అథాస్శ్టమోఽధ్యాయః ।
సుఖం ఐన్ద్రియకం రాజన్ స్వర్గే నరకః ఏవ చ ।
దేహినః యత్ యథా దుఃఖం తస్మాత్ న ఇచ్ఛేత తత్ బుధాః ॥ 1॥
గ్రాసం సుమృష్టం విరసం మహాన్తం స్తోకం ఏవ వా ।
యదృచ్ఛయా ఏవ అపతితం గ్రసేత్ ఆజగరః అక్రియః ॥ 2॥
శయీత అహాని భూరీణి నిరాహారః అనుపక్రమః ।
యది న ఉపనమేత్ గ్రాసః మహాహిః ఇవ దిష్టభుక్ ॥ 3॥
ఓజః సహోబలయుతం బిభ్రత్ దేహం అకర్మకమ్ ।
శయానః వీతనిద్రః చ నేహేత ఇన్ద్రియవాన్ అపి ॥ 4॥
మునిః ప్రసన్నగమ్భీరః దుర్విగాహ్యః దురత్యయః ।
అనన్తపారః హి అక్షోభ్యః స్తిమిత ఉదః ఇవ అర్ణవః ॥ 5॥
సమృద్ధకామః హీనః వా నారాయణపరః మునిః ।
న ఉత్సర్పేత న శుష్యేత సరిద్భిః ఇవ సాగరః ॥ 6॥
దృష్ట్వా స్త్రియం దేవమాయాం తత్ భావైః అజితేన్ద్రియః ।
ప్రలోభితః పతతి అన్ధే తమసి అగ్నౌ పతఙ్గవత్ ॥ 7॥
యోషిత్ హిరణ్య ఆభరణ అమ్బరాది
ద్రవ్యేషు మాయారచితేషు మూఢః ।
ప్రలోభితాత్మా హి ఉపభోగబుద్ధ్యా
పతఙ్గవత్ నశ్యతి నష్టదృష్టిః ॥ 8॥
స్తోకం స్తోకం గ్రసేత్ గ్రాసం దేహః వర్తేత యావతా ।
గృహాన్ అహింసత్ న ఆతిష్ఠేత్ వృత్తిం మాధుకరీం మునిః ॥ 9॥
అణుభ్యః చ మహద్భ్యః చ శాస్త్రేభ్యః కుశలః నరః ।
సర్వతః సారం ఆదద్యాత్ పుష్పేభ్యః ఇవ షట్పదః ॥ 10॥
సాయన్తనం శ్వస్తనం వా న సఙ్గృహ్ణీత భిక్షితమ్ ।
పాణిపాత్ర ఉదరామత్రః మక్షికా ఇవ న సఙ్గ్రహీ ॥ 11॥
సాయన్తనం శ్వస్తనం వా న సఙ్గృహ్ణీత భిక్షుకః ।
మక్షికాః ఇవ సఙ్గృహ్ణన్ సహ తేన వినశ్యతి ॥ 12॥
పద అపి యువతీం భిక్షుః న స్పృశేత్ దారవీం అపి ।
స్పృశన్ కరీవ బధ్యేత కరిణ్యా అఙ్గసఙ్గతః ॥ 13॥
న అధిగచ్ఛేత్ స్త్రియం ప్రాజ్ఞః కర్హిచిత్ మృత్యుం ఆత్మనః ।
బల అధికైః స హన్యేత గజైః అన్యైః గజః యథా ॥ 14॥
న దేయం న ఉపభోగ్యం చ లుబ్ధైః యత్ దుఃఖ సఞ్చితమ్ ।
భుఙ్క్తే తత్ అపి తత్ చ అన్యః మధుహేవ అర్థవిత్ మధు ॥ 15॥
సుఖ దుఃఖ ఉపార్జితైః విత్తైః ఆశాసానాం గృహ ఆశిషః ।
మధుహేవ అగ్రతః భుఙ్క్తే యతిః వై గృహమేధినామ్ ॥ 16॥
గ్రామ్యగీతం న శ్రుణుయాత్ యతిః వనచరః క్వచిత్ ।
శిఖేత హరిణాత్ వద్ధాత్ మృగయోః గీతమోహితాత్ ॥ 17॥
నృత్యవాదిత్రగీతాని జుషన్ గ్రామ్యాణి యోషితామ్ ।
ఆసాం క్రీడనకః వశ్యః ఋష్యశఋఙ్గః మృగీసుతః ॥ 18॥
జిహ్వయా అతిప్రమాథిన్యా జనః రసవిమోహితః ।
మృత్యుం ఋచ్ఛతి అసత్ బుద్ధిః మీనః తు బడిశైః యథా ॥ 19॥
ఇన్ద్రియాణి జయన్తి ఆశుః నిరాహారాః మనీషిణః ।
వర్జయిత్వా తు రసనం తత్ నిరన్నస్య వర్ధతే ॥ 20॥
తావత్ జితేన్ద్రియః న స్యాత్ విజితాని ఇన్ద్రియః పుమాన్ ।
న జయేత్ రసనం యావత్ జితం సర్వం జితే రసే ॥ 21॥
పిఙ్గలా నామ వేశ్యా ఆసీత్ విదేహనగరే పురా ।
తస్యా మే శిక్షితం కిఞ్చిత్ నిబోధ నృపనన్దన ॥ 22॥
సా స్వైరిణ్యేకదా కాన్తం సఙ్కేత ఉపనేష్యతీ ।
అభూత్కాలే బహిర్ద్వారి బిభ్రతీ రూపముత్తమమ్ ॥ 23॥
మార్గ ఆగచ్ఛతో వీక్ష్య పురుషాన్పురుషర్షభ ।
తాన్ శుల్కదాన్విత్తవతః కాన్తాన్మేనేఽర్థకాముకా ॥ 24॥
ఆగతేష్వపయాతేషు సా సఙ్కేతోపజీవనీ ।
అప్యన్యో విత్తవాన్కోఽపి మాముపైష్యతి భూరిదః ॥ 25॥
ఏఅవం దురాశయా ధ్వస్తనిద్రా ద్వార్యవలమ్బతీ ।
నిర్గచ్ఛన్తీ ప్రవిశతీ నిశీథం సమపద్యత ॥ 26॥
తస్యా విత్తాశయా శుష్యద్వక్త్రాయా దీనచేతసః ।
నిర్వేదః పరమో జజ్ఞే చిన్తాహేతుః సుఖావహః ॥ 27॥
తస్యా నిర్విణ్ణచిత్తాయా గీతం శ్రుణు యథా మమ ।
నిర్వేద ఆశాపాశానాం పురుషస్య యథా హ్యసిః ॥ 28॥
న హి అఙ్గాజాతనిర్వేదః దేహబన్ధం జిహాసతి ।
యథా విజ్ఞానరహితః మనుజః మమతాం నృప ॥ 29॥
పిఙ్గలా ఉవాచ ।
అహో మే మోహవితతిం పశ్యత అవిజిత ఆత్మనః ।
యా కాన్తాత్ అసతః కామం కామయే యేన బాలిశా ॥ 30॥
సన్తం సమీపే రమణం రతిప్రదం
విత్తప్రదం నిత్యం ఇమం విహాయ ।
అకామదం దుఃఖభయ ఆది శోక
మోహప్రదం తుచ్ఛం అహం భజే అజ్ఞా ॥ 31॥
అహో మయాత్మా పరితాపితో వృథా
సాఙ్కేత్యవృత్త్యాఽతివిగర్హ్యవార్తయా ।
స్త్రైణాన్నరాద్యాఽర్థతృషోఽనుశోచ్యా
త్క్రీతేన విత్తం రతిమాత్మనేచ్ఛతీ ॥ 32॥
యదస్థిభిర్నిర్మితవంశవంశ్య
స్థూణం త్వచా రోమనఖైః పినద్ధమ్ ।
క్షరన్నవద్వారమగారమేతద్
విణ్మూత్రపూర్ణం మదుపైతి కాన్యా ॥ 33॥
విదేహానాం పురే హ్యస్మిన్నహమేకైవ మూఢధీః ।
యాఽన్యస్మిచ్ఛన్త్యసత్యస్మాదాత్మదాత్కామమచ్యుతాత్ ॥ 34॥
సుహృత్ప్రేష్ఠతమో నాథ ఆత్మా చాయం శరీరిణామ్ ।
తం విక్రీయాత్మనైవాహం రమేఽనేన యథా రమా ॥ 35॥
కియత్ప్రియం తే వ్యభజన్కామా యే కామదా నరాః ।
ఆద్యన్తవన్తో భార్యాయా దేవా వా కాలవిద్రుతాః ॥ 36॥
నూనం మే భగవాన్ ప్రీతః విష్ణుః కేన అపి కర్మణా ।
నిర్వేదః అయం దురాశాయా యత్ మే జాతః సుఖావహః ॥ 37॥
మైవం స్యుర్మన్దభగ్యాయాః క్లేశా నిర్వేదహేతవః ।
యేనానుబన్ధం నిహృత్య పురుషః శమమృచ్ఛతి ॥ 38॥
తేన ఉపకృతం ఆదాయ శిరసా గ్రామ్యసఙ్గతాః ।
త్యక్త్వా దురాశాః శరణం వ్రజామి తం అధీశ్వరమ్ ॥ 39॥
సన్తుష్టా శ్రద్దధత్యేతద్యథాలాభేన జీవతీ ।
విహరామ్యమునైవాహమాత్మనా రమణేన వై ॥ 40॥
సంసారకూపే పతితం విషయైర్ముషితేక్షణమ్ ।
గ్రస్తం కాలాహినాఽఽత్మానం కోఽన్యస్త్రాతుమధీశ్వరః ॥ 41॥
ఆత్మా ఏవ హి ఆత్మనః గోప్తా నిర్విద్యేత యదాఖిలాత్ ।
అప్రమత్తః ఇదం పశ్యత్ గ్రస్తం కాలాహినా జగత్ ॥ 42॥
బ్రాహ్మణ ఉవాచ ।
ఏఅవం వ్యవసితమతిర్దురాశాం కాన్తతర్షజామ్ ।
ఛిత్వోపశమమాస్థాయ శయ్యాముపవివేశ సా ॥ 43॥
ఆశా హి పరమం దుఃఖం నైరాశ్యం పరమం సుఖమ్ ।
యథా సఞ్ఛిద్య కాన్తాశాం సుఖం సుష్వాప పిఙ్గలా ॥ 44॥
ఇతి శ్రీమద్భాగవతే మహాపురాణే పారమహంస్యాం
సంహితాయామేకాదశస్కన్ధే పిఙ్గలోపాఖ్యాఽనేష్టమోఽధ్యాయః ॥
Roman (IAST) Transliteration
athāsśṭamo'dhyāyaḥ |
sukhaṃ aindriyakaṃ rājan svarge narakaḥ eva ca |
dehinaḥ yat yathā duḥkhaṃ tasmāt na iccheta tat budhāḥ || 1||
grāsaṃ sumṛṣṭaṃ virasaṃ mahāntaṃ stokaṃ eva vā |
yadṛcchayā eva apatitaṃ graset ājagaraḥ akriyaḥ || 2||
śayīta ahāni bhūrīṇi nirāhāraḥ anupakramaḥ |
yadi na upanamet grāsaḥ mahāhiḥ iva diṣṭabhuk || 3||
ojaḥ sahobalayutaṃ bibhrat dehaṃ akarmakam |
śayānaḥ vītanidraḥ ca neheta indriyavān api || 4||
muniḥ prasannagambhīraḥ durvigāhyaḥ duratyayaḥ |
anantapāraḥ hi akṣobhyaḥ stimita udaḥ iva arṇavaḥ || 5||
samṛddhakāmaḥ hīnaḥ vā nārāyaṇaparaḥ muniḥ |
na utsarpeta na śuṣyeta saridbhiḥ iva sāgaraḥ || 6||
dṛṣṭvā striyaṃ devamāyāṃ tat bhāvaiḥ ajitendriyaḥ |
pralobhitaḥ patati andhe tamasi agnau pataṅgavat || 7||
yoṣit hiraṇya ābharaṇa ambarādi
dravyeṣu māyāraciteṣu mūḍhaḥ |
pralobhitātmā hi upabhogabuddhyā
pataṅgavat naśyati naṣṭadṛṣṭiḥ || 8||
stokaṃ stokaṃ graset grāsaṃ dehaḥ varteta yāvatā |
gṛhān ahiṃsat na ātiṣṭhet vṛttiṃ mādhukarīṃ muniḥ || 9||
aṇubhyaḥ ca mahadbhyaḥ ca śāstrebhyaḥ kuśalaḥ naraḥ |
sarvataḥ sāraṃ ādadyāt puṣpebhyaḥ iva ṣaṭpadaḥ || 10||
sāyantanaṃ śvastanaṃ vā na saṅgṛhṇīta bhikṣitam |
pāṇipātra udarāmatraḥ makṣikā iva na saṅgrahī || 11||
sāyantanaṃ śvastanaṃ vā na saṅgṛhṇīta bhikṣukaḥ |
makṣikāḥ iva saṅgṛhṇan saha tena vinaśyati || 12||
pada api yuvatīṃ bhikṣuḥ na spṛśet dāravīṃ api |
spṛśan karīva badhyeta kariṇyā aṅgasaṅgataḥ || 13||
na adhigacchet striyaṃ prājñaḥ karhicit mṛtyuṃ ātmanaḥ |
bala adhikaiḥ sa hanyeta gajaiḥ anyaiḥ gajaḥ yathā || 14||
na deyaṃ na upabhogyaṃ ca lubdhaiḥ yat duḥkha sañcitam |
bhuṅkte tat api tat ca anyaḥ madhuheva arthavit madhu || 15||
sukha duḥkha upārjitaiḥ vittaiḥ āśāsānāṃ gṛha āśiṣaḥ |
madhuheva agrataḥ bhuṅkte yatiḥ vai gṛhamedhinām || 16||
grāmyagītaṃ na śruṇuyāt yatiḥ vanacaraḥ kvacit |
śikheta hariṇāt vaddhāt mṛgayoḥ gītamohitāt || 17||
nṛtyavāditragītāni juṣan grāmyāṇi yoṣitām |
āsāṃ krīḍanakaḥ vaśyaḥ ṛṣyaśaṛṅgaḥ mṛgīsutaḥ || 18||
jihvayā atipramāthinyā janaḥ rasavimohitaḥ |
mṛtyuṃ ṛcchati asat buddhiḥ mīnaḥ tu baḍiśaiḥ yathā || 19||
indriyāṇi jayanti āśuḥ nirāhārāḥ manīṣiṇaḥ |
varjayitvā tu rasanaṃ tat nirannasya vardhate || 20||
tāvat jitendriyaḥ na syāt vijitāni indriyaḥ pumān |
na jayet rasanaṃ yāvat jitaṃ sarvaṃ jite rase || 21||
piṅgalā nāma veśyā āsīt videhanagare purā |
tasyā me śikṣitaṃ kiñcit nibodha nṛpanandana || 22||
sā svairiṇyekadā kāntaṃ saṅketa upaneṣyatī |
abhūtkāle bahirdvāri bibhratī rūpamuttamam || 23||
mārga āgacchato vīkṣya puruṣānpuruṣarṣabha |
tān śulkadānvittavataḥ kāntānmene'rthakāmukā || 24||
āgateṣvapayāteṣu sā saṅketopajīvanī |
apyanyo vittavānko'pi māmupaiṣyati bhūridaḥ || 25||
eavaṃ durāśayā dhvastanidrā dvāryavalambatī |
nirgacchantī praviśatī niśīthaṃ samapadyata || 26||
tasyā vittāśayā śuṣyadvaktrāyā dīnacetasaḥ |
nirvedaḥ paramo jajñe cintāhetuḥ sukhāvahaḥ || 27||
tasyā nirviṇṇacittāyā gītaṃ śruṇu yathā mama |
nirveda āśāpāśānāṃ puruṣasya yathā hyasiḥ || 28||
na hi aṅgājātanirvedaḥ dehabandhaṃ jihāsati |
yathā vijñānarahitaḥ manujaḥ mamatāṃ nṛpa || 29||
piṅgalā uvāca |
aho me mohavitatiṃ paśyata avijita ātmanaḥ |
yā kāntāt asataḥ kāmaṃ kāmaye yena bāliśā || 30||
santaṃ samīpe ramaṇaṃ ratipradaṃ
vittapradaṃ nityaṃ imaṃ vihāya |
akāmadaṃ duḥkhabhaya ādi śoka
mohapradaṃ tucchaṃ ahaṃ bhaje ajñā || 31||
aho mayātmā paritāpito vṛthā
sāṅketyavṛttyā'tivigarhyavārtayā |
straiṇānnarādyā'rthatṛṣo'nuśocyā
tkrītena vittaṃ ratimātmanecchatī || 32||
yadasthibhirnirmitavaṃśavaṃśya
sthūṇaṃ tvacā romanakhaiḥ pinaddham |
kṣarannavadvāramagārametad
viṇmūtrapūrṇaṃ madupaiti kānyā || 33||
videhānāṃ pure hyasminnahamekaiva mūḍhadhīḥ |
yā'nyasmicchantyasatyasmādātmadātkāmamacyutāt || 34||
suhṛtpreṣṭhatamo nātha ātmā cāyaṃ śarīriṇām |
taṃ vikrīyātmanaivāhaṃ rame'nena yathā ramā || 35||
kiyatpriyaṃ te vyabhajankāmā ye kāmadā narāḥ |
ādyantavanto bhāryāyā devā vā kālavidrutāḥ || 36||
nūnaṃ me bhagavān prītaḥ viṣṇuḥ kena api karmaṇā |
nirvedaḥ ayaṃ durāśāyā yat me jātaḥ sukhāvahaḥ || 37||
maivaṃ syurmandabhagyāyāḥ kleśā nirvedahetavaḥ |
yenānubandhaṃ nihṛtya puruṣaḥ śamamṛcchati || 38||
tena upakṛtaṃ ādāya śirasā grāmyasaṅgatāḥ |
tyaktvā durāśāḥ śaraṇaṃ vrajāmi taṃ adhīśvaram || 39||
santuṣṭā śraddadhatyetadyathālābhena jīvatī |
viharāmyamunaivāhamātmanā ramaṇena vai || 40||
saṃsārakūpe patitaṃ viṣayairmuṣitekṣaṇam |
grastaṃ kālāhinā''tmānaṃ ko'nyastrātumadhīśvaraḥ || 41||
ātmā eva hi ātmanaḥ goptā nirvidyeta yadākhilāt |
apramattaḥ idaṃ paśyat grastaṃ kālāhinā jagat || 42||
brāhmaṇa uvāca |
eavaṃ vyavasitamatirdurāśāṃ kāntatarṣajām |
chitvopaśamamāsthāya śayyāmupaviveśa sā || 43||
āśā hi paramaṃ duḥkhaṃ nairāśyaṃ paramaṃ sukham |
yathā sañchidya kāntāśāṃ sukhaṃ suṣvāpa piṅgalā || 44||
iti śrīmadbhāgavate mahāpurāṇe pāramahaṃsyāṃ
saṃhitāyāmekādaśaskandhe piṅgalopākhyā'neṣṭamo'dhyāyaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
अथास्श्टमोऽध्यायः ।
सुखं ऐन्द्रियकं राजन् स्वर्गे नरकः एव च ।
देहिनः यत् यथा दुःखं तस्मात् न इच्छेत तत् बुधाः ॥ 1॥
ग्रासं सुमृष्टं विरसं महान्तं स्तोकं एव वा ।
यदृच्छया एव अपतितं ग्रसेत् आजगरः अक्रियः ॥ 2॥
शयीत अहानि भूरीणि निराहारः अनुपक्रमः ।
यदि न उपनमेत् ग्रासः महाहिः इव दिष्टभुक् ॥ 3॥
ओजः सहोबलयुतं बिभ्रत् देहं अकर्मकम् ।
शयानः वीतनिद्रः च नेहेत इन्द्रियवान् अपि ॥ 4॥
मुनिः प्रसन्नगम्भीरः दुर्विगाह्यः दुरत्ययः ।
अनन्तपारः हि अक्षोभ्यः स्तिमित उदः इव अर्णवः ॥ 5॥
समृद्धकामः हीनः वा नारायणपरः मुनिः ।
न उत्सर्पेत न शुष्येत सरिद्भिः इव सागरः ॥ 6॥
दृष्ट्वा स्त्रियं देवमायां तत् भावैः अजितेन्द्रियः ।
प्रलोभितः पतति अन्धे तमसि अग्नौ पतङ्गवत् ॥ 7॥
योषित् हिरण्य आभरण अम्बरादि
द्रव्येषु मायारचितेषु मूढः ।
प्रलोभितात्मा हि उपभोगबुद्ध्या
पतङ्गवत् नश्यति नष्टदृष्टिः ॥ 8॥
स्तोकं स्तोकं ग्रसेत् ग्रासं देहः वर्तेत यावता ।
गृहान् अहिंसत् न आतिष्ठेत् वृत्तिं माधुकरीं मुनिः ॥ 9॥
अणुभ्यः च महद्भ्यः च शास्त्रेभ्यः कुशलः नरः ।
सर्वतः सारं आदद्यात् पुष्पेभ्यः इव षट्पदः ॥ 10॥
सायन्तनं श्वस्तनं वा न सङ्गृह्णीत भिक्षितम् ।
पाणिपात्र उदरामत्रः मक्षिका इव न सङ्ग्रही ॥ 11॥
सायन्तनं श्वस्तनं वा न सङ्गृह्णीत भिक्षुकः ।
मक्षिकाः इव सङ्गृह्णन् सह तेन विनश्यति ॥ 12॥
पद अपि युवतीं भिक्षुः न स्पृशेत् दारवीं अपि ।
स्पृशन् करीव बध्येत करिण्या अङ्गसङ्गतः ॥ 13॥
न अधिगच्छेत् स्त्रियं प्राज्ञः कर्हिचित् मृत्युं आत्मनः ।
बल अधिकैः स हन्येत गजैः अन्यैः गजः यथा ॥ 14॥
न देयं न उपभोग्यं च लुब्धैः यत् दुःख सञ्चितम् ।
भुङ्क्ते तत् अपि तत् च अन्यः मधुहेव अर्थवित् मधु ॥ 15॥
सुख दुःख उपार्जितैः वित्तैः आशासानां गृह आशिषः ।
मधुहेव अग्रतः भुङ्क्ते यतिः वै गृहमेधिनाम् ॥ 16॥
ग्राम्यगीतं न श्रुणुयात् यतिः वनचरः क्वचित् ।
शिखेत हरिणात् वद्धात् मृगयोः गीतमोहितात् ॥ 17॥
नृत्यवादित्रगीतानि जुषन् ग्राम्याणि योषिताम् ।
आसां क्रीडनकः वश्यः ऋष्यशऋङ्गः मृगीसुतः ॥ 18॥
जिह्वया अतिप्रमाथिन्या जनः रसविमोहितः ।
मृत्युं ऋच्छति असत् बुद्धिः मीनः तु बडिशैः यथा ॥ 19॥
इन्द्रियाणि जयन्ति आशुः निराहाराः मनीषिणः ।
वर्जयित्वा तु रसनं तत् निरन्नस्य वर्धते ॥ 20॥
तावत् जितेन्द्रियः न स्यात् विजितानि इन्द्रियः पुमान् ।
न जयेत् रसनं यावत् जितं सर्वं जिते रसे ॥ 21॥
पिङ्गला नाम वेश्या आसीत् विदेहनगरे पुरा ।
तस्या मे शिक्षितं किञ्चित् निबोध नृपनन्दन ॥ 22॥
सा स्वैरिण्येकदा कान्तं सङ्केत उपनेष्यती ।
अभूत्काले बहिर्द्वारि बिभ्रती रूपमुत्तमम् ॥ 23॥
मार्ग आगच्छतो वीक्ष्य पुरुषान्पुरुषर्षभ ।
तान् शुल्कदान्वित्तवतः कान्तान्मेनेऽर्थकामुका ॥ 24॥
आगतेष्वपयातेषु सा सङ्केतोपजीवनी ।
अप्यन्यो वित्तवान्कोऽपि मामुपैष्यति भूरिदः ॥ 25॥
एअवं दुराशया ध्वस्तनिद्रा द्वार्यवलम्बती ।
निर्गच्छन्ती प्रविशती निशीथं समपद्यत ॥ 26॥
तस्या वित्ताशया शुष्यद्वक्त्राया दीनचेतसः ।
निर्वेदः परमो जज्ञे चिन्ताहेतुः सुखावहः ॥ 27॥
तस्या निर्विण्णचित्ताया गीतं श्रुणु यथा मम ।
निर्वेद आशापाशानां पुरुषस्य यथा ह्यसिः ॥ 28॥
न हि अङ्गाजातनिर्वेदः देहबन्धं जिहासति ।
यथा विज्ञानरहितः मनुजः ममतां नृप ॥ 29॥
पिङ्गला उवाच ।
अहो मे मोहविततिं पश्यत अविजित आत्मनः ।
या कान्तात् असतः कामं कामये येन बालिशा ॥ 30॥
सन्तं समीपे रमणं रतिप्रदं
वित्तप्रदं नित्यं इमं विहाय ।
अकामदं दुःखभय आदि शोक
मोहप्रदं तुच्छं अहं भजे अज्ञा ॥ 31॥
अहो मयात्मा परितापितो वृथा
साङ्केत्यवृत्त्याऽतिविगर्ह्यवार्तया ।
स्त्रैणान्नराद्याऽर्थतृषोऽनुशोच्या
त्क्रीतेन वित्तं रतिमात्मनेच्छती ॥ 32॥
यदस्थिभिर्निर्मितवंशवंश्य
स्थूणं त्वचा रोमनखैः पिनद्धम् ।
क्षरन्नवद्वारमगारमेतद्
विण्मूत्रपूर्णं मदुपैति कान्या ॥ 33॥
विदेहानां पुरे ह्यस्मिन्नहमेकैव मूढधीः ।
याऽन्यस्मिच्छन्त्यसत्यस्मादात्मदात्काममच्युतात् ॥ 34॥
सुहृत्प्रेष्ठतमो नाथ आत्मा चायं शरीरिणाम् ।
तं विक्रीयात्मनैवाहं रमेऽनेन यथा रमा ॥ 35॥
कियत्प्रियं ते व्यभजन्कामा ये कामदा नराः ।
आद्यन्तवन्तो भार्याया देवा वा कालविद्रुताः ॥ 36॥
नूनं मे भगवान् प्रीतः विष्णुः केन अपि कर्मणा ।
निर्वेदः अयं दुराशाया यत् मे जातः सुखावहः ॥ 37॥
मैवं स्युर्मन्दभग्यायाः क्लेशा निर्वेदहेतवः ।
येनानुबन्धं निहृत्य पुरुषः शममृच्छति ॥ 38॥
तेन उपकृतं आदाय शिरसा ग्राम्यसङ्गताः ।
त्यक्त्वा दुराशाः शरणं व्रजामि तं अधीश्वरम् ॥ 39॥
सन्तुष्टा श्रद्दधत्येतद्यथालाभेन जीवती ।
विहराम्यमुनैवाहमात्मना रमणेन वै ॥ 40॥
संसारकूपे पतितं विषयैर्मुषितेक्षणम् ।
ग्रस्तं कालाहिनाऽऽत्मानं कोऽन्यस्त्रातुमधीश्वरः ॥ 41॥
आत्मा एव हि आत्मनः गोप्ता निर्विद्येत यदाखिलात् ।
अप्रमत्तः इदं पश्यत् ग्रस्तं कालाहिना जगत् ॥ 42॥
ब्राह्मण उवाच ।
एअवं व्यवसितमतिर्दुराशां कान्ततर्षजाम् ।
छित्वोपशममास्थाय शय्यामुपविवेश सा ॥ 43॥
आशा हि परमं दुःखं नैराश्यं परमं सुखम् ।
यथा सञ्छिद्य कान्ताशां सुखं सुष्वाप पिङ्गला ॥ 44॥
इति श्रीमद्भागवते महापुराणे पारमहंस्यां
संहितायामेकादशस्कन्धे पिङ्गलोपाख्याऽनेष्टमोऽध्यायः ॥
athāsśṭamo'dhyāyaḥ |
sukhaṃ aindriyakaṃ rājan svarge narakaḥ eva ca |
dehinaḥ yat yathā duḥkhaṃ tasmāt na iccheta tat budhāḥ || 1||
grāsaṃ sumṛṣṭaṃ virasaṃ mahāntaṃ stokaṃ eva vā |
yadṛcchayā eva apatitaṃ graset ājagaraḥ akriyaḥ || 2||
śayīta ahāni bhūrīṇi nirāhāraḥ anupakramaḥ |
yadi na upanamet grāsaḥ mahāhiḥ iva diṣṭabhuk || 3||
ojaḥ sahobalayutaṃ bibhrat dehaṃ akarmakam |
śayānaḥ vītanidraḥ ca neheta indriyavān api || 4||
muniḥ prasannagambhīraḥ durvigāhyaḥ duratyayaḥ |
anantapāraḥ hi akṣobhyaḥ stimita udaḥ iva arṇavaḥ || 5||
samṛddhakāmaḥ hīnaḥ vā nārāyaṇaparaḥ muniḥ |
na utsarpeta na śuṣyeta saridbhiḥ iva sāgaraḥ || 6||
dṛṣṭvā striyaṃ devamāyāṃ tat bhāvaiḥ ajitendriyaḥ |
pralobhitaḥ patati andhe tamasi agnau pataṅgavat || 7||
yoṣit hiraṇya ābharaṇa ambarādi
dravyeṣu māyāraciteṣu mūḍhaḥ |
pralobhitātmā hi upabhogabuddhyā
pataṅgavat naśyati naṣṭadṛṣṭiḥ || 8||
stokaṃ stokaṃ graset grāsaṃ dehaḥ varteta yāvatā |
gṛhān ahiṃsat na ātiṣṭhet vṛttiṃ mādhukarīṃ muniḥ || 9||
aṇubhyaḥ ca mahadbhyaḥ ca śāstrebhyaḥ kuśalaḥ naraḥ |
sarvataḥ sāraṃ ādadyāt puṣpebhyaḥ iva ṣaṭpadaḥ || 10||
sāyantanaṃ śvastanaṃ vā na saṅgṛhṇīta bhikṣitam |
pāṇipātra udarāmatraḥ makṣikā iva na saṅgrahī || 11||
sāyantanaṃ śvastanaṃ vā na saṅgṛhṇīta bhikṣukaḥ |
makṣikāḥ iva saṅgṛhṇan saha tena vinaśyati || 12||
pada api yuvatīṃ bhikṣuḥ na spṛśet dāravīṃ api |
spṛśan karīva badhyeta kariṇyā aṅgasaṅgataḥ || 13||
na adhigacchet striyaṃ prājñaḥ karhicit mṛtyuṃ ātmanaḥ |
bala adhikaiḥ sa hanyeta gajaiḥ anyaiḥ gajaḥ yathā || 14||
na deyaṃ na upabhogyaṃ ca lubdhaiḥ yat duḥkha sañcitam |
bhuṅkte tat api tat ca anyaḥ madhuheva arthavit madhu || 15||
sukha duḥkha upārjitaiḥ vittaiḥ āśāsānāṃ gṛha āśiṣaḥ |
madhuheva agrataḥ bhuṅkte yatiḥ vai gṛhamedhinām || 16||
grāmyagītaṃ na śruṇuyāt yatiḥ vanacaraḥ kvacit |
śikheta hariṇāt vaddhāt mṛgayoḥ gītamohitāt || 17||
nṛtyavāditragītāni juṣan grāmyāṇi yoṣitām |
āsāṃ krīḍanakaḥ vaśyaḥ ṛṣyaśaṛṅgaḥ mṛgīsutaḥ || 18||
jihvayā atipramāthinyā janaḥ rasavimohitaḥ |
mṛtyuṃ ṛcchati asat buddhiḥ mīnaḥ tu baḍiśaiḥ yathā || 19||
indriyāṇi jayanti āśuḥ nirāhārāḥ manīṣiṇaḥ |
varjayitvā tu rasanaṃ tat nirannasya vardhate || 20||
tāvat jitendriyaḥ na syāt vijitāni indriyaḥ pumān |
na jayet rasanaṃ yāvat jitaṃ sarvaṃ jite rase || 21||
piṅgalā nāma veśyā āsīt videhanagare purā |
tasyā me śikṣitaṃ kiñcit nibodha nṛpanandana || 22||
sā svairiṇyekadā kāntaṃ saṅketa upaneṣyatī |
abhūtkāle bahirdvāri bibhratī rūpamuttamam || 23||
mārga āgacchato vīkṣya puruṣānpuruṣarṣabha |
tān śulkadānvittavataḥ kāntānmene'rthakāmukā || 24||
āgateṣvapayāteṣu sā saṅketopajīvanī |
apyanyo vittavānko'pi māmupaiṣyati bhūridaḥ || 25||
eavaṃ durāśayā dhvastanidrā dvāryavalambatī |
nirgacchantī praviśatī niśīthaṃ samapadyata || 26||
tasyā vittāśayā śuṣyadvaktrāyā dīnacetasaḥ |
nirvedaḥ paramo jajñe cintāhetuḥ sukhāvahaḥ || 27||
tasyā nirviṇṇacittāyā gītaṃ śruṇu yathā mama |
nirveda āśāpāśānāṃ puruṣasya yathā hyasiḥ || 28||
na hi aṅgājātanirvedaḥ dehabandhaṃ jihāsati |
yathā vijñānarahitaḥ manujaḥ mamatāṃ nṛpa || 29||
piṅgalā uvāca |
aho me mohavitatiṃ paśyata avijita ātmanaḥ |
yā kāntāt asataḥ kāmaṃ kāmaye yena bāliśā || 30||
santaṃ samīpe ramaṇaṃ ratipradaṃ
vittapradaṃ nityaṃ imaṃ vihāya |
akāmadaṃ duḥkhabhaya ādi śoka
mohapradaṃ tucchaṃ ahaṃ bhaje ajñā || 31||
aho mayātmā paritāpito vṛthā
sāṅketyavṛttyā'tivigarhyavārtayā |
straiṇānnarādyā'rthatṛṣo'nuśocyā
tkrītena vittaṃ ratimātmanecchatī || 32||
yadasthibhirnirmitavaṃśavaṃśya
sthūṇaṃ tvacā romanakhaiḥ pinaddham |
kṣarannavadvāramagārametad
viṇmūtrapūrṇaṃ madupaiti kānyā || 33||
videhānāṃ pure hyasminnahamekaiva mūḍhadhīḥ |
yā'nyasmicchantyasatyasmādātmadātkāmamacyutāt || 34||
suhṛtpreṣṭhatamo nātha ātmā cāyaṃ śarīriṇām |
taṃ vikrīyātmanaivāhaṃ rame'nena yathā ramā || 35||
kiyatpriyaṃ te vyabhajankāmā ye kāmadā narāḥ |
ādyantavanto bhāryāyā devā vā kālavidrutāḥ || 36||
nūnaṃ me bhagavān prītaḥ viṣṇuḥ kena api karmaṇā |
nirvedaḥ ayaṃ durāśāyā yat me jātaḥ sukhāvahaḥ || 37||
maivaṃ syurmandabhagyāyāḥ kleśā nirvedahetavaḥ |
yenānubandhaṃ nihṛtya puruṣaḥ śamamṛcchati || 38||
tena upakṛtaṃ ādāya śirasā grāmyasaṅgatāḥ |
tyaktvā durāśāḥ śaraṇaṃ vrajāmi taṃ adhīśvaram || 39||
santuṣṭā śraddadhatyetadyathālābhena jīvatī |
viharāmyamunaivāhamātmanā ramaṇena vai || 40||
saṃsārakūpe patitaṃ viṣayairmuṣitekṣaṇam |
grastaṃ kālāhinā''tmānaṃ ko'nyastrātumadhīśvaraḥ || 41||
ātmā eva hi ātmanaḥ goptā nirvidyeta yadākhilāt |
apramattaḥ idaṃ paśyat grastaṃ kālāhinā jagat || 42||
brāhmaṇa uvāca |
eavaṃ vyavasitamatirdurāśāṃ kāntatarṣajām |
chitvopaśamamāsthāya śayyāmupaviveśa sā || 43||
āśā hi paramaṃ duḥkhaṃ nairāśyaṃ paramaṃ sukham |
yathā sañchidya kāntāśāṃ sukhaṃ suṣvāpa piṅgalā || 44||
iti śrīmadbhāgavate mahāpurāṇe pāramahaṃsyāṃ
saṃhitāyāmekādaśaskandhe piṅgalopākhyā'neṣṭamo'dhyāyaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Telugu script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.