1.3 - Devasya Tva Savituh Prasave - Krishna Yajurveda Taittiriya Samhita Pathah — Bengali Script

কৃষ্ণ যজুর্বেদীয তৈত্তিরীয সংহিতাযা-ম্প্রথমকাণ্ডে তৃতীযঃ প্রশ্নঃ - অগ্নিষ্টোমে পশুঃ

ও-ন্নমঃ পরমাত্মনে, শ্রী মহাগণপতযে নমঃ,

শ্রী গুরুভ্যো নমঃ । হ॒রিঃ॒ ওম্ ॥

দে॒বস্য॑ ত্বা সবি॒তুঃ প্র॑স॒বে᳚-ঽশ্বিনো᳚-র্বা॒হুভ্যা᳚-ম্পূ॒ষ্ণো হস্তা᳚ভ্যা॒মা দ॒দে-ঽভ্রি॑রসি॒ নারি॑রসি॒ পরি॑লিখিত॒গ্ং॒ রক্ষঃ॒ পরি॑লিখিতা॒ অরা॑তয ই॒দম॒হগ্ং রক্ষ॑সো গ্রী॒বা অপি॑ কৃন্তামি॒ যো᳚-ঽস্মা-ন্দ্বেষ্টি॒ য-ঞ্চ॑ ব॒য-ন্দ্বি॒ষ্ম ই॒দম॑স্য গ্রী॒বা অপি॑ কৃন্তামি দি॒বে ত্বা॒-ঽন্তরি॑ক্ষায ত্বা পৃথি॒ব্যৈ ত্বা॒ শুন্ধ॑তাং-লোঁ॒কঃ পি॑তৃ॒ষদ॑নো॒ যবো॑-ঽসি য॒বযা॒স্ম-দ্দ্বেষো॑ [য॒বযা॒স্ম-দ্দ্বেষঃ॑, য॒বযারা॑তীঃ] 1

য॒বযারা॑তীঃ পিতৃ॒ণাগ্ং সদ॑নম॒স্যুদ্দিবগ্গ্॑ স্তভা॒না-ঽন্তরি॑ক্ষ-ম্পৃণ পৃথি॒বী-ন্দৃগ্ং॑হ দ্যুতা॒নস্ত্বা॑ মারু॒তো মি॑নোতু মি॒ত্রাবরু॑ণযো-র্ধ্রু॒বেণ॒ ধর্ম॑ণা ব্রহ্ম॒বনি॑-ন্ত্বা ক্ষত্র॒বনিগ্ং॑ সুপ্রজা॒বনিগ্ং॑ রাযস্পোষ॒বনি॒-ম্পর্যূ॑হামি॒ ব্রহ্ম॑ দৃগ্ংহ ক্ষ॒ত্র-ন্দৃগ্ং॑হ প্র॒জা-ন্দৃগ্ং॑হ রা॒যস্পোষ॑-ন্দৃগ্ংহ ঘৃ॒তেন॑ দ্যাবাপৃথিবী॒ আ পৃ॑ণেথা॒মিন্দ্র॑স্য॒ সদো॑-ঽসি বিশ্বজ॒নস্য॑ ছা॒যা পরি॑ ত্বা গির্বণো॒ গির॑ ই॒মা ভ॑বন্তু বি॒শ্বতো॑ বৃ॒দ্ধাযু॒মনু॒ বৃদ্ধ॑যো॒ জুষ্টা॑ ভবন্তু॒ জুষ্ট॑য॒ ইন্দ্র॑স্য॒ স্যূর॒সীন্দ্র॑স্য ধ্রু॒বম॑স্যৈ॒ন্দ্রম॒সীন্দ্রা॑য ত্বা ॥ 2 ॥

(দ্বেষ॑ - ই॒মা - অ॒ষ্টাদ॑শ চ ) (অ. 1)

র॒ক্ষো॒হণো॑ বলগ॒হনো॑ বৈষ্ণ॒বা-ন্খ॑নামী॒দম॒হ-ন্তং-বঁ॑ল॒গমুদ্ব॑পামি॒ য-ন্নঃ॑ সমা॒নো যমস॑মানো নিচ॒খানে॒দমে॑ন॒মধ॑র-ঙ্করোমি॒ যো নঃ॑ সমা॒নো যো-ঽস॑মানো-ঽরাতী॒যতি॑ গায॒ত্রেণ॒ ছন্দ॒সা-ঽব॑বাঢো বল॒গঃ কিমত্র॑ ভ॒দ্র-ন্তন্নৌ॑ স॒হ বি॒রাড॑সি সপত্ন॒হা স॒ম্রাড॑সি ভ্রাতৃব্য॒হা স্ব॒রাড॑স্যভিমাতি॒হা বি॑শ্বা॒রাড॑সি॒ বিশ্বা॑সা-ন্না॒ষ্ট্রাণাগ্ং॑ হ॒ন্তা [হ॒ন্তা, র॒ক্ষো॒হণো॑] 3

র॑ক্ষো॒হণো॑ বলগ॒হনঃ॒ প্রোক্ষা॑মি বৈষ্ণ॒বা-ন্র॑ক্ষো॒হণো॑ বলগ॒হনো-ঽব॑ নযামি বৈষ্ণ॒বান্ যবো॑-ঽসি য॒বযা॒স্ম-দ্দ্বেষো॑ য॒বযারা॑তী রক্ষো॒হণো॑ বলগ॒হনো-ঽব॑ স্তৃণামি বৈষ্ণ॒বা-ন্র॑ক্ষো॒হণো॑ বলগ॒হনো॒-ঽভি জু॑হোমি বৈষ্ণ॒বা-ন্র॑ক্ষো॒হণৌ॑ বলগ॒হনা॒বুপ॑ দধামি বৈষ্ণ॒বী র॑ক্ষো॒হণৌ॑ বলগ॒হনৌ॒ পর্যূ॑হামি বৈষ্ণ॒বী র॑ক্ষো॒হণৌ॑ বলগ॒হনৌ॒ পরি॑ স্তৃণামি বৈষ্ণ॒বী র॑ক্ষো॒হণৌ॑ বলগ॒হনৌ॑ বৈষ্ণ॒বী বৃ॒হন্ন॑সি বৃ॒হদ্গ্রা॑বা বৃহ॒তীমিন্দ্রা॑য॒ বাচং॑-বঁদ ॥ 4 ॥

( হ॒ন্তে-ন্দ্রা॑য॒ দ্বে চ॑ ) (অ. 2)

বি॒ভূর॑সি প্র॒বাহ॑ণো॒ বহ্নি॑রসি হব্য॒বাহ॑ন-শ্শ্বা॒ত্রো॑-ঽসি॒ প্রচে॑তাস্তু॒থো॑-ঽসি বি॒শ্ববে॑দা উ॒শিগ॑সি ক॒বিরঙ্ঘা॑রিরসি॒ বম্ভা॑রিরব॒স্যুর॑সি॒ দুব॑স্বাঞ্ছু॒ন্ধ্যূর॑সি মার্জা॒লীযঃ॑ স॒ম্রাড॑সি কৃ॒শানুঃ॑ পরি॒ষদ্যো॑-ঽসি॒ পব॑মানঃ প্র॒তক্বা॑-ঽসি॒ নভ॑স্বা॒নস॑ম্মৃষ্টো-ঽসি হব্য॒সূদ॑ ঋ॒তধা॑মা-ঽসি॒ সুবর্জ্যোতি॒-র্ব্রহ্ম॑জ্যোতিরসি॒ সুব॑র্ধামা॒-ঽজো᳚ ঽস্যেক॑পা॒দহি॑রসি বু॒দ্ধ্নিযো॒ রৌদ্রে॒ণানী॑কেন পা॒হি মা᳚-ঽগ্নে পিপৃ॒হি মা॒ মা মা॑ হিগ্ংসীঃ ॥ 5 ॥

(অনী॑কেনা॒-ষ্টৌ চ॑) (অ. 3)

ত্বগ্ং সো॑ম তনূ॒কৃদ্ভ্যো॒ দ্বেষো᳚ভ্যো॒-ঽন্যকৃ॑তেভ্য উ॒রু য॒ন্তা-ঽসি॒ বরূ॑থ॒গ্গ্॒ স্বাহা॑ জুষা॒ণো অ॒প্তুরাজ্য॑স্য বেতু॒ স্বাহা॒-ঽযন্নো॑ অ॒গ্নির্বরি॑বঃ কৃণোত্ব॒য-ম্মৃধঃ॑ পু॒র এ॑তু প্রভি॒ন্দন্ন্ । অ॒যগ্ং শত্রূ᳚ঞ্জযতু॒ জর্হৃ॑ষাণো॒-ঽযং-বাঁজ॑-ঞ্জযতু॒ বাজ॑সাতৌ । উ॒রু বি॑ষ্ণো॒ বি ক্র॑মস্বো॒রু ক্ষযা॑য নঃ কৃধি । ঘৃ॒ত-ঙ্ঘৃ॑তযোনে পিব॒ প্রপ্র॑ য॒জ্ঞপ॑তি-ন্তির । সোমো॑ জিগাতি গাতু॒বি- [গাতু॒বিত্, দে॒বানা॑মেতি] 6

দ্দে॒বানা॑মেতি নিষ্কৃ॒তমৃ॒তস্য॒ যোনি॑মা॒সদ॒মদি॑ত্যা॒-স্সদো॒-ঽস্যদি॑ত্যা॒-স্সদ॒ আ সী॑দৈ॒ষ বো॑ দেব সবিত॒-স্সোম॒স্তগ্ং র॑ক্ষদ্ধ্ব॒-ম্মা বো॑ দভদে॒তত্ত্বগ্ং সো॑ম দে॒বো দে॒বানুপা॑গা ই॒দম॒হ-ম্ম॑নু॒ষ্যো॑ মনু॒ষ্যা᳚ন্-থ্স॒হ প্র॒জযা॑ স॒হ রা॒যস্পোষে॑ণ॒ নমো॑ দে॒বেভ্যঃ॑ স্ব॒ধা পি॒তৃভ্য॑ ই॒দম॒হ-ন্নির্বরু॑ণস্য॒ পাশা॒-থ্সুব॑র॒ভি [ ] 7

বি খ্যে॑ষং-বৈঁশ্বান॒র-ঞ্জ্যোতি॒রগ্নে᳚ ব্রতপতে॒ ত্বং-ব্রঁ॒তানাং᳚-ব্রঁ॒তপ॑তিরসি॒ যা মম॑ ত॒নূস্ত্বয্যভূ॑দি॒যগ্ং সা মযি॒ যা তব॑ ত॒নূ-র্ময্যভূ॑দে॒ষা সা ত্বযি॑ যথায॒থ-ন্নৌ᳚ ব্রতপতে ব্র॒তিনো᳚-র্ব্র॒তানি॑ ॥ 8 ॥

(গা॒তু॒বিদ॒-ভ্যে-ক॑ত্রিগ্ংশচ্চ) (অ. 4)

অত্য॒ন্যানগা॒-ন্নান্যানুপা॑গাম॒র্বাক্ত্বা॒ পরৈ॑রবিদ-ম্প॒রো-ঽব॑রৈ॒স্ত-ন্ত্বা॑ জুষে বৈষ্ণ॒ব-ন্দে॑বয॒জ্যাযৈ॑ দে॒বস্ত্বা॑ সবি॒তা মদ্ধ্বা॑-ঽন॒ক্ত্বোষ॑ধে॒ ত্রায॑স্বৈন॒গ্গ্॒ স্বধি॑তে॒ মৈনগ্ং॑ হিগ্ংসী॒-র্দিব॒মগ্রে॑ণ॒ মা লে॑খীর॒ন্তরি॑ক্ষ॒-ম্মদ্ধ্যে॑ন॒ মা হিগ্ং॑সীঃ পৃথি॒ব্যা স-ম্ভ॑ব॒ বন॑স্পতে শ॒তব॑ল্শো॒ বি রো॑হ স॒হস্র॑বল্শা॒ বি ব॒যগ্ং রু॑হেম॒ য-ন্ত্বা॒-ঽযগ্গ্ স্বধি॑তি॒স্তেতি॑জানঃ প্রণি॒নায॑ মহ॒তে সৌভ॑গা॒যাচ্ছি॑ন্নো॒ রাযঃ॑ সু॒বীরঃ॑ ॥ 9 ॥

(যং-দশ॑ চ) (অ. 5)

পৃ॒থি॒ব্যৈ ত্বা॒ন্তরি॑ক্ষায ত্বা দি॒বে ত্বা॒ শুন্ধ॑তাং-লোঁ॒কঃ পি॑তৃ॒ষদ॑নো॒ যবো॑-ঽসি য॒বযা॒স্ম-দ্দ্বেষো॑ য॒বযারা॑তীঃ পিতৃ॒ণাগ্ং সদ॑নমসি স্বাবে॒শো᳚-ঽস্যগ্রে॒গা নে॑তৃ॒ণাং-বঁন॒স্পতি॒রধি॑ ত্বা স্থাস্যতি॒ তস্য॑ বিত্তা-দ্দে॒বস্ত্বা॑ সবি॒তা মদ্ধ্বা॑-ঽনক্তু সুপিপ্প॒লাভ্য॒-স্ত্বৌষ॑ধীভ্য॒ উদ্দিবগ্গ্॑ স্তভা॒না-ঽন্তরি॑ক্ষ-ম্পৃণ পৃথি॒বীমুপ॑রেণ দৃগ্ংহ॒ তে তে॒ ধামা᳚ন্যুশ্মসী [ধামা᳚ন্যুশ্মসি, গ॒মদ্ধ্যে॒ গাবো॒] 10

গ॒মদ্ধ্যে॒ গাবো॒ যত্র॒ ভূরি॑শৃঙ্গা অ॒যাসঃ॑ । অত্রাহ॒ তদু॑রুগা॒যস্য॒ বিষ্ণোঃ᳚ প॒রম-ম্প॒দমব॑ ভাতি॒ ভূরেঃ᳚ ॥ বিষ্ণোঃ॒ কর্মা॑ণি পশ্যত॒ যতো᳚ ব্র॒তানি॑ পস্প॒শে । ইন্দ্র॑স্য॒ যুজ্য॒-স্সখা᳚ ॥ ত-দ্বিষ্ণোঃ᳚ পর॒ম-ম্প॒দগ্ং সদা॑ পশ্যন্তি সূ॒রযঃ॑ । দি॒বীব॒ চক্ষু॒রাত॑তম্ ॥ ব্র॒হ্ম॒বনি॑-ন্ত্বা ক্ষত্র॒বনিগ্ং॑ সুপ্রজা॒বনিগ্ং॑ রাযস্পোষ॒বনি॒-ম্পর্যূ॑হামি॒ ব্রহ্ম॑ দৃগ্ংহ ক্ষ॒ত্র-ন্দৃগ্ং॑হ প্র॒জা-ন্দৃগ্ং॑হ রা॒যস্পোষ॑-ন্দৃগ্ংহ পরি॒বীর॑সি॒ পরি॑ ত্বা॒ দৈবী॒র্বিশো᳚ ব্যযন্তা॒-ম্পরী॒মগ্ং রা॒যস্পোষো॒ যজ॑মান-ম্মনু॒ষ্যা॑ অ॒ন্তরি॑ক্ষস্য ত্বা॒ সানা॒বব॑ গূহামি ॥ 11 ॥

(উ॒শ্ম॒সী॒-পোষ॒মে-কা॒ন্নবিগ্ং॑শ॒তিশ্চ॑) (অ. 6)

ই॒ষে ত্বো॑প॒বীর॒স্যুপো॑ দে॒বা-ন্দৈবী॒-র্বিশঃ॒ প্রাগু॒-র্বহ্নী॑রু॒শিজো॒ বৃহ॑স্পতে ধা॒রযা॒ বসূ॑নি হ॒ব্যা তে᳚ স্বদন্তা॒-ন্দেব॑ ত্বষ্ট॒র্বসু॑ রণ্ব॒ রেব॑তী॒ রম॑দ্ধ্ব-ম॒গ্নে-র্জ॒নিত্র॑মসি॒ বৃষ॑ণৌ স্থ উ॒র্বশ্য॑স্যা॒যুর॑সি পুরূ॒রবা॑ ঘৃ॒তেনা॒ক্তে বৃষ॑ণ-ন্দধাথা-ঙ্গায॒ত্র-ঞ্ছন্দো-ঽনু॒ প্র জা॑যস্ব॒ ত্রৈষ্টু॑ভ॒-ঞ্জাগ॑ত॒-ঞ্ছন্দো-ঽনু॒ প্র জা॑যস্ব॒ ভব॑ত- [ভব॑তম্, ন॒-স্সম॑নসৌ॒] 12

ন্ন॒-স্সম॑নসৌ॒ সমো॑কসাবরে॒পসৌ᳚ । মা য॒জ্ঞগ্ং হিগ্ং॑সিষ্ট॒-ম্মা য॒জ্ঞপ॑তি-ঞ্জাতবেদসৌ শি॒বৌ ভ॑বতম॒দ্য নঃ॑ ॥ অ॒গ্নাব॒গ্নিশ্চ॑রতি॒ প্রবি॑ষ্ট॒ ঋষী॑ণা-ম্পু॒ত্রো অ॑ধিরা॒জ এ॒ষঃ । স্বা॒হা॒কৃত্য॒ ব্রহ্ম॑ণা তে জুহোমি॒ মা দে॒বানা᳚-ম্মিথু॒যা ক॑র্ভাগ॒ধেয᳚ম্ ॥ 13 ॥

(ভব॑ত॒-মেক॑ত্রিগ্ংশচ্চ) (অ. 7)

আ দ॑দ ঋ॒তস্য॑ ত্বা দেবহবিঃ॒ পাশে॒না-ঽঽর॑ভে॒ ধর্ষা॒ মানু॑ষান॒দ্ভ্যস্ত্বৌষ॑ধীভ্যঃ॒ প্রোক্ষা᳚ম্য॒পা-ম্পে॒রুর॑সি স্বা॒ত্ত-ঞ্চি॒-থ্সদে॑বগ্ং হ॒ব্যমাপো॑ দেবী॒-স্স্বদ॑তৈন॒গ্ং॒ স-ন্তে᳚ প্রা॒ণো বা॒যুনা॑ গচ্ছতা॒গ্ং॒ সং-যঁজ॑ত্রৈ॒রঙ্গা॑নি॒ সং-যঁ॒জ্ঞপ॑তিরা॒শিষা॑ ঘৃ॒তেনা॒ক্তৌ প॒শু-ন্ত্রা॑যেথা॒গ্ং॒ রেব॑তী-র্য॒জ্ঞপ॑তি-ম্প্রিয॒ধা-ঽঽ বি॑শ॒তোরো॑ অন্তরিক্ষ স॒জূ-র্দে॒বেন॒ [স॒জূ-র্দে॒বেন॑, বাতে॑না॒-ঽস্য] 14

বাতে॑না॒-ঽস্য হ॒বিষ॒স্ত্মনা॑ যজ॒ সম॑স্য ত॒নুবা॑ ভব॒ বর্ষী॑যো॒ বর্ষী॑যসি য॒জ্ঞে য॒জ্ঞপতি॑-ন্ধাঃ পৃ॑থি॒ব্যা-স্স॒ম্পৃচঃ॑ পাহি॒ নম॑স্ত আতানা-ঽন॒র্বা প্রেহি॑ ঘৃ॒তস্য॑ কু॒ল্যামনু॑ স॒হ প্র॒জযা॑ স॒হ রা॒যস্পোষে॒ণা ঽঽপো॑ দেবী-শ্শুদ্ধাযুব-শ্শু॒দ্ধা যূ॒য-ন্দে॒বাগ্ং ঊ᳚ঢ্বগ্ং শু॒দ্ধা ব॒য-ম্পরি॑বিষ্টাঃ পরিবে॒ষ্টারো॑ বো ভূযাস্ম ॥ 15 ॥

(দে॒বন॒-চতু॑শ্চত্বারিগ্ংশচ্চ) (অ. 8)

বাক্ত॒ আ প্যা॑যতা-ম্প্রা॒ণস্ত॒ আ প্যা॑যতা॒-ঞ্চক্ষু॑স্ত॒ আ প্যা॑যতা॒গ্॒ শ্রোত্র॑-ন্ত॒ আ প্যা॑যতাং॒-যাঁ তে᳚ প্রা॒ণাঞ্ছুগ্জ॒গাম॒ যা চক্ষু॒র্যা শ্রোত্রং॒-যঁত্তে᳚ ক্রূ॒রং-যঁদাস্থি॑ত॒-ন্তত্ত॒ আ প্যা॑যতা॒-ন্তত্ত॑ এ॒তেন॑ শুন্ধতা॒-ন্নাভি॑স্ত॒ আ প্যা॑যতা-ম্পা॒যুস্ত॒ আ প্যা॑যতাগ্ং শু॒দ্ধাশ্চ॒রিত্রা॒-শ্শম॒দ্ভ্য- [ম॒ধ্ভ্যঃ, শমোষ॑ধীভ্য॒-শ্শং] 16

শ্শমোষ॑ধীভ্য॒-শ্শ-ম্পৃ॑থি॒ব্যৈ শমহো᳚ভ্যা॒-মোষ॑ধে॒ ত্রায॑স্বৈন॒গ্গ্॒ স্বধি॑তে॒ মৈনগ্ং॑ হিগ্ংসী॒ রক্ষ॑সা-ম্ভা॒গো॑-ঽসী॒দম॒হগ্ং রক্ষো॑-ঽধ॒ম-ন্তমো॑ নযামি॒ যো᳚-ঽস্মা-ন্দ্বেষ্টি॒ য-ঞ্চ॑ ব॒য-ন্দ্বি॒ষ্ম ই॒দমে॑নমধ॒ম-ন্তমো॑ নযামী॒ষে ত্বা॑ ঘৃ॒তেন॑ দ্যাবাপৃথিবী॒ প্রোর্ণ্বা॑থা॒-মচ্ছি॑ন্নো॒ রাযঃ॑ সু॒বীর॑ উ॒র্ব॑ন্তরি॑ক্ষ॒মন্বি॑হি॒ বাযো॒ বীহি॑ স্তো॒কানা॒গ্॒ স্বাহো॒র্ধ্বন॑ভস-ম্মারু॒ত-ঙ্গ॑চ্ছতম্ ॥ 17 ॥

(অ॒দ্ভ্যো-বীহি॒-পঞ্চ॑ চ) (অ. 9)

স-ন্তে॒ মন॑সা॒ মনঃ॒ স-ম্প্রা॒ণেন॑ প্রা॒ণো জুষ্ট॑-ন্দে॒বেভ্যো॑ হ॒ব্য-ঙ্ঘৃ॒তব॒-থ্স্বাহৈ॒ন্দ্রঃ প্রা॒ণো অঙ্গে॑অঙ্গে॒ নি দে᳚দ্ধ্যদৈ॒ন্দ্রো॑ ঽপা॒নো অঙ্গে॑অঙ্গে॒ বি বো॑ভুব॒দ্দেব॑ ত্বষ্ট॒র্ভূরি॑ তে॒ সগ্ংস॑মেতু॒ বিষু॑রূপা॒ য-থ্সল॑ক্ষ্মাণো॒ ভব॑থ দেব॒ত্রা যন্ত॒মব॑সে॒ সখা॒যো-ঽনু॑ ত্বা মা॒তা পি॒তরো॑ মদন্তু॒ শ্রীর॑স্য॒গ্নিস্ত্বা᳚ শ্রীণা॒ত্বাপ॒-স্সম॑রিণ॒ন্ বাত॑স্য [ ] 18

ত্বা॒ ধ্রজ্যৈ॑ পূ॒ষ্ণো রগ্গ্হ্যা॑ অ॒পামোষ॑ধীনা॒গ্ং॒ রোহি॑ষ্যৈ ঘৃ॒ত-ঙ্ঘৃ॑তপাবানঃ পিবত॒ বসাং᳚-বঁসাপাবানঃ পিবতা॒-ঽন্তরি॑ক্ষস্য হ॒বির॑সি॒ স্বাহা᳚ ত্বা॒-ঽন্তরি॑ক্ষায॒ দিশঃ॑ প্র॒দিশ॑ আ॒দিশো॑ বি॒দিশ॑ উ॒দ্দিশ॒-স্স্বাহা॑ দি॒গ্ভ্যো নমো॑ দি॒গ্ভ্যঃ ॥ 19 ॥

(বা॑তস্যা॒-ষ্টাবিগ্ং॑শতিশ্চ) (অ. 10)

স॒মু॒দ্র-ঙ্গ॑চ্ছ॒ স্বাহা॒-ঽন্তরি॑ক্ষ-ঙ্গচ্ছ॒ স্বাহা॑ দে॒বগ্ং স॑বি॒তার॑-ঙ্গচ্ছ॒ স্বাহা॑-ঽহোরা॒ত্রে গ॑চ্ছ॒ স্বাহা॑ মি॒ত্রাবরু॑ণৌ গচ্ছ॒ স্বাহা॒ সোম॑-ঙ্গচ্ছ॒ স্বাহা॑ য॒জ্ঞ-ঙ্গ॑চ্ছ॒ স্বাহা॒ ছন্দাগ্ং॑সি গচ্ছ॒ স্বাহা॒ দ্যাবা॑পৃথি॒বী গ॑চ্ছ॒ স্বাহা॒ নভো॑ দি॒ব্য-ঙ্গ॑চ্ছ॒ স্বাহা॒-ঽগ্নিং-বৈঁ᳚শ্বান॒র-ঙ্গ॑চ্ছ॒ স্বাহা॒-ঽদ্ভ্যস্ত্বৌষ॑ধীভ্যো॒ মনো॑ মে॒ হার্দি॑ যচ্ছ ত॒নূ-ন্ত্বচ॑-ম্পু॒ত্র-ন্নপ্তা॑রমশীয॒ শুগ॑সি॒ তম॒ভি শো॑চ॒ যো᳚-ঽস্মা-ন্দ্বেষ্টি॒ য-ঞ্চ॑ ব॒য-ন্দ্বি॒ষ্মো ধাম্নো॑ধাম্নো রাজন্নি॒তো ব॑রুণ নো মুঞ্চ॒ যদাপো॒ অঘ্নি॑যা॒ বরু॒ণেতি॒ শপা॑মহে॒ ততো॑ বরুণ নো মুঞ্চ ॥ 20

(অ॒সি॒-ষড্বিগ্ং॑শতিশ্চ ) (অ. 11)

হ॒বিষ্ম॑তীরি॒মা আপো॑ হ॒বিষ্মা᳚-ন্দে॒বো অ॑দ্ধ্ব॒রো হ॒বিষ্মা॒গ্ং॒ আ বি॑বাসতি হ॒বিষ্মাগ্ং॑ অস্তু॒ সূর্যঃ॑ ॥ অ॒গ্নের্বো ঽপ॑ন্নগৃহস্য॒ সদ॑সি সাদযামি সু॒ম্নায॑ সুম্নিনী-স্সু॒ম্নে মা॑ ধত্তেন্দ্রাগ্নি॒যো-র্ভা॑গ॒ধেযী᳚-স্স্থ মি॒ত্রাবরু॑ণযো-র্ভাগ॒ধেযী᳚-স্স্থ॒ বিশ্বে॑ষা-ন্দে॒বানা᳚-ম্ভাগ॒ধেযী᳚-স্স্থ য॒জ্ঞে জা॑গৃত ॥ 21 ॥

(হ॒বিষ্ম॑তী॒-শ্চতু॑স্ত্রিগ্ংশত্) (অ. 12)

হৃ॒দে ত্বা॒ মন॑সে ত্বা দি॒বে ত্বা॒ সূর্যা॑য ত্বো॒র্ধ্বমি॒মম॑দ্ধ্ব॒র-ঙ্কৃ॑ধি দি॒বি দে॒বেষু॒ হোত্রা॑ যচ্ছ॒ সোম॑ রাজ॒ন্নেহ্যব॑ রোহ॒ মা ভের্মা সং-বিঁ॑ক্থা॒ মা ত্বা॑ হিগ্ংসিষ-ম্প্র॒জাস্ত্বমু॒পাব॑রোহ প্র॒জাস্ত্বামু॒পাব॑রোহন্তু শৃ॒ণোত্ব॒গ্নি-স্স॒মিধা॒ হব॑-ম্মে শৃ॒ণ্বন্ত্বাপো॑ ধি॒ষণা᳚শ্চ দে॒বীঃ । শৃ॒ণোত॑ গ্রাবাণো বি॒দুষো॒ নু [ ] 22

য॒জ্ঞগ্ং শৃ॒ণোতু॑ দে॒ব-স্স॑বি॒তা হব॑-ম্মে । দেবী॑রাপো অপা-ন্নপা॒দ্য ঊ॒র্মির্হ॑বি॒ষ্য॑ ইন্দ্রি॒যাবা᳚-ন্ম॒দিন্ত॑ম॒স্ত-ন্দে॒বেভ্যো॑ দেব॒ত্রা ধ॑ত্ত শু॒ক্রগ্ং শু॑ক্র॒পেভ্যো॒ যেষা᳚-ম্ভা॒গ-স্স্থ স্বাহা॒ কার্ষি॑র॒স্যপা॒-ঽপা-ম্মৃ॒দ্ধ্রগ্ং স॑মু॒দ্রস্য॒ বো-ঽক্ষি॑ত্যা॒ উন্ন॑যে । যম॑গ্নে পৃ॒থ্সু মর্ত্য॒মাবো॒ বাজে॑ষু॒ য-ঞ্জু॒নাঃ । স যন্তা॒ শশ্ব॑তী॒রিষঃ॑ ॥ 23 ॥

( নু-স॒প্তচ॑ত্বারিগ্ংশচ্চ) (অ. 13)

ত্বম॑গ্নে রু॒দ্রো অসু॑রো ম॒হো দি॒বস্ত্বগ্ং শর্ধো॒ মারু॑ত-ম্পৃ॒ক্ষ ঈ॑শিষে । ত্বং-বাঁতৈ॑ররু॒ণৈর্যা॑সি শঙ্গ॒যস্ত্ব-ম্পূ॒ষা বি॑ধ॒তঃ পা॑সি॒ নুত্মনা᳚ ॥ আ বো॒ রাজা॑নমদ্ধ্ব॒রস্য॑ রু॒দ্রগ্ং হোতা॑রগ্ং সত্য॒যজ॒গ্ং॒ রোদ॑স্যোঃ । অ॒গ্নি-ম্পু॒রা ত॑নযি॒ত্নো র॒চিত্তা॒দ্ধির॑ণ্যরূপ॒মব॑সে কৃণুদ্ধ্বম্ ॥ অ॒গ্নির্হোতা॒ নি ষ॑সাদা॒ যজী॑যানু॒পস্থে॑ মা॒তু-স্সু॑র॒ভাবু॑ লো॒কে । যুবা॑ ক॒বিঃ পু॑রুনি॒ষ্ঠ [পু॑রুনি॒ষ্ঠঃ, ঋ॒তাবা॑ ধ॒র্তা] 24

ঋ॒তাবা॑ ধ॒র্তা কৃ॑ষ্টী॒নামু॒ত মদ্ধ্য॑ ই॒দ্ধঃ ॥সা॒দ্ধ্বীম॑ক-র্দে॒ববী॑তি-ন্নো অ॒দ্য য॒জ্ঞস্য॑ জি॒হ্বাম॑বিদাম॒ গুহ্যা᳚ম্ । স আযু॒রা-ঽগা᳚-থ্সুর॒ভির্বসা॑নো ভ॒দ্রাম॑ক-র্দে॒বহূ॑তি-ন্নো অ॒দ্য ॥ অক্র॑ন্দদ॒গ্নি-স্স্ত॒নয॑ন্নিব॒ দ্যৌঃ, ক্ষামা॒ রেরি॑হদ্বী॒রুধঃ॑ সম॒ঞ্জন্ন্ । স॒দ্যো জ॑জ্ঞা॒নো বি হীমি॒দ্ধো অখ্য॒দা রোদ॑সী ভা॒নুনা॑ ভাত্য॒ন্তঃ ॥ ত্বে বসূ॑নি পুর্বণীক [পুর্বণীক, হো॒ত॒র্দো॒ষা] 25

হোতর্দো॒ষা বস্তো॒রেরি॑রে য॒জ্ঞিযা॑সঃ । ক্ষামে॑ব॒ বিশ্বা॒ ভুব॑নানি॒ যস্মি॒ন্-থ্সগ্ং সৌভ॑গানি দধি॒রে পা॑ব॒কে ॥ তুভ্য॒-ন্তা অ॑ঙ্গিরস্তম॒ বিশ্বা᳚-স্সুক্ষি॒তযঃ॒ পৃথ॑ক্ । অগ্নে॒ কামা॑য যেমিরে ॥ অ॒শ্যাম॒ ত-ঙ্কাম॑মগ্নে॒ তবো॒ত্য॑শ্যাম॑ র॒যিগ্ং র॑যিব-স্সু॒বীর᳚ম্ । অ॒শ্যাম॒ বাজ॑ম॒ভি বা॒জয॑ন্তো॒ ঽশ্যাম॑ দ্যু॒ম্নম॑জরা॒জর॑-ন্তে ॥শ্রেষ্ঠং॑-যঁবিষ্ঠ ভার॒তাগ্নে᳚ দ্যু॒মন্ত॒মা ভ॑র ॥ 26 ॥

বসো॑ পুরু॒স্পৃহগ্ং॑ র॒যিম্ ॥ স শ্বি॑তা॒নস্ত॑ন্য॒তূ রো॑চন॒স্থা অ॒জরে॑ভি॒-র্নান॑দদ্ভি॒র্যবি॑ষ্ঠঃ । যঃ পা॑ব॒কঃ পু॑রু॒তমঃ॑ পু॒রূণি॑ পৃ॒থূন্য॒গ্নির॑নু॒যাতি॒ ভর্বন্ন্॑ ॥ আযু॑ষ্টে বি॒শ্বতো॑ দধদ॒যম॒গ্নি-র্বরে᳚ণ্যঃ । পুন॑স্তে প্রা॒ণ আ-ঽয॑তি॒ পরা॒ যক্ষ্মগ্ং॑ সুবামি তে ॥ আ॒যু॒র্দা অ॑গ্নে হ॒বিষো॑ জুষা॒ণো ঘৃ॒তপ্র॑তীকো ঘৃ॒তযো॑নিরেধি । ঘৃ॒ত-ম্পী॒ত্বা মধু॒ চারু॒ গব্য॑-ম্পি॒তেব॑ পু॒ত্রম॒ভি [পু॒ত্রম॒ভি, র॒ক্ষ॒তা॒দি॒মম্] 27

র॑ক্ষতাদি॒মম্ । তস্মৈ॑ তে প্রতি॒হর্য॑তে॒ জাত॑বেদো॒ বিচ॑র্ষণে । অগ্নে॒ জনা॑মি সুষ্টু॒তিম্ ॥ দি॒বস্পরি॑ প্রথ॒ম-ঞ্জ॑জ্ঞে অ॒গ্নির॒স্ম-দ্দ্বি॒তীয॒-ম্পরি॑ জা॒তবে॑দাঃ । তৃ॒তীয॑ম॒ফ্সু নৃ॒মণা॒ অজ॑স্র॒মিন্ধা॑ন এন-ঞ্জরতে স্বা॒ধীঃ ॥ শুচিঃ॑ পাবক॒ বন্দ্যো-ঽগ্নে॑ বৃ॒হদ্বি রো॑চসে । ত্ব-ঙ্ঘৃ॒তেভি॒রাহু॑তঃ ॥ দৃ॒শা॒নো রু॒ক্ম উ॒র্ব্যা ব্য॑দ্যৌ-দ্দু॒র্মর্ষ॒মাযুঃ॑ শ্রি॒যে রু॑চা॒নঃ । অ॒গ্নির॒মৃতো॑ অভব॒দ্বযো॑ভি॒- [অভব॒দ্বযো॑ভিঃ, যদে॑নং॒] 28

-র্যদে॑ন॒-ন্দ্যৌরজ॑নয-থ্সু॒রেতাঃ᳚ ॥ আ যদি॒ষে নৃ॒পতি॒-ন্তেজ॒ আন॒ট্ছুচি॒ রেতো॒ নিষি॑ক্ত॒-ন্দ্যৌর॒ভীকে᳚ । অ॒গ্নি-শ্শর্ধ॑মনব॒দ্যং-যুঁবা॑নগ্গ্ স্বা॒ধিয॑-ঞ্জনয-থ্সূ॒দয॑চ্চ ॥ স তেজী॑যসা॒ মন॑সা॒ ত্বোত॑ উ॒ত শি॑ক্ষ স্বপ॒ত্যস্য॑ শি॒ক্ষোঃ । অগ্নে॑ রা॒যো নৃত॑মস্য॒ প্রভূ॑তৌ ভূ॒যাম॑ তে সুষ্টু॒তয॑শ্চ॒ বস্বঃ॑ ॥ অগ্নে॒ সহ॑ন্ত॒মা ভ॑র দ্যু॒ম্নস্য॑ প্রা॒সহা॑ র॒যিম্ । বিশ্বা॒ য- [বিশ্বা॒ যঃ, চ॒র্॒ষ॒ণীর॒ভ্যা॑সা বাজে॑ষু] 29

শ্চ॑র্॒ষ॒ণীর॒ভ্যা॑সা বাজে॑ষু সা॒সহ॑ত্ ॥ তম॑গ্নে পৃতনা॒সহগ্ং॑ র॒যিগ্ং স॑হস্ব॒ আ ভ॑র । ত্বগ্ং হি স॒ত্যো অদ্ভু॑তো দা॒তা বাজ॑স্য॒ গোম॑তঃ ॥ উ॒ক্ষান্না॑য ব॒শান্না॑য॒ সোম॑পৃষ্ঠায বে॒ধসে᳚ । স্তোমৈ᳚-র্বিধেমা॒-ঽগ্নযে᳚ ॥ ব॒দ্মা হি সূ॑নো॒ অস্য॑দ্ম॒সদ্বা॑ চ॒ক্রে অ॒গ্নি-র্জ॒নুষা ঽজ্মা-ঽন্ন᳚ম্ । স ত্ব-ন্ন॑ ঊর্জসন॒ ঊর্জ॑-ন্ধা॒ রাজে॑ব জেরবৃ॒কে ক্ষে᳚ষ্য॒ন্তঃ ॥ অগ্ন॒ আযূগ্ং॑ষি [অগ্ন॒ আযূগ্ং॑ষি, প॒ব॒স॒ আ] 30

পবস॒ আ সু॒বোর্জ॒মিষ॑-ঞ্চ নঃ । আ॒রে বা॑ধস্ব দু॒চ্ছুনা᳚ম্ ॥ অগ্নে॒ পব॑স্ব॒ স্বপা॑ অ॒স্মে বর্চঃ॑ সু॒বীর্য᳚ম্ । দধ॒ত্পোষগ্ং॑ র॒যি-ম্মযি॑ ॥ অগ্নে॑ পাবক রো॒চিষা॑ ম॒ন্দ্রযা॑ দেব জি॒হ্বযা᳚ । আ দে॒বান্. ব॑ক্ষি॒ যক্ষি॑ চ ॥ স নঃ॑ পাবক দীদি॒বো-ঽগ্নে॑ দে॒বাগ্ং ই॒হা ব॑হ । উপ॑ য॒জ্ঞগ্ং হ॒বিশ্চ॑ নঃ ॥ অ॒গ্নি-শ্শুচি॑ব্রততম॒-শ্শুচি॒-র্বিপ্র॒-শ্শুচিঃ॑ ক॒বিঃ । শুচী॑ রোচত॒ আহু॑তঃ ॥ উদ॑গ্নে॒ শুচ॑য॒স্তব॑ শু॒ক্রা ভ্রাজ॑ন্ত ঈরতে । তব॒ জ্যোতীগ্॑ষ্য॒র্চযঃ॑ ॥ 31 ॥

(পু॒রু॒নি॒ষ্ঠঃ-পু॑র্বণীক-ভরা॒-ঽভি-বযো॑ভি॒-র্য-আযূগ্ং॑ষি॒ -বিপ্র॒-শ্শুচি॒-শ্চতু॑র্দশ চ) (অ. 14)

(দে॒বস্য॑ - রক্ষো॒হণো॑ - বি॒ভূ-স্ত্বগ্ং সো॒মা - ঽত্য॒ন্যানগাং᳚ - পৃথি॒ব্যা - ই॒ষে ত্বা - ঽঽদ॑দে॒ - বাক্ত॒-সন্তে॑ - সমু॒দ্রগ্ং - হ॒বিষ্ম॑তীর্-হৃ॒দে - ত্বম॑গ্নে রু॒দ্র - শ্চতু॑র্দশ)

(দে॒বস্য॑ - গ॒মধ্যে॑ - হ॒বিষ্ম॑তীঃ - পবস॒ - এক॑ত্রিগ্ংশত্)

(দে॒বস্যা॒, র্চযঃ॑)

॥ হরিঃ॑ ওম্ ॥

॥ কৃষ্ণ যজুর্বেদীয তৈত্তিরীয সংহিতাযা-ম্প্রথমকাণ্ডে তৃতীযঃ প্রশ্ন-স্সমাপ্তঃ ॥

Roman (IAST) Transliteration

kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya saṃhitāyā-mprathamakāṇḍe tṛtīyaḥ praśnaḥ - agniṣṭome paśuḥ

o-nnamaḥ paramātmane, śrī mahāgaṇapataye namaḥ,

śrī gurubhyo namaḥ | ha॒riḥ॒ om ||

de॒vasya̭ tvā savi॒tuḥ pra̭sa॒ve᳚-'śvino᳚-rbā॒hubhyā᳚-mpū॒ṣṇo hastā᳚bhyā॒mā da॒de-'bhri̭rasi॒ nāri̭rasi॒ pari̭likhita॒gṃ॒ rakṣaḥ॒ pari̭likhitā॒ arā̭taya i॒dama॒hagṃ rakṣa̭so grī॒vā api̭ kṛntāmi॒ yo᳚-'smā-ndveṣṭi॒ ya-ñca̭ va॒ya-ndvi॒ṣma i॒dama̭sya grī॒vā api̭ kṛntāmi di॒ve tvā॒-'ntari̭kṣāya tvā pṛthi॒vyai tvā॒ śundha̭tāṃ-lo~॒kaḥ pi̭tṛ॒ṣada̭no॒ yavo̭-'si ya॒vayā॒sma-ddveṣo̭ [ya॒vayā॒sma-ddveṣaḥ̭, ya॒vayārā̭tīḥ] 1

ya॒vayārā̭tīḥ pitṛ॒ṇāgṃ sada̭nama॒syuddivagg̭ stabhā॒nā-'ntari̭kṣa-mpṛṇa pṛthi॒vī-ndṛgṃ̭ha dyutā॒nastvā̭ māru॒to mi̭notu mi॒trāvarṷṇayo-rdhru॒veṇa॒ dharma̭ṇā brahma॒vani̭-ntvā kṣatra॒vanigṃ̭ suprajā॒vanigṃ̭ rāyaspoṣa॒vani॒-mparyṷ̄hāmi॒ brahma̭ dṛgṃha kṣa॒tra-ndṛgṃ̭ha pra॒jā-ndṛgṃ̭ha rā॒yaspoṣa̭-ndṛgṃha ghṛ॒tena̭ dyāvāpṛthivī॒ ā pṛ̭ṇethā॒mindra̭sya॒ sado̭-'si viśvaja॒nasya̭ chā॒yā pari̭ tvā girvaṇo॒ gira̭ i॒mā bha̭vantu vi॒śvato̭ vṛ॒ddhāyu॒manu॒ vṛddha̭yo॒ juṣṭā̭ bhavantu॒ juṣṭa̭ya॒ indra̭sya॒ syūra॒sīndra̭sya dhru॒vama̭syai॒ndrama॒sīndrā̭ya tvā || 2 ||

(dveṣa̭ - i॒mā - a॒ṣṭāda̭śa ca ) (a. 1)

ra॒kṣo॒haṇo̭ valaga॒hano̭ vaiṣṇa॒vā-nkha̭nāmī॒dama॒ha-ntaṃ-va~̭la॒gamudva̭pāmi॒ ya-nnaḥ̭ samā॒no yamasa̭māno nica॒khāne॒damḙna॒madha̭ra-ṅkaromi॒ yo naḥ̭ samā॒no yo-'sa̭māno-'rātī॒yati̭ gāya॒treṇa॒ chanda॒sā-'va̭bāḍho vala॒gaḥ kimatra̭ bha॒dra-ntannaṷ sa॒ha vi॒rāḍa̭si sapatna॒hā sa॒mrāḍa̭si bhrātṛvya॒hā sva॒rāḍa̭syabhimāti॒hā vi̭śvā॒rāḍa̭si॒ viśvā̭sā-nnā॒ṣṭrāṇāgṃ̭ ha॒ntā [ha॒ntā, ra॒kṣo॒haṇo̭] 3

ra̭kṣo॒haṇo̭ valaga॒hanaḥ॒ prokṣā̭mi vaiṣṇa॒vā-nra̭kṣo॒haṇo̭ valaga॒hano-'va̭ nayāmi vaiṣṇa॒vān yavo̭-'si ya॒vayā॒sma-ddveṣo̭ ya॒vayārā̭tī rakṣo॒haṇo̭ valaga॒hano-'va̭ stṛṇāmi vaiṣṇa॒vā-nra̭kṣo॒haṇo̭ valaga॒hano॒-'bhi jṷhomi vaiṣṇa॒vā-nra̭kṣo॒haṇaṷ valaga॒hanā॒vupa̭ dadhāmi vaiṣṇa॒vī ra̭kṣo॒haṇaṷ valaga॒hanau॒ paryṷ̄hāmi vaiṣṇa॒vī ra̭kṣo॒haṇaṷ valaga॒hanau॒ pari̭ stṛṇāmi vaiṣṇa॒vī ra̭kṣo॒haṇaṷ valaga॒hanaṷ vaiṣṇa॒vī bṛ॒hanna̭si bṛ॒hadgrā̭vā bṛha॒tīmindrā̭ya॒ vācaṃ̭-va~da || 4 ||

( ha॒nte-ndrā̭ya॒ dve ca̭ ) (a. 2)

vi॒bhūra̭si pra॒vāha̭ṇo॒ vahni̭rasi havya॒vāha̭na-śśvā॒tro̭-'si॒ pracḙtāstu॒tho̭-'si vi॒śvavḙdā u॒śiga̭si ka॒viraṅghā̭rirasi॒ bambhā̭rirava॒syura̭si॒ duva̭svāñchu॒ndhyūra̭si mārjā॒līyaḥ̭ sa॒mrāḍa̭si kṛ॒śānuḥ̭ pari॒ṣadyo̭-'si॒ pava̭mānaḥ pra॒takvā̭-'si॒ nabha̭svā॒nasa̭mmṛṣṭo-'si havya॒sūda̭ ṛ॒tadhā̭mā-'si॒ suvarjyoti॒-rbrahma̭jyotirasi॒ suva̭rdhāmā॒-'jo᳚ 'syeka̭pā॒dahi̭rasi bu॒ddhniyo॒ raudre॒ṇānī̭kena pā॒hi mā᳚-'gne pipṛ॒hi mā॒ mā mā̭ higṃsīḥ || 5 ||

(anī̭kenā॒-ṣṭau ca̭) (a. 3)

tvagṃ so̭ma tanū॒kṛdbhyo॒ dveṣo᳚bhyo॒-'nyakṛ̭tebhya u॒ru ya॒ntā-'si॒ varṷ̄tha॒gg॒ svāhā̭ juṣā॒ṇo a॒pturājya̭sya vetu॒ svāhā॒-'yanno̭ a॒gnirvari̭vaḥ kṛṇotva॒ya-mmṛdhaḥ̭ pu॒ra ḙtu prabhi॒ndann | a॒yagṃ śatrū᳚ñjayatu॒ jarhṛ̭ṣāṇo॒-'yaṃ-vā~ja̭-ñjayatu॒ vāja̭sātau | u॒ru vi̭ṣṇo॒ vi kra̭masvo॒ru kṣayā̭ya naḥ kṛdhi | ghṛ॒ta-ṅghṛ̭tayone piba॒ prapra̭ ya॒jñapa̭ti-ntira | somo̭ jigāti gātu॒vi- [gātu॒vit, de॒vānā̭meti] 6

dde॒vānā̭meti niṣkṛ॒tamṛ॒tasya॒ yoni̭mā॒sada॒madi̭tyā॒-ssado॒-'syadi̭tyā॒-ssada॒ ā sī̭dai॒ṣa vo̭ deva savita॒-ssoma॒stagṃ ra̭kṣaddhva॒-mmā vo̭ dabhade॒tattvagṃ so̭ma de॒vo de॒vānupā̭gā i॒dama॒ha-mma̭nu॒ṣyo̭ manu॒ṣyā᳚n-thsa॒ha pra॒jayā̭ sa॒ha rā॒yaspoṣḙṇa॒ namo̭ de॒vebhyaḥ̭ sva॒dhā pi॒tṛbhya̭ i॒dama॒ha-nnirvarṷṇasya॒ pāśā॒-thsuva̭ra॒bhi [ ] 7

vi khyḙṣaṃ-vai~śvāna॒ra-ñjyoti॒ragne᳚ vratapate॒ tvaṃ-vra~॒tānāṃ᳚-vra~॒tapa̭tirasi॒ yā mama̭ ta॒nūstvayyabhṷ̄di॒yagṃ sā mayi॒ yā tava̭ ta॒nū-rmayyabhṷ̄de॒ṣā sā tvayi̭ yathāya॒tha-nnau᳚ vratapate vra॒tino᳚-rvra॒tāni̭ || 8 ||

(gā॒tu॒vida॒-bhye-ka̭trigṃśacca) (a. 4)

atya॒nyānagā॒-nnānyānupā̭gāma॒rvāktvā॒ parai̭ravida-mpa॒ro-'va̭rai॒sta-ntvā̭ juṣe vaiṣṇa॒va-ndḙvaya॒jyāyai̭ de॒vastvā̭ savi॒tā maddhvā̭-'na॒ktvoṣa̭dhe॒ trāya̭svaina॒gg॒ svadhi̭te॒ mainagṃ̭ higṃsī॒-rdiva॒magrḙṇa॒ mā lḙkhīra॒ntari̭kṣa॒-mmaddhyḙna॒ mā higṃ̭sīḥ pṛthi॒vyā sa-mbha̭va॒ vana̭spate śa॒tava̭lśo॒ vi ro̭ha sa॒hasra̭valśā॒ vi va॒yagṃ rṷhema॒ ya-ntvā॒-'yagg svadhi̭ti॒steti̭jānaḥ praṇi॒nāya̭ maha॒te saubha̭gā॒yācchi̭nno॒ rāyaḥ̭ su॒vīraḥ̭ || 9 ||

(yaṃ-daśa̭ ca) (a. 5)

pṛ॒thi॒vyai tvā॒ntari̭kṣāya tvā di॒ve tvā॒ śundha̭tāṃ-lo~॒kaḥ pi̭tṛ॒ṣada̭no॒ yavo̭-'si ya॒vayā॒sma-ddveṣo̭ ya॒vayārā̭tīḥ pitṛ॒ṇāgṃ sada̭namasi svāve॒śo᳚-'syagre॒gā nḙtṛ॒ṇāṃ-va~na॒spati॒radhi̭ tvā sthāsyati॒ tasya̭ vittā-dde॒vastvā̭ savi॒tā maddhvā̭-'naktu supippa॒lābhya॒-stvauṣa̭dhībhya॒ uddivagg̭ stabhā॒nā-'ntari̭kṣa-mpṛṇa pṛthi॒vīmupa̭reṇa dṛgṃha॒ te te॒ dhāmā᳚nyuśmasī [dhāmā᳚nyuśmasi, ga॒maddhye॒ gāvo॒] 10

ga॒maddhye॒ gāvo॒ yatra॒ bhūri̭śṛṅgā a॒yāsaḥ̭ | atrāha॒ tadṷrugā॒yasya॒ viṣṇoḥ᳚ pa॒rama-mpa॒damava̭ bhāti॒ bhūreḥ᳚ || viṣṇoḥ॒ karmā̭ṇi paśyata॒ yato᳚ vra॒tāni̭ paspa॒śe | indra̭sya॒ yujya॒-ssakhā᳚ || ta-dviṣṇoḥ᳚ para॒ma-mpa॒dagṃ sadā̭ paśyanti sū॒rayaḥ̭ | di॒vīva॒ cakṣu॒rāta̭tam || bra॒hma॒vani̭-ntvā kṣatra॒vanigṃ̭ suprajā॒vanigṃ̭ rāyaspoṣa॒vani॒-mparyṷ̄hāmi॒ brahma̭ dṛgṃha kṣa॒tra-ndṛgṃ̭ha pra॒jā-ndṛgṃ̭ha rā॒yaspoṣa̭-ndṛgṃha pari॒vīra̭si॒ pari̭ tvā॒ daivī॒rviśo᳚ vyayantā॒-mparī॒magṃ rā॒yaspoṣo॒ yaja̭māna-mmanu॒ṣyā̭ a॒ntari̭kṣasya tvā॒ sānā॒vava̭ gūhāmi || 11 ||

(u॒śma॒sī॒-poṣa॒me-kā॒nnavigṃ̭śa॒tiśca̭) (a. 6)

i॒ṣe tvo̭pa॒vīra॒syupo̭ de॒vā-ndaivī॒-rviśaḥ॒ prāgu॒-rvahnī̭ru॒śijo॒ bṛha̭spate dhā॒rayā॒ vasṷ̄ni ha॒vyā te᳚ svadantā॒-ndeva̭ tvaṣṭa॒rvasṷ raṇva॒ reva̭tī॒ rama̭ddhva-ma॒gne-rja॒nitra̭masi॒ vṛṣa̭ṇau stha u॒rvaśya̭syā॒yura̭si purū॒ravā̭ ghṛ॒tenā॒kte vṛṣa̭ṇa-ndadhāthā-ṅgāya॒tra-ñchando-'nu॒ pra jā̭yasva॒ traiṣṭṷbha॒-ñjāga̭ta॒-ñchando-'nu॒ pra jā̭yasva॒ bhava̭ta- [bhava̭tam, na॒-ssama̭nasau॒] 12

nna॒-ssama̭nasau॒ samo̭kasāvare॒pasau᳚ | mā ya॒jñagṃ higṃ̭siṣṭa॒-mmā ya॒jñapa̭ti-ñjātavedasau śi॒vau bha̭vatama॒dya naḥ̭ || a॒gnāva॒gniśca̭rati॒ pravi̭ṣṭa॒ ṛṣī̭ṇā-mpu॒tro a̭dhirā॒ja e॒ṣaḥ | svā॒hā॒kṛtya॒ brahma̭ṇā te juhomi॒ mā de॒vānā᳚-mmithu॒yā ka̭rbhāga॒dheya᳚m || 13 ||

(bhava̭ta॒-meka̭trigṃśacca) (a. 7)

ā da̭da ṛ॒tasya̭ tvā devahaviḥ॒ pāśe॒nā-''ra̭bhe॒ dharṣā॒ mānṷṣāna॒dbhyastvauṣa̭dhībhyaḥ॒ prokṣā᳚mya॒pā-mpe॒rura̭si svā॒tta-ñci॒-thsadḙvagṃ ha॒vyamāpo̭ devī॒-ssvada̭taina॒gṃ॒ sa-nte᳚ prā॒ṇo vā॒yunā̭ gacchatā॒gṃ॒ saṃ-ya~ja̭trai॒raṅgā̭ni॒ saṃ-ya~॒jñapa̭tirā॒śiṣā̭ ghṛ॒tenā॒ktau pa॒śu-ntrā̭yethā॒gṃ॒ reva̭tī-rya॒jñapa̭ti-mpriya॒dhā-'' vi̭śa॒toro̭ antarikṣa sa॒jū-rde॒vena॒ [sa॒jū-rde॒vena̭, vātḙnā॒-'sya] 14

vātḙnā॒-'sya ha॒viṣa॒stmanā̭ yaja॒ sama̭sya ta॒nuvā̭ bhava॒ varṣī̭yo॒ varṣī̭yasi ya॒jñe ya॒jñapati̭-ndhāḥ pṛ̭thi॒vyā-ssa॒mpṛcaḥ̭ pāhi॒ nama̭sta ātānā-'na॒rvā prehi̭ ghṛ॒tasya̭ ku॒lyāmanṷ sa॒ha pra॒jayā̭ sa॒ha rā॒yaspoṣe॒ṇā ''po̭ devī-śśuddhāyuva-śśu॒ddhā yū॒ya-nde॒vāgṃ ū᳚ḍhvagṃ śu॒ddhā va॒ya-mpari̭viṣṭāḥ parive॒ṣṭāro̭ vo bhūyāsma || 15 ||

(de॒vana॒-catṷścatvārigṃśacca) (a. 8)

vākta॒ ā pyā̭yatā-mprā॒ṇasta॒ ā pyā̭yatā॒-ñcakṣṷsta॒ ā pyā̭yatā॒g॒ śrotra̭-nta॒ ā pyā̭yatāṃ॒-yā~ te᳚ prā॒ṇāñchugja॒gāma॒ yā cakṣu॒ryā śrotraṃ॒-ya~tte᳚ krū॒raṃ-ya~dāsthi̭ta॒-ntatta॒ ā pyā̭yatā॒-ntatta̭ e॒tena̭ śundhatā॒-nnābhi̭sta॒ ā pyā̭yatā-mpā॒yusta॒ ā pyā̭yatāgṃ śu॒ddhāśca॒ritrā॒-śśama॒dbhya- [ma॒dhbhyaḥ, śamoṣa̭dhībhya॒-śśaṃ] 16

śśamoṣa̭dhībhya॒-śśa-mpṛ̭thi॒vyai śamaho᳚bhyā॒-moṣa̭dhe॒ trāya̭svaina॒gg॒ svadhi̭te॒ mainagṃ̭ higṃsī॒ rakṣa̭sā-mbhā॒go̭-'sī॒dama॒hagṃ rakṣo̭-'dha॒ma-ntamo̭ nayāmi॒ yo᳚-'smā-ndveṣṭi॒ ya-ñca̭ va॒ya-ndvi॒ṣma i॒damḙnamadha॒ma-ntamo̭ nayāmī॒ṣe tvā̭ ghṛ॒tena̭ dyāvāpṛthivī॒ prorṇvā̭thā॒-macchi̭nno॒ rāyaḥ̭ su॒vīra̭ u॒rva̭ntari̭kṣa॒manvi̭hi॒ vāyo॒ vīhi̭ sto॒kānā॒g॒ svāho॒rdhvana̭bhasa-mmāru॒ta-ṅga̭cchatam || 17 ||

(a॒dbhyo-vīhi॒-pañca̭ ca) (a. 9)

sa-nte॒ mana̭sā॒ manaḥ॒ sa-mprā॒ṇena̭ prā॒ṇo juṣṭa̭-nde॒vebhyo̭ ha॒vya-ṅghṛ॒tava॒-thsvāhai॒ndraḥ prā॒ṇo aṅgḙaṅge॒ ni de᳚ddhyadai॒ndro̭ 'pā॒no aṅgḙaṅge॒ vi bo̭bhuva॒ddeva̭ tvaṣṭa॒rbhūri̭ te॒ sagṃsa̭metu॒ viṣṷrūpā॒ ya-thsala̭kṣmāṇo॒ bhava̭tha deva॒trā yanta॒mava̭se॒ sakhā॒yo-'nṷ tvā mā॒tā pi॒taro̭ madantu॒ śrīra̭sya॒gnistvā᳚ śrīṇā॒tvāpa॒-ssama̭riṇa॒n vāta̭sya [ ] 18

tvā॒ dhrajyai̭ pū॒ṣṇo ragghyā̭ a॒pāmoṣa̭dhīnā॒gṃ॒ rohi̭ṣyai ghṛ॒ta-ṅghṛ̭tapāvānaḥ pibata॒ vasāṃ᳚-va~sāpāvānaḥ pibatā॒-'ntari̭kṣasya ha॒vira̭si॒ svāhā᳚ tvā॒-'ntari̭kṣāya॒ diśaḥ̭ pra॒diśa̭ ā॒diśo̭ vi॒diśa̭ u॒ddiśa॒-ssvāhā̭ di॒gbhyo namo̭ di॒gbhyaḥ || 19 ||

(vā̭tasyā॒-ṣṭāvigṃ̭śatiśca) (a. 10)

sa॒mu॒dra-ṅga̭ccha॒ svāhā॒-'ntari̭kṣa-ṅgaccha॒ svāhā̭ de॒vagṃ sa̭vi॒tāra̭-ṅgaccha॒ svāhā̭-'horā॒tre ga̭ccha॒ svāhā̭ mi॒trāvarṷṇau gaccha॒ svāhā॒ soma̭-ṅgaccha॒ svāhā̭ ya॒jña-ṅga̭ccha॒ svāhā॒ chandāgṃ̭si gaccha॒ svāhā॒ dyāvā̭pṛthi॒vī ga̭ccha॒ svāhā॒ nabho̭ di॒vya-ṅga̭ccha॒ svāhā॒-'gniṃ-vai~᳚śvāna॒ra-ṅga̭ccha॒ svāhā॒-'dbhyastvauṣa̭dhībhyo॒ mano̭ me॒ hārdi̭ yaccha ta॒nū-ntvaca̭-mpu॒tra-nnaptā̭ramaśīya॒ śuga̭si॒ tama॒bhi śo̭ca॒ yo᳚-'smā-ndveṣṭi॒ ya-ñca̭ va॒ya-ndvi॒ṣmo dhāmno̭dhāmno rājanni॒to va̭ruṇa no muñca॒ yadāpo॒ aghni̭yā॒ varu॒ṇeti॒ śapā̭mahe॒ tato̭ varuṇa no muñca || 20

(a॒si॒-ṣaḍvigṃ̭śatiśca ) (a. 11)

ha॒viṣma̭tīri॒mā āpo̭ ha॒viṣmā᳚-nde॒vo a̭ddhva॒ro ha॒viṣmā॒gṃ॒ ā vi̭vāsati ha॒viṣmāgṃ̭ astu॒ sūryaḥ̭ || a॒gnervo 'pa̭nnagṛhasya॒ sada̭si sādayāmi su॒mnāya̭ sumninī-ssu॒mne mā̭ dhattendrāgni॒yo-rbhā̭ga॒dheyī᳚-sstha mi॒trāvarṷṇayo-rbhāga॒dheyī᳚-sstha॒ viśvḙṣā-nde॒vānā᳚-mbhāga॒dheyī᳚-sstha ya॒jñe jā̭gṛta || 21 ||

(ha॒viṣma̭tī॒-ścatṷstrigṃśat) (a. 12)

hṛ॒de tvā॒ mana̭se tvā di॒ve tvā॒ sūryā̭ya tvo॒rdhvami॒mama̭ddhva॒ra-ṅkṛ̭dhi di॒vi de॒veṣu॒ hotrā̭ yaccha॒ soma̭ rāja॒nnehyava̭ roha॒ mā bhermā saṃ-vi~̭kthā॒ mā tvā̭ higṃsiṣa-mpra॒jāstvamu॒pāva̭roha pra॒jāstvāmu॒pāva̭rohantu śṛ॒ṇotva॒gni-ssa॒midhā॒ hava̭-mme śṛ॒ṇvantvāpo̭ dhi॒ṣaṇā᳚śca de॒vīḥ | śṛ॒ṇota̭ grāvāṇo vi॒duṣo॒ nu [ ] 22

ya॒jñagṃ śṛ॒ṇotṷ de॒va-ssa̭vi॒tā hava̭-mme | devī̭rāpo apā-nnapā॒dya ū॒rmirha̭vi॒ṣya̭ indri॒yāvā᳚-nma॒dinta̭ma॒sta-nde॒vebhyo̭ deva॒trā dha̭tta śu॒kragṃ śṷkra॒pebhyo॒ yeṣā᳚-mbhā॒ga-sstha svāhā॒ kārṣi̭ra॒syapā॒-'pā-mmṛ॒ddhragṃ sa̭mu॒drasya॒ vo-'kṣi̭tyā॒ unna̭ye | yama̭gne pṛ॒thsu martya॒māvo॒ vājḙṣu॒ ya-ñju॒nāḥ | sa yantā॒ śaśva̭tī॒riṣaḥ̭ || 23 ||

( nu-sa॒ptaca̭tvārigṃśacca) (a. 13)

tvama̭gne ru॒dro asṷro ma॒ho di॒vastvagṃ śardho॒ mārṷta-mpṛ॒kṣa ī̭śiṣe | tvaṃ-vā~tai̭raru॒ṇairyā̭si śaṅga॒yastva-mpū॒ṣā vi̭dha॒taḥ pā̭si॒ nutmanā᳚ || ā vo॒ rājā̭namaddhva॒rasya̭ ru॒dragṃ hotā̭ragṃ satya॒yaja॒gṃ॒ roda̭syoḥ | a॒gni-mpu॒rā ta̭nayi॒tno ra॒cittā॒ddhira̭ṇyarūpa॒mava̭se kṛṇuddhvam || a॒gnirhotā॒ ni ṣa̭sādā॒ yajī̭yānu॒pasthḙ mā॒tu-ssṷra॒bhāvṷ lo॒ke | yuvā̭ ka॒viḥ pṷruni॒ṣṭha [pṷruni॒ṣṭhaḥ, ṛ॒tāvā̭ dha॒rtā] 24

ṛ॒tāvā̭ dha॒rtā kṛ̭ṣṭī॒nāmu॒ta maddhya̭ i॒ddhaḥ ||sā॒ddhvīma̭ka-rde॒vavī̭ti-nno a॒dya ya॒jñasya̭ ji॒hvāma̭vidāma॒ guhyā᳚m | sa āyu॒rā-'gā᳚-thsura॒bhirvasā̭no bha॒drāma̭ka-rde॒vahṷ̄ti-nno a॒dya || akra̭ndada॒gni-ssta॒naya̭nniva॒ dyauḥ, kṣāmā॒ reri̭hadvī॒rudhaḥ̭ sama॒ñjann | sa॒dyo ja̭jñā॒no vi hīmi॒ddho akhya॒dā roda̭sī bhā॒nunā̭ bhātya॒ntaḥ || tve vasṷ̄ni purvaṇīka [purvaṇīka, ho॒ta॒rdo॒ṣā] 25

hotardo॒ṣā vasto॒reri̭re ya॒jñiyā̭saḥ | kṣāmḙva॒ viśvā॒ bhuva̭nāni॒ yasmi॒n-thsagṃ saubha̭gāni dadhi॒re pā̭va॒ke || tubhya॒-ntā a̭ṅgirastama॒ viśvā᳚-ssukṣi॒tayaḥ॒ pṛtha̭k | agne॒ kāmā̭ya yemire || a॒śyāma॒ ta-ṅkāma̭magne॒ tavo॒tya̭śyāma̭ ra॒yigṃ ra̭yiva-ssu॒vīra᳚m | a॒śyāma॒ vāja̭ma॒bhi vā॒jaya̭nto॒ 'śyāma̭ dyu॒mnama̭jarā॒jara̭-nte ||śreṣṭhaṃ̭-ya~viṣṭha bhāra॒tāgne᳚ dyu॒manta॒mā bha̭ra || 26 ||

vaso̭ puru॒spṛhagṃ̭ ra॒yim || sa śvi̭tā॒nasta̭nya॒tū ro̭cana॒sthā a॒jarḙbhi॒-rnāna̭dadbhi॒ryavi̭ṣṭhaḥ | yaḥ pā̭va॒kaḥ pṷru॒tamaḥ̭ pu॒rūṇi̭ pṛ॒thūnya॒gnira̭nu॒yāti॒ bharvanṋ || āyṷṣṭe vi॒śvato̭ dadhada॒yama॒gni-rvare᳚ṇyaḥ | puna̭ste prā॒ṇa ā-'ya̭ti॒ parā॒ yakṣmagṃ̭ suvāmi te || ā॒yu॒rdā a̭gne ha॒viṣo̭ juṣā॒ṇo ghṛ॒tapra̭tīko ghṛ॒tayo̭niredhi | ghṛ॒ta-mpī॒tvā madhu॒ cāru॒ gavya̭-mpi॒teva̭ pu॒trama॒bhi [pu॒trama॒bhi, ra॒kṣa॒tā॒di॒mam] 27

ra̭kṣatādi॒mam | tasmai̭ te prati॒harya̭te॒ jāta̭vedo॒ vica̭rṣaṇe | agne॒ janā̭mi suṣṭu॒tim || di॒vaspari̭ pratha॒ma-ñja̭jñe a॒gnira॒sma-ddvi॒tīya॒-mpari̭ jā॒tavḙdāḥ | tṛ॒tīya̭ma॒phsu nṛ॒maṇā॒ aja̭sra॒mindhā̭na ena-ñjarate svā॒dhīḥ || śuciḥ̭ pāvaka॒ vandyo-'gnḙ bṛ॒hadvi ro̭case | tva-ṅghṛ॒tebhi॒rāhṷtaḥ || dṛ॒śā॒no ru॒kma u॒rvyā vya̭dyau-ddu॒rmarṣa॒māyuḥ̭ śri॒ye rṷcā॒naḥ | a॒gnira॒mṛto̭ abhava॒dvayo̭bhi॒- [abhava॒dvayo̭bhiḥ, yadḙnaṃ॒] 28

-ryadḙna॒-ndyauraja̭naya-thsu॒retāḥ᳚ || ā yadi॒ṣe nṛ॒pati॒-nteja॒ āna॒ṭchuci॒ reto॒ niṣi̭kta॒-ndyaura॒bhīke᳚ | a॒gni-śśardha̭manava॒dyaṃ-yu~vā̭nagg svā॒dhiya̭-ñjanaya-thsū॒daya̭cca || sa tejī̭yasā॒ mana̭sā॒ tvota̭ u॒ta śi̭kṣa svapa॒tyasya̭ śi॒kṣoḥ | agnḙ rā॒yo nṛta̭masya॒ prabhṷ̄tau bhū॒yāma̭ te suṣṭu॒taya̭śca॒ vasvaḥ̭ || agne॒ saha̭nta॒mā bha̭ra dyu॒mnasya̭ prā॒sahā̭ ra॒yim | viśvā॒ ya- [viśvā॒ yaḥ, ca॒r॒ṣa॒ṇīra॒bhyā̭sā vājḙṣu] 29

śca̭r॒ṣa॒ṇīra॒bhyā̭sā vājḙṣu sā॒saha̭t || tama̭gne pṛtanā॒sahagṃ̭ ra॒yigṃ sa̭hasva॒ ā bha̭ra | tvagṃ hi sa॒tyo adbhṷto dā॒tā vāja̭sya॒ goma̭taḥ || u॒kṣānnā̭ya va॒śānnā̭ya॒ soma̭pṛṣṭhāya ve॒dhase᳚ | stomai᳚-rvidhemā॒-'gnaye᳚ || va॒dmā hi sṷ̄no॒ asya̭dma॒sadvā̭ ca॒kre a॒gni-rja॒nuṣā 'jmā-'nna᳚m | sa tva-nna̭ ūrjasana॒ ūrja̭-ndhā॒ rājḙva jeravṛ॒ke kṣe᳚ṣya॒ntaḥ || agna॒ āyūgṃ̭ṣi [agna॒ āyūgṃ̭ṣi, pa॒va॒sa॒ ā] 30

pavasa॒ ā su॒vorja॒miṣa̭-ñca naḥ | ā॒re bā̭dhasva du॒cchunā᳚m || agne॒ pava̭sva॒ svapā̭ a॒sme varcaḥ̭ su॒vīrya᳚m | dadha॒tpoṣagṃ̭ ra॒yi-mmayi̭ || agnḙ pāvaka ro॒ciṣā̭ ma॒ndrayā̭ deva ji॒hvayā᳚ | ā de॒vān. va̭kṣi॒ yakṣi̭ ca || sa naḥ̭ pāvaka dīdi॒vo-'gnḙ de॒vāgṃ i॒hā va̭ha | upa̭ ya॒jñagṃ ha॒viśca̭ naḥ || a॒gni-śśuci̭vratatama॒-śśuci॒-rvipra॒-śśuciḥ̭ ka॒viḥ | śucī̭ rocata॒ āhṷtaḥ || uda̭gne॒ śuca̭ya॒stava̭ śu॒krā bhrāja̭nta īrate | tava॒ jyotīg̭ṣya॒rcayaḥ̭ || 31 ||

(pu॒ru॒ni॒ṣṭhaḥ-pṷrvaṇīka-bharā॒-'bhi-vayo̭bhi॒-rya-āyūgṃ̭ṣi॒ -vipra॒-śśuci॒-ścatṷrdaśa ca) (a. 14)

(de॒vasya̭ - rakṣo॒haṇo̭ - vi॒bhū-stvagṃ so॒mā - 'tya॒nyānagāṃ᳚ - pṛthi॒vyā - i॒ṣe tvā - ''da̭de॒ - vākta॒-santḙ - samu॒dragṃ - ha॒viṣma̭tīr-hṛ॒de - tvama̭gne ru॒dra - ścatṷrdaśa)

(de॒vasya̭ - ga॒madhyḙ - ha॒viṣma̭tīḥ - pavasa॒ - eka̭trigṃśat)

(de॒vasyā॒, rcayaḥ̭)

|| hariḥ̭ om ||

|| kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya saṃhitāyā-mprathamakāṇḍe tṛtīyaḥ praśna-ssamāptaḥ ||

Sanskrit — Devanagari (original)

कृष्ण यजुर्वेदीय तैत्तिरीय संहिताया-म्प्रथमकाण्डे तृतीयः प्रश्नः - अग्निष्टोमे पशुः

ओ-न्नमः परमात्मने, श्री महागणपतये नमः,

श्री गुरुभ्यो नमः । ह॒रिः॒ ओम् ॥

दे॒वस्य॑ त्वा सवि॒तुः प्र॑स॒वे᳚-ऽश्विनो᳚-र्बा॒हुभ्या᳚-म्पू॒ष्णो हस्ता᳚भ्या॒मा द॒दे-ऽभ्रि॑रसि॒ नारि॑रसि॒ परि॑लिखित॒ग्ं॒ रक्षः॒ परि॑लिखिता॒ अरा॑तय इ॒दम॒हग्ं रक्ष॑सो ग्री॒वा अपि॑ कृन्तामि॒ यो᳚-ऽस्मा-न्द्वेष्टि॒ य-ञ्च॑ व॒य-न्द्वि॒ष्म इ॒दम॑स्य ग्री॒वा अपि॑ कृन्तामि दि॒वे त्वा॒-ऽन्तरि॑क्षाय त्वा पृथि॒व्यै त्वा॒ शुन्ध॑तां-लोँ॒कः पि॑तृ॒षद॑नो॒ यवो॑-ऽसि य॒वया॒स्म-द्द्वेषो॑ [य॒वया॒स्म-द्द्वेषः॑, य॒वयारा॑तीः] 1

य॒वयारा॑तीः पितृ॒णाग्ं सद॑नम॒स्युद्दिवग्ग्॑ स्तभा॒ना-ऽन्तरि॑क्ष-म्पृण पृथि॒वी-न्दृग्ं॑ह द्युता॒नस्त्वा॑ मारु॒तो मि॑नोतु मि॒त्रावरु॑णयो-र्ध्रु॒वेण॒ धर्म॑णा ब्रह्म॒वनि॑-न्त्वा क्षत्र॒वनिग्ं॑ सुप्रजा॒वनिग्ं॑ रायस्पोष॒वनि॒-म्पर्यू॑हामि॒ ब्रह्म॑ दृग्ंह क्ष॒त्र-न्दृग्ं॑ह प्र॒जा-न्दृग्ं॑ह रा॒यस्पोष॑-न्दृग्ंह घृ॒तेन॑ द्यावापृथिवी॒ आ पृ॑णेथा॒मिन्द्र॑स्य॒ सदो॑-ऽसि विश्वज॒नस्य॑ छा॒या परि॑ त्वा गिर्वणो॒ गिर॑ इ॒मा भ॑वन्तु वि॒श्वतो॑ वृ॒द्धायु॒मनु॒ वृद्ध॑यो॒ जुष्टा॑ भवन्तु॒ जुष्ट॑य॒ इन्द्र॑स्य॒ स्यूर॒सीन्द्र॑स्य ध्रु॒वम॑स्यै॒न्द्रम॒सीन्द्रा॑य त्वा ॥ 2 ॥

(द्वेष॑ - इ॒मा - अ॒ष्टाद॑श च ) (अ. 1)

र॒क्षो॒हणो॑ वलग॒हनो॑ वैष्ण॒वा-न्ख॑नामी॒दम॒ह-न्तं-वँ॑ल॒गमुद्व॑पामि॒ य-न्नः॑ समा॒नो यमस॑मानो निच॒खाने॒दमे॑न॒मध॑र-ङ्करोमि॒ यो नः॑ समा॒नो यो-ऽस॑मानो-ऽराती॒यति॑ गाय॒त्रेण॒ छन्द॒सा-ऽव॑बाढो वल॒गः किमत्र॑ भ॒द्र-न्तन्नौ॑ स॒ह वि॒राड॑सि सपत्न॒हा स॒म्राड॑सि भ्रातृव्य॒हा स्व॒राड॑स्यभिमाति॒हा वि॑श्वा॒राड॑सि॒ विश्वा॑सा-न्ना॒ष्ट्राणाग्ं॑ ह॒न्ता [ह॒न्ता, र॒क्षो॒हणो॑] 3

र॑क्षो॒हणो॑ वलग॒हनः॒ प्रोक्षा॑मि वैष्ण॒वा-न्र॑क्षो॒हणो॑ वलग॒हनो-ऽव॑ नयामि वैष्ण॒वान् यवो॑-ऽसि य॒वया॒स्म-द्द्वेषो॑ य॒वयारा॑ती रक्षो॒हणो॑ वलग॒हनो-ऽव॑ स्तृणामि वैष्ण॒वा-न्र॑क्षो॒हणो॑ वलग॒हनो॒-ऽभि जु॑होमि वैष्ण॒वा-न्र॑क्षो॒हणौ॑ वलग॒हना॒वुप॑ दधामि वैष्ण॒वी र॑क्षो॒हणौ॑ वलग॒हनौ॒ पर्यू॑हामि वैष्ण॒वी र॑क्षो॒हणौ॑ वलग॒हनौ॒ परि॑ स्तृणामि वैष्ण॒वी र॑क्षो॒हणौ॑ वलग॒हनौ॑ वैष्ण॒वी बृ॒हन्न॑सि बृ॒हद्ग्रा॑वा बृह॒तीमिन्द्रा॑य॒ वाचं॑-वँद ॥ 4 ॥

( ह॒न्ते-न्द्रा॑य॒ द्वे च॑ ) (अ. 2)

वि॒भूर॑सि प्र॒वाह॑णो॒ वह्नि॑रसि हव्य॒वाह॑न-श्श्वा॒त्रो॑-ऽसि॒ प्रचे॑तास्तु॒थो॑-ऽसि वि॒श्ववे॑दा उ॒शिग॑सि क॒विरङ्घा॑रिरसि॒ बम्भा॑रिरव॒स्युर॑सि॒ दुव॑स्वाञ्छु॒न्ध्यूर॑सि मार्जा॒लीयः॑ स॒म्राड॑सि कृ॒शानुः॑ परि॒षद्यो॑-ऽसि॒ पव॑मानः प्र॒तक्वा॑-ऽसि॒ नभ॑स्वा॒नस॑म्मृष्टो-ऽसि हव्य॒सूद॑ ऋ॒तधा॑मा-ऽसि॒ सुवर्ज्योति॒-र्ब्रह्म॑ज्योतिरसि॒ सुव॑र्धामा॒-ऽजो᳚ ऽस्येक॑पा॒दहि॑रसि बु॒द्ध्नियो॒ रौद्रे॒णानी॑केन पा॒हि मा᳚-ऽग्ने पिपृ॒हि मा॒ मा मा॑ हिग्ंसीः ॥ 5 ॥

(अनी॑केना॒-ष्टौ च॑) (अ. 3)

त्वग्ं सो॑म तनू॒कृद्भ्यो॒ द्वेषो᳚भ्यो॒-ऽन्यकृ॑तेभ्य उ॒रु य॒न्ता-ऽसि॒ वरू॑थ॒ग्ग्॒ स्वाहा॑ जुषा॒णो अ॒प्तुराज्य॑स्य वेतु॒ स्वाहा॒-ऽयन्नो॑ अ॒ग्निर्वरि॑वः कृणोत्व॒य-म्मृधः॑ पु॒र ए॑तु प्रभि॒न्दन्न् । अ॒यग्ं शत्रू᳚ञ्जयतु॒ जर्हृ॑षाणो॒-ऽयं-वाँज॑-ञ्जयतु॒ वाज॑सातौ । उ॒रु वि॑ष्णो॒ वि क्र॑मस्वो॒रु क्षया॑य नः कृधि । घृ॒त-ङ्घृ॑तयोने पिब॒ प्रप्र॑ य॒ज्ञप॑ति-न्तिर । सोमो॑ जिगाति गातु॒वि- [गातु॒वित्, दे॒वाना॑मेति] 6

द्दे॒वाना॑मेति निष्कृ॒तमृ॒तस्य॒ योनि॑मा॒सद॒मदि॑त्या॒-स्सदो॒-ऽस्यदि॑त्या॒-स्सद॒ आ सी॑दै॒ष वो॑ देव सवित॒-स्सोम॒स्तग्ं र॑क्षद्ध्व॒-म्मा वो॑ दभदे॒तत्त्वग्ं सो॑म दे॒वो दे॒वानुपा॑गा इ॒दम॒ह-म्म॑नु॒ष्यो॑ मनु॒ष्या᳚न्-थ्स॒ह प्र॒जया॑ स॒ह रा॒यस्पोषे॑ण॒ नमो॑ दे॒वेभ्यः॑ स्व॒धा पि॒तृभ्य॑ इ॒दम॒ह-न्निर्वरु॑णस्य॒ पाशा॒-थ्सुव॑र॒भि [ ] 7

वि ख्ये॑षं-वैँश्वान॒र-ञ्ज्योति॒रग्ने᳚ व्रतपते॒ त्वं-व्रँ॒तानां᳚-व्रँ॒तप॑तिरसि॒ या मम॑ त॒नूस्त्वय्यभू॑दि॒यग्ं सा मयि॒ या तव॑ त॒नू-र्मय्यभू॑दे॒षा सा त्वयि॑ यथाय॒थ-न्नौ᳚ व्रतपते व्र॒तिनो᳚-र्व्र॒तानि॑ ॥ 8 ॥

(गा॒तु॒विद॒-भ्ये-क॑त्रिग्ंशच्च) (अ. 4)

अत्य॒न्यानगा॒-न्नान्यानुपा॑गाम॒र्वाक्त्वा॒ परै॑रविद-म्प॒रो-ऽव॑रै॒स्त-न्त्वा॑ जुषे वैष्ण॒व-न्दे॑वय॒ज्यायै॑ दे॒वस्त्वा॑ सवि॒ता मद्ध्वा॑-ऽन॒क्त्वोष॑धे॒ त्राय॑स्वैन॒ग्ग्॒ स्वधि॑ते॒ मैनग्ं॑ हिग्ंसी॒-र्दिव॒मग्रे॑ण॒ मा ले॑खीर॒न्तरि॑क्ष॒-म्मद्ध्ये॑न॒ मा हिग्ं॑सीः पृथि॒व्या स-म्भ॑व॒ वन॑स्पते श॒तव॑ल्शो॒ वि रो॑ह स॒हस्र॑वल्शा॒ वि व॒यग्ं रु॑हेम॒ य-न्त्वा॒-ऽयग्ग् स्वधि॑ति॒स्तेति॑जानः प्रणि॒नाय॑ मह॒ते सौभ॑गा॒याच्छि॑न्नो॒ रायः॑ सु॒वीरः॑ ॥ 9 ॥

(यं-दश॑ च) (अ. 5)

पृ॒थि॒व्यै त्वा॒न्तरि॑क्षाय त्वा दि॒वे त्वा॒ शुन्ध॑तां-लोँ॒कः पि॑तृ॒षद॑नो॒ यवो॑-ऽसि य॒वया॒स्म-द्द्वेषो॑ य॒वयारा॑तीः पितृ॒णाग्ं सद॑नमसि स्वावे॒शो᳚-ऽस्यग्रे॒गा ने॑तृ॒णां-वँन॒स्पति॒रधि॑ त्वा स्थास्यति॒ तस्य॑ वित्ता-द्दे॒वस्त्वा॑ सवि॒ता मद्ध्वा॑-ऽनक्तु सुपिप्प॒लाभ्य॒-स्त्वौष॑धीभ्य॒ उद्दिवग्ग्॑ स्तभा॒ना-ऽन्तरि॑क्ष-म्पृण पृथि॒वीमुप॑रेण दृग्ंह॒ ते ते॒ धामा᳚न्युश्मसी [धामा᳚न्युश्मसि, ग॒मद्ध्ये॒ गावो॒] 10

ग॒मद्ध्ये॒ गावो॒ यत्र॒ भूरि॑शृङ्गा अ॒यासः॑ । अत्राह॒ तदु॑रुगा॒यस्य॒ विष्णोः᳚ प॒रम-म्प॒दमव॑ भाति॒ भूरेः᳚ ॥ विष्णोः॒ कर्मा॑णि पश्यत॒ यतो᳚ व्र॒तानि॑ पस्प॒शे । इन्द्र॑स्य॒ युज्य॒-स्सखा᳚ ॥ त-द्विष्णोः᳚ पर॒म-म्प॒दग्ं सदा॑ पश्यन्ति सू॒रयः॑ । दि॒वीव॒ चक्षु॒रात॑तम् ॥ ब्र॒ह्म॒वनि॑-न्त्वा क्षत्र॒वनिग्ं॑ सुप्रजा॒वनिग्ं॑ रायस्पोष॒वनि॒-म्पर्यू॑हामि॒ ब्रह्म॑ दृग्ंह क्ष॒त्र-न्दृग्ं॑ह प्र॒जा-न्दृग्ं॑ह रा॒यस्पोष॑-न्दृग्ंह परि॒वीर॑सि॒ परि॑ त्वा॒ दैवी॒र्विशो᳚ व्ययन्ता॒-म्परी॒मग्ं रा॒यस्पोषो॒ यज॑मान-म्मनु॒ष्या॑ अ॒न्तरि॑क्षस्य त्वा॒ साना॒वव॑ गूहामि ॥ 11 ॥

(उ॒श्म॒सी॒-पोष॒मे-का॒न्नविग्ं॑श॒तिश्च॑) (अ. 6)

इ॒षे त्वो॑प॒वीर॒स्युपो॑ दे॒वा-न्दैवी॒-र्विशः॒ प्रागु॒-र्वह्नी॑रु॒शिजो॒ बृह॑स्पते धा॒रया॒ वसू॑नि ह॒व्या ते᳚ स्वदन्ता॒-न्देव॑ त्वष्ट॒र्वसु॑ रण्व॒ रेव॑ती॒ रम॑द्ध्व-म॒ग्ने-र्ज॒नित्र॑मसि॒ वृष॑णौ स्थ उ॒र्वश्य॑स्या॒युर॑सि पुरू॒रवा॑ घृ॒तेना॒क्ते वृष॑ण-न्दधाथा-ङ्गाय॒त्र-ञ्छन्दो-ऽनु॒ प्र जा॑यस्व॒ त्रैष्टु॑भ॒-ञ्जाग॑त॒-ञ्छन्दो-ऽनु॒ प्र जा॑यस्व॒ भव॑त- [भव॑तम्, न॒-स्सम॑नसौ॒] 12

न्न॒-स्सम॑नसौ॒ समो॑कसावरे॒पसौ᳚ । मा य॒ज्ञग्ं हिग्ं॑सिष्ट॒-म्मा य॒ज्ञप॑ति-ञ्जातवेदसौ शि॒वौ भ॑वतम॒द्य नः॑ ॥ अ॒ग्नाव॒ग्निश्च॑रति॒ प्रवि॑ष्ट॒ ऋषी॑णा-म्पु॒त्रो अ॑धिरा॒ज ए॒षः । स्वा॒हा॒कृत्य॒ ब्रह्म॑णा ते जुहोमि॒ मा दे॒वाना᳚-म्मिथु॒या क॑र्भाग॒धेय᳚म् ॥ 13 ॥

(भव॑त॒-मेक॑त्रिग्ंशच्च) (अ. 7)

आ द॑द ऋ॒तस्य॑ त्वा देवहविः॒ पाशे॒ना-ऽऽर॑भे॒ धर्षा॒ मानु॑षान॒द्भ्यस्त्वौष॑धीभ्यः॒ प्रोक्षा᳚म्य॒पा-म्पे॒रुर॑सि स्वा॒त्त-ञ्चि॒-थ्सदे॑वग्ं ह॒व्यमापो॑ देवी॒-स्स्वद॑तैन॒ग्ं॒ स-न्ते᳚ प्रा॒णो वा॒युना॑ गच्छता॒ग्ं॒ सं-यँज॑त्रै॒रङ्गा॑नि॒ सं-यँ॒ज्ञप॑तिरा॒शिषा॑ घृ॒तेना॒क्तौ प॒शु-न्त्रा॑येथा॒ग्ं॒ रेव॑ती-र्य॒ज्ञप॑ति-म्प्रिय॒धा-ऽऽ वि॑श॒तोरो॑ अन्तरिक्ष स॒जू-र्दे॒वेन॒ [स॒जू-र्दे॒वेन॑, वाते॑ना॒-ऽस्य] 14

वाते॑ना॒-ऽस्य ह॒विष॒स्त्मना॑ यज॒ सम॑स्य त॒नुवा॑ भव॒ वर्षी॑यो॒ वर्षी॑यसि य॒ज्ञे य॒ज्ञपति॑-न्धाः पृ॑थि॒व्या-स्स॒म्पृचः॑ पाहि॒ नम॑स्त आताना-ऽन॒र्वा प्रेहि॑ घृ॒तस्य॑ कु॒ल्यामनु॑ स॒ह प्र॒जया॑ स॒ह रा॒यस्पोषे॒णा ऽऽपो॑ देवी-श्शुद्धायुव-श्शु॒द्धा यू॒य-न्दे॒वाग्ं ऊ᳚ढ्वग्ं शु॒द्धा व॒य-म्परि॑विष्टाः परिवे॒ष्टारो॑ वो भूयास्म ॥ 15 ॥

(दे॒वन॒-चतु॑श्चत्वारिग्ंशच्च) (अ. 8)

वाक्त॒ आ प्या॑यता-म्प्रा॒णस्त॒ आ प्या॑यता॒-ञ्चक्षु॑स्त॒ आ प्या॑यता॒ग्॒ श्रोत्र॑-न्त॒ आ प्या॑यतां॒-याँ ते᳚ प्रा॒णाञ्छुग्ज॒गाम॒ या चक्षु॒र्या श्रोत्रं॒-यँत्ते᳚ क्रू॒रं-यँदास्थि॑त॒-न्तत्त॒ आ प्या॑यता॒-न्तत्त॑ ए॒तेन॑ शुन्धता॒-न्नाभि॑स्त॒ आ प्या॑यता-म्पा॒युस्त॒ आ प्या॑यताग्ं शु॒द्धाश्च॒रित्रा॒-श्शम॒द्भ्य- [म॒ध्भ्यः, शमोष॑धीभ्य॒-श्शं] 16

श्शमोष॑धीभ्य॒-श्श-म्पृ॑थि॒व्यै शमहो᳚भ्या॒-मोष॑धे॒ त्राय॑स्वैन॒ग्ग्॒ स्वधि॑ते॒ मैनग्ं॑ हिग्ंसी॒ रक्ष॑सा-म्भा॒गो॑-ऽसी॒दम॒हग्ं रक्षो॑-ऽध॒म-न्तमो॑ नयामि॒ यो᳚-ऽस्मा-न्द्वेष्टि॒ य-ञ्च॑ व॒य-न्द्वि॒ष्म इ॒दमे॑नमध॒म-न्तमो॑ नयामी॒षे त्वा॑ घृ॒तेन॑ द्यावापृथिवी॒ प्रोर्ण्वा॑था॒-मच्छि॑न्नो॒ रायः॑ सु॒वीर॑ उ॒र्व॑न्तरि॑क्ष॒मन्वि॑हि॒ वायो॒ वीहि॑ स्तो॒काना॒ग्॒ स्वाहो॒र्ध्वन॑भस-म्मारु॒त-ङ्ग॑च्छतम् ॥ 17 ॥

(अ॒द्भ्यो-वीहि॒-पञ्च॑ च) (अ. 9)

स-न्ते॒ मन॑सा॒ मनः॒ स-म्प्रा॒णेन॑ प्रा॒णो जुष्ट॑-न्दे॒वेभ्यो॑ ह॒व्य-ङ्घृ॒तव॒-थ्स्वाहै॒न्द्रः प्रा॒णो अङ्गे॑अङ्गे॒ नि दे᳚द्ध्यदै॒न्द्रो॑ ऽपा॒नो अङ्गे॑अङ्गे॒ वि बो॑भुव॒द्देव॑ त्वष्ट॒र्भूरि॑ ते॒ सग्ंस॑मेतु॒ विषु॑रूपा॒ य-थ्सल॑क्ष्माणो॒ भव॑थ देव॒त्रा यन्त॒मव॑से॒ सखा॒यो-ऽनु॑ त्वा मा॒ता पि॒तरो॑ मदन्तु॒ श्रीर॑स्य॒ग्निस्त्वा᳚ श्रीणा॒त्वाप॒-स्सम॑रिण॒न् वात॑स्य [ ] 18

त्वा॒ ध्रज्यै॑ पू॒ष्णो रग्ग्ह्या॑ अ॒पामोष॑धीना॒ग्ं॒ रोहि॑ष्यै घृ॒त-ङ्घृ॑तपावानः पिबत॒ वसां᳚-वँसापावानः पिबता॒-ऽन्तरि॑क्षस्य ह॒विर॑सि॒ स्वाहा᳚ त्वा॒-ऽन्तरि॑क्षाय॒ दिशः॑ प्र॒दिश॑ आ॒दिशो॑ वि॒दिश॑ उ॒द्दिश॒-स्स्वाहा॑ दि॒ग्भ्यो नमो॑ दि॒ग्भ्यः ॥ 19 ॥

(वा॑तस्या॒-ष्टाविग्ं॑शतिश्च) (अ. 10)

स॒मु॒द्र-ङ्ग॑च्छ॒ स्वाहा॒-ऽन्तरि॑क्ष-ङ्गच्छ॒ स्वाहा॑ दे॒वग्ं स॑वि॒तार॑-ङ्गच्छ॒ स्वाहा॑-ऽहोरा॒त्रे ग॑च्छ॒ स्वाहा॑ मि॒त्रावरु॑णौ गच्छ॒ स्वाहा॒ सोम॑-ङ्गच्छ॒ स्वाहा॑ य॒ज्ञ-ङ्ग॑च्छ॒ स्वाहा॒ छन्दाग्ं॑सि गच्छ॒ स्वाहा॒ द्यावा॑पृथि॒वी ग॑च्छ॒ स्वाहा॒ नभो॑ दि॒व्य-ङ्ग॑च्छ॒ स्वाहा॒-ऽग्निं-वैँ᳚श्वान॒र-ङ्ग॑च्छ॒ स्वाहा॒-ऽद्भ्यस्त्वौष॑धीभ्यो॒ मनो॑ मे॒ हार्दि॑ यच्छ त॒नू-न्त्वच॑-म्पु॒त्र-न्नप्ता॑रमशीय॒ शुग॑सि॒ तम॒भि शो॑च॒ यो᳚-ऽस्मा-न्द्वेष्टि॒ य-ञ्च॑ व॒य-न्द्वि॒ष्मो धाम्नो॑धाम्नो राजन्नि॒तो व॑रुण नो मुञ्च॒ यदापो॒ अघ्नि॑या॒ वरु॒णेति॒ शपा॑महे॒ ततो॑ वरुण नो मुञ्च ॥ 20

(अ॒सि॒-षड्विग्ं॑शतिश्च ) (अ. 11)

ह॒विष्म॑तीरि॒मा आपो॑ ह॒विष्मा᳚-न्दे॒वो अ॑द्ध्व॒रो ह॒विष्मा॒ग्ं॒ आ वि॑वासति ह॒विष्माग्ं॑ अस्तु॒ सूर्यः॑ ॥ अ॒ग्नेर्वो ऽप॑न्नगृहस्य॒ सद॑सि सादयामि सु॒म्नाय॑ सुम्निनी-स्सु॒म्ने मा॑ धत्तेन्द्राग्नि॒यो-र्भा॑ग॒धेयी᳚-स्स्थ मि॒त्रावरु॑णयो-र्भाग॒धेयी᳚-स्स्थ॒ विश्वे॑षा-न्दे॒वाना᳚-म्भाग॒धेयी᳚-स्स्थ य॒ज्ञे जा॑गृत ॥ 21 ॥

(ह॒विष्म॑ती॒-श्चतु॑स्त्रिग्ंशत्) (अ. 12)

हृ॒दे त्वा॒ मन॑से त्वा दि॒वे त्वा॒ सूर्या॑य त्वो॒र्ध्वमि॒मम॑द्ध्व॒र-ङ्कृ॑धि दि॒वि दे॒वेषु॒ होत्रा॑ यच्छ॒ सोम॑ राज॒न्नेह्यव॑ रोह॒ मा भेर्मा सं-विँ॑क्था॒ मा त्वा॑ हिग्ंसिष-म्प्र॒जास्त्वमु॒पाव॑रोह प्र॒जास्त्वामु॒पाव॑रोहन्तु शृ॒णोत्व॒ग्नि-स्स॒मिधा॒ हव॑-म्मे शृ॒ण्वन्त्वापो॑ धि॒षणा᳚श्च दे॒वीः । शृ॒णोत॑ ग्रावाणो वि॒दुषो॒ नु [ ] 22

य॒ज्ञग्ं शृ॒णोतु॑ दे॒व-स्स॑वि॒ता हव॑-म्मे । देवी॑रापो अपा-न्नपा॒द्य ऊ॒र्मिर्ह॑वि॒ष्य॑ इन्द्रि॒यावा᳚-न्म॒दिन्त॑म॒स्त-न्दे॒वेभ्यो॑ देव॒त्रा ध॑त्त शु॒क्रग्ं शु॑क्र॒पेभ्यो॒ येषा᳚-म्भा॒ग-स्स्थ स्वाहा॒ कार्षि॑र॒स्यपा॒-ऽपा-म्मृ॒द्ध्रग्ं स॑मु॒द्रस्य॒ वो-ऽक्षि॑त्या॒ उन्न॑ये । यम॑ग्ने पृ॒थ्सु मर्त्य॒मावो॒ वाजे॑षु॒ य-ञ्जु॒नाः । स यन्ता॒ शश्व॑ती॒रिषः॑ ॥ 23 ॥

( नु-स॒प्तच॑त्वारिग्ंशच्च) (अ. 13)

त्वम॑ग्ने रु॒द्रो असु॑रो म॒हो दि॒वस्त्वग्ं शर्धो॒ मारु॑त-म्पृ॒क्ष ई॑शिषे । त्वं-वाँतै॑ररु॒णैर्या॑सि शङ्ग॒यस्त्व-म्पू॒षा वि॑ध॒तः पा॑सि॒ नुत्मना᳚ ॥ आ वो॒ राजा॑नमद्ध्व॒रस्य॑ रु॒द्रग्ं होता॑रग्ं सत्य॒यज॒ग्ं॒ रोद॑स्योः । अ॒ग्नि-म्पु॒रा त॑नयि॒त्नो र॒चित्ता॒द्धिर॑ण्यरूप॒मव॑से कृणुद्ध्वम् ॥ अ॒ग्निर्होता॒ नि ष॑सादा॒ यजी॑यानु॒पस्थे॑ मा॒तु-स्सु॑र॒भावु॑ लो॒के । युवा॑ क॒विः पु॑रुनि॒ष्ठ [पु॑रुनि॒ष्ठः, ऋ॒तावा॑ ध॒र्ता] 24

ऋ॒तावा॑ ध॒र्ता कृ॑ष्टी॒नामु॒त मद्ध्य॑ इ॒द्धः ॥सा॒द्ध्वीम॑क-र्दे॒ववी॑ति-न्नो अ॒द्य य॒ज्ञस्य॑ जि॒ह्वाम॑विदाम॒ गुह्या᳚म् । स आयु॒रा-ऽगा᳚-थ्सुर॒भिर्वसा॑नो भ॒द्राम॑क-र्दे॒वहू॑ति-न्नो अ॒द्य ॥ अक्र॑न्दद॒ग्नि-स्स्त॒नय॑न्निव॒ द्यौः, क्षामा॒ रेरि॑हद्वी॒रुधः॑ सम॒ञ्जन्न् । स॒द्यो ज॑ज्ञा॒नो वि हीमि॒द्धो अख्य॒दा रोद॑सी भा॒नुना॑ भात्य॒न्तः ॥ त्वे वसू॑नि पुर्वणीक [पुर्वणीक, हो॒त॒र्दो॒षा] 25

होतर्दो॒षा वस्तो॒रेरि॑रे य॒ज्ञिया॑सः । क्षामे॑व॒ विश्वा॒ भुव॑नानि॒ यस्मि॒न्-थ्सग्ं सौभ॑गानि दधि॒रे पा॑व॒के ॥ तुभ्य॒-न्ता अ॑ङ्गिरस्तम॒ विश्वा᳚-स्सुक्षि॒तयः॒ पृथ॑क् । अग्ने॒ कामा॑य येमिरे ॥ अ॒श्याम॒ त-ङ्काम॑मग्ने॒ तवो॒त्य॑श्याम॑ र॒यिग्ं र॑यिव-स्सु॒वीर᳚म् । अ॒श्याम॒ वाज॑म॒भि वा॒जय॑न्तो॒ ऽश्याम॑ द्यु॒म्नम॑जरा॒जर॑-न्ते ॥श्रेष्ठं॑-यँविष्ठ भार॒ताग्ने᳚ द्यु॒मन्त॒मा भ॑र ॥ 26 ॥

वसो॑ पुरु॒स्पृहग्ं॑ र॒यिम् ॥ स श्वि॑ता॒नस्त॑न्य॒तू रो॑चन॒स्था अ॒जरे॑भि॒-र्नान॑दद्भि॒र्यवि॑ष्ठः । यः पा॑व॒कः पु॑रु॒तमः॑ पु॒रूणि॑ पृ॒थून्य॒ग्निर॑नु॒याति॒ भर्वन्न्॑ ॥ आयु॑ष्टे वि॒श्वतो॑ दधद॒यम॒ग्नि-र्वरे᳚ण्यः । पुन॑स्ते प्रा॒ण आ-ऽय॑ति॒ परा॒ यक्ष्मग्ं॑ सुवामि ते ॥ आ॒यु॒र्दा अ॑ग्ने ह॒विषो॑ जुषा॒णो घृ॒तप्र॑तीको घृ॒तयो॑निरेधि । घृ॒त-म्पी॒त्वा मधु॒ चारु॒ गव्य॑-म्पि॒तेव॑ पु॒त्रम॒भि [पु॒त्रम॒भि, र॒क्ष॒ता॒दि॒मम्] 27

र॑क्षतादि॒मम् । तस्मै॑ ते प्रति॒हर्य॑ते॒ जात॑वेदो॒ विच॑र्षणे । अग्ने॒ जना॑मि सुष्टु॒तिम् ॥ दि॒वस्परि॑ प्रथ॒म-ञ्ज॑ज्ञे अ॒ग्निर॒स्म-द्द्वि॒तीय॒-म्परि॑ जा॒तवे॑दाः । तृ॒तीय॑म॒फ्सु नृ॒मणा॒ अज॑स्र॒मिन्धा॑न एन-ञ्जरते स्वा॒धीः ॥ शुचिः॑ पावक॒ वन्द्यो-ऽग्ने॑ बृ॒हद्वि रो॑चसे । त्व-ङ्घृ॒तेभि॒राहु॑तः ॥ दृ॒शा॒नो रु॒क्म उ॒र्व्या व्य॑द्यौ-द्दु॒र्मर्ष॒मायुः॑ श्रि॒ये रु॑चा॒नः । अ॒ग्निर॒मृतो॑ अभव॒द्वयो॑भि॒- [अभव॒द्वयो॑भिः, यदे॑नं॒] 28

-र्यदे॑न॒-न्द्यौरज॑नय-थ्सु॒रेताः᳚ ॥ आ यदि॒षे नृ॒पति॒-न्तेज॒ आन॒ट्छुचि॒ रेतो॒ निषि॑क्त॒-न्द्यौर॒भीके᳚ । अ॒ग्नि-श्शर्ध॑मनव॒द्यं-युँवा॑नग्ग् स्वा॒धिय॑-ञ्जनय-थ्सू॒दय॑च्च ॥ स तेजी॑यसा॒ मन॑सा॒ त्वोत॑ उ॒त शि॑क्ष स्वप॒त्यस्य॑ शि॒क्षोः । अग्ने॑ रा॒यो नृत॑मस्य॒ प्रभू॑तौ भू॒याम॑ ते सुष्टु॒तय॑श्च॒ वस्वः॑ ॥ अग्ने॒ सह॑न्त॒मा भ॑र द्यु॒म्नस्य॑ प्रा॒सहा॑ र॒यिम् । विश्वा॒ य- [विश्वा॒ यः, च॒र्॒ष॒णीर॒भ्या॑सा वाजे॑षु] 29

श्च॑र्॒ष॒णीर॒भ्या॑सा वाजे॑षु सा॒सह॑त् ॥ तम॑ग्ने पृतना॒सहग्ं॑ र॒यिग्ं स॑हस्व॒ आ भ॑र । त्वग्ं हि स॒त्यो अद्भु॑तो दा॒ता वाज॑स्य॒ गोम॑तः ॥ उ॒क्षान्ना॑य व॒शान्ना॑य॒ सोम॑पृष्ठाय वे॒धसे᳚ । स्तोमै᳚-र्विधेमा॒-ऽग्नये᳚ ॥ व॒द्मा हि सू॑नो॒ अस्य॑द्म॒सद्वा॑ च॒क्रे अ॒ग्नि-र्ज॒नुषा ऽज्मा-ऽन्न᳚म् । स त्व-न्न॑ ऊर्जसन॒ ऊर्ज॑-न्धा॒ राजे॑व जेरवृ॒के क्षे᳚ष्य॒न्तः ॥ अग्न॒ आयूग्ं॑षि [अग्न॒ आयूग्ं॑षि, प॒व॒स॒ आ] 30

पवस॒ आ सु॒वोर्ज॒मिष॑-ञ्च नः । आ॒रे बा॑धस्व दु॒च्छुना᳚म् ॥ अग्ने॒ पव॑स्व॒ स्वपा॑ अ॒स्मे वर्चः॑ सु॒वीर्य᳚म् । दध॒त्पोषग्ं॑ र॒यि-म्मयि॑ ॥ अग्ने॑ पावक रो॒चिषा॑ म॒न्द्रया॑ देव जि॒ह्वया᳚ । आ दे॒वान्. व॑क्षि॒ यक्षि॑ च ॥ स नः॑ पावक दीदि॒वो-ऽग्ने॑ दे॒वाग्ं इ॒हा व॑ह । उप॑ य॒ज्ञग्ं ह॒विश्च॑ नः ॥ अ॒ग्नि-श्शुचि॑व्रततम॒-श्शुचि॒-र्विप्र॒-श्शुचिः॑ क॒विः । शुची॑ रोचत॒ आहु॑तः ॥ उद॑ग्ने॒ शुच॑य॒स्तव॑ शु॒क्रा भ्राज॑न्त ईरते । तव॒ ज्योतीग्॑ष्य॒र्चयः॑ ॥ 31 ॥

(पु॒रु॒नि॒ष्ठः-पु॑र्वणीक-भरा॒-ऽभि-वयो॑भि॒-र्य-आयूग्ं॑षि॒ -विप्र॒-श्शुचि॒-श्चतु॑र्दश च) (अ. 14)

(दे॒वस्य॑ - रक्षो॒हणो॑ - वि॒भू-स्त्वग्ं सो॒मा - ऽत्य॒न्यानगां᳚ - पृथि॒व्या - इ॒षे त्वा - ऽऽद॑दे॒ - वाक्त॒-सन्ते॑ - समु॒द्रग्ं - ह॒विष्म॑तीर्-हृ॒दे - त्वम॑ग्ने रु॒द्र - श्चतु॑र्दश)

(दे॒वस्य॑ - ग॒मध्ये॑ - ह॒विष्म॑तीः - पवस॒ - एक॑त्रिग्ंशत्)

(दे॒वस्या॒, र्चयः॑)

॥ हरिः॑ ओम् ॥

॥ कृष्ण यजुर्वेदीय तैत्तिरीय संहिताया-म्प्रथमकाण्डे तृतीयः प्रश्न-स्समाप्तः ॥