyṷṣmā॒-ntena॒tvā
-''yu॒ṣā-''yṷṣmanta-ṅkaromi |
brahmāyṷṣma॒tta-dbrā᳚hma॒ṇai-rāyṷṣma॒-ttena॒tvā ''yu॒ṣā-''yṷṣmantaṃ
karomi | de॒vā āyṷṣmanta॒stḙ 'mṛte॒-nāyṷṣmanta॒stena॒tvā
-''yu॒ṣā-''yṷṣmanta-ṅkaromi || 17ā(6ā) ||
10 agṃhomuca mantrāḥ
yā vā̭mindrā varuṇā yata॒vyā̭ ta॒nūstaye॒ mamagṃha̭so muñcataṃ॒ ,
~yā vā̭mindrā varuṇā saha॒syā̭, rakṣa॒syā̭, teja॒syā̭,
ta॒nūstaye॒ mamagṃha̭so muñcataṃ॒,
~yo vā̭mindrā varuṇā va॒gnau srāma॒staṃ-vā~̭ me॒tenā va̭yaje॒,
yo vā̭mindrā varuṇā dvi॒pāthsṷ pa॒śuṣu॒, catṷṣpāthsu,
go॒ṣṭhe, gṛ॒he-, ṣva॒phsoṣa̭dhīṣu॒, vana॒spati̭ṣu॒,
srāma॒staṃ-vā~̭ me॒tenā va̭yaje || 18 (7) ||
11 agṃhomuca mantrāḥ (anuṣaṅgaṃ)
yā vā̭mindrā varuṇā yata॒vyā̭ ta॒nūstaye॒ mamagṃha̭so muñcatam |
yā vā̭mindrā varuṇā saha॒syā̭ ta॒nūstaye॒ mamagṃha̭so muñcatam |
yā vā̭mindrā varuṇā rakṣa॒syā̭ ta॒nūstaye॒ mamagṃha̭so muñcatam | yā vā̭mindrā varuṇā teja॒syā̭ ta॒nūstaye॒ mamagṃha̭so muñcatam |
yo vā̭mindrā varuṇā va॒gnau srāma॒staṃ-vā~̭me॒ tenā va̭yaje |
yo vā̭mindrā varuṇā dvi॒pāthsṷ pa॒śuṣu॒ srāma॒staṃ-vā~̭me॒ tenā va̭yaje |
yo vā̭mindrā varuṇā॒ catṷṣpāthsu pa॒śuṣu॒ (catṷṣpāthsu॒)srāma॒staṃ-vā~̭me॒ tenā va̭yaje | yo vā̭mindrā varuṇā go॒ṣṭhe srāma॒staṃ-vā~̭me॒ tenā va̭yaje |
yo vā̭mindrā varuṇā gṛ॒heṣu॒ srāma॒staṃ-vā~̭me॒ tenā va̭yaje |
yo vā̭mindrā varuṇā॒-'phsu srāma॒staṃ-vā~̭me॒ tenā va̭yaje |
yo vā̭mindrā varu॒ṇauṣa̭dhīṣu॒ srāma॒staṃ-vā~̭me॒ tenā va̭yaje |
yo vā̭mindrā varuṇā॒ vana॒spati̭ṣu॒ srāma॒staṃ-vā~̭me॒ tenā va̭yaje || (18ā) (7ā)
12 śāstṛ sūktaṃ (āpyaṃ)
agnḙ yaśasvi॒n॒. yaśa̭se॒ mama̭rpa॒yendrā̭vatī॒ mapa̭citī mi॒hāva̭ha | a॒ya-mmū॒rdhā pa̭rame॒ṣṭhī su॒varcā᳚-ssamā॒nānā̭ mutta॒ma ślo̭ko astu | bha॒dra-mpaśya̭nta॒ upa̭sedu॒ragre॒ tapo̭ dī॒kṣā mṛṣa̭ya ssuva॒rvidaḥ̭ | tataḥ̭ kṣa॒tra-mbala॒moja̭śca jā॒ta-ntada॒smai de॒vā a॒bhisanna̭-mantu | dhā॒tā vi̭dhā॒tā pa̭ra॒mota sa॒ndṛ-kpra॒jāpa̭tiḥ parame॒ṣṭhī vi॒rājā᳚ | stomā॒-ścandāgṃ̭si ni॒vido̭ma āhure॒tasmai̭ rā॒ṣṭrama॒bhi-sanna̭māma | a॒bhyāva̭rtaddhva॒-mupa॒meta̭ sā॒kama॒yagṃ śā॒stā-'dhi̭patirvo astu | a॒sya vi॒jñāna॒manu॒sagṃ-ra̭bhaddhvami॒ma-mpa॒ścādanṷ jīvātha॒ sarve᳚ || 19 (8) ||
13 rāṣṭrabhṛtaṃ
ṛ॒tā॒ṣā-ḍṛ॒tadhā̭mā॒-'gni-rga̭ndha॒rvasta-syauṣa̭dhayo-'phsa॒rasa॒
ūrjo॒ nāma॒ sa i॒da-mbrahma̭ kṣa॒tra-mpā̭tu॒ tā i॒da-mbrahma̭ kṣa॒tra-mpā᳚ntu॒
tasmai॒ svāhā॒ tābhya॒ ssvāhā̭ ,
sagṃhi॒to vi॒śvasā̭mā॒ sūryo̭ gandha॒rva-stasya॒ marī̭cayo-'phsa॒rasa̭ ā॒yuva̭ ,
ssuṣu॒mna ssūrya̭ raśmi-śca॒ndramā̭ gandha॒rva-stasya॒ nakṣa̭trāṇya-
phsa॒raso̭ be॒kura̭yo,
bhu॒jyussṷpa॒rṇo ya॒jño ga̭ndha॒rva-stasya॒ dakṣi̭ṇā aphsa॒rasa̭ sta॒vāḥ,
pra॒jāpa̭ti-rvi॒śvaka̭rmā॒ mano̭ gandha॒rvastasya̭-rkhsā॒mānya̭-phsa॒raso॒ vahna̭ya,
iṣi॒ro vi॒śva vya̭cā॒ vāto̭ gandha॒rva-stasyāpo᳚ 'phsa॒raso̭ mu॒dā,
bhuva̭nasya pate॒ yasya̭ta u॒pari̭ gṛ॒hā i॒ha ca̭ |
sa no̭ rā॒svājyā̭nigṃ rā॒yaspoṣagṃ̭ su॒vīryagṃ̭ saṃva~thsa॒rīṇāg̭ sva॒stim |
pa॒ra॒me॒ṣṭhyadhi̭pati-rmṛ॒tyu-rga̭ndha॒rva-stasya॒ viśva̭maphsa॒raso॒ bhuva̭,
ssukṣi॒thi- ssubhṷ̄ti-rbhadra॒kṛ-thsuva̭rvā-npa॒rjanyo̭ gandha॒rva-stasya̭
vi॒dyuto᳚ 'phsa॒raso॒ ruco̭,
dū॒re hḙtira-mṛḍa॒yo mṛ॒tyu-rga̭ndha॒rva-stasya̭ pra॒jā a̭phsa॒raso̭ bhī॒ruvaḥ॒,
cāruḥ̭ kṛpaṇa kā॒śī kāmo̭ gandha॒rva-stasyā॒dhayo᳚ 'phsa॒rasa̭ śśā॒caya̭ntī॒r,
nāma॒ sa i॒da-mbrahma̭ kṣa॒tra-mpā̭tu tā i॒da-mbrahma̭ kṣa॒tra-mpā᳚ntu॒ tasmai॒ svāhā॒
tābhya॒ ssvāhā॒,
sa no̭ bhuvanasya pate॒ yasya̭ta u॒pari̭ gṛ॒hā i॒ha ca̭ | u॒ru brahma̭ṇe॒-'smai kṣa॒trāya॒ mahi॒ śarma̭ yaccha || 20 (9) ||
14 rāṣṭrabhṛtaṃ (anuṣaṅgaṃ)
ṛ॒tā॒ṣā-ḍṛ॒tadhā̭mā॒-'gni-rga̭ndha॒rvassa-i॒da-mbrahma̭ kṣa॒tra-mpā̭tu॒
tasmai॒ svāhā᳚ | tasyauṣa̭dhayo-'phsa॒rasa॒ ūrjo॒ nāma॒ tā i॒da-mbrahma̭ kṣa॒tra-mpā᳚ntu॒ tābhya॒ ssvāhā᳚ ||
sagṃhi॒to vi॒śvasā̭mā॒ sūryo̭ gandha॒rvassa i॒da-mbrahma̭ kṣa॒tra-mpā̭tu॒
tasmai॒ svāhā᳚ | tasya॒ marī̭cayo-'phsa॒rasa̭ ā॒yuvo॒ nāma॒ tā i॒da-mbrahma̭ kṣa॒tra-mpā᳚ntu॒ tābhya॒ ssvāhā᳚ ||
suṣu॒mnassūrya̭-raśmiśca॒ndramā̭ gandha॒rvassa i॒da-mbrahma̭ kṣa॒tra-mpā̭tu॒
tasmai॒ svāhā᳚ | tasya॒ nakṣa̭trāṇya 'phsa॒raso̭ be॒kura̭yo॒ nāma॒ tā
i॒da-mbrahma̭ kṣa॒tra-mpā᳚ntu॒ tābhya॒ ssvāhā᳚ ||
bhu॒jyussṷpa॒rṇo ya॒jño ga̭ndha॒rvassa i॒da-mbrahma̭ kṣa॒tra-mpā̭tu॒ tasmai॒ svāhā᳚ | tasya॒ dakṣi̭ṇā aphsa॒rasa̭ sta॒vā nāma॒ tā i॒da-mbrahma̭ kṣa॒tra-mpā᳚ntu॒ tābhya॒ ssvāhā᳚ ||
pra॒jāpa̭ti-rvi॒śvaka̭rmā॒ mano̭ gandha॒rvassa i॒da-mbrahma̭ kṣa॒tra-mpā̭tu॒
tasmai॒ svāhā᳚ | tasya̭r-khsā॒mānya̭-'phsa॒raso॒ vahna̭yo॒ nāma॒ tā i॒da-mbrahma̭ kṣa॒tra-mpā᳚ntu॒ tābhya॒ ssvāhā᳚ ||
iṣi॒ro vi॒śvavya̭cā॒ vāto̭ gandha॒rvassa i॒da-mbrahma̭ kṣa॒tra-mpā̭tu॒
tasmai॒ svāhā᳚ | tasyāpo᳚-'phsa॒raso̭ mu॒dā nāma॒ tā i॒da-mbrahma̭
kṣa॒tra-mpā᳚ntu॒ tābhya॒ ssvāhā᳚ || bhuva̭nasya pate॒ yasya̭ta u॒pari̭ gṛ॒hā i॒ha ca̭ |
sa no̭ rā॒svājyā̭nigṃ rā॒yaspoṣagṃ̭ su॒vīryagṃ̭ saṃva~thsa॒rīṇāg̭
sva॒stigg svāhā᳚ ||
pa॒ra॒me॒ṣṭhyadhi̭pati-rmṛ॒tyu-rga̭ndha॒rvassa i॒da-mbrahma̭ kṣa॒tra-mpā̭tu॒
tasmai॒ svāhā᳚ | tasya॒ viśva̭maphsa॒raso॒ bhuvo॒ nāma॒ tā i॒da-mbrahma̭ kṣa॒tra-mpā᳚ntu॒ tābhya॒ ssvāhā᳚ ||
sukṣi॒thi-ssubhṷ̄ti-rbhadra॒kṛ-thsuva̭rvā-npa॒rjanyo̭ gandha॒rvassa
i॒da-mbrahma̭ kṣa॒tra-mpā̭tu॒ tasmai॒ svāhā᳚ | tasya ̭vi॒dhyuto᳚-'phsa॒raso॒ ruco॒ nāma॒ tā i॒da-mbrahma̭ kṣa॒tra-mpā᳚ntu॒ tābhya॒ ssvāhā᳚ ||
dū॒re hḙtira mṛḍa॒yo mṛ॒tyu-rga̭ndha॒rvassa i॒da-mbrahma̭ kṣa॒tra-mpā̭tu॒
tasmai॒ svāhā᳚ | tasya̭ pra॒jā a̭phsa॒raso̭ bhī॒ruvo॒ nāma॒ tā i॒da-mbrahma̭ kṣa॒tra-mpā᳚ntu॒ tābhya॒ ssvāhā᳚ || cāruḥ̭ kṛpaṇa kā॒śī kāmo̭ gandha॒rvassa i॒da-mbrahma̭ kṣa॒tra-mpā̭tu॒
tasmai॒ svāhā᳚ | tasyā॒dhayo᳚ 'phsa॒rasa̭ śśo॒caya̭nti॒-rnāma॒ tā i॒da-mbrahma̭ kṣa॒tra-mpā᳚ntu॒ tābhya॒ ssvāhā᳚ ||
sa no̭ bhuvanasyapate॒ yasya̭ta u॒pari̭ gṛ॒hā i॒ha ca̭ |u॒ru brahma̭ṇe॒-'smai kṣa॒trāya॒ mahi॒ śarma̭ yaccha॒ svāhā᳚ || (20ā) (9ā)
15 sarpa sūktaṃ
namo̭ astu sa॒rpebhyo॒ ye ke ca̭ pṛthi॒vī manṷ | ye a॒ntari̭kṣe॒ ye di॒vi tebhya̭ ssa॒rpebhyo॒ namaḥ̭ | yḙ-'do ro̭ca॒ne di॒vo ye vā॒ sūrya̭sya ra॒śmiṣṷ | yeṣā̭ma॒phsu sadaḥ̭ kṛ॒ta-ntebhya̭ ssa॒rpebhyo॒ namaḥ̭ | yā iṣa̭vo yātu॒ dhānā̭nāṃ॒ ~ye vā॒ vana॒spatī॒gṃ॒ ranṷ | ye vā̭-'va॒ṭeṣu॒ śera̭te॒ tebhya̭ ssa॒rpebhyo॒ namaḥ̭ || 21 (10) ||
16 pañcacoḍāḥ
a॒ya-mpu॒ro hari̭keśa॒ ssūrya̭raśmi॒-stasya̭ rathagṛ॒thsaśca॒ rathaṷjāśca senāni
grāma॒ṇyaṷ puñjikastha॒lā ca̭ kṛtastha॒lā cā᳚phsa॒rasaṷ yātu॒ dhānā̭ he॒tī rakṣāgṃ̭si॒ prahḙti ,
ra॒ya-nda̭kṣi॒ṇā vi॒śva ka̭rmā॒ tasya̭ ratha sva॒naśca॒ rathḙ-citraśca senāni
grāma॒ṇyaṷ mena॒kā ca̭ sahaja॒nyā cā᳚-'phsa॒rasaṷ daṃ॒ṣṇavaḥ̭ pa॒śavo̭ he॒tiḥ paurṷṣeyo va॒dhaḥ prahḙti,
ra॒ya-mpa॒ścā-dvi॒śva-vya̭cā॒ stasya॒ ratha̭ prota॒ścā-sa̭marathaśca senāni
grāma॒ṇyau᳚ pra॒mloca̭ntī cā nu॒mloca̭ntī-cā-'phsa॒rasaṷ sa॒rpā he॒ti-r
vyā॒ghrāḥ prahḙti,
ra॒ya mṷtta॒rā-thsaṃ॒ya~dva̭su॒stasya̭ sena॒jicca̭ su॒ṣeṇa̭śca senāni grāma॒ṇyaṷ
vi॒śvācī̭ca ghṛ॒tācī̭ cā-phsa॒rasā॒ vāpo̭ he॒ti-rvātaḥ॒ prahḙti ,
ra॒ya-mu॒parya॒-rvāgva̭-su॒stasya॒ tārkṣya॒-ścāri̭ṣṭa-nemiśca senāni grāma॒ṇyā̭
vu॒rvaśī̭ ca pū॒rvaci̭ttiścā-phsa॒rasaṷ vi॒dyuddhe॒ti-ra̭va॒spūrja॒-nprahḙti॒ ,
stebhyo॒ nama॒ste no̭ mṛḍayantu॒ te ya-ndvi॒ṣmo yaśca̭ no॒ dveṣṭi॒ taṃ-vo~॒
jambhḙ dadhāmi || 22 (11) ||
17 pañcacoḍāḥ (anuṣaṅgaṃ)
a॒ya-mpu॒ro hari̭keśa॒ ssūrya̭raśmi॒-stasya̭ rathagṛ॒thsaśca॒ rathaṷjāśca senāni grāma॒ṇyaṷ puñjikastha॒lā ca̭ kṛtastha॒lā cā᳚phsa॒rasaṷ yātu॒dhānā̭ he॒tī rakṣāgṃ̭si॒ prahḙti॒stebhyo॒ nama॒ste no̭ mṛḍayantu॒te ya-ndvi॒ṣmo yaśca̭ no॒ dveṣṭi॒ taṃ-vo~॒ jambhḙ dadhāmi ||
a॒ya-nda̭kṣi॒ṇā vi॒śvaka̭rmā॒ tasya̭ rathasva॒naśca॒ rathḙ citraśca senāni
grāma॒ṇyaṷ mena॒kā ca̭ sahaja॒nyā cā᳚phsa॒rasaṷ daṃ॒ṣṇavaḥ̭ pa॒śavo̭
he॒tiḥ paurṷṣeyo va॒dhaḥ prahḙti॒stebhyo॒ nama॒ste no̭ mṛḍayantu॒ te
ya-ndvi॒ṣmo yaśca̭ no॒ dveṣṭi॒ taṃ-vo~॒ jambhḙ dadhāmi ||
a॒ya-mpa॒ścā-dvi॒śva vya̭cā॒-stasya॒ ratha̭prota॒ścā-sa̭marathaśca senāni grāma॒ṇyau᳚ pra॒mloca̭ntīcā nu॒mloca̭ntī-cāphsa॒rasaṷ sa॒rpā he॒ti-rvyā॒ghrāḥ prahḙti॒stebhyo॒ nama॒ste no̭ mṛḍayantu॒ teya-ndvi॒ṣmo yaśca̭ no॒ dveṣṭi॒ taṃ-vo~॒ jambhḙ dadhāmi ||
a॒ya-mṷtta॒rā-thsaṃ॒ya~dva̭su॒stasya̭ sena॒jicca̭ su॒ṣeṇa̭śca senāni
grāma॒ṇyaṷ vi॒śvācī̭ca ghṛ॒tācī̭cā-phsa॒rasā॒ vāpo̭ he॒ti-rvātaḥ॒
praha̭ti॒stebhyo॒ nama॒ste no̭ mṛḍayantu॒ te ya-ndvi॒ṣmo yaśca̭ no॒
dveṣṭi॒ taṃ-vo~॒ jambhḙ dadhāmi ||
a॒yamu॒parya॒-rvāgva̭su॒stasya॒ tārkṣya॒-ścāri̭ṣṭa-nemiśca senāni
grāma॒ṇyā̭ vu॒rvaśī̭ ca pū॒rvaci̭tti-ścāphsa॒rasaṷ vi॒dyuddhe॒tira̭-
va॒spūrja॒-nprahḙti॒stebhyo॒ nama॒ste no̭ mṛḍayantu॒ te ya-ndvi॒ṣmo yaśca̭ no॒ dveṣṭi॒
taṃ-vo~॒ jambhḙ dadhāmi || 22ā(11ā) ||
18 apratirathaḥ
ā॒śu-śśiśā̭no vṛṣa॒bho na yu॒dhmo gha̭nāgha॒naḥ, kṣobha̭ṇa-ścarṣaṇī॒nām | sa॒ṅkranda̭no-'nimi॒ṣa ḙka vī॒raśśa॒tagṃ
senā̭ ajayathsā॒kamindraḥ̭ | sa॒ṅkranda̭nenā nimi॒ṣeṇa̭ ji॒ṣṇunā̭ yutkā॒reṇa̭ duścyava॒nena̭ dhṛ॒ṣṇunā᳚ | tadindrḙṇa jayata॒ ta-thsa̭hadhvaṃ॒ ~yudho̭ nara॒ iṣṷ hastena॒ vṛṣṇā᳚ | sa iṣṷhastai॒-ssa ni̭ṣa॒ṅgibhi̭rva॒śī sagg sra̭ṣṭā॒ sa yudha॒ indro̭ ga॒ṇena̭ | sa॒gṃ॒sṛ॒ṣṭa॒ji-thso̭ma॒pā bā̭hu śa॒rdhyū᳚rdhva dha̭nvā॒ prati̭hitābhi॒rastā᳚ | bṛha̭spate॒ pari̭dīyā॒ rathḙna rakṣo॒hā 'mitrāgṃ̭ apa॒ bādha̭mānaḥ || 23 ||
pra॒bha॒ñjan-thsenāḥ᳚ pramṛ॒ṇo yu॒dhā jaya̭nna॒smāka̭-medhyavi॒tā rathā̭nām | go॒tra॒bhidaṃ̭ go॒vidaṃ॒ ~vajra̭bāhuṃ॒ jaya̭nta॒majma̭ pramṛ॒ṇanta॒-moja̭sā | i॒magṃ sa̭jātā॒ anṷvīra-yadhva॒ mindragṃ̭ sakhā॒yo-'nu॒ sagṃ ra̭bhadhvam | ba॒la॒vi॒jñā॒ya-ssthavi̭raḥ॒ pravī̭ra॒-ssaha̭svān. vā॒jī saha̭māna u॒graḥ | a॒bhivī̭ro a॒bhisa̭tvā saho॒jā jaitra̭mindra॒ ratha॒māti̭ṣṭha go॒vit || 24 ||
a॒bhigo॒trāṇi॒ saha̭sā॒ gāha̭māno-'dā॒yo vī॒raśśa॒tama̭nyu॒rindraḥ̭ | du॒ścya॒va॒naḥ pṛ̭tanā॒ṣāḍa̭ yu॒dhyo᳚-smāka॒gṃ॒ senā̭ avatu॒ prayu॒thsu | indra̭ āsāṃ-ne॒tā bṛha॒spati॒-rdakṣi̭ṇā ya॒jñaḥ pu॒ra ḙtu॒ somaḥ̭ | de॒va॒se॒nānā̭-mabhibhañjatī॒nā-ñjaya̭ntīnā-mma॒ruto̭ ya॒ntvagre᳚ | indra̭sya॒ vṛṣṇo॒ varṷṇasya॒ rājña̭ ādi॒tyānā᳚-mma॒rutā॒gṃ॒ śardha̭ u॒gram | ma॒hāma̭nasā-mbhuvanacya॒vānāṃ॒ ghoṣo̭ de॒vānāṃ॒ jaya̭tā॒ muda̭sthāt | a॒smāka॒-mindra॒-ssamṛ̭teṣu dhva॒jeṣva॒smākaṃ॒ ~yā iṣa̭va॒stā ja̭yantu || 25 ||
a॒smākaṃ̭ ~vī॒rā utta̭re bhavantva॒smānṷ devā avatā॒ havḙṣu | uddha̭rṣaya maghava॒-nnāyṷdhā॒-nnyuthsatva̭nā-mmāma॒kānāṃ॒ mahāgṃ̭si | udvṛ̭trahan-vā॒jināṃ॒ ~vāji̭nā॒nyudrathā̭nāṃ॒ jaya̭tāmetu॒ ghoṣaḥ̭ | upa॒preta॒ jaya̭tā narassthi॒rā va̭ssantu bā॒havaḥ̭ |
indro̭ va॒-śśarma̭ yaccha tvanā-dhṛ॒ṣyā yathāsa̭tha | ava̭sṛṣṭā॒ parā̭pata॒ śara̭vye॒ brahma̭ sagṃśitā || 26 ||
gacchā॒mitrā॒-npravi̭śa॒ maiṣāṃ॒ kañca॒nocchi̭ṣaḥ | marmā̭ṇi te॒ varma̭bhiśchādayāmi॒ soma̭stvā॒ rājā॒ 'mṛtḙnā॒bhi-va̭stām | u॒rorvarī̭yo॒ vari̭vaste astu॒ jaya̭ntaṃ॒ tvāmanṷ madantu de॒vāḥ | yatra̭ bā॒ṇā-ssa॒mpata̭nti kumā॒rā vi̭śi॒khā i̭va | indro̭ na॒statra̭ vṛtra॒hā vi̭śvā॒hā śarma̭ yacchatu || 27 (12) ||
19 camaka-ntṛtīya anuvākaḥ
śa-ñca̭ me॒ maya̭śca me pri॒ya-ñca̭ me-'nukā॒maśca̭ me॒
kāma̭śca me saumana॒saśca̭ me bha॒dra-ñca̭ me॒ śreya̭śca me॒
vasya̭śca me॒ yaśa̭śca me॒ bhaga̭śca me॒ dravi̭ṇa-ñca me
ya॒ntā ca̭ me dha॒rtā ca̭ me॒ kṣema̭śca me॒ dhṛti̭śca me॒
viśvaṃ̭ ca me॒ maha̭śca me (28)
saṃ॒vi~cca̭ me॒ jñātra̭-ñca me॒
sūśca̭ me pra॒sūśca̭ me॒ sīra̭-ñca me la॒yaśca̭ ma
ṛ॒ta-ñca̭ me॒-'mṛtaṃ̭ ca me 'ya॒kṣma-ñca॒ me-'nā̭mayacca me
jī॒vātṷśca me dīrghāyu॒tva-ñca̭ me-'nami॒tra-ñca॒ me-'bha̭ya-ñca me
su॒ga-ñca̭ me॒ śaya̭na-ñca me sū॒ṣā ca̭ me su॒dina̭-ñca me || 29 (13) ||
20 vihavyam
mamā᳚gne॒ varco̭ viha॒veṣva̭stu va॒ya-ntvendhā̭nā sta॒nuva̭-mpuṣema |
mahya̭-nnamantā-mpra॒diśa॒ścata̭sra॒ stvayā-'ddhya̭kṣeṇa॒ pṛta̭nā jayema |
mama̭ de॒vā vi̭ha॒ve sa̭ntu॒ sarva॒ indrā̭vanto ma॒ruto॒ viṣṇṷra॒gniḥ |
mamā॒ntari̭kṣa mu॒ru go॒pama̭stu॒ mahyaṃ॒ ~vātaḥ̭ pavatā॒-ṅkāmḙ a॒sminn |
mayi̭ de॒vā dravi̭ṇa॒ māya̭jantā॒-mmayyā॒ śīra̭stu॒ mayi̭ de॒vahṷ̄tiḥ || 30 ||
daivyā॒ hotā̭rā vaniṣanta॒ pūrve 'ri̭ṣṭā-ssyāma ta॒nuvā̭ su॒vīrāḥ᳚ | mahyaṃ̭ ~yajantu॒ mama॒ yāni̭ ha॒vyā-''kṷ̄ti ssa॒tyā mana̭so me astu |
eno॒ mānigā᳚-ṅkata॒macca॒ nāhaṃ-vi~śvḙ devāso॒ adhi̭voca tā me |
devī᳚ṣṣaḍu-rvīru॒ruṇaḥ̭ kṛṇota॒ viśvḙ devāsa i॒ha vī̭rayaddhvam |
māhā᳚smahi pra॒jayā॒ mā ta॒nūbhi॒-rmāra̭dhāma dviṣa॒te so̭marājann |
a॒gnirma॒nyu-mpra̭tinu॒da-npu॒rastā॒-dada̭bdho go॒pāḥ pari̭pāhi na॒stvam || 31 ||
pra॒tyañco̭ yantu ni॒gutaḥ॒ puna॒stḙ 'maiṣā᳚-ñci॒tta-mpra॒budhā॒ vinḙśat |
dhā॒tā dhā̭tṛ॒ṇā-mbhuva̭nasya॒ yaspati̭-rde॒vagṃ sa̭vi॒tāra̭mabhi māti॒ṣāha᳚m |
i॒maṃ-ya~॒jña ma॒śvino॒bhā bṛha॒spati̭-rde॒vāḥ pā᳚ntu॒ yaja̭māna-nnya॒rthāt |
u॒ru॒vyacā̭ no mahi॒ṣa śśarma̭yagṃ sada॒smin. havḙ puruhū॒taḥ pṷru॒kṣu |
sa naḥ̭ pra॒jāyai̭ haryaśva mṛḍa॒yendra॒ mā no̭ rīriṣo॒ mā parā̭dāḥ || 32 ||
ye na̭ ssa॒patnā॒ apa॒te bha̭vantvindrā॒-gnibhyā॒ mava̭ bādhāmahe॒ tān |
vasa̭vo ru॒drā ā̭di॒tyā ṷpari॒ spṛśaṃ̭ mo॒graṃ-cettā̭ramadhi rā॒jama̭krann |
a॒rvāñca॒ mindra̭ ma॒muto̭ havāmahe॒ yo go॒ji-ddha̭na॒-jida̭śva॒-jidyaḥ |
i॒manno̭ ya॒jñaṃ-vi~̭ha॒ve jṷṣasvā॒sya kṷrmo harivo me॒dinaṃ̭ tvā || 33 (14) ||
21 mṛgāraḥ
a॒gne-rma̭nve pratha॒masya॒ pracḙtaso॒ya-mpāñca̭janya-mba॒hava̭ ssami॒ndhate᳚ |
viśva̭syāṃ-vi~॒śi pra̭viviśi॒vāgṃ sa̭mīmahe॒ sa no̭ muñca॒tvagṃ ha̭saḥ |
yasye॒da-mprā॒ṇa-nni̭mi॒ṣa-dyadeja̭ti॒ yasya̭ jā॒ta-ñjana̭māna-ñca॒ keva̭lam |
staumya॒gni-nnā̭thi॒to jo̭havīmi॒ sa no̭ muñca॒tvagṃ ha̭saḥ |
indra̭sya manye pratha॒masya॒ pracḙtaso vṛtra॒ghna-sstomā॒ upa॒mā mu॒pāguḥ̭ |
yo dā॒śuṣaḥ̭ su॒kṛto॒ hava॒mupa॒ gantā॒ sa no̭ muñca॒tvagṃ ha̭saḥ || 34 ||
ya ssaṃ̭grā॒ma-nnaya̭ti॒ saṃva~॒śī yu॒dhe yaḥ pu॒ṣṭāni̭ sagṃsṛ॒jati̭ tra॒yāṇi̭ | staumīndra̭-nnāthi॒to jo̭havīmi॒ sa no̭ muñca॒tvagṃ ha̭saḥ | ma॒nvevāṃ᳚ mitrāvaruṇā॒ tasya̭ vitta॒gṃ॒ satyaṷjasā dṛgṃhaṇā॒ ya-nnu॒dethe᳚ | yā rājā̭nagṃ sa॒rathaṃ̭ ~yā॒tha ṷgrā॒ tā no̭ muñcata॒ māga̭saḥ |
yo vā॒gṃ॒ ratha̭ ṛ॒jura̭śmi-ssa॒tyadha̭rmā॒ mithu॒-ścara̭nta-mupa॒yāti̭ dū॒ṣayanṋ || 35 ||
staumi̭ mi॒trāvarṷṇā nāthi॒to jo̭havīmi॒ tau no̭ muñcata॒ māga̭saḥ | vā॒yo-ssa̭vi॒tu-rvi॒dathā̭ni manmahe॒ yāvā᳚tma॒n-vadbi̭bhṛ॒to yau
ca॒ rakṣa̭taḥ | yau viśva̭sya pari॒bhū ba̭bhū॒vatu॒stau no̭ muñcata॒ māga̭saḥ |
upa॒śreṣṭhā̭na ā॒śiṣo̭ de॒vayo॒rdharmḙ asthirann | staumi̭ vā॒yugṃ sa̭vi॒tāra̭-nnāthi॒to jo̭havīmi॒ tau no̭ muñcata॒ māga̭saḥ |
ra॒thīta̭mau rathī॒nā ma̭hva ū॒taye॒ śubha॒ṅgami̭ṣṭhau su॒yamḙ-bhi॒raśvaiḥ᳚ || 36 ||
yayo᳚rvā-ndevau de॒veṣva-ni̭śita॒ moja॒stau no̭ muñcata॒ māga̭saḥ | yadayā̭taṃ-va~ha॒tugṃ sū॒ryāyā᳚-strica॒kreṇa̭ sa॒gṃ॒ sada̭mi॒cchamā̭nau | staumi̭ de॒vā va॒śvinaṷ nāthi॒to jo̭havīmi॒ tau no̭ muñcata॒ māga̭saḥ |
ma॒rutāṃ᳚ manve॒ adhi̭no bruvantu॒ premāṃ-vā~caṃ॒ ~viśvā̭mavantu॒ viśve᳚ |
ā॒śūn. hṷve su॒yamā̭nū॒taye॒ te no̭ muñca॒ntvena̭saḥ | ti॒gmamāyṷdhaṃ-vī~ḍi॒tagṃ saha̭svada di॒vyagṃ śardhaḥ॒ pṛta̭nāsu ji॒ṣṇu || 37 ||
staumi̭ de॒vā-nma॒ruto̭ nāthi॒to jo̭havīmi॒ te no̭ muñca॒ntvena̭saḥ | de॒vānā᳚-mmanve॒ adhi̭ no bruvantu॒ premāṃ-vā~caṃ॒ ~viśvā̭mavantu॒ viśve᳚ | ā॒śūn. hṷve su॒yamā̭nū॒taye॒ te no̭ muñca॒ntvena̭saḥ | yadi॒da-mmā̭-'bhi॒śoca̭ti॒ paurṷṣeyeṇa॒ daivyḙna | staumi॒ viśvā᳚-nde॒vā-nnā̭thi॒to jo̭havīmi॒ te no̭ muñca॒ntvena̭saḥ |
anṷno॒-'dyānṷmati॒ranvida̭nu mate॒ tvaṃ-vai~᳚śvāna॒ro na̭ ū॒tyā pṛ॒ṣṭo di॒vi || 38 ||
anṷno॒-'dhyānṷmati-rya॒jña-nde॒veṣṷ manyatām | a॒gniśca̭ havya॒ vāha̭no॒ bhava̭tā-ndā॒śuṣe॒ mayaḥ̭ | anvida̭numate॒ tva-mmanyā̭sai॒ śañca̭ naḥ kṛdhi | kratve॒ dakṣā̭ya no hinu॒ praṇa॒ āyūgṃ̭ṣi tāriṣaḥ || 38a ||
vai॒śvā॒na॒ro na̭ ū॒tyā ''prayā̭tu parā॒vataḥ̭ | a॒gniru॒kthena॒ vāha̭sā |
pṛ॒ṣṭo di॒vi pṛ॒ṣṭo a॒gniḥ pṛ̭thi॒vyā-mpṛ॒ṣṭo viśvā॒ oṣa̭dhī॒rā-vi̭veśa |
vai॒śvā॒na॒ra ssaha̭sā pṛ॒ṣṭo a॒gnissano॒ divā॒ sari॒ṣaḥ pā̭tu॒ nakta᳚m || 38b ||
ye apra̭thetā॒ mami̭tebhi॒ rojo̭bhi॒ rye pra̭ti॒ṣṭhe abha̭vatāṃ॒-va~sṷ̄nām | staumi॒ dyāvā̭pṛthi॒vī nā̭thi॒to jo̭havīmi॒ te no̭ muñcata॒magṃ ha̭saḥ |
urvī̭ rodasī॒ vari̭vaḥ kṛṇota॒-ṅkṣetra̭sya patnī॒ adhi̭no brūyātam | staumi॒ dyāvā̭pṛthi॒vī nā̭thi॒to jo̭havīmi॒ te no̭ muñcata॒magṃ ha̭saḥ |
yattḙ va॒ya-mpṷruṣa॒trāya̭ vi॒ṣṭhā vi̭dvāgṃ saśca kṛ॒mā kacca॒ nāgaḥ̭ || 39 ||
kṛ॒dhī sva̭smāgṃ adi̭te॒ranā̭gā॒ vyenāgṃ̭si śiśratho॒ viṣva̭gagne | yathā̭ ha॒ ta-dva̭savo gau॒ryaṃ̭ ci-tpa॒diṣi॒tā mamṷñcatā yajatrāḥ |
e॒vā tvama॒sma-tpramṷñcā॒ vyagṃhaḥ॒ prātā᳚ryagne prata॒rānna॒ āyuḥ̭ || 40 (15) ||
22 sarpāhutī mantrāḥ
sa॒mīcī॒ nāmā̭si॒ prācī॒ diktasyā᳚ste॒ 'gniradhi̭pati rasi॒to ra̭kṣi॒tā yaścādhi̭pati॒-ryaśca̭ go॒ptā tābhyāṃ॒ nama॒stauno̭ mṛḍayatāṃ॒ te ya-ndvi॒ṣmo yaśca̭ no॒ dveṣṭi॒ taṃ-vā~॒-ñjambhḙ dadhāmyo-,
-ja॒svinī॒ nāmā̭si dakṣi॒ṇā diktasyā᳚sta॒ indro-'dhi̭patiḥ॒ pṛdā̭kuḥ॒ ,
prācī॒ nāmā̭si pra॒tīcī॒ diktasyā᳚ste॒ somo-'dhi̭pati ssva॒jo̭ ,
-'va॒sthāvā॒ nāmā॒-syudī̭cī॒ diktasyā᳚ste॒ varu॒ṇo-'dhi̭pati-sti॒raśca̭ rāji॒,
-radhi̭patnī॒ nāmā̭si bṛha॒tī diktasyā᳚ste॒ bṛha॒spati॒-radhi̭pati śśvi॒tro,
va॒śinī॒ nāmā̭sī॒ ya-ndiktasyā᳚ste ya॒mo-'dhi̭patiḥ ka॒lmāṣa̭ grīvo,
rakṣi॒tā yaścādhi̭pati॒-ryaśca̭ go॒ptā tābhyāṃ॒ nama॒stau no̭ mṛḍayatāṃ॒
te ya-ndvi॒ṣmo yaśca̭ no॒ dveṣṭi॒ taṃ-vā~॒-ñjambhḙ dadhāmi || 41 (16) ||
23 sarpāhutī mantrāḥ (anuṣaṅgaṃ)
sa॒mīcī॒ nāmā̭si॒ prācī॒ diktasyā᳚ste॒ 'gniradhi̭pati rasi॒to ra̭kṣi॒tā-yaścādhi̭pati॒-ryaśca̭ go॒ptā
tābhyāṃ॒ nama॒stau no̭ mṛḍayatāṃ॒
te ya-ndvi॒ṣmo yaśca̭ no॒ dveṣṭi॒ taṃ-vāṃ~॒ jambhḙ dadhāmi |
o॒ja॒svinī॒ nāmā̭si dakṣi॒ṇā diktasyā᳚sta॒ indro-'dhi̭patiḥ॒ pṛdā̭kū rakṣi॒tā yaścādhi̭pati॒-ryaśca̭ go॒ptā tābhyāṃ॒ nama॒stau no̭ mṛḍayatāṃ॒ te ya-ndvi॒ṣmo yaśca̭no॒ dveṣṭi॒ taṃ-vāṃ~॒ jambhḙ dadhāmi |
prācī॒ nāmā̭si pra॒tīcī॒ diktasyā᳚ste॒ somo-'dhi̭pati ssva॒jo ra̭kṣi॒tā yaścādhi̭pati॒-ryaśca̭ go॒ptā tābhyāṃ॒ nama॒stau no̭ mṛḍayatāṃ॒ te ya-ndvi॒ṣmo yaśca̭ no॒ dveṣṭi॒ taṃ-vā~॒-ñjambhḙ dadhāmi |
a॒va॒sthāvā॒ nāmā॒-syudī̭cī॒ diktasyā᳚ste॒ varu॒ṇo-'dhi̭pati-sti॒raśca̭ rājī rakṣi॒tā yaścādhi̭pati॒-ryaśca̭ go॒ptā tābhyāṃ॒ nama॒stau no̭ mṛḍayatāṃ॒ te ya-ndvi॒ṣmo yaśca̭ no॒ dveṣṭi॒ taṃ-vā~॒-ñjambhḙ dadhāmi |
adhi̭patnī॒ nāmā̭si bṛha॒tī diktasyā᳚ste॒ bṛha॒spati॒-radhi̭pati-śśvi॒tro ra̭kṣi॒tā yaścādhi̭pati॒-ryaśca̭ go॒ptā tābhyāṃ॒ nama॒stau no̭ mṛḍayatāṃ॒ te ya-ndvi॒ṣmo yaśca̭ no॒ dveṣṭi॒ taṃ-vā~॒-ñjambhḙ dadhāmi |
va॒śinī॒ nāmā̭sī॒ya-ndiktasyā᳚ste ya॒mo-'dhi̭patiḥ ka॒lmāṣa̭ grīvo rakṣi॒tā yaścādhi̭pati॒-ryaśca̭ go॒ptā tābhyāṃ॒ nama॒stau no̭ mṛḍayatāṃ॒
te ya-ndvi॒ṣmo yaśca̭ no॒ dveṣṭi॒ taṃ-vāṃ~॒ jambhḙ dadhāmi || 41ā (16ā) ||
24 gandharvāhutīḥ
he॒tayo॒ nāma̭stha॒ teṣāṃ᳚-vaḥ ~pu॒ro gṛ॒hā a॒gnirva॒ iṣa̭va ssali॒lo,
ni̭li॒pā-nnāma̭stha॒ teṣāṃ᳚-vo~ dakṣi॒ṇā gṛ॒hāḥ pi॒taro̭ va॒ iṣa̭va॒ ssaga̭ro,
va॒jriṇo॒ nāma̭stha॒ teṣāṃ᳚-vaḥ ~pa॒ścā-dgṛ॒hā ssvapno̭ va॒ iṣa̭vo॒ gahva̭ro,
-'va॒sthāvā̭no॒ nāma̭stha॒ teṣāṃ᳚-va~ utta॒rā-dgṛ॒hā āpo̭ va॒ iṣa̭va ssamu॒dro-,
-'dhi̭patayo॒ nāma̭stha॒ teṣāṃ᳚-va~ u॒pari̭ gṛ॒hā va॒r॒ṣaṃ-va~॒ iṣa॒vo-'va̭svān,
kra॒vyā nāma̭stha॒ pārthi̭vā॒-steṣāṃ᳚-va~ i॒ha gṛ॒hā annaṃ̭ ~va॒ iṣa̭vo nimi॒ṣo,
vā̭ta nā॒ma-ntebhyo̭ vo॒ nama॒ste no̭ mṛḍayata॒ te ya-ndvi॒ṣmo yaśca̭ no॒ dveṣṭi॒
taṃ-vo~॒ jambhḙ dadhāmi || 42 (17) ||
25 gandharvāhutīḥ (anuṣaṅgaṃ)
he॒tayo॒ nāma̭stha॒ teṣāṃ᳚-vaḥ ~pu॒ro gṛ॒hā a॒gnirva॒ iṣa̭va-ssali॒lo vā̭ta nā॒ma-ntebhyo̭ vo॒ nama॒ste no̭ mṛḍayata॒ te ya-ndvi॒ṣmo yaśca̭ no॒ dveṣṭi॒ taṃ-vo~॒ jambhḙ dadhāmi |
ni॒li॒pā-nnāma̭stha॒ teṣāṃ᳚-vo~ dakṣi॒ṇā gṛ॒hāḥ pi॒taro̭ va॒ iṣa̭va॒-ssaga̭ro vāta nā॒ma-ntebhyo̭ vo॒ nama॒ste no̭ mṛḍayata॒ te ya-ndvi॒ṣmo yaśca̭ no॒ dveṣṭi॒ taṃ-vo~॒ jambhḙ dadhāmi |
va॒jriṇo॒ nāma̭stha॒ teṣāṃ᳚-vaḥ ~pa॒ścā-dgṛ॒hā ssvapno̭ va॒ iṣa̭vo॒ gahva̭ro vāta nā॒ma-ntebhyo̭ vo॒ nama॒ste no̭ mṛḍayata॒ te ya-ndvi॒ṣmo yaśca̭ no॒ dveṣṭi॒ taṃ-vo~॒ jambhḙ dadhāmi |
a॒va॒sthā vā̭ no॒ nāma̭stha॒ teṣāṃ᳚-va~ utta॒rā-dgṛ॒hā āpo̭ va॒ iṣa̭vassamu॒dro vā̭ta nā॒ma-ntebhyo̭ vo॒ nama॒ste no̭ mṛḍayata॒ te ya-ndvi॒ṣmo yaśca̭ no॒ dveṣṭi॒ taṃ-vo~॒ jambhḙ dadhā॒mi |
adhi̭patayo॒ nāma̭stha॒ teṣāṃ᳚-va~ u॒pari̭ gṛ॒hā va॒r॒ṣaṃ-va~॒ iṣa॒vo-'va̭svān vāta nā॒ma-ntebhyo̭ vo॒ nama॒ste no̭ mṛḍayata॒ te ya-ndvi॒ṣmo yaśca̭ no॒ dveṣṭi॒ taṃ-vo~॒ jambhḙ dadhāmi |
kra॒vyā nāma̭stha॒ pārthi̭vā॒-steṣāṃ᳚-va~ i॒ha gṛ॒hā annaṃ̭ ~va॒ iṣa̭vo nimi॒ṣo vā̭ta nā॒ma-ntebhyo̭ vo॒ nama॒ste no̭ mṛḍayata॒ te ya-ndvi॒ṣmo yaśca̭ no॒ dveṣṭi॒ taṃ-vo~॒ jambhḙ dadhāmi || 42ā (17ā) ||
26 ajyāni mantrāḥ
śa॒tāyṷdhāya śa॒tavī᳚ryāya śa॒tota̭ye 'bhimāti॒ṣāhe᳚ | śa॒taṃ-yo~ na̭ śśa॒rado॒ ajī̭tā॒-nindro̭ neṣa॒dati̭ duri॒tāni॒ viśvā᳚ |
ye ca॒tvāraḥ̭ pa॒thayo̭ deva॒yānā̭ anta॒rā dyāvā̭pṛthi॒vī vi॒yanti̭ | teṣāṃ॒-yo~ ajyā̭ni॒- majī̭ti-mā॒vahā॒ttasmai̭ no devāḥ॒ pari̭datte॒ha sarve᳚ | grī॒ṣmo hḙma॒nta u॒ta no̭ vasa॒nta śśa॒ra-dva॒r॒ṣā ssṷvi॒tanno̭ astu |
teṣā̭-mṛtū॒nāgṃ śa॒taśā̭radānā-nnivā॒ta ḙṣā॒mabha̭ye syāma | i॒du॒va॒thsa॒rāya̭ parivathsa॒rāya̭ saṃva~thsa॒rāya̭ kṛṇutā bṛ॒hannamaḥ̭ | teṣāṃ᳚ ~va॒yagṃ sṷma॒tau ya॒jñiyā̭nā॒-ñjyogajī̭tā॒ aha̭tā ssyāma |
bha॒drānna॒-śśreya॒ ssama̭naiṣṭa devā॒ stvayā̭-'va॒sena॒ sama̭śī mahitvā |
sano̭mayo॒ bhūḥ pi̭to॒ āvi̭śasva॒ śanto॒kāya̭ ta॒nuve᳚ syo॒naḥ || 43 (18) ||
bhū॒ta-mbhavyaṃ̭ bhavi॒ṣya-dvaṣa॒-ṭthsvāhā॒ ,
nama॒ ṛ-khsāma॒-yaju॒-rvaṣa॒-ṭthsvāhā॒ ,
namo̭ gāya॒trī tri॒ṣṭup jaga̭tī॒ vaṣa॒-ṭthsvāhā॒ ,
namaḥ̭ pṛthi॒vya̭ntari̭kṣaṃ॒ dyau-rvaṣa॒-ṭthsvāhā॒ ,
namo॒ 'gnirvā॒yu-ssūryo॒ vaṣa॒-ṭthsvāhā॒ ,
namaḥ̭ prā॒ṇo-vyā॒no̭-'pā॒no vaṣa॒-ṭthsvāhā॒ ,
namo-'nnaṃ̭ kṛ॒ṣi-rvṛṣṭi॒-rvaṣa॒-ṭthsvāhā॒ ,
namaḥ̭ pi॒tā pu॒traḥ pautro॒ vaṣa॒-ṭthsvāhā॒ ,
namo॒ bhūrbhuva॒ssuva॒ rvaṣa॒-ṭthsvāhā॒ namaḥ̭ || 44 (19) ||
27 atharvaśīrṣaṃ
(tai. brā. 1.5.8.1-1.5.8.3)
indro̭ dadhī॒co a॒stabhiḥ̭ | vṛ॒trāṇya pra̭tiṣkutaḥ | ja॒ghāna̭ nava॒tīrnava̭ | i॒cchanna-śva̭sya॒ yacchiraḥ̭ | parva̭te॒ṣvapa̭śritam | tadvi̭daccharya॒ṇāva̭ti |
adrāha॒ gorama̭nvata | nāma॒ tvaṣṭṷra-pī॒cya᳚m | i॒tthā ca॒ndrama̭so gṛ॒he |
indra॒mi-dgā॒thino̭ bṛ॒hat || 45 ||
indra̭ ma॒rkebhi̭ ra॒rkiṇaḥ̭ | indraṃ॒ ~vāṇī̭ranūṣata | indra॒ iddharyo॒ ssacā᳚ |
sa-mmi̭śla॒ āva̭co॒ yujā᳚ | indro̭ va॒jrī hi̭ra॒ṇyayaḥ̭ | indro̭ dī॒rghāya॒ cakṣa̭se | āsūryagṃ̭ rohaya-ddi॒vi | vi gobhi॒radri̭mairayat | indra॒ vājḙṣu no ava | sa॒hasra̭ pradhaneṣu ca || 46 ||
u॒gra u॒grābhi̭-rū॒tibhiḥ̭ | tamindraṃ̭ ~vā jayāmasi | ma॒he vṛ॒trāya॒ hanta̭ve | sa vṛṣā̭ vṛṣa॒bho-bhṷvat | indra॒ ssadā ma̭ne kṛ॒taḥ | oji̭ṣṭha॒ ssabalḙ hi॒taḥ | dyu॒mnī ślo॒kī sa sau॒myaḥ̭ | gi॒rā vajro॒ na sambhṛ̭taḥ | saba̭lo॒ ana̭pacyutaḥ | va॒va॒kṣu ru॒gro astṛ̭taḥ || 47 (20) ||
28 pratyaṅgirasaḥ
(tai. brā. 2.4.2.1-2.4.2.4)
cakṣṷṣo hete॒ mana̭so hete | vāco̭ hete॒ brahma̭ṇo hete | yomā̭-'ghā॒yu-ra̭bhi॒dāsa̭ti | tama̭gne me॒nyā-'me॒ni-ṅkṛ̭ṇu | yomā॒ cakṣṷṣā॒ yo mana̭sā | yo vā॒cā brahma̭ṇā-'ghā॒yu-ra̭bhi॒dāsa̭ti | tayā᳚-'gne॒ tva-mme॒nyā | a॒muma̭ me॒ni-ṅkṛ̭ṇu | ya-tkiñcā॒sau mana̭sā॒ yacca̭ vā॒cā | ya॒jñai-rju॒hoti॒ yajṷṣā ha॒virbhiḥ̭ || 48 ||
ta-nmṛ॒tyu-rnir-ṛ̭tyā saṃvi~dā॒naḥ | pu॒rā di॒ṣṭā dāhṷtī rasyahantu |
yā॒tu॒ dhānā॒ nir-ṛ̭ti॒ rādu॒rakṣaḥ̭ | te a̭syaghnaṃ॒ tvanṛ̭tena sa॒tyam |
indra̭ṣitā॒ ājya̭masya mathnantu | māta-thsamṛ̭ddhi॒ yada॒sau ka॒roti̭ |
hanmi̭te॒-'ha-ṅkṛ॒tagṃ ha॒viḥ | yo mḙ gho॒ramacī̭ kṛtaḥ |
apā᳚ñcau ta u॒bhau bā॒hū | apa̭nahyāmyā॒sya᳚m || 49 ||
apa̭nahyāmite bā॒hū | apa̭ nahyāmyā॒sya᳚m | a॒gne-rde॒vasya॒ brahma̭ṇā | sarvaṃ̭ te 'vadhiṣ-ṅkṛ॒tam | pu॒rā-'muṣya̭ vaṣa-ṭkā॒rāt | ya॒jña-nde॒veṣṷ naskṛdhi | svi̭ṣṭa-ma॒smākaṃ̭ bhūyāt | mā-'smā-nprāpa॒nnarā̭tayaḥ | anti̭dū॒re sa॒to a̭gne | bhrātṛ̭vyasyā bhi॒dāsa̭taḥ | va॒ṣa॒-ṭkā॒reṇa॒ vajrḙṇa | kṛ॒tyāgṃ ha̭nmi kṛ॒tāma॒ham | yo mā॒ naktaṃ॒ divā̭ sā॒yam | prā॒ta-ścāhno̭ ni॒pīya̭ti | a॒dyā-tami̭ndra॒ vajrḙṇa | bhrātṛ̭vya-mpādayāmasi || 50 (21) ||
(tai. brā. 2.5.1.1-2.5.1.3)
prā॒ṇo ra̭kṣati॒ viśva॒meja̭t | iryo̭ bhū॒tvā ba̭hu॒dhā ba॒hūni̭ | sa i-thsarvaṃ॒ ~vyā̭naśe | yo de॒vo de॒veṣṷ vi॒bhūra॒ntaḥ |
āvṛ̭dū॒dā-tkṣetriya̭ddhva॒ga-dvṛṣā᳚ | tami-tprā॒ṇa-mmana॒sopa̭ śikṣata |
agraṃ̭ de॒vānā̭-mi॒dama̭ttu no ha॒viḥ | mana̭sa॒ści-tte॒dam | bhū॒ta-mbhavyaṃ̭ ca gupyate | taddhi de॒veṣva̭-gri॒yam || 51 ||
āna̭ etu puraśca॒ram | sa॒ha de॒vai-ri॒magṃ hava᳚m | mana॒-śśreya̭si śreyasi | karma̭n. ya॒jñapa̭tiṃ॒ dadha̭t | ju॒ṣatāṃ᳚ me॒ vāgi॒dagṃ ha॒viḥ | vi॒rā-ḍde॒vī pu॒rohi̭tā | ha॒vya॒vāḍana̭-pāyinī | yayā̭ rū॒pāṇi̭ bahu॒dhā vada̭nti | peśāgṃ̭si de॒vāḥ pa̭ra॒me ja॒nitre᳚ | sā no̭ vi॒rāḍana̭pa sphurantī || 52 ||
vāgde॒vī jṷṣatā mi॒dagṃ ha॒viḥ | cakṣṷ-rde॒vānāṃ॒ jyoti̭ra॒mṛte॒ nya̭ktam |
a॒sya vi॒jñānā̭ya bahu॒dhā nidhī̭yate | tasya̭ su॒mna-ma̭śīmahi | mā no̭ hāsī-dvicakṣa॒ṇam | āyu॒rinnaḥ॒ pratī᳚ryatām | ana̭ndhā॒-ścakṣṷṣā va॒yam | jī॒vā jyoti̭-raśīmahi | suva॒-rjyoti̭-ru॒tāmṛtaṃ᳚ | śrotrḙṇa bha॒dra mu॒ta-śṛ̭ṇvanti sa॒tyam | śrotrḙṇa॒ vācaṃ̭ bahu॒dhodyamā̭nām | śrotrḙṇa॒ moda̭śca॒ maha̭śca śrūyate |
śrotrḙṇa॒ sarvā॒ diśa॒ āśṛ̭ṇomi | yena॒ prācyā̭ u॒ta da̭kṣi॒ṇā | pa॒tīcyai̭ di॒śa-śśṛ॒ṇvantyṷtta॒rāt | tadicchrotraṃ̭ bahu॒dhodyamā̭nam |
a॒rānna ne॒miḥ pari॒sarvaṃ̭ babhūva || 53 (22) ||
(tai. brā. 2.7.7.1-2.7.7.7)
si॒gṃ॒he vyā॒ghra u॒ta yā pṛdā̭kau | tviṣi̭-ra॒gnau brā᳚hma॒ṇe sūrye॒yā |
indraṃ॒ ~yā de॒vī su॒bhagā̭ ja॒jāna̭ | sā na॒ āga॒n varca̭sā saṃvi~dā॒nā | yā rā̭ja॒nyḙ dundu॒-bhāvāya̭tāyām | aśva̭sya॒ krandye॒ purṷṣasya mā॒yau | indraṃ॒ ~yā de॒vī su॒bhagā̭ ja॒jāna̭ | sā na॒ āga॒n varca̭sā saṃvi~dā॒nā | yā ha॒stini̭ dvī॒pini॒ yā hira̭ṇye | tviṣi॒-raśvḙṣu॒ purṷṣeṣu॒ goṣṷ || 54 ||
indraṃ॒ ~yā de॒vī su॒bhagā̭ ja॒jāna̭ | sā na॒ āga॒n varca̭sā saṃvi~dā॒nā | rathḙ a॒kṣeṣṷ vṛṣa॒bhasya॒ vāje᳚ | vātḙ pa॒rjanye॒ varṷṇasya॒ śuṣme᳚ | indraṃ॒ ~yā de॒vī su॒bhagā̭ ja॒jāna̭ | sā na॒ āga॒n varca̭sā saṃvi~dā॒nā | rāḍa̭si vi॒rāḍa̭si | sa॒mrāḍa̭si sva॒rāḍa̭si | indrā̭ya tvā॒ teja̭svate॒ teja̭svantagg śrīṇāmi | indrā̭ya॒ tvauja̭svata॒ oja̭svantagg śrīṇāmi || 55 ||
indrā̭ya tvā॒ paya̭svate॒ paya̭svantagg śrīṇāmi | indrā̭ya॒ tvā-''yṷṣmata॒ āyṷṣmantagg śrīṇāmi | tejo̭-'si | tatte॒ praya̭cchāmi | teja̭svadastu me॒ mukha᳚m | teja̭sva॒cchiro̭ astu me | teja̭svān. vi॒śvataḥ̭ pra॒tyam | teja̭sā॒ sa-mpi̭pṛgdhimā | ojo̭-'si | tatte॒ praya̭cchāmi || 56 ||
oja̭svadastu me॒ mukha᳚m | oja̭sva॒cchiro̭ astu me | oja̭svān. vi॒śvataḥ̭ pra॒tyam | oja̭sā॒ sampi̭pṛgdhi mā | payo̭-'si | tatte॒ praya̭cchāmi | paya̭svadastu me॒ mukha᳚m | paya̭sva॒cchiro̭ astu me | paya̭svān. vi॒śvataḥ̭ pra॒tyam | paya̭sā॒ sampi̭pṛgdhi mā || 57 ||
āyṷrasi | tatte॒ praya̭cchāmi | āyṷṣmadastu me॒ mukha᳚m | āyṷṣma॒cchiro̭ astu me | āyṷṣmān. vi॒śvataḥ̭ pra॒tyam | āyṷṣā॒ sampi̭pṛgdhi mā | i॒ma ma̭gna॒ āyṷṣe॒ varca̭se kṛdhi | pri॒yagṃ reto̭ varuṇa soma rājann | mā॒ te vā᳚smā adite॒ śarma̭ yaccha | viśvḙ devā॒ jara̭daṣṭi॒-ryathā-'sa̭t || 58 ||
āyṷrasi vi॒śvāyṷrasi | sa॒rvāyṷrasi॒ sarva॒māyṷrasi | yato॒ vāto॒ mano̭javāḥ | yataḥ॒, kṣara̭nti॒ sindha̭vaḥ | tāsāṃ᳚ tvā॒ sarvā̭sāgṃ ru॒cā | a॒bhiṣi̭ñcāmi॒ varca̭sā | sa॒mu॒dra i̭vāsi ga॒hmanā᳚ | soma̭ ivā॒syadā᳚bhyaḥ | a॒gniri̭va vi॒śvataḥ̭ pra॒tyam | sūrya̭ iva॒ jyoti̭ṣā vi॒bhūḥ || 59 ||
a॒pāṃ-yo~ drava̭ṇe॒ rasaḥ̭ | tama॒hama॒smā ā̭muṣyāya॒ṇāya̭ | teja̭se brahmavarca॒sāya̭ gṛhṇāmi | a॒pāṃ-ya~ ū॒rmau rasaḥ̭ | tama॒hama॒smā ā̭muṣyāya॒ṇāya̭ | oja̭se vī॒ryā̭ya gṛhṇāmi | a॒pāṃ-yo~ ma̭ddhya॒to rasaḥ̭ | tama॒hama॒smā ā̭muṣyāya॒ṇāya̭ | puṣṭai᳚ pra॒jana̭nāya gṛhṇāmi | a॒pāṃ-yo~ ya॒jñiyo॒ rasaḥ̭ | tama॒hama॒smā ā̭muṣyāya॒ṇāya̭ | āyṷṣe dīrghāyu॒tvāya̭ gṛhṇāmi || 60 (23) ||
29 anna sūktaṃ
(tai. brā. 2.8.8.1-2.8.8.4)
a॒hama̭smi prathama॒jā ṛ॒tasya̭ | pūrvaṃ̭ de॒vebhyo̭ a॒mṛta̭sya॒ nābhiḥ̭ |
yo mā॒ dadā̭ti॒ sa i de॒va mā vāḥ᳚ | a॒hamanna॒ manna̭ ma॒danta̭madmi | pūrva̭-ma॒gnerapi̭ daha॒tyannaṃ᳚ | ya॒ttau hā̭sāte ahamutta॒reṣṷ | vyātta̭masya pa॒śava̭-ssu॒jambha᳚m | paśya̭nti॒ dhīrāḥ॒ praca̭ranti॒ pākāḥ᳚ |
jahā᳚mya॒nya-nna ja̭hāmya॒nyam | a॒hamannaṃ॒ ~vaśa॒micca̭rāmi || 61 ||
sa॒mā॒namarthaṃ॒ paryḙmi bhu॒ñjat | ko mā mannaṃ̭ manu॒ṣyo̭ dayeta |
parā̭ke॒ annaṃ॒ nihi̭taṃ-lo~॒ka e॒tat | viśvai᳚-rde॒vaiḥ pi॒tṛbhi̭-rgu॒ptamanna᳚m |
yada॒dyatḙ lu॒pyate॒ ya-tpa̭ro॒pyate᳚ | śa॒ta॒-ta॒mīsā ta॒nūrmḙ babhūva |
ma॒hāntaṷ ca॒rū sa̭kṛ-ddu॒gdhena̭ paprau | diva̭ñca॒ pṛśñi̭ pṛthi॒vī-ñca̭ sā॒kam |
tathsaṃ॒-piba̭nto॒ nami̭nanti ve॒dhasaḥ̭ | naitadbhūyo॒ bhava̭ti॒ no kanī̭yaḥ || 62 ||
annaṃ̭ prā॒ṇamanna̭ mapā॒na-mā̭huḥ | annaṃ̭ mṛ॒tyu-ntamṷ jī॒vātṷ māhuḥ |
annaṃ̭ bra॒hmāṇo̭ ja॒rasaṃ̭ ~vadanti | anna̭māhuḥ pra॒jana̭na-mpra॒jānā᳚m |
mogha॒-mannaṃ̭ ~vindate॒ apra̭cetāḥ | sa॒tya-mbra̭vīmi va॒dha ithsa tasya̭ |
nārya॒maṇaṃ॒ puṣya̭ti॒ no sakhā̭yam | keva̭lāgho bhavati kevalā॒dī |
a॒ha-mme॒gha ssta॒naya॒n varṣa̭nnasmi | māma̭dantya॒-hama̭dmya॒nyān || a॒hagṃ sada॒mṛto̭ bhavāmi | madā̭di॒tyā adhi॒ sarvḙ tapanti || 63 ||
30 vā-khsūktaṃ
(tai. brā. 2.8.8.4)
de॒vīṃ-vā~ca̭ma janayanta॒ ya-dvāgvada̭nti || 64 ||
de॒vīṃ-vā~ca̭majanayanta de॒vāḥ | tāṃ-vi~॒śvarṷ̄pāḥ pa॒śavo̭ vadanti | sā no̭ ma॒ndreṣa॒ mūrjaṃ॒ duhā̭nā | dhe॒nurvāga॒smā-nupa॒suṣṭu॒taitṷ || 64a ||
ya-dvāgvada̭ntya viceta॒nāni̭ | rāṣṭrī̭ de॒vānā᳚-nniṣa॒sāda̭ ma॒ndrā | cata̭sra॒ ūrjaṃ̭ duduhe॒ payāgṃ̭si | kva̭svi dasyāḥ para॒ma-ñja̭gāma || 64b ||
(tai. brā. 2.8.8.4-2.8.8.5)
a॒na॒ntā-mantā॒dadhi॒ nirmi̭tā-mma॒hīm | yasyāṃ᳚ de॒vā a̭dadhu॒-rbhoja̭nāni | ekā᳚kṣarā-ndvi॒padā॒gṃ॒ ṣaṭpa̭dāñca | vāca̭-nde॒vā upa̭jīvanti॒ viśve᳚ | vāca̭-nde॒vā upa̭jīvanti॒ viśve᳚ | vāca̭-ṅgandha॒rvāḥ pa॒śavo̭ manu॒ṣyāḥ᳚ | vā॒cīmā viśvā॒ bhuva̭nā॒-nyarpi̭tā | sā no॒ havaṃ̭ juṣatā॒-mindra̭ patnī |
vāga॒kṣaraṃ̭ prathama॒jā ṛ॒tasya̭ | vedā̭nā-mmā॒tā-'mṛta̭sya॒ nābhiḥ̭ || 65 ||
sā no̭ juṣā॒ṇopa̭ ya॒jña māgā᳚t | ava̭ntī de॒vī su॒havā̭ me astu | yā mṛṣa̭yo mantra॒ kṛto̭ manī॒ṣiṇaḥ̭ | a॒nvaiccha̭-nde॒vā-stapa̭sā॒ śramḙṇa | tā-nde॒vīṃ-vā~cagṃ̭ ha॒viṣā̭ yajāmahe | sā no̭ dadhātu sukṛ॒tasya̭ lo॒ke |
ca॒tvāri॒ vā-kpari̭mitā pa॒dāni̭ | tāni̭ vidu-rbrāhma॒ṇā ye ma̭nī॒ṣiṇaḥ̭ | guhā॒ trīṇi॒ nihi̭tā॒ neṅga̭yanti | tu॒rīyaṃ̭ ~vā॒co ma̭nu॒ṣyā̭ vadanti || 66 ||
31 śraddhā sūktaṃ
(tai. brā. 2.8.8.5-2.8.8.8)
śra॒ddhayā॒-'gni ssami̭dhyate | śra॒ddhayā̭ vindate ha॒viḥ | śra॒ddhā-mbhaga̭sya mū॒rdhani̭ | vaca॒sā vḙdayāmasi | pri॒yagg śra̭ddhe॒ dada̭taḥ | pri॒yagg śra̭ddhe॒ didā̭sataḥ | pri॒ya-mbho॒jeṣu॒ yajva̭su | i॒da-mma̭ udi॒ta-ṅkṛ̭dhi | yathā̭ de॒vā asṷreṣu | śra॒ddhā mu॒greṣṷ cakri॒re || 67 ||
e॒va-mbho॒jeṣu॒ yajva̭su | a॒smāka̭-mudi॒ta-ṅkṛ̭dhi | śra॒ddhā-ndḙvā॒ yaja̭mānāḥ | vā॒yu-go̭pā॒ upā̭sate | śra॒ddhāgṃ hṛ̭da॒yya̭yā-''kū᳚tyā | śra॒ddhayā̭ hūyate ha॒viḥ |
śra॒ddhā-mprā॒tar-ha̭vāmahe | śra॒ddhā-mma॒ddhyandi̭naṃ॒ pari̭ | śra॒ddhāgṃ sūrya̭sya ni॒mruci̭ | śraddhe॒ śraddhā̭paye॒ hamā᳚ || 68 ||
śra॒ddhā de॒vāna-dhi̭vaste | śra॒ddhā viśva̭ mi॒da-ñjaga̭t | śra॒ddhā-ṅkāma̭sya mā॒tara᳚m | ha॒viṣā̭ vardhayāmasi || 69a ||
32 brahma sūktaṃ
(tai. brā. 2.8.8.10-2.8.8.11)
brahma̭jajñā॒na-mpra̭tha॒ma-mpu॒rastā᳚t | visī̭ma॒ta-ssu॒ruco̭ ve॒na ā̭vaḥ |
sa bu॒ddhniyā̭ upa॒mā a̭sya vi॒ṣṭhāḥ | sa॒taśca॒ yoni॒-masa̭taśca॒ vivaḥ̭ || pi॒tā-vi॒rājā̭ mṛṣa॒bho-ra̭yī॒ṇām | a॒ntari̭kṣaṃ-vi~॒śvarṷ̄pa॒ āvi̭veśa || 69b ||
tama॒rkaira॒bhya̭rccanti va॒thsam | brahma॒ santa॒-mbrahma̭ṇā va॒rdhaya̭ntaḥ || brahma̭ de॒vāna̭janayat | brahma॒ viśva̭mi॒da-ñjaga̭t ||
brahma̭ṇaḥ, kṣa॒tra-nnirmi̭tam | brahma̭ brāhma॒ṇa ā॒tmanā᳚ || a॒ntara̭smi-nni॒me lo॒kāḥ | a॒nta rviśva̭mi॒da-ñjaga̭t | brahmai॒va bhū॒tānā॒-ñjyeṣṭha᳚m | tena॒ ko̭-'rhati॒ spardhi̭tum || 70 ||
brahmaṃ̭ de॒vā-straya̭strigṃśat | brahma̭-nnindra prajāpa॒tī | brahma̭naḥa॒ viśvā̭ bhū॒tāni̭ | nā॒vī vā॒nta-ssa॒māhi̭tā || cata̭sra॒ āśāḥ॒ praca̭rantva॒-gnayaḥ̭ | i॒manno̭ ya॒jñanna̭yatu prajā॒nann |
ghṛ॒ta-mpinva̭nna॒ jaragṃ̭ su॒vīra᳚m | brahma̭ sa॒mi-dbha̭va॒tyāhṷtīnām || 71 ||
33 go sūktaṃ
(tai. brā. 2.8.8.11)
āgāvo̭ agmannu॒ta bha॒dra-ma̭krann | sīda̭ntu go॒ṣṭhe-ra॒ṇaya̭ntva॒sme || pra॒jāva̭tīḥ puru॒ rūpā̭ i॒ha syuḥ | indrā̭ya pū॒rvī ru॒ṣaso॒ duhā̭nāḥ | indro॒ yajva̭ne pṛṇa॒te ca̭ śikṣati | upedda̭dāti॒ na sva-mmṷṣāyati | bhūyo̭ bhūyo ra॒yimida̭sya va॒rdhayanṋ | abhi̭nne khi॒lle nida̭dhāti deva॒yum |
na tā na̭śanti॒ na tā arvā᳚ || 72 ||
na tā na̭śanti॒ nada̭bhāti॒ taska̭raḥ | nainā̭ ami॒tro vyathi॒rā da̭dharṣati |
de॒vāgśca॒ yābhi॒-ryaja̭te॒ dadā̭ti ca | jyogittābhi̭ ssacate॒ gopa̭ti ssa॒ha || 72a ||
na tā arvā̭ re॒ṇu ka̭kāṭo aśnute | na sagg̭ skṛta॒tra-mupa̭yanti॒ tā a॒bhi |
u॒ru॒gā॒yama̭bhaya॒-ntasya॒ tā anṷ | gāvo॒ martya̭sya॒ vica̭ranti॒ yajva̭naḥ || 72b ||
(tai. brā. 2.8.8.12)
gāvo॒ bhago॒ gāva॒ indro̭ me acchāt | gāva॒ ssoma̭sya pratha॒masya̭ bha॒kṣaḥ |
i॒mā yā gāva॒-ssaja̭nāsa॒ indraḥ̭ | i॒cchāmī-ddhṛ॒dā mana̭sā-ci॒dindra᳚m |
yū॒ya-ṅgā̭vo medayathā kṛ॒śañci̭t | a॒ślī॒la-ñci̭-tkṛṇuthā su॒pratī̭kam || 73 ||
bha॒dra-ṅgṛ॒ha-ṅkṛ̭ṇutha bhadra vācaḥ | bṛ॒hadvo॒ vaya̭ ucyate sa॒bhāsṷ | pra॒jāva̭tī ssū॒yava̭sagṃ-ri॒śantīḥ᳚ | śu॒ddhā a॒pa ssṷprapā॒ṇe piba̭ntīḥ |
māva̭ ste॒na ī̭śata॒ māghaśagṃ̭saḥ | pari̭vo he॒tī ru॒drasya̭ vṛñjyāt | upe॒da-mṷpa॒-parca̭nam | ā॒su goṣūpa̭ pṛcyatām | upa̭rṣa॒bhasya॒ reta̭si | upe᳚ndra॒ tava̭ vī॒rye᳚ || 74 (24) ||
34 sūryā candramasā sūktaṃ
(tai. brā. 2.8.9.1)
tā sū᳚ryā candra॒masā̭ viśva॒-bhṛtta̭mā ma॒hat | tejo॒ vasṷmadrājato di॒vi | sāmā᳚tmānā carata ssāma-cā॒riṇā᳚ | yayo᳚rvra॒ta-nnama॒me jātṷ de॒vayoḥ᳚ | u॒bhāvantau॒ pari̭yāta॒ armyā᳚ | di॒vo na ra॒śmīg sta̭nu॒to-vya̭rṇa॒ve | u॒bhā bhṷva॒ntī bhuva̭nā ka॒vikra̭tū | sūryā॒ na ca॒ndrā ca̭rato ha॒tāma̭tī | patī᳚dyu॒ma-dvi̭śva॒-vidā̭ u॒bhā di॒vaḥ | sūryā̭ u॒bhā ca॒ndrama̭sā vicakṣa॒ṇā || 75 ||
vi॒śvavā̭rā varivo॒ bhā vare᳚ṇyā | tā no̭-'vata-mmati॒mantā॒ mahi̭vratā | vi॒śva॒vapa̭rī pra॒tara̭ṇā tara॒ntā | su॒va॒rvidā̭ dṛ॒śaye॒ bhūri̭ raśmī | sūryā॒ hi ca॒ndrā vasṷtve॒ṣa-da̭rśatā | ma॒na॒svino॒ 'bhānṷcara॒tonu॒-sandiva᳚m | a॒sya śravo̭ na॒dya̭ ssa॒pta bi̭bhrati | dyāvā॒ kṣāmā̭ pṛthi॒vī da̭rśa॒taṃ-va~puḥ̭ | a॒sme sū᳚ryā candra॒masā̭-'bhi॒cakṣe᳚ | śra॒ddheka-mi̭ndra carato vicartu॒ram || 76 ||
pū॒rvā॒pa॒ra-ñca̭rato mā॒ya yai॒tau | śiśū॒ krīḍa̭ntau॒ pari̭yāto adhva॒ram | viśvā᳚nya॒nyo bhuva̭nā 'bhi॒caṣṭe᳚ | ṛ॒tūna॒nyo vi॒dadha̭jjāyate॒ punaḥ̭ | hira̭ṇyavarṇā॒-śśuca̭yaḥ pāva॒kā yāsā॒gṃ॒ rājā᳚ | yāsāṃ᳚ de॒vā śśi॒vena̭ mā॒ cakṣṷṣā paśyata | āpo̭ bha॒drā āditpa̭śyāmi || 77 ||
hira̭ṇyavarṇā॒-śśuca̭yaḥ pāva॒kā yāsṷ jā॒taḥ ka॒śyapo॒ yāsvindraḥ̭ | a॒gniṃ-yā~ garbhaṃ̭ dadhi॒re virṷ̄pā॒stā na॒ āpa॒śśagg syo॒nā bha̭vantu ||
yāsā॒gṃ॒ rājā॒ varṷṇo॒ yāti॒ madhyḙ satyānṛ॒te a̭va॒paśyaṃ॒ janā̭nām |
ma॒dhu॒ścuta॒-śśuca̭yo॒ yāḥ pā̭va॒kāstā na॒ āpa॒śśagg syo॒nā bha̭vantu || 77a ||
yāsāṃ᳚ de॒vā di॒vi kṛ॒ṇvanti̭ bha॒kṣayyā a॒ntari̭kṣe bahu॒dhā bhava̭nti |
yāḥ pṛ̭thi॒vī-mpaya̭so॒ndanti̭ śu॒krāstā na॒ āpa॒śśagg syo॒nā bha̭vantu ||
śi॒vena̭ mā॒ cakṣṷṣā paśyatāpa śśi॒vayā̭ ta॒nuvopa̭ spṛśata॒ tvaca̭-mme |
sarvāgṃ̭ a॒gnīgṃ ra̭phsu॒ṣado̭ huve vo॒ mayi॒ varco॒ bala॒mojo॒ nidha̭tta || 77b ||
āpo̭ bha॒drā ghṛ॒tamidāpa̭ āsura॒gnī-ṣomaṷ bibhra॒tyāpa॒ ittāḥ | tī॒vro raso̭ madhu॒pṛcā̭-maraṅga॒ma ā mā᳚ prā॒ṇena̭ sa॒ha varca̭sā gann |
āditpa̭śyā myu॒tavā̭ śṛṇo॒myāmā॒ ghoṣo̭ gacchati॒ vānna̭ āsām | manyḙ bhejā॒no a॒mṛta̭sya॒ tarhi॒ hira̭ṇyavarṇā॒ atṛ̭paṃ-ya~॒dā vaḥ̭ || 77c ||
35 nāsadāsīya sūktaṃ
(tai. brā. 2.8.9.3-2.8.9.7)
nāsa̭dāsī॒nno sadā̭sītta॒dānī᳚m | nāsī॒drajo॒ no vyo̭mā-pa॒royat | kimā va̭rīvaḥ॒ kuha॒kasya॒ śarmanṋ | abhaṃḥ॒ kimā̭sī॒-dgaha̭na-ṅgabhī॒ram || 78 ||
na mṛ॒tyu-ra॒mṛta॒-ntarhi॒ na | rātri̭yā॒ ahna̭ āsī-tprake॒taḥ | ānī̭da vā॒tagg sva॒dhayā॒ tadeka᳚m | tasmā᳚ddhā॒nya-nna pa॒raḥ kiñca॒nāsa̭ |
tama̭ āsī॒-ttama̭sā gū॒ḍhamagre᳚ prake॒tam | sa॒li॒lagṃ sarva̭ mā i॒dam | tu॒cche nā॒bhvapi̭hitaṃ॒ ~yadāsī᳚t | tama̭sa॒s tanma̭hi॒nā jā̭ya॒taika᳚m |
kāma॒stadagre॒ sama̭varta॒tādhi̭ | mana̭so॒ retaḥ̭ pratha॒maṃ-ya~dāsī᳚t || 79 ||
sa॒ to bandhu॒masa̭ti॒ nira̭vindann | hṛ॒di-pra॒tīṣyā̭ ka॒vayo̭ manī॒ṣā |
ti॒ra॒ścīno॒ vita̭to ra॒śmi-rḙṣām | a॒dhasvi̭dā॒sī(3) du॒pari̭svidāsī(3)t |
re॒to॒dhā ā̭sa-nmahi॒māna̭ āsann | sva॒dhā a॒vastā॒-tpraya̭tiḥ pa॒rastā᳚t |
ko a॒ddhā vḙda॒ka i॒ha pravo̭cat | kuta॒ ājā̭tā॒ kuta̭ i॒yaṃ-vi~sṛ̭ṣṭiḥ |
a॒rvāg de॒vā a॒sya vi॒sarja̭nāya | athā॒ ko vḙda॒ yata̭ ā ba॒bhūva̭ || 80 ||
i॒yaṃ-vi~sṛ̭ṣṭi॒-ryata̭ āba॒bhūva̭ | yadi̭ vā da॒dhe yadi̭ vā॒ na |
yo a॒syāddhya̭kṣaḥ para॒me vyo̭mann | so a॒ṅgavḙda॒ yadi̭ vā॒ na veda̭ |
kiggsvi॒dvanaṃ॒ ka u॒sa vṛ॒kṣa ā̭sīt | yato॒ dyāvā̭pṛthi॒vī ni̭ṣṭata॒kṣuḥ |
manī̭ṣiṇo॒ mana̭sā pṛ॒cchatedu॒tat | yada॒ddhyati̭ṣṭha॒-dbhuva̭nāni dhā॒rayanṋ | brahma॒vanaṃ॒ brahma॒ sa vṛ॒kṣa ā̭sīt | yato॒ dyāvā̭pṛthi॒vī ni̭ṣṭata॒kṣuḥ || manī̭ṣiṇo॒ mana̭sā॒ vibra̭vīmi vaḥ | brahmā॒ddhyati̭ṣṭha॒-dbhuva̭nāni dhā॒rayanṋ || 81 ||
36 bhāgya sūktaṃ
(tai. brā. 2.8.9.7-2.8.9.9)
prā॒tara॒gni-mprā॒tarindragṃ̭ havāmahe | prā॒ta-rmi॒trā varṷṇā prā॒tara॒śvinā᳚ |
prā॒ta-rbhagaṃ̭ pū॒ṣaṇaṃ॒ brahma̭ṇa॒spati᳚m | prā॒tassoma̭ mu॒ta ru॒dragṃ hṷvema || pra॒ta॒rjitaṃ॒ bhaga̭mu॒gragṃ hṷvema | va॒ya-mpu॒tramadi̭te॒ryo vi̭dha॒rtā | ā॒dhraści॒dya-mmanya̭māna-stu॒raści̭t | rājā̭ ci॒dya-mbhagaṃ̭ bha॒kṣītyāha̭ || 82 ||
bhaga॒praṇḙta॒-rbhaga॒satya̭rādhaḥ | bhage॒mā-ndhiya॒muda̭va॒ dada̭nnaḥ | bhaga॒praṇo̭ janaya॒ gobhi॒raśvaiḥ᳚ | bhaga॒ pranṛbhi̭-rnṛ॒vanta̭ssyāma || u॒tedānīṃ॒ bhaga̭vantassyāma | u॒ta prapi॒tva u॒ta maddhye॒ ahnā᳚m | u॒todi̭tā maghava॒n-thsūrya̭sya | va॒ya-nde॒vānāgṃ̭ suma॒tau syā̭ma || bhaga̭ e॒va bhaga̭vāgṃ astu devāḥ | tena̭ va॒ya-mbhaga̭vanta ssyāma || 83 ||
tantvā̭ bhaga॒ sarva॒ ijjo̭havīmi | sano̭ bhaga pura e॒tā bha̭ve॒ha || sama̭dhva॒rā-yo॒ṣaso̭-'namanta | da॒dhi॒krāvḙva॒ śuca̭ye pa॒dāya̭ | a॒rvā॒cī॒naṃ-va~̭su॒vidaṃ॒ bhaga̭nnaḥ | ratha̭mi॒vāśvā̭ vā॒jina॒ āva̭hantu || aśvā̭vatī॒-rgoma̭tī-rna u॒ṣāsaḥ̭ | vī॒rava̭tī॒-ssada̭mucchantu bha॒drāḥ | ghṛ॒ta-nduhā̭nā vi॒śvataḥ॒ prapī̭nāḥ | yū॒ya-mpā̭ta sva॒stibhi॒-ssadā̭naḥ || 84 (25) ||
37 nakṣatra sūktaṃ
(tai. brā. 3.1.1.1-3.1.3.3)
37.1 nakṣatraṃ - kṛttikā devatā - agniḥ
a॒gnirnaḥ̭ pātu॒ kṛtti̭kāḥ | nakṣa̭tra-nde॒vami̭ndri॒yam | i॒damā̭sāṃvi~cakṣa॒ṇam | ha॒virā॒san jṷhotana | yasya॒ bhānti̭ ra॒śmayo॒ yasya̭ ke॒tavaḥ̭ | yasye॒mā viśvā॒ bhuva̭nāni॒ sarvā᳚ | sa kṛtti̭kā bhira॒bhi-saṃ॒va~sā̭naḥ | a॒gnirno̭ de॒vassṷvi॒te da̭dhātu || 1 ||
37.2 nakṣatraṃ - rohiṇī devatā - prajāpatiḥ
pra॒jāpa̭te rohi॒ṇī vḙtu॒ patnī᳚ | vi॒śvarṷ̄pā bṛha॒tī ci॒trabhā̭nuḥ || 85 ||
sā no̭ ya॒jñasya̭ suvi॒te da̭dhātu | yathā॒ jīvḙma śa॒rada॒ssavī̭rāḥ | ro॒hi॒ṇī de॒vyuda̭gā-tpu॒rastā᳚t | viśvā̭ rū॒pāṇi̭ prati॒moda̭mānā | pra॒jāpa̭tigṃ ha॒viṣā̭ va॒rdhaya̭ntī | pri॒yā de॒vānā॒-mupa̭yātu ya॒jñam || 2 ||
37.3 nakṣatraṃ - mṛgaśīrṣaḥ devatā - somaḥ
somo॒ rājā̭ mṛgaśī॒ra॒.ṣeṇa॒ āganṋ | śi॒va-nnakṣa̭tra-mpri॒yama̭sya॒ dhāma̭ | ā॒pyāya̭māno bahu॒dhā janḙṣu | retaḥ̭ pra॒jāṃ-ya~ja̭māne dadhātu || 86 ||
yatte॒ nakṣa̭tra-mmṛgaśī॒r॒ṣamasti̭ | pri॒yagṃ rā̭ja-npri॒yata̭ma-mpri॒yāṇā᳚m | tasmai̭ te soma ha॒viṣā̭ vidhema | śanna̭ edhi dvi॒pade॒ śañcatṷṣpade || 3 ||
37.4 nakṣatraṃ - ārdrā devatā - rudraḥ
ā॒rdrayā̭ ru॒draḥ pratha̭mā na eti | śreṣṭho̭ de॒vānāṃ॒ pati̭raghni॒yānā᳚m | nakṣa̭tramasya ha॒viṣā̭ vidhema | mā naḥ̭ pra॒jāgṃ rī̭riṣa॒-nmota vī॒rān | he॒tī ru॒drasya॒ pari̭ṇo vṛṇaktu | ā॒rdrā nakṣa̭tra-ñjuṣatāgṃ ha॒virnaḥ̭ || 87 ||
pra॒mu॒ñcamā̭nau duri॒tāni॒ viśvā᳚ | apā॒ghaśagṃ̭ sannu-datā॒marā̭tim || 4 ||
37.5 nakṣatraṃ - punarvasu devatā - aditiḥ
puna̭rno de॒vyadi̭ti-sspṛṇotu | puna̭rvasū naḥ॒ puna॒retāṃ᳚-ya~॒jñam | puna̭rno de॒vā a॒bhiya̭ntu॒ sarve᳚ | punaḥ̭ punarvo ha॒viṣā̭ yajāmaḥ | e॒vā na de॒vyadi̭tirana॒rvā | viśva̭sya bha॒rtrī jaga̭taḥ prati॒ṣṭhā | puna̭rvasū ha॒viṣā̭ va॒rdhaya̭ntī | pri॒ya-nde॒vānā॒-mapyḙtu॒ pāthaḥ̭ || 5 (88) ||
37.6 nakṣatraṃ - puṣyaḥ devatā - bṛhaspatiḥ
bṛha॒spatiḥ̭ pratha॒mañjāya̭mānaḥ | ti॒ṣya̭-nnakṣa̭trama॒bhi samba̭bhūva | śreṣṭho̭ de॒vānāṃ॒ pṛta̭nāsu ji॒ṣṇuḥ | di॒śo nu॒ sarvā॒ abha̭yanno astu | ti॒ṣyaḥ̭ pu॒rastā̭du॒ta ma̭dhya॒to naḥ̭ | bṛha॒spati̭-rnaḥ॒ pari̭pātu pa॒ścāt | bādhḙ tā॒-ndveṣo॒ abha̭ya-ṅkṛṇutām | su॒vīrya̭sya॒ pata̭yasyāma || 6 ||
37.7 nakṣatraṃ -āśreṣaṃ devatā - sarpāḥ
i॒dagṃ sa॒rpebhyo̭ ha॒vira̭stu॒ juṣṭa᳚m | ā॒śre॒ṣā yeṣā̭ manu॒yanti॒ cetaḥ̭ || 89 ||
ye a॒ntari̭kṣa-mpṛthi॒vīṃ-kṣi॒yanti̭ | tena̭ ssa॒rpāso॒ hava॒māga̭miṣṭhāḥ | ye ro̭ca॒ne sūrya॒syāpi̭ sa॒rpāḥ | ye divaṃ̭ de॒vī-manṷsa॒ñcara̭nti | yeṣā̭māśre॒ṣā a̭nu॒yanti॒ kāma᳚m | tebhya̭-ssa॒rpebhyo॒ madhṷ-majjuhomi || 7 ||
37.8 nakṣatraṃ - maghā devatā - pitaraḥ
upa̭hūtāḥ pi॒taro॒ ye ma॒ghāsṷ | mano̭javasa-ssu॒kṛta̭-ssukṛ॒tyāḥ | te no॒ nakṣa̭tre॒ hava॒māga̭miṣṭhāḥ | sva॒dhābhi̭-rya॒jña-mpraya̭ta-ñjuṣantām || 90 ||
ye a̭gnida॒gdhā ye-'na̭gni-dagdhāḥ | yḙ-'mu~lo॒ka-mpi॒taraḥ̭ kṣi॒yanti̭ | yāgśca̭ vi॒dmayāgṃ ṷ ca॒ na pra̭vi॒dma | ma॒ghāsṷ ya॒jñagṃ sukṛ̭ta-ñjuṣantām || 8 ||
37.9 nakṣatraṃ - pūrvaphalgṷnī devatā - aryamā
gavāṃ॒ patiḥ॒ phalgṷnī-nāmasi॒ tvam | tada̭ryaman varuṇa mitra॒ cārṷ | tantvā̭ va॒yagṃ sa̭ni॒tāragṃ̭ sanī॒nām | jī॒vā jīva̭nta॒mupa॒ saṃvi~̭śema | yene॒mā viśvā॒ bhuva̭nāni॒ sañji̭tā | yasya̭ de॒vā a̭nusaṃ॒ya~nti॒ cetaḥ̭ || 91 ||
a॒rya॒mā rājā॒-'jara॒stu vi̭ṣmān | phalgṷnīnā-mṛṣa॒bho ro̭ravīti || 9 ||
37.10 nakṣatraṃ - uttara pha̭lgunī devatā - bhagaḥ
śreṣṭho̭ de॒vānāṃ᳚ bhagavo bhagāsi | tattvā̭ viduḥ॒ phalgṷnī॒-stasya̭ vittāt | a॒smabhyaṃ̭-kṣa॒trama॒jaragṃ̭ su॒vīrya᳚m | goma॒daśva̭-va॒dupa॒sannṷ-de॒ha | bhago̭ha dā॒tā bhaga॒ itpra̭dā॒tā | bhago̭ de॒vīḥ phalgṷnī॒-rāvi̭veśa | bhaga॒syetta-mpra̭sa॒va-ṅga̭mema | yatra̭ de॒vai-ssa̭dha॒mādaṃ̭ madema | || 10/ 92 ||
37.11 nakṣatraṃ - hastaḥ devatā - savita
āyā̭tu de॒va-ssa̭vi॒to pa̭yātu | hi॒ra॒ṇyayḙna su॒vṛtā॒ rathḙna | vaha॒n॒. hastagṃ̭ su॒bhagaṃ̭ ~vidma॒nāpa̭sam | pra॒yaccha̭ntaṃ॒ papṷriṃ॒ puṇya॒maccha̭ | hastaḥ॒ praya̭ccha tva॒mṛtaṃ॒ ~vasī̭yaḥ | dakṣi̭ṇena॒ prati̭gṛbhṇīma enat |
dā॒tāra̭-ma॒dya sa̭vi॒tā vi̭deya | yo no॒ hastā̭ya prasu॒vāti̭ ya॒jñam || 11 ||
37.12 nakṣatraṃ - citrā devatā - tvaṣṭā
tvaṣṭā॒ nakṣa̭tra-ma॒bhyḙti ci॒trām | su॒bhagṃ sa̭saṃyu~va॒tigṃ roca̭mānām || 93 ||
ni॒ve॒śaya̭nna॒-mṛtā॒-nmartyāg̭śca | rū॒pāṇi̭ pi॒gṃ॒śa-nbhuva̭nāni॒ viśvā᳚ | tanna॒stvaṣṭā॒ tadṷ ci॒trā vica̭ṣṭām | tannakṣa̭tra-mbhūri॒dā a̭stu॒ mahya᳚m | tannaḥ̭ pra॒jāṃ-vī~॒rava̭tīgṃ sanotu | gobhi̭rno॒ aśvai॒-ssama̭naktu ya॒jñam || 12 ||
37.13 nakṣatraṃ - svātī devatā - vāyuḥ
vā॒yu-rnakṣa̭tra-ma॒bhyḙti॒ niṣṭyā᳚m | ti॒gmaśṛṃ̭go vṛṣa॒bho rorṷvāṇaḥ | sa॒mī॒raya॒-nbhuva̭nā māta॒riśvā᳚ | apa॒ dveṣāgṃ̭si nudatā॒marā̭tīḥ || 94 ||
tanno̭ vā॒yastadu॒ niṣṭyā̭ śṛṇotu | tannakṣa̭tra-mbhūri॒dā a̭stu॒ mahya᳚m | tanno̭ de॒vāso॒ anṷ jānantu॒ kāma᳚m | yathā॒ tarḙma duri॒tāni॒ viśvā᳚ || 13 ||
37.14 nakṣatraṃ - viśākhā devatā - indrāgnīḥ
dū॒ra-ma॒smacchatra̭vo yantu bhī॒tāḥ | tadi̭ndrā॒gnī kṛ̭ṇutāṃ॒ ta-dviśā̭khe | tanno̭ de॒vā anṷmadantu ya॒jñam | pa॒ścā-tpu॒rastā॒-dabha̭yanno astu | nakṣa̭trāṇā॒-madhi̭patnī॒ viśā̭khe | śreṣṭhā̭-vindrā॒gnī bhuva̭nasya go॒pau || 95 ||
viṣṷ̄ca॒-śśatrṷ̄napa॒bādha̭mānau | apa॒kṣudha̭-nnudatā॒marā̭tim | || 14 ||
37.15 paurṇamāsi
pū॒rṇā pa॒ścādu॒ta pū॒rṇā pu॒rastā᳚t | unma̭dhya॒taḥ pau᳚rṇamā॒sī ji̭gāya | tasyāṃ᳚ de॒vā adhi̭ saṃ॒va~sa̭ntaḥ | u॒tta॒me nāka̭ i॒ha mā̭dayantām | pṛ॒thvī su॒varcā̭ yuva॒ti-ssa॒joṣāḥ᳚ | pau॒rṇa॒mā॒syuda̭gā॒-cchobha̭mānā | ā॒pyā॒ya-ya̭ntī duri॒tāni॒ viśvā᳚ | u॒ru-nduhāṃ॒ ya~ja̭mānāya ya॒jñam || 15/96 (26) ||
37.16 nakṣatraṃ - anūrādhā devatā - mitraḥ
ṛ॒ddhyāsma̭ ha॒vyai-rnama̭sopa॒sadya̭ | mi॒tra-nde॒va-mmi̭tra॒dheya̭nno astu | a॒nū॒rā॒dhān. ha॒viṣā̭ va॒rdhaya̭ntaḥ | śa॒ta-ñjī̭vema śa॒rada॒ssavī̭rāḥ | ci॒traṃ-nakṣa̭tra॒-muda̭gā-tpu॒rastā᳚t | a॒nū॒rā॒dhāsa॒ iti॒ ya-dvada̭nti | tanmi॒tra ḙti pa॒thibhi̭-rdeva॒yānaiḥ᳚ | hi॒ra॒ṇyayai॒-rvita̭tai-ra॒ntari̭kṣe || 16 ||
37.17 nakṣatraṃ - jyeṣṭhā devatā - indraḥ
indro᳚ jye॒ṣṭhā manu॒ nakṣa̭trameti | yasmi̭n vṛ॒traṃ-vṛ~̭tra॒ tūryḙ ta॒tāra̭ || 97 ||
tasmi̭n va॒ya-ma॒mṛtaṃ॒ duhā̭nāḥ | kṣudha̭ntarema॒ duri̭tiṃ॒ duri̭ṣṭim | pu॒ra॒nda॒rāya̭ vṛṣa॒bhāya̭ dhṛ॒ṣṇave᳚ | aṣā̭ḍhāya॒ saha̭mānāya mī॒ḍhuṣe᳚ | indrā̭ya jye॒ṣṭhā madhṷma॒dduhā̭nā | u॒ru-ṅkṛ̭ṇotu॒ yaja̭mānāya lo॒kam || 17 ||
37.18 nakṣatraṃ - mūlaṃ devatā - prajāpatiḥ
mūlaṃ̭ pra॒jāṃ-vī~॒rava̭tīṃ-vi~deya | parā᳚cyetu॒ nir-ṛ̭tiḥ parā॒cā | gobhi॒-rnakṣa̭tra-mpa॒śubhi॒-ssama̭ktam | aha̭-rbhūyā॒-dyaja̭mānāya॒ mahya᳚m || 98 ||
aha̭rno a॒dya sṷvi॒te da̭dhātu | mūlaṃ॒ nakṣa̭tra॒miti॒ ya-dvada̭nti | parā̭cīṃ-vā~॒cā nir-ṛ̭ti-nnudāmi | śi॒va-mpra॒jāyai̭ śi॒vama̭stu॒ mahya᳚m || 18 ||
37.19 nakṣatraṃ - pūrvāṣāḍhā devatā - āpaḥ
yā di॒vyā āpaḥ॒ paya̭sā sambabhū॒vuḥ | yā a॒ntari̭kṣa u॒ta pārthi̭vī॒ryāḥ |
yāsā̭maṣā॒ḍhā a̭nu॒yanti॒ kāma᳚m | tā na॒ āpa॒-śśagg syo॒nā bha̭vantu | yāśca॒ kūpyā॒ yāśca̭ nā॒dyā᳚-ssamu॒driyāḥ᳚ | yāśca̭ vaiśa॒ntīru॒ta prā̭sa॒cīryāḥ || 99 ||
yāsā̭maṣā॒ḍhā madhṷ bha॒kṣaya̭nti | tā na॒ āpa॒-śśagg syo॒nā bha̭vantu || 19 ||
37.20 nakṣatraṃ - uttarāṣāḍhā devatā - viśvedevaḥ
tanno॒ viśve॒ upa̭ śṛṇvantu de॒vāḥ | tada̭ṣā॒ḍhā a॒bhi saṃya~̭ntu ya॒jñam | tannakṣa̭tra-mprathatā-mpa॒śubhyaḥ̭ | kṛ॒ṣi-rvṛ॒ṣṭi-ryaja̭mānāya kalpatām | śu॒bhrāḥ ka॒nyā̭ yuva॒taya̭-ssu॒peśa̭saḥ | ka॒rma॒kṛta̭-ssu॒kṛto̭ vī॒ryā̭vatīḥ | viśvā᳚-nde॒vān. ha॒viṣā̭ va॒rdhaya̭ntīḥ | a॒ṣā॒ḍhāḥ kāma॒ mupa̭yāntu ya॒jñam || 20/100 ||
37.21 nakṣatraṃ - abhijida devatā - brahmā
yasmi॒-nbrahmā॒-'bhyaja̭ya॒-thsarva̭me॒tat | a॒muñca̭ lo॒ka mi॒damṷ̄ca॒ sarvaṃ᳚| tanno॒ nakṣa̭tra-mabhi॒ji-dvi॒jitya̭ | śriya̭-ndadhā॒tvahṛ̭ṇīyamānam | u॒bhau lo॒kau brahma̭ṇā॒ sañji̭te॒mau | tanno॒ nakṣa̭tra-mabhi॒ji-d
vica̭ṣṭām | tasmi̭n va॒ya-mpṛta̭nā॒ ssañja̭yema | tanno̭ de॒vāso॒ anṷjānantu॒ kāma᳚m || 21 ||
37.22 nakṣatraṃ - śravaṇaṃ devatā - viṣṇuḥ
śṛ॒ṇvanti̭ śro॒ṇā-ma॒mṛta̭sya go॒pām | puṇyā̭masyā॒ upa̭śṛṇomi॒ vāca᳚m || 101 ||
ma॒hī-nde॒vīṃ-vi~ṣṇṷpatnī majū॒ryām | pra॒tīcī̭ menāgṃ ha॒viṣā̭ yajāmaḥ | tre॒dhā viṣṇṷ-rurugā॒yo vica̭krame | ma॒hī-ndivaṃ̭ pṛthi॒vī-ma॒ntari̭kṣam |
tacchro॒ṇaiti॒ śrava̭-i॒cchamā̭nā | puṇya॒gg॒ ślokaṃ॒ ~yaja̭mānāya kṛṇva॒tī || 22 ||
37.23 nakṣatraṃ - śraviṣṭā devatā - vasavaḥ
a॒ṣṭau de॒vā vasa̭vasso॒myāsaḥ̭ | cata̭sro de॒vī ra॒jarā॒-śśravi̭ṣṭhāḥ | te ya॒jña-mpā᳚ntu॒ raja̭saḥ pa॒rastā᳚t | saṃ॒va~॒thsa॒rīṇa̭-ma॒mṛtagg̭ sva॒sti || 102 ||
ya॒jña-nnaḥ̭ pāntu॒ vasa̭vaḥ pu॒rastā᳚t | da॒kṣi॒ṇa॒to̭-'bhiya̭ntu॒ śravi̭ṣṭhāḥ | puṇya॒nnakṣa̭trama॒bhi saṃvi~̭śāma | mā no॒ arā̭ti-ra॒ghaśa॒gṃ॒ sāganṋ || 23 ||
37.24 nakṣatraṃ - śatabhiṣak devatā - varuṇaḥ
kṣa॒trasya॒ rājā॒ varṷṇo-'dhirā॒jaḥ | nakṣa̭trāṇāgṃ śa॒tabhi̭ṣa॒g vasi̭ṣṭhaḥ | tau de॒vebhyaḥ̭ kṛṇuto dī॒rghamāyuḥ̭ | śa॒tagṃ sa॒hasrā̭ bheṣa॒jāni̭ dhattaḥ | ya॒jñanno॒ rājā॒ varṷṇa॒ upa̭yātu | tanno॒ viśvḙ a॒bhisaṃya~̭ntu de॒vāḥ || 103 ||
tanno॒ nakṣa̭tragṃ śa॒tabhi̭ṣag juṣā॒ṇam | dī॒rghamāyuḥ॒ prati̭ra-dbheṣa॒jāni̭ || 24 ||
37.25 nakṣatraṃ - pūrvaproṣṭhapadā devatā - ajayekapādaḥ
a॒ja eka̭pā॒-duda̭gā-tpu॒rastā᳚t | viśvā̭ bhū॒tāni̭ prati॒ moda̭mānaḥ | tasya̭ de॒vāḥ pra̭sa॒vaṃ-ya~̭nti॒ sarve᳚ | pro॒ṣṭha॒pa॒dāso̭ a॒mṛta̭sya go॒pāḥ | vi॒bhrāja̭māna-ssamidhā॒na u॒graḥ | ā-'ntari̭kṣa-maruha॒da-ga॒ndyām | tagṃ sūrya̭-nde॒va-ma॒jameka̭pādam | pro॒ṣṭha॒pa॒dāso॒ anṷyanti॒ sarve᳚ || 25 / 104 ||
37.26 nakṣatraṃ - uttaraproṣṭhapadā devatā - ahirbuddhniyaḥ
ahi̭ rbu॒ddhniyaḥ॒ pratha̭māna eti | śreṣṭho̭ de॒vānā̭mu॒ta mānṷṣāṇām | ta-mbrā᳚hma॒ṇā-sso̭ma॒pā-sso॒myāsaḥ̭ | pro॒ṣṭha॒pa॒dāso̭ a॒bhira̭kṣanti॒ sarve᳚ | ca॒tvāra॒ eka̭ma॒bhi karma̭ de॒vāḥ | pro॒ṣṭha॒pa॒dāsa॒ iti॒ yān. vada̭nti | te bu॒ddhaniyaṃ̭ pari॒ṣadyagg̭ stu॒vantaḥ̭ | ahigṃ̭ rakṣanti॒ nama̭sopa॒sadya̭ || 26 ||
37.27 nakṣatraṃ - revatī devatā - pūṣā
pū॒ṣā re॒vatyanvḙti॒ panthā᳚m | pu॒ṣṭi॒patī̭ paśu॒pā vāja̭bastyau || 105 ||
i॒māni̭ ha॒vyā praya̭tā juṣā॒ṇā | su॒gairno॒ yānai॒rupa̭yātāṃ-ya~॒jñam | kṣu॒drā-npa॒śū-nra̭kṣatu re॒vatī̭ naḥ | gāvo̭ no॒ aśvā॒gṃ॒ anvḙtu pū॒ṣā | anna॒gṃ॒ rakṣa̭ntau bahu॒dhā virṷ̄pam | vājagṃ̭ sanutāṃ॒ ~yaja̭mānāya ya॒jñam || 27 ||
37.28 nakṣatraṃ - aśvinī devatā - aśvinī deva
tada॒śvinā̭-vaśva॒yujopa̭yātām | śubha॒ṅgami̭ṣṭhau su॒yamḙbhi॒raśvaiḥ᳚ | svannakṣa̭tragṃ ha॒viṣā॒ yaja̭ntau | madhvā॒ sampṛ̭ktau॒ yajṷṣā॒ sama̭ktau || 106 ||
yau de॒vānā᳚-mbhi॒ṣajaṷ havyavā॒hau | viśva̭sya dū॒tā-va॒mṛta̭sya go॒pau | tau nakṣa̭traṃ-jujuṣā॒ṇo-pa̭yātām | namo॒-'śvibhyāṃ᳚ kṛṇumo-'śva॒yugbhyā᳚m || 28 ||
37.29 nakṣatraṃ - apabharaṇī devatā - yamaḥ
apa̭ pā॒pmānaṃ॒ bhara̭ṇī-rbharantu | ta-dya॒mo rājā॒ bhaga̭vā॒n॒. vica̭ṣṭām | lo॒kasya॒ rājā̭ maha॒to ma॒hān. hi | su॒gannaḥ॒ panthā॒mabha̭ya-ṅkṛṇotu | yasmi॒-nnakṣa̭tre ya॒ma eti॒ rājā᳚ | yasmi̭nnena-ma॒bhyaṣiṃ̭canta de॒vāḥ | tada̭sya ci॒tragṃ ha॒viṣā̭ yajāma | apa̭ pā॒pmānaṃ॒ bhara̭ṇī-rbharantu || 29 ||
37.30 amāvāsi
ni॒veśa̭nī॒ yattḙ de॒vā ada̭dhuḥ |
ni॒veśa̭nī sa॒ṅgama̭nī॒ vasṷ̄nāṃ॒ ~viśvā̭ rū॒pāṇi॒ vasū᳚nyā-ve॒śaya̭ntī | sa॒ha॒sra॒po॒ṣagṃ su॒bhagā॒ rarā̭ṇā॒ sā na॒ āga॒n varca̭sā saṃvi~dā॒nā |
yattḙ de॒vā ada̭dhu-rbhāga॒dheya॒-mamā̭vāsye
saṃ॒va~sa̭nto mahi॒tvā | sā no̭ ya॒jña-mpi̭pṛhi viśvavāre ra॒yinno̭ dhehi subhage su॒vīraṃ᳚ || 30/107 (27) ||
37.31 candramā
navo̭ navo bhavati॒ jāya̭māno॒ yamā̭di॒tyā a॒gṃ॒śumā᳚-pyā॒yaya̭nti |
navo̭ navo bhavati॒ jāya̭mā॒no-'hnā᳚-ṅke॒tu-ru॒ṣasā̭ me॒tyagre᳚ |
bhā॒ga-nde॒vebhyo॒ vida̭dhātyā॒ya-npraca॒ndramā᳚stirati dī॒rghamāyuḥ̭ |
yamā̭di॒tyā a॒gṃ॒śumā᳚pyā॒yaya̭nti॒ yamakṣi̭ta॒-makṣi̭tayaḥ॒ piba̭nti |
tena̭ no॒ rājā॒ varṷṇo॒ bṛha॒spati॒ rāpyā̭yayantu॒ bhuva̭nasya go॒pāḥ |
37.32 aho rātrī
ye virṷ̄pe॒ sama̭nasā saṃ॒vya~ya̭ntī | sa॒mā॒na-ntantuṃ̭ paritā-ta॒nāte᳚ |
vi॒bhū pra॒bhū a̭nu॒bhū vi॒śvato̭ huve | te no॒ nakṣa̭tre॒ hava॒māga̭metam |
va॒ya-nde॒vī brahma̭ṇā saṃvi~dā॒nāḥ | su॒ratnā̭so de॒vavī̭tiṃ॒ dadhā̭nāḥ || 108 ||
a॒ho॒rā॒tre ha॒viṣā̭ va॒rdhaya̭ntaḥ | ati̭ pā॒pmāna॒-mati̭muktyā gamema ||
37.33 uṣā
pratyṷva dṛśyāya॒tī | vyu॒cchantī̭ duhi॒tā di॒vaḥ | a॒po ma॒hī vṛ̭ṇute॒ cakṣṷṣā | tamo॒ jyoti̭ṣ-kṛṇoti sū॒narī᳚ |
udu॒ striyā᳚ssacate॒ sūryaḥ̭ | sa cā̭ u॒dyannakṣa̭tra marci॒mat |
tave dṷṣo॒ vyuṣi॒ sūrya̭sya ca | sambha॒ktena̭ gamemahi || 109 ||
37.34 nakṣatraḥ
tanno॒ nakṣa̭tra marci॒mat | bhā॒nu॒matteja̭ u॒cchara̭t | upa̭ ya॒jñami॒hāga̭mat | pranakṣa̭trāya de॒vāya̭ | indrā॒yendugṃ̭ havāmahe | sa na̭ ssavi॒tā sṷva-thsa॒nim | pu॒ṣṭi॒dāṃ-vī~॒rava̭ttamam ||
37.35 sūryaḥ
udu॒tya-ñci॒tram ||
udu॒tya-ñjā॒tavḙdasa-nde॒vaṃ-va~̭hanti ke॒tavaḥ̭ | dṛ॒śe viśvā̭ya॒ sūrya᳚m |
ci॒tra-nde॒vānā॒ muda̭gā॒danī̭kaṃ॒ cakṣṷ-rmi॒trasya॒ varṷṇasyā॒gneḥ || 110 ||
ā-'prā॒ dyāvā̭pṛ॒thivī a॒ntari̭kṣa॒ sūrya̭ ā॒tmā jaga̭tasta॒sthuṣa̭śca ||
37.36 aditiḥ
adi̭tirna uruṣyatu ma॒hīmū॒ṣu mā॒tara᳚m ||
adi̭tirna uruṣya॒-tvadi̭ti॒-śśarma̭ yacchatu | adi̭tiḥ pā॒tvagṃ ha̭saḥ ||
ma॒hīmū॒ṣu mā॒taragṃ̭ suvra॒tānā̭-mṛ॒tasya॒ patnī॒ mava̭se huvema |
tu॒vi॒kṣa॒trā-ma॒jara̭ntī murū॒cīgṃ su॒śarmā̭ṇa॒-madi̭tigṃ su॒praṇī̭tim |
37.37 viṣṇuḥ
i॒daṃ-vi~ṣṇu॒ pratadviṣṇuḥ̭ ||
i॒daṃ-vi~ṣṇu॒-rvica̭krame tre॒dhā nida̭dhe pa॒dam | samṷ̄ḍhamasya pāgṃ su॒re ||
pratadviṣṇṷ stavate vī॒ryā̭ya | mṛ॒go na bhī॒maḥ kṷca॒ro gi̭ri॒ṣṭhāḥ | yasyo॒ruṣṷ tri॒ṣu vi॒krama̭ṇeṣu | adhi̭kṣi॒yanti॒ bhuva̭nāni॒ viśvā᳚ || 111 ||
37.38 agniḥ
a॒gni-rmū॒rdhā bhuvaḥ̭ ||
a॒gni-rmū॒rdhā di॒vaḥ ka॒kutpatiḥ̭ pṛthi॒vyā a॒yam | a॒pāgṃ retāgṃ̭si jinvati || bhuvo̭ ya॒jñasya॒ raja̭saśca ne॒tā yatrā̭ ni॒yudbhi॒-ssaca̭se
śi॒vābhiḥ̭ | di॒vi mū॒rdhānaṃ̭ dadhiṣe suva॒r॒ṣā-ñji॒hvāma̭gne cakṛṣe havya॒vāha᳚m |
37.39 anumata
anṷno॒-'dyānṷmati॒-ranvida̭numate॒ tvam ||
anṷno॒-'dyānṷmati rya॒jña-nde॒veṣṷ manyatām | a॒gniśca̭ havya॒vāha̭no॒ bhava̭tā-ndā॒śuṣe॒ mayaḥ̭ |
anvida̭numate॒ tva-mmanyā̭sai॒ śañca̭ naḥ kṛdhi | kratve॒ dakṣā̭ya no hinu॒ praṇa॒ āyūgṃ̭ṣi tāriṣaḥ |
37.40 havyavāhaḥ (agniḥ)
ha॒vya॒vāha॒gg॒ svi̭ṣṭam ||
ha॒vya॒vāha̭mabhi-māti॒ṣāha᳚m | ra॒kṣo॒haṇaṃ॒ pṛta̭nāsu ji॒ṣṇum |
jyoti̭ṣmantaṃ॒ dīdya̭taṃ॒ pura̭ndhim | a॒gnigg svi̭ṣṭa॒ kṛta॒mā hṷvema |
svi̭ṣṭa magne a॒bhita-tpṛ̭ṇāhi | viśvā̭ deva॒ pṛta̭nā a॒bhiṣya |
u॒runnaḥ॒ panthā᳚-mpradi॒śan vibhā̭hi | jyoti̭ṣmaddhehya॒ jara̭nna॒ āyuḥ̭ || 112/28 ||
38 nakṣatra upahoma mantrāḥ
(tai. brā. 3.1.4.1-3.1.5.15)
38.1 kṛttikā
a॒gnaye॒ svāhā॒ kṛtti̭kābhya॒ ssvāhā᳚ | a॒bāṃyai~॒ svāhā̭ du॒lāyai॒ svāhā᳚ | ni॒ta॒tnyai svāhā॒ 'bhraya̭ntyai॒ svāhā᳚ | me॒ghaya̭ntyai॒ svāhā̭ va॒r॒ṣaya̭ntyai॒ svāhā᳚ | cu॒pu॒ṇīkā̭yai॒ svāhā᳚ ||
38.2 rohiṇī
pra॒jāpa̭taye॒ svāhā̭ rohi॒ṇyai svāhā᳚ | roca̭mānāyai॒ svāhā᳚ pra॒jābhya॒ svāhā᳚ ||
38.3 mṛgaśī.rṣaḥ
somā̭ya॒ svāhā̭ mṛgaśī॒r॒ṣāya॒ svāhā᳚ | i॒nva॒kābhya॒ ssvāhauṣa̭dhībhya॒ ssvāhā᳚ | rā॒jyāya॒ svāhā॒-'bhiji̭tyai॒ svāhā᳚ || 113 ||
38.4 ārdrā
ru॒drāya॒ svāhā॒-''rdrāyai॒ svāhā᳚ | pinva̭mānāyai॒ svāhā̭ pa॒śubhya॒ ssvāhā᳚ ||
38.5 punarvasu
adi̭tyai॒ svāhā॒ puna̭rvasubhyām | svāhā bhū᳚tyai॒ svāhā॒ prajā᳚tyai॒ svāhā᳚ ||
38.6 puṣyaḥ
bṛha॒spata̭ye॒ svāhā̭ ti॒ṣyā̭ya॒ svāhā᳚ | bra॒hma॒va॒rca॒sāya॒ svāhā᳚ ||
38.7 āśreṣa
sa॒rpebhya॒ ssvāhā᳚ ''śre॒ṣābhya॒ ssvāhā᳚ | da॒nda॒śūke᳚bhya॒ ssvāhā᳚ ||
38.8 maghā
pi॒tṛbhya॒ ssvāhā̭ ma॒ghābhyaḥ̭ | svāhā̭ 'na॒ghābhya॒ ssvāhā̭ 'ga॒dābhyaḥ̭ | svāhā̭rundha॒tībhya॒ ssvāhā᳚ || 114 ||
38.9 pūrva pha̭lgunī
a॒rya॒mṇe svāhā॒ phalgṷnībhyā॒g॒ svāhā᳚ | pa॒śubhya॒ ssvāhā᳚ ||
38.10 uttara pha̭lgunī
bhagā̭ya॒ svāhā॒ phalgṷnībhyā॒g॒ svāhā᳚ | śraiṣṭhyā̭ya॒ svāhā᳚ ||
38.11 hastaḥ
sa॒vi॒tre svāhā॒ hastā̭ya | svāhā̭ dada॒te svāhā̭ pṛṇa॒te | svāhā᳚ pra॒yaccha̭te॒ svāhā᳚ pratigṛbhṇa॒te svāhā᳚ ||
38.12 citrā
tvaṣṭre॒ svāhā̭ ci॒trāyai॒ svāhā᳚ | caitrā̭ya॒ svāhā᳚ pra॒jāyai॒ svāhā᳚ ||
38.13 svāti
vā॒yave॒ svāhā॒ niṣṭyā̭yai॒ svāhā᳚ | kā॒ma॒cārā̭ya॒ svāhā॒ 'bhiji̭tyai॒ svāhā᳚ ||
38.14 viśākhā
i॒ndrā॒gnibhyā॒g॒ svāhā॒ viśā̭khābhyā॒g॒ svāhā᳚ | śraiṣṭhyā̭ya॒ svāhā॒ 'bhiji̭tyai॒ svāhā᳚ ||
38.15 paurṇamāsi
pau॒rṇa॒mā॒syai svāhā॒ kāmā̭ya॒ svāhā ga̭tyai॒ svāhā᳚ || 115 (29) ||
38.16 anūrādhā
mi॒trāya॒ svāhā̭-'nūrā॒dhebhya॒ ssvāhā᳚ | mi॒tra॒dheyā̭ya॒ svāhā॒-'bhiji̭tyai॒ svāhā᳚ ||
38.17 jyeṣṭhā
indrā̭ya॒ svāhā᳚ jye॒ṣṭhāyai॒ svāhā᳚ | jyaiṣṭhyā̭ya॒ svāhā॒-'bhiji̭tyai॒ svāhā᳚ ||
38.18 mūlaṃ
pra॒jāpa̭taye॒ svāhā॒ mūlā̭ya॒ svāhā᳚ | pra॒jāyai॒ svāhā᳚ ||
38.19 pūrvāṣāḍhā
a॒dbhya ssvāhā̭ 'ṣā॒ḍhābhya॒ ssvāhā᳚ | sa॒mu॒drāya॒ svāhā॒ kāmā̭ya॒ svāhā᳚ | a॒bhiji̭tyai॒ svāhā᳚ ||
38.20 uttarāṣāḍhā
viśve᳚bhyo de॒vebhya॒ ssvāhā̭ 'ṣā॒ḍhābhya॒ ssvāhā᳚ | a॒na॒pa॒ja॒yyāya॒ svāhā॒ jityai॒ svāhā᳚ || 116 ||
38.21 abhijit
brahma̭ṇe॒ svāhā̭ 'bhi॒jite॒ svāhā᳚ | bra॒hma॒lo॒kāya॒ svāhā॒ 'bhiji̭tyai॒ svāhā᳚ ||
38.22 śravaṇaṃ
viṣṇa̭ve॒ svāhā᳚ śro॒ṇāyai॒ svāhā᳚ | ślokā̭ya॒ svāhā᳚ śru॒tāya॒ svāhā᳚ ||
38.23 śraviṣṭhā
vasṷbhya॒ ssvāhā॒ śravi̭ṣṭhābhya॒ ssvāhā᳚ | agrā̭ya॒ svāhā॒ parī᳚tyai॒ svāhā᳚ ||
38.24 śatabhiṣak
varṷṇāya॒ svāhā̭ śa॒tabhi̭ṣaje॒ svāhā᳚ | bhe॒ṣa॒jebhya॒ ssvāhā ᳚ ||
38.25 pūrva proṣṭhapadā
a॒jāyaika̭pade॒ svāhā᳚ proṣṭhapa॒debhya॒ ssvāhā᳚ || 117 ||
teja̭se॒ svāhā᳚ brahmavarca॒sāya॒ svāhā᳚ ||
38.26 uttara proṣṭhapadā
aha̭ye bu॒dhniyā̭ya॒ svāhā᳚ proṣṭhapa॒debhya॒ ssvāhā᳚ | pa॒ti॒ṣṭhāyai॒ svāhā᳚ ||
38.27 revati
pū॒ṣṇe svāhā̭ re॒vatyai॒ svāhā᳚ | pa॒śubhya॒ ssvāhā᳚ ||
38.28 aśvinī
a॒śvibhyā॒g॒ svāhā᳚ 'śva॒yugbhyā॒g॒ svāhā ᳚| śrotrā̭ya॒ svāhā॒ śrutyai॒ svāhā᳚ ||
38.29 apabharaṇi
ya॒māya॒ svāhā̭ 'pa॒bhara̭ṇībhya॒ ssvāhā᳚ | rā॒jyāya॒ svāhā॒ 'bhiji̭tyai॒ svāhā᳚ ||
38.30 amāvāsi
a॒ma॒vā॒syā̭yai॒ svāhā॒ kāmā̭ya॒ svāhā ''ga̭tyai॒ svāhā᳚ || 118 (30) ||
38.31 candramā
ca॒ndrama̭se॒ svāhā᳚ pratī॒dṛśyā̭yai॒ svāhā᳚ | a॒ho॒rā॒trebhya॒ ssvāhā᳚-'rdhamā॒sebhya॒ ssvāhā᳚ | māse᳚bhya॒ ssvāha॒rtubhya॒ ssvāhā᳚ | sa॒va॒nthsa॒rāya॒ svāhā᳚ ||
38.32 aho rātrī
ahne॒ svāhā॒ rātri̭yai॒ svāhā᳚ | ati̭muktyai॒ svāhā᳚ ||
38.33 uṣā
u॒ṣase॒ svāhā॒ vyṷṣṭyai॒ svāhā᳚ | vyū॒ṣuṣyai॒ svāhā᳚ vyu॒cchantyai॒ svāhā᳚ | vyṷṣṭāyai॒ svāhā᳚ ||
38.34 nakṣatraḥ
nakṣa̭trāya॒ svāho̭deṣyate॒ svāhā᳚ || 119 ||
u॒dya॒te svāho-di̭tāya॒ svāhā᳚ | hara̭se॒ svāhā॒ bhara̭se॒ svāhā᳚ |
bhrāja̭se॒ svāhā॒ teja̭se॒ svāhā᳚ | tapa̭se॒ svāhā᳚ brahmavarca॒sāya॒ svāhā᳚ ||
38.35 sūryaḥ
sūryā̭ya॒ svāhā॒ nakṣa̭trebhya॒ ssvāhā᳚ | pa॒ti॒ṣṭhāyai॒ svāhā᳚ ||
38.36 aditiḥ
adi̭tyai॒ svāhā᳚ prati॒ṣṭhāyai॒ svāhā᳚ ||
38.37 viṣṇuḥ
viṣṇa̭ve॒ svāhā̭ ya॒jñāya॒ svāhā᳚ | pra॒ti॒ṣṭhāyai॒ svāhā᳚ || 120 ||
da॒dhi॒krāvṇṇo̭ akāriṣaṃ
da॒dhi॒krāvṇṇo̭ akāriṣam | ji॒ṣṇo raśva̭sya vā॒jinaḥ̭ | su॒ra॒bhi no॒ mukhā̭ kara॒t | praṇa॒ āyūgṃ̭ṣi tāriṣat | āpo॒hiṣṭhā ma̭yo॒bhuva॒stā na̭ ū॒rje da̭dhātana | ma॒he raṇā̭ya॒ cakṣa̭se |
yo va̭śśi॒vata̭mo॒ rasa॒stasya̭ bhājayate॒ ha naḥ̭ | u॒śa॒tīri̭va mā॒taraḥ̭ | tasmā॒ ara̭ṅgamāma vo॒ yasya॒ kṣayā̭ya॒ jinva̭tha | āpo̭ ja॒naya̭thā ca naḥ || 121 (32) ||
39 varuṇa sūktaṃ
(tai. saṃ. 1.5.11.3)
udṷtta॒maṃ-va~̭ruṇa॒ pāśa̭ma॒sma-davā̭dha॒maṃ-vi~ma̭dhya॒magg śra̭thāya |
athā ̭va॒yamā̭ditya vra॒te tavānā̭gaso॒ adi̭taye syāma || (tai. saṃ. 1.2.8.1 )
asta̭bhnā॒ddhyā-mṛ̭ṣa॒bho a॒ntari̭kṣa॒-mami̭mīta-vari॒māṇa̭-mpṛthi॒vyā
ā-'sī̭da॒dviśvā॒ bhuva̭nāni sa॒mrā-ḍviśvettāni॒ varṷṇasya vra॒tāni̭ || (tai. saṃ. 3.4.11.6)
yatkiñce॒daṃ-va~̭ruṇa॒ daivye॒ janḙ-'bhidro॒ha-mma̭nu॒ṣyā᳚-ścarā̭masi |
aci̭ttī॒-yattava॒-dharmā̭ yuyopi॒ma-māna॒stasmā॒ dena̭so deva rīriṣaḥ || (tai. saṃ. 3.4.11.6)
ki॒ta॒vāso॒ yadri̭ri॒purna dī॒vi yadvā̭ ghā sa॒tya-mu॒tayanna vi॒dma |
sarvā॒tāviṣya̭ śithi॒reva̭ de॒vāthā̭te-syāma varuṇa pri॒yāsaḥ̭ || (tai. saṃ. 1.5.11.3)
ava̭te॒heḍo̭ varuṇa॒ namo̭bhi॒rava̭ ya॒jñe-bhi̭rīmahe ha॒virbhiḥ̭ |
kṣaya̭nna॒ smabhya̭ masura-praceto॒ rāja॒nnenāgṃ̭si śiśrathaḥ kṛ॒tāni̭ || (tai. saṃ. 2.1.11.6)
tatvā̭yāmi॒ brahma̭ṇā॒ vanda̭māna॒ stadāśā᳚ste॒ yaja̭māno ha॒virbhiḥ̭ | ahḙḍamāno varuṇe॒ha bo॒ddhyurṷśagṃ sa॒ mā na॒ āyuḥ॒ pramo̭ṣīḥ || 122 (33) ||
40 pavamāna sūktaṃ
hira̭ṇyavarṇā॒-śśuca̭yaḥ pāva॒kā yāsṷjā॒taḥ ka॒śyapo॒ yāsvindraḥ̭ |
a॒gniṃyā~ garbhaṃ̭dadhi॒re virṷ̄pā॒stā na॒ āpa॒śśagg syo॒nā bha̭vantu || yāsā॒gṃ॒ rājā॒ varṷṇo॒ yāti॒ madhyḙ satyānṛ॒te a̭va॒paśya॒n janā̭nām |
ma॒dhu॒ścuta॒-śśuca̭yo॒yāḥ pā̭va॒kāstā na॒ āpa॒śśagg syo॒nā bha̭vantu || yāsāṃ᳚ de॒vādi॒vi kṛ॒ṇvanti̭ bha॒kṣaṃyā~ a॒ntari̭kṣe bahu॒dhā bhava̭nti |
yāḥ pṛ̭thi॒vī-mpaya̭so॒ndanti̭ śu॒krāstā na॒ āpa॒śśagg syo॒nā bha̭vantu || śi॒vena̭ mā॒ cakṣṷṣā paśyatāpa śśi॒vayā̭ ta॒nuvo-pa̭spṛśata॒ tvaca̭mem |
sarvāgṃ̭ a॒gnīgṃ ra̭phsu॒ṣado̭ huve vo॒ mayi॒ varco॒ bala॒mojo॒ nidha̭tta || 123 (34) ||
(tai. brā. 1.4.8.1)
pava̭māna॒-ssuva॒rjanaḥ̭ | pa॒vitrḙṇa॒ vica̭rṣaṇiḥ | yaḥ potā॒ sa pṷnātu mā | pu॒nantṷ mā devaja॒nāḥ | pu॒nantu॒ mana̭
vodhi॒yā | pu॒nantu॒ viśva̭ ā॒yavaḥ̭ | jāta̭vedaḥ pa॒vitra̭vat | pa॒vitrḙṇa punāhi mā | śu॒kreṇa̭ deva॒ dīdya̭t | agne॒ kratvā॒-kratū॒gṃ॒ ranṷ || 124 ||
yattḙ pa॒vitra̭-ma॒rciṣi̭ | agne॒ vita̭ta-manta॒rā | brahma॒ tena̭ punīmahe | u॒bhābhyāṃ᳚ deva savitaḥ | pa॒vitrḙṇa sa॒vena̭ ca | i॒da-mbrahma̭ punīmahe |
vai॒śva॒de॒vī pṷna॒tī de॒vyāgā᳚t | yasyai̭ ba॒hvī-sta॒nuvo̭ vī॒tapṛ̭ṣṭhāḥ | tayā॒ mada̭nta-ssadha॒mādyḙṣu | va॒yagg syā̭ma॒ pata̭yorayī॒ṇām || 125 ||
vai॒śvā॒na॒ro ra॒śmibhi̭rmā punātu | vātaḥ̭ prā॒ṇenḙ ṣi॒ro ma̭yo॒ bhūḥ |
dyāvā̭pṛthi॒vī paya̭sā॒ payo̭bhiḥ | ṛ॒tāva̭rī ya॒jñiyḙ mā punītām | bṛ॒hadbhi̭-ssavi ta॒stṛbhiḥ̭ | varṣi̭ṣṭhai--rdeva॒manma̭bhiḥ | agne॒ dakṣaiḥ᳚ punāhimā | yena̭ de॒vā apṷnata | ye nāpo̭ di॒vyaṅkaśaḥ̭ | tena̭ di॒vyena॒ brahma̭ṇā || 126 ||
i॒da-mbrahma̭ punīmahe | yaḥ pā̭vamā॒nī-ra॒ddhayeti̭ | ṛṣi̭bhi॒-ssambhṛ̭ta॒gṃ॒ rasa᳚m | sarva॒gṃ॒ sa pū॒tama̭śnāti | sva॒di॒ta-mmā̭ta॒riśva̭nā | pā॒va॒mā॒nī॒ryo a॒ddhayeti̭ |
ṛṣi̭bhi॒-ssambhṛ̭ta॒gṃ॒ rasa᳚m | tasmai॒ sara̭svatī duhe | kṣī॒ragṃ sa॒rpi rmadhṷ̄da॒kam | pā॒va॒mā॒nī-ssva॒styaya̭nīḥ || 127 ||
su॒dughā॒hi paya̭svatīḥ | ṛṣi̭bhi॒-ssambhṛ̭to॒ rasaḥ̭ | brā॒hma॒ṇeṣva॒-mṛtagṃ̭ hi॒tam | pā॒va॒mā॒nī-rdi̭śantu naḥ | i॒maṃ ṃlo~॒kamatho̭ a॒mum | kāmā॒n-thsama̭rdhyantu naḥ | de॒vīrde॒vai-ssa॒mā bhṛ̭tāḥ | pā॒va॒mā॒nī-ssva॒styaya̭nīḥ | su॒dughā॒hi ghṛ̭ta॒ścutaḥ̭ | ṛṣi̭bhi॒-ssambhṛ̭to॒ rasaḥ̭ || 128 ||
brā॒hma॒ṇeṣva॒-mṛtagṃ̭ hi॒tam | yena̭ de॒vāḥ pa॒vitrḙṇa | ā॒tmānaṃ̭ pu॒nate॒ sadā᳚ | tena̭ sa॒hasra̭ dhāreṇa | pā॒va॒mā॒nyaḥ pṷnantu mā | prā॒jā॒pa॒tya-mpa॒vitra᳚m | śa॒todyā̭magṃ hira॒ṇmaya᳚m | tena̭ brahma॒ vido̭ va॒yam | pū॒ta-mbrahma̭ punīmahe | indra̭-ssunī॒tī sa॒ha mā̭ punātu | soma̭-ssva॒styā varṷṇa-ssa॒mīcyā᳚ | ya॒mo rājā᳚ pramṛ॒ṇābhiḥ̭ punātumā | jā॒tavḙdā mo॒rjaya̭ntyā punātu | o-mbhūrbhuva॒ssuvaḥ̭ || 129 ||
(tai. brā. 3.5.11.1)
tacchaṃ॒~yorā vṛ̭ṇīmahe | gā॒tuṃ-ya~॒jñāya̭ | gā॒tuṃ-ya~॒jñapa̭taye | daivī᳚sva॒sti-ra̭stunaḥ | sva॒sti-rmānṷṣebhyaḥ | ū॒rdhva-ñji̭gātu bheṣa॒jam | śanno̭ astu dvi॒pade᳚ | śañcatṷṣpade || 130 (36) ||
oṃ śānti॒-śśānti॒-śśāntiḥ̭ ||
41 āyuṣya sūktaṃ
yo brahmābrahmaṇa ujjabhāra prāṇèśvaraḥ (yo brahmā brahmaṇa ujjahāra prāṇai-śśiraḥ) kṛttivāsāḥ pinākī |
īśāno devassana āyurdadhātu tasmai juhomi haviṣā ghṛtena || 1 ||
vibhrājamāna-ssarirasya maddhyād rocamāno gharmarucirya āgāt |
sa mṛtyupāśā-napanudya ghorā-nihāyuṣeṇo ghṛtamattu devaḥ || 2 ||
brahmajyotir brahmapatnīṣu garbhaṃ-ya~mādadhā-tpururūpa-ñjayantam |
suvarṇarambha-graha-markamarcya-ntamāyuṣe vardhayāmo ghṛtena || 3 ||
śriyaṃ-la~kṣmī-maupalāṃ ambiṅkā-ṅgāṃ ṣaṣṭīñca yāmindrasenetyudāhuḥ |
tāṃ-vi~dyā-mbrahmayonigṃ sarūpā-mihāyuṣe tarpayāmo ghṛtena || 4 ||
dākṣāyaṇya-ssarvayonya ssuyonya-ssahasraśo viśva rūpā virūpāḥ |
sasūnava-ssapataya-ssayūthyā āyuṣeṇo ghṛtamida-ñjuṣantām || 5 ||
divyā gaṇā bahurūpāḥ purāṇā āyuśchido naḥ pramathnantu vīrān |
tebhyo juhomi bahudhā ghṛtena mā naḥ prajāgṃ rīriṣo mota vīrān || 6 ||
ekaḥ purastāt ya ida-mbabhūva yato babhūva bhuvanasya gopāḥ |
yamapyeti bhuvanagṃ sāmparāye sa no havir ghṛta-mihāyuṣe'ttu devaḥ || 7 ||
vasū-nrudrānā-dityā-nmaruto'tha sāddhyān ṛbhūn yakṣā-ngandharvāgṃśca pitṛgṃśca viśvān |
bhṛgūn-thsarpāgṃścā-ṅgigaraso'tha sarvā-nghṛtagṃ hutvā svāyuṣyā mahayāma śaśvat || 8 ||
viṣṇo॒ tvanno॒ anta̭ma॒-śśarma̭yaccha sahantya |
prate॒ dhārā̭ madhu॒ścuta॒ uthsa̭nduhrate॒ akṣi̭tam || (tai. saṃ. 3.1.10) ||
namo brahmaṇe namo astvagnaye namah pṛthivyai namah òṣadhībhyaḥ |
namo vāce namo vācaspata̭ye namo viṣṇave bṛhate karomi || (tai. ara. 2.1.2) ||
(eva-ntriḥ)
yadakṣarapadabhraṣṭa-mmātrāhīna-ntu yadbhavet |
tatsarva-ṅkṣamyatā-ndeva nārāyaṇa namo'stute ||
visarga bindu mātrāṇi padapādākṣarāṇi ca |
nyūnātiriktaṃ-ya~tkiñcidabhigīrbhirudīryatè ||
ā॒bhir gī॒rbhir yadato̭na ū॒namāpyā̭yaya harivo॒ vardha̭mānaḥ |
ya॒dā sto॒tṛbhyo॒ mahi̭ go॒trā ru॒jāsi̭ bhūyiṣṭha॒bhājo॒ adha̭te śyāma |
brahma॒ prāvā̭diṣma॒ tanno॒ māhā̭sīt |
oṃ śānti॒-śśānti॒-śśāntiḥ̭ || (tai. ara. 4.4.2)
hariḥ om | śrīkṛṣṇārpaṇamastu ||
o-ntatsat brahmārpaṇamastu ||
ityudakaśāntimantrāḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
1 कलश प्रतिष्ठापन प्रयोग मन्त्राः
ब्रह्म॑जज्ञा॒न-म्प्र॑थ॒म-म्पु॒रस्ता॒-द्विसी॑म॒त-स्सु॒रुचो॑ वे॒न आ॑वः ।
स बु॒ध्निया॑ उप॒मा अ॑स्य वि॒ष्ठा-स्स॒तश्च॒ योनि॒-मस॑तश्च॒ विवः॑ ।
नाके॑ सुप॒र्ण मुप॒य-त्पत॑न्तग्ं हृ॒दा वेन॑न्तो अ॒भ्यच॑क्ष-तत्वा ।
हिर॑ण्यपक्षं॒-वँरु॑णस्य दू॒तं-यँ॒मस्य॒ योनौ॑ शकु॒न-म्भु॑र॒ण्युम् ।
आप्या॑यस्व॒ समे॑तु ते वि॒श्वतः॑ सोम॒ वृष्णि॑यम् । भवा॒ वाज॑स्य सङ्ग॒थे ।
यो रु॒द्रो अ॒ग्नौ यो अ॒फ्सु य ओष॑धीषु॒ यो रु॒द्रो विश्वा॒
भुव॑ना-ऽऽवि॒वेश॒ तस्मै॑ रु॒द्राय॒ नमो॑ अस्तु । 1 (अप उपस्पृश्य)
इ॒दं-विँष्णु॒ र्विच॑क्रमे त्रे॒धा निद॑धे प॒दम् । समू॑ढमस्य पाग्ं सु॒रे ।
इन्द्रं॒-विँश्वा॑ अवीवृधन्-थ्समु॒द्रव्य॑चस॒-ङ्गिरः॑ ।
र॒थीत॑मग्ं रथी॒नां-वाँजा॑ना॒ग्ं॒ सत्प॑ति॒-म्पति᳚म् ।
आपो॒ वा इ॒दंग्ं सर्वं॒-विँश्वा॑ भू॒तान्यापः॑ प्रा॒णा वा आपः॑ प॒शव॒ आपो-ऽन्न॒मापो-ऽमृ॑त॒माप॑-स्स॒म्राडापो॑ वि॒राडाप॑-स्स्व॒राडाप॒-श्छन्दा॒ग्॒श्यापो॒ ज्योती॒ग्॒ष्यापो॒ यजू॒ग्॒ष्याप॑-स्स॒त्यमाप॒-स्सर्वा॑ दे॒वता॒ आपो॒ भूर्भुव॒स्सुव॒राप॒ ओम् । 2
अ॒पः प्रण॑यति । श्र॒द्धा वा आपः॑ । श्र॒द्धामे॒वारभ्य॑ प्र॒णीय॒ प्रच॑रति ।
अ॒पः प्रण॑यति ।
य॒ज्ञो वा आपः॑ । य॒ज्ञमे॒वारभ्य॑ प्र॒णीय॒ प्रच॑रति । अ॒पः प्रण॑यति ।
वज्रो॒ वा आपः॑ । वज्र॑मे॒व भ्रातृ॑व्येभ्यः प्र॒हृत्य॑ प्र॒णीय॒ प्रच॑रति ।
अ॒पः प्रण॑यति ।
आपो॒ वै र॑क्षो॒घ्नीः । रक्ष॑सा॒मप॑हत्यै । अ॒पः प्रण॑यति ।
आपो॒ वै दे॒वाना᳚-म्प्रि॒य-न्धाम॑ । दे॒वाना॑मे॒व प्रि॒य-न्धाम॑ प्र॒णीय॒ प्रच॑रति । अ॒पः प्रण॑यति ।
आपो॒ वै सर्वा॑ दे॒वताः᳚ । दे॒वता॑ ए॒वारभ्य॑ प्र॒णीय॒ प्रच॑रति ।
अ॒पः प्रण॑यति ।
आपो॒ वै शा॒न्ताः । शा॒न्ताभि॑रे॒वास्य॒ शुचग्ं॑ शमयति । दे॒वो वः॑
सवि॒तो-त्पु॑ना॒त्व-च्छि॑द्रेण प॒वित्रे॑ण॒ वसो॒स्सूर्य॑स्य र॒श्मिभिः॑ ॥ 3
2 वेदारम्भे सर्वसाधारण्येन जप्याः मन्त्राः
ओ-म्भूः तथ्स॑वि॒तु-र्वरे᳚ण्यम् । ओ-म्भुवः॑ भर्गो॑ दे॒वस्य॑ धीमहि । ओग्ं सुवः॑ धियो॒ योनः॑ प्रचो॒दया᳚त् ।
ओ-म्भूः तथ्स॑वि॒तु-र्वरे᳚ण्यम् । भर्गो॑ दे॒वस्य॑ धीमहि । ओ-म्भुवः धियो॒ योनः॑ प्रचो॒दया᳚त् ।
ओग्ं सुवः॑ तथ्स॑वि॒तु-र्वरे᳚ण्यं॒ भर्गो॑ दे॒वस्य॑ धीमहि । धियो॒ योनः॑ प्रचो॒दया᳚त् । ॐ शान्ति॒-श्शान्ति॒-श्शान्तिः॑ ।
3 वेदादयः
अ॒ग्निमी᳚ले पु॒रोहि॑तं-य॒ज्ञस्य॑
दे॒वमृ॒त्विज᳚म् । होता᳚रं रत्न॒ धात॑मम् ।
इ॒षे त्वो॒र्जेत्वा॑ वा॒यव॑स्स्थो पा॒यव॑स्थ दे॒वो व॑स्सवि॒ता प्रार्प॑यतु॒ श्रेष्ठ॑तमाय॒ कर्म॑णे ।
अग्न॒ आया॑हि वी॒तये॑ गृणा॒नो ह॒व्यदा॑तये । निहोता॑ सथ्सि ब॒र्॒हिषि॑ ।
शन्नो॑ दे॒वीर॒भिष्ट॑य॒ आपो॑ भवन्तु पी॒तये᳚ । शं-योँर॒भिस्र॑वन्तु नः ॥ 1 (1) ॥
4 रक्षोघ्नं
कृ॒णु॒ष्व पाजः॒ प्रसि॑ति॒न्न पृ॒थ्वीं-याँ॒हि राजे॒ वाम॑वा॒ग्ं॒ इभे॑न । तृ॒ष्वीमनु॒ प्रसि॑तिं-द्रूणा॒नो-ऽस्ता॑-ऽसि॒ विद्ध्य॑ र॒क्षस॒ स्तपि॑ष्ठैः । तव॑ भ्र॒मास॑ आशु॒या प॑तं॒ त्यनु॑स्पृश-धृष॒ता शोशु॑चानः । तपूग्॑ष्यग्ने जु॒ह्वा॑ पतं॒-गानस॑न्दितो॒ विसृ॑ज॒ विष्व॑ गु॒ल्काः । प्रति॒स्पशो॒ विसृ॑ज॒-तूर्णि॑तमो॒ भवा॑ पा॒युर्वि॒शो अ॒स्या अद॑ब्धः ॥ 2 ॥
योनो॑ दू॒रे अ॒घशग्ं॑सो॒यो अन्त्यग्ने॒ माकि॑ष्टे॒ व्यथि॒रा द॑धर्षीत् । उद॑ग्ने तिष्ठ॒ प्रत्या त॑नुष्व॒न्य॑मित्राग्ं॑ ओषता-त्तिग्महेते । यो नो॒ अरा॑तिग्ं समिधान च॒क्रे नी॒चा तन्ध॑क्ष्यत॒ सन्न शुष्क᳚म् । ऊ॒र्ध्वो भ॑व॒ प्रति॑ वि॒ध्या-ध्य॒स्मदा॒ विष्कृ॑णुष्व॒ दैव्या᳚न्यग्ने । अव॑स्थि॒रा त॑नुहि यातु॒ जूना᳚-ञ्जा॒मिमजा॑मिं॒ प्रमृ॑णीहि॒ शत्रून्॑ ॥ 3 ॥
सते॑ जानाति सुम॒तिं-यँ॑ विष्ठ॒य ईव॑ते॒ ब्रह्म॑णे गा॒तुमैर॑त् । विश्वा᳚न्यस्मै सु॒दिना॑नि रा॒यो द्यु॒म्नान्य॒र्यो विदुरो॑ अ॒भिद्यौ᳚त् । सेद॑ग्ने अस्तु सु॒भग॑ स्सु॒दानु॒-र्यस्त्वा॒ नित्ये॑न ह॒विषा॒ य उ॒क्थैः । पिप्री॑षति॒ स्व आयु॑षि दुरो॒णे विश्वेद॑स्मै सु॒दिना॒-सा-ऽस॑दि॒ष्टिः । अर्चा॑मिते सुम॒ति-ङ्घोष्य॒र्वाख्-सन्ते॑ वा॒ वाता॑ जरता मि॒यङ्गीः ॥ 4 ॥
स्वश्वा᳚स्त्वा सु॒रथा॑ मर्जये-मा॒स्मे क्ष॒त्राणि॑ धारये॒र-नु॒द्यून् । इ॒ह त्वा॒ भूर्या च॑रे॒दुप॒त्म-न्दोषा॑वस्त-र्दीदि॒वाग्ं स॒मनु॒द्यून् । क्रीड॑न्तस्त्वा सु॒मन॑स स्सपेमा॒भि द्यु॒म्ना त॑स्थि॒वाग्ंसो॒ जना॑नाम् ।
यस्त्वा॒ स्वश्व॑स्सुहिर॒ण्यो अ॑ग्न उप॒याति॒ वसु॑मता॒ रथे॑न । तस्य॑ त्रा॒ता भ॑वसि॒ तस्य॒ सखा॒ यस्त॑ आति॒थ्य मा॑नु॒षग् जुजो॑षत् ॥ 5 ॥
म॒होरु॑जामि ब॒न्धुता॒ वचो॑ भि॒स्तन्मा॑ पि॒तुर्गोत॑मा॒द न्वि॑याय । त्वन्नो॑ अ॒स्य वच॑स-श्चिकिद्धि॒ होत॑र्यविष्ठ सुक्रतो॒ दमू॑नाः । अस्व॑प्न जस्त॒रण॑य स्सु॒शेवा॒ अत॑न्द्रासो-ऽवृ॒का अश्र॑मिष्ठाः । ते पा॒यवः॑ स॒ध्रिय॑ञ्चो नि॒षद्याग्ने॒ तव॑ नः पान्त्वमूर । ये पा॒यवो॑ मामते॒य-न्ते॑ अग्ने॒ पश्य॑न्तो अ॒न्ध-न्दु॑रि॒ताद र॑क्षन्न् ।
र॒रक्ष॒ तान्-थ्सु॒कृतो॑ वि॒श्ववे॑दा॒ दिफ्स॑न्त॒ इद्रि॒पवो॒ नाह॑ देभुः ॥ 6 ॥
त्वया॑ व॒यग्ं स॑ध॒न्य॑-स्त्वोता॒ स्तव॒ प्रणी᳚त्य श्याम॒ वाजान्॑ । उ॒भाशग्ं सा॑ सूदय सत्यता ते-ऽनुष्ठु॒या कृ॑णुह्य-ह्रयाण ।
अ॒या ते॑ अग्ने स॒मिधा॑ विधेम॒ प्रति॒स्तोमग्ं॑ श॒स्यमा॑न-ङ्गृभाय । दहा॒शसो॑ र॒क्षसः॑ पा॒ह्य॑स्मा-न्द्रु॒हो नि॒दो मि॑त्रमहो अव॒द्यात् । र॒क्षो॒हणं॑ ँवा॒जिन॒माजि॑ घर्मि मि॒त्र-म्प्रथि॑ष्ठ॒ मुप॑यामि॒ शर्म॑ । शिशा॑नो अ॒ग्निः क्रतु॑भि॒ स्समि॑द्ध॒-स्सनो॒ दिवा॒ स रि॒षः
पा॑तु॒ नक्त᳚म् ॥ 7 ॥
विज्योति॑षा बृह॒ता भा᳚त्य॒ग्नि रा॒वि-र्विश्वा॑नि कृणुते महि॒त्वा । प्रादे॑वीर्मा॒या स्स॑हते दु॒रेवा॒ श्शिशी॑ते॒ शृङ्गे॒ रक्ष॑से वि॒निक्षे᳚ ।
उ॒तस्वा॒नासो॑ दि॒विष॑न्त्व॒ग्ने स्ति॒ग्मायु॑धा॒ रक्ष॑से॒ हन्त॒ वा उ॑ ।
मदे॑ चिदस्य॒ प्ररु॑जन्ति॒ भामा॒ नव॑रन्ते परि॒बाधो॒ अदे॑वीः ॥ 8 (2) ॥
5 इन्द्र सूक्तं
इन्द्रं॑ ँवो वि॒श्वत॒स्परि॒ हवा॑महे॒ जने᳚भ्यः । अ॒स्माक॑मस्तु॒ केव॑लः । इन्द्र॒-न्नरो॑ ने॒मधि॑ता हवन्ते॒ यत्पार्या॑ यु॒नज॑ते॒ धिय॒स्ताः । शूरो॒ नृषा॑ता॒ शव॑सश्चका॒ न आ गोम॑ति व्र॒जे भ॑जा॒ त्वन्नः॑ । इ॒न्द्रि॒याणि॑ शतक्रतो॒ या ते॒ जने॑षु प॒ञ्चसु॑ । इन्द्र॒ तानि॑ त॒ आ वृ॑णे । अनु॑ते दायि म॒ह इ॑न्द्रि॒याय॑ स॒त्राते॒ विश्व॒मनु॑ वृत्र॒हत्ये᳚ ॥ 9 ॥
अनु॑ क्ष॒त्रमनु॒ सहो॑ यज॒त्रेन्द्र॑ दे॒वेभि॒रनु॑ ते नृ॒षह्ये᳚ । आयस्मि᳚न्-थ्स॒प्तवा॑स॒वा स्तिष्ठ॑न्ति स्वा॒रुहो॑ यथा ।
ऋषि॑र्ह दीर्घ॒ श्रुत्त॑म॒ इन्द्र॑स्य घ॒र्मो अति॑थिः । आ॒मासु॑ प॒क्वमैर॑य॒ आ सूर्यग्ं॑ रोहयो दि॒वि । घ॒र्मन्न साम॑न्तपता सुवृ॒क्तिभि॒-र्जुष्टं॒ गिर्व॑ण से॒गिरः॑ । इन्द्र॒मि-द्गा॒थिनो॑ बृ॒हदिन्द्र॑ म॒र्केभि॑ र॒र्किणः॑ । इन्द्रं॒ ँवाणी॑रनूषत ॥ 10 ॥
गाय॑न्तित्वा गाय॒त्रिणोर्चं॑ त्य॒र्क म॒र्किणः॑ । ब्र॒ह्माण॑स्त्वा शतक्रत॒-वुद्व॒ग्ं॒ शमि॑व ये मिरे । अ॒ग्ं॒हो॒मुचे॒ प्रभ॑रेमा मनी॒षा मो॑षिष्ठ॒-दाव्ने॑ सुम॒ति-ङ्गृ॑णा॒नाः ।
इ॒दमि॑न्द्र॒ प्रति॑ ह॒व्य-ङ्गृ॑भाय स॒त्यास्स॑न्तु॒ यज॑मानस्य॒ कामाः᳚ । वि॒वेष॒यन्मा॑ धि॒षणा॑ ज॒जान॒ स्तवै॑ पु॒रा पार्या॒दिन्द्र॒ मह्नः॑ । अग्ंह॑सो॒ यत्र॑ पी॒पर॒द्यथा॑ नो ना॒वेव॒ यान्त॑ मु॒भये॑ हवन्ते ॥ 11 ॥
प्रस॒म्राज॑-म्प्रथ॒म म॑ध्व॒-राणा॑मग्ं हो॒ मुचं॑ ँवृष॒भं-यँ॒ज्ञिया॑नाम् ।
अ॒पान्न-पा॑तमश्विना॒ हय॑न्त म॒स्मिन्न॑र इन्द्रि॒य-न्ध॑त्त॒मोजः॑ । विन॑ इन्द्र॒ मृधो॑ जहि नी॒ चा य॑च्छ पृतन्य॒तः । अ॒ध॒स्प॒द-न्तमी᳚-ङ्कृधि॒ यो अ॒स्माग्ं अ॑भि॒दास॑ति ।
इन्द्र॑क्ष॒त्रम॒भि वा॒ममोजो ऽजा॑यथा वृषभ चर.षणी॒नाम् । अपा॑नुदो॒ जन॑ममित्र॒ यन्त॑ मु॒रु-न्दे॒वेभ्यो॑ अकृणोरु लो॒कम् ।
मृ॒गो न भी॒मः कु॑च॒रो गि॑रि॒ष्ठाः प॑रा॒वत॒ आज॑गामा॒-पर॑स्याः ॥ 12 ॥
सृ॒कग्ं स॒ग्ं॒ शाय॑ प॒विमि॑न्द्र ति॒ग्मं-विँशत्रू᳚-न्ताडि॒ विमृधो॑ नुदस्व ।
विशत्रू॒न्॒. विमृधो॑नुद॒ विवृ॒त्रस्य॒ हनू॑ रुज । विम॒न्युमि॑न्द्र भामि॒तो॑ ऽमित्र॑स्याभि॒ दास॑तः ।
त्रा॒तार॒मिन्द्र॑ मवि॒तार॒ मिन्द्र॒ग्ं॒ हवे॑ हवे सु॒हव॒ग्ं॒ शूर॒मिन्द्र᳚म् ।
हु॒वे नु श॒क्र-म्पु॑रुहू॒त मिन्द्रग्ग्॑ स्व॒स्ति नो॑ म॒घवा॑ धा॒त्विन्द्रः॑ ॥ 13 ॥
मा ते॑ अ॒स्याग्ं स॑हसाव॒-न्परि॑ष्टा व॒घाय॑ भूम हरिवः परा॒दै ।
त्राय॑स्वनो ऽवृ॒केभि॒-र्वरू॑थै॒ स्तव॑ प्रि॒यास॑ स्सू॒रिषु॑ स्याम । अन॑वस्ते॒ रथ॒मश्वा॑य तक्ष॒न्-त्वष्टा॒ वज्रं॑ पुरुहूत द्यु॒मन्त᳚म् ।
ब्र॒ह्माण॒ इन्द्रं॑ म॒हय॑न्तो अ॒र्कैरव॑र्धय॒-न्नह॑ये॒ हन्त॒ वा उ॑ ।
वृष्णे॒ यत्ते॒ वृष॑णो अ॒र्कमर्चा॒ निन्द्र॒ ग्रावा॑णो॒ अदि॑ति-स्स॒जोषाः᳚ ।
अ॒न॒श्वासो॒ ये प॒वयो॑-ऽर॒था इन्द्रे॑षिता अ॒भ्यव॑र्त-न्त॒दस्यून्॑ ॥ 14 (3) ॥
(तै. अर. 6.1.9; तै. सं. 1.4.41.1; तै. सं. 1.4.42.1)
यत॑ इन्द्र॒ भया॑महे॒ ततो॑ नो॒ अभ॑य-ङ्कृधि ।
मघ॑वन् च्छ॒ग्धि तव॒ तन्न॑ ऊ॒तये॒ विद्विषो॒ विमृधो॑ जहि । स्व॒स्ति॒दा वि॒शस्पति॑-र्वृत्र॒हा विमृधो॑ व॒शी । वृषेन्द्रः॑ पु॒र ए॑तु न स्स्वस्ति॒दा अ॑भय-ङ्क॒रः ॥ 15अ ॥
म॒हाग्ं इन्द्रो॒ वज्र॑ बाहु ष्षोड॒शी शर्म॑ यच्छतु । स्व॒स्ति नो॑ म॒घवा॑ करोतु॒ हन्तु॑ पा॒प्मानं॒ यो᳚-ऽस्मा-न्द्वेष्टि॑ । स॒जोषा॑ इन्द्र॒ सग॑णो म॒रुद्भि॒ स्सोमं॑ पिब वृत्रहन् च्छूर वि॒द्वान् । ज॒हि शत्रू॒ग्ं॒ रप॒मृधो॑-नुद॒स्वाथा भ॑य-ङ्कृणुहि वि॒श्वतो॑ नः ॥ 15ब् (4) ॥
6 ये देवाः
ये दे॒वाः पु॑र॒स्सदो॒-ऽग्नि ने᳚त्रा,
दक्षिण॒सदो॑ य॒मने᳚त्रा,
पश्चा॒थ्सद॑ स्सवि॒तृ ने᳚त्रा,
उत्तर॒सदो॒ वरु॑णनेत्रा,
उपरि॒षदो॒ बृह॒स्पति॑ नेत्रा,
रक्षो॒हण॒स्ते नः॑ पान्तु॒ ते नो॑-ऽवन्तु॒ तेभ्यो॒ नम॒स्तेभ्य॒ स्स्वाहा॒
-ऽग्नये॑ रक्षो॒घ्ने स्वाहा॑,
य॒माय॑ सवि॒त्रे ,
वरु॑णाय॒ बृह॒स्पत॑ये॒
दुव॑स्वते रक्षो॒घ्ने स्वाहा᳚ ॥ 16 (5) ॥
7 ये देवाः (अनुषङ्गं)
ये दे॒वाः पु॑र॒स्सदो॒-ऽग्नि ने᳚त्रा रक्षो॒हण॒स्तेनः॑ पान्तु॒ ते नो॑-ऽवन्तु॒
तेभ्यो॒ नम॒स्तेभ्य॒ स्स्वाहा᳚ । ये दे॒वा द॑क्षिण॒सदो॑ य॒म ने᳚त्रा रक्षो॒हण॒स्तेनः॑ पान्तु॒ ते नो॑-ऽवन्तु॒
तेभ्यो॒ नम॒स्तेभ्य॒ स्स्वाहा᳚ । ये दे॒वाः प॑श्चा॒थ्सद॑ स्सवि॒तृ ने᳚त्रा रक्षो॒हण॒स्तेनः॑ पान्तु॒ ते नो॑-ऽवन्तु॒ तेभ्यो॒ नम॒स्तेभ्य॒ स्स्वाहा᳚ । ये दे॒वा उ॑त्तर॒सदो॒ वरु॑णनेत्रा रक्षो॒हण॒स्तेनः॑ पान्तु॒ ते नो॑-ऽवन्तु॒
तेभ्यो॒ नम॒स्तेभ्य॒ स्स्वाहा᳚ । ये दे॒वा उ॑परि॒षदो॒ बृह॒स्पति॑ नेत्रा रक्षो॒हण॒स्तेनः॑ पान्तु॒ ते नो॑-ऽवन्तु॒ तेभ्यो॒ नम॒स्तेभ्य॒ स्स्वाहा᳚ । अग्नये॑ रक्षो॒घ्ने स्वाहा᳚ । य॒माय॑ रक्षो॒घ्ने स्वाहा᳚ । सवि॒त्रे र॑क्षो॒घ्ने स्वाहा᳚ । वरु॑णाय रक्षो॒घ्ने स्वाहा᳚ । बृह॒स्पत॑ये॒ दुव॑स्वते रक्षो॒घ्ने स्वाहा᳚ ॥ 16आ (5आ) ॥
8 आयुष्कामेष्टि मन्त्राः
अ॒ग्निरायु॑ष्मा॒न्थ्स वन॒स्पति॑भि॒-रायु॑ष्मा॒-न्तेन॒त्वा-ऽऽयु॒षा-ऽऽयु॑ष्मन्त-ङ्करोमि॒,
सोम॒ आयु॑ष्मा॒न्थ्स ओष॑धीभिर्,
य॒ज्ञ आयु॑ष्मा॒न्थ्स दक्षि॑णाभि॒र्,
ब्रह्मायु॑ष्म॒त्त-द्ब्रा᳚ह्म॒णै-रायु॑ष्मद्,
दे॒वा आयु॑ष्मन्त॒स्ते॑ ऽमृते॒ना यु॑ष्मन्त॒स्तेन॒त्वा
-ऽऽयु॒षा-ऽऽयु॑ष्मन्त-ङ्करोमि ॥ 17 (6) ॥
9 आयुष्कामेष्टि मन्त्राः (अनुषङ्गं)
अ॒ग्निरायु॑ष्मा॒न्थ्स वन॒स्पति॑भि॒ रायु॑ष्मा॒-न्तेन॒त्वा ऽऽयु॒षा-ऽऽयु॑ष्मन्त-ङ्करोमि । सोम॒ आयु॑ष्मा॒न्थ्स ओष॑धीभि॒रायु॑ष्मा॒-न्तेन॒त्वा
-ऽऽयु॒षा-ऽऽयु॑ष्मन्त-ङ्करोमि । य॒ज्ञ आयु॑ष्मा॒न्थ्स दक्षि॑णाभि॒रायु॑ष्मा॒-न्तेन॒त्वा
-ऽऽयु॒षा-ऽऽयु॑ष्मन्त-ङ्करोमि ।
ब्रह्मायु॑ष्म॒त्त-द्ब्रा᳚ह्म॒णै-रायु॑ष्म॒-त्तेन॒त्वा ऽऽयु॒षा-ऽऽयु॑ष्मन्तं
करोमि । दे॒वा आयु॑ष्मन्त॒स्ते॑ ऽमृते॒-नायु॑ष्मन्त॒स्तेन॒त्वा
-ऽऽयु॒षा-ऽऽयु॑ष्मन्त-ङ्करोमि ॥ 17आ(6आ) ॥
10 अग्ंहोमुच मन्त्राः
या वा॑मिन्द्रा वरुणा यत॒व्या॑ त॒नूस्तये॒ ममग्ंह॑सो मुञ्चतं॒ ,
ँया वा॑मिन्द्रा वरुणा सह॒स्या॑, रक्ष॒स्या॑, तेज॒स्या॑,
त॒नूस्तये॒ ममग्ंह॑सो मुञ्चतं॒,
ँयो वा॑मिन्द्रा वरुणा व॒ग्नौ स्राम॒स्तं-वाँ॑ मे॒तेना व॑यजे॒,
यो वा॑मिन्द्रा वरुणा द्वि॒पाथ्सु॑ प॒शुषु॒, चतु॑ष्पाथ्सु,
गो॒ष्ठे, गृ॒हे-, ष्व॒फ्सोष॑धीषु॒, वन॒स्पति॑षु॒,
स्राम॒स्तं-वाँ॑ मे॒तेना व॑यजे ॥ 18 (7) ॥
11 अग्ंहोमुच मन्त्राः (अनुषङ्गं)
या वा॑मिन्द्रा वरुणा यत॒व्या॑ त॒नूस्तये॒ ममग्ंह॑सो मुञ्चतम् ।
या वा॑मिन्द्रा वरुणा सह॒स्या॑ त॒नूस्तये॒ ममग्ंह॑सो मुञ्चतम् ।
या वा॑मिन्द्रा वरुणा रक्ष॒स्या॑ त॒नूस्तये॒ ममग्ंह॑सो मुञ्चतम् । या वा॑मिन्द्रा वरुणा तेज॒स्या॑ त॒नूस्तये॒ ममग्ंह॑सो मुञ्चतम् ।
यो वा॑मिन्द्रा वरुणा व॒ग्नौ स्राम॒स्तं-वाँ॑मे॒ तेना व॑यजे ।
यो वा॑मिन्द्रा वरुणा द्वि॒पाथ्सु॑ प॒शुषु॒ स्राम॒स्तं-वाँ॑मे॒ तेना व॑यजे ।
यो वा॑मिन्द्रा वरुणा॒ चतु॑ष्पाथ्सु प॒शुषु॒ (चतु॑ष्पाथ्सु॒)स्राम॒स्तं-वाँ॑मे॒ तेना व॑यजे । यो वा॑मिन्द्रा वरुणा गो॒ष्ठे स्राम॒स्तं-वाँ॑मे॒ तेना व॑यजे ।
यो वा॑मिन्द्रा वरुणा गृ॒हेषु॒ स्राम॒स्तं-वाँ॑मे॒ तेना व॑यजे ।
यो वा॑मिन्द्रा वरुणा॒-ऽफ्सु स्राम॒स्तं-वाँ॑मे॒ तेना व॑यजे ।
यो वा॑मिन्द्रा वरु॒णौष॑धीषु॒ स्राम॒स्तं-वाँ॑मे॒ तेना व॑यजे ।
यो वा॑मिन्द्रा वरुणा॒ वन॒स्पति॑षु॒ स्राम॒स्तं-वाँ॑मे॒ तेना व॑यजे ॥ (18आ) (7आ)
12 शास्तृ सूक्तं (आप्यं)
अग्ने॑ यशस्वि॒न्॒. यश॑से॒ मम॑र्प॒येन्द्रा॑वती॒ मप॑चिती मि॒हाव॑ह । अ॒य-म्मू॒र्धा प॑रमे॒ष्ठी सु॒वर्चा᳚-स्समा॒नाना॑ मुत्त॒म श्लो॑को अस्तु । भ॒द्र-म्पश्य॑न्त॒ उप॑सेदु॒रग्रे॒ तपो॑ दी॒क्षा मृष॑य स्सुव॒र्विदः॑ । ततः॑ क्ष॒त्र-म्बल॒मोज॑श्च जा॒त-न्तद॒स्मै दे॒वा अ॒भिसन्न॑-मन्तु । धा॒ता वि॑धा॒ता प॑र॒मोत स॒न्दृ-क्प्र॒जाप॑तिः परमे॒ष्ठी वि॒राजा᳚ । स्तोमा॒-श्चन्दाग्ं॑सि नि॒विदो॑म आहुरे॒तस्मै॑ रा॒ष्ट्रम॒भि-सन्न॑माम । अ॒भ्याव॑र्तद्ध्व॒-मुप॒मेत॑ सा॒कम॒यग्ं शा॒स्ता-ऽधि॑पतिर्वो अस्तु । अ॒स्य वि॒ज्ञान॒मनु॒सग्ं-र॑भद्ध्वमि॒म-म्प॒श्चादनु॑ जीवाथ॒ सर्वे᳚ ॥ 19 (8) ॥
13 राष्ट्रभृतं
ऋ॒ता॒षा-डृ॒तधा॑मा॒-ऽग्नि-र्ग॑न्ध॒र्वस्त-स्यौष॑धयो-ऽफ्स॒रस॒
ऊर्जो॒ नाम॒ स इ॒द-म्ब्रह्म॑ क्ष॒त्र-म्पा॑तु॒ ता इ॒द-म्ब्रह्म॑ क्ष॒त्र-म्पा᳚न्तु॒
तस्मै॒ स्वाहा॒ ताभ्य॒ स्स्वाहा॑ ,
सग्ंहि॒तो वि॒श्वसा॑मा॒ सूर्यो॑ गन्ध॒र्व-स्तस्य॒ मरी॑चयो-ऽफ्स॒रस॑ आ॒युव॑ ,
स्सुषु॒म्न स्सूर्य॑ रश्मि-श्च॒न्द्रमा॑ गन्ध॒र्व-स्तस्य॒ नक्ष॑त्राण्य-
फ्स॒रसो॑ बे॒कुर॑यो,
भु॒ज्युस्सु॑प॒र्णो य॒ज्ञो ग॑न्ध॒र्व-स्तस्य॒ दक्षि॑णा अफ्स॒रस॑ स्त॒वाः,
प्र॒जाप॑ति-र्वि॒श्वक॑र्मा॒ मनो॑ गन्ध॒र्वस्तस्य॑-र्ख्सा॒मान्य॑-फ्स॒रसो॒ वह्न॑य,
इषि॒रो वि॒श्व व्य॑चा॒ वातो॑ गन्ध॒र्व-स्तस्यापो᳚ ऽफ्स॒रसो॑ मु॒दा,
भुव॑नस्य पते॒ यस्य॑त उ॒परि॑ गृ॒हा इ॒ह च॑ ।
स नो॑ रा॒स्वाज्या॑निग्ं रा॒यस्पोषग्ं॑ सु॒वीर्यग्ं॑ संवँथ्स॒रीणाग्॑ स्व॒स्तिम् ।
प॒र॒मे॒ष्ठ्यधि॑पति-र्मृ॒त्यु-र्ग॑न्ध॒र्व-स्तस्य॒ विश्व॑मफ्स॒रसो॒ भुव॑,
स्सुक्षि॒थि- स्सुभू॑ति-र्भद्र॒कृ-थ्सुव॑र्वा-न्प॒र्जन्यो॑ गन्ध॒र्व-स्तस्य॑
वि॒द्युतो᳚ ऽफ्स॒रसो॒ रुचो॑,
दू॒रे हे॑तिर-मृड॒यो मृ॒त्यु-र्ग॑न्ध॒र्व-स्तस्य॑ प्र॒जा अ॑फ्स॒रसो॑ भी॒रुवः॒,
चारुः॑ कृपण का॒शी कामो॑ गन्ध॒र्व-स्तस्या॒धयो᳚ ऽफ्स॒रस॑ श्शा॒चय॑न्ती॒र्,
नाम॒ स इ॒द-म्ब्रह्म॑ क्ष॒त्र-म्पा॑तु ता इ॒द-म्ब्रह्म॑ क्ष॒त्र-म्पा᳚न्तु॒ तस्मै॒ स्वाहा॒
ताभ्य॒ स्स्वाहा॒,
स नो॑ भुवनस्य पते॒ यस्य॑त उ॒परि॑ गृ॒हा इ॒ह च॑ । उ॒रु ब्रह्म॑णे॒-ऽस्मै क्ष॒त्राय॒ महि॒ शर्म॑ यच्छ ॥ 20 (9) ॥
14 राष्ट्रभृतं (अनुषङ्गं)
ऋ॒ता॒षा-डृ॒तधा॑मा॒-ऽग्नि-र्ग॑न्ध॒र्वस्स-इ॒द-म्ब्रह्म॑ क्ष॒त्र-म्पा॑तु॒
तस्मै॒ स्वाहा᳚ । तस्यौष॑धयो-ऽफ्स॒रस॒ ऊर्जो॒ नाम॒ ता इ॒द-म्ब्रह्म॑ क्ष॒त्र-म्पा᳚न्तु॒ ताभ्य॒ स्स्वाहा᳚ ॥
सग्ंहि॒तो वि॒श्वसा॑मा॒ सूर्यो॑ गन्ध॒र्वस्स इ॒द-म्ब्रह्म॑ क्ष॒त्र-म्पा॑तु॒
तस्मै॒ स्वाहा᳚ । तस्य॒ मरी॑चयो-ऽफ्स॒रस॑ आ॒युवो॒ नाम॒ ता इ॒द-म्ब्रह्म॑ क्ष॒त्र-म्पा᳚न्तु॒ ताभ्य॒ स्स्वाहा᳚ ॥
सुषु॒म्नस्सूर्य॑-रश्मिश्च॒न्द्रमा॑ गन्ध॒र्वस्स इ॒द-म्ब्रह्म॑ क्ष॒त्र-म्पा॑तु॒
तस्मै॒ स्वाहा᳚ । तस्य॒ नक्ष॑त्राण्य ऽफ्स॒रसो॑ बे॒कुर॑यो॒ नाम॒ ता
इ॒द-म्ब्रह्म॑ क्ष॒त्र-म्पा᳚न्तु॒ ताभ्य॒ स्स्वाहा᳚ ॥
भु॒ज्युस्सु॑प॒र्णो य॒ज्ञो ग॑न्ध॒र्वस्स इ॒द-म्ब्रह्म॑ क्ष॒त्र-म्पा॑तु॒ तस्मै॒ स्वाहा᳚ । तस्य॒ दक्षि॑णा अफ्स॒रस॑ स्त॒वा नाम॒ ता इ॒द-म्ब्रह्म॑ क्ष॒त्र-म्पा᳚न्तु॒ ताभ्य॒ स्स्वाहा᳚ ॥
प्र॒जाप॑ति-र्वि॒श्वक॑र्मा॒ मनो॑ गन्ध॒र्वस्स इ॒द-म्ब्रह्म॑ क्ष॒त्र-म्पा॑तु॒
तस्मै॒ स्वाहा᳚ । तस्य॑र्-ख्सा॒मान्य॑-ऽफ्स॒रसो॒ वह्न॑यो॒ नाम॒ ता इ॒द-म्ब्रह्म॑ क्ष॒त्र-म्पा᳚न्तु॒ ताभ्य॒ स्स्वाहा᳚ ॥
इषि॒रो वि॒श्वव्य॑चा॒ वातो॑ गन्ध॒र्वस्स इ॒द-म्ब्रह्म॑ क्ष॒त्र-म्पा॑तु॒
तस्मै॒ स्वाहा᳚ । तस्यापो᳚-ऽफ्स॒रसो॑ मु॒दा नाम॒ ता इ॒द-म्ब्रह्म॑
क्ष॒त्र-म्पा᳚न्तु॒ ताभ्य॒ स्स्वाहा᳚ ॥ भुव॑नस्य पते॒ यस्य॑त उ॒परि॑ गृ॒हा इ॒ह च॑ ।
स नो॑ रा॒स्वाज्या॑निग्ं रा॒यस्पोषग्ं॑ सु॒वीर्यग्ं॑ संवँथ्स॒रीणाग्॑
स्व॒स्तिग्ग् स्वाहा᳚ ॥
प॒र॒मे॒ष्ठ्यधि॑पति-र्मृ॒त्यु-र्ग॑न्ध॒र्वस्स इ॒द-म्ब्रह्म॑ क्ष॒त्र-म्पा॑तु॒
तस्मै॒ स्वाहा᳚ । तस्य॒ विश्व॑मफ्स॒रसो॒ भुवो॒ नाम॒ ता इ॒द-म्ब्रह्म॑ क्ष॒त्र-म्पा᳚न्तु॒ ताभ्य॒ स्स्वाहा᳚ ॥
सुक्षि॒थि-स्सुभू॑ति-र्भद्र॒कृ-थ्सुव॑र्वा-न्प॒र्जन्यो॑ गन्ध॒र्वस्स
इ॒द-म्ब्रह्म॑ क्ष॒त्र-म्पा॑तु॒ तस्मै॒ स्वाहा᳚ । तस्य ॑वि॒ध्युतो᳚-ऽफ्स॒रसो॒ रुचो॒ नाम॒ ता इ॒द-म्ब्रह्म॑ क्ष॒त्र-म्पा᳚न्तु॒ ताभ्य॒ स्स्वाहा᳚ ॥
दू॒रे हे॑तिर मृड॒यो मृ॒त्यु-र्ग॑न्ध॒र्वस्स इ॒द-म्ब्रह्म॑ क्ष॒त्र-म्पा॑तु॒
तस्मै॒ स्वाहा᳚ । तस्य॑ प्र॒जा अ॑फ्स॒रसो॑ भी॒रुवो॒ नाम॒ ता इ॒द-म्ब्रह्म॑ क्ष॒त्र-म्पा᳚न्तु॒ ताभ्य॒ स्स्वाहा᳚ ॥ चारुः॑ कृपण का॒शी कामो॑ गन्ध॒र्वस्स इ॒द-म्ब्रह्म॑ क्ष॒त्र-म्पा॑तु॒
तस्मै॒ स्वाहा᳚ । तस्या॒धयो᳚ ऽफ्स॒रस॑ श्शो॒चय॑न्ति॒-र्नाम॒ ता इ॒द-म्ब्रह्म॑ क्ष॒त्र-म्पा᳚न्तु॒ ताभ्य॒ स्स्वाहा᳚ ॥
स नो॑ भुवनस्यपते॒ यस्य॑त उ॒परि॑ गृ॒हा इ॒ह च॑ ।उ॒रु ब्रह्म॑णे॒-ऽस्मै क्ष॒त्राय॒ महि॒ शर्म॑ यच्छ॒ स्वाहा᳚ ॥ (20आ) (9आ)
15 सर्प सूक्तं
नमो॑ अस्तु स॒र्पेभ्यो॒ ये के च॑ पृथि॒वी मनु॑ । ये अ॒न्तरि॑क्षे॒ ये दि॒वि तेभ्य॑ स्स॒र्पेभ्यो॒ नमः॑ । ये॑-ऽदो रो॑च॒ने दि॒वो ये वा॒ सूर्य॑स्य र॒श्मिषु॑ । येषा॑म॒फ्सु सदः॑ कृ॒त-न्तेभ्य॑ स्स॒र्पेभ्यो॒ नमः॑ । या इष॑वो यातु॒ धाना॑नां॒ ँये वा॒ वन॒स्पती॒ग्ं॒ रनु॑ । ये वा॑-ऽव॒टेषु॒ शेर॑ते॒ तेभ्य॑ स्स॒र्पेभ्यो॒ नमः॑ ॥ 21 (10) ॥
16 पञ्चचोडाः
अ॒य-म्पु॒रो हरि॑केश॒ स्सूर्य॑रश्मि॒-स्तस्य॑ रथगृ॒थ्सश्च॒ रथौ॑जाश्च सेनानि
ग्राम॒ण्यौ॑ पुञ्जिकस्थ॒ला च॑ कृतस्थ॒ला चा᳚फ्स॒रसौ॑ यातु॒ धाना॑ हे॒ती रक्षाग्ं॑सि॒ प्रहे॑ति ,
र॒य-न्द॑क्षि॒णा वि॒श्व क॑र्मा॒ तस्य॑ रथ स्व॒नश्च॒ रथे॑-चित्रश्च सेनानि
ग्राम॒ण्यौ॑ मेन॒का च॑ सहज॒न्या चा᳚-ऽफ्स॒रसौ॑ दं॒ष्णवः॑ प॒शवो॑ हे॒तिः पौरु॑षेयो व॒धः प्रहे॑ति,
र॒य-म्प॒श्चा-द्वि॒श्व-व्य॑चा॒ स्तस्य॒ रथ॑ प्रोत॒श्चा-स॑मरथश्च सेनानि
ग्राम॒ण्यौ᳚ प्र॒म्लोच॑न्ती चा नु॒म्लोच॑न्ती-चा-ऽफ्स॒रसौ॑ स॒र्पा हे॒ति-र्
व्या॒घ्राः प्रहे॑ति,
र॒य मु॑त्त॒रा-थ्सं॒यँद्व॑सु॒स्तस्य॑ सेन॒जिच्च॑ सु॒षेण॑श्च सेनानि ग्राम॒ण्यौ॑
वि॒श्वाची॑च घृ॒ताची॑ चा-फ्स॒रसा॒ वापो॑ हे॒ति-र्वातः॒ प्रहे॑ति ,
र॒य-मु॒पर्य॒-र्वाग्व॑-सु॒स्तस्य॒ तार्क्ष्य॒-श्चारि॑ष्ट-नेमिश्च सेनानि ग्राम॒ण्या॑
वु॒र्वशी॑ च पू॒र्वचि॑त्तिश्चा-फ्स॒रसौ॑ वि॒द्युद्धे॒ति-र॑व॒स्पूर्ज॒-न्प्रहे॑ति॒ ,
स्तेभ्यो॒ नम॒स्ते नो॑ मृडयन्तु॒ ते य-न्द्वि॒ष्मो यश्च॑ नो॒ द्वेष्टि॒ तं-वोँ॒
जम्भे॑ दधामि ॥ 22 (11) ॥
17 पञ्चचोडाः (अनुषङ्गं)
अ॒य-म्पु॒रो हरि॑केश॒ स्सूर्य॑रश्मि॒-स्तस्य॑ रथगृ॒थ्सश्च॒ रथौ॑जाश्च सेनानि ग्राम॒ण्यौ॑ पुञ्जिकस्थ॒ला च॑ कृतस्थ॒ला चा᳚फ्स॒रसौ॑ यातु॒धाना॑ हे॒ती रक्षाग्ं॑सि॒ प्रहे॑ति॒स्तेभ्यो॒ नम॒स्ते नो॑ मृडयन्तु॒ते य-न्द्वि॒ष्मो यश्च॑ नो॒ द्वेष्टि॒ तं-वोँ॒ जम्भे॑ दधामि ॥
अ॒य-न्द॑क्षि॒णा वि॒श्वक॑र्मा॒ तस्य॑ रथस्व॒नश्च॒ रथे॑ चित्रश्च सेनानि
ग्राम॒ण्यौ॑ मेन॒का च॑ सहज॒न्या चा᳚फ्स॒रसौ॑ दं॒ष्णवः॑ प॒शवो॑
हे॒तिः पौरु॑षेयो व॒धः प्रहे॑ति॒स्तेभ्यो॒ नम॒स्ते नो॑ मृडयन्तु॒ ते
य-न्द्वि॒ष्मो यश्च॑ नो॒ द्वेष्टि॒ तं-वोँ॒ जम्भे॑ दधामि ॥
अ॒य-म्प॒श्चा-द्वि॒श्व व्य॑चा॒-स्तस्य॒ रथ॑प्रोत॒श्चा-स॑मरथश्च सेनानि ग्राम॒ण्यौ᳚ प्र॒म्लोच॑न्तीचा नु॒म्लोच॑न्ती-चाफ्स॒रसौ॑ स॒र्पा हे॒ति-र्व्या॒घ्राः प्रहे॑ति॒स्तेभ्यो॒ नम॒स्ते नो॑ मृडयन्तु॒ तेय-न्द्वि॒ष्मो यश्च॑ नो॒ द्वेष्टि॒ तं-वोँ॒ जम्भे॑ दधामि ॥
अ॒य-मु॑त्त॒रा-थ्सं॒यँद्व॑सु॒स्तस्य॑ सेन॒जिच्च॑ सु॒षेण॑श्च सेनानि
ग्राम॒ण्यौ॑ वि॒श्वाची॑च घृ॒ताची॑चा-फ्स॒रसा॒ वापो॑ हे॒ति-र्वातः॒
प्रह॑ति॒स्तेभ्यो॒ नम॒स्ते नो॑ मृडयन्तु॒ ते य-न्द्वि॒ष्मो यश्च॑ नो॒
द्वेष्टि॒ तं-वोँ॒ जम्भे॑ दधामि ॥
अ॒यमु॒पर्य॒-र्वाग्व॑सु॒स्तस्य॒ तार्क्ष्य॒-श्चारि॑ष्ट-नेमिश्च सेनानि
ग्राम॒ण्या॑ वु॒र्वशी॑ च पू॒र्वचि॑त्ति-श्चाफ्स॒रसौ॑ वि॒द्युद्धे॒तिर॑-
व॒स्पूर्ज॒-न्प्रहे॑ति॒स्तेभ्यो॒ नम॒स्ते नो॑ मृडयन्तु॒ ते य-न्द्वि॒ष्मो यश्च॑ नो॒ द्वेष्टि॒
तं-वोँ॒ जम्भे॑ दधामि ॥ 22आ(11आ) ॥
18 अप्रतिरथः
आ॒शु-श्शिशा॑नो वृष॒भो न यु॒ध्मो घ॑नाघ॒नः, क्षोभ॑ण-श्चर्षणी॒नाम् । स॒ङ्क्रन्द॑नो-ऽनिमि॒ष ए॑क वी॒रश्श॒तग्ं
सेना॑ अजयथ्सा॒कमिन्द्रः॑ । स॒ङ्क्रन्द॑नेना निमि॒षेण॑ जि॒ष्णुना॑ युत्का॒रेण॑ दुश्च्यव॒नेन॑ धृ॒ष्णुना᳚ । तदिन्द्रे॑ण जयत॒ त-थ्स॑हध्वं॒ ँयुधो॑ नर॒ इषु॑ हस्तेन॒ वृष्णा᳚ । स इषु॑हस्तै॒-स्स नि॑ष॒ङ्गिभि॑र्व॒शी सग्ग् स्र॑ष्टा॒ स युध॒ इन्द्रो॑ ग॒णेन॑ । स॒ग्ं॒सृ॒ष्ट॒जि-थ्सो॑म॒पा बा॑हु श॒र्ध्यू᳚र्ध्व ध॑न्वा॒ प्रति॑हिताभि॒रस्ता᳚ । बृह॑स्पते॒ परि॑दीया॒ रथे॑न रक्षो॒हा ऽमित्राग्ं॑ अप॒ बाध॑मानः ॥ 23 ॥
प्र॒भ॒ञ्जन्-थ्सेनाः᳚ प्रमृ॒णो यु॒धा जय॑न्न॒स्माक॑-मेध्यवि॒ता रथा॑नाम् । गो॒त्र॒भिदं॑ गो॒विदं॒ ँवज्र॑बाहुं॒ जय॑न्त॒मज्म॑ प्रमृ॒णन्त॒-मोज॑सा । इ॒मग्ं स॑जाता॒ अनु॑वीर-यध्व॒ मिन्द्रग्ं॑ सखा॒यो-ऽनु॒ सग्ं र॑भध्वम् । ब॒ल॒वि॒ज्ञा॒य-स्स्थवि॑रः॒ प्रवी॑र॒-स्सह॑स्वान्. वा॒जी सह॑मान उ॒ग्रः । अ॒भिवी॑रो अ॒भिस॑त्वा सहो॒जा जैत्र॑मिन्द्र॒ रथ॒माति॑ष्ठ गो॒वित् ॥ 24 ॥
अ॒भिगो॒त्राणि॒ सह॑सा॒ गाह॑मानो-ऽदा॒यो वी॒रश्श॒तम॑न्यु॒रिन्द्रः॑ । दु॒श्च्य॒व॒नः पृ॑तना॒षाड॑ यु॒ध्यो᳚-स्माक॒ग्ं॒ सेना॑ अवतु॒ प्रयु॒थ्सु । इन्द्र॑ आसां-ने॒ता बृह॒स्पति॒-र्दक्षि॑णा य॒ज्ञः पु॒र ए॑तु॒ सोमः॑ । दे॒व॒से॒नाना॑-मभिभञ्जती॒ना-ञ्जय॑न्तीना-म्म॒रुतो॑ य॒न्त्वग्रे᳚ । इन्द्र॑स्य॒ वृष्णो॒ वरु॑णस्य॒ राज्ञ॑ आदि॒त्याना᳚-म्म॒रुता॒ग्ं॒ शर्ध॑ उ॒ग्रम् । म॒हाम॑नसा-म्भुवनच्य॒वानां॒ घोषो॑ दे॒वानां॒ जय॑ता॒ मुद॑स्थात् । अ॒स्माक॒-मिन्द्र॒-स्समृ॑तेषु ध्व॒जेष्व॒स्माकं॒ ँया इष॑व॒स्ता ज॑यन्तु ॥ 25 ॥
अ॒स्माकं॑ ँवी॒रा उत्त॑रे भवन्त्व॒स्मानु॑ देवा अवता॒ हवे॑षु । उद्ध॑र्षय मघव॒-न्नायु॑धा॒-न्न्युथ्सत्व॑ना-म्माम॒कानां॒ महाग्ं॑सि । उद्वृ॑त्रहन्-वा॒जिनां॒ ँवाजि॑ना॒न्युद्रथा॑नां॒ जय॑तामेतु॒ घोषः॑ । उप॒प्रेत॒ जय॑ता नरस्स्थि॒रा व॑स्सन्तु बा॒हवः॑ ।
इन्द्रो॑ व॒-श्शर्म॑ यच्छ त्वना-धृ॒ष्या यथास॑थ । अव॑सृष्टा॒ परा॑पत॒ शर॑व्ये॒ ब्रह्म॑ सग्ंशिता ॥ 26 ॥
गच्छा॒मित्रा॒-न्प्रवि॑श॒ मैषां॒ कञ्च॒नोच्छि॑षः । मर्मा॑णि ते॒ वर्म॑भिश्छादयामि॒ सोम॑स्त्वा॒ राजा॒ ऽमृते॑ना॒भि-व॑स्ताम् । उ॒रोर्वरी॑यो॒ वरि॑वस्ते अस्तु॒ जय॑न्तं॒ त्वामनु॑ मदन्तु दे॒वाः । यत्र॑ बा॒णा-स्स॒म्पत॑न्ति कुमा॒रा वि॑शि॒खा इ॑व । इन्द्रो॑ न॒स्तत्र॑ वृत्र॒हा वि॑श्वा॒हा शर्म॑ यच्छतु ॥ 27 (12) ॥
19 चमक-न्तृतीय अनुवाकः
श-ञ्च॑ मे॒ मय॑श्च मे प्रि॒य-ञ्च॑ मे-ऽनुका॒मश्च॑ मे॒
काम॑श्च मे सौमन॒सश्च॑ मे भ॒द्र-ञ्च॑ मे॒ श्रेय॑श्च मे॒
वस्य॑श्च मे॒ यश॑श्च मे॒ भग॑श्च मे॒ द्रवि॑ण-ञ्च मे
य॒न्ता च॑ मे ध॒र्ता च॑ मे॒ क्षेम॑श्च मे॒ धृति॑श्च मे॒
विश्वं॑ च मे॒ मह॑श्च मे (28)
सं॒विँच्च॑ मे॒ ज्ञात्र॑-ञ्च मे॒
सूश्च॑ मे प्र॒सूश्च॑ मे॒ सीर॑-ञ्च मे ल॒यश्च॑ म
ऋ॒त-ञ्च॑ मे॒-ऽमृतं॑ च मे ऽय॒क्ष्म-ञ्च॒ मे-ऽना॑मयच्च मे
जी॒वातु॑श्च मे दीर्घायु॒त्व-ञ्च॑ मे-ऽनमि॒त्र-ञ्च॒ मे-ऽभ॑य-ञ्च मे
सु॒ग-ञ्च॑ मे॒ शय॑न-ञ्च मे सू॒षा च॑ मे सु॒दिन॑-ञ्च मे ॥ 29 (13) ॥
20 विहव्यम्
ममा᳚ग्ने॒ वर्चो॑ विह॒वेष्व॑स्तु व॒य-न्त्वेन्धा॑ना स्त॒नुव॑-म्पुषेम ।
मह्य॑-न्नमन्ता-म्प्र॒दिश॒श्चत॑स्र॒ स्त्वया-ऽद्ध्य॑क्षेण॒ पृत॑ना जयेम ।
मम॑ दे॒वा वि॑ह॒वे स॑न्तु॒ सर्व॒ इन्द्रा॑वन्तो म॒रुतो॒ विष्णु॑र॒ग्निः ।
ममा॒न्तरि॑क्ष मु॒रु गो॒पम॑स्तु॒ मह्यं॒ ँवातः॑ पवता॒-ङ्कामे॑ अ॒स्मिन्न् ।
मयि॑ दे॒वा द्रवि॑ण॒ माय॑जन्ता॒-म्मय्या॒ शीर॑स्तु॒ मयि॑ दे॒वहू॑तिः ॥ 30 ॥
दैव्या॒ होता॑रा वनिषन्त॒ पूर्वे ऽरि॑ष्टा-स्स्याम त॒नुवा॑ सु॒वीराः᳚ । मह्यं॑ ँयजन्तु॒ मम॒ यानि॑ ह॒व्या-ऽऽकू॑ति स्स॒त्या मन॑सो मे अस्तु ।
एनो॒ मानिगा᳚-ङ्कत॒मच्च॒ नाहं-विँश्वे॑ देवासो॒ अधि॑वोच ता मे ।
देवी᳚ष्षडु-र्वीरु॒रुणः॑ कृणोत॒ विश्वे॑ देवास इ॒ह वी॑रयद्ध्वम् ।
माहा᳚स्महि प्र॒जया॒ मा त॒नूभि॒-र्मार॑धाम द्विष॒ते सो॑मराजन्न् ।
अ॒ग्निर्म॒न्यु-म्प्र॑तिनु॒द-न्पु॒रस्ता॒-दद॑ब्धो गो॒पाः परि॑पाहि न॒स्त्वम् ॥ 31 ॥
प्र॒त्यञ्चो॑ यन्तु नि॒गुतः॒ पुन॒स्ते॑ ऽमैषा᳚-ञ्चि॒त्त-म्प्र॒बुधा॒ विने॑शत् ।
धा॒ता धा॑तृ॒णा-म्भुव॑नस्य॒ यस्पति॑-र्दे॒वग्ं स॑वि॒तार॑मभि माति॒षाह᳚म् ।
इ॒मं-यँ॒ज्ञ म॒श्विनो॒भा बृह॒स्पति॑-र्दे॒वाः पा᳚न्तु॒ यज॑मान-न्न्य॒र्थात् ।
उ॒रु॒व्यचा॑ नो महि॒ष श्शर्म॑यग्ं सद॒स्मिन्. हवे॑ पुरुहू॒तः पु॑रु॒क्षु ।
स नः॑ प्र॒जायै॑ हर्यश्व मृड॒येन्द्र॒ मा नो॑ रीरिषो॒ मा परा॑दाः ॥ 32 ॥
ये न॑ स्स॒पत्ना॒ अप॒ते भ॑वन्त्विन्द्रा॒-ग्निभ्या॒ मव॑ बाधामहे॒ तान् ।
वस॑वो रु॒द्रा आ॑दि॒त्या उ॑परि॒ स्पृशं॑ मो॒ग्रं-चेत्ता॑रमधि रा॒जम॑क्रन्न् ।
अ॒र्वाञ्च॒ मिन्द्र॑ म॒मुतो॑ हवामहे॒ यो गो॒जि-द्ध॑न॒-जिद॑श्व॒-जिद्यः ।
इ॒मन्नो॑ य॒ज्ञं-विँ॑ह॒वे जु॑षस्वा॒स्य कु॑र्मो हरिवो मे॒दिनं॑ त्वा ॥ 33 (14) ॥
21 मृगारः
अ॒ग्ने-र्म॑न्वे प्रथ॒मस्य॒ प्रचे॑तसो॒य-म्पाञ्च॑जन्य-म्ब॒हव॑ स्समि॒न्धते᳚ ।
विश्व॑स्यां-विँ॒शि प्र॑विविशि॒वाग्ं स॑मीमहे॒ स नो॑ मुञ्च॒त्वग्ं ह॑सः ।
यस्ये॒द-म्प्रा॒ण-न्नि॑मि॒ष-द्यदेज॑ति॒ यस्य॑ जा॒त-ञ्जन॑मान-ञ्च॒ केव॑लम् ।
स्तौम्य॒ग्नि-न्ना॑थि॒तो जो॑हवीमि॒ स नो॑ मुञ्च॒त्वग्ं ह॑सः ।
इन्द्र॑स्य मन्ये प्रथ॒मस्य॒ प्रचे॑तसो वृत्र॒घ्न-स्स्तोमा॒ उप॒मा मु॒पागुः॑ ।
यो दा॒शुषः॑ सु॒कृतो॒ हव॒मुप॒ गन्ता॒ स नो॑ मुञ्च॒त्वग्ं ह॑सः ॥ 34 ॥
य स्सं॑ग्रा॒म-न्नय॑ति॒ संवँ॒शी यु॒धे यः पु॒ष्टानि॑ सग्ंसृ॒जति॑ त्र॒याणि॑ । स्तौमीन्द्र॑-न्नाथि॒तो जो॑हवीमि॒ स नो॑ मुञ्च॒त्वग्ं ह॑सः । म॒न्वेवां᳚ मित्रावरुणा॒ तस्य॑ वित्त॒ग्ं॒ सत्यौ॑जसा दृग्ंहणा॒ य-न्नु॒देथे᳚ । या राजा॑नग्ं स॒रथं॑ ँया॒थ उ॑ग्रा॒ ता नो॑ मुञ्चत॒ माग॑सः ।
यो वा॒ग्ं॒ रथ॑ ऋ॒जुर॑श्मि-स्स॒त्यध॑र्मा॒ मिथु॒-श्चर॑न्त-मुप॒याति॑ दू॒षयन्न्॑ ॥ 35 ॥
स्तौमि॑ मि॒त्रावरु॑णा नाथि॒तो जो॑हवीमि॒ तौ नो॑ मुञ्चत॒ माग॑सः । वा॒यो-स्स॑वि॒तु-र्वि॒दथा॑नि मन्महे॒ यावा᳚त्म॒न्-वद्बि॑भृ॒तो यौ
च॒ रक्ष॑तः । यौ विश्व॑स्य परि॒भू ब॑भू॒वतु॒स्तौ नो॑ मुञ्चत॒ माग॑सः ।
उप॒श्रेष्ठा॑न आ॒शिषो॑ दे॒वयो॒र्धर्मे॑ अस्थिरन्न् । स्तौमि॑ वा॒युग्ं स॑वि॒तार॑-न्नाथि॒तो जो॑हवीमि॒ तौ नो॑ मुञ्चत॒ माग॑सः ।
र॒थीत॑मौ रथी॒ना म॑ह्व ऊ॒तये॒ शुभ॒ङ्गमि॑ष्ठौ सु॒यमे॑-भि॒रश्वैः᳚ ॥ 36 ॥
ययो᳚र्वा-न्देवौ दे॒वेष्व-नि॑शित॒ मोज॒स्तौ नो॑ मुञ्चत॒ माग॑सः । यदया॑तं-वँह॒तुग्ं सू॒र्याया᳚-स्त्रिच॒क्रेण॑ स॒ग्ं॒ सद॑मि॒च्छमा॑नौ । स्तौमि॑ दे॒वा व॒श्विनौ॑ नाथि॒तो जो॑हवीमि॒ तौ नो॑ मुञ्चत॒ माग॑सः ।
म॒रुतां᳚ मन्वे॒ अधि॑नो ब्रुवन्तु॒ प्रेमां-वाँचं॒ ँविश्वा॑मवन्तु॒ विश्वे᳚ ।
आ॒शून्. हु॑वे सु॒यमा॑नू॒तये॒ ते नो॑ मुञ्च॒न्त्वेन॑सः । ति॒ग्ममायु॑धं-वीँडि॒तग्ं सह॑स्वद दि॒व्यग्ं शर्धः॒ पृत॑नासु जि॒ष्णु ॥ 37 ॥
स्तौमि॑ दे॒वा-न्म॒रुतो॑ नाथि॒तो जो॑हवीमि॒ ते नो॑ मुञ्च॒न्त्वेन॑सः । दे॒वाना᳚-म्मन्वे॒ अधि॑ नो ब्रुवन्तु॒ प्रेमां-वाँचं॒ ँविश्वा॑मवन्तु॒ विश्वे᳚ । आ॒शून्. हु॑वे सु॒यमा॑नू॒तये॒ ते नो॑ मुञ्च॒न्त्वेन॑सः । यदि॒द-म्मा॑-ऽभि॒शोच॑ति॒ पौरु॑षेयेण॒ दैव्ये॑न । स्तौमि॒ विश्वा᳚-न्दे॒वा-न्ना॑थि॒तो जो॑हवीमि॒ ते नो॑ मुञ्च॒न्त्वेन॑सः ।
अनु॑नो॒-ऽद्यानु॑मति॒रन्विद॑नु मते॒ त्वं-वैँ᳚श्वान॒रो न॑ ऊ॒त्या पृ॒ष्टो दि॒वि ॥ 38 ॥
अनु॑नो॒-ऽध्यानु॑मति-र्य॒ज्ञ-न्दे॒वेषु॑ मन्यताम् । अ॒ग्निश्च॑ हव्य॒ वाह॑नो॒ भव॑ता-न्दा॒शुषे॒ मयः॑ । अन्विद॑नुमते॒ त्व-म्मन्या॑सै॒ शञ्च॑ नः कृधि । क्रत्वे॒ दक्षा॑य नो हिनु॒ प्रण॒ आयूग्ं॑षि तारिषः ॥ 38अ ॥
वै॒श्वा॒न॒रो न॑ ऊ॒त्या ऽऽप्रया॑तु परा॒वतः॑ । अ॒ग्निरु॒क्थेन॒ वाह॑सा ।
पृ॒ष्टो दि॒वि पृ॒ष्टो अ॒ग्निः पृ॑थि॒व्या-म्पृ॒ष्टो विश्वा॒ ओष॑धी॒रा-वि॑वेश ।
वै॒श्वा॒न॒र स्सह॑सा पृ॒ष्टो अ॒ग्निस्सनो॒ दिवा॒ सरि॒षः पा॑तु॒ नक्त᳚म् ॥ 38ब् ॥
ये अप्र॑थेता॒ ममि॑तेभि॒ रोजो॑भि॒ र्ये प्र॑ति॒ष्ठे अभ॑वतां॒-वँसू॑नाम् । स्तौमि॒ द्यावा॑पृथि॒वी ना॑थि॒तो जो॑हवीमि॒ ते नो॑ मुञ्चत॒मग्ं ह॑सः ।
उर्वी॑ रोदसी॒ वरि॑वः कृणोत॒-ङ्क्षेत्र॑स्य पत्नी॒ अधि॑नो ब्रूयातम् । स्तौमि॒ द्यावा॑पृथि॒वी ना॑थि॒तो जो॑हवीमि॒ ते नो॑ मुञ्चत॒मग्ं ह॑सः ।
यत्ते॑ व॒य-म्पु॑रुष॒त्राय॑ वि॒ष्ठा वि॑द्वाग्ं सश्च कृ॒मा कच्च॒ नागः॑ ॥ 39 ॥
कृ॒धी स्व॑स्माग्ं अदि॑ते॒रना॑गा॒ व्येनाग्ं॑सि शिश्रथो॒ विष्व॑गग्ने । यथा॑ ह॒ त-द्व॑सवो गौ॒र्यं॑ चि-त्प॒दिषि॒ता ममु॑ञ्चता यजत्राः ।
ए॒वा त्वम॒स्म-त्प्रमु॑ञ्चा॒ व्यग्ंहः॒ प्राता᳚र्यग्ने प्रत॒रान्न॒ आयुः॑ ॥ 40 (15) ॥
22 सर्पाहुती मन्त्राः
स॒मीची॒ नामा॑सि॒ प्राची॒ दिक्तस्या᳚स्ते॒ ऽग्निरधि॑पति रसि॒तो र॑क्षि॒ता यश्चाधि॑पति॒-र्यश्च॑ गो॒प्ता ताभ्यां॒ नम॒स्तौनो॑ मृडयतां॒ ते य-न्द्वि॒ष्मो यश्च॑ नो॒ द्वेष्टि॒ तं-वाँ॒-ञ्जम्भे॑ दधाम्यो-,
-ज॒स्विनी॒ नामा॑सि दक्षि॒णा दिक्तस्या᳚स्त॒ इन्द्रो-ऽधि॑पतिः॒ पृदा॑कुः॒ ,
प्राची॒ नामा॑सि प्र॒तीची॒ दिक्तस्या᳚स्ते॒ सोमो-ऽधि॑पति स्स्व॒जो॑ ,
-ऽव॒स्थावा॒ नामा॒-स्युदी॑ची॒ दिक्तस्या᳚स्ते॒ वरु॒णो-ऽधि॑पति-स्ति॒रश्च॑ राजि॒,
-रधि॑पत्नी॒ नामा॑सि बृह॒ती दिक्तस्या᳚स्ते॒ बृह॒स्पति॒-रधि॑पति श्श्वि॒त्रो,
व॒शिनी॒ नामा॑सी॒ य-न्दिक्तस्या᳚स्ते य॒मो-ऽधि॑पतिः क॒ल्माष॑ ग्रीवो,
रक्षि॒ता यश्चाधि॑पति॒-र्यश्च॑ गो॒प्ता ताभ्यां॒ नम॒स्तौ नो॑ मृडयतां॒
ते य-न्द्वि॒ष्मो यश्च॑ नो॒ द्वेष्टि॒ तं-वाँ॒-ञ्जम्भे॑ दधामि ॥ 41 (16) ॥
23 सर्पाहुती मन्त्राः (अनुषङ्गं)
स॒मीची॒ नामा॑सि॒ प्राची॒ दिक्तस्या᳚स्ते॒ ऽग्निरधि॑पति रसि॒तो र॑क्षि॒ता-यश्चाधि॑पति॒-र्यश्च॑ गो॒प्ता
ताभ्यां॒ नम॒स्तौ नो॑ मृडयतां॒
ते य-न्द्वि॒ष्मो यश्च॑ नो॒ द्वेष्टि॒ तं-वांँ॒ जम्भे॑ दधामि ।
ओ॒ज॒स्विनी॒ नामा॑सि दक्षि॒णा दिक्तस्या᳚स्त॒ इन्द्रो-ऽधि॑पतिः॒ पृदा॑कू रक्षि॒ता यश्चाधि॑पति॒-र्यश्च॑ गो॒प्ता ताभ्यां॒ नम॒स्तौ नो॑ मृडयतां॒ ते य-न्द्वि॒ष्मो यश्च॑नो॒ द्वेष्टि॒ तं-वांँ॒ जम्भे॑ दधामि ।
प्राची॒ नामा॑सि प्र॒तीची॒ दिक्तस्या᳚स्ते॒ सोमो-ऽधि॑पति स्स्व॒जो र॑क्षि॒ता यश्चाधि॑पति॒-र्यश्च॑ गो॒प्ता ताभ्यां॒ नम॒स्तौ नो॑ मृडयतां॒ ते य-न्द्वि॒ष्मो यश्च॑ नो॒ द्वेष्टि॒ तं-वाँ॒-ञ्जम्भे॑ दधामि ।
अ॒व॒स्थावा॒ नामा॒-स्युदी॑ची॒ दिक्तस्या᳚स्ते॒ वरु॒णो-ऽधि॑पति-स्ति॒रश्च॑ राजी रक्षि॒ता यश्चाधि॑पति॒-र्यश्च॑ गो॒प्ता ताभ्यां॒ नम॒स्तौ नो॑ मृडयतां॒ ते य-न्द्वि॒ष्मो यश्च॑ नो॒ द्वेष्टि॒ तं-वाँ॒-ञ्जम्भे॑ दधामि ।
अधि॑पत्नी॒ नामा॑सि बृह॒ती दिक्तस्या᳚स्ते॒ बृह॒स्पति॒-रधि॑पति-श्श्वि॒त्रो र॑क्षि॒ता यश्चाधि॑पति॒-र्यश्च॑ गो॒प्ता ताभ्यां॒ नम॒स्तौ नो॑ मृडयतां॒ ते य-न्द्वि॒ष्मो यश्च॑ नो॒ द्वेष्टि॒ तं-वाँ॒-ञ्जम्भे॑ दधामि ।
व॒शिनी॒ नामा॑सी॒य-न्दिक्तस्या᳚स्ते य॒मो-ऽधि॑पतिः क॒ल्माष॑ ग्रीवो रक्षि॒ता यश्चाधि॑पति॒-र्यश्च॑ गो॒प्ता ताभ्यां॒ नम॒स्तौ नो॑ मृडयतां॒
ते य-न्द्वि॒ष्मो यश्च॑ नो॒ द्वेष्टि॒ तं-वांँ॒ जम्भे॑ दधामि ॥ 41आ (16आ) ॥
24 गन्धर्वाहुतीः
हे॒तयो॒ नाम॑स्थ॒ तेषां᳚-वः ँपु॒रो गृ॒हा अ॒ग्निर्व॒ इष॑व स्सलि॒लो,
नि॑लि॒पा-न्नाम॑स्थ॒ तेषां᳚-वोँ दक्षि॒णा गृ॒हाः पि॒तरो॑ व॒ इष॑व॒ स्सग॑रो,
व॒ज्रिणो॒ नाम॑स्थ॒ तेषां᳚-वः ँप॒श्चा-द्गृ॒हा स्स्वप्नो॑ व॒ इष॑वो॒ गह्व॑रो,
-ऽव॒स्थावा॑नो॒ नाम॑स्थ॒ तेषां᳚-वँ उत्त॒रा-द्गृ॒हा आपो॑ व॒ इष॑व स्समु॒द्रो-,
-ऽधि॑पतयो॒ नाम॑स्थ॒ तेषां᳚-वँ उ॒परि॑ गृ॒हा व॒र्॒षं-वँ॒ इष॒वो-ऽव॑स्वान्,
क्र॒व्या नाम॑स्थ॒ पार्थि॑वा॒-स्तेषां᳚-वँ इ॒ह गृ॒हा अन्नं॑ ँव॒ इष॑वो निमि॒षो,
वा॑त ना॒म-न्तेभ्यो॑ वो॒ नम॒स्ते नो॑ मृडयत॒ ते य-न्द्वि॒ष्मो यश्च॑ नो॒ द्वेष्टि॒
तं-वोँ॒ जम्भे॑ दधामि ॥ 42 (17) ॥
25 गन्धर्वाहुतीः (अनुषङ्गं)
हे॒तयो॒ नाम॑स्थ॒ तेषां᳚-वः ँपु॒रो गृ॒हा अ॒ग्निर्व॒ इष॑व-स्सलि॒लो वा॑त ना॒म-न्तेभ्यो॑ वो॒ नम॒स्ते नो॑ मृडयत॒ ते य-न्द्वि॒ष्मो यश्च॑ नो॒ द्वेष्टि॒ तं-वोँ॒ जम्भे॑ दधामि ।
नि॒लि॒पा-न्नाम॑स्थ॒ तेषां᳚-वोँ दक्षि॒णा गृ॒हाः पि॒तरो॑ व॒ इष॑व॒-स्सग॑रो वात ना॒म-न्तेभ्यो॑ वो॒ नम॒स्ते नो॑ मृडयत॒ ते य-न्द्वि॒ष्मो यश्च॑ नो॒ द्वेष्टि॒ तं-वोँ॒ जम्भे॑ दधामि ।
व॒ज्रिणो॒ नाम॑स्थ॒ तेषां᳚-वः ँप॒श्चा-द्गृ॒हा स्स्वप्नो॑ व॒ इष॑वो॒ गह्व॑रो वात ना॒म-न्तेभ्यो॑ वो॒ नम॒स्ते नो॑ मृडयत॒ ते य-न्द्वि॒ष्मो यश्च॑ नो॒ द्वेष्टि॒ तं-वोँ॒ जम्भे॑ दधामि ।
अ॒व॒स्था वा॑ नो॒ नाम॑स्थ॒ तेषां᳚-वँ उत्त॒रा-द्गृ॒हा आपो॑ व॒ इष॑वस्समु॒द्रो वा॑त ना॒म-न्तेभ्यो॑ वो॒ नम॒स्ते नो॑ मृडयत॒ ते य-न्द्वि॒ष्मो यश्च॑ नो॒ द्वेष्टि॒ तं-वोँ॒ जम्भे॑ दधा॒मि ।
अधि॑पतयो॒ नाम॑स्थ॒ तेषां᳚-वँ उ॒परि॑ गृ॒हा व॒र्॒षं-वँ॒ इष॒वो-ऽव॑स्वान् वात ना॒म-न्तेभ्यो॑ वो॒ नम॒स्ते नो॑ मृडयत॒ ते य-न्द्वि॒ष्मो यश्च॑ नो॒ द्वेष्टि॒ तं-वोँ॒ जम्भे॑ दधामि ।
क्र॒व्या नाम॑स्थ॒ पार्थि॑वा॒-स्तेषां᳚-वँ इ॒ह गृ॒हा अन्नं॑ ँव॒ इष॑वो निमि॒षो वा॑त ना॒म-न्तेभ्यो॑ वो॒ नम॒स्ते नो॑ मृडयत॒ ते य-न्द्वि॒ष्मो यश्च॑ नो॒ द्वेष्टि॒ तं-वोँ॒ जम्भे॑ दधामि ॥ 42आ (17आ) ॥
26 अज्यानि मन्त्राः
श॒तायु॑धाय श॒तवी᳚र्याय श॒तोत॑ये ऽभिमाति॒षाहे᳚ । श॒तं-योँ न॑ श्श॒रदो॒ अजी॑ता॒-निन्द्रो॑ नेष॒दति॑ दुरि॒तानि॒ विश्वा᳚ ।
ये च॒त्वारः॑ प॒थयो॑ देव॒याना॑ अन्त॒रा द्यावा॑पृथि॒वी वि॒यन्ति॑ । तेषां॒-योँ अज्या॑नि॒- मजी॑ति-मा॒वहा॒त्तस्मै॑ नो देवाः॒ परि॑दत्ते॒ह सर्वे᳚ । ग्री॒ष्मो हे॑म॒न्त उ॒त नो॑ वस॒न्त श्श॒र-द्व॒र्॒षा स्सु॑वि॒तन्नो॑ अस्तु ।
तेषा॑-मृतू॒नाग्ं श॒तशा॑रदाना-न्निवा॒त ए॑षा॒मभ॑ये स्याम । इ॒दु॒व॒थ्स॒राय॑ परिवथ्स॒राय॑ संवँथ्स॒राय॑ कृणुता बृ॒हन्नमः॑ । तेषां᳚ ँव॒यग्ं सु॑म॒तौ य॒ज्ञिया॑ना॒-ञ्ज्योगजी॑ता॒ अह॑ता स्स्याम ।
भ॒द्रान्न॒-श्श्रेय॒ स्सम॑नैष्ट देवा॒ स्त्वया॑-ऽव॒सेन॒ सम॑शी महित्वा ।
सनो॑मयो॒ भूः पि॑तो॒ आवि॑शस्व॒ शन्तो॒काय॑ त॒नुवे᳚ स्यो॒नः ॥ 43 (18) ॥
भू॒त-म्भव्यं॑ भवि॒ष्य-द्वष॒-ट्थ्स्वाहा॒ ,
नम॒ ऋ-ख्साम॒-यजु॒-र्वष॒-ट्थ्स्वाहा॒ ,
नमो॑ गाय॒त्री त्रि॒ष्टुप् जग॑ती॒ वष॒-ट्थ्स्वाहा॒ ,
नमः॑ पृथि॒व्य॑न्तरि॑क्षं॒ द्यौ-र्वष॒-ट्थ्स्वाहा॒ ,
नमो॒ ऽग्निर्वा॒यु-स्सूर्यो॒ वष॒-ट्थ्स्वाहा॒ ,
नमः॑ प्रा॒णो-व्या॒नो॑-ऽपा॒नो वष॒-ट्थ्स्वाहा॒ ,
नमो-ऽन्नं॑ कृ॒षि-र्वृष्टि॒-र्वष॒-ट्थ्स्वाहा॒ ,
नमः॑ पि॒ता पु॒त्रः पौत्रो॒ वष॒-ट्थ्स्वाहा॒ ,
नमो॒ भूर्भुव॒स्सुव॒ र्वष॒-ट्थ्स्वाहा॒ नमः॑ ॥ 44 (19) ॥
27 अथर्वशीर्षं
(तै. ब्रा. 1.5.8.1-1.5.8.3)
इन्द्रो॑ दधी॒चो अ॒स्तभिः॑ । वृ॒त्राण्य प्र॑तिष्कुतः । ज॒घान॑ नव॒तीर्नव॑ । इ॒च्छन्न-श्व॑स्य॒ यच्छिरः॑ । पर्व॑ते॒ष्वप॑श्रितम् । तद्वि॑दच्छर्य॒णाव॑ति ।
अद्राह॒ गोरम॑न्वत । नाम॒ त्वष्टु॑र-पी॒च्य᳚म् । इ॒त्था च॒न्द्रम॑सो गृ॒हे ।
इन्द्र॒मि-द्गा॒थिनो॑ बृ॒हत् ॥ 45 ॥
इन्द्र॑ म॒र्केभि॑ र॒र्किणः॑ । इन्द्रं॒ ँवाणी॑रनूषत । इन्द्र॒ इद्धर्यो॒ स्सचा᳚ ।
स-म्मि॑श्ल॒ आव॑चो॒ युजा᳚ । इन्द्रो॑ व॒ज्री हि॑र॒ण्ययः॑ । इन्द्रो॑ दी॒र्घाय॒ चक्ष॑से । आसूर्यग्ं॑ रोहय-द्दि॒वि । वि गोभि॒रद्रि॑मैरयत् । इन्द्र॒ वाजे॑षु नो अव । स॒हस्र॑ प्रधनेषु च ॥ 46 ॥
उ॒ग्र उ॒ग्राभि॑-रू॒तिभिः॑ । तमिन्द्रं॑ ँवा जयामसि । म॒हे वृ॒त्राय॒ हन्त॑वे । स वृषा॑ वृष॒भो-भु॑वत् । इन्द्र॒ स्सदा म॑ने कृ॒तः । ओजि॑ष्ठ॒ स्सबले॑ हि॒तः । द्यु॒म्नी श्लो॒की स सौ॒म्यः॑ । गि॒रा वज्रो॒ न सम्भृ॑तः । सब॑लो॒ अन॑पच्युतः । व॒व॒क्षु रु॒ग्रो अस्तृ॑तः ॥ 47 (20) ॥
28 प्रत्यङ्गिरसः
(तै. ब्रा. 2.4.2.1-2.4.2.4)
चक्षु॑षो हेते॒ मन॑सो हेते । वाचो॑ हेते॒ ब्रह्म॑णो हेते । योमा॑-ऽघा॒यु-र॑भि॒दास॑ति । तम॑ग्ने मे॒न्या-ऽमे॒नि-ङ्कृ॑णु । योमा॒ चक्षु॑षा॒ यो मन॑सा । यो वा॒चा ब्रह्म॑णा-ऽघा॒यु-र॑भि॒दास॑ति । तया᳚-ऽग्ने॒ त्व-म्मे॒न्या । अ॒मुम॑ मे॒नि-ङ्कृ॑णु । य-त्किञ्चा॒सौ मन॑सा॒ यच्च॑ वा॒चा । य॒ज्ञै-र्जु॒होति॒ यजु॑षा ह॒विर्भिः॑ ॥ 48 ॥
त-न्मृ॒त्यु-र्निर्-ऋ॑त्या संविँदा॒नः । पु॒रा दि॒ष्टा दाहु॑ती रस्यहन्तु ।
या॒तु॒ धाना॒ निर्-ऋ॑ति॒ रादु॒रक्षः॑ । ते अ॑स्यघ्नं॒ त्वनृ॑तेन स॒त्यम् ।
इन्द्र॑षिता॒ आज्य॑मस्य मथ्नन्तु । मात-थ्समृ॑द्धि॒ यद॒सौ क॒रोति॑ ।
हन्मि॑ते॒-ऽह-ङ्कृ॒तग्ं ह॒विः । यो मे॑ घो॒रमची॑ कृतः ।
अपा᳚ञ्चौ त उ॒भौ बा॒हू । अप॑नह्याम्या॒स्य᳚म् ॥ 49 ॥
अप॑नह्यामिते बा॒हू । अप॑ नह्याम्या॒स्य᳚म् । अ॒ग्ने-र्दे॒वस्य॒ ब्रह्म॑णा । सर्वं॑ ते ऽवधिष्-ङ्कृ॒तम् । पु॒रा-ऽमुष्य॑ वष-ट्का॒रात् । य॒ज्ञ-न्दे॒वेषु॑ नस्कृधि । स्वि॑ष्ट-म॒स्माकं॑ भूयात् । मा-ऽस्मा-न्प्राप॒न्नरा॑तयः । अन्ति॑दू॒रे स॒तो अ॑ग्ने । भ्रातृ॑व्यस्या भि॒दास॑तः । व॒ष॒-ट्का॒रेण॒ वज्रे॑ण । कृ॒त्याग्ं ह॑न्मि कृ॒ताम॒हम् । यो मा॒ नक्तं॒ दिवा॑ सा॒यम् । प्रा॒त-श्चाह्नो॑ नि॒पीय॑ति । अ॒द्या-तमि॑न्द्र॒ वज्रे॑ण । भ्रातृ॑व्य-म्पादयामसि ॥ 50 (21) ॥
(तै. ब्रा. 2.5.1.1-2.5.1.3)
प्रा॒णो र॑क्षति॒ विश्व॒मेज॑त् । इर्यो॑ भू॒त्वा ब॑हु॒धा ब॒हूनि॑ । स इ-थ्सर्वं॒ ँव्या॑नशे । यो दे॒वो दे॒वेषु॑ वि॒भूर॒न्तः ।
आवृ॑दू॒दा-त्क्षेत्रिय॑द्ध्व॒ग-द्वृषा᳚ । तमि-त्प्रा॒ण-म्मन॒सोप॑ शिक्षत ।
अग्रं॑ दे॒वाना॑-मि॒दम॑त्तु नो ह॒विः । मन॑स॒श्चि-त्ते॒दम् । भू॒त-म्भव्यं॑ च गुप्यते । तद्धि दे॒वेष्व॑-ग्रि॒यम् ॥ 51 ॥
आन॑ एतु पुरश्च॒रम् । स॒ह दे॒वै-रि॒मग्ं हव᳚म् । मन॒-श्श्रेय॑सि श्रेयसि । कर्म॑न्. य॒ज्ञप॑तिं॒ दध॑त् । जु॒षतां᳚ मे॒ वागि॒दग्ं ह॒विः । वि॒रा-ड्दे॒वी पु॒रोहि॑ता । ह॒व्य॒वाडन॑-पायिनी । यया॑ रू॒पाणि॑ बहु॒धा वद॑न्ति । पेशाग्ं॑सि दे॒वाः प॑र॒मे ज॒नित्रे᳚ । सा नो॑ वि॒राडन॑प स्फुरन्ती ॥ 52 ॥
वाग्दे॒वी जु॑षता मि॒दग्ं ह॒विः । चक्षु॑-र्दे॒वानां॒ ज्योति॑र॒मृते॒ न्य॑क्तम् ।
अ॒स्य वि॒ज्ञाना॑य बहु॒धा निधी॑यते । तस्य॑ सु॒म्न-म॑शीमहि । मा नो॑ हासी-द्विचक्ष॒णम् । आयु॒रिन्नः॒ प्रती᳚र्यताम् । अन॑न्धा॒-श्चक्षु॑षा व॒यम् । जी॒वा ज्योति॑-रशीमहि । सुव॒-र्ज्योति॑-रु॒तामृतं᳚ । श्रोत्रे॑ण भ॒द्र मु॒त-शृ॑ण्वन्ति स॒त्यम् । श्रोत्रे॑ण॒ वाचं॑ बहु॒धोद्यमा॑नाम् । श्रोत्रे॑ण॒ मोद॑श्च॒ मह॑श्च श्रूयते ।
श्रोत्रे॑ण॒ सर्वा॒ दिश॒ आशृ॑णोमि । येन॒ प्राच्या॑ उ॒त द॑क्षि॒णा । प॒तीच्यै॑ दि॒श-श्शृ॒ण्वन्त्यु॑त्त॒रात् । तदिच्छ्रोत्रं॑ बहु॒धोद्यमा॑नम् ।
अ॒रान्न ने॒मिः परि॒सर्वं॑ बभूव ॥ 53 (22) ॥
(तै. ब्रा. 2.7.7.1-2.7.7.7)
सि॒ग्ं॒हे व्या॒घ्र उ॒त या पृदा॑कौ । त्विषि॑-र॒ग्नौ ब्रा᳚ह्म॒णे सूर्ये॒या ।
इन्द्रं॒ ँया दे॒वी सु॒भगा॑ ज॒जान॑ । सा न॒ आग॒न् वर्च॑सा संविँदा॒ना । या रा॑ज॒न्ये॑ दुन्दु॒-भावाय॑तायाम् । अश्व॑स्य॒ क्रन्द्ये॒ पुरु॑षस्य मा॒यौ । इन्द्रं॒ ँया दे॒वी सु॒भगा॑ ज॒जान॑ । सा न॒ आग॒न् वर्च॑सा संविँदा॒ना । या ह॒स्तिनि॑ द्वी॒पिनि॒ या हिर॑ण्ये । त्विषि॒-रश्वे॑षु॒ पुरु॑षेषु॒ गोषु॑ ॥ 54 ॥
इन्द्रं॒ ँया दे॒वी सु॒भगा॑ ज॒जान॑ । सा न॒ आग॒न् वर्च॑सा संविँदा॒ना । रथे॑ अ॒क्षेषु॑ वृष॒भस्य॒ वाजे᳚ । वाते॑ प॒र्जन्ये॒ वरु॑णस्य॒ शुष्मे᳚ । इन्द्रं॒ ँया दे॒वी सु॒भगा॑ ज॒जान॑ । सा न॒ आग॒न् वर्च॑सा संविँदा॒ना । राड॑सि वि॒राड॑सि । स॒म्राड॑सि स्व॒राड॑सि । इन्द्रा॑य त्वा॒ तेज॑स्वते॒ तेज॑स्वन्तग्ग् श्रीणामि । इन्द्रा॑य॒ त्वौज॑स्वत॒ ओज॑स्वन्तग्ग् श्रीणामि ॥ 55 ॥
इन्द्रा॑य त्वा॒ पय॑स्वते॒ पय॑स्वन्तग्ग् श्रीणामि । इन्द्रा॑य॒ त्वा-ऽऽयु॑ष्मत॒ आयु॑ष्मन्तग्ग् श्रीणामि । तेजो॑-ऽसि । तत्ते॒ प्रय॑च्छामि । तेज॑स्वदस्तु मे॒ मुख᳚म् । तेज॑स्व॒च्छिरो॑ अस्तु मे । तेज॑स्वान्. वि॒श्वतः॑ प्र॒त्यम् । तेज॑सा॒ स-म्पि॑पृग्धिमा । ओजो॑-ऽसि । तत्ते॒ प्रय॑च्छामि ॥ 56 ॥
ओज॑स्वदस्तु मे॒ मुख᳚म् । ओज॑स्व॒च्छिरो॑ अस्तु मे । ओज॑स्वान्. वि॒श्वतः॑ प्र॒त्यम् । ओज॑सा॒ सम्पि॑पृग्धि मा । पयो॑-ऽसि । तत्ते॒ प्रय॑च्छामि । पय॑स्वदस्तु मे॒ मुख᳚म् । पय॑स्व॒च्छिरो॑ अस्तु मे । पय॑स्वान्. वि॒श्वतः॑ प्र॒त्यम् । पय॑सा॒ सम्पि॑पृग्धि मा ॥ 57 ॥
आयु॑रसि । तत्ते॒ प्रय॑च्छामि । आयु॑ष्मदस्तु मे॒ मुख᳚म् । आयु॑ष्म॒च्छिरो॑ अस्तु मे । आयु॑ष्मान्. वि॒श्वतः॑ प्र॒त्यम् । आयु॑षा॒ सम्पि॑पृग्धि मा । इ॒म म॑ग्न॒ आयु॑षे॒ वर्च॑से कृधि । प्रि॒यग्ं रेतो॑ वरुण सोम राजन्न् । मा॒ ते वा᳚स्मा अदिते॒ शर्म॑ यच्छ । विश्वे॑ देवा॒ जर॑दष्टि॒-र्यथा-ऽस॑त् ॥ 58 ॥
आयु॑रसि वि॒श्वायु॑रसि । स॒र्वायु॑रसि॒ सर्व॒मायु॑रसि । यतो॒ वातो॒ मनो॑जवाः । यतः॒, क्षर॑न्ति॒ सिन्ध॑वः । तासां᳚ त्वा॒ सर्वा॑साग्ं रु॒चा । अ॒भिषि॑ञ्चामि॒ वर्च॑सा । स॒मु॒द्र इ॑वासि ग॒ह्मना᳚ । सोम॑ इवा॒स्यदा᳚भ्यः । अ॒ग्निरि॑व वि॒श्वतः॑ प्र॒त्यम् । सूर्य॑ इव॒ ज्योति॑षा वि॒भूः ॥ 59 ॥
अ॒पां-योँ द्रव॑णे॒ रसः॑ । तम॒हम॒स्मा आ॑मुष्याय॒णाय॑ । तेज॑से ब्रह्मवर्च॒साय॑ गृह्णामि । अ॒पां-यँ ऊ॒र्मौ रसः॑ । तम॒हम॒स्मा आ॑मुष्याय॒णाय॑ । ओज॑से वी॒र्या॑य गृह्णामि । अ॒पां-योँ म॑द्ध्य॒तो रसः॑ । तम॒हम॒स्मा आ॑मुष्याय॒णाय॑ । पुष्टै᳚ प्र॒जन॑नाय गृह्णामि । अ॒पां-योँ य॒ज्ञियो॒ रसः॑ । तम॒हम॒स्मा आ॑मुष्याय॒णाय॑ । आयु॑षे दीर्घायु॒त्वाय॑ गृह्णामि ॥ 60 (23) ॥
29 अन्न सूक्तं
(तै. ब्रा. 2.8.8.1-2.8.8.4)
अ॒हम॑स्मि प्रथम॒जा ऋ॒तस्य॑ । पूर्वं॑ दे॒वेभ्यो॑ अ॒मृत॑स्य॒ नाभिः॑ ।
यो मा॒ ददा॑ति॒ स इ दे॒व मा वाः᳚ । अ॒हमन्न॒ मन्न॑ म॒दन्त॑मद्मि । पूर्व॑-म॒ग्नेरपि॑ दह॒त्यन्नं᳚ । य॒त्तौ हा॑साते अहमुत्त॒रेषु॑ । व्यात्त॑मस्य प॒शव॑-स्सु॒जम्भ᳚म् । पश्य॑न्ति॒ धीराः॒ प्रच॑रन्ति॒ पाकाः᳚ ।
जहा᳚म्य॒न्य-न्न ज॑हाम्य॒न्यम् । अ॒हमन्नं॒ ँवश॒मिच्च॑रामि ॥ 61 ॥
स॒मा॒नमर्थं॒ पर्ये॑मि भु॒ञ्जत् । को मा मन्नं॑ मनु॒ष्यो॑ दयेत ।
परा॑के॒ अन्नं॒ निहि॑तं-लोँ॒क ए॒तत् । विश्वै᳚-र्दे॒वैः पि॒तृभि॑-र्गु॒प्तमन्न᳚म् ।
यद॒द्यते॑ लु॒प्यते॒ य-त्प॑रो॒प्यते᳚ । श॒त॒-त॒मीसा त॒नूर्मे॑ बभूव ।
म॒हान्तौ॑ च॒रू स॑कृ-द्दु॒ग्धेन॑ पप्रौ । दिव॑ञ्च॒ पृश्ञि॑ पृथि॒वी-ञ्च॑ सा॒कम् ।
तथ्सं॒-पिब॑न्तो॒ नमि॑नन्ति वे॒धसः॑ । नैतद्भूयो॒ भव॑ति॒ नो कनी॑यः ॥ 62 ॥
अन्नं॑ प्रा॒णमन्न॑ मपा॒न-मा॑हुः । अन्नं॑ मृ॒त्यु-न्तमु॑ जी॒वातु॑ माहुः ।
अन्नं॑ ब्र॒ह्माणो॑ ज॒रसं॑ ँवदन्ति । अन्न॑माहुः प्र॒जन॑न-म्प्र॒जाना᳚म् ।
मोघ॒-मन्नं॑ ँविन्दते॒ अप्र॑चेताः । स॒त्य-म्ब्र॑वीमि व॒ध इथ्स तस्य॑ ।
नार्य॒मणं॒ पुष्य॑ति॒ नो सखा॑यम् । केव॑लाघो भवति केवला॒दी ।
अ॒ह-म्मे॒घ स्स्त॒नय॒न् वर्ष॑न्नस्मि । माम॑दन्त्य॒-हम॑द्म्य॒न्यान् ॥ अ॒हग्ं सद॒मृतो॑ भवामि । मदा॑दि॒त्या अधि॒ सर्वे॑ तपन्ति ॥ 63 ॥
30 वा-ख्सूक्तं
(तै. ब्रा. 2.8.8.4)
दे॒वीं-वाँच॑म जनयन्त॒ य-द्वाग्वद॑न्ति ॥ 64 ॥
दे॒वीं-वाँच॑मजनयन्त दे॒वाः । तां-विँ॒श्वरू॑पाः प॒शवो॑ वदन्ति । सा नो॑ म॒न्द्रेष॒ मूर्जं॒ दुहा॑ना । धे॒नुर्वाग॒स्मा-नुप॒सुष्टु॒तैतु॑ ॥ 64अ ॥
य-द्वाग्वद॑न्त्य विचेत॒नानि॑ । राष्ट्री॑ दे॒वाना᳚-न्निष॒साद॑ म॒न्द्रा । चत॑स्र॒ ऊर्जं॑ दुदुहे॒ पयाग्ं॑सि । क्व॑स्वि दस्याः पर॒म-ञ्ज॑गाम ॥ 64ब् ॥
(तै. ब्रा. 2.8.8.4-2.8.8.5)
अ॒न॒न्ता-मन्ता॒दधि॒ निर्मि॑ता-म्म॒हीम् । यस्यां᳚ दे॒वा अ॑दधु॒-र्भोज॑नानि । एका᳚क्षरा-न्द्वि॒पदा॒ग्ं॒ षट्प॑दाञ्च । वाच॑-न्दे॒वा उप॑जीवन्ति॒ विश्वे᳚ । वाच॑-न्दे॒वा उप॑जीवन्ति॒ विश्वे᳚ । वाच॑-ङ्गन्ध॒र्वाः प॒शवो॑ मनु॒ष्याः᳚ । वा॒चीमा विश्वा॒ भुव॑ना॒-न्यर्पि॑ता । सा नो॒ हवं॑ जुषता॒-मिन्द्र॑ पत्नी ।
वाग॒क्षरं॑ प्रथम॒जा ऋ॒तस्य॑ । वेदा॑ना-म्मा॒ता-ऽमृत॑स्य॒ नाभिः॑ ॥ 65 ॥
सा नो॑ जुषा॒णोप॑ य॒ज्ञ मागा᳚त् । अव॑न्ती दे॒वी सु॒हवा॑ मे अस्तु । या मृष॑यो मन्त्र॒ कृतो॑ मनी॒षिणः॑ । अ॒न्वैच्छ॑-न्दे॒वा-स्तप॑सा॒ श्रमे॑ण । ता-न्दे॒वीं-वाँचग्ं॑ ह॒विषा॑ यजामहे । सा नो॑ दधातु सुकृ॒तस्य॑ लो॒के ।
च॒त्वारि॒ वा-क्परि॑मिता प॒दानि॑ । तानि॑ विदु-र्ब्राह्म॒णा ये म॑नी॒षिणः॑ । गुहा॒ त्रीणि॒ निहि॑ता॒ नेङ्ग॑यन्ति । तु॒रीयं॑ ँवा॒चो म॑नु॒ष्या॑ वदन्ति ॥ 66 ॥
31 श्रद्धा सूक्तं
(तै. ब्रा. 2.8.8.5-2.8.8.8)
श्र॒द्धया॒-ऽग्नि स्समि॑ध्यते । श्र॒द्धया॑ विन्दते ह॒विः । श्र॒द्धा-म्भग॑स्य मू॒र्धनि॑ । वच॒सा वे॑दयामसि । प्रि॒यग्ग् श्र॑द्धे॒ दद॑तः । प्रि॒यग्ग् श्र॑द्धे॒ दिदा॑सतः । प्रि॒य-म्भो॒जेषु॒ यज्व॑सु । इ॒द-म्म॑ उदि॒त-ङ्कृ॑धि । यथा॑ दे॒वा असु॑रेषु । श्र॒द्धा मु॒ग्रेषु॑ चक्रि॒रे ॥ 67 ॥
ए॒व-म्भो॒जेषु॒ यज्व॑सु । अ॒स्माक॑-मुदि॒त-ङ्कृ॑धि । श्र॒द्धा-न्दे॑वा॒ यज॑मानाः । वा॒यु-गो॑पा॒ उपा॑सते । श्र॒द्धाग्ं हृ॑द॒य्य॑या-ऽऽकू᳚त्या । श्र॒द्धया॑ हूयते ह॒विः ।
श्र॒द्धा-म्प्रा॒तर्-ह॑वामहे । श्र॒द्धा-म्म॒द्ध्यन्दि॑नं॒ परि॑ । श्र॒द्धाग्ं सूर्य॑स्य नि॒म्रुचि॑ । श्रद्धे॒ श्रद्धा॑पये॒ हमा᳚ ॥ 68 ॥
श्र॒द्धा दे॒वान-धि॑वस्ते । श्र॒द्धा विश्व॑ मि॒द-ञ्जग॑त् । श्र॒द्धा-ङ्काम॑स्य मा॒तर᳚म् । ह॒विषा॑ वर्धयामसि ॥ 69अ ॥
32 ब्रह्म सूक्तं
(तै. ब्रा. 2.8.8.10-2.8.8.11)
ब्रह्म॑जज्ञा॒न-म्प्र॑थ॒म-म्पु॒रस्ता᳚त् । विसी॑म॒त-स्सु॒रुचो॑ वे॒न आ॑वः ।
स बु॒द्ध्निया॑ उप॒मा अ॑स्य वि॒ष्ठाः । स॒तश्च॒ योनि॒-मस॑तश्च॒ विवः॑ ॥ पि॒ता-वि॒राजा॑ मृष॒भो-र॑यी॒णाम् । अ॒न्तरि॑क्षं-विँ॒श्वरू॑प॒ आवि॑वेश ॥ 69ब् ॥
तम॒र्कैर॒भ्य॑र्च्चन्ति व॒थ्सम् । ब्रह्म॒ सन्त॒-म्ब्रह्म॑णा व॒र्धय॑न्तः ॥ ब्रह्म॑ दे॒वान॑जनयत् । ब्रह्म॒ विश्व॑मि॒द-ञ्जग॑त् ॥
ब्रह्म॑णः, क्ष॒त्र-न्निर्मि॑तम् । ब्रह्म॑ ब्राह्म॒ण आ॒त्मना᳚ ॥ अ॒न्तर॑स्मि-न्नि॒मे लो॒काः । अ॒न्त र्विश्व॑मि॒द-ञ्जग॑त् । ब्रह्मै॒व भू॒ताना॒-ञ्ज्येष्ठ᳚म् । तेन॒ को॑-ऽर्हति॒ स्पर्धि॑तुम् ॥ 70 ॥
ब्रह्मं॑ दे॒वा-स्त्रय॑स्त्रिग्ंशत् । ब्रह्म॑-न्निन्द्र प्रजाप॒ती । ब्रह्म॑नःअ॒ विश्वा॑ भू॒तानि॑ । ना॒वी वा॒न्त-स्स॒माहि॑ता ॥ चत॑स्र॒ आशाः॒ प्रच॑रन्त्व॒-ग्नयः॑ । इ॒मन्नो॑ य॒ज्ञन्न॑यतु प्रजा॒नन्न् ।
घृ॒त-म्पिन्व॑न्न॒ जरग्ं॑ सु॒वीर᳚म् । ब्रह्म॑ स॒मि-द्भ॑व॒त्याहु॑तीनाम् ॥ 71 ॥
33 गो सूक्तं
(तै. ब्रा. 2.8.8.11)
आगावो॑ अग्मन्नु॒त भ॒द्र-म॑क्रन्न् । सीद॑न्तु गो॒ष्ठे-र॒णय॑न्त्व॒स्मे ॥ प्र॒जाव॑तीः पुरु॒ रूपा॑ इ॒ह स्युः । इन्द्रा॑य पू॒र्वी रु॒षसो॒ दुहा॑नाः । इन्द्रो॒ यज्व॑ने पृण॒ते च॑ शिक्षति । उपेद्द॑दाति॒ न स्व-म्मु॑षायति । भूयो॑ भूयो र॒यिमिद॑स्य व॒र्धयन्न्॑ । अभि॑न्ने खि॒ल्ले निद॑धाति देव॒युम् ।
न ता न॑शन्ति॒ न ता अर्वा᳚ ॥ 72 ॥
न ता न॑शन्ति॒ नद॑भाति॒ तस्क॑रः । नैना॑ अमि॒त्रो व्यथि॒रा द॑धर्षति ।
दे॒वाग्श्च॒ याभि॒-र्यज॑ते॒ ददा॑ति च । ज्योगित्ताभि॑ स्सचते॒ गोप॑ति स्स॒ह ॥ 72अ ॥
न ता अर्वा॑ रे॒णु क॑काटो अश्नुते । न सग्ग्॑ स्कृत॒त्र-मुप॑यन्ति॒ ता अ॒भि ।
उ॒रु॒गा॒यम॑भय॒-न्तस्य॒ ता अनु॑ । गावो॒ मर्त्य॑स्य॒ विच॑रन्ति॒ यज्व॑नः ॥ 72ब् ॥
(तै. ब्रा. 2.8.8.12)
गावो॒ भगो॒ गाव॒ इन्द्रो॑ मे अच्छात् । गाव॒ स्सोम॑स्य प्रथ॒मस्य॑ भ॒क्षः ।
इ॒मा या गाव॒-स्सज॑नास॒ इन्द्रः॑ । इ॒च्छामी-द्धृ॒दा मन॑सा-चि॒दिन्द्र᳚म् ।
यू॒य-ङ्गा॑वो मेदयथा कृ॒शञ्चि॑त् । अ॒श्ली॒ल-ञ्चि॑-त्कृणुथा सु॒प्रती॑कम् ॥ 73 ॥
भ॒द्र-ङ्गृ॒ह-ङ्कृ॑णुथ भद्र वाचः । बृ॒हद्वो॒ वय॑ उच्यते स॒भासु॑ । प्र॒जाव॑ती स्सू॒यव॑सग्ं-रि॒शन्तीः᳚ । शु॒द्धा अ॒प स्सु॑प्रपा॒णे पिब॑न्तीः ।
माव॑ स्ते॒न ई॑शत॒ माघशग्ं॑सः । परि॑वो हे॒ती रु॒द्रस्य॑ वृञ्ज्यात् । उपे॒द-मु॑प॒-पर्च॑नम् । आ॒सु गोषूप॑ पृच्यताम् । उप॑र्ष॒भस्य॒ रेत॑सि । उपे᳚न्द्र॒ तव॑ वी॒र्ये᳚ ॥ 74 (24) ॥
34 सूर्या चन्द्रमसा सूक्तं
(तै. ब्रा. 2.8.9.1)
ता सू᳚र्या चन्द्र॒मसा॑ विश्व॒-भृत्त॑मा म॒हत् । तेजो॒ वसु॑मद्राजतो दि॒वि । सामा᳚त्माना चरत स्साम-चा॒रिणा᳚ । ययो᳚र्व्र॒त-न्नम॒मे जातु॑ दे॒वयोः᳚ । उ॒भावन्तौ॒ परि॑यात॒ अर्म्या᳚ । दि॒वो न र॒श्मीग् स्त॑नु॒तो-व्य॑र्ण॒वे । उ॒भा भु॑व॒न्ती भुव॑ना क॒विक्र॑तू । सूर्या॒ न च॒न्द्रा च॑रतो ह॒ताम॑ती । पती᳚द्यु॒म-द्वि॑श्व॒-विदा॑ उ॒भा दि॒वः । सूर्या॑ उ॒भा च॒न्द्रम॑सा विचक्ष॒णा ॥ 75 ॥
वि॒श्ववा॑रा वरिवो॒ भा वरे᳚ण्या । ता नो॑-ऽवत-म्मति॒मन्ता॒ महि॑व्रता । वि॒श्व॒वप॑री प्र॒तर॑णा तर॒न्ता । सु॒व॒र्विदा॑ दृ॒शये॒ भूरि॑ रश्मी । सूर्या॒ हि च॒न्द्रा वसु॑त्वे॒ष-द॑र्शता । म॒न॒स्विनो॒ ऽभानु॑चर॒तोनु॒-सन्दिव᳚म् । अ॒स्य श्रवो॑ न॒द्य॑ स्स॒प्त बि॑भ्रति । द्यावा॒ क्षामा॑ पृथि॒वी द॑र्श॒तं-वँपुः॑ । अ॒स्मे सू᳚र्या चन्द्र॒मसा॑-ऽभि॒चक्षे᳚ । श्र॒द्धेक-मि॑न्द्र चरतो विचर्तु॒रम् ॥ 76 ॥
पू॒र्वा॒प॒र-ञ्च॑रतो मा॒य यै॒तौ । शिशू॒ क्रीड॑न्तौ॒ परि॑यातो अध्व॒रम् । विश्वा᳚न्य॒न्यो भुव॑ना ऽभि॒चष्टे᳚ । ऋ॒तून॒न्यो वि॒दध॑ज्जायते॒ पुनः॑ । हिर॑ण्यवर्णा॒-श्शुच॑यः पाव॒का यासा॒ग्ं॒ राजा᳚ । यासां᳚ दे॒वा श्शि॒वेन॑ मा॒ चक्षु॑षा पश्यत । आपो॑ भ॒द्रा आदित्प॑श्यामि ॥ 77 ॥
हिर॑ण्यवर्णा॒-श्शुच॑यः पाव॒का यासु॑ जा॒तः क॒श्यपो॒ यास्विन्द्रः॑ । अ॒ग्निं-याँ गर्भं॑ दधि॒रे विरू॑पा॒स्ता न॒ आप॒श्शग्ग् स्यो॒ना भ॑वन्तु ॥
यासा॒ग्ं॒ राजा॒ वरु॑णो॒ याति॒ मध्ये॑ सत्यानृ॒ते अ॑व॒पश्यं॒ जना॑नाम् ।
म॒धु॒श्चुत॒-श्शुच॑यो॒ याः पा॑व॒कास्ता न॒ आप॒श्शग्ग् स्यो॒ना भ॑वन्तु ॥ 77अ ॥
यासां᳚ दे॒वा दि॒वि कृ॒ण्वन्ति॑ भ॒क्षय्या अ॒न्तरि॑क्षे बहु॒धा भव॑न्ति ।
याः पृ॑थि॒वी-म्पय॑सो॒न्दन्ति॑ शु॒क्रास्ता न॒ आप॒श्शग्ग् स्यो॒ना भ॑वन्तु ॥
शि॒वेन॑ मा॒ चक्षु॑षा पश्यताप श्शि॒वया॑ त॒नुवोप॑ स्पृशत॒ त्वच॑-म्मे ।
सर्वाग्ं॑ अ॒ग्नीग्ं र॑फ्सु॒षदो॑ हुवे वो॒ मयि॒ वर्चो॒ बल॒मोजो॒ निध॑त्त ॥ 77ब् ॥
आपो॑ भ॒द्रा घृ॒तमिदाप॑ आसुर॒ग्नी-षोमौ॑ बिभ्र॒त्याप॒ इत्ताः । ती॒व्रो रसो॑ मधु॒पृचा॑-मरङ्ग॒म आ मा᳚ प्रा॒णेन॑ स॒ह वर्च॑सा गन्न् ।
आदित्प॑श्या म्यु॒तवा॑ शृणो॒म्यामा॒ घोषो॑ गच्छति॒ वान्न॑ आसाम् । मन्ये॑ भेजा॒नो अ॒मृत॑स्य॒ तर्हि॒ हिर॑ण्यवर्णा॒ अतृ॑पं-यँ॒दा वः॑ ॥ 77च् ॥
35 नासदासीय सूक्तं
(तै. ब्रा. 2.8.9.3-2.8.9.7)
नास॑दासी॒न्नो सदा॑सीत्त॒दानी᳚म् । नासी॒द्रजो॒ नो व्यो॑मा-प॒रोयत् । किमा व॑रीवः॒ कुह॒कस्य॒ शर्मन्न्॑ । अभंः॒ किमा॑सी॒-द्गह॑न-ङ्गभी॒रम् ॥ 78 ॥
न मृ॒त्यु-र॒मृत॒-न्तर्हि॒ न । रात्रि॑या॒ अह्न॑ आसी-त्प्रके॒तः । आनी॑द वा॒तग्ग् स्व॒धया॒ तदेक᳚म् । तस्मा᳚द्धा॒न्य-न्न प॒रः किञ्च॒नास॑ ।
तम॑ आसी॒-त्तम॑सा गू॒ढमग्रे᳚ प्रके॒तम् । स॒लि॒लग्ं सर्व॑ मा इ॒दम् । तु॒च्छे ना॒भ्वपि॑हितं॒ ँयदासी᳚त् । तम॑स॒स् तन्म॑हि॒ना जा॑य॒तैक᳚म् ।
काम॒स्तदग्रे॒ सम॑वर्त॒ताधि॑ । मन॑सो॒ रेतः॑ प्रथ॒मं-यँदासी᳚त् ॥ 79 ॥
स॒ तो बन्धु॒मस॑ति॒ निर॑विन्दन्न् । हृ॒दि-प्र॒तीष्या॑ क॒वयो॑ मनी॒षा ।
ति॒र॒श्चीनो॒ वित॑तो र॒श्मि-रे॑षाम् । अ॒धस्वि॑दा॒सी(3) दु॒परि॑स्विदासी(3)त् ।
रे॒तो॒धा आ॑स-न्महि॒मान॑ आसन्न् । स्व॒धा अ॒वस्ता॒-त्प्रय॑तिः प॒रस्ता᳚त् ।
को अ॒द्धा वे॑द॒क इ॒ह प्रवो॑चत् । कुत॒ आजा॑ता॒ कुत॑ इ॒यं-विँसृ॑ष्टिः ।
अ॒र्वाग् दे॒वा अ॒स्य वि॒सर्ज॑नाय । अथा॒ को वे॑द॒ यत॑ आ ब॒भूव॑ ॥ 80 ॥
इ॒यं-विँसृ॑ष्टि॒-र्यत॑ आब॒भूव॑ । यदि॑ वा द॒धे यदि॑ वा॒ न ।
यो अ॒स्याद्ध्य॑क्षः पर॒मे व्यो॑मन्न् । सो अ॒ङ्गवे॑द॒ यदि॑ वा॒ न वेद॑ ।
किग्ग्स्वि॒द्वनं॒ क उ॒स वृ॒क्ष आ॑सीत् । यतो॒ द्यावा॑पृथि॒वी नि॑ष्टत॒क्षुः ।
मनी॑षिणो॒ मन॑सा पृ॒च्छतेदु॒तत् । यद॒द्ध्यति॑ष्ठ॒-द्भुव॑नानि धा॒रयन्न्॑ । ब्रह्म॒वनं॒ ब्रह्म॒ स वृ॒क्ष आ॑सीत् । यतो॒ द्यावा॑पृथि॒वी नि॑ष्टत॒क्षुः ॥ मनी॑षिणो॒ मन॑सा॒ विब्र॑वीमि वः । ब्रह्मा॒द्ध्यति॑ष्ठ॒-द्भुव॑नानि धा॒रयन्न्॑ ॥ 81 ॥
36 भाग्य सूक्तं
(तै. ब्रा. 2.8.9.7-2.8.9.9)
प्रा॒तर॒ग्नि-म्प्रा॒तरिन्द्रग्ं॑ हवामहे । प्रा॒त-र्मि॒त्रा वरु॑णा प्रा॒तर॒श्विना᳚ ।
प्रा॒त-र्भगं॑ पू॒षणं॒ ब्रह्म॑ण॒स्पति᳚म् । प्रा॒तस्सोम॑ मु॒त रु॒द्रग्ं हु॑वेम ॥ प्र॒त॒र्जितं॒ भग॑मु॒ग्रग्ं हु॑वेम । व॒य-म्पु॒त्रमदि॑ते॒र्यो वि॑ध॒र्ता । आ॒ध्रश्चि॒द्य-म्मन्य॑मान-स्तु॒रश्चि॑त् । राजा॑ चि॒द्य-म्भगं॑ भ॒क्षीत्याह॑ ॥ 82 ॥
भग॒प्रणे॑त॒-र्भग॒सत्य॑राधः । भगे॒मा-न्धिय॒मुद॑व॒ दद॑न्नः । भग॒प्रणो॑ जनय॒ गोभि॒रश्वैः᳚ । भग॒ प्रनृभि॑-र्नृ॒वन्त॑स्स्याम ॥ उ॒तेदानीं॒ भग॑वन्तस्स्याम । उ॒त प्रपि॒त्व उ॒त मद्ध्ये॒ अह्ना᳚म् । उ॒तोदि॑ता मघव॒न्-थ्सूर्य॑स्य । व॒य-न्दे॒वानाग्ं॑ सुम॒तौ स्या॑म ॥ भग॑ ए॒व भग॑वाग्ं अस्तु देवाः । तेन॑ व॒य-म्भग॑वन्त स्स्याम ॥ 83 ॥
तन्त्वा॑ भग॒ सर्व॒ इज्जो॑हवीमि । सनो॑ भग पुर ए॒ता भ॑वे॒ह ॥ सम॑ध्व॒रा-यो॒षसो॑-ऽनमन्त । द॒धि॒क्रावे॑व॒ शुच॑ये प॒दाय॑ । अ॒र्वा॒ची॒नं-वँ॑सु॒विदं॒ भग॑न्नः । रथ॑मि॒वाश्वा॑ वा॒जिन॒ आव॑हन्तु ॥ अश्वा॑वती॒-र्गोम॑ती-र्न उ॒षासः॑ । वी॒रव॑ती॒-स्सद॑मुच्छन्तु भ॒द्राः । घृ॒त-न्दुहा॑ना वि॒श्वतः॒ प्रपी॑नाः । यू॒य-म्पा॑त स्व॒स्तिभि॒-स्सदा॑नः ॥ 84 (25) ॥
37 नक्षत्र सूक्तं
(तै. ब्रा. 3.1.1.1-3.1.3.3)
37.1 नक्षत्रं - कृत्तिका देवता - अग्निः
अ॒ग्निर्नः॑ पातु॒ कृत्ति॑काः । नक्ष॑त्र-न्दे॒वमि॑न्द्रि॒यम् । इ॒दमा॑सांविँचक्ष॒णम् । ह॒विरा॒सन् जु॑होतन । यस्य॒ भान्ति॑ र॒श्मयो॒ यस्य॑ के॒तवः॑ । यस्ये॒मा विश्वा॒ भुव॑नानि॒ सर्वा᳚ । स कृत्ति॑का भिर॒भि-सं॒वँसा॑नः । अ॒ग्निर्नो॑ दे॒वस्सु॑वि॒ते द॑धातु ॥ 1 ॥
37.2 नक्षत्रं - रोहिणी देवता - प्रजापतिः
प्र॒जाप॑ते रोहि॒णी वे॑तु॒ पत्नी᳚ । वि॒श्वरू॑पा बृह॒ती चि॒त्रभा॑नुः ॥ 85 ॥
सा नो॑ य॒ज्ञस्य॑ सुवि॒ते द॑धातु । यथा॒ जीवे॑म श॒रद॒स्सवी॑राः । रो॒हि॒णी दे॒व्युद॑गा-त्पु॒रस्ता᳚त् । विश्वा॑ रू॒पाणि॑ प्रति॒मोद॑माना । प्र॒जाप॑तिग्ं ह॒विषा॑ व॒र्धय॑न्ती । प्रि॒या दे॒वाना॒-मुप॑यातु य॒ज्ञम् ॥ 2 ॥
37.3 नक्षत्रं - मृगशीर्षः देवता - सोमः
सोमो॒ राजा॑ मृगशी॒र॒.षेण॒ आगन्न्॑ । शि॒व-न्नक्ष॑त्र-म्प्रि॒यम॑स्य॒ धाम॑ । आ॒प्याय॑मानो बहु॒धा जने॑षु । रेतः॑ प्र॒जां-यँज॑माने दधातु ॥ 86 ॥
यत्ते॒ नक्ष॑त्र-म्मृगशी॒र्॒षमस्ति॑ । प्रि॒यग्ं रा॑ज-न्प्रि॒यत॑म-म्प्रि॒याणा᳚म् । तस्मै॑ ते सोम ह॒विषा॑ विधेम । शन्न॑ एधि द्वि॒पदे॒ शञ्चतु॑ष्पदे ॥ 3 ॥
37.4 नक्षत्रं - आर्द्रा देवता - रुद्रः
आ॒र्द्रया॑ रु॒द्रः प्रथ॑मा न एति । श्रेष्ठो॑ दे॒वानां॒ पति॑रघ्नि॒याना᳚म् । नक्ष॑त्रमस्य ह॒विषा॑ विधेम । मा नः॑ प्र॒जाग्ं री॑रिष॒-न्मोत वी॒रान् । हे॒ती रु॒द्रस्य॒ परि॑णो वृणक्तु । आ॒र्द्रा नक्ष॑त्र-ञ्जुषताग्ं ह॒विर्नः॑ ॥ 87 ॥
प्र॒मु॒ञ्चमा॑नौ दुरि॒तानि॒ विश्वा᳚ । अपा॒घशग्ं॑ सन्नु-दता॒मरा॑तिम् ॥ 4 ॥
37.5 नक्षत्रं - पुनर्वसु देवता - अदितिः
पुन॑र्नो दे॒व्यदि॑ति-स्स्पृणोतु । पुन॑र्वसू नः॒ पुन॒रेतां᳚-यँ॒ज्ञम् । पुन॑र्नो दे॒वा अ॒भिय॑न्तु॒ सर्वे᳚ । पुनः॑ पुनर्वो ह॒विषा॑ यजामः । ए॒वा न दे॒व्यदि॑तिरन॒र्वा । विश्व॑स्य भ॒र्त्री जग॑तः प्रति॒ष्ठा । पुन॑र्वसू ह॒विषा॑ व॒र्धय॑न्ती । प्रि॒य-न्दे॒वाना॒-मप्ये॑तु॒ पाथः॑ ॥ 5 (88) ॥
37.6 नक्षत्रं - पुष्यः देवता - बृहस्पतिः
बृह॒स्पतिः॑ प्रथ॒मञ्जाय॑मानः । ति॒ष्य॑-न्नक्ष॑त्रम॒भि सम्ब॑भूव । श्रेष्ठो॑ दे॒वानां॒ पृत॑नासु जि॒ष्णुः । दि॒शो नु॒ सर्वा॒ अभ॑यन्नो अस्तु । ति॒ष्यः॑ पु॒रस्ता॑दु॒त म॑ध्य॒तो नः॑ । बृह॒स्पति॑-र्नः॒ परि॑पातु प॒श्चात् । बाधे॑ ता॒-न्द्वेषो॒ अभ॑य-ङ्कृणुताम् । सु॒वीर्य॑स्य॒ पत॑यस्याम ॥ 6 ॥
37.7 नक्षत्रं -आश्रेषं देवता - सर्पाः
इ॒दग्ं स॒र्पेभ्यो॑ ह॒विर॑स्तु॒ जुष्ट᳚म् । आ॒श्रे॒षा येषा॑ मनु॒यन्ति॒ चेतः॑ ॥ 89 ॥
ये अ॒न्तरि॑क्ष-म्पृथि॒वीं-क्षि॒यन्ति॑ । तेन॑ स्स॒र्पासो॒ हव॒माग॑मिष्ठाः । ये रो॑च॒ने सूर्य॒स्यापि॑ स॒र्पाः । ये दिवं॑ दे॒वी-मनु॑स॒ञ्चर॑न्ति । येषा॑माश्रे॒षा अ॑नु॒यन्ति॒ काम᳚म् । तेभ्य॑-स्स॒र्पेभ्यो॒ मधु॑-मज्जुहोमि ॥ 7 ॥
37.8 नक्षत्रं - मघा देवता - पितरः
उप॑हूताः पि॒तरो॒ ये म॒घासु॑ । मनो॑जवस-स्सु॒कृत॑-स्सुकृ॒त्याः । ते नो॒ नक्ष॑त्रे॒ हव॒माग॑मिष्ठाः । स्व॒धाभि॑-र्य॒ज्ञ-म्प्रय॑त-ञ्जुषन्ताम् ॥ 90 ॥
ये अ॑ग्निद॒ग्धा ये-ऽन॑ग्नि-दग्धाः । ये॑-ऽमुँलो॒क-म्पि॒तरः॑ क्षि॒यन्ति॑ । याग्श्च॑ वि॒द्मयाग्ं उ॑ च॒ न प्र॑वि॒द्म । म॒घासु॑ य॒ज्ञग्ं सुकृ॑त-ञ्जुषन्ताम् ॥ 8 ॥
37.9 नक्षत्रं - पूर्वफल्गु॑नी देवता - अर्यमा
गवां॒ पतिः॒ फल्गु॑नी-नामसि॒ त्वम् । तद॑र्यमन् वरुण मित्र॒ चारु॑ । तन्त्वा॑ व॒यग्ं स॑नि॒तारग्ं॑ सनी॒नाम् । जी॒वा जीव॑न्त॒मुप॒ संविँ॑शेम । येने॒मा विश्वा॒ भुव॑नानि॒ सञ्जि॑ता । यस्य॑ दे॒वा अ॑नुसं॒यँन्ति॒ चेतः॑ ॥ 91 ॥
अ॒र्य॒मा राजा॒-ऽजर॒स्तु वि॑ष्मान् । फल्गु॑नीना-मृष॒भो रो॑रवीति ॥ 9 ॥
37.10 नक्षत्रं - उत्तर फ॑ल्गुनी देवता - भगः
श्रेष्ठो॑ दे॒वानां᳚ भगवो भगासि । तत्त्वा॑ विदुः॒ फल्गु॑नी॒-स्तस्य॑ वित्तात् । अ॒स्मभ्यं॑-क्ष॒त्रम॒जरग्ं॑ सु॒वीर्य᳚म् । गोम॒दश्व॑-व॒दुप॒सन्नु॑-दे॒ह । भगो॑ह दा॒ता भग॒ इत्प्र॑दा॒ता । भगो॑ दे॒वीः फल्गु॑नी॒-रावि॑वेश । भग॒स्येत्त-म्प्र॑स॒व-ङ्ग॑मेम । यत्र॑ दे॒वै-स्स॑ध॒मादं॑ मदेम । ॥ 10/ 92 ॥
37.11 नक्षत्रं - हस्तः देवता - सवित
आया॑तु दे॒व-स्स॑वि॒तो प॑यातु । हि॒र॒ण्यये॑न सु॒वृता॒ रथे॑न । वह॒न्॒. हस्तग्ं॑ सु॒भगं॑ ँविद्म॒नाप॑सम् । प्र॒यच्छ॑न्तं॒ पपु॑रिं॒ पुण्य॒मच्छ॑ । हस्तः॒ प्रय॑च्छ त्व॒मृतं॒ ँवसी॑यः । दक्षि॑णेन॒ प्रति॑गृभ्णीम एनत् ।
दा॒तार॑-म॒द्य स॑वि॒ता वि॑देय । यो नो॒ हस्ता॑य प्रसु॒वाति॑ य॒ज्ञम् ॥ 11 ॥
37.12 नक्षत्रं - चित्रा देवता - त्वष्टा
त्वष्टा॒ नक्ष॑त्र-म॒भ्ये॑ति चि॒त्राम् । सु॒भग्ं स॑संयुँव॒तिग्ं रोच॑मानाम् ॥ 93 ॥
नि॒वे॒शय॑न्न॒-मृता॒-न्मर्त्याग्॑श्च । रू॒पाणि॑ पि॒ग्ं॒श-न्भुव॑नानि॒ विश्वा᳚ । तन्न॒स्त्वष्टा॒ तदु॑ चि॒त्रा विच॑ष्टाम् । तन्नक्ष॑त्र-म्भूरि॒दा अ॑स्तु॒ मह्य᳚म् । तन्नः॑ प्र॒जां-वीँ॒रव॑तीग्ं सनोतु । गोभि॑र्नो॒ अश्वै॒-स्सम॑नक्तु य॒ज्ञम् ॥ 12 ॥
37.13 नक्षत्रं - स्वाती देवता - वायुः
वा॒यु-र्नक्ष॑त्र-म॒भ्ये॑ति॒ निष्ट्या᳚म् । ति॒ग्मशृं॑गो वृष॒भो रोरु॑वाणः । स॒मी॒रय॒-न्भुव॑ना मात॒रिश्वा᳚ । अप॒ द्वेषाग्ं॑सि नुदता॒मरा॑तीः ॥ 94 ॥
तन्नो॑ वा॒यस्तदु॒ निष्ट्या॑ शृणोतु । तन्नक्ष॑त्र-म्भूरि॒दा अ॑स्तु॒ मह्य᳚म् । तन्नो॑ दे॒वासो॒ अनु॑ जानन्तु॒ काम᳚म् । यथा॒ तरे॑म दुरि॒तानि॒ विश्वा᳚ ॥ 13 ॥
37.14 नक्षत्रं - विशाखा देवता - इन्द्राग्नीः
दू॒र-म॒स्मच्छत्र॑वो यन्तु भी॒ताः । तदि॑न्द्रा॒ग्नी कृ॑णुतां॒ त-द्विशा॑खे । तन्नो॑ दे॒वा अनु॑मदन्तु य॒ज्ञम् । प॒श्चा-त्पु॒रस्ता॒-दभ॑यन्नो अस्तु । नक्ष॑त्राणा॒-मधि॑पत्नी॒ विशा॑खे । श्रेष्ठा॑-विन्द्रा॒ग्नी भुव॑नस्य गो॒पौ ॥ 95 ॥
विषू॑च॒-श्शत्रू॑नप॒बाध॑मानौ । अप॒क्षुध॑-न्नुदता॒मरा॑तिम् । ॥ 14 ॥
37.15 पौर्णमासि
पू॒र्णा प॒श्चादु॒त पू॒र्णा पु॒रस्ता᳚त् । उन्म॑ध्य॒तः पौ᳚र्णमा॒सी जि॑गाय । तस्यां᳚ दे॒वा अधि॑ सं॒वँस॑न्तः । उ॒त्त॒मे नाक॑ इ॒ह मा॑दयन्ताम् । पृ॒थ्वी सु॒वर्चा॑ युव॒ति-स्स॒जोषाः᳚ । पौ॒र्ण॒मा॒स्युद॑गा॒-च्छोभ॑माना । आ॒प्या॒य-य॑न्ती दुरि॒तानि॒ विश्वा᳚ । उ॒रु-न्दुहां॒ यँज॑मानाय य॒ज्ञम् ॥ 15/96 (26) ॥
37.16 नक्षत्रं - अनूराधा देवता - मित्रः
ऋ॒द्ध्यास्म॑ ह॒व्यै-र्नम॑सोप॒सद्य॑ । मि॒त्र-न्दे॒व-म्मि॑त्र॒धेय॑न्नो अस्तु । अ॒नू॒रा॒धान्. ह॒विषा॑ व॒र्धय॑न्तः । श॒त-ञ्जी॑वेम श॒रद॒स्सवी॑राः । चि॒त्रं-नक्ष॑त्र॒-मुद॑गा-त्पु॒रस्ता᳚त् । अ॒नू॒रा॒धास॒ इति॒ य-द्वद॑न्ति । तन्मि॒त्र ए॑ति प॒थिभि॑-र्देव॒यानैः᳚ । हि॒र॒ण्ययै॒-र्वित॑तै-र॒न्तरि॑क्षे ॥ 16 ॥
37.17 नक्षत्रं - ज्येष्ठा देवता - इन्द्रः
इन्द्रो᳚ ज्ये॒ष्ठा मनु॒ नक्ष॑त्रमेति । यस्मि॑न् वृ॒त्रं-वृँ॑त्र॒ तूर्ये॑ त॒तार॑ ॥ 97 ॥
तस्मि॑न् व॒य-म॒मृतं॒ दुहा॑नाः । क्षुध॑न्तरेम॒ दुरि॑तिं॒ दुरि॑ष्टिम् । पु॒र॒न्द॒राय॑ वृष॒भाय॑ धृ॒ष्णवे᳚ । अषा॑ढाय॒ सह॑मानाय मी॒ढुषे᳚ । इन्द्रा॑य ज्ये॒ष्ठा मधु॑म॒द्दुहा॑ना । उ॒रु-ङ्कृ॑णोतु॒ यज॑मानाय लो॒कम् ॥ 17 ॥
37.18 नक्षत्रं - मूलं देवता - प्रजापतिः
मूलं॑ प्र॒जां-वीँ॒रव॑तीं-विँदेय । परा᳚च्येतु॒ निर्-ऋ॑तिः परा॒चा । गोभि॒-र्नक्ष॑त्र-म्प॒शुभि॒-स्सम॑क्तम् । अह॑-र्भूया॒-द्यज॑मानाय॒ मह्य᳚म् ॥ 98 ॥
अह॑र्नो अ॒द्य सु॑वि॒ते द॑धातु । मूलं॒ नक्ष॑त्र॒मिति॒ य-द्वद॑न्ति । परा॑चीं-वाँ॒चा निर्-ऋ॑ति-न्नुदामि । शि॒व-म्प्र॒जायै॑ शि॒वम॑स्तु॒ मह्य᳚म् ॥ 18 ॥
37.19 नक्षत्रं - पूर्वाषाढा देवता - आपः
या दि॒व्या आपः॒ पय॑सा सम्बभू॒वुः । या अ॒न्तरि॑क्ष उ॒त पार्थि॑वी॒र्याः ।
यासा॑मषा॒ढा अ॑नु॒यन्ति॒ काम᳚म् । ता न॒ आप॒-श्शग्ग् स्यो॒ना भ॑वन्तु । याश्च॒ कूप्या॒ याश्च॑ ना॒द्या᳚-स्समु॒द्रियाः᳚ । याश्च॑ वैश॒न्तीरु॒त प्रा॑स॒चीर्याः ॥ 99 ॥
यासा॑मषा॒ढा मधु॑ भ॒क्षय॑न्ति । ता न॒ आप॒-श्शग्ग् स्यो॒ना भ॑वन्तु ॥ 19 ॥
37.20 नक्षत्रं - उत्तराषाढा देवता - विश्वेदेवः
तन्नो॒ विश्वे॒ उप॑ शृण्वन्तु दे॒वाः । तद॑षा॒ढा अ॒भि संयँ॑न्तु य॒ज्ञम् । तन्नक्ष॑त्र-म्प्रथता-म्प॒शुभ्यः॑ । कृ॒षि-र्वृ॒ष्टि-र्यज॑मानाय कल्पताम् । शु॒भ्राः क॒न्या॑ युव॒तय॑-स्सु॒पेश॑सः । क॒र्म॒कृत॑-स्सु॒कृतो॑ वी॒र्या॑वतीः । विश्वा᳚-न्दे॒वान्. ह॒विषा॑ व॒र्धय॑न्तीः । अ॒षा॒ढाः काम॒ मुप॑यान्तु य॒ज्ञम् ॥ 20/100 ॥
37.21 नक्षत्रं - अभिजिद देवता - ब्रह्मा
यस्मि॒-न्ब्रह्मा॒-ऽभ्यज॑य॒-थ्सर्व॑मे॒तत् । अ॒मुञ्च॑ लो॒क मि॒दमू॑च॒ सर्वं᳚। तन्नो॒ नक्ष॑त्र-मभि॒जि-द्वि॒जित्य॑ । श्रिय॑-न्दधा॒त्वहृ॑णीयमानम् । उ॒भौ लो॒कौ ब्रह्म॑णा॒ सञ्जि॑ते॒मौ । तन्नो॒ नक्ष॑त्र-मभि॒जि-द्
विच॑ष्टाम् । तस्मि॑न् व॒य-म्पृत॑ना॒ स्सञ्ज॑येम । तन्नो॑ दे॒वासो॒ अनु॑जानन्तु॒ काम᳚म् ॥ 21 ॥
37.22 नक्षत्रं - श्रवणं देवता - विष्णुः
शृ॒ण्वन्ति॑ श्रो॒णा-म॒मृत॑स्य गो॒पाम् । पुण्या॑मस्या॒ उप॑शृणोमि॒ वाच᳚म् ॥ 101 ॥
म॒ही-न्दे॒वीं-विँष्णु॑पत्नी मजू॒र्याम् । प्र॒तीची॑ मेनाग्ं ह॒विषा॑ यजामः । त्रे॒धा विष्णु॑-रुरुगा॒यो विच॑क्रमे । म॒ही-न्दिवं॑ पृथि॒वी-म॒न्तरि॑क्षम् ।
तच्छ्रो॒णैति॒ श्रव॑-इ॒च्छमा॑ना । पुण्य॒ग्ग्॒ श्लोकं॒ ँयज॑मानाय कृण्व॒ती ॥ 22 ॥
37.23 नक्षत्रं - श्रविष्टा देवता - वसवः
अ॒ष्टौ दे॒वा वस॑वस्सो॒म्यासः॑ । चत॑स्रो दे॒वी र॒जरा॒-श्श्रवि॑ष्ठाः । ते य॒ज्ञ-म्पा᳚न्तु॒ रज॑सः प॒रस्ता᳚त् । सं॒वँ॒थ्स॒रीण॑-म॒मृतग्ग्॑ स्व॒स्ति ॥ 102 ॥
य॒ज्ञ-न्नः॑ पान्तु॒ वस॑वः पु॒रस्ता᳚त् । द॒क्षि॒ण॒तो॑-ऽभिय॑न्तु॒ श्रवि॑ष्ठाः । पुण्य॒न्नक्ष॑त्रम॒भि संविँ॑शाम । मा नो॒ अरा॑ति-र॒घश॒ग्ं॒ सागन्न्॑ ॥ 23 ॥
37.24 नक्षत्रं - शतभिषक् देवता - वरुणः
क्ष॒त्रस्य॒ राजा॒ वरु॑णो-ऽधिरा॒जः । नक्ष॑त्राणाग्ं श॒तभि॑ष॒ग् वसि॑ष्ठः । तौ दे॒वेभ्यः॑ कृणुतो दी॒र्घमायुः॑ । श॒तग्ं स॒हस्रा॑ भेष॒जानि॑ धत्तः । य॒ज्ञन्नो॒ राजा॒ वरु॑ण॒ उप॑यातु । तन्नो॒ विश्वे॑ अ॒भिसंयँ॑न्तु दे॒वाः ॥ 103 ॥
तन्नो॒ नक्ष॑त्रग्ं श॒तभि॑षग् जुषा॒णम् । दी॒र्घमायुः॒ प्रति॑र-द्भेष॒जानि॑ ॥ 24 ॥
37.25 नक्षत्रं - पूर्वप्रोष्ठपदा देवता - अजयेकपादः
अ॒ज एक॑पा॒-दुद॑गा-त्पु॒रस्ता᳚त् । विश्वा॑ भू॒तानि॑ प्रति॒ मोद॑मानः । तस्य॑ दे॒वाः प्र॑स॒वं-यँ॑न्ति॒ सर्वे᳚ । प्रो॒ष्ठ॒प॒दासो॑ अ॒मृत॑स्य गो॒पाः । वि॒भ्राज॑मान-स्समिधा॒न उ॒ग्रः । आ-ऽन्तरि॑क्ष-मरुह॒द-ग॒न्द्याम् । तग्ं सूर्य॑-न्दे॒व-म॒जमेक॑पादम् । प्रो॒ष्ठ॒प॒दासो॒ अनु॑यन्ति॒ सर्वे᳚ ॥ 25 / 104 ॥
37.26 नक्षत्रं - उत्तरप्रोष्ठपदा देवता - अहिर्बुद्ध्नियः
अहि॑ र्बु॒द्ध्नियः॒ प्रथ॑मान एति । श्रेष्ठो॑ दे॒वाना॑मु॒त मानु॑षाणाम् । त-म्ब्रा᳚ह्म॒णा-स्सो॑म॒पा-स्सो॒म्यासः॑ । प्रो॒ष्ठ॒प॒दासो॑ अ॒भिर॑क्षन्ति॒ सर्वे᳚ । च॒त्वार॒ एक॑म॒भि कर्म॑ दे॒वाः । प्रो॒ष्ठ॒प॒दास॒ इति॒ यान्. वद॑न्ति । ते बु॒द्धनियं॑ परि॒षद्यग्ग्॑ स्तु॒वन्तः॑ । अहिग्ं॑ रक्षन्ति॒ नम॑सोप॒सद्य॑ ॥ 26 ॥
37.27 नक्षत्रं - रेवती देवता - पूषा
पू॒षा रे॒वत्यन्वे॑ति॒ पन्था᳚म् । पु॒ष्टि॒पती॑ पशु॒पा वाज॑बस्त्यौ ॥ 105 ॥
इ॒मानि॑ ह॒व्या प्रय॑ता जुषा॒णा । सु॒गैर्नो॒ यानै॒रुप॑यातां-यँ॒ज्ञम् । क्षु॒द्रा-न्प॒शू-न्र॑क्षतु रे॒वती॑ नः । गावो॑ नो॒ अश्वा॒ग्ं॒ अन्वे॑तु पू॒षा । अन्न॒ग्ं॒ रक्ष॑न्तौ बहु॒धा विरू॑पम् । वाजग्ं॑ सनुतां॒ ँयज॑मानाय य॒ज्ञम् ॥ 27 ॥
37.28 नक्षत्रं - अश्विनी देवता - अश्विनी देव
तद॒श्विना॑-वश्व॒युजोप॑याताम् । शुभ॒ङ्गमि॑ष्ठौ सु॒यमे॑भि॒रश्वैः᳚ । स्वन्नक्ष॑त्रग्ं ह॒विषा॒ यज॑न्तौ । मध्वा॒ सम्पृ॑क्तौ॒ यजु॑षा॒ सम॑क्तौ ॥ 106 ॥
यौ दे॒वाना᳚-म्भि॒षजौ॑ हव्यवा॒हौ । विश्व॑स्य दू॒ता-व॒मृत॑स्य गो॒पौ । तौ नक्ष॑त्रं-जुजुषा॒णो-प॑याताम् । नमो॒-ऽश्विभ्यां᳚ कृणुमो-ऽश्व॒युग्भ्या᳚म् ॥ 28 ॥
37.29 नक्षत्रं - अपभरणी देवता - यमः
अप॑ पा॒प्मानं॒ भर॑णी-र्भरन्तु । त-द्य॒मो राजा॒ भग॑वा॒न्॒. विच॑ष्टाम् । लो॒कस्य॒ राजा॑ मह॒तो म॒हान्. हि । सु॒गन्नः॒ पन्था॒मभ॑य-ङ्कृणोतु । यस्मि॒-न्नक्ष॑त्रे य॒म एति॒ राजा᳚ । यस्मि॑न्नेन-म॒भ्यषिं॑चन्त दे॒वाः । तद॑स्य चि॒त्रग्ं ह॒विषा॑ यजाम । अप॑ पा॒प्मानं॒ भर॑णी-र्भरन्तु ॥ 29 ॥
37.30 अमावासि
नि॒वेश॑नी॒ यत्ते॑ दे॒वा अद॑धुः ।
नि॒वेश॑नी स॒ङ्गम॑नी॒ वसू॑नां॒ ँविश्वा॑ रू॒पाणि॒ वसू᳚न्या-वे॒शय॑न्ती । स॒ह॒स्र॒पो॒षग्ं सु॒भगा॒ ररा॑णा॒ सा न॒ आग॒न् वर्च॑सा संविँदा॒ना ।
यत्ते॑ दे॒वा अद॑धु-र्भाग॒धेय॒-ममा॑वास्ये
सं॒वँस॑न्तो महि॒त्वा । सा नो॑ य॒ज्ञ-म्पि॑पृहि विश्ववारे र॒यिन्नो॑ धेहि सुभगे सु॒वीरं᳚ ॥ 30/107 (27) ॥
37.31 चन्द्रमा
नवो॑ नवो भवति॒ जाय॑मानो॒ यमा॑दि॒त्या अ॒ग्ं॒शुमा᳚-प्या॒यय॑न्ति ।
नवो॑ नवो भवति॒ जाय॑मा॒नो-ऽह्ना᳚-ङ्के॒तु-रु॒षसा॑ मे॒त्यग्रे᳚ ।
भा॒ग-न्दे॒वेभ्यो॒ विद॑धात्या॒य-न्प्रच॒न्द्रमा᳚स्तिरति दी॒र्घमायुः॑ ।
यमा॑दि॒त्या अ॒ग्ं॒शुमा᳚प्या॒यय॑न्ति॒ यमक्षि॑त॒-मक्षि॑तयः॒ पिब॑न्ति ।
तेन॑ नो॒ राजा॒ वरु॑णो॒ बृह॒स्पति॒ राप्या॑ययन्तु॒ भुव॑नस्य गो॒पाः ।
37.32 अहो रात्री
ये विरू॑पे॒ सम॑नसा सं॒व्यँय॑न्ती । स॒मा॒न-न्तन्तुं॑ परिता-त॒नाते᳚ ।
वि॒भू प्र॒भू अ॑नु॒भू वि॒श्वतो॑ हुवे । ते नो॒ नक्ष॑त्रे॒ हव॒माग॑मेतम् ।
व॒य-न्दे॒वी ब्रह्म॑णा संविँदा॒नाः । सु॒रत्ना॑सो दे॒ववी॑तिं॒ दधा॑नाः ॥ 108 ॥
अ॒हो॒रा॒त्रे ह॒विषा॑ व॒र्धय॑न्तः । अति॑ पा॒प्मान॒-मति॑मुक्त्या गमेम ॥
37.33 उषा
प्रत्यु॑व दृश्याय॒ती । व्यु॒च्छन्ती॑ दुहि॒ता दि॒वः । अ॒पो म॒ही वृ॑णुते॒ चक्षु॑षा । तमो॒ ज्योति॑ष्-कृणोति सू॒नरी᳚ ।
उदु॒ स्त्रिया᳚स्सचते॒ सूर्यः॑ । स चा॑ उ॒द्यन्नक्ष॑त्र मर्चि॒मत् ।
तवे दु॑षो॒ व्युषि॒ सूर्य॑स्य च । सम्भ॒क्तेन॑ गमेमहि ॥ 109 ॥
37.34 नक्षत्रः
तन्नो॒ नक्ष॑त्र मर्चि॒मत् । भा॒नु॒मत्तेज॑ उ॒च्छर॑त् । उप॑ य॒ज्ञमि॒हाग॑मत् । प्रनक्ष॑त्राय दे॒वाय॑ । इन्द्रा॒येन्दुग्ं॑ हवामहे । स न॑ स्सवि॒ता सु॑व-थ्स॒निम् । पु॒ष्टि॒दां-वीँ॒रव॑त्तमम् ॥
37.35 सूर्यः
उदु॒त्य-ञ्चि॒त्रम् ॥
उदु॒त्य-ञ्जा॒तवे॑दस-न्दे॒वं-वँ॑हन्ति के॒तवः॑ । दृ॒शे विश्वा॑य॒ सूर्य᳚म् ।
चि॒त्र-न्दे॒वाना॒ मुद॑गा॒दनी॑कं॒ चक्षु॑-र्मि॒त्रस्य॒ वरु॑णस्या॒ग्नेः ॥ 110 ॥
आ-ऽप्रा॒ द्यावा॑पृ॒थिवी अ॒न्तरि॑क्ष॒ सूर्य॑ आ॒त्मा जग॑तस्त॒स्थुष॑श्च ॥
37.36 अदितिः
अदि॑तिर्न उरुष्यतु म॒हीमू॒षु मा॒तर᳚म् ॥
अदि॑तिर्न उरुष्य॒-त्वदि॑ति॒-श्शर्म॑ यच्छतु । अदि॑तिः पा॒त्वग्ं ह॑सः ॥
म॒हीमू॒षु मा॒तरग्ं॑ सुव्र॒ताना॑-मृ॒तस्य॒ पत्नी॒ मव॑से हुवेम ।
तु॒वि॒क्ष॒त्रा-म॒जर॑न्ती मुरू॒चीग्ं सु॒शर्मा॑ण॒-मदि॑तिग्ं सु॒प्रणी॑तिम् ।
37.37 विष्णुः
इ॒दं-विँष्णु॒ प्रतद्विष्णुः॑ ॥
इ॒दं-विँष्णु॒-र्विच॑क्रमे त्रे॒धा निद॑धे प॒दम् । समू॑ढमस्य पाग्ं सु॒रे ॥
प्रतद्विष्णु॑ स्तवते वी॒र्या॑य । मृ॒गो न भी॒मः कु॑च॒रो गि॑रि॒ष्ठाः । यस्यो॒रुषु॑ त्रि॒षु वि॒क्रम॑णेषु । अधि॑क्षि॒यन्ति॒ भुव॑नानि॒ विश्वा᳚ ॥ 111 ॥
37.38 अग्निः
अ॒ग्नि-र्मू॒र्धा भुवः॑ ॥
अ॒ग्नि-र्मू॒र्धा दि॒वः क॒कुत्पतिः॑ पृथि॒व्या अ॒यम् । अ॒पाग्ं रेताग्ं॑सि जिन्वति ॥ भुवो॑ य॒ज्ञस्य॒ रज॑सश्च ने॒ता यत्रा॑ नि॒युद्भि॒-स्सच॑से
शि॒वाभिः॑ । दि॒वि मू॒र्धानं॑ दधिषे सुव॒र्॒षा-ञ्जि॒ह्वाम॑ग्ने चकृषे हव्य॒वाह᳚म् ।
37.39 अनुमत
अनु॑नो॒-ऽद्यानु॑मति॒-रन्विद॑नुमते॒ त्वम् ॥
अनु॑नो॒-ऽद्यानु॑मति र्य॒ज्ञ-न्दे॒वेषु॑ मन्यताम् । अ॒ग्निश्च॑ हव्य॒वाह॑नो॒ भव॑ता-न्दा॒शुषे॒ मयः॑ ।
अन्विद॑नुमते॒ त्व-म्मन्या॑सै॒ शञ्च॑ नः कृधि । क्रत्वे॒ दक्षा॑य नो हिनु॒ प्रण॒ आयूग्ं॑षि तारिषः ।
37.40 हव्यवाहः (अग्निः)
ह॒व्य॒वाह॒ग्ग्॒ स्वि॑ष्टम् ॥
ह॒व्य॒वाह॑मभि-माति॒षाह᳚म् । र॒क्षो॒हणं॒ पृत॑नासु जि॒ष्णुम् ।
ज्योति॑ष्मन्तं॒ दीद्य॑तं॒ पुर॑न्धिम् । अ॒ग्निग्ग् स्वि॑ष्ट॒ कृत॒मा हु॑वेम ।
स्वि॑ष्ट मग्ने अ॒भित-त्पृ॑णाहि । विश्वा॑ देव॒ पृत॑ना अ॒भिष्य ।
उ॒रुन्नः॒ पन्था᳚-म्प्रदि॒शन् विभा॑हि । ज्योति॑ष्मद्धेह्य॒ जर॑न्न॒ आयुः॑ ॥ 112/28 ॥
38 नक्षत्र उपहोम मन्त्राः
(तै. ब्रा. 3.1.4.1-3.1.5.15)
38.1 कृत्तिका
अ॒ग्नये॒ स्वाहा॒ कृत्ति॑काभ्य॒ स्स्वाहा᳚ । अ॒बांयैँ॒ स्वाहा॑ दु॒लायै॒ स्वाहा᳚ । नि॒त॒त्न्यै स्वाहा॒ ऽभ्रय॑न्त्यै॒ स्वाहा᳚ । मे॒घय॑न्त्यै॒ स्वाहा॑ व॒र्॒षय॑न्त्यै॒ स्वाहा᳚ । चु॒पु॒णीका॑यै॒ स्वाहा᳚ ॥
38.2 रोहिणी
प्र॒जाप॑तये॒ स्वाहा॑ रोहि॒ण्यै स्वाहा᳚ । रोच॑मानायै॒ स्वाहा᳚ प्र॒जाभ्य॒ स्वाहा᳚ ॥
38.3 मृगशी.र्षः
सोमा॑य॒ स्वाहा॑ मृगशी॒र्॒षाय॒ स्वाहा᳚ । इ॒न्व॒काभ्य॒ स्स्वाहौष॑धीभ्य॒ स्स्वाहा᳚ । रा॒ज्याय॒ स्वाहा॒-ऽभिजि॑त्यै॒ स्वाहा᳚ ॥ 113 ॥
38.4 आर्द्रा
रु॒द्राय॒ स्वाहा॒-ऽऽर्द्रायै॒ स्वाहा᳚ । पिन्व॑मानायै॒ स्वाहा॑ प॒शुभ्य॒ स्स्वाहा᳚ ॥
38.5 पुनर्वसु
अदि॑त्यै॒ स्वाहा॒ पुन॑र्वसुभ्याम् । स्वाहा भू᳚त्यै॒ स्वाहा॒ प्रजा᳚त्यै॒ स्वाहा᳚ ॥
38.6 पुष्यः
बृह॒स्पत॑ये॒ स्वाहा॑ ति॒ष्या॑य॒ स्वाहा᳚ । ब्र॒ह्म॒व॒र्च॒साय॒ स्वाहा᳚ ॥
38.7 आश्रेष
स॒र्पेभ्य॒ स्स्वाहा᳚ ऽऽश्रे॒षाभ्य॒ स्स्वाहा᳚ । द॒न्द॒शूके᳚भ्य॒ स्स्वाहा᳚ ॥
38.8 मघा
पि॒तृभ्य॒ स्स्वाहा॑ म॒घाभ्यः॑ । स्वाहा॑ ऽन॒घाभ्य॒ स्स्वाहा॑ ऽग॒दाभ्यः॑ । स्वाहा॑रुन्ध॒तीभ्य॒ स्स्वाहा᳚ ॥ 114 ॥
38.9 पूर्व फ॑ल्गुनी
अ॒र्य॒म्णे स्वाहा॒ फल्गु॑नीभ्या॒ग्॒ स्वाहा᳚ । प॒शुभ्य॒ स्स्वाहा᳚ ॥
38.10 उत्तर फ॑ल्गुनी
भगा॑य॒ स्वाहा॒ फल्गु॑नीभ्या॒ग्॒ स्वाहा᳚ । श्रैष्ठ्या॑य॒ स्वाहा᳚ ॥
38.11 हस्तः
स॒वि॒त्रे स्वाहा॒ हस्ता॑य । स्वाहा॑ दद॒ते स्वाहा॑ पृण॒ते । स्वाहा᳚ प्र॒यच्छ॑ते॒ स्वाहा᳚ प्रतिगृभ्ण॒ते स्वाहा᳚ ॥
38.12 चित्रा
त्वष्ट्रे॒ स्वाहा॑ चि॒त्रायै॒ स्वाहा᳚ । चैत्रा॑य॒ स्वाहा᳚ प्र॒जायै॒ स्वाहा᳚ ॥
38.13 स्वाति
वा॒यवे॒ स्वाहा॒ निष्ट्या॑यै॒ स्वाहा᳚ । का॒म॒चारा॑य॒ स्वाहा॒ ऽभिजि॑त्यै॒ स्वाहा᳚ ॥
38.14 विशाखा
इ॒न्द्रा॒ग्निभ्या॒ग्॒ स्वाहा॒ विशा॑खाभ्या॒ग्॒ स्वाहा᳚ । श्रैष्ठ्या॑य॒ स्वाहा॒ ऽभिजि॑त्यै॒ स्वाहा᳚ ॥
38.15 पौर्णमासि
पौ॒र्ण॒मा॒स्यै स्वाहा॒ कामा॑य॒ स्वाहा ग॑त्यै॒ स्वाहा᳚ ॥ 115 (29) ॥
38.16 अनूराधा
मि॒त्राय॒ स्वाहा॑-ऽनूरा॒धेभ्य॒ स्स्वाहा᳚ । मि॒त्र॒धेया॑य॒ स्वाहा॒-ऽभिजि॑त्यै॒ स्वाहा᳚ ॥
38.17 ज्येष्ठा
इन्द्रा॑य॒ स्वाहा᳚ ज्ये॒ष्ठायै॒ स्वाहा᳚ । ज्यैष्ठ्या॑य॒ स्वाहा॒-ऽभिजि॑त्यै॒ स्वाहा᳚ ॥
38.18 मूलं
प्र॒जाप॑तये॒ स्वाहा॒ मूला॑य॒ स्वाहा᳚ । प्र॒जायै॒ स्वाहा᳚ ॥
38.19 पूर्वाषाढा
अ॒द्भ्य स्स्वाहा॑ ऽषा॒ढाभ्य॒ स्स्वाहा᳚ । स॒मु॒द्राय॒ स्वाहा॒ कामा॑य॒ स्वाहा᳚ । अ॒भिजि॑त्यै॒ स्वाहा᳚ ॥
38.20 उत्तराषाढा
विश्वे᳚भ्यो दे॒वेभ्य॒ स्स्वाहा॑ ऽषा॒ढाभ्य॒ स्स्वाहा᳚ । अ॒न॒प॒ज॒य्याय॒ स्वाहा॒ जित्यै॒ स्वाहा᳚ ॥ 116 ॥
38.21 अभिजित्
ब्रह्म॑णे॒ स्वाहा॑ ऽभि॒जिते॒ स्वाहा᳚ । ब्र॒ह्म॒लो॒काय॒ स्वाहा॒ ऽभिजि॑त्यै॒ स्वाहा᳚ ॥
38.22 श्रवणं
विष्ण॑वे॒ स्वाहा᳚ श्रो॒णायै॒ स्वाहा᳚ । श्लोका॑य॒ स्वाहा᳚ श्रु॒ताय॒ स्वाहा᳚ ॥
38.23 श्रविष्ठा
वसु॑भ्य॒ स्स्वाहा॒ श्रवि॑ष्ठाभ्य॒ स्स्वाहा᳚ । अग्रा॑य॒ स्वाहा॒ परी᳚त्यै॒ स्वाहा᳚ ॥
38.24 शतभिषक्
वरु॑णाय॒ स्वाहा॑ श॒तभि॑षजे॒ स्वाहा᳚ । भे॒ष॒जेभ्य॒ स्स्वाहा ᳚ ॥
38.25 पूर्व प्रोष्ठपदा
अ॒जायैक॑पदे॒ स्वाहा᳚ प्रोष्ठप॒देभ्य॒ स्स्वाहा᳚ ॥ 117 ॥
तेज॑से॒ स्वाहा᳚ ब्रह्मवर्च॒साय॒ स्वाहा᳚ ॥
38.26 उत्तर प्रोष्ठपदा
अह॑ये बु॒ध्निया॑य॒ स्वाहा᳚ प्रोष्ठप॒देभ्य॒ स्स्वाहा᳚ । प॒ति॒ष्ठायै॒ स्वाहा᳚ ॥
38.27 रेवति
पू॒ष्णे स्वाहा॑ रे॒वत्यै॒ स्वाहा᳚ । प॒शुभ्य॒ स्स्वाहा᳚ ॥
38.28 अश्विनी
अ॒श्विभ्या॒ग्॒ स्वाहा᳚ ऽश्व॒युग्भ्या॒ग्॒ स्वाहा ᳚। श्रोत्रा॑य॒ स्वाहा॒ श्रुत्यै॒ स्वाहा᳚ ॥
38.29 अपभरणि
य॒माय॒ स्वाहा॑ ऽप॒भर॑णीभ्य॒ स्स्वाहा᳚ । रा॒ज्याय॒ स्वाहा॒ ऽभिजि॑त्यै॒ स्वाहा᳚ ॥
38.30 अमावासि
अ॒म॒वा॒स्या॑यै॒ स्वाहा॒ कामा॑य॒ स्वाहा ऽऽग॑त्यै॒ स्वाहा᳚ ॥ 118 (30) ॥
38.31 चन्द्रमा
च॒न्द्रम॑से॒ स्वाहा᳚ प्रती॒दृश्या॑यै॒ स्वाहा᳚ । अ॒हो॒रा॒त्रेभ्य॒ स्स्वाहा᳚-ऽर्धमा॒सेभ्य॒ स्स्वाहा᳚ । मासे᳚भ्य॒ स्स्वाह॒र्तुभ्य॒ स्स्वाहा᳚ । स॒व॒न्थ्स॒राय॒ स्वाहा᳚ ॥
38.32 अहो रात्री
अह्ने॒ स्वाहा॒ रात्रि॑यै॒ स्वाहा᳚ । अति॑मुक्त्यै॒ स्वाहा᳚ ॥
38.33 उषा
उ॒षसे॒ स्वाहा॒ व्यु॑ष्ट्यै॒ स्वाहा᳚ । व्यू॒षुष्यै॒ स्वाहा᳚ व्यु॒च्छन्त्यै॒ स्वाहा᳚ । व्यु॑ष्टायै॒ स्वाहा᳚ ॥
38.34 नक्षत्रः
नक्ष॑त्राय॒ स्वाहो॑देष्यते॒ स्वाहा᳚ ॥ 119 ॥
उ॒द्य॒ते स्वाहो-दि॑ताय॒ स्वाहा᳚ । हर॑से॒ स्वाहा॒ भर॑से॒ स्वाहा᳚ ।
भ्राज॑से॒ स्वाहा॒ तेज॑से॒ स्वाहा᳚ । तप॑से॒ स्वाहा᳚ ब्रह्मवर्च॒साय॒ स्वाहा᳚ ॥
38.35 सूर्यः
सूर्या॑य॒ स्वाहा॒ नक्ष॑त्रेभ्य॒ स्स्वाहा᳚ । प॒ति॒ष्ठायै॒ स्वाहा᳚ ॥
38.36 अदितिः
अदि॑त्यै॒ स्वाहा᳚ प्रति॒ष्ठायै॒ स्वाहा᳚ ॥
38.37 विष्णुः
विष्ण॑वे॒ स्वाहा॑ य॒ज्ञाय॒ स्वाहा᳚ । प्र॒ति॒ष्ठायै॒ स्वाहा᳚ ॥ 120 ॥
द॒धि॒क्राव्ण्णो॑ अकारिषं
द॒धि॒क्राव्ण्णो॑ अकारिषम् । जि॒ष्णो रश्व॑स्य वा॒जिनः॑ । सु॒र॒भि नो॒ मुखा॑ कर॒त् । प्रण॒ आयूग्ं॑षि तारिषत् । आपो॒हिष्ठा म॑यो॒भुव॒स्ता न॑ ऊ॒र्जे द॑धातन । म॒हे रणा॑य॒ चक्ष॑से ।
यो व॑श्शि॒वत॑मो॒ रस॒स्तस्य॑ भाजयते॒ ह नः॑ । उ॒श॒तीरि॑व मा॒तरः॑ । तस्मा॒ अर॑ङ्गमाम वो॒ यस्य॒ क्षया॑य॒ जिन्व॑थ । आपो॑ ज॒नय॑था च नः ॥ 121 (32) ॥
39 वरुण सूक्तं
(तै. सं. 1.5.11.3)
उदु॑त्त॒मं-वँ॑रुण॒ पाश॑म॒स्म-दवा॑ध॒मं-विँम॑ध्य॒मग्ग् श्र॑थाय ।
अथा ॑व॒यमा॑दित्य व्र॒ते तवाना॑गसो॒ अदि॑तये स्याम ॥ (तै. सं. 1.2.8.1 )
अस्त॑भ्ना॒द्ध्या-मृ॑ष॒भो अ॒न्तरि॑क्ष॒-ममि॑मीत-वरि॒माण॑-म्पृथि॒व्या
आ-ऽसी॑द॒द्विश्वा॒ भुव॑नानि स॒म्रा-ड्विश्वेत्तानि॒ वरु॑णस्य व्र॒तानि॑ ॥ (तै. सं. 3.4.11.6)
यत्किञ्चे॒दं-वँ॑रुण॒ दैव्ये॒ जने॑-ऽभिद्रो॒ह-म्म॑नु॒ष्या᳚-श्चरा॑मसि ।
अचि॑त्ती॒-यत्तव॒-धर्मा॑ युयोपि॒म-मान॒स्तस्मा॒ देन॑सो देव रीरिषः ॥ (तै. सं. 3.4.11.6)
कि॒त॒वासो॒ यद्रि॑रि॒पुर्न दी॒वि यद्वा॑ घा स॒त्य-मु॒तयन्न वि॒द्म ।
सर्वा॒ताविष्य॑ शिथि॒रेव॑ दे॒वाथा॑ते-स्याम वरुण प्रि॒यासः॑ ॥ (तै. सं. 1.5.11.3)
अव॑ते॒हेडो॑ वरुण॒ नमो॑भि॒रव॑ य॒ज्ञे-भि॑रीमहे ह॒विर्भिः॑ ।
क्षय॑न्न॒ स्मभ्य॑ मसुर-प्रचेतो॒ राज॒न्नेनाग्ं॑सि शिश्रथः कृ॒तानि॑ ॥ (तै. सं. 2.1.11.6)
तत्वा॑यामि॒ ब्रह्म॑णा॒ वन्द॑मान॒ स्तदाशा᳚स्ते॒ यज॑मानो ह॒विर्भिः॑ । अहे॑डमानो वरुणे॒ह बो॒द्ध्युरु॑शग्ं स॒ मा न॒ आयुः॒ प्रमो॑षीः ॥ 122 (33) ॥
40 पवमान सूक्तं
हिर॑ण्यवर्णा॒-श्शुच॑यः पाव॒का यासु॑जा॒तः क॒श्यपो॒ यास्विन्द्रः॑ ।
अ॒ग्निंयाँ गर्भं॑दधि॒रे विरू॑पा॒स्ता न॒ आप॒श्शग्ग् स्यो॒ना भ॑वन्तु ॥ यासा॒ग्ं॒ राजा॒ वरु॑णो॒ याति॒ मध्ये॑ सत्यानृ॒ते अ॑व॒पश्य॒न् जना॑नाम् ।
म॒धु॒श्चुत॒-श्शुच॑यो॒याः पा॑व॒कास्ता न॒ आप॒श्शग्ग् स्यो॒ना भ॑वन्तु ॥ यासां᳚ दे॒वादि॒वि कृ॒ण्वन्ति॑ भ॒क्षंयाँ अ॒न्तरि॑क्षे बहु॒धा भव॑न्ति ।
याः पृ॑थि॒वी-म्पय॑सो॒न्दन्ति॑ शु॒क्रास्ता न॒ आप॒श्शग्ग् स्यो॒ना भ॑वन्तु ॥ शि॒वेन॑ मा॒ चक्षु॑षा पश्यताप श्शि॒वया॑ त॒नुवो-प॑स्पृशत॒ त्वच॑मेम् ।
सर्वाग्ं॑ अ॒ग्नीग्ं र॑फ्सु॒षदो॑ हुवे वो॒ मयि॒ वर्चो॒ बल॒मोजो॒ निध॑त्त ॥ 123 (34) ॥
(तै. ब्रा. 1.4.8.1)
पव॑मान॒-स्सुव॒र्जनः॑ । प॒वित्रे॑ण॒ विच॑र्षणिः । यः पोता॒ स पु॑नातु मा । पु॒नन्तु॑ मा देवज॒नाः । पु॒नन्तु॒ मन॑
वोधि॒या । पु॒नन्तु॒ विश्व॑ आ॒यवः॑ । जात॑वेदः प॒वित्र॑वत् । प॒वित्रे॑ण पुनाहि मा । शु॒क्रेण॑ देव॒ दीद्य॑त् । अग्ने॒ क्रत्वा॒-क्रतू॒ग्ं॒ रनु॑ ॥ 124 ॥
यत्ते॑ प॒वित्र॑-म॒र्चिषि॑ । अग्ने॒ वित॑त-मन्त॒रा । ब्रह्म॒ तेन॑ पुनीमहे । उ॒भाभ्यां᳚ देव सवितः । प॒वित्रे॑ण स॒वेन॑ च । इ॒द-म्ब्रह्म॑ पुनीमहे ।
वै॒श्व॒दे॒वी पु॑न॒ती दे॒व्यागा᳚त् । यस्यै॑ ब॒ह्वी-स्त॒नुवो॑ वी॒तपृ॑ष्ठाः । तया॒ मद॑न्त-स्सध॒माद्ये॑षु । व॒यग्ग् स्या॑म॒ पत॑योरयी॒णाम् ॥ 125 ॥
वै॒श्वा॒न॒रो र॒श्मिभि॑र्मा पुनातु । वातः॑ प्रा॒णेने॑ षि॒रो म॑यो॒ भूः ।
द्यावा॑पृथि॒वी पय॑सा॒ पयो॑भिः । ऋ॒ताव॑री य॒ज्ञिये॑ मा पुनीताम् । बृ॒हद्भि॑-स्सवि त॒स्तृभिः॑ । वर्षि॑ष्ठै--र्देव॒मन्म॑भिः । अग्ने॒ दक्षैः᳚ पुनाहिमा । येन॑ दे॒वा अपु॑नत । ये नापो॑ दि॒व्यङ्कशः॑ । तेन॑ दि॒व्येन॒ ब्रह्म॑णा ॥ 126 ॥
इ॒द-म्ब्रह्म॑ पुनीमहे । यः पा॑वमा॒नी-र॒द्धयेति॑ । ऋषि॑भि॒-स्सम्भृ॑त॒ग्ं॒ रस᳚म् । सर्व॒ग्ं॒ स पू॒तम॑श्नाति । स्व॒दि॒त-म्मा॑त॒रिश्व॑ना । पा॒व॒मा॒नी॒र्यो अ॒द्धयेति॑ ।
ऋषि॑भि॒-स्सम्भृ॑त॒ग्ं॒ रस᳚म् । तस्मै॒ सर॑स्वती दुहे । क्षी॒रग्ं स॒र्पि र्मधू॑द॒कम् । पा॒व॒मा॒नी-स्स्व॒स्त्यय॑नीः ॥ 127 ॥
सु॒दुघा॒हि पय॑स्वतीः । ऋषि॑भि॒-स्सम्भृ॑तो॒ रसः॑ । ब्रा॒ह्म॒णेष्व॒-मृतग्ं॑ हि॒तम् । पा॒व॒मा॒नी-र्दि॑शन्तु नः । इ॒मं ंलोँ॒कमथो॑ अ॒मुम् । कामा॒न्-थ्सम॑र्ध्यन्तु नः । दे॒वीर्दे॒वै-स्स॒मा भृ॑ताः । पा॒व॒मा॒नी-स्स्व॒स्त्यय॑नीः । सु॒दुघा॒हि घृ॑त॒श्चुतः॑ । ऋषि॑भि॒-स्सम्भृ॑तो॒ रसः॑ ॥ 128 ॥
ब्रा॒ह्म॒णेष्व॒-मृतग्ं॑ हि॒तम् । येन॑ दे॒वाः प॒वित्रे॑ण । आ॒त्मानं॑ पु॒नते॒ सदा᳚ । तेन॑ स॒हस्र॑ धारेण । पा॒व॒मा॒न्यः पु॑नन्तु मा । प्रा॒जा॒प॒त्य-म्प॒वित्र᳚म् । श॒तोद्या॑मग्ं हिर॒ण्मय᳚म् । तेन॑ ब्रह्म॒ विदो॑ व॒यम् । पू॒त-म्ब्रह्म॑ पुनीमहे । इन्द्र॑-स्सुनी॒ती स॒ह मा॑ पुनातु । सोम॑-स्स्व॒स्त्या वरु॑ण-स्स॒मीच्या᳚ । य॒मो राजा᳚ प्रमृ॒णाभिः॑ पुनातुमा । जा॒तवे॑दा मो॒र्जय॑न्त्या पुनातु । ओ-म्भूर्भुव॒स्सुवः॑ ॥ 129 ॥
(तै. ब्रा. 3.5.11.1)
तच्छं॒ँयोरा वृ॑णीमहे । गा॒तुं-यँ॒ज्ञाय॑ । गा॒तुं-यँ॒ज्ञप॑तये । दैवी᳚स्व॒स्ति-र॑स्तुनः । स्व॒स्ति-र्मानु॑षेभ्यः । ऊ॒र्ध्व-ञ्जि॑गातु भेष॒जम् । शन्नो॑ अस्तु द्वि॒पदे᳚ । शञ्चतु॑ष्पदे ॥ 130 (36) ॥
ॐ शान्ति॒-श्शान्ति॒-श्शान्तिः॑ ॥
41 आयुष्य सूक्तं
यो ब्रह्माब्रह्मण उज्जभार प्राणॆश्वरः (यो ब्रह्मा ब्रह्मण उज्जहार प्राणै-श्शिरः) कृत्तिवासाः पिनाकी ।
ईशानो देवस्सन आयुर्दधातु तस्मै जुहोमि हविषा घृतेन ॥ 1 ॥
विभ्राजमान-स्सरिरस्य मद्ध्याद् रोचमानो घर्मरुचिर्य आगात् ।
स मृत्युपाशा-नपनुद्य घोरा-निहायुषेणो घृतमत्तु देवः ॥ 2 ॥
ब्रह्मज्योतिर् ब्रह्मपत्नीषु गर्भं-यँमादधा-त्पुरुरूप-ञ्जयन्तम् ।
सुवर्णरम्भ-ग्रह-मर्कमर्च्य-न्तमायुषे वर्धयामो घृतेन ॥ 3 ॥
श्रियं-लँक्ष्मी-मौपलां अम्बिङ्का-ङ्गां षष्टीञ्च यामिन्द्रसेनेत्युदाहुः ।
तां-विँद्या-म्ब्रह्मयोनिग्ं सरूपा-मिहायुषे तर्पयामो घृतेन ॥ 4 ॥
दाक्षायण्य-स्सर्वयोन्य स्सुयोन्य-स्सहस्रशो विश्व रूपा विरूपाः ।
ससूनव-स्सपतय-स्सयूथ्या आयुषेणो घृतमिद-ञ्जुषन्ताम् ॥ 5 ॥
दिव्या गणा बहुरूपाः पुराणा आयुश्छिदो नः प्रमथ्नन्तु वीरान् ।
तेभ्यो जुहोमि बहुधा घृतेन मा नः प्रजाग्ं रीरिषो मोत वीरान् ॥ 6 ॥
एकः पुरस्तात् य इद-म्बभूव यतो बभूव भुवनस्य गोपाः ।
यमप्येति भुवनग्ं साम्पराये स नो हविर् घृत-मिहायुषे'त्तु देवः ॥ 7 ॥
वसू-न्रुद्राना-दित्या-न्मरुतो'थ साद्ध्यान् ऋभून् यक्षा-न्गन्धर्वाग्ंश्च पितृग्ंश्च विश्वान् ।
भृगून्-थ्सर्पाग्ंश्चा-ङ्गिगरसो'थ सर्वा-न्घृतग्ं हुत्वा स्वायुष्या महयाम शश्वत् ॥ 8 ॥
विष्णो॒ त्वन्नो॒ अन्त॑म॒-श्शर्म॑यच्छ सहन्त्य ।
प्रते॒ धारा॑ मधु॒श्चुत॒ उथ्स॑न्दुह्रते॒ अक्षि॑तम् ॥ (तै. सं. 3.1.10) ॥
नमो ब्रह्मणे नमो अस्त्वग्नये नमह् पृथिव्यै नमह् ऒषधीभ्यः ।
नमो वाचे नमो वाचस्पत॑ये नमो विष्णवे बृहते करोमि ॥ (तै. अर. 2.1.2) ॥
(एव-न्त्रिः)
यदक्षरपदभ्रष्ट-म्मात्राहीन-न्तु यद्भवेत् ।
तत्सर्व-ङ्क्षम्यता-न्देव नारायण नमो'स्तुते ॥
विसर्ग बिन्दु मात्राणि पदपादाक्षराणि च ।
न्यूनातिरिक्तं-यँत्किञ्चिदभिगीर्भिरुदीर्यतॆ ॥
आ॒भिर् गी॒र्भिर् यदतो॑न ऊ॒नमाप्या॑यय हरिवो॒ वर्ध॑मानः ।
य॒दा स्तो॒तृभ्यो॒ महि॑ गो॒त्रा रु॒जासि॑ भूयिष्ठ॒भाजो॒ अध॑ते श्याम ।
ब्रह्म॒ प्रावा॑दिष्म॒ तन्नो॒ माहा॑सीत् ।
ॐ शान्ति॒-श्शान्ति॒-श्शान्तिः॑ ॥ (तै. अर. 4.4.2)
हरिः ओम् । श्रीकृष्णार्पणमस्तु ॥
ओ-न्तत्सत् ब्रह्मार्पणमस्तु ॥
इत्युदकशान्तिमन्त्राः ॥
1 kalaśa pratiṣṭhāpana prayoga mantrāḥ
brahma̭jajñā॒na-mpra̭tha॒ma-mpu॒rastā॒-dvisī̭ma॒ta-ssu॒ruco̭ ve॒na ā̭vaḥ |
sa bu॒dhniyā̭ upa॒mā a̭sya vi॒ṣṭhā-ssa॒taśca॒ yoni॒-masa̭taśca॒ vivaḥ̭ |
nākḙ supa॒rṇa mupa॒ya-tpata̭ntagṃ hṛ॒dā vena̭nto a॒bhyaca̭kṣa-tatvā |
hira̭ṇyapakṣaṃ॒-va~rṷṇasya dū॒taṃ-ya~॒masya॒ yonaṷ śaku॒na-mbhṷra॒ṇyum |
āpyā̭yasva॒ samḙtu te vi॒śvataḥ̭ soma॒ vṛṣṇi̭yam | bhavā॒ vāja̭sya saṅga॒the |
yo ru॒dro a॒gnau yo a॒phsu ya oṣa̭dhīṣu॒ yo ru॒dro viśvā॒
bhuva̭nā-''vi॒veśa॒ tasmai̭ ru॒drāya॒ namo̭ astu | 1 (apa upaspṛśya)
i॒daṃ-vi~ṣṇu॒ rvica̭krame tre॒dhā nida̭dhe pa॒dam | samṷ̄ḍhamasya pāgṃ su॒re |
indraṃ॒-vi~śvā̭ avīvṛdhan-thsamu॒dravya̭casa॒-ṅgiraḥ̭ |
ra॒thīta̭magṃ rathī॒nāṃ-vā~jā̭nā॒gṃ॒ satpa̭ti॒-mpati᳚m |
āpo॒ vā i॒daṃgṃ sarvaṃ॒-vi~śvā̭ bhū॒tānyāpaḥ̭ prā॒ṇā vā āpaḥ̭ pa॒śava॒ āpo-'nna॒māpo-'mṛ̭ta॒māpa̭-ssa॒mrāḍāpo̭ vi॒rāḍāpa̭-ssva॒rāḍāpa॒-śchandā॒g॒śyāpo॒ jyotī॒g॒ṣyāpo॒ yajū॒g॒ṣyāpa̭-ssa॒tyamāpa॒-ssarvā̭ de॒vatā॒ āpo॒ bhūrbhuva॒ssuva॒rāpa॒ om | 2
a॒paḥ praṇa̭yati | śra॒ddhā vā āpaḥ̭ | śra॒ddhāme॒vārabhya̭ pra॒ṇīya॒ praca̭rati |
a॒paḥ praṇa̭yati |
ya॒jño vā āpaḥ̭ | ya॒jñame॒vārabhya̭ pra॒ṇīya॒ praca̭rati | a॒paḥ praṇa̭yati |
vajro॒ vā āpaḥ̭ | vajra̭me॒va bhrātṛ̭vyebhyaḥ pra॒hṛtya̭ pra॒ṇīya॒ praca̭rati |
a॒paḥ praṇa̭yati |
āpo॒ vai ra̭kṣo॒ghnīḥ | rakṣa̭sā॒mapa̭hatyai | a॒paḥ praṇa̭yati |
āpo॒ vai de॒vānā᳚-mpri॒ya-ndhāma̭ | de॒vānā̭me॒va pri॒ya-ndhāma̭ pra॒ṇīya॒ praca̭rati | a॒paḥ praṇa̭yati |
āpo॒ vai sarvā̭ de॒vatāḥ᳚ | de॒vatā̭ e॒vārabhya̭ pra॒ṇīya॒ praca̭rati |
a॒paḥ praṇa̭yati |
āpo॒ vai śā॒ntāḥ | śā॒ntābhi̭re॒vāsya॒ śucagṃ̭ śamayati | de॒vo vaḥ̭
savi॒to-tpṷnā॒tva-cchi̭dreṇa pa॒vitrḙṇa॒ vaso॒ssūrya̭sya ra॒śmibhiḥ̭ || 3
2 vedārambhe sarvasādhāraṇyena japyāḥ mantrāḥ
o-mbhūḥ tathsa̭vi॒tu-rvare᳚ṇyam | o-mbhuvaḥ̭ bhargo̭ de॒vasya̭ dhīmahi | ogṃ suvaḥ̭ dhiyo॒ yonaḥ̭ praco॒dayā᳚t |
o-mbhūḥ tathsa̭vi॒tu-rvare᳚ṇyam | bhargo̭ de॒vasya̭ dhīmahi | o-mbhuvaḥ dhiyo॒ yonaḥ̭ praco॒dayā᳚t |
ogṃ suvaḥ̭ tathsa̭vi॒tu-rvare᳚ṇyaṃ॒ bhargo̭ de॒vasya̭ dhīmahi | dhiyo॒ yonaḥ̭ praco॒dayā᳚t | oṃ śānti॒-śśānti॒-śśāntiḥ̭ |
3 vedādayaḥ
a॒gnimī᳚le pu॒rohi̭taṃ-ya॒jñasya̭
de॒vamṛ॒tvija᳚m | hotā᳚raṃ ratna॒ dhāta̭mam |
i॒ṣe tvo॒rjetvā̭ vā॒yava̭sstho pā॒yava̭stha de॒vo va̭ssavi॒tā prārpa̭yatu॒ śreṣṭha̭tamāya॒ karma̭ṇe |
agna॒ āyā̭hi vī॒tayḙ gṛṇā॒no ha॒vyadā̭taye | nihotā̭ sathsi ba॒r॒hiṣi̭ |
śanno̭ de॒vīra॒bhiṣṭa̭ya॒ āpo̭ bhavantu pī॒taye᳚ | śaṃ-yo~ra॒bhisra̭vantu naḥ || 1 (1) ||
4 rakṣoghnaṃ
kṛ॒ṇu॒ṣva pājaḥ॒ prasi̭ti॒nna pṛ॒thvīṃ-yā~॒hi rāje॒ vāma̭vā॒gṃ॒ ibhḙna | tṛ॒ṣvīmanu॒ prasi̭tiṃ-drūṇā॒no-'stā̭-'si॒ viddhya̭ ra॒kṣasa॒ stapi̭ṣṭhaiḥ | tava̭ bhra॒māsa̭ āśu॒yā pa̭taṃ॒ tyanṷspṛśa-dhṛṣa॒tā śośṷcānaḥ | tapūg̭ṣyagne ju॒hvā̭ pataṃ॒-gānasa̭ndito॒ visṛ̭ja॒ viṣva̭ gu॒lkāḥ | prati॒spaśo॒ visṛ̭ja॒-tūrṇi̭tamo॒ bhavā̭ pā॒yurvi॒śo a॒syā ada̭bdhaḥ || 2 ||
yono̭ dū॒re a॒ghaśagṃ̭so॒yo antyagne॒ māki̭ṣṭe॒ vyathi॒rā da̭dharṣīt | uda̭gne tiṣṭha॒ pratyā ta̭nuṣva॒nya̭mitrāgṃ̭ oṣatā-ttigmahete | yo no॒ arā̭tigṃ samidhāna ca॒kre nī॒cā tandha̭kṣyata॒ sanna śuṣka᳚m | ū॒rdhvo bha̭va॒ prati̭ vi॒dhyā-dhya॒smadā॒ viṣkṛ̭ṇuṣva॒ daivyā᳚nyagne | ava̭sthi॒rā ta̭nuhi yātu॒ jūnā᳚-ñjā॒mimajā̭miṃ॒ pramṛ̭ṇīhi॒ śatrūṋ || 3 ||
satḙ jānāti suma॒tiṃ-ya~̭ viṣṭha॒ya īva̭te॒ brahma̭ṇe gā॒tumaira̭t | viśvā᳚nyasmai su॒dinā̭ni rā॒yo dyu॒mnānya॒ryo viduro̭ a॒bhidyau᳚t | seda̭gne astu su॒bhaga̭ ssu॒dānu॒-ryastvā॒ nityḙna ha॒viṣā॒ ya u॒kthaiḥ | piprī̭ṣati॒ sva āyṷṣi duro॒ṇe viśveda̭smai su॒dinā॒-sā-'sa̭di॒ṣṭiḥ | arcā̭mite suma॒ti-ṅghoṣya॒rvākh-santḙ vā॒ vātā̭ jaratā mi॒yaṅgīḥ || 4 ||
svaśvā᳚stvā su॒rathā̭ marjaye-mā॒sme kṣa॒trāṇi̭ dhāraye॒ra-nu॒dyūn | i॒ha tvā॒ bhūryā ca̭re॒dupa॒tma-ndoṣā̭vasta-rdīdi॒vāgṃ sa॒manu॒dyūn | krīḍa̭ntastvā su॒mana̭sa ssapemā॒bhi dyu॒mnā ta̭sthi॒vāgṃso॒ janā̭nām |
yastvā॒ svaśva̭ssuhira॒ṇyo a̭gna upa॒yāti॒ vasṷmatā॒ rathḙna | tasya̭ trā॒tā bha̭vasi॒ tasya॒ sakhā॒ yasta̭ āti॒thya mā̭nu॒ṣag jujo̭ṣat || 5 ||
ma॒horṷjāmi ba॒ndhutā॒ vaco̭ bhi॒stanmā̭ pi॒turgota̭mā॒da nvi̭yāya | tvanno̭ a॒sya vaca̭sa-ścikiddhi॒ hota̭ryaviṣṭha sukrato॒ damṷ̄nāḥ | asva̭pna jasta॒raṇa̭ya ssu॒śevā॒ ata̭ndrāso-'vṛ॒kā aśra̭miṣṭhāḥ | te pā॒yavaḥ̭ sa॒dhriya̭ñco ni॒ṣadyāgne॒ tava̭ naḥ pāntvamūra | ye pā॒yavo̭ māmate॒ya-ntḙ agne॒ paśya̭nto a॒ndha-ndṷri॒tāda ra̭kṣann |
ra॒rakṣa॒ tān-thsu॒kṛto̭ vi॒śvavḙdā॒ diphsa̭nta॒ idri॒pavo॒ nāha̭ debhuḥ || 6 ||
tvayā̭ va॒yagṃ sa̭dha॒nya̭-stvotā॒ stava॒ praṇī᳚tya śyāma॒ vājāṋ | u॒bhāśagṃ sā̭ sūdaya satyatā te-'nuṣṭhu॒yā kṛ̭ṇuhya-hrayāṇa |
a॒yā tḙ agne sa॒midhā̭ vidhema॒ prati॒stomagṃ̭ śa॒syamā̭na-ṅgṛbhāya | dahā॒śaso̭ ra॒kṣasaḥ̭ pā॒hya̭smā-ndru॒ho ni॒do mi̭tramaho ava॒dyāt | ra॒kṣo॒haṇaṃ̭ ~vā॒jina॒māji̭ gharmi mi॒tra-mprathi̭ṣṭha॒ mupa̭yāmi॒ śarma̭ | śiśā̭no a॒gniḥ kratṷbhi॒ ssami̭ddha॒-ssano॒ divā॒ sa ri॒ṣaḥ
pā̭tu॒ nakta᳚m || 7 ||
vijyoti̭ṣā bṛha॒tā bhā᳚tya॒gni rā॒vi-rviśvā̭ni kṛṇute mahi॒tvā | prādḙvīrmā॒yā ssa̭hate du॒revā॒ śśiśī̭te॒ śṛṅge॒ rakṣa̭se vi॒nikṣe᳚ |
u॒tasvā॒nāso̭ di॒viṣa̭ntva॒gne sti॒gmāyṷdhā॒ rakṣa̭se॒ hanta॒ vā ṷ |
madḙ cidasya॒ prarṷjanti॒ bhāmā॒ nava̭rante pari॒bādho॒ adḙvīḥ || 8 (2) ||
5 indra sūktaṃ
indraṃ̭ ~vo vi॒śvata॒spari॒ havā̭mahe॒ jane᳚bhyaḥ | a॒smāka̭mastu॒ keva̭laḥ | indra॒-nnaro̭ ne॒madhi̭tā havante॒ yatpāryā̭ yu॒naja̭te॒ dhiya॒stāḥ | śūro॒ nṛṣā̭tā॒ śava̭saścakā॒ na ā goma̭ti vra॒je bha̭jā॒ tvannaḥ̭ | i॒ndri॒yāṇi̭ śatakrato॒ yā te॒ janḙṣu pa॒ñcasṷ | indra॒ tāni̭ ta॒ ā vṛ̭ṇe | anṷte dāyi ma॒ha i̭ndri॒yāya̭ sa॒trāte॒ viśva॒manṷ vṛtra॒hatye᳚ || 9 ||
anṷ kṣa॒tramanu॒ saho̭ yaja॒trendra̭ de॒vebhi॒ranṷ te nṛ॒ṣahye᳚ | āyasmi᳚n-thsa॒ptavā̭sa॒vā stiṣṭha̭nti svā॒ruho̭ yathā |
ṛṣi̭rha dīrgha॒ śrutta̭ma॒ indra̭sya gha॒rmo ati̭thiḥ | ā॒māsṷ pa॒kvamaira̭ya॒ ā sūryagṃ̭ rohayo di॒vi | gha॒rmanna sāma̭ntapatā suvṛ॒ktibhi॒-rjuṣṭaṃ॒ girva̭ṇa se॒giraḥ̭ | indra॒mi-dgā॒thino̭ bṛ॒hadindra̭ ma॒rkebhi̭ ra॒rkiṇaḥ̭ | indraṃ॒ ~vāṇī̭ranūṣata || 10 ||
gāya̭ntitvā gāya॒triṇorcaṃ̭ tya॒rka ma॒rkiṇaḥ̭ | bra॒hmāṇa̭stvā śatakrata॒-vudva॒gṃ॒ śami̭va ye mire | a॒gṃ॒ho॒muce॒ prabha̭remā manī॒ṣā mo̭ṣiṣṭha॒-dāvnḙ suma॒ti-ṅgṛ̭ṇā॒nāḥ |
i॒dami̭ndra॒ prati̭ ha॒vya-ṅgṛ̭bhāya sa॒tyāssa̭ntu॒ yaja̭mānasya॒ kāmāḥ᳚ | vi॒veṣa॒yanmā̭ dhi॒ṣaṇā̭ ja॒jāna॒ stavai̭ pu॒rā pāryā॒dindra॒ mahnaḥ̭ | agṃha̭so॒ yatra̭ pī॒para॒dyathā̭ no nā॒veva॒ yānta̭ mu॒bhayḙ havante || 11 ||
prasa॒mrāja̭-mpratha॒ma ma̭dhva॒-rāṇā̭magṃ ho॒ mucaṃ̭ ~vṛṣa॒bhaṃ-ya~॒jñiyā̭nām |
a॒pānna-pā̭tamaśvinā॒ haya̭nta ma॒sminna̭ra indri॒ya-ndha̭tta॒mojaḥ̭ | vina̭ indra॒ mṛdho̭ jahi nī॒ cā ya̭ccha pṛtanya॒taḥ | a॒dha॒spa॒da-ntamī᳚-ṅkṛdhi॒ yo a॒smāgṃ a̭bhi॒dāsa̭ti |
indra̭kṣa॒trama॒bhi vā॒mamojo 'jā̭yathā vṛṣabha cara.ṣaṇī॒nām | apā̭nudo॒ jana̭mamitra॒ yanta̭ mu॒ru-nde॒vebhyo̭ akṛṇoru lo॒kam |
mṛ॒go na bhī॒maḥ kṷca॒ro gi̭ri॒ṣṭhāḥ pa̭rā॒vata॒ āja̭gāmā॒-para̭syāḥ || 12 ||
sṛ॒kagṃ sa॒gṃ॒ śāya̭ pa॒vimi̭ndra ti॒gmaṃ-vi~śatrū᳚-ntāḍi॒ vimṛdho̭ nudasva |
viśatrū॒n॒. vimṛdho̭nuda॒ vivṛ॒trasya॒ hanṷ̄ ruja | vima॒nyumi̭ndra bhāmi॒to̭ 'mitra̭syābhi॒ dāsa̭taḥ |
trā॒tāra॒mindra̭ mavi॒tāra॒ mindra॒gṃ॒ havḙ have su॒hava॒gṃ॒ śūra॒mindra᳚m |
hu॒ve nu śa॒kra-mpṷruhū॒ta mindragg̭ sva॒sti no̭ ma॒ghavā̭ dhā॒tvindraḥ̭ || 13 ||
mā tḙ a॒syāgṃ sa̭hasāva॒-npari̭ṣṭā va॒ghāya̭ bhūma harivaḥ parā॒dai |
trāya̭svano 'vṛ॒kebhi॒-rvarṷ̄thai॒ stava̭ pri॒yāsa̭ ssū॒riṣṷ syāma | ana̭vaste॒ ratha॒maśvā̭ya takṣa॒n-tvaṣṭā॒ vajraṃ̭ puruhūta dyu॒manta᳚m |
bra॒hmāṇa॒ indraṃ̭ ma॒haya̭nto a॒rkairava̭rdhaya॒-nnaha̭ye॒ hanta॒ vā ṷ |
vṛṣṇe॒ yatte॒ vṛṣa̭ṇo a॒rkamarcā॒ nindra॒ grāvā̭ṇo॒ adi̭ti-ssa॒joṣāḥ᳚ |
a॒na॒śvāso॒ ye pa॒vayo̭-'ra॒thā indrḙṣitā a॒bhyava̭rta-nta॒dasyūṋ || 14 (3) ||
(tai. ara. 6.1.9; tai. saṃ. 1.4.41.1; tai. saṃ. 1.4.42.1)
yata̭ indra॒ bhayā̭mahe॒ tato̭ no॒ abha̭ya-ṅkṛdhi |
magha̭van ccha॒gdhi tava॒ tanna̭ ū॒taye॒ vidviṣo॒ vimṛdho̭ jahi | sva॒sti॒dā vi॒śaspati̭-rvṛtra॒hā vimṛdho̭ va॒śī | vṛṣendraḥ̭ pu॒ra ḙtu na ssvasti॒dā a̭bhaya-ṅka॒raḥ || 15a ||
ma॒hāgṃ indro॒ vajra̭ bāhu ṣṣoḍa॒śī śarma̭ yacchatu | sva॒sti no̭ ma॒ghavā̭ karotu॒ hantṷ pā॒pmānaṃ॒ yo᳚-'smā-ndveṣṭi̭ | sa॒joṣā̭ indra॒ saga̭ṇo ma॒rudbhi॒ ssomaṃ̭ piba vṛtrahan cchūra vi॒dvān | ja॒hi śatrū॒gṃ॒ rapa॒mṛdho̭-nuda॒svāthā bha̭ya-ṅkṛṇuhi vi॒śvato̭ naḥ || 15b (4) ||
6 ye devāḥ
ye de॒vāḥ pṷra॒ssado॒-'gni ne᳚trā,
dakṣiṇa॒sado̭ ya॒mane᳚trā,
paścā॒thsada̭ ssavi॒tṛ ne᳚trā,
uttara॒sado॒ varṷṇanetrā,
upari॒ṣado॒ bṛha॒spati̭ netrā,
rakṣo॒haṇa॒ste naḥ̭ pāntu॒ te no̭-'vantu॒ tebhyo॒ nama॒stebhya॒ ssvāhā॒
-'gnayḙ rakṣo॒ghne svāhā̭,
ya॒māya̭ savi॒tre ,
varṷṇāya॒ bṛha॒spata̭ye॒
duva̭svate rakṣo॒ghne svāhā᳚ || 16 (5) ||
7 ye devāḥ (anuṣaṅgaṃ)
ye de॒vāḥ pṷra॒ssado॒-'gni ne᳚trā rakṣo॒haṇa॒stenaḥ̭ pāntu॒ te no̭-'vantu॒
tebhyo॒ nama॒stebhya॒ ssvāhā᳚ | ye de॒vā da̭kṣiṇa॒sado̭ ya॒ma ne᳚trā rakṣo॒haṇa॒stenaḥ̭ pāntu॒ te no̭-'vantu॒
tebhyo॒ nama॒stebhya॒ ssvāhā᳚ | ye de॒vāḥ pa̭ścā॒thsada̭ ssavi॒tṛ ne᳚trā rakṣo॒haṇa॒stenaḥ̭ pāntu॒ te no̭-'vantu॒ tebhyo॒ nama॒stebhya॒ ssvāhā᳚ | ye de॒vā ṷttara॒sado॒ varṷṇanetrā rakṣo॒haṇa॒stenaḥ̭ pāntu॒ te no̭-'vantu॒
tebhyo॒ nama॒stebhya॒ ssvāhā᳚ | ye de॒vā ṷpari॒ṣado॒ bṛha॒spati̭ netrā rakṣo॒haṇa॒stenaḥ̭ pāntu॒ te no̭-'vantu॒ tebhyo॒ nama॒stebhya॒ ssvāhā᳚ | agnayḙ rakṣo॒ghne svāhā᳚ | ya॒māya̭ rakṣo॒ghne svāhā᳚ | savi॒tre ra̭kṣo॒ghne svāhā᳚ | varṷṇāya rakṣo॒ghne svāhā᳚ | bṛha॒spata̭ye॒ duva̭svate rakṣo॒ghne svāhā᳚ || 16ā (5ā) ||
8 āyuṣkāmeṣṭi mantrāḥ
a॒gnirāyṷṣmā॒nthsa vana॒spati̭bhi॒-rāyṷṣmā॒-ntena॒tvā-''yu॒ṣā-''yṷṣmanta-ṅkaromi॒,
soma॒ āyṷṣmā॒nthsa oṣa̭dhībhir,
ya॒jña āyṷṣmā॒nthsa dakṣi̭ṇābhi॒r,
brahmāyṷṣma॒tta-dbrā᳚hma॒ṇai-rāyṷṣmad,
de॒vā āyṷṣmanta॒stḙ 'mṛte॒nā yṷṣmanta॒stena॒tvā
-''yu॒ṣā-''yṷṣmanta-ṅkaromi || 17 (6) ||
9 āyuṣkāmeṣṭi mantrāḥ (anuṣaṅgaṃ)
a॒gnirāyṷṣmā॒nthsa vana॒spati̭bhi॒ rāyṷṣmā॒-ntena॒tvā ''yu॒ṣā-''yṷṣmanta-ṅkaromi | soma॒ āyṷṣmā॒nthsa oṣa̭dhībhi॒rāyṷṣmā॒-ntena॒tvā
-''yu॒ṣā-''yṷṣmanta-ṅkaromi | ya॒jña āyṷṣmā॒nthsa dakṣi̭ṇābhi॒rāyṷṣmā॒-ntena॒tvā
-''yu॒ṣā-''yṷṣmanta-ṅkaromi |
brahmāyṷṣma॒tta-dbrā᳚hma॒ṇai-rāyṷṣma॒-ttena॒tvā ''yu॒ṣā-''yṷṣmantaṃ
karomi | de॒vā āyṷṣmanta॒stḙ 'mṛte॒-nāyṷṣmanta॒stena॒tvā
-''yu॒ṣā-''yṷṣmanta-ṅkaromi || 17ā(6ā) ||
10 agṃhomuca mantrāḥ
yā vā̭mindrā varuṇā yata॒vyā̭ ta॒nūstaye॒ mamagṃha̭so muñcataṃ॒ ,
~yā vā̭mindrā varuṇā saha॒syā̭, rakṣa॒syā̭, teja॒syā̭,
ta॒nūstaye॒ mamagṃha̭so muñcataṃ॒,
~yo vā̭mindrā varuṇā va॒gnau srāma॒staṃ-vā~̭ me॒tenā va̭yaje॒,
yo vā̭mindrā varuṇā dvi॒pāthsṷ pa॒śuṣu॒, catṷṣpāthsu,
go॒ṣṭhe, gṛ॒he-, ṣva॒phsoṣa̭dhīṣu॒, vana॒spati̭ṣu॒,
srāma॒staṃ-vā~̭ me॒tenā va̭yaje || 18 (7) ||
11 agṃhomuca mantrāḥ (anuṣaṅgaṃ)
yā vā̭mindrā varuṇā yata॒vyā̭ ta॒nūstaye॒ mamagṃha̭so muñcatam |
yā vā̭mindrā varuṇā saha॒syā̭ ta॒nūstaye॒ mamagṃha̭so muñcatam |
yā vā̭mindrā varuṇā rakṣa॒syā̭ ta॒nūstaye॒ mamagṃha̭so muñcatam | yā vā̭mindrā varuṇā teja॒syā̭ ta॒nūstaye॒ mamagṃha̭so muñcatam |
yo vā̭mindrā varuṇā va॒gnau srāma॒staṃ-vā~̭me॒ tenā va̭yaje |
yo vā̭mindrā varuṇā dvi॒pāthsṷ pa॒śuṣu॒ srāma॒staṃ-vā~̭me॒ tenā va̭yaje |
yo vā̭mindrā varuṇā॒ catṷṣpāthsu pa॒śuṣu॒ (catṷṣpāthsu॒)srāma॒staṃ-vā~̭me॒ tenā va̭yaje | yo vā̭mindrā varuṇā go॒ṣṭhe srāma॒staṃ-vā~̭me॒ tenā va̭yaje |
yo vā̭mindrā varuṇā gṛ॒heṣu॒ srāma॒staṃ-vā~̭me॒ tenā va̭yaje |
yo vā̭mindrā varuṇā॒-'phsu srāma॒staṃ-vā~̭me॒ tenā va̭yaje |
yo vā̭mindrā varu॒ṇauṣa̭dhīṣu॒ srāma॒staṃ-vā~̭me॒ tenā va̭yaje |
yo vā̭mindrā varuṇā॒ vana॒spati̭ṣu॒ srāma॒staṃ-vā~̭me॒ tenā va̭yaje || (18ā) (7ā)
12 śāstṛ sūktaṃ (āpyaṃ)
agnḙ yaśasvi॒n॒. yaśa̭se॒ mama̭rpa॒yendrā̭vatī॒ mapa̭citī mi॒hāva̭ha | a॒ya-mmū॒rdhā pa̭rame॒ṣṭhī su॒varcā᳚-ssamā॒nānā̭ mutta॒ma ślo̭ko astu | bha॒dra-mpaśya̭nta॒ upa̭sedu॒ragre॒ tapo̭ dī॒kṣā mṛṣa̭ya ssuva॒rvidaḥ̭ | tataḥ̭ kṣa॒tra-mbala॒moja̭śca jā॒ta-ntada॒smai de॒vā a॒bhisanna̭-mantu | dhā॒tā vi̭dhā॒tā pa̭ra॒mota sa॒ndṛ-kpra॒jāpa̭tiḥ parame॒ṣṭhī vi॒rājā᳚ | stomā॒-ścandāgṃ̭si ni॒vido̭ma āhure॒tasmai̭ rā॒ṣṭrama॒bhi-sanna̭māma | a॒bhyāva̭rtaddhva॒-mupa॒meta̭ sā॒kama॒yagṃ śā॒stā-'dhi̭patirvo astu | a॒sya vi॒jñāna॒manu॒sagṃ-ra̭bhaddhvami॒ma-mpa॒ścādanṷ jīvātha॒ sarve᳚ || 19 (8) ||
13 rāṣṭrabhṛtaṃ
ṛ॒tā॒ṣā-ḍṛ॒tadhā̭mā॒-'gni-rga̭ndha॒rvasta-syauṣa̭dhayo-'phsa॒rasa॒
ūrjo॒ nāma॒ sa i॒da-mbrahma̭ kṣa॒tra-mpā̭tu॒ tā i॒da-mbrahma̭ kṣa॒tra-mpā᳚ntu॒
tasmai॒ svāhā॒ tābhya॒ ssvāhā̭ ,
sagṃhi॒to vi॒śvasā̭mā॒ sūryo̭ gandha॒rva-stasya॒ marī̭cayo-'phsa॒rasa̭ ā॒yuva̭ ,
ssuṣu॒mna ssūrya̭ raśmi-śca॒ndramā̭ gandha॒rva-stasya॒ nakṣa̭trāṇya-
phsa॒raso̭ be॒kura̭yo,
bhu॒jyussṷpa॒rṇo ya॒jño ga̭ndha॒rva-stasya॒ dakṣi̭ṇā aphsa॒rasa̭ sta॒vāḥ,
pra॒jāpa̭ti-rvi॒śvaka̭rmā॒ mano̭ gandha॒rvastasya̭-rkhsā॒mānya̭-phsa॒raso॒ vahna̭ya,
iṣi॒ro vi॒śva vya̭cā॒ vāto̭ gandha॒rva-stasyāpo᳚ 'phsa॒raso̭ mu॒dā,
bhuva̭nasya pate॒ yasya̭ta u॒pari̭ gṛ॒hā i॒ha ca̭ |
sa no̭ rā॒svājyā̭nigṃ rā॒yaspoṣagṃ̭ su॒vīryagṃ̭ saṃva~thsa॒rīṇāg̭ sva॒stim |
pa॒ra॒me॒ṣṭhyadhi̭pati-rmṛ॒tyu-rga̭ndha॒rva-stasya॒ viśva̭maphsa॒raso॒ bhuva̭,
ssukṣi॒thi- ssubhṷ̄ti-rbhadra॒kṛ-thsuva̭rvā-npa॒rjanyo̭ gandha॒rva-stasya̭
vi॒dyuto᳚ 'phsa॒raso॒ ruco̭,
dū॒re hḙtira-mṛḍa॒yo mṛ॒tyu-rga̭ndha॒rva-stasya̭ pra॒jā a̭phsa॒raso̭ bhī॒ruvaḥ॒,
cāruḥ̭ kṛpaṇa kā॒śī kāmo̭ gandha॒rva-stasyā॒dhayo᳚ 'phsa॒rasa̭ śśā॒caya̭ntī॒r,
nāma॒ sa i॒da-mbrahma̭ kṣa॒tra-mpā̭tu tā i॒da-mbrahma̭ kṣa॒tra-mpā᳚ntu॒ tasmai॒ svāhā॒
tābhya॒ ssvāhā॒,
sa no̭ bhuvanasya pate॒ yasya̭ta u॒pari̭ gṛ॒hā i॒ha ca̭ | u॒ru brahma̭ṇe॒-'smai kṣa॒trāya॒ mahi॒ śarma̭ yaccha || 20 (9) ||
14 rāṣṭrabhṛtaṃ (anuṣaṅgaṃ)
ṛ॒tā॒ṣā-ḍṛ॒tadhā̭mā॒-'gni-rga̭ndha॒rvassa-i॒da-mbrahma̭ kṣa॒tra-mpā̭tu॒
tasmai॒ svāhā᳚ | tasyauṣa̭dhayo-'phsa॒rasa॒ ūrjo॒ nāma॒ tā i॒da-mbrahma̭ kṣa॒tra-mpā᳚ntu॒ tābhya॒ ssvāhā᳚ ||
sagṃhi॒to vi॒śvasā̭mā॒ sūryo̭ gandha॒rvassa i॒da-mbrahma̭ kṣa॒tra-mpā̭tu॒
tasmai॒ svāhā᳚ | tasya॒ marī̭cayo-'phsa॒rasa̭ ā॒yuvo॒ nāma॒ tā i॒da-mbrahma̭ kṣa॒tra-mpā᳚ntu॒ tābhya॒ ssvāhā᳚ ||
suṣu॒mnassūrya̭-raśmiśca॒ndramā̭ gandha॒rvassa i॒da-mbrahma̭ kṣa॒tra-mpā̭tu॒
tasmai॒ svāhā᳚ | tasya॒ nakṣa̭trāṇya 'phsa॒raso̭ be॒kura̭yo॒ nāma॒ tā
i॒da-mbrahma̭ kṣa॒tra-mpā᳚ntu॒ tābhya॒ ssvāhā᳚ ||
bhu॒jyussṷpa॒rṇo ya॒jño ga̭ndha॒rvassa i॒da-mbrahma̭ kṣa॒tra-mpā̭tu॒ tasmai॒ svāhā᳚ | tasya॒ dakṣi̭ṇā aphsa॒rasa̭ sta॒vā nāma॒ tā i॒da-mbrahma̭ kṣa॒tra-mpā᳚ntu॒ tābhya॒ ssvāhā᳚ ||
pra॒jāpa̭ti-rvi॒śvaka̭rmā॒ mano̭ gandha॒rvassa i॒da-mbrahma̭ kṣa॒tra-mpā̭tu॒
tasmai॒ svāhā᳚ | tasya̭r-khsā॒mānya̭-'phsa॒raso॒ vahna̭yo॒ nāma॒ tā i॒da-mbrahma̭ kṣa॒tra-mpā᳚ntu॒ tābhya॒ ssvāhā᳚ ||
iṣi॒ro vi॒śvavya̭cā॒ vāto̭ gandha॒rvassa i॒da-mbrahma̭ kṣa॒tra-mpā̭tu॒
tasmai॒ svāhā᳚ | tasyāpo᳚-'phsa॒raso̭ mu॒dā nāma॒ tā i॒da-mbrahma̭
kṣa॒tra-mpā᳚ntu॒ tābhya॒ ssvāhā᳚ || bhuva̭nasya pate॒ yasya̭ta u॒pari̭ gṛ॒hā i॒ha ca̭ |
sa no̭ rā॒svājyā̭nigṃ rā॒yaspoṣagṃ̭ su॒vīryagṃ̭ saṃva~thsa॒rīṇāg̭
sva॒stigg svāhā᳚ ||
pa॒ra॒me॒ṣṭhyadhi̭pati-rmṛ॒tyu-rga̭ndha॒rvassa i॒da-mbrahma̭ kṣa॒tra-mpā̭tu॒
tasmai॒ svāhā᳚ | tasya॒ viśva̭maphsa॒raso॒ bhuvo॒ nāma॒ tā i॒da-mbrahma̭ kṣa॒tra-mpā᳚ntu॒ tābhya॒ ssvāhā᳚ ||
sukṣi॒thi-ssubhṷ̄ti-rbhadra॒kṛ-thsuva̭rvā-npa॒rjanyo̭ gandha॒rvassa
i॒da-mbrahma̭ kṣa॒tra-mpā̭tu॒ tasmai॒ svāhā᳚ | tasya ̭vi॒dhyuto᳚-'phsa॒raso॒ ruco॒ nāma॒ tā i॒da-mbrahma̭ kṣa॒tra-mpā᳚ntu॒ tābhya॒ ssvāhā᳚ ||
dū॒re hḙtira mṛḍa॒yo mṛ॒tyu-rga̭ndha॒rvassa i॒da-mbrahma̭ kṣa॒tra-mpā̭tu॒
tasmai॒ svāhā᳚ | tasya̭ pra॒jā a̭phsa॒raso̭ bhī॒ruvo॒ nāma॒ tā i॒da-mbrahma̭ kṣa॒tra-mpā᳚ntu॒ tābhya॒ ssvāhā᳚ || cāruḥ̭ kṛpaṇa kā॒śī kāmo̭ gandha॒rvassa i॒da-mbrahma̭ kṣa॒tra-mpā̭tu॒
tasmai॒ svāhā᳚ | tasyā॒dhayo᳚ 'phsa॒rasa̭ śśo॒caya̭nti॒-rnāma॒ tā i॒da-mbrahma̭ kṣa॒tra-mpā᳚ntu॒ tābhya॒ ssvāhā᳚ ||
sa no̭ bhuvanasyapate॒ yasya̭ta u॒pari̭ gṛ॒hā i॒ha ca̭ |u॒ru brahma̭ṇe॒-'smai kṣa॒trāya॒ mahi॒ śarma̭ yaccha॒ svāhā᳚ || (20ā) (9ā)
15 sarpa sūktaṃ
namo̭ astu sa॒rpebhyo॒ ye ke ca̭ pṛthi॒vī manṷ | ye a॒ntari̭kṣe॒ ye di॒vi tebhya̭ ssa॒rpebhyo॒ namaḥ̭ | yḙ-'do ro̭ca॒ne di॒vo ye vā॒ sūrya̭sya ra॒śmiṣṷ | yeṣā̭ma॒phsu sadaḥ̭ kṛ॒ta-ntebhya̭ ssa॒rpebhyo॒ namaḥ̭ | yā iṣa̭vo yātu॒ dhānā̭nāṃ॒ ~ye vā॒ vana॒spatī॒gṃ॒ ranṷ | ye vā̭-'va॒ṭeṣu॒ śera̭te॒ tebhya̭ ssa॒rpebhyo॒ namaḥ̭ || 21 (10) ||
16 pañcacoḍāḥ
a॒ya-mpu॒ro hari̭keśa॒ ssūrya̭raśmi॒-stasya̭ rathagṛ॒thsaśca॒ rathaṷjāśca senāni
grāma॒ṇyaṷ puñjikastha॒lā ca̭ kṛtastha॒lā cā᳚phsa॒rasaṷ yātu॒ dhānā̭ he॒tī rakṣāgṃ̭si॒ prahḙti ,
ra॒ya-nda̭kṣi॒ṇā vi॒śva ka̭rmā॒ tasya̭ ratha sva॒naśca॒ rathḙ-citraśca senāni
grāma॒ṇyaṷ mena॒kā ca̭ sahaja॒nyā cā᳚-'phsa॒rasaṷ daṃ॒ṣṇavaḥ̭ pa॒śavo̭ he॒tiḥ paurṷṣeyo va॒dhaḥ prahḙti,
ra॒ya-mpa॒ścā-dvi॒śva-vya̭cā॒ stasya॒ ratha̭ prota॒ścā-sa̭marathaśca senāni
grāma॒ṇyau᳚ pra॒mloca̭ntī cā nu॒mloca̭ntī-cā-'phsa॒rasaṷ sa॒rpā he॒ti-r
vyā॒ghrāḥ prahḙti,
ra॒ya mṷtta॒rā-thsaṃ॒ya~dva̭su॒stasya̭ sena॒jicca̭ su॒ṣeṇa̭śca senāni grāma॒ṇyaṷ
vi॒śvācī̭ca ghṛ॒tācī̭ cā-phsa॒rasā॒ vāpo̭ he॒ti-rvātaḥ॒ prahḙti ,
ra॒ya-mu॒parya॒-rvāgva̭-su॒stasya॒ tārkṣya॒-ścāri̭ṣṭa-nemiśca senāni grāma॒ṇyā̭
vu॒rvaśī̭ ca pū॒rvaci̭ttiścā-phsa॒rasaṷ vi॒dyuddhe॒ti-ra̭va॒spūrja॒-nprahḙti॒ ,
stebhyo॒ nama॒ste no̭ mṛḍayantu॒ te ya-ndvi॒ṣmo yaśca̭ no॒ dveṣṭi॒ taṃ-vo~॒
jambhḙ dadhāmi || 22 (11) ||
17 pañcacoḍāḥ (anuṣaṅgaṃ)
a॒ya-mpu॒ro hari̭keśa॒ ssūrya̭raśmi॒-stasya̭ rathagṛ॒thsaśca॒ rathaṷjāśca senāni grāma॒ṇyaṷ puñjikastha॒lā ca̭ kṛtastha॒lā cā᳚phsa॒rasaṷ yātu॒dhānā̭ he॒tī rakṣāgṃ̭si॒ prahḙti॒stebhyo॒ nama॒ste no̭ mṛḍayantu॒te ya-ndvi॒ṣmo yaśca̭ no॒ dveṣṭi॒ taṃ-vo~॒ jambhḙ dadhāmi ||
a॒ya-nda̭kṣi॒ṇā vi॒śvaka̭rmā॒ tasya̭ rathasva॒naśca॒ rathḙ citraśca senāni
grāma॒ṇyaṷ mena॒kā ca̭ sahaja॒nyā cā᳚phsa॒rasaṷ daṃ॒ṣṇavaḥ̭ pa॒śavo̭
he॒tiḥ paurṷṣeyo va॒dhaḥ prahḙti॒stebhyo॒ nama॒ste no̭ mṛḍayantu॒ te
ya-ndvi॒ṣmo yaśca̭ no॒ dveṣṭi॒ taṃ-vo~॒ jambhḙ dadhāmi ||
a॒ya-mpa॒ścā-dvi॒śva vya̭cā॒-stasya॒ ratha̭prota॒ścā-sa̭marathaśca senāni grāma॒ṇyau᳚ pra॒mloca̭ntīcā nu॒mloca̭ntī-cāphsa॒rasaṷ sa॒rpā he॒ti-rvyā॒ghrāḥ prahḙti॒stebhyo॒ nama॒ste no̭ mṛḍayantu॒ teya-ndvi॒ṣmo yaśca̭ no॒ dveṣṭi॒ taṃ-vo~॒ jambhḙ dadhāmi ||
a॒ya-mṷtta॒rā-thsaṃ॒ya~dva̭su॒stasya̭ sena॒jicca̭ su॒ṣeṇa̭śca senāni
grāma॒ṇyaṷ vi॒śvācī̭ca ghṛ॒tācī̭cā-phsa॒rasā॒ vāpo̭ he॒ti-rvātaḥ॒
praha̭ti॒stebhyo॒ nama॒ste no̭ mṛḍayantu॒ te ya-ndvi॒ṣmo yaśca̭ no॒
dveṣṭi॒ taṃ-vo~॒ jambhḙ dadhāmi ||
a॒yamu॒parya॒-rvāgva̭su॒stasya॒ tārkṣya॒-ścāri̭ṣṭa-nemiśca senāni
grāma॒ṇyā̭ vu॒rvaśī̭ ca pū॒rvaci̭tti-ścāphsa॒rasaṷ vi॒dyuddhe॒tira̭-
va॒spūrja॒-nprahḙti॒stebhyo॒ nama॒ste no̭ mṛḍayantu॒ te ya-ndvi॒ṣmo yaśca̭ no॒ dveṣṭi॒
taṃ-vo~॒ jambhḙ dadhāmi || 22ā(11ā) ||
18 apratirathaḥ
ā॒śu-śśiśā̭no vṛṣa॒bho na yu॒dhmo gha̭nāgha॒naḥ, kṣobha̭ṇa-ścarṣaṇī॒nām | sa॒ṅkranda̭no-'nimi॒ṣa ḙka vī॒raśśa॒tagṃ
senā̭ ajayathsā॒kamindraḥ̭ | sa॒ṅkranda̭nenā nimi॒ṣeṇa̭ ji॒ṣṇunā̭ yutkā॒reṇa̭ duścyava॒nena̭ dhṛ॒ṣṇunā᳚ | tadindrḙṇa jayata॒ ta-thsa̭hadhvaṃ॒ ~yudho̭ nara॒ iṣṷ hastena॒ vṛṣṇā᳚ | sa iṣṷhastai॒-ssa ni̭ṣa॒ṅgibhi̭rva॒śī sagg sra̭ṣṭā॒ sa yudha॒ indro̭ ga॒ṇena̭ | sa॒gṃ॒sṛ॒ṣṭa॒ji-thso̭ma॒pā bā̭hu śa॒rdhyū᳚rdhva dha̭nvā॒ prati̭hitābhi॒rastā᳚ | bṛha̭spate॒ pari̭dīyā॒ rathḙna rakṣo॒hā 'mitrāgṃ̭ apa॒ bādha̭mānaḥ || 23 ||
pra॒bha॒ñjan-thsenāḥ᳚ pramṛ॒ṇo yu॒dhā jaya̭nna॒smāka̭-medhyavi॒tā rathā̭nām | go॒tra॒bhidaṃ̭ go॒vidaṃ॒ ~vajra̭bāhuṃ॒ jaya̭nta॒majma̭ pramṛ॒ṇanta॒-moja̭sā | i॒magṃ sa̭jātā॒ anṷvīra-yadhva॒ mindragṃ̭ sakhā॒yo-'nu॒ sagṃ ra̭bhadhvam | ba॒la॒vi॒jñā॒ya-ssthavi̭raḥ॒ pravī̭ra॒-ssaha̭svān. vā॒jī saha̭māna u॒graḥ | a॒bhivī̭ro a॒bhisa̭tvā saho॒jā jaitra̭mindra॒ ratha॒māti̭ṣṭha go॒vit || 24 ||
a॒bhigo॒trāṇi॒ saha̭sā॒ gāha̭māno-'dā॒yo vī॒raśśa॒tama̭nyu॒rindraḥ̭ | du॒ścya॒va॒naḥ pṛ̭tanā॒ṣāḍa̭ yu॒dhyo᳚-smāka॒gṃ॒ senā̭ avatu॒ prayu॒thsu | indra̭ āsāṃ-ne॒tā bṛha॒spati॒-rdakṣi̭ṇā ya॒jñaḥ pu॒ra ḙtu॒ somaḥ̭ | de॒va॒se॒nānā̭-mabhibhañjatī॒nā-ñjaya̭ntīnā-mma॒ruto̭ ya॒ntvagre᳚ | indra̭sya॒ vṛṣṇo॒ varṷṇasya॒ rājña̭ ādi॒tyānā᳚-mma॒rutā॒gṃ॒ śardha̭ u॒gram | ma॒hāma̭nasā-mbhuvanacya॒vānāṃ॒ ghoṣo̭ de॒vānāṃ॒ jaya̭tā॒ muda̭sthāt | a॒smāka॒-mindra॒-ssamṛ̭teṣu dhva॒jeṣva॒smākaṃ॒ ~yā iṣa̭va॒stā ja̭yantu || 25 ||
a॒smākaṃ̭ ~vī॒rā utta̭re bhavantva॒smānṷ devā avatā॒ havḙṣu | uddha̭rṣaya maghava॒-nnāyṷdhā॒-nnyuthsatva̭nā-mmāma॒kānāṃ॒ mahāgṃ̭si | udvṛ̭trahan-vā॒jināṃ॒ ~vāji̭nā॒nyudrathā̭nāṃ॒ jaya̭tāmetu॒ ghoṣaḥ̭ | upa॒preta॒ jaya̭tā narassthi॒rā va̭ssantu bā॒havaḥ̭ |
indro̭ va॒-śśarma̭ yaccha tvanā-dhṛ॒ṣyā yathāsa̭tha | ava̭sṛṣṭā॒ parā̭pata॒ śara̭vye॒ brahma̭ sagṃśitā || 26 ||
gacchā॒mitrā॒-npravi̭śa॒ maiṣāṃ॒ kañca॒nocchi̭ṣaḥ | marmā̭ṇi te॒ varma̭bhiśchādayāmi॒ soma̭stvā॒ rājā॒ 'mṛtḙnā॒bhi-va̭stām | u॒rorvarī̭yo॒ vari̭vaste astu॒ jaya̭ntaṃ॒ tvāmanṷ madantu de॒vāḥ | yatra̭ bā॒ṇā-ssa॒mpata̭nti kumā॒rā vi̭śi॒khā i̭va | indro̭ na॒statra̭ vṛtra॒hā vi̭śvā॒hā śarma̭ yacchatu || 27 (12) ||
19 camaka-ntṛtīya anuvākaḥ
śa-ñca̭ me॒ maya̭śca me pri॒ya-ñca̭ me-'nukā॒maśca̭ me॒
kāma̭śca me saumana॒saśca̭ me bha॒dra-ñca̭ me॒ śreya̭śca me॒
vasya̭śca me॒ yaśa̭śca me॒ bhaga̭śca me॒ dravi̭ṇa-ñca me
ya॒ntā ca̭ me dha॒rtā ca̭ me॒ kṣema̭śca me॒ dhṛti̭śca me॒
viśvaṃ̭ ca me॒ maha̭śca me (28)
saṃ॒vi~cca̭ me॒ jñātra̭-ñca me॒
sūśca̭ me pra॒sūśca̭ me॒ sīra̭-ñca me la॒yaśca̭ ma
ṛ॒ta-ñca̭ me॒-'mṛtaṃ̭ ca me 'ya॒kṣma-ñca॒ me-'nā̭mayacca me
jī॒vātṷśca me dīrghāyu॒tva-ñca̭ me-'nami॒tra-ñca॒ me-'bha̭ya-ñca me
su॒ga-ñca̭ me॒ śaya̭na-ñca me sū॒ṣā ca̭ me su॒dina̭-ñca me || 29 (13) ||
20 vihavyam
mamā᳚gne॒ varco̭ viha॒veṣva̭stu va॒ya-ntvendhā̭nā sta॒nuva̭-mpuṣema |
mahya̭-nnamantā-mpra॒diśa॒ścata̭sra॒ stvayā-'ddhya̭kṣeṇa॒ pṛta̭nā jayema |
mama̭ de॒vā vi̭ha॒ve sa̭ntu॒ sarva॒ indrā̭vanto ma॒ruto॒ viṣṇṷra॒gniḥ |
mamā॒ntari̭kṣa mu॒ru go॒pama̭stu॒ mahyaṃ॒ ~vātaḥ̭ pavatā॒-ṅkāmḙ a॒sminn |
mayi̭ de॒vā dravi̭ṇa॒ māya̭jantā॒-mmayyā॒ śīra̭stu॒ mayi̭ de॒vahṷ̄tiḥ || 30 ||
daivyā॒ hotā̭rā vaniṣanta॒ pūrve 'ri̭ṣṭā-ssyāma ta॒nuvā̭ su॒vīrāḥ᳚ | mahyaṃ̭ ~yajantu॒ mama॒ yāni̭ ha॒vyā-''kṷ̄ti ssa॒tyā mana̭so me astu |
eno॒ mānigā᳚-ṅkata॒macca॒ nāhaṃ-vi~śvḙ devāso॒ adhi̭voca tā me |
devī᳚ṣṣaḍu-rvīru॒ruṇaḥ̭ kṛṇota॒ viśvḙ devāsa i॒ha vī̭rayaddhvam |
māhā᳚smahi pra॒jayā॒ mā ta॒nūbhi॒-rmāra̭dhāma dviṣa॒te so̭marājann |
a॒gnirma॒nyu-mpra̭tinu॒da-npu॒rastā॒-dada̭bdho go॒pāḥ pari̭pāhi na॒stvam || 31 ||
pra॒tyañco̭ yantu ni॒gutaḥ॒ puna॒stḙ 'maiṣā᳚-ñci॒tta-mpra॒budhā॒ vinḙśat |
dhā॒tā dhā̭tṛ॒ṇā-mbhuva̭nasya॒ yaspati̭-rde॒vagṃ sa̭vi॒tāra̭mabhi māti॒ṣāha᳚m |
i॒maṃ-ya~॒jña ma॒śvino॒bhā bṛha॒spati̭-rde॒vāḥ pā᳚ntu॒ yaja̭māna-nnya॒rthāt |
u॒ru॒vyacā̭ no mahi॒ṣa śśarma̭yagṃ sada॒smin. havḙ puruhū॒taḥ pṷru॒kṣu |
sa naḥ̭ pra॒jāyai̭ haryaśva mṛḍa॒yendra॒ mā no̭ rīriṣo॒ mā parā̭dāḥ || 32 ||
ye na̭ ssa॒patnā॒ apa॒te bha̭vantvindrā॒-gnibhyā॒ mava̭ bādhāmahe॒ tān |
vasa̭vo ru॒drā ā̭di॒tyā ṷpari॒ spṛśaṃ̭ mo॒graṃ-cettā̭ramadhi rā॒jama̭krann |
a॒rvāñca॒ mindra̭ ma॒muto̭ havāmahe॒ yo go॒ji-ddha̭na॒-jida̭śva॒-jidyaḥ |
i॒manno̭ ya॒jñaṃ-vi~̭ha॒ve jṷṣasvā॒sya kṷrmo harivo me॒dinaṃ̭ tvā || 33 (14) ||
21 mṛgāraḥ
a॒gne-rma̭nve pratha॒masya॒ pracḙtaso॒ya-mpāñca̭janya-mba॒hava̭ ssami॒ndhate᳚ |
viśva̭syāṃ-vi~॒śi pra̭viviśi॒vāgṃ sa̭mīmahe॒ sa no̭ muñca॒tvagṃ ha̭saḥ |
yasye॒da-mprā॒ṇa-nni̭mi॒ṣa-dyadeja̭ti॒ yasya̭ jā॒ta-ñjana̭māna-ñca॒ keva̭lam |
staumya॒gni-nnā̭thi॒to jo̭havīmi॒ sa no̭ muñca॒tvagṃ ha̭saḥ |
indra̭sya manye pratha॒masya॒ pracḙtaso vṛtra॒ghna-sstomā॒ upa॒mā mu॒pāguḥ̭ |
yo dā॒śuṣaḥ̭ su॒kṛto॒ hava॒mupa॒ gantā॒ sa no̭ muñca॒tvagṃ ha̭saḥ || 34 ||
ya ssaṃ̭grā॒ma-nnaya̭ti॒ saṃva~॒śī yu॒dhe yaḥ pu॒ṣṭāni̭ sagṃsṛ॒jati̭ tra॒yāṇi̭ | staumīndra̭-nnāthi॒to jo̭havīmi॒ sa no̭ muñca॒tvagṃ ha̭saḥ | ma॒nvevāṃ᳚ mitrāvaruṇā॒ tasya̭ vitta॒gṃ॒ satyaṷjasā dṛgṃhaṇā॒ ya-nnu॒dethe᳚ | yā rājā̭nagṃ sa॒rathaṃ̭ ~yā॒tha ṷgrā॒ tā no̭ muñcata॒ māga̭saḥ |
yo vā॒gṃ॒ ratha̭ ṛ॒jura̭śmi-ssa॒tyadha̭rmā॒ mithu॒-ścara̭nta-mupa॒yāti̭ dū॒ṣayanṋ || 35 ||
staumi̭ mi॒trāvarṷṇā nāthi॒to jo̭havīmi॒ tau no̭ muñcata॒ māga̭saḥ | vā॒yo-ssa̭vi॒tu-rvi॒dathā̭ni manmahe॒ yāvā᳚tma॒n-vadbi̭bhṛ॒to yau
ca॒ rakṣa̭taḥ | yau viśva̭sya pari॒bhū ba̭bhū॒vatu॒stau no̭ muñcata॒ māga̭saḥ |
upa॒śreṣṭhā̭na ā॒śiṣo̭ de॒vayo॒rdharmḙ asthirann | staumi̭ vā॒yugṃ sa̭vi॒tāra̭-nnāthi॒to jo̭havīmi॒ tau no̭ muñcata॒ māga̭saḥ |
ra॒thīta̭mau rathī॒nā ma̭hva ū॒taye॒ śubha॒ṅgami̭ṣṭhau su॒yamḙ-bhi॒raśvaiḥ᳚ || 36 ||
yayo᳚rvā-ndevau de॒veṣva-ni̭śita॒ moja॒stau no̭ muñcata॒ māga̭saḥ | yadayā̭taṃ-va~ha॒tugṃ sū॒ryāyā᳚-strica॒kreṇa̭ sa॒gṃ॒ sada̭mi॒cchamā̭nau | staumi̭ de॒vā va॒śvinaṷ nāthi॒to jo̭havīmi॒ tau no̭ muñcata॒ māga̭saḥ |
ma॒rutāṃ᳚ manve॒ adhi̭no bruvantu॒ premāṃ-vā~caṃ॒ ~viśvā̭mavantu॒ viśve᳚ |
ā॒śūn. hṷve su॒yamā̭nū॒taye॒ te no̭ muñca॒ntvena̭saḥ | ti॒gmamāyṷdhaṃ-vī~ḍi॒tagṃ saha̭svada di॒vyagṃ śardhaḥ॒ pṛta̭nāsu ji॒ṣṇu || 37 ||
staumi̭ de॒vā-nma॒ruto̭ nāthi॒to jo̭havīmi॒ te no̭ muñca॒ntvena̭saḥ | de॒vānā᳚-mmanve॒ adhi̭ no bruvantu॒ premāṃ-vā~caṃ॒ ~viśvā̭mavantu॒ viśve᳚ | ā॒śūn. hṷve su॒yamā̭nū॒taye॒ te no̭ muñca॒ntvena̭saḥ | yadi॒da-mmā̭-'bhi॒śoca̭ti॒ paurṷṣeyeṇa॒ daivyḙna | staumi॒ viśvā᳚-nde॒vā-nnā̭thi॒to jo̭havīmi॒ te no̭ muñca॒ntvena̭saḥ |
anṷno॒-'dyānṷmati॒ranvida̭nu mate॒ tvaṃ-vai~᳚śvāna॒ro na̭ ū॒tyā pṛ॒ṣṭo di॒vi || 38 ||
anṷno॒-'dhyānṷmati-rya॒jña-nde॒veṣṷ manyatām | a॒gniśca̭ havya॒ vāha̭no॒ bhava̭tā-ndā॒śuṣe॒ mayaḥ̭ | anvida̭numate॒ tva-mmanyā̭sai॒ śañca̭ naḥ kṛdhi | kratve॒ dakṣā̭ya no hinu॒ praṇa॒ āyūgṃ̭ṣi tāriṣaḥ || 38a ||
vai॒śvā॒na॒ro na̭ ū॒tyā ''prayā̭tu parā॒vataḥ̭ | a॒gniru॒kthena॒ vāha̭sā |
pṛ॒ṣṭo di॒vi pṛ॒ṣṭo a॒gniḥ pṛ̭thi॒vyā-mpṛ॒ṣṭo viśvā॒ oṣa̭dhī॒rā-vi̭veśa |
vai॒śvā॒na॒ra ssaha̭sā pṛ॒ṣṭo a॒gnissano॒ divā॒ sari॒ṣaḥ pā̭tu॒ nakta᳚m || 38b ||
ye apra̭thetā॒ mami̭tebhi॒ rojo̭bhi॒ rye pra̭ti॒ṣṭhe abha̭vatāṃ॒-va~sṷ̄nām | staumi॒ dyāvā̭pṛthi॒vī nā̭thi॒to jo̭havīmi॒ te no̭ muñcata॒magṃ ha̭saḥ |
urvī̭ rodasī॒ vari̭vaḥ kṛṇota॒-ṅkṣetra̭sya patnī॒ adhi̭no brūyātam | staumi॒ dyāvā̭pṛthi॒vī nā̭thi॒to jo̭havīmi॒ te no̭ muñcata॒magṃ ha̭saḥ |
yattḙ va॒ya-mpṷruṣa॒trāya̭ vi॒ṣṭhā vi̭dvāgṃ saśca kṛ॒mā kacca॒ nāgaḥ̭ || 39 ||
kṛ॒dhī sva̭smāgṃ adi̭te॒ranā̭gā॒ vyenāgṃ̭si śiśratho॒ viṣva̭gagne | yathā̭ ha॒ ta-dva̭savo gau॒ryaṃ̭ ci-tpa॒diṣi॒tā mamṷñcatā yajatrāḥ |
e॒vā tvama॒sma-tpramṷñcā॒ vyagṃhaḥ॒ prātā᳚ryagne prata॒rānna॒ āyuḥ̭ || 40 (15) ||
22 sarpāhutī mantrāḥ
sa॒mīcī॒ nāmā̭si॒ prācī॒ diktasyā᳚ste॒ 'gniradhi̭pati rasi॒to ra̭kṣi॒tā yaścādhi̭pati॒-ryaśca̭ go॒ptā tābhyāṃ॒ nama॒stauno̭ mṛḍayatāṃ॒ te ya-ndvi॒ṣmo yaśca̭ no॒ dveṣṭi॒ taṃ-vā~॒-ñjambhḙ dadhāmyo-,
-ja॒svinī॒ nāmā̭si dakṣi॒ṇā diktasyā᳚sta॒ indro-'dhi̭patiḥ॒ pṛdā̭kuḥ॒ ,
prācī॒ nāmā̭si pra॒tīcī॒ diktasyā᳚ste॒ somo-'dhi̭pati ssva॒jo̭ ,
-'va॒sthāvā॒ nāmā॒-syudī̭cī॒ diktasyā᳚ste॒ varu॒ṇo-'dhi̭pati-sti॒raśca̭ rāji॒,
-radhi̭patnī॒ nāmā̭si bṛha॒tī diktasyā᳚ste॒ bṛha॒spati॒-radhi̭pati śśvi॒tro,
va॒śinī॒ nāmā̭sī॒ ya-ndiktasyā᳚ste ya॒mo-'dhi̭patiḥ ka॒lmāṣa̭ grīvo,
rakṣi॒tā yaścādhi̭pati॒-ryaśca̭ go॒ptā tābhyāṃ॒ nama॒stau no̭ mṛḍayatāṃ॒
te ya-ndvi॒ṣmo yaśca̭ no॒ dveṣṭi॒ taṃ-vā~॒-ñjambhḙ dadhāmi || 41 (16) ||
23 sarpāhutī mantrāḥ (anuṣaṅgaṃ)
sa॒mīcī॒ nāmā̭si॒ prācī॒ diktasyā᳚ste॒ 'gniradhi̭pati rasi॒to ra̭kṣi॒tā-yaścādhi̭pati॒-ryaśca̭ go॒ptā
tābhyāṃ॒ nama॒stau no̭ mṛḍayatāṃ॒
te ya-ndvi॒ṣmo yaśca̭ no॒ dveṣṭi॒ taṃ-vāṃ~॒ jambhḙ dadhāmi |
o॒ja॒svinī॒ nāmā̭si dakṣi॒ṇā diktasyā᳚sta॒ indro-'dhi̭patiḥ॒ pṛdā̭kū rakṣi॒tā yaścādhi̭pati॒-ryaśca̭ go॒ptā tābhyāṃ॒ nama॒stau no̭ mṛḍayatāṃ॒ te ya-ndvi॒ṣmo yaśca̭no॒ dveṣṭi॒ taṃ-vāṃ~॒ jambhḙ dadhāmi |
prācī॒ nāmā̭si pra॒tīcī॒ diktasyā᳚ste॒ somo-'dhi̭pati ssva॒jo ra̭kṣi॒tā yaścādhi̭pati॒-ryaśca̭ go॒ptā tābhyāṃ॒ nama॒stau no̭ mṛḍayatāṃ॒ te ya-ndvi॒ṣmo yaśca̭ no॒ dveṣṭi॒ taṃ-vā~॒-ñjambhḙ dadhāmi |
a॒va॒sthāvā॒ nāmā॒-syudī̭cī॒ diktasyā᳚ste॒ varu॒ṇo-'dhi̭pati-sti॒raśca̭ rājī rakṣi॒tā yaścādhi̭pati॒-ryaśca̭ go॒ptā tābhyāṃ॒ nama॒stau no̭ mṛḍayatāṃ॒ te ya-ndvi॒ṣmo yaśca̭ no॒ dveṣṭi॒ taṃ-vā~॒-ñjambhḙ dadhāmi |
adhi̭patnī॒ nāmā̭si bṛha॒tī diktasyā᳚ste॒ bṛha॒spati॒-radhi̭pati-śśvi॒tro ra̭kṣi॒tā yaścādhi̭pati॒-ryaśca̭ go॒ptā tābhyāṃ॒ nama॒stau no̭ mṛḍayatāṃ॒ te ya-ndvi॒ṣmo yaśca̭ no॒ dveṣṭi॒ taṃ-vā~॒-ñjambhḙ dadhāmi |
va॒śinī॒ nāmā̭sī॒ya-ndiktasyā᳚ste ya॒mo-'dhi̭patiḥ ka॒lmāṣa̭ grīvo rakṣi॒tā yaścādhi̭pati॒-ryaśca̭ go॒ptā tābhyāṃ॒ nama॒stau no̭ mṛḍayatāṃ॒
te ya-ndvi॒ṣmo yaśca̭ no॒ dveṣṭi॒ taṃ-vāṃ~॒ jambhḙ dadhāmi || 41ā (16ā) ||
24 gandharvāhutīḥ
he॒tayo॒ nāma̭stha॒ teṣāṃ᳚-vaḥ ~pu॒ro gṛ॒hā a॒gnirva॒ iṣa̭va ssali॒lo,
ni̭li॒pā-nnāma̭stha॒ teṣāṃ᳚-vo~ dakṣi॒ṇā gṛ॒hāḥ pi॒taro̭ va॒ iṣa̭va॒ ssaga̭ro,
va॒jriṇo॒ nāma̭stha॒ teṣāṃ᳚-vaḥ ~pa॒ścā-dgṛ॒hā ssvapno̭ va॒ iṣa̭vo॒ gahva̭ro,
-'va॒sthāvā̭no॒ nāma̭stha॒ teṣāṃ᳚-va~ utta॒rā-dgṛ॒hā āpo̭ va॒ iṣa̭va ssamu॒dro-,
-'dhi̭patayo॒ nāma̭stha॒ teṣāṃ᳚-va~ u॒pari̭ gṛ॒hā va॒r॒ṣaṃ-va~॒ iṣa॒vo-'va̭svān,
kra॒vyā nāma̭stha॒ pārthi̭vā॒-steṣāṃ᳚-va~ i॒ha gṛ॒hā annaṃ̭ ~va॒ iṣa̭vo nimi॒ṣo,
vā̭ta nā॒ma-ntebhyo̭ vo॒ nama॒ste no̭ mṛḍayata॒ te ya-ndvi॒ṣmo yaśca̭ no॒ dveṣṭi॒
taṃ-vo~॒ jambhḙ dadhāmi || 42 (17) ||
25 gandharvāhutīḥ (anuṣaṅgaṃ)
he॒tayo॒ nāma̭stha॒ teṣāṃ᳚-vaḥ ~pu॒ro gṛ॒hā a॒gnirva॒ iṣa̭va-ssali॒lo vā̭ta nā॒ma-ntebhyo̭ vo॒ nama॒ste no̭ mṛḍayata॒ te ya-ndvi॒ṣmo yaśca̭ no॒ dveṣṭi॒ taṃ-vo~॒ jambhḙ dadhāmi |
ni॒li॒pā-nnāma̭stha॒ teṣāṃ᳚-vo~ dakṣi॒ṇā gṛ॒hāḥ pi॒taro̭ va॒ iṣa̭va॒-ssaga̭ro vāta nā॒ma-ntebhyo̭ vo॒ nama॒ste no̭ mṛḍayata॒ te ya-ndvi॒ṣmo yaśca̭ no॒ dveṣṭi॒ taṃ-vo~॒ jambhḙ dadhāmi |
va॒jriṇo॒ nāma̭stha॒ teṣāṃ᳚-vaḥ ~pa॒ścā-dgṛ॒hā ssvapno̭ va॒ iṣa̭vo॒ gahva̭ro vāta nā॒ma-ntebhyo̭ vo॒ nama॒ste no̭ mṛḍayata॒ te ya-ndvi॒ṣmo yaśca̭ no॒ dveṣṭi॒ taṃ-vo~॒ jambhḙ dadhāmi |
a॒va॒sthā vā̭ no॒ nāma̭stha॒ teṣāṃ᳚-va~ utta॒rā-dgṛ॒hā āpo̭ va॒ iṣa̭vassamu॒dro vā̭ta nā॒ma-ntebhyo̭ vo॒ nama॒ste no̭ mṛḍayata॒ te ya-ndvi॒ṣmo yaśca̭ no॒ dveṣṭi॒ taṃ-vo~॒ jambhḙ dadhā॒mi |
adhi̭patayo॒ nāma̭stha॒ teṣāṃ᳚-va~ u॒pari̭ gṛ॒hā va॒r॒ṣaṃ-va~॒ iṣa॒vo-'va̭svān vāta nā॒ma-ntebhyo̭ vo॒ nama॒ste no̭ mṛḍayata॒ te ya-ndvi॒ṣmo yaśca̭ no॒ dveṣṭi॒ taṃ-vo~॒ jambhḙ dadhāmi |
kra॒vyā nāma̭stha॒ pārthi̭vā॒-steṣāṃ᳚-va~ i॒ha gṛ॒hā annaṃ̭ ~va॒ iṣa̭vo nimi॒ṣo vā̭ta nā॒ma-ntebhyo̭ vo॒ nama॒ste no̭ mṛḍayata॒ te ya-ndvi॒ṣmo yaśca̭ no॒ dveṣṭi॒ taṃ-vo~॒ jambhḙ dadhāmi || 42ā (17ā) ||
26 ajyāni mantrāḥ
śa॒tāyṷdhāya śa॒tavī᳚ryāya śa॒tota̭ye 'bhimāti॒ṣāhe᳚ | śa॒taṃ-yo~ na̭ śśa॒rado॒ ajī̭tā॒-nindro̭ neṣa॒dati̭ duri॒tāni॒ viśvā᳚ |
ye ca॒tvāraḥ̭ pa॒thayo̭ deva॒yānā̭ anta॒rā dyāvā̭pṛthi॒vī vi॒yanti̭ | teṣāṃ॒-yo~ ajyā̭ni॒- majī̭ti-mā॒vahā॒ttasmai̭ no devāḥ॒ pari̭datte॒ha sarve᳚ | grī॒ṣmo hḙma॒nta u॒ta no̭ vasa॒nta śśa॒ra-dva॒r॒ṣā ssṷvi॒tanno̭ astu |
teṣā̭-mṛtū॒nāgṃ śa॒taśā̭radānā-nnivā॒ta ḙṣā॒mabha̭ye syāma | i॒du॒va॒thsa॒rāya̭ parivathsa॒rāya̭ saṃva~thsa॒rāya̭ kṛṇutā bṛ॒hannamaḥ̭ | teṣāṃ᳚ ~va॒yagṃ sṷma॒tau ya॒jñiyā̭nā॒-ñjyogajī̭tā॒ aha̭tā ssyāma |
bha॒drānna॒-śśreya॒ ssama̭naiṣṭa devā॒ stvayā̭-'va॒sena॒ sama̭śī mahitvā |
sano̭mayo॒ bhūḥ pi̭to॒ āvi̭śasva॒ śanto॒kāya̭ ta॒nuve᳚ syo॒naḥ || 43 (18) ||
bhū॒ta-mbhavyaṃ̭ bhavi॒ṣya-dvaṣa॒-ṭthsvāhā॒ ,
nama॒ ṛ-khsāma॒-yaju॒-rvaṣa॒-ṭthsvāhā॒ ,
namo̭ gāya॒trī tri॒ṣṭup jaga̭tī॒ vaṣa॒-ṭthsvāhā॒ ,
namaḥ̭ pṛthi॒vya̭ntari̭kṣaṃ॒ dyau-rvaṣa॒-ṭthsvāhā॒ ,
namo॒ 'gnirvā॒yu-ssūryo॒ vaṣa॒-ṭthsvāhā॒ ,
namaḥ̭ prā॒ṇo-vyā॒no̭-'pā॒no vaṣa॒-ṭthsvāhā॒ ,
namo-'nnaṃ̭ kṛ॒ṣi-rvṛṣṭi॒-rvaṣa॒-ṭthsvāhā॒ ,
namaḥ̭ pi॒tā pu॒traḥ pautro॒ vaṣa॒-ṭthsvāhā॒ ,
namo॒ bhūrbhuva॒ssuva॒ rvaṣa॒-ṭthsvāhā॒ namaḥ̭ || 44 (19) ||
27 atharvaśīrṣaṃ
(tai. brā. 1.5.8.1-1.5.8.3)
indro̭ dadhī॒co a॒stabhiḥ̭ | vṛ॒trāṇya pra̭tiṣkutaḥ | ja॒ghāna̭ nava॒tīrnava̭ | i॒cchanna-śva̭sya॒ yacchiraḥ̭ | parva̭te॒ṣvapa̭śritam | tadvi̭daccharya॒ṇāva̭ti |
adrāha॒ gorama̭nvata | nāma॒ tvaṣṭṷra-pī॒cya᳚m | i॒tthā ca॒ndrama̭so gṛ॒he |
indra॒mi-dgā॒thino̭ bṛ॒hat || 45 ||
indra̭ ma॒rkebhi̭ ra॒rkiṇaḥ̭ | indraṃ॒ ~vāṇī̭ranūṣata | indra॒ iddharyo॒ ssacā᳚ |
sa-mmi̭śla॒ āva̭co॒ yujā᳚ | indro̭ va॒jrī hi̭ra॒ṇyayaḥ̭ | indro̭ dī॒rghāya॒ cakṣa̭se | āsūryagṃ̭ rohaya-ddi॒vi | vi gobhi॒radri̭mairayat | indra॒ vājḙṣu no ava | sa॒hasra̭ pradhaneṣu ca || 46 ||
u॒gra u॒grābhi̭-rū॒tibhiḥ̭ | tamindraṃ̭ ~vā jayāmasi | ma॒he vṛ॒trāya॒ hanta̭ve | sa vṛṣā̭ vṛṣa॒bho-bhṷvat | indra॒ ssadā ma̭ne kṛ॒taḥ | oji̭ṣṭha॒ ssabalḙ hi॒taḥ | dyu॒mnī ślo॒kī sa sau॒myaḥ̭ | gi॒rā vajro॒ na sambhṛ̭taḥ | saba̭lo॒ ana̭pacyutaḥ | va॒va॒kṣu ru॒gro astṛ̭taḥ || 47 (20) ||
28 pratyaṅgirasaḥ
(tai. brā. 2.4.2.1-2.4.2.4)
cakṣṷṣo hete॒ mana̭so hete | vāco̭ hete॒ brahma̭ṇo hete | yomā̭-'ghā॒yu-ra̭bhi॒dāsa̭ti | tama̭gne me॒nyā-'me॒ni-ṅkṛ̭ṇu | yomā॒ cakṣṷṣā॒ yo mana̭sā | yo vā॒cā brahma̭ṇā-'ghā॒yu-ra̭bhi॒dāsa̭ti | tayā᳚-'gne॒ tva-mme॒nyā | a॒muma̭ me॒ni-ṅkṛ̭ṇu | ya-tkiñcā॒sau mana̭sā॒ yacca̭ vā॒cā | ya॒jñai-rju॒hoti॒ yajṷṣā ha॒virbhiḥ̭ || 48 ||
ta-nmṛ॒tyu-rnir-ṛ̭tyā saṃvi~dā॒naḥ | pu॒rā di॒ṣṭā dāhṷtī rasyahantu |
yā॒tu॒ dhānā॒ nir-ṛ̭ti॒ rādu॒rakṣaḥ̭ | te a̭syaghnaṃ॒ tvanṛ̭tena sa॒tyam |
indra̭ṣitā॒ ājya̭masya mathnantu | māta-thsamṛ̭ddhi॒ yada॒sau ka॒roti̭ |
hanmi̭te॒-'ha-ṅkṛ॒tagṃ ha॒viḥ | yo mḙ gho॒ramacī̭ kṛtaḥ |
apā᳚ñcau ta u॒bhau bā॒hū | apa̭nahyāmyā॒sya᳚m || 49 ||
apa̭nahyāmite bā॒hū | apa̭ nahyāmyā॒sya᳚m | a॒gne-rde॒vasya॒ brahma̭ṇā | sarvaṃ̭ te 'vadhiṣ-ṅkṛ॒tam | pu॒rā-'muṣya̭ vaṣa-ṭkā॒rāt | ya॒jña-nde॒veṣṷ naskṛdhi | svi̭ṣṭa-ma॒smākaṃ̭ bhūyāt | mā-'smā-nprāpa॒nnarā̭tayaḥ | anti̭dū॒re sa॒to a̭gne | bhrātṛ̭vyasyā bhi॒dāsa̭taḥ | va॒ṣa॒-ṭkā॒reṇa॒ vajrḙṇa | kṛ॒tyāgṃ ha̭nmi kṛ॒tāma॒ham | yo mā॒ naktaṃ॒ divā̭ sā॒yam | prā॒ta-ścāhno̭ ni॒pīya̭ti | a॒dyā-tami̭ndra॒ vajrḙṇa | bhrātṛ̭vya-mpādayāmasi || 50 (21) ||
(tai. brā. 2.5.1.1-2.5.1.3)
prā॒ṇo ra̭kṣati॒ viśva॒meja̭t | iryo̭ bhū॒tvā ba̭hu॒dhā ba॒hūni̭ | sa i-thsarvaṃ॒ ~vyā̭naśe | yo de॒vo de॒veṣṷ vi॒bhūra॒ntaḥ |
āvṛ̭dū॒dā-tkṣetriya̭ddhva॒ga-dvṛṣā᳚ | tami-tprā॒ṇa-mmana॒sopa̭ śikṣata |
agraṃ̭ de॒vānā̭-mi॒dama̭ttu no ha॒viḥ | mana̭sa॒ści-tte॒dam | bhū॒ta-mbhavyaṃ̭ ca gupyate | taddhi de॒veṣva̭-gri॒yam || 51 ||
āna̭ etu puraśca॒ram | sa॒ha de॒vai-ri॒magṃ hava᳚m | mana॒-śśreya̭si śreyasi | karma̭n. ya॒jñapa̭tiṃ॒ dadha̭t | ju॒ṣatāṃ᳚ me॒ vāgi॒dagṃ ha॒viḥ | vi॒rā-ḍde॒vī pu॒rohi̭tā | ha॒vya॒vāḍana̭-pāyinī | yayā̭ rū॒pāṇi̭ bahu॒dhā vada̭nti | peśāgṃ̭si de॒vāḥ pa̭ra॒me ja॒nitre᳚ | sā no̭ vi॒rāḍana̭pa sphurantī || 52 ||
vāgde॒vī jṷṣatā mi॒dagṃ ha॒viḥ | cakṣṷ-rde॒vānāṃ॒ jyoti̭ra॒mṛte॒ nya̭ktam |
a॒sya vi॒jñānā̭ya bahu॒dhā nidhī̭yate | tasya̭ su॒mna-ma̭śīmahi | mā no̭ hāsī-dvicakṣa॒ṇam | āyu॒rinnaḥ॒ pratī᳚ryatām | ana̭ndhā॒-ścakṣṷṣā va॒yam | jī॒vā jyoti̭-raśīmahi | suva॒-rjyoti̭-ru॒tāmṛtaṃ᳚ | śrotrḙṇa bha॒dra mu॒ta-śṛ̭ṇvanti sa॒tyam | śrotrḙṇa॒ vācaṃ̭ bahu॒dhodyamā̭nām | śrotrḙṇa॒ moda̭śca॒ maha̭śca śrūyate |
śrotrḙṇa॒ sarvā॒ diśa॒ āśṛ̭ṇomi | yena॒ prācyā̭ u॒ta da̭kṣi॒ṇā | pa॒tīcyai̭ di॒śa-śśṛ॒ṇvantyṷtta॒rāt | tadicchrotraṃ̭ bahu॒dhodyamā̭nam |
a॒rānna ne॒miḥ pari॒sarvaṃ̭ babhūva || 53 (22) ||
(tai. brā. 2.7.7.1-2.7.7.7)
si॒gṃ॒he vyā॒ghra u॒ta yā pṛdā̭kau | tviṣi̭-ra॒gnau brā᳚hma॒ṇe sūrye॒yā |
indraṃ॒ ~yā de॒vī su॒bhagā̭ ja॒jāna̭ | sā na॒ āga॒n varca̭sā saṃvi~dā॒nā | yā rā̭ja॒nyḙ dundu॒-bhāvāya̭tāyām | aśva̭sya॒ krandye॒ purṷṣasya mā॒yau | indraṃ॒ ~yā de॒vī su॒bhagā̭ ja॒jāna̭ | sā na॒ āga॒n varca̭sā saṃvi~dā॒nā | yā ha॒stini̭ dvī॒pini॒ yā hira̭ṇye | tviṣi॒-raśvḙṣu॒ purṷṣeṣu॒ goṣṷ || 54 ||
indraṃ॒ ~yā de॒vī su॒bhagā̭ ja॒jāna̭ | sā na॒ āga॒n varca̭sā saṃvi~dā॒nā | rathḙ a॒kṣeṣṷ vṛṣa॒bhasya॒ vāje᳚ | vātḙ pa॒rjanye॒ varṷṇasya॒ śuṣme᳚ | indraṃ॒ ~yā de॒vī su॒bhagā̭ ja॒jāna̭ | sā na॒ āga॒n varca̭sā saṃvi~dā॒nā | rāḍa̭si vi॒rāḍa̭si | sa॒mrāḍa̭si sva॒rāḍa̭si | indrā̭ya tvā॒ teja̭svate॒ teja̭svantagg śrīṇāmi | indrā̭ya॒ tvauja̭svata॒ oja̭svantagg śrīṇāmi || 55 ||
indrā̭ya tvā॒ paya̭svate॒ paya̭svantagg śrīṇāmi | indrā̭ya॒ tvā-''yṷṣmata॒ āyṷṣmantagg śrīṇāmi | tejo̭-'si | tatte॒ praya̭cchāmi | teja̭svadastu me॒ mukha᳚m | teja̭sva॒cchiro̭ astu me | teja̭svān. vi॒śvataḥ̭ pra॒tyam | teja̭sā॒ sa-mpi̭pṛgdhimā | ojo̭-'si | tatte॒ praya̭cchāmi || 56 ||
oja̭svadastu me॒ mukha᳚m | oja̭sva॒cchiro̭ astu me | oja̭svān. vi॒śvataḥ̭ pra॒tyam | oja̭sā॒ sampi̭pṛgdhi mā | payo̭-'si | tatte॒ praya̭cchāmi | paya̭svadastu me॒ mukha᳚m | paya̭sva॒cchiro̭ astu me | paya̭svān. vi॒śvataḥ̭ pra॒tyam | paya̭sā॒ sampi̭pṛgdhi mā || 57 ||
āyṷrasi | tatte॒ praya̭cchāmi | āyṷṣmadastu me॒ mukha᳚m | āyṷṣma॒cchiro̭ astu me | āyṷṣmān. vi॒śvataḥ̭ pra॒tyam | āyṷṣā॒ sampi̭pṛgdhi mā | i॒ma ma̭gna॒ āyṷṣe॒ varca̭se kṛdhi | pri॒yagṃ reto̭ varuṇa soma rājann | mā॒ te vā᳚smā adite॒ śarma̭ yaccha | viśvḙ devā॒ jara̭daṣṭi॒-ryathā-'sa̭t || 58 ||
āyṷrasi vi॒śvāyṷrasi | sa॒rvāyṷrasi॒ sarva॒māyṷrasi | yato॒ vāto॒ mano̭javāḥ | yataḥ॒, kṣara̭nti॒ sindha̭vaḥ | tāsāṃ᳚ tvā॒ sarvā̭sāgṃ ru॒cā | a॒bhiṣi̭ñcāmi॒ varca̭sā | sa॒mu॒dra i̭vāsi ga॒hmanā᳚ | soma̭ ivā॒syadā᳚bhyaḥ | a॒gniri̭va vi॒śvataḥ̭ pra॒tyam | sūrya̭ iva॒ jyoti̭ṣā vi॒bhūḥ || 59 ||
a॒pāṃ-yo~ drava̭ṇe॒ rasaḥ̭ | tama॒hama॒smā ā̭muṣyāya॒ṇāya̭ | teja̭se brahmavarca॒sāya̭ gṛhṇāmi | a॒pāṃ-ya~ ū॒rmau rasaḥ̭ | tama॒hama॒smā ā̭muṣyāya॒ṇāya̭ | oja̭se vī॒ryā̭ya gṛhṇāmi | a॒pāṃ-yo~ ma̭ddhya॒to rasaḥ̭ | tama॒hama॒smā ā̭muṣyāya॒ṇāya̭ | puṣṭai᳚ pra॒jana̭nāya gṛhṇāmi | a॒pāṃ-yo~ ya॒jñiyo॒ rasaḥ̭ | tama॒hama॒smā ā̭muṣyāya॒ṇāya̭ | āyṷṣe dīrghāyu॒tvāya̭ gṛhṇāmi || 60 (23) ||
29 anna sūktaṃ
(tai. brā. 2.8.8.1-2.8.8.4)
a॒hama̭smi prathama॒jā ṛ॒tasya̭ | pūrvaṃ̭ de॒vebhyo̭ a॒mṛta̭sya॒ nābhiḥ̭ |
yo mā॒ dadā̭ti॒ sa i de॒va mā vāḥ᳚ | a॒hamanna॒ manna̭ ma॒danta̭madmi | pūrva̭-ma॒gnerapi̭ daha॒tyannaṃ᳚ | ya॒ttau hā̭sāte ahamutta॒reṣṷ | vyātta̭masya pa॒śava̭-ssu॒jambha᳚m | paśya̭nti॒ dhīrāḥ॒ praca̭ranti॒ pākāḥ᳚ |
jahā᳚mya॒nya-nna ja̭hāmya॒nyam | a॒hamannaṃ॒ ~vaśa॒micca̭rāmi || 61 ||
sa॒mā॒namarthaṃ॒ paryḙmi bhu॒ñjat | ko mā mannaṃ̭ manu॒ṣyo̭ dayeta |
parā̭ke॒ annaṃ॒ nihi̭taṃ-lo~॒ka e॒tat | viśvai᳚-rde॒vaiḥ pi॒tṛbhi̭-rgu॒ptamanna᳚m |
yada॒dyatḙ lu॒pyate॒ ya-tpa̭ro॒pyate᳚ | śa॒ta॒-ta॒mīsā ta॒nūrmḙ babhūva |
ma॒hāntaṷ ca॒rū sa̭kṛ-ddu॒gdhena̭ paprau | diva̭ñca॒ pṛśñi̭ pṛthi॒vī-ñca̭ sā॒kam |
tathsaṃ॒-piba̭nto॒ nami̭nanti ve॒dhasaḥ̭ | naitadbhūyo॒ bhava̭ti॒ no kanī̭yaḥ || 62 ||
annaṃ̭ prā॒ṇamanna̭ mapā॒na-mā̭huḥ | annaṃ̭ mṛ॒tyu-ntamṷ jī॒vātṷ māhuḥ |
annaṃ̭ bra॒hmāṇo̭ ja॒rasaṃ̭ ~vadanti | anna̭māhuḥ pra॒jana̭na-mpra॒jānā᳚m |
mogha॒-mannaṃ̭ ~vindate॒ apra̭cetāḥ | sa॒tya-mbra̭vīmi va॒dha ithsa tasya̭ |
nārya॒maṇaṃ॒ puṣya̭ti॒ no sakhā̭yam | keva̭lāgho bhavati kevalā॒dī |
a॒ha-mme॒gha ssta॒naya॒n varṣa̭nnasmi | māma̭dantya॒-hama̭dmya॒nyān || a॒hagṃ sada॒mṛto̭ bhavāmi | madā̭di॒tyā adhi॒ sarvḙ tapanti || 63 ||
30 vā-khsūktaṃ
(tai. brā. 2.8.8.4)
de॒vīṃ-vā~ca̭ma janayanta॒ ya-dvāgvada̭nti || 64 ||
de॒vīṃ-vā~ca̭majanayanta de॒vāḥ | tāṃ-vi~॒śvarṷ̄pāḥ pa॒śavo̭ vadanti | sā no̭ ma॒ndreṣa॒ mūrjaṃ॒ duhā̭nā | dhe॒nurvāga॒smā-nupa॒suṣṭu॒taitṷ || 64a ||
ya-dvāgvada̭ntya viceta॒nāni̭ | rāṣṭrī̭ de॒vānā᳚-nniṣa॒sāda̭ ma॒ndrā | cata̭sra॒ ūrjaṃ̭ duduhe॒ payāgṃ̭si | kva̭svi dasyāḥ para॒ma-ñja̭gāma || 64b ||
(tai. brā. 2.8.8.4-2.8.8.5)
a॒na॒ntā-mantā॒dadhi॒ nirmi̭tā-mma॒hīm | yasyāṃ᳚ de॒vā a̭dadhu॒-rbhoja̭nāni | ekā᳚kṣarā-ndvi॒padā॒gṃ॒ ṣaṭpa̭dāñca | vāca̭-nde॒vā upa̭jīvanti॒ viśve᳚ | vāca̭-nde॒vā upa̭jīvanti॒ viśve᳚ | vāca̭-ṅgandha॒rvāḥ pa॒śavo̭ manu॒ṣyāḥ᳚ | vā॒cīmā viśvā॒ bhuva̭nā॒-nyarpi̭tā | sā no॒ havaṃ̭ juṣatā॒-mindra̭ patnī |
vāga॒kṣaraṃ̭ prathama॒jā ṛ॒tasya̭ | vedā̭nā-mmā॒tā-'mṛta̭sya॒ nābhiḥ̭ || 65 ||
sā no̭ juṣā॒ṇopa̭ ya॒jña māgā᳚t | ava̭ntī de॒vī su॒havā̭ me astu | yā mṛṣa̭yo mantra॒ kṛto̭ manī॒ṣiṇaḥ̭ | a॒nvaiccha̭-nde॒vā-stapa̭sā॒ śramḙṇa | tā-nde॒vīṃ-vā~cagṃ̭ ha॒viṣā̭ yajāmahe | sā no̭ dadhātu sukṛ॒tasya̭ lo॒ke |
ca॒tvāri॒ vā-kpari̭mitā pa॒dāni̭ | tāni̭ vidu-rbrāhma॒ṇā ye ma̭nī॒ṣiṇaḥ̭ | guhā॒ trīṇi॒ nihi̭tā॒ neṅga̭yanti | tu॒rīyaṃ̭ ~vā॒co ma̭nu॒ṣyā̭ vadanti || 66 ||
31 śraddhā sūktaṃ
(tai. brā. 2.8.8.5-2.8.8.8)
śra॒ddhayā॒-'gni ssami̭dhyate | śra॒ddhayā̭ vindate ha॒viḥ | śra॒ddhā-mbhaga̭sya mū॒rdhani̭ | vaca॒sā vḙdayāmasi | pri॒yagg śra̭ddhe॒ dada̭taḥ | pri॒yagg śra̭ddhe॒ didā̭sataḥ | pri॒ya-mbho॒jeṣu॒ yajva̭su | i॒da-mma̭ udi॒ta-ṅkṛ̭dhi | yathā̭ de॒vā asṷreṣu | śra॒ddhā mu॒greṣṷ cakri॒re || 67 ||
e॒va-mbho॒jeṣu॒ yajva̭su | a॒smāka̭-mudi॒ta-ṅkṛ̭dhi | śra॒ddhā-ndḙvā॒ yaja̭mānāḥ | vā॒yu-go̭pā॒ upā̭sate | śra॒ddhāgṃ hṛ̭da॒yya̭yā-''kū᳚tyā | śra॒ddhayā̭ hūyate ha॒viḥ |
śra॒ddhā-mprā॒tar-ha̭vāmahe | śra॒ddhā-mma॒ddhyandi̭naṃ॒ pari̭ | śra॒ddhāgṃ sūrya̭sya ni॒mruci̭ | śraddhe॒ śraddhā̭paye॒ hamā᳚ || 68 ||
śra॒ddhā de॒vāna-dhi̭vaste | śra॒ddhā viśva̭ mi॒da-ñjaga̭t | śra॒ddhā-ṅkāma̭sya mā॒tara᳚m | ha॒viṣā̭ vardhayāmasi || 69a ||
32 brahma sūktaṃ
(tai. brā. 2.8.8.10-2.8.8.11)
brahma̭jajñā॒na-mpra̭tha॒ma-mpu॒rastā᳚t | visī̭ma॒ta-ssu॒ruco̭ ve॒na ā̭vaḥ |
sa bu॒ddhniyā̭ upa॒mā a̭sya vi॒ṣṭhāḥ | sa॒taśca॒ yoni॒-masa̭taśca॒ vivaḥ̭ || pi॒tā-vi॒rājā̭ mṛṣa॒bho-ra̭yī॒ṇām | a॒ntari̭kṣaṃ-vi~॒śvarṷ̄pa॒ āvi̭veśa || 69b ||
tama॒rkaira॒bhya̭rccanti va॒thsam | brahma॒ santa॒-mbrahma̭ṇā va॒rdhaya̭ntaḥ || brahma̭ de॒vāna̭janayat | brahma॒ viśva̭mi॒da-ñjaga̭t ||
brahma̭ṇaḥ, kṣa॒tra-nnirmi̭tam | brahma̭ brāhma॒ṇa ā॒tmanā᳚ || a॒ntara̭smi-nni॒me lo॒kāḥ | a॒nta rviśva̭mi॒da-ñjaga̭t | brahmai॒va bhū॒tānā॒-ñjyeṣṭha᳚m | tena॒ ko̭-'rhati॒ spardhi̭tum || 70 ||
brahmaṃ̭ de॒vā-straya̭strigṃśat | brahma̭-nnindra prajāpa॒tī | brahma̭naḥa॒ viśvā̭ bhū॒tāni̭ | nā॒vī vā॒nta-ssa॒māhi̭tā || cata̭sra॒ āśāḥ॒ praca̭rantva॒-gnayaḥ̭ | i॒manno̭ ya॒jñanna̭yatu prajā॒nann |
ghṛ॒ta-mpinva̭nna॒ jaragṃ̭ su॒vīra᳚m | brahma̭ sa॒mi-dbha̭va॒tyāhṷtīnām || 71 ||
33 go sūktaṃ
(tai. brā. 2.8.8.11)
āgāvo̭ agmannu॒ta bha॒dra-ma̭krann | sīda̭ntu go॒ṣṭhe-ra॒ṇaya̭ntva॒sme || pra॒jāva̭tīḥ puru॒ rūpā̭ i॒ha syuḥ | indrā̭ya pū॒rvī ru॒ṣaso॒ duhā̭nāḥ | indro॒ yajva̭ne pṛṇa॒te ca̭ śikṣati | upedda̭dāti॒ na sva-mmṷṣāyati | bhūyo̭ bhūyo ra॒yimida̭sya va॒rdhayanṋ | abhi̭nne khi॒lle nida̭dhāti deva॒yum |
na tā na̭śanti॒ na tā arvā᳚ || 72 ||
na tā na̭śanti॒ nada̭bhāti॒ taska̭raḥ | nainā̭ ami॒tro vyathi॒rā da̭dharṣati |
de॒vāgśca॒ yābhi॒-ryaja̭te॒ dadā̭ti ca | jyogittābhi̭ ssacate॒ gopa̭ti ssa॒ha || 72a ||
na tā arvā̭ re॒ṇu ka̭kāṭo aśnute | na sagg̭ skṛta॒tra-mupa̭yanti॒ tā a॒bhi |
u॒ru॒gā॒yama̭bhaya॒-ntasya॒ tā anṷ | gāvo॒ martya̭sya॒ vica̭ranti॒ yajva̭naḥ || 72b ||
(tai. brā. 2.8.8.12)
gāvo॒ bhago॒ gāva॒ indro̭ me acchāt | gāva॒ ssoma̭sya pratha॒masya̭ bha॒kṣaḥ |
i॒mā yā gāva॒-ssaja̭nāsa॒ indraḥ̭ | i॒cchāmī-ddhṛ॒dā mana̭sā-ci॒dindra᳚m |
yū॒ya-ṅgā̭vo medayathā kṛ॒śañci̭t | a॒ślī॒la-ñci̭-tkṛṇuthā su॒pratī̭kam || 73 ||
bha॒dra-ṅgṛ॒ha-ṅkṛ̭ṇutha bhadra vācaḥ | bṛ॒hadvo॒ vaya̭ ucyate sa॒bhāsṷ | pra॒jāva̭tī ssū॒yava̭sagṃ-ri॒śantīḥ᳚ | śu॒ddhā a॒pa ssṷprapā॒ṇe piba̭ntīḥ |
māva̭ ste॒na ī̭śata॒ māghaśagṃ̭saḥ | pari̭vo he॒tī ru॒drasya̭ vṛñjyāt | upe॒da-mṷpa॒-parca̭nam | ā॒su goṣūpa̭ pṛcyatām | upa̭rṣa॒bhasya॒ reta̭si | upe᳚ndra॒ tava̭ vī॒rye᳚ || 74 (24) ||
34 sūryā candramasā sūktaṃ
(tai. brā. 2.8.9.1)
tā sū᳚ryā candra॒masā̭ viśva॒-bhṛtta̭mā ma॒hat | tejo॒ vasṷmadrājato di॒vi | sāmā᳚tmānā carata ssāma-cā॒riṇā᳚ | yayo᳚rvra॒ta-nnama॒me jātṷ de॒vayoḥ᳚ | u॒bhāvantau॒ pari̭yāta॒ armyā᳚ | di॒vo na ra॒śmīg sta̭nu॒to-vya̭rṇa॒ve | u॒bhā bhṷva॒ntī bhuva̭nā ka॒vikra̭tū | sūryā॒ na ca॒ndrā ca̭rato ha॒tāma̭tī | patī᳚dyu॒ma-dvi̭śva॒-vidā̭ u॒bhā di॒vaḥ | sūryā̭ u॒bhā ca॒ndrama̭sā vicakṣa॒ṇā || 75 ||
vi॒śvavā̭rā varivo॒ bhā vare᳚ṇyā | tā no̭-'vata-mmati॒mantā॒ mahi̭vratā | vi॒śva॒vapa̭rī pra॒tara̭ṇā tara॒ntā | su॒va॒rvidā̭ dṛ॒śaye॒ bhūri̭ raśmī | sūryā॒ hi ca॒ndrā vasṷtve॒ṣa-da̭rśatā | ma॒na॒svino॒ 'bhānṷcara॒tonu॒-sandiva᳚m | a॒sya śravo̭ na॒dya̭ ssa॒pta bi̭bhrati | dyāvā॒ kṣāmā̭ pṛthi॒vī da̭rśa॒taṃ-va~puḥ̭ | a॒sme sū᳚ryā candra॒masā̭-'bhi॒cakṣe᳚ | śra॒ddheka-mi̭ndra carato vicartu॒ram || 76 ||
pū॒rvā॒pa॒ra-ñca̭rato mā॒ya yai॒tau | śiśū॒ krīḍa̭ntau॒ pari̭yāto adhva॒ram | viśvā᳚nya॒nyo bhuva̭nā 'bhi॒caṣṭe᳚ | ṛ॒tūna॒nyo vi॒dadha̭jjāyate॒ punaḥ̭ | hira̭ṇyavarṇā॒-śśuca̭yaḥ pāva॒kā yāsā॒gṃ॒ rājā᳚ | yāsāṃ᳚ de॒vā śśi॒vena̭ mā॒ cakṣṷṣā paśyata | āpo̭ bha॒drā āditpa̭śyāmi || 77 ||
hira̭ṇyavarṇā॒-śśuca̭yaḥ pāva॒kā yāsṷ jā॒taḥ ka॒śyapo॒ yāsvindraḥ̭ | a॒gniṃ-yā~ garbhaṃ̭ dadhi॒re virṷ̄pā॒stā na॒ āpa॒śśagg syo॒nā bha̭vantu ||
yāsā॒gṃ॒ rājā॒ varṷṇo॒ yāti॒ madhyḙ satyānṛ॒te a̭va॒paśyaṃ॒ janā̭nām |
ma॒dhu॒ścuta॒-śśuca̭yo॒ yāḥ pā̭va॒kāstā na॒ āpa॒śśagg syo॒nā bha̭vantu || 77a ||
yāsāṃ᳚ de॒vā di॒vi kṛ॒ṇvanti̭ bha॒kṣayyā a॒ntari̭kṣe bahu॒dhā bhava̭nti |
yāḥ pṛ̭thi॒vī-mpaya̭so॒ndanti̭ śu॒krāstā na॒ āpa॒śśagg syo॒nā bha̭vantu ||
śi॒vena̭ mā॒ cakṣṷṣā paśyatāpa śśi॒vayā̭ ta॒nuvopa̭ spṛśata॒ tvaca̭-mme |
sarvāgṃ̭ a॒gnīgṃ ra̭phsu॒ṣado̭ huve vo॒ mayi॒ varco॒ bala॒mojo॒ nidha̭tta || 77b ||
āpo̭ bha॒drā ghṛ॒tamidāpa̭ āsura॒gnī-ṣomaṷ bibhra॒tyāpa॒ ittāḥ | tī॒vro raso̭ madhu॒pṛcā̭-maraṅga॒ma ā mā᳚ prā॒ṇena̭ sa॒ha varca̭sā gann |
āditpa̭śyā myu॒tavā̭ śṛṇo॒myāmā॒ ghoṣo̭ gacchati॒ vānna̭ āsām | manyḙ bhejā॒no a॒mṛta̭sya॒ tarhi॒ hira̭ṇyavarṇā॒ atṛ̭paṃ-ya~॒dā vaḥ̭ || 77c ||
35 nāsadāsīya sūktaṃ
(tai. brā. 2.8.9.3-2.8.9.7)
nāsa̭dāsī॒nno sadā̭sītta॒dānī᳚m | nāsī॒drajo॒ no vyo̭mā-pa॒royat | kimā va̭rīvaḥ॒ kuha॒kasya॒ śarmanṋ | abhaṃḥ॒ kimā̭sī॒-dgaha̭na-ṅgabhī॒ram || 78 ||
na mṛ॒tyu-ra॒mṛta॒-ntarhi॒ na | rātri̭yā॒ ahna̭ āsī-tprake॒taḥ | ānī̭da vā॒tagg sva॒dhayā॒ tadeka᳚m | tasmā᳚ddhā॒nya-nna pa॒raḥ kiñca॒nāsa̭ |
tama̭ āsī॒-ttama̭sā gū॒ḍhamagre᳚ prake॒tam | sa॒li॒lagṃ sarva̭ mā i॒dam | tu॒cche nā॒bhvapi̭hitaṃ॒ ~yadāsī᳚t | tama̭sa॒s tanma̭hi॒nā jā̭ya॒taika᳚m |
kāma॒stadagre॒ sama̭varta॒tādhi̭ | mana̭so॒ retaḥ̭ pratha॒maṃ-ya~dāsī᳚t || 79 ||
sa॒ to bandhu॒masa̭ti॒ nira̭vindann | hṛ॒di-pra॒tīṣyā̭ ka॒vayo̭ manī॒ṣā |
ti॒ra॒ścīno॒ vita̭to ra॒śmi-rḙṣām | a॒dhasvi̭dā॒sī(3) du॒pari̭svidāsī(3)t |
re॒to॒dhā ā̭sa-nmahi॒māna̭ āsann | sva॒dhā a॒vastā॒-tpraya̭tiḥ pa॒rastā᳚t |
ko a॒ddhā vḙda॒ka i॒ha pravo̭cat | kuta॒ ājā̭tā॒ kuta̭ i॒yaṃ-vi~sṛ̭ṣṭiḥ |
a॒rvāg de॒vā a॒sya vi॒sarja̭nāya | athā॒ ko vḙda॒ yata̭ ā ba॒bhūva̭ || 80 ||
i॒yaṃ-vi~sṛ̭ṣṭi॒-ryata̭ āba॒bhūva̭ | yadi̭ vā da॒dhe yadi̭ vā॒ na |
yo a॒syāddhya̭kṣaḥ para॒me vyo̭mann | so a॒ṅgavḙda॒ yadi̭ vā॒ na veda̭ |
kiggsvi॒dvanaṃ॒ ka u॒sa vṛ॒kṣa ā̭sīt | yato॒ dyāvā̭pṛthi॒vī ni̭ṣṭata॒kṣuḥ |
manī̭ṣiṇo॒ mana̭sā pṛ॒cchatedu॒tat | yada॒ddhyati̭ṣṭha॒-dbhuva̭nāni dhā॒rayanṋ | brahma॒vanaṃ॒ brahma॒ sa vṛ॒kṣa ā̭sīt | yato॒ dyāvā̭pṛthi॒vī ni̭ṣṭata॒kṣuḥ || manī̭ṣiṇo॒ mana̭sā॒ vibra̭vīmi vaḥ | brahmā॒ddhyati̭ṣṭha॒-dbhuva̭nāni dhā॒rayanṋ || 81 ||
36 bhāgya sūktaṃ
(tai. brā. 2.8.9.7-2.8.9.9)
prā॒tara॒gni-mprā॒tarindragṃ̭ havāmahe | prā॒ta-rmi॒trā varṷṇā prā॒tara॒śvinā᳚ |
prā॒ta-rbhagaṃ̭ pū॒ṣaṇaṃ॒ brahma̭ṇa॒spati᳚m | prā॒tassoma̭ mu॒ta ru॒dragṃ hṷvema || pra॒ta॒rjitaṃ॒ bhaga̭mu॒gragṃ hṷvema | va॒ya-mpu॒tramadi̭te॒ryo vi̭dha॒rtā | ā॒dhraści॒dya-mmanya̭māna-stu॒raści̭t | rājā̭ ci॒dya-mbhagaṃ̭ bha॒kṣītyāha̭ || 82 ||
bhaga॒praṇḙta॒-rbhaga॒satya̭rādhaḥ | bhage॒mā-ndhiya॒muda̭va॒ dada̭nnaḥ | bhaga॒praṇo̭ janaya॒ gobhi॒raśvaiḥ᳚ | bhaga॒ pranṛbhi̭-rnṛ॒vanta̭ssyāma || u॒tedānīṃ॒ bhaga̭vantassyāma | u॒ta prapi॒tva u॒ta maddhye॒ ahnā᳚m | u॒todi̭tā maghava॒n-thsūrya̭sya | va॒ya-nde॒vānāgṃ̭ suma॒tau syā̭ma || bhaga̭ e॒va bhaga̭vāgṃ astu devāḥ | tena̭ va॒ya-mbhaga̭vanta ssyāma || 83 ||
tantvā̭ bhaga॒ sarva॒ ijjo̭havīmi | sano̭ bhaga pura e॒tā bha̭ve॒ha || sama̭dhva॒rā-yo॒ṣaso̭-'namanta | da॒dhi॒krāvḙva॒ śuca̭ye pa॒dāya̭ | a॒rvā॒cī॒naṃ-va~̭su॒vidaṃ॒ bhaga̭nnaḥ | ratha̭mi॒vāśvā̭ vā॒jina॒ āva̭hantu || aśvā̭vatī॒-rgoma̭tī-rna u॒ṣāsaḥ̭ | vī॒rava̭tī॒-ssada̭mucchantu bha॒drāḥ | ghṛ॒ta-nduhā̭nā vi॒śvataḥ॒ prapī̭nāḥ | yū॒ya-mpā̭ta sva॒stibhi॒-ssadā̭naḥ || 84 (25) ||
37 nakṣatra sūktaṃ
(tai. brā. 3.1.1.1-3.1.3.3)
37.1 nakṣatraṃ - kṛttikā devatā - agniḥ
a॒gnirnaḥ̭ pātu॒ kṛtti̭kāḥ | nakṣa̭tra-nde॒vami̭ndri॒yam | i॒damā̭sāṃvi~cakṣa॒ṇam | ha॒virā॒san jṷhotana | yasya॒ bhānti̭ ra॒śmayo॒ yasya̭ ke॒tavaḥ̭ | yasye॒mā viśvā॒ bhuva̭nāni॒ sarvā᳚ | sa kṛtti̭kā bhira॒bhi-saṃ॒va~sā̭naḥ | a॒gnirno̭ de॒vassṷvi॒te da̭dhātu || 1 ||
37.2 nakṣatraṃ - rohiṇī devatā - prajāpatiḥ
pra॒jāpa̭te rohi॒ṇī vḙtu॒ patnī᳚ | vi॒śvarṷ̄pā bṛha॒tī ci॒trabhā̭nuḥ || 85 ||
sā no̭ ya॒jñasya̭ suvi॒te da̭dhātu | yathā॒ jīvḙma śa॒rada॒ssavī̭rāḥ | ro॒hi॒ṇī de॒vyuda̭gā-tpu॒rastā᳚t | viśvā̭ rū॒pāṇi̭ prati॒moda̭mānā | pra॒jāpa̭tigṃ ha॒viṣā̭ va॒rdhaya̭ntī | pri॒yā de॒vānā॒-mupa̭yātu ya॒jñam || 2 ||
37.3 nakṣatraṃ - mṛgaśīrṣaḥ devatā - somaḥ
somo॒ rājā̭ mṛgaśī॒ra॒.ṣeṇa॒ āganṋ | śi॒va-nnakṣa̭tra-mpri॒yama̭sya॒ dhāma̭ | ā॒pyāya̭māno bahu॒dhā janḙṣu | retaḥ̭ pra॒jāṃ-ya~ja̭māne dadhātu || 86 ||
yatte॒ nakṣa̭tra-mmṛgaśī॒r॒ṣamasti̭ | pri॒yagṃ rā̭ja-npri॒yata̭ma-mpri॒yāṇā᳚m | tasmai̭ te soma ha॒viṣā̭ vidhema | śanna̭ edhi dvi॒pade॒ śañcatṷṣpade || 3 ||
37.4 nakṣatraṃ - ārdrā devatā - rudraḥ
ā॒rdrayā̭ ru॒draḥ pratha̭mā na eti | śreṣṭho̭ de॒vānāṃ॒ pati̭raghni॒yānā᳚m | nakṣa̭tramasya ha॒viṣā̭ vidhema | mā naḥ̭ pra॒jāgṃ rī̭riṣa॒-nmota vī॒rān | he॒tī ru॒drasya॒ pari̭ṇo vṛṇaktu | ā॒rdrā nakṣa̭tra-ñjuṣatāgṃ ha॒virnaḥ̭ || 87 ||
pra॒mu॒ñcamā̭nau duri॒tāni॒ viśvā᳚ | apā॒ghaśagṃ̭ sannu-datā॒marā̭tim || 4 ||
37.5 nakṣatraṃ - punarvasu devatā - aditiḥ
puna̭rno de॒vyadi̭ti-sspṛṇotu | puna̭rvasū naḥ॒ puna॒retāṃ᳚-ya~॒jñam | puna̭rno de॒vā a॒bhiya̭ntu॒ sarve᳚ | punaḥ̭ punarvo ha॒viṣā̭ yajāmaḥ | e॒vā na de॒vyadi̭tirana॒rvā | viśva̭sya bha॒rtrī jaga̭taḥ prati॒ṣṭhā | puna̭rvasū ha॒viṣā̭ va॒rdhaya̭ntī | pri॒ya-nde॒vānā॒-mapyḙtu॒ pāthaḥ̭ || 5 (88) ||
37.6 nakṣatraṃ - puṣyaḥ devatā - bṛhaspatiḥ
bṛha॒spatiḥ̭ pratha॒mañjāya̭mānaḥ | ti॒ṣya̭-nnakṣa̭trama॒bhi samba̭bhūva | śreṣṭho̭ de॒vānāṃ॒ pṛta̭nāsu ji॒ṣṇuḥ | di॒śo nu॒ sarvā॒ abha̭yanno astu | ti॒ṣyaḥ̭ pu॒rastā̭du॒ta ma̭dhya॒to naḥ̭ | bṛha॒spati̭-rnaḥ॒ pari̭pātu pa॒ścāt | bādhḙ tā॒-ndveṣo॒ abha̭ya-ṅkṛṇutām | su॒vīrya̭sya॒ pata̭yasyāma || 6 ||
37.7 nakṣatraṃ -āśreṣaṃ devatā - sarpāḥ
i॒dagṃ sa॒rpebhyo̭ ha॒vira̭stu॒ juṣṭa᳚m | ā॒śre॒ṣā yeṣā̭ manu॒yanti॒ cetaḥ̭ || 89 ||
ye a॒ntari̭kṣa-mpṛthi॒vīṃ-kṣi॒yanti̭ | tena̭ ssa॒rpāso॒ hava॒māga̭miṣṭhāḥ | ye ro̭ca॒ne sūrya॒syāpi̭ sa॒rpāḥ | ye divaṃ̭ de॒vī-manṷsa॒ñcara̭nti | yeṣā̭māśre॒ṣā a̭nu॒yanti॒ kāma᳚m | tebhya̭-ssa॒rpebhyo॒ madhṷ-majjuhomi || 7 ||
37.8 nakṣatraṃ - maghā devatā - pitaraḥ
upa̭hūtāḥ pi॒taro॒ ye ma॒ghāsṷ | mano̭javasa-ssu॒kṛta̭-ssukṛ॒tyāḥ | te no॒ nakṣa̭tre॒ hava॒māga̭miṣṭhāḥ | sva॒dhābhi̭-rya॒jña-mpraya̭ta-ñjuṣantām || 90 ||
ye a̭gnida॒gdhā ye-'na̭gni-dagdhāḥ | yḙ-'mu~lo॒ka-mpi॒taraḥ̭ kṣi॒yanti̭ | yāgśca̭ vi॒dmayāgṃ ṷ ca॒ na pra̭vi॒dma | ma॒ghāsṷ ya॒jñagṃ sukṛ̭ta-ñjuṣantām || 8 ||
37.9 nakṣatraṃ - pūrvaphalgṷnī devatā - aryamā
gavāṃ॒ patiḥ॒ phalgṷnī-nāmasi॒ tvam | tada̭ryaman varuṇa mitra॒ cārṷ | tantvā̭ va॒yagṃ sa̭ni॒tāragṃ̭ sanī॒nām | jī॒vā jīva̭nta॒mupa॒ saṃvi~̭śema | yene॒mā viśvā॒ bhuva̭nāni॒ sañji̭tā | yasya̭ de॒vā a̭nusaṃ॒ya~nti॒ cetaḥ̭ || 91 ||
a॒rya॒mā rājā॒-'jara॒stu vi̭ṣmān | phalgṷnīnā-mṛṣa॒bho ro̭ravīti || 9 ||
37.10 nakṣatraṃ - uttara pha̭lgunī devatā - bhagaḥ
śreṣṭho̭ de॒vānāṃ᳚ bhagavo bhagāsi | tattvā̭ viduḥ॒ phalgṷnī॒-stasya̭ vittāt | a॒smabhyaṃ̭-kṣa॒trama॒jaragṃ̭ su॒vīrya᳚m | goma॒daśva̭-va॒dupa॒sannṷ-de॒ha | bhago̭ha dā॒tā bhaga॒ itpra̭dā॒tā | bhago̭ de॒vīḥ phalgṷnī॒-rāvi̭veśa | bhaga॒syetta-mpra̭sa॒va-ṅga̭mema | yatra̭ de॒vai-ssa̭dha॒mādaṃ̭ madema | || 10/ 92 ||
37.11 nakṣatraṃ - hastaḥ devatā - savita
āyā̭tu de॒va-ssa̭vi॒to pa̭yātu | hi॒ra॒ṇyayḙna su॒vṛtā॒ rathḙna | vaha॒n॒. hastagṃ̭ su॒bhagaṃ̭ ~vidma॒nāpa̭sam | pra॒yaccha̭ntaṃ॒ papṷriṃ॒ puṇya॒maccha̭ | hastaḥ॒ praya̭ccha tva॒mṛtaṃ॒ ~vasī̭yaḥ | dakṣi̭ṇena॒ prati̭gṛbhṇīma enat |
dā॒tāra̭-ma॒dya sa̭vi॒tā vi̭deya | yo no॒ hastā̭ya prasu॒vāti̭ ya॒jñam || 11 ||
37.12 nakṣatraṃ - citrā devatā - tvaṣṭā
tvaṣṭā॒ nakṣa̭tra-ma॒bhyḙti ci॒trām | su॒bhagṃ sa̭saṃyu~va॒tigṃ roca̭mānām || 93 ||
ni॒ve॒śaya̭nna॒-mṛtā॒-nmartyāg̭śca | rū॒pāṇi̭ pi॒gṃ॒śa-nbhuva̭nāni॒ viśvā᳚ | tanna॒stvaṣṭā॒ tadṷ ci॒trā vica̭ṣṭām | tannakṣa̭tra-mbhūri॒dā a̭stu॒ mahya᳚m | tannaḥ̭ pra॒jāṃ-vī~॒rava̭tīgṃ sanotu | gobhi̭rno॒ aśvai॒-ssama̭naktu ya॒jñam || 12 ||
37.13 nakṣatraṃ - svātī devatā - vāyuḥ
vā॒yu-rnakṣa̭tra-ma॒bhyḙti॒ niṣṭyā᳚m | ti॒gmaśṛṃ̭go vṛṣa॒bho rorṷvāṇaḥ | sa॒mī॒raya॒-nbhuva̭nā māta॒riśvā᳚ | apa॒ dveṣāgṃ̭si nudatā॒marā̭tīḥ || 94 ||
tanno̭ vā॒yastadu॒ niṣṭyā̭ śṛṇotu | tannakṣa̭tra-mbhūri॒dā a̭stu॒ mahya᳚m | tanno̭ de॒vāso॒ anṷ jānantu॒ kāma᳚m | yathā॒ tarḙma duri॒tāni॒ viśvā᳚ || 13 ||
37.14 nakṣatraṃ - viśākhā devatā - indrāgnīḥ
dū॒ra-ma॒smacchatra̭vo yantu bhī॒tāḥ | tadi̭ndrā॒gnī kṛ̭ṇutāṃ॒ ta-dviśā̭khe | tanno̭ de॒vā anṷmadantu ya॒jñam | pa॒ścā-tpu॒rastā॒-dabha̭yanno astu | nakṣa̭trāṇā॒-madhi̭patnī॒ viśā̭khe | śreṣṭhā̭-vindrā॒gnī bhuva̭nasya go॒pau || 95 ||
viṣṷ̄ca॒-śśatrṷ̄napa॒bādha̭mānau | apa॒kṣudha̭-nnudatā॒marā̭tim | || 14 ||
37.15 paurṇamāsi
pū॒rṇā pa॒ścādu॒ta pū॒rṇā pu॒rastā᳚t | unma̭dhya॒taḥ pau᳚rṇamā॒sī ji̭gāya | tasyāṃ᳚ de॒vā adhi̭ saṃ॒va~sa̭ntaḥ | u॒tta॒me nāka̭ i॒ha mā̭dayantām | pṛ॒thvī su॒varcā̭ yuva॒ti-ssa॒joṣāḥ᳚ | pau॒rṇa॒mā॒syuda̭gā॒-cchobha̭mānā | ā॒pyā॒ya-ya̭ntī duri॒tāni॒ viśvā᳚ | u॒ru-nduhāṃ॒ ya~ja̭mānāya ya॒jñam || 15/96 (26) ||
37.16 nakṣatraṃ - anūrādhā devatā - mitraḥ
ṛ॒ddhyāsma̭ ha॒vyai-rnama̭sopa॒sadya̭ | mi॒tra-nde॒va-mmi̭tra॒dheya̭nno astu | a॒nū॒rā॒dhān. ha॒viṣā̭ va॒rdhaya̭ntaḥ | śa॒ta-ñjī̭vema śa॒rada॒ssavī̭rāḥ | ci॒traṃ-nakṣa̭tra॒-muda̭gā-tpu॒rastā᳚t | a॒nū॒rā॒dhāsa॒ iti॒ ya-dvada̭nti | tanmi॒tra ḙti pa॒thibhi̭-rdeva॒yānaiḥ᳚ | hi॒ra॒ṇyayai॒-rvita̭tai-ra॒ntari̭kṣe || 16 ||
37.17 nakṣatraṃ - jyeṣṭhā devatā - indraḥ
indro᳚ jye॒ṣṭhā manu॒ nakṣa̭trameti | yasmi̭n vṛ॒traṃ-vṛ~̭tra॒ tūryḙ ta॒tāra̭ || 97 ||
tasmi̭n va॒ya-ma॒mṛtaṃ॒ duhā̭nāḥ | kṣudha̭ntarema॒ duri̭tiṃ॒ duri̭ṣṭim | pu॒ra॒nda॒rāya̭ vṛṣa॒bhāya̭ dhṛ॒ṣṇave᳚ | aṣā̭ḍhāya॒ saha̭mānāya mī॒ḍhuṣe᳚ | indrā̭ya jye॒ṣṭhā madhṷma॒dduhā̭nā | u॒ru-ṅkṛ̭ṇotu॒ yaja̭mānāya lo॒kam || 17 ||
37.18 nakṣatraṃ - mūlaṃ devatā - prajāpatiḥ
mūlaṃ̭ pra॒jāṃ-vī~॒rava̭tīṃ-vi~deya | parā᳚cyetu॒ nir-ṛ̭tiḥ parā॒cā | gobhi॒-rnakṣa̭tra-mpa॒śubhi॒-ssama̭ktam | aha̭-rbhūyā॒-dyaja̭mānāya॒ mahya᳚m || 98 ||
aha̭rno a॒dya sṷvi॒te da̭dhātu | mūlaṃ॒ nakṣa̭tra॒miti॒ ya-dvada̭nti | parā̭cīṃ-vā~॒cā nir-ṛ̭ti-nnudāmi | śi॒va-mpra॒jāyai̭ śi॒vama̭stu॒ mahya᳚m || 18 ||
37.19 nakṣatraṃ - pūrvāṣāḍhā devatā - āpaḥ
yā di॒vyā āpaḥ॒ paya̭sā sambabhū॒vuḥ | yā a॒ntari̭kṣa u॒ta pārthi̭vī॒ryāḥ |
yāsā̭maṣā॒ḍhā a̭nu॒yanti॒ kāma᳚m | tā na॒ āpa॒-śśagg syo॒nā bha̭vantu | yāśca॒ kūpyā॒ yāśca̭ nā॒dyā᳚-ssamu॒driyāḥ᳚ | yāśca̭ vaiśa॒ntīru॒ta prā̭sa॒cīryāḥ || 99 ||
yāsā̭maṣā॒ḍhā madhṷ bha॒kṣaya̭nti | tā na॒ āpa॒-śśagg syo॒nā bha̭vantu || 19 ||
37.20 nakṣatraṃ - uttarāṣāḍhā devatā - viśvedevaḥ
tanno॒ viśve॒ upa̭ śṛṇvantu de॒vāḥ | tada̭ṣā॒ḍhā a॒bhi saṃya~̭ntu ya॒jñam | tannakṣa̭tra-mprathatā-mpa॒śubhyaḥ̭ | kṛ॒ṣi-rvṛ॒ṣṭi-ryaja̭mānāya kalpatām | śu॒bhrāḥ ka॒nyā̭ yuva॒taya̭-ssu॒peśa̭saḥ | ka॒rma॒kṛta̭-ssu॒kṛto̭ vī॒ryā̭vatīḥ | viśvā᳚-nde॒vān. ha॒viṣā̭ va॒rdhaya̭ntīḥ | a॒ṣā॒ḍhāḥ kāma॒ mupa̭yāntu ya॒jñam || 20/100 ||
37.21 nakṣatraṃ - abhijida devatā - brahmā
yasmi॒-nbrahmā॒-'bhyaja̭ya॒-thsarva̭me॒tat | a॒muñca̭ lo॒ka mi॒damṷ̄ca॒ sarvaṃ᳚| tanno॒ nakṣa̭tra-mabhi॒ji-dvi॒jitya̭ | śriya̭-ndadhā॒tvahṛ̭ṇīyamānam | u॒bhau lo॒kau brahma̭ṇā॒ sañji̭te॒mau | tanno॒ nakṣa̭tra-mabhi॒ji-d
vica̭ṣṭām | tasmi̭n va॒ya-mpṛta̭nā॒ ssañja̭yema | tanno̭ de॒vāso॒ anṷjānantu॒ kāma᳚m || 21 ||
37.22 nakṣatraṃ - śravaṇaṃ devatā - viṣṇuḥ
śṛ॒ṇvanti̭ śro॒ṇā-ma॒mṛta̭sya go॒pām | puṇyā̭masyā॒ upa̭śṛṇomi॒ vāca᳚m || 101 ||
ma॒hī-nde॒vīṃ-vi~ṣṇṷpatnī majū॒ryām | pra॒tīcī̭ menāgṃ ha॒viṣā̭ yajāmaḥ | tre॒dhā viṣṇṷ-rurugā॒yo vica̭krame | ma॒hī-ndivaṃ̭ pṛthi॒vī-ma॒ntari̭kṣam |
tacchro॒ṇaiti॒ śrava̭-i॒cchamā̭nā | puṇya॒gg॒ ślokaṃ॒ ~yaja̭mānāya kṛṇva॒tī || 22 ||
37.23 nakṣatraṃ - śraviṣṭā devatā - vasavaḥ
a॒ṣṭau de॒vā vasa̭vasso॒myāsaḥ̭ | cata̭sro de॒vī ra॒jarā॒-śśravi̭ṣṭhāḥ | te ya॒jña-mpā᳚ntu॒ raja̭saḥ pa॒rastā᳚t | saṃ॒va~॒thsa॒rīṇa̭-ma॒mṛtagg̭ sva॒sti || 102 ||
ya॒jña-nnaḥ̭ pāntu॒ vasa̭vaḥ pu॒rastā᳚t | da॒kṣi॒ṇa॒to̭-'bhiya̭ntu॒ śravi̭ṣṭhāḥ | puṇya॒nnakṣa̭trama॒bhi saṃvi~̭śāma | mā no॒ arā̭ti-ra॒ghaśa॒gṃ॒ sāganṋ || 23 ||
37.24 nakṣatraṃ - śatabhiṣak devatā - varuṇaḥ
kṣa॒trasya॒ rājā॒ varṷṇo-'dhirā॒jaḥ | nakṣa̭trāṇāgṃ śa॒tabhi̭ṣa॒g vasi̭ṣṭhaḥ | tau de॒vebhyaḥ̭ kṛṇuto dī॒rghamāyuḥ̭ | śa॒tagṃ sa॒hasrā̭ bheṣa॒jāni̭ dhattaḥ | ya॒jñanno॒ rājā॒ varṷṇa॒ upa̭yātu | tanno॒ viśvḙ a॒bhisaṃya~̭ntu de॒vāḥ || 103 ||
tanno॒ nakṣa̭tragṃ śa॒tabhi̭ṣag juṣā॒ṇam | dī॒rghamāyuḥ॒ prati̭ra-dbheṣa॒jāni̭ || 24 ||
37.25 nakṣatraṃ - pūrvaproṣṭhapadā devatā - ajayekapādaḥ
a॒ja eka̭pā॒-duda̭gā-tpu॒rastā᳚t | viśvā̭ bhū॒tāni̭ prati॒ moda̭mānaḥ | tasya̭ de॒vāḥ pra̭sa॒vaṃ-ya~̭nti॒ sarve᳚ | pro॒ṣṭha॒pa॒dāso̭ a॒mṛta̭sya go॒pāḥ | vi॒bhrāja̭māna-ssamidhā॒na u॒graḥ | ā-'ntari̭kṣa-maruha॒da-ga॒ndyām | tagṃ sūrya̭-nde॒va-ma॒jameka̭pādam | pro॒ṣṭha॒pa॒dāso॒ anṷyanti॒ sarve᳚ || 25 / 104 ||
37.26 nakṣatraṃ - uttaraproṣṭhapadā devatā - ahirbuddhniyaḥ
ahi̭ rbu॒ddhniyaḥ॒ pratha̭māna eti | śreṣṭho̭ de॒vānā̭mu॒ta mānṷṣāṇām | ta-mbrā᳚hma॒ṇā-sso̭ma॒pā-sso॒myāsaḥ̭ | pro॒ṣṭha॒pa॒dāso̭ a॒bhira̭kṣanti॒ sarve᳚ | ca॒tvāra॒ eka̭ma॒bhi karma̭ de॒vāḥ | pro॒ṣṭha॒pa॒dāsa॒ iti॒ yān. vada̭nti | te bu॒ddhaniyaṃ̭ pari॒ṣadyagg̭ stu॒vantaḥ̭ | ahigṃ̭ rakṣanti॒ nama̭sopa॒sadya̭ || 26 ||
37.27 nakṣatraṃ - revatī devatā - pūṣā
pū॒ṣā re॒vatyanvḙti॒ panthā᳚m | pu॒ṣṭi॒patī̭ paśu॒pā vāja̭bastyau || 105 ||
i॒māni̭ ha॒vyā praya̭tā juṣā॒ṇā | su॒gairno॒ yānai॒rupa̭yātāṃ-ya~॒jñam | kṣu॒drā-npa॒śū-nra̭kṣatu re॒vatī̭ naḥ | gāvo̭ no॒ aśvā॒gṃ॒ anvḙtu pū॒ṣā | anna॒gṃ॒ rakṣa̭ntau bahu॒dhā virṷ̄pam | vājagṃ̭ sanutāṃ॒ ~yaja̭mānāya ya॒jñam || 27 ||
37.28 nakṣatraṃ - aśvinī devatā - aśvinī deva
tada॒śvinā̭-vaśva॒yujopa̭yātām | śubha॒ṅgami̭ṣṭhau su॒yamḙbhi॒raśvaiḥ᳚ | svannakṣa̭tragṃ ha॒viṣā॒ yaja̭ntau | madhvā॒ sampṛ̭ktau॒ yajṷṣā॒ sama̭ktau || 106 ||
yau de॒vānā᳚-mbhi॒ṣajaṷ havyavā॒hau | viśva̭sya dū॒tā-va॒mṛta̭sya go॒pau | tau nakṣa̭traṃ-jujuṣā॒ṇo-pa̭yātām | namo॒-'śvibhyāṃ᳚ kṛṇumo-'śva॒yugbhyā᳚m || 28 ||
37.29 nakṣatraṃ - apabharaṇī devatā - yamaḥ
apa̭ pā॒pmānaṃ॒ bhara̭ṇī-rbharantu | ta-dya॒mo rājā॒ bhaga̭vā॒n॒. vica̭ṣṭām | lo॒kasya॒ rājā̭ maha॒to ma॒hān. hi | su॒gannaḥ॒ panthā॒mabha̭ya-ṅkṛṇotu | yasmi॒-nnakṣa̭tre ya॒ma eti॒ rājā᳚ | yasmi̭nnena-ma॒bhyaṣiṃ̭canta de॒vāḥ | tada̭sya ci॒tragṃ ha॒viṣā̭ yajāma | apa̭ pā॒pmānaṃ॒ bhara̭ṇī-rbharantu || 29 ||
37.30 amāvāsi
ni॒veśa̭nī॒ yattḙ de॒vā ada̭dhuḥ |
ni॒veśa̭nī sa॒ṅgama̭nī॒ vasṷ̄nāṃ॒ ~viśvā̭ rū॒pāṇi॒ vasū᳚nyā-ve॒śaya̭ntī | sa॒ha॒sra॒po॒ṣagṃ su॒bhagā॒ rarā̭ṇā॒ sā na॒ āga॒n varca̭sā saṃvi~dā॒nā |
yattḙ de॒vā ada̭dhu-rbhāga॒dheya॒-mamā̭vāsye
saṃ॒va~sa̭nto mahi॒tvā | sā no̭ ya॒jña-mpi̭pṛhi viśvavāre ra॒yinno̭ dhehi subhage su॒vīraṃ᳚ || 30/107 (27) ||
37.31 candramā
navo̭ navo bhavati॒ jāya̭māno॒ yamā̭di॒tyā a॒gṃ॒śumā᳚-pyā॒yaya̭nti |
navo̭ navo bhavati॒ jāya̭mā॒no-'hnā᳚-ṅke॒tu-ru॒ṣasā̭ me॒tyagre᳚ |
bhā॒ga-nde॒vebhyo॒ vida̭dhātyā॒ya-npraca॒ndramā᳚stirati dī॒rghamāyuḥ̭ |
yamā̭di॒tyā a॒gṃ॒śumā᳚pyā॒yaya̭nti॒ yamakṣi̭ta॒-makṣi̭tayaḥ॒ piba̭nti |
tena̭ no॒ rājā॒ varṷṇo॒ bṛha॒spati॒ rāpyā̭yayantu॒ bhuva̭nasya go॒pāḥ |
37.32 aho rātrī
ye virṷ̄pe॒ sama̭nasā saṃ॒vya~ya̭ntī | sa॒mā॒na-ntantuṃ̭ paritā-ta॒nāte᳚ |
vi॒bhū pra॒bhū a̭nu॒bhū vi॒śvato̭ huve | te no॒ nakṣa̭tre॒ hava॒māga̭metam |
va॒ya-nde॒vī brahma̭ṇā saṃvi~dā॒nāḥ | su॒ratnā̭so de॒vavī̭tiṃ॒ dadhā̭nāḥ || 108 ||
a॒ho॒rā॒tre ha॒viṣā̭ va॒rdhaya̭ntaḥ | ati̭ pā॒pmāna॒-mati̭muktyā gamema ||
37.33 uṣā
pratyṷva dṛśyāya॒tī | vyu॒cchantī̭ duhi॒tā di॒vaḥ | a॒po ma॒hī vṛ̭ṇute॒ cakṣṷṣā | tamo॒ jyoti̭ṣ-kṛṇoti sū॒narī᳚ |
udu॒ striyā᳚ssacate॒ sūryaḥ̭ | sa cā̭ u॒dyannakṣa̭tra marci॒mat |
tave dṷṣo॒ vyuṣi॒ sūrya̭sya ca | sambha॒ktena̭ gamemahi || 109 ||
37.34 nakṣatraḥ
tanno॒ nakṣa̭tra marci॒mat | bhā॒nu॒matteja̭ u॒cchara̭t | upa̭ ya॒jñami॒hāga̭mat | pranakṣa̭trāya de॒vāya̭ | indrā॒yendugṃ̭ havāmahe | sa na̭ ssavi॒tā sṷva-thsa॒nim | pu॒ṣṭi॒dāṃ-vī~॒rava̭ttamam ||
37.35 sūryaḥ
udu॒tya-ñci॒tram ||
udu॒tya-ñjā॒tavḙdasa-nde॒vaṃ-va~̭hanti ke॒tavaḥ̭ | dṛ॒śe viśvā̭ya॒ sūrya᳚m |
ci॒tra-nde॒vānā॒ muda̭gā॒danī̭kaṃ॒ cakṣṷ-rmi॒trasya॒ varṷṇasyā॒gneḥ || 110 ||
ā-'prā॒ dyāvā̭pṛ॒thivī a॒ntari̭kṣa॒ sūrya̭ ā॒tmā jaga̭tasta॒sthuṣa̭śca ||
37.36 aditiḥ
adi̭tirna uruṣyatu ma॒hīmū॒ṣu mā॒tara᳚m ||
adi̭tirna uruṣya॒-tvadi̭ti॒-śśarma̭ yacchatu | adi̭tiḥ pā॒tvagṃ ha̭saḥ ||
ma॒hīmū॒ṣu mā॒taragṃ̭ suvra॒tānā̭-mṛ॒tasya॒ patnī॒ mava̭se huvema |
tu॒vi॒kṣa॒trā-ma॒jara̭ntī murū॒cīgṃ su॒śarmā̭ṇa॒-madi̭tigṃ su॒praṇī̭tim |
37.37 viṣṇuḥ
i॒daṃ-vi~ṣṇu॒ pratadviṣṇuḥ̭ ||
i॒daṃ-vi~ṣṇu॒-rvica̭krame tre॒dhā nida̭dhe pa॒dam | samṷ̄ḍhamasya pāgṃ su॒re ||
pratadviṣṇṷ stavate vī॒ryā̭ya | mṛ॒go na bhī॒maḥ kṷca॒ro gi̭ri॒ṣṭhāḥ | yasyo॒ruṣṷ tri॒ṣu vi॒krama̭ṇeṣu | adhi̭kṣi॒yanti॒ bhuva̭nāni॒ viśvā᳚ || 111 ||
37.38 agniḥ
a॒gni-rmū॒rdhā bhuvaḥ̭ ||
a॒gni-rmū॒rdhā di॒vaḥ ka॒kutpatiḥ̭ pṛthi॒vyā a॒yam | a॒pāgṃ retāgṃ̭si jinvati || bhuvo̭ ya॒jñasya॒ raja̭saśca ne॒tā yatrā̭ ni॒yudbhi॒-ssaca̭se
śi॒vābhiḥ̭ | di॒vi mū॒rdhānaṃ̭ dadhiṣe suva॒r॒ṣā-ñji॒hvāma̭gne cakṛṣe havya॒vāha᳚m |
37.39 anumata
anṷno॒-'dyānṷmati॒-ranvida̭numate॒ tvam ||
anṷno॒-'dyānṷmati rya॒jña-nde॒veṣṷ manyatām | a॒gniśca̭ havya॒vāha̭no॒ bhava̭tā-ndā॒śuṣe॒ mayaḥ̭ |
anvida̭numate॒ tva-mmanyā̭sai॒ śañca̭ naḥ kṛdhi | kratve॒ dakṣā̭ya no hinu॒ praṇa॒ āyūgṃ̭ṣi tāriṣaḥ |
37.40 havyavāhaḥ (agniḥ)
ha॒vya॒vāha॒gg॒ svi̭ṣṭam ||
ha॒vya॒vāha̭mabhi-māti॒ṣāha᳚m | ra॒kṣo॒haṇaṃ॒ pṛta̭nāsu ji॒ṣṇum |
jyoti̭ṣmantaṃ॒ dīdya̭taṃ॒ pura̭ndhim | a॒gnigg svi̭ṣṭa॒ kṛta॒mā hṷvema |
svi̭ṣṭa magne a॒bhita-tpṛ̭ṇāhi | viśvā̭ deva॒ pṛta̭nā a॒bhiṣya |
u॒runnaḥ॒ panthā᳚-mpradi॒śan vibhā̭hi | jyoti̭ṣmaddhehya॒ jara̭nna॒ āyuḥ̭ || 112/28 ||
38 nakṣatra upahoma mantrāḥ
(tai. brā. 3.1.4.1-3.1.5.15)
38.1 kṛttikā
a॒gnaye॒ svāhā॒ kṛtti̭kābhya॒ ssvāhā᳚ | a॒bāṃyai~॒ svāhā̭ du॒lāyai॒ svāhā᳚ | ni॒ta॒tnyai svāhā॒ 'bhraya̭ntyai॒ svāhā᳚ | me॒ghaya̭ntyai॒ svāhā̭ va॒r॒ṣaya̭ntyai॒ svāhā᳚ | cu॒pu॒ṇīkā̭yai॒ svāhā᳚ ||
38.2 rohiṇī
pra॒jāpa̭taye॒ svāhā̭ rohi॒ṇyai svāhā᳚ | roca̭mānāyai॒ svāhā᳚ pra॒jābhya॒ svāhā᳚ ||
38.3 mṛgaśī.rṣaḥ
somā̭ya॒ svāhā̭ mṛgaśī॒r॒ṣāya॒ svāhā᳚ | i॒nva॒kābhya॒ ssvāhauṣa̭dhībhya॒ ssvāhā᳚ | rā॒jyāya॒ svāhā॒-'bhiji̭tyai॒ svāhā᳚ || 113 ||
38.4 ārdrā
ru॒drāya॒ svāhā॒-''rdrāyai॒ svāhā᳚ | pinva̭mānāyai॒ svāhā̭ pa॒śubhya॒ ssvāhā᳚ ||
38.5 punarvasu
adi̭tyai॒ svāhā॒ puna̭rvasubhyām | svāhā bhū᳚tyai॒ svāhā॒ prajā᳚tyai॒ svāhā᳚ ||
38.6 puṣyaḥ
bṛha॒spata̭ye॒ svāhā̭ ti॒ṣyā̭ya॒ svāhā᳚ | bra॒hma॒va॒rca॒sāya॒ svāhā᳚ ||
38.7 āśreṣa
sa॒rpebhya॒ ssvāhā᳚ ''śre॒ṣābhya॒ ssvāhā᳚ | da॒nda॒śūke᳚bhya॒ ssvāhā᳚ ||
38.8 maghā
pi॒tṛbhya॒ ssvāhā̭ ma॒ghābhyaḥ̭ | svāhā̭ 'na॒ghābhya॒ ssvāhā̭ 'ga॒dābhyaḥ̭ | svāhā̭rundha॒tībhya॒ ssvāhā᳚ || 114 ||
38.9 pūrva pha̭lgunī
a॒rya॒mṇe svāhā॒ phalgṷnībhyā॒g॒ svāhā᳚ | pa॒śubhya॒ ssvāhā᳚ ||
38.10 uttara pha̭lgunī
bhagā̭ya॒ svāhā॒ phalgṷnībhyā॒g॒ svāhā᳚ | śraiṣṭhyā̭ya॒ svāhā᳚ ||
38.11 hastaḥ
sa॒vi॒tre svāhā॒ hastā̭ya | svāhā̭ dada॒te svāhā̭ pṛṇa॒te | svāhā᳚ pra॒yaccha̭te॒ svāhā᳚ pratigṛbhṇa॒te svāhā᳚ ||
38.12 citrā
tvaṣṭre॒ svāhā̭ ci॒trāyai॒ svāhā᳚ | caitrā̭ya॒ svāhā᳚ pra॒jāyai॒ svāhā᳚ ||
38.13 svāti
vā॒yave॒ svāhā॒ niṣṭyā̭yai॒ svāhā᳚ | kā॒ma॒cārā̭ya॒ svāhā॒ 'bhiji̭tyai॒ svāhā᳚ ||
38.14 viśākhā
i॒ndrā॒gnibhyā॒g॒ svāhā॒ viśā̭khābhyā॒g॒ svāhā᳚ | śraiṣṭhyā̭ya॒ svāhā॒ 'bhiji̭tyai॒ svāhā᳚ ||
38.15 paurṇamāsi
pau॒rṇa॒mā॒syai svāhā॒ kāmā̭ya॒ svāhā ga̭tyai॒ svāhā᳚ || 115 (29) ||
38.16 anūrādhā
mi॒trāya॒ svāhā̭-'nūrā॒dhebhya॒ ssvāhā᳚ | mi॒tra॒dheyā̭ya॒ svāhā॒-'bhiji̭tyai॒ svāhā᳚ ||
38.17 jyeṣṭhā
indrā̭ya॒ svāhā᳚ jye॒ṣṭhāyai॒ svāhā᳚ | jyaiṣṭhyā̭ya॒ svāhā॒-'bhiji̭tyai॒ svāhā᳚ ||
38.18 mūlaṃ
pra॒jāpa̭taye॒ svāhā॒ mūlā̭ya॒ svāhā᳚ | pra॒jāyai॒ svāhā᳚ ||
38.19 pūrvāṣāḍhā
a॒dbhya ssvāhā̭ 'ṣā॒ḍhābhya॒ ssvāhā᳚ | sa॒mu॒drāya॒ svāhā॒ kāmā̭ya॒ svāhā᳚ | a॒bhiji̭tyai॒ svāhā᳚ ||
38.20 uttarāṣāḍhā
viśve᳚bhyo de॒vebhya॒ ssvāhā̭ 'ṣā॒ḍhābhya॒ ssvāhā᳚ | a॒na॒pa॒ja॒yyāya॒ svāhā॒ jityai॒ svāhā᳚ || 116 ||
38.21 abhijit
brahma̭ṇe॒ svāhā̭ 'bhi॒jite॒ svāhā᳚ | bra॒hma॒lo॒kāya॒ svāhā॒ 'bhiji̭tyai॒ svāhā᳚ ||
38.22 śravaṇaṃ
viṣṇa̭ve॒ svāhā᳚ śro॒ṇāyai॒ svāhā᳚ | ślokā̭ya॒ svāhā᳚ śru॒tāya॒ svāhā᳚ ||
38.23 śraviṣṭhā
vasṷbhya॒ ssvāhā॒ śravi̭ṣṭhābhya॒ ssvāhā᳚ | agrā̭ya॒ svāhā॒ parī᳚tyai॒ svāhā᳚ ||
38.24 śatabhiṣak
varṷṇāya॒ svāhā̭ śa॒tabhi̭ṣaje॒ svāhā᳚ | bhe॒ṣa॒jebhya॒ ssvāhā ᳚ ||
38.25 pūrva proṣṭhapadā
a॒jāyaika̭pade॒ svāhā᳚ proṣṭhapa॒debhya॒ ssvāhā᳚ || 117 ||
teja̭se॒ svāhā᳚ brahmavarca॒sāya॒ svāhā᳚ ||
38.26 uttara proṣṭhapadā
aha̭ye bu॒dhniyā̭ya॒ svāhā᳚ proṣṭhapa॒debhya॒ ssvāhā᳚ | pa॒ti॒ṣṭhāyai॒ svāhā᳚ ||
38.27 revati
pū॒ṣṇe svāhā̭ re॒vatyai॒ svāhā᳚ | pa॒śubhya॒ ssvāhā᳚ ||
38.28 aśvinī
a॒śvibhyā॒g॒ svāhā᳚ 'śva॒yugbhyā॒g॒ svāhā ᳚| śrotrā̭ya॒ svāhā॒ śrutyai॒ svāhā᳚ ||
38.29 apabharaṇi
ya॒māya॒ svāhā̭ 'pa॒bhara̭ṇībhya॒ ssvāhā᳚ | rā॒jyāya॒ svāhā॒ 'bhiji̭tyai॒ svāhā᳚ ||
38.30 amāvāsi
a॒ma॒vā॒syā̭yai॒ svāhā॒ kāmā̭ya॒ svāhā ''ga̭tyai॒ svāhā᳚ || 118 (30) ||
38.31 candramā
ca॒ndrama̭se॒ svāhā᳚ pratī॒dṛśyā̭yai॒ svāhā᳚ | a॒ho॒rā॒trebhya॒ ssvāhā᳚-'rdhamā॒sebhya॒ ssvāhā᳚ | māse᳚bhya॒ ssvāha॒rtubhya॒ ssvāhā᳚ | sa॒va॒nthsa॒rāya॒ svāhā᳚ ||
38.32 aho rātrī
ahne॒ svāhā॒ rātri̭yai॒ svāhā᳚ | ati̭muktyai॒ svāhā᳚ ||
38.33 uṣā
u॒ṣase॒ svāhā॒ vyṷṣṭyai॒ svāhā᳚ | vyū॒ṣuṣyai॒ svāhā᳚ vyu॒cchantyai॒ svāhā᳚ | vyṷṣṭāyai॒ svāhā᳚ ||
38.34 nakṣatraḥ
nakṣa̭trāya॒ svāho̭deṣyate॒ svāhā᳚ || 119 ||
u॒dya॒te svāho-di̭tāya॒ svāhā᳚ | hara̭se॒ svāhā॒ bhara̭se॒ svāhā᳚ |
bhrāja̭se॒ svāhā॒ teja̭se॒ svāhā᳚ | tapa̭se॒ svāhā᳚ brahmavarca॒sāya॒ svāhā᳚ ||
38.35 sūryaḥ
sūryā̭ya॒ svāhā॒ nakṣa̭trebhya॒ ssvāhā᳚ | pa॒ti॒ṣṭhāyai॒ svāhā᳚ ||
38.36 aditiḥ
adi̭tyai॒ svāhā᳚ prati॒ṣṭhāyai॒ svāhā᳚ ||
38.37 viṣṇuḥ
viṣṇa̭ve॒ svāhā̭ ya॒jñāya॒ svāhā᳚ | pra॒ti॒ṣṭhāyai॒ svāhā᳚ || 120 ||
da॒dhi॒krāvṇṇo̭ akāriṣaṃ
da॒dhi॒krāvṇṇo̭ akāriṣam | ji॒ṣṇo raśva̭sya vā॒jinaḥ̭ | su॒ra॒bhi no॒ mukhā̭ kara॒t | praṇa॒ āyūgṃ̭ṣi tāriṣat | āpo॒hiṣṭhā ma̭yo॒bhuva॒stā na̭ ū॒rje da̭dhātana | ma॒he raṇā̭ya॒ cakṣa̭se |
yo va̭śśi॒vata̭mo॒ rasa॒stasya̭ bhājayate॒ ha naḥ̭ | u॒śa॒tīri̭va mā॒taraḥ̭ | tasmā॒ ara̭ṅgamāma vo॒ yasya॒ kṣayā̭ya॒ jinva̭tha | āpo̭ ja॒naya̭thā ca naḥ || 121 (32) ||
39 varuṇa sūktaṃ
(tai. saṃ. 1.5.11.3)
udṷtta॒maṃ-va~̭ruṇa॒ pāśa̭ma॒sma-davā̭dha॒maṃ-vi~ma̭dhya॒magg śra̭thāya |
athā ̭va॒yamā̭ditya vra॒te tavānā̭gaso॒ adi̭taye syāma || (tai. saṃ. 1.2.8.1 )
asta̭bhnā॒ddhyā-mṛ̭ṣa॒bho a॒ntari̭kṣa॒-mami̭mīta-vari॒māṇa̭-mpṛthi॒vyā
ā-'sī̭da॒dviśvā॒ bhuva̭nāni sa॒mrā-ḍviśvettāni॒ varṷṇasya vra॒tāni̭ || (tai. saṃ. 3.4.11.6)
yatkiñce॒daṃ-va~̭ruṇa॒ daivye॒ janḙ-'bhidro॒ha-mma̭nu॒ṣyā᳚-ścarā̭masi |
aci̭ttī॒-yattava॒-dharmā̭ yuyopi॒ma-māna॒stasmā॒ dena̭so deva rīriṣaḥ || (tai. saṃ. 3.4.11.6)
ki॒ta॒vāso॒ yadri̭ri॒purna dī॒vi yadvā̭ ghā sa॒tya-mu॒tayanna vi॒dma |
sarvā॒tāviṣya̭ śithi॒reva̭ de॒vāthā̭te-syāma varuṇa pri॒yāsaḥ̭ || (tai. saṃ. 1.5.11.3)
ava̭te॒heḍo̭ varuṇa॒ namo̭bhi॒rava̭ ya॒jñe-bhi̭rīmahe ha॒virbhiḥ̭ |
kṣaya̭nna॒ smabhya̭ masura-praceto॒ rāja॒nnenāgṃ̭si śiśrathaḥ kṛ॒tāni̭ || (tai. saṃ. 2.1.11.6)
tatvā̭yāmi॒ brahma̭ṇā॒ vanda̭māna॒ stadāśā᳚ste॒ yaja̭māno ha॒virbhiḥ̭ | ahḙḍamāno varuṇe॒ha bo॒ddhyurṷśagṃ sa॒ mā na॒ āyuḥ॒ pramo̭ṣīḥ || 122 (33) ||
40 pavamāna sūktaṃ
hira̭ṇyavarṇā॒-śśuca̭yaḥ pāva॒kā yāsṷjā॒taḥ ka॒śyapo॒ yāsvindraḥ̭ |
a॒gniṃyā~ garbhaṃ̭dadhi॒re virṷ̄pā॒stā na॒ āpa॒śśagg syo॒nā bha̭vantu || yāsā॒gṃ॒ rājā॒ varṷṇo॒ yāti॒ madhyḙ satyānṛ॒te a̭va॒paśya॒n janā̭nām |
ma॒dhu॒ścuta॒-śśuca̭yo॒yāḥ pā̭va॒kāstā na॒ āpa॒śśagg syo॒nā bha̭vantu || yāsāṃ᳚ de॒vādi॒vi kṛ॒ṇvanti̭ bha॒kṣaṃyā~ a॒ntari̭kṣe bahu॒dhā bhava̭nti |
yāḥ pṛ̭thi॒vī-mpaya̭so॒ndanti̭ śu॒krāstā na॒ āpa॒śśagg syo॒nā bha̭vantu || śi॒vena̭ mā॒ cakṣṷṣā paśyatāpa śśi॒vayā̭ ta॒nuvo-pa̭spṛśata॒ tvaca̭mem |
sarvāgṃ̭ a॒gnīgṃ ra̭phsu॒ṣado̭ huve vo॒ mayi॒ varco॒ bala॒mojo॒ nidha̭tta || 123 (34) ||
(tai. brā. 1.4.8.1)
pava̭māna॒-ssuva॒rjanaḥ̭ | pa॒vitrḙṇa॒ vica̭rṣaṇiḥ | yaḥ potā॒ sa pṷnātu mā | pu॒nantṷ mā devaja॒nāḥ | pu॒nantu॒ mana̭
vodhi॒yā | pu॒nantu॒ viśva̭ ā॒yavaḥ̭ | jāta̭vedaḥ pa॒vitra̭vat | pa॒vitrḙṇa punāhi mā | śu॒kreṇa̭ deva॒ dīdya̭t | agne॒ kratvā॒-kratū॒gṃ॒ ranṷ || 124 ||
yattḙ pa॒vitra̭-ma॒rciṣi̭ | agne॒ vita̭ta-manta॒rā | brahma॒ tena̭ punīmahe | u॒bhābhyāṃ᳚ deva savitaḥ | pa॒vitrḙṇa sa॒vena̭ ca | i॒da-mbrahma̭ punīmahe |
vai॒śva॒de॒vī pṷna॒tī de॒vyāgā᳚t | yasyai̭ ba॒hvī-sta॒nuvo̭ vī॒tapṛ̭ṣṭhāḥ | tayā॒ mada̭nta-ssadha॒mādyḙṣu | va॒yagg syā̭ma॒ pata̭yorayī॒ṇām || 125 ||
vai॒śvā॒na॒ro ra॒śmibhi̭rmā punātu | vātaḥ̭ prā॒ṇenḙ ṣi॒ro ma̭yo॒ bhūḥ |
dyāvā̭pṛthi॒vī paya̭sā॒ payo̭bhiḥ | ṛ॒tāva̭rī ya॒jñiyḙ mā punītām | bṛ॒hadbhi̭-ssavi ta॒stṛbhiḥ̭ | varṣi̭ṣṭhai--rdeva॒manma̭bhiḥ | agne॒ dakṣaiḥ᳚ punāhimā | yena̭ de॒vā apṷnata | ye nāpo̭ di॒vyaṅkaśaḥ̭ | tena̭ di॒vyena॒ brahma̭ṇā || 126 ||
i॒da-mbrahma̭ punīmahe | yaḥ pā̭vamā॒nī-ra॒ddhayeti̭ | ṛṣi̭bhi॒-ssambhṛ̭ta॒gṃ॒ rasa᳚m | sarva॒gṃ॒ sa pū॒tama̭śnāti | sva॒di॒ta-mmā̭ta॒riśva̭nā | pā॒va॒mā॒nī॒ryo a॒ddhayeti̭ |
ṛṣi̭bhi॒-ssambhṛ̭ta॒gṃ॒ rasa᳚m | tasmai॒ sara̭svatī duhe | kṣī॒ragṃ sa॒rpi rmadhṷ̄da॒kam | pā॒va॒mā॒nī-ssva॒styaya̭nīḥ || 127 ||
su॒dughā॒hi paya̭svatīḥ | ṛṣi̭bhi॒-ssambhṛ̭to॒ rasaḥ̭ | brā॒hma॒ṇeṣva॒-mṛtagṃ̭ hi॒tam | pā॒va॒mā॒nī-rdi̭śantu naḥ | i॒maṃ ṃlo~॒kamatho̭ a॒mum | kāmā॒n-thsama̭rdhyantu naḥ | de॒vīrde॒vai-ssa॒mā bhṛ̭tāḥ | pā॒va॒mā॒nī-ssva॒styaya̭nīḥ | su॒dughā॒hi ghṛ̭ta॒ścutaḥ̭ | ṛṣi̭bhi॒-ssambhṛ̭to॒ rasaḥ̭ || 128 ||
brā॒hma॒ṇeṣva॒-mṛtagṃ̭ hi॒tam | yena̭ de॒vāḥ pa॒vitrḙṇa | ā॒tmānaṃ̭ pu॒nate॒ sadā᳚ | tena̭ sa॒hasra̭ dhāreṇa | pā॒va॒mā॒nyaḥ pṷnantu mā | prā॒jā॒pa॒tya-mpa॒vitra᳚m | śa॒todyā̭magṃ hira॒ṇmaya᳚m | tena̭ brahma॒ vido̭ va॒yam | pū॒ta-mbrahma̭ punīmahe | indra̭-ssunī॒tī sa॒ha mā̭ punātu | soma̭-ssva॒styā varṷṇa-ssa॒mīcyā᳚ | ya॒mo rājā᳚ pramṛ॒ṇābhiḥ̭ punātumā | jā॒tavḙdā mo॒rjaya̭ntyā punātu | o-mbhūrbhuva॒ssuvaḥ̭ || 129 ||
(tai. brā. 3.5.11.1)
tacchaṃ॒~yorā vṛ̭ṇīmahe | gā॒tuṃ-ya~॒jñāya̭ | gā॒tuṃ-ya~॒jñapa̭taye | daivī᳚sva॒sti-ra̭stunaḥ | sva॒sti-rmānṷṣebhyaḥ | ū॒rdhva-ñji̭gātu bheṣa॒jam | śanno̭ astu dvi॒pade᳚ | śañcatṷṣpade || 130 (36) ||
oṃ śānti॒-śśānti॒-śśāntiḥ̭ ||
41 āyuṣya sūktaṃ
yo brahmābrahmaṇa ujjabhāra prāṇèśvaraḥ (yo brahmā brahmaṇa ujjahāra prāṇai-śśiraḥ) kṛttivāsāḥ pinākī |
īśāno devassana āyurdadhātu tasmai juhomi haviṣā ghṛtena || 1 ||
vibhrājamāna-ssarirasya maddhyād rocamāno gharmarucirya āgāt |
sa mṛtyupāśā-napanudya ghorā-nihāyuṣeṇo ghṛtamattu devaḥ || 2 ||
brahmajyotir brahmapatnīṣu garbhaṃ-ya~mādadhā-tpururūpa-ñjayantam |
suvarṇarambha-graha-markamarcya-ntamāyuṣe vardhayāmo ghṛtena || 3 ||
śriyaṃ-la~kṣmī-maupalāṃ ambiṅkā-ṅgāṃ ṣaṣṭīñca yāmindrasenetyudāhuḥ |
tāṃ-vi~dyā-mbrahmayonigṃ sarūpā-mihāyuṣe tarpayāmo ghṛtena || 4 ||
dākṣāyaṇya-ssarvayonya ssuyonya-ssahasraśo viśva rūpā virūpāḥ |
sasūnava-ssapataya-ssayūthyā āyuṣeṇo ghṛtamida-ñjuṣantām || 5 ||
divyā gaṇā bahurūpāḥ purāṇā āyuśchido naḥ pramathnantu vīrān |
tebhyo juhomi bahudhā ghṛtena mā naḥ prajāgṃ rīriṣo mota vīrān || 6 ||
ekaḥ purastāt ya ida-mbabhūva yato babhūva bhuvanasya gopāḥ |
yamapyeti bhuvanagṃ sāmparāye sa no havir ghṛta-mihāyuṣe'ttu devaḥ || 7 ||
vasū-nrudrānā-dityā-nmaruto'tha sāddhyān ṛbhūn yakṣā-ngandharvāgṃśca pitṛgṃśca viśvān |
bhṛgūn-thsarpāgṃścā-ṅgigaraso'tha sarvā-nghṛtagṃ hutvā svāyuṣyā mahayāma śaśvat || 8 ||
viṣṇo॒ tvanno॒ anta̭ma॒-śśarma̭yaccha sahantya |
prate॒ dhārā̭ madhu॒ścuta॒ uthsa̭nduhrate॒ akṣi̭tam || (tai. saṃ. 3.1.10) ||
namo brahmaṇe namo astvagnaye namah pṛthivyai namah òṣadhībhyaḥ |
namo vāce namo vācaspata̭ye namo viṣṇave bṛhate karomi || (tai. ara. 2.1.2) ||
(eva-ntriḥ)
yadakṣarapadabhraṣṭa-mmātrāhīna-ntu yadbhavet |
tatsarva-ṅkṣamyatā-ndeva nārāyaṇa namo'stute ||
visarga bindu mātrāṇi padapādākṣarāṇi ca |
nyūnātiriktaṃ-ya~tkiñcidabhigīrbhirudīryatè ||
ā॒bhir gī॒rbhir yadato̭na ū॒namāpyā̭yaya harivo॒ vardha̭mānaḥ |
ya॒dā sto॒tṛbhyo॒ mahi̭ go॒trā ru॒jāsi̭ bhūyiṣṭha॒bhājo॒ adha̭te śyāma |
brahma॒ prāvā̭diṣma॒ tanno॒ māhā̭sīt |
oṃ śānti॒-śśānti॒-śśāntiḥ̭ || (tai. ara. 4.4.2)
hariḥ om | śrīkṛṣṇārpaṇamastu ||
o-ntatsat brahmārpaṇamastu ||
ityudakaśāntimantrāḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Bengali script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.