ௐ ஶ்ரீ பரமாத்மநே நமஃ
அத பஞ்சதஶோऽத்யாயஃ
புருஷோத்தமப்ராப்தியோகஃ
ஶ்ரீ பகவாநுவாச
ஊர்த்வமூலமதஃஶாகம் அஶ்வத்தம் ப்ராஹுரவ்யயம் ।
சந்தாம்ஸி யஸ்ய பர்ணாநி யஸ்தம் வேத ஸ வேதவித் ॥1॥
அதஶ்சோர்த்வம் ப்ரஸ்ரு'தாஸ்தஸ்ய ஶாகாஃ குணப்ரவ்ரு'த்தா விஷயப்ரவாலாஃ ।
அதஶ்ச மூலாந்யநுஸந்ததாநி கர்மாநுபந்தீநி மநுஷ்யலோகே ॥2॥
ந ரூபமஸ்யேஹ ததோபலப்யதே நாந்தோ ந சாதிர்ந ச ஸம்ப்ரதிஷ்டா ।
அஶ்வத்தமேநம் ஸுவிரூடமூலம் அஸங்கஶஸ்த்ரேண த்ரு'டேந சித்த்வா ॥3॥
ததஃ பதம் தத்பரிமார்கிதவ்யம் யஸ்மிந்கதா ந நிவர்தந்தி பூயஃ ।
தமேவ சாத்யம் புருஷம் ப்ரபத்யே யதஃ ப்ரவ்ரு'த்திஃ ப்ரஸ்ரு'தா புராணீ ॥4॥
நிர்மாநமோஹா ஜிதஸங்கதோஷாஃ அத்யாத்மநித்யா விநிவ்ரு'த்தகாமாஃ ।
த்வந்த்வைர்விமுக்தாஃ ஸுகதுஃக ஸஞ்ஜ்ஞைஃ கச்சந்த்யமூடாஃ பதமவ்யயம் தத் ॥5॥
ந தத்பாஸயதே ஸூர்யஃ ந ஶஶாங்கோ ந பாவகஃ ।
யத்கத்வா ந நிவர்தந்தே தத்தாம பரமம் மம ॥6॥
மமைவாம்ஶோ ஜீவலோகே ஜீவபூதஃ ஸநாதநஃ ।
மநஃ ஷஷ்டாநீந்த்ரியாணி ப்ரக்ரு'திஸ்தாநி கர்ஷதி ॥7॥
ஶரீரம் யதவாப்நோதி யச்சாப்யுத்க்ராமதீஶ்வரஃ ।
க்ரு'ஹீத்வைதாநி ஸம்யாதி வாயுர்கந்தாநிவாஶயாத் ॥8॥
ஶ்ரோத்ரம் சக்ஷுஃ ஸ்பர்ஶநம் ச ரஸநம் க்ராணமேவ ச ।
அதிஷ்டாய மநஶ்சாயம் விஷயாநுபஸேவதே ॥9॥
உத்க்ராமந்தம் ஸ்திதம் வாऽபி புஞ்ஜாநம் வா குணாந்விதம் ।
விமூடா நாநுபஶ்யந்தி பஶ்யந்தி ஜ்ஞாநசக்ஷுஷஃ ॥10॥
யதந்தோ யோகிநஶ்சைநம் பஶ்யந்த்யாத்மந்யவஸ்திதம் ।
யதந்தோ ऽப்யக்ரு'தாத்மாநஃ நைநம் பஶ்யந்த்யசேதஸஃ ॥11॥
யதாதித்யகதம் தேஜஃ ஜகத்பாஸயதேऽகிலம் ।
யச்சந்த்ரமஸி யச்சாக்நௌ தத்தேஜோ வித்தி மாமகம் ॥12॥
காமாவிஶ்ய ச பூதாநி தாரயாம்யஹமோஜஸா ।
புஷ்ணாமி சௌஷதீஃ ஸர்வாஃ ஸோமோ பூத்வா ரஸாத்மகஃ ॥13॥
அஹம் வைஶ்வாநரோ பூத்வா ப்ராணிநாம் தேஹமாஶ்ரிதஃ ।
ப்ராணாபாநஸமாயுக்தஃ பசாம்யந்நம் சதுர்விதம் ॥14॥
ஸர்வஸ்ய சாஹம் ஹ்ரு'தி ஸந்நிவிஷ்டஃ மத்தஃ ஸ்ம்ரு'திர்ஜ்ஞாநமபோஹநம் ச ।
வேதைஶ்ச ஸர்வைரஹமேவ வேத்யஃ வேதாந்தக்ரு'த்வேதவிதேவ சாஹம் ॥15॥
த்வாவிமௌ புருஷௌ லோகே க்ஷரஶ்சாக்ஷர ஏவ ச ।
க்ஷரஃ ஸர்வாணி பூதாநி கூடஸ்தோऽக்ஷர உச்யதே ॥16॥
உத்தமஃ புருஷஸ்த்வந்யஃ பரமாத்மேத்யுதாஹ்ரு'தஃ ।
யோ லோகத்ரயமாவிஶ்ய பிபர்த்யவ்யய ஈஶ்வரஃ ॥17॥
யஸ்மாத்க்ஷரமதீதோऽஹம் அக்ஷராதபி சோத்தமஃ ।
அதோऽஸ்மி லோகே வேதே ச ப்ரதிதஃ புருஷோத்தமஃ ॥18॥
யோ மாமேவமஸம்மூடஃ ஜாநாதி புருஷோத்தமம் ।
ஸ ஸர்வவித்பஜதி மாம் ஸர்வபாவேந பாரத ॥19॥
இதி குஹ்யதமம் ஶாஸ்த்ரம் இதமுக்தம் மயாऽநக ।
ஏதத்புத்த்வா புத்திமாந்ஸ்யாத் க்ரு'தக்ரு'த்யஶ்ச பாரத ॥20॥
॥ ௐ தத்ஸதிதி ஶ்ரீமத்பகவத்கீதாஸு உபநிஷத்ஸு ப்ரஹ்மவித்யாயாம்
யோகஶாஸ்த்ரே ஶ்ரீக்ரு'ஷ்ணார்ஜுநஸம்வாதே புருஷோத்தமப்ராப்தியோகோ நாம பஞ்சதஶோऽத்யாயஃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
oṃ śrī paramātmane namaḥ
atha pañcadaśo'dhyāyaḥ
puruṣottamaprāptiyogaḥ
śrī bhagavānuvāca
ūrdhvamūlamadhaḥśākham aśvatthaṃ prāhuravyayam |
chandāṃsi yasya parṇāni yastaṃ veda sa vedavit ||1||
adhaścordhvaṃ prasṛtāstasya śākhāḥ guṇapravṛddhā viṣayapravālāḥ |
adhaśca mūlānyanusantatāni karmānubandhīni manuṣyaloke ||2||
na rūpamasyeha tathopalabhyate nānto na cādirna ca sampratiṣṭhā |
aśvatthamenaṃ suvirūḍhamūlam asaṅgaśastreṇa dṛḍhena chittvā ||3||
tataḥ padaṃ tatparimārgitavyaṃ yasmingatā na nivartanti bhūyaḥ |
tameva cādyaṃ puruṣaṃ prapadye yataḥ pravṛttiḥ prasṛtā purāṇī ||4||
nirmānamohā jitasaṅgadoṣāḥ adhyātmanityā vinivṛttakāmāḥ |
dvandvairvimuktāḥ sukhaduḥkha sañjñaiḥ gacchantyamūḍhāḥ padamavyayaṃ tat ||5||
na tadbhāsayate sūryaḥ na śaśāṅko na pāvakaḥ |
yadgatvā na nivartante taddhāma paramaṃ mama ||6||
mamaivāṃśo jīvaloke jīvabhūtaḥ sanātanaḥ |
manaḥ ṣaṣṭhānīndriyāṇi prakṛtisthāni karṣati ||7||
śarīraṃ yadavāpnoti yaccāpyutkrāmatīśvaraḥ |
gṛhītvaitāni saṃyāti vāyurgandhānivāśayāt ||8||
śrotraṃ cakṣuḥ sparśanaṃ ca rasanaṃ ghrāṇameva ca |
adhiṣṭhāya manaścāyaṃ viṣayānupasevate ||9||
utkrāmantaṃ sthitaṃ vā'pi bhuñjānaṃ vā guṇānvitam |
vimūḍhā nānupaśyanti paśyanti jñānacakṣuṣaḥ ||10||
yatanto yoginaścainaṃ paśyantyātmanyavasthitam |
yatanto 'pyakṛtātmānaḥ nainaṃ paśyantyacetasaḥ ||11||
yadādityagataṃ tejaḥ jagadbhāsayate'khilam |
yaccandramasi yaccāgnau tattejo viddhi māmakam ||12||
gāmāviśya ca bhūtāni dhārayāmyahamojasā |
puṣṇāmi cauṣadhīḥ sarvāḥ somo bhūtvā rasātmakaḥ ||13||
ahaṃ vaiśvānaro bhūtvā prāṇināṃ dehamāśritaḥ |
prāṇāpānasamāyuktaḥ pacāmyannaṃ caturvidham ||14||
sarvasya cāhaṃ hṛdi sanniviṣṭaḥ mattaḥ smṛtirjñānamapohanaṃ ca |
vedaiśca sarvairahameva vedyaḥ vedāntakṛdvedavideva cāham ||15||
dvāvimau puruṣau loke kṣaraścākṣara eva ca |
kṣaraḥ sarvāṇi bhūtāni kūṭastho'kṣara ucyate ||16||
uttamaḥ puruṣastvanyaḥ paramātmetyudāhṛtaḥ |
yo lokatrayamāviśya bibhartyavyaya īśvaraḥ ||17||
yasmātkṣaramatīto'ham akṣarādapi cottamaḥ |
ato'smi loke vede ca prathitaḥ puruṣottamaḥ ||18||
yo māmevamasammūḍhaḥ jānāti puruṣottamam |
sa sarvavidbhajati māṃ sarvabhāvena bhārata ||19||
iti guhyatamaṃ śāstram idamuktaṃ mayā'nagha |
etadbuddhvā buddhimānsyāt kṛtakṛtyaśca bhārata ||20||
|| oṃ tatsaditi śrīmadbhagavadgītāsu upaniṣatsu brahmavidyāyāṃ
yogaśāstre śrīkṛṣṇārjunasaṃvāde puruṣottamaprāptiyogo nāma pañcadaśo'dhyāyaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
ॐ श्री परमात्मने नमः
अथ पञ्चदशोऽध्यायः
पुरुषोत्तमप्राप्तियोगः
श्री भगवानुवाच
ऊर्ध्वमूलमधःशाखम् अश्वत्थं प्राहुरव्ययम् ।
छन्दांसि यस्य पर्णानि यस्तं वेद स वेदवित् ॥1॥
अधश्चोर्ध्वं प्रसृतास्तस्य शाखाः गुणप्रवृद्धा विषयप्रवालाः ।
अधश्च मूलान्यनुसन्ततानि कर्मानुबन्धीनि मनुष्यलोके ॥2॥
न रूपमस्येह तथोपलभ्यते नान्तो न चादिर्न च सम्प्रतिष्ठा ।
अश्वत्थमेनं सुविरूढमूलम् असङ्गशस्त्रेण दृढेन छित्त्वा ॥3॥
ततः पदं तत्परिमार्गितव्यं यस्मिन्गता न निवर्तन्ति भूयः ।
तमेव चाद्यं पुरुषं प्रपद्ये यतः प्रवृत्तिः प्रसृता पुराणी ॥4॥
निर्मानमोहा जितसङ्गदोषाः अध्यात्मनित्या विनिवृत्तकामाः ।
द्वन्द्वैर्विमुक्ताः सुखदुःख सञ्ज्ञैः गच्छन्त्यमूढाः पदमव्ययं तत् ॥5॥
न तद्भासयते सूर्यः न शशाङ्को न पावकः ।
यद्गत्वा न निवर्तन्ते तद्धाम परमं मम ॥6॥
ममैवांशो जीवलोके जीवभूतः सनातनः ।
मनः षष्ठानीन्द्रियाणि प्रकृतिस्थानि कर्षति ॥7॥
शरीरं यदवाप्नोति यच्चाप्युत्क्रामतीश्वरः ।
गृहीत्वैतानि संयाति वायुर्गन्धानिवाशयात् ॥8॥
श्रोत्रं चक्षुः स्पर्शनं च रसनं घ्राणमेव च ।
अधिष्ठाय मनश्चायं विषयानुपसेवते ॥9॥
उत्क्रामन्तं स्थितं वाऽपि भुञ्जानं वा गुणान्वितम् ।
विमूढा नानुपश्यन्ति पश्यन्ति ज्ञानचक्षुषः ॥10॥
यतन्तो योगिनश्चैनं पश्यन्त्यात्मन्यवस्थितम् ।
यतन्तो ऽप्यकृतात्मानः नैनं पश्यन्त्यचेतसः ॥11॥
यदादित्यगतं तेजः जगद्भासयतेऽखिलम् ।
यच्चन्द्रमसि यच्चाग्नौ तत्तेजो विद्धि मामकम् ॥12॥
गामाविश्य च भूतानि धारयाम्यहमोजसा ।
पुष्णामि चौषधीः सर्वाः सोमो भूत्वा रसात्मकः ॥13॥
अहं वैश्वानरो भूत्वा प्राणिनां देहमाश्रितः ।
प्राणापानसमायुक्तः पचाम्यन्नं चतुर्विधम् ॥14॥
सर्वस्य चाहं हृदि सन्निविष्टः मत्तः स्मृतिर्ज्ञानमपोहनं च ।
वेदैश्च सर्वैरहमेव वेद्यः वेदान्तकृद्वेदविदेव चाहम् ॥15॥
द्वाविमौ पुरुषौ लोके क्षरश्चाक्षर एव च ।
क्षरः सर्वाणि भूतानि कूटस्थोऽक्षर उच्यते ॥16॥
उत्तमः पुरुषस्त्वन्यः परमात्मेत्युदाहृतः ।
यो लोकत्रयमाविश्य बिभर्त्यव्यय ईश्वरः ॥17॥
यस्मात्क्षरमतीतोऽहम् अक्षरादपि चोत्तमः ।
अतोऽस्मि लोके वेदे च प्रथितः पुरुषोत्तमः ॥18॥
यो मामेवमसम्मूढः जानाति पुरुषोत्तमम् ।
स सर्वविद्भजति मां सर्वभावेन भारत ॥19॥
इति गुह्यतमं शास्त्रम् इदमुक्तं मयाऽनघ ।
एतद्बुद्ध्वा बुद्धिमान्स्यात् कृतकृत्यश्च भारत ॥20॥
॥ ॐ तत्सदिति श्रीमद्भगवद्गीतासु उपनिषत्सु ब्रह्मविद्यायां
योगशास्त्रे श्रीकृष्णार्जुनसंवादे पुरुषोत्तमप्राप्तियोगो नाम पञ्चदशोऽध्यायः ॥
oṃ śrī paramātmane namaḥ
atha pañcadaśo'dhyāyaḥ
puruṣottamaprāptiyogaḥ
śrī bhagavānuvāca
ūrdhvamūlamadhaḥśākham aśvatthaṃ prāhuravyayam |
chandāṃsi yasya parṇāni yastaṃ veda sa vedavit ||1||
adhaścordhvaṃ prasṛtāstasya śākhāḥ guṇapravṛddhā viṣayapravālāḥ |
adhaśca mūlānyanusantatāni karmānubandhīni manuṣyaloke ||2||
na rūpamasyeha tathopalabhyate nānto na cādirna ca sampratiṣṭhā |
aśvatthamenaṃ suvirūḍhamūlam asaṅgaśastreṇa dṛḍhena chittvā ||3||
tataḥ padaṃ tatparimārgitavyaṃ yasmingatā na nivartanti bhūyaḥ |
tameva cādyaṃ puruṣaṃ prapadye yataḥ pravṛttiḥ prasṛtā purāṇī ||4||
nirmānamohā jitasaṅgadoṣāḥ adhyātmanityā vinivṛttakāmāḥ |
dvandvairvimuktāḥ sukhaduḥkha sañjñaiḥ gacchantyamūḍhāḥ padamavyayaṃ tat ||5||
na tadbhāsayate sūryaḥ na śaśāṅko na pāvakaḥ |
yadgatvā na nivartante taddhāma paramaṃ mama ||6||
mamaivāṃśo jīvaloke jīvabhūtaḥ sanātanaḥ |
manaḥ ṣaṣṭhānīndriyāṇi prakṛtisthāni karṣati ||7||
śarīraṃ yadavāpnoti yaccāpyutkrāmatīśvaraḥ |
gṛhītvaitāni saṃyāti vāyurgandhānivāśayāt ||8||
śrotraṃ cakṣuḥ sparśanaṃ ca rasanaṃ ghrāṇameva ca |
adhiṣṭhāya manaścāyaṃ viṣayānupasevate ||9||
utkrāmantaṃ sthitaṃ vā'pi bhuñjānaṃ vā guṇānvitam |
vimūḍhā nānupaśyanti paśyanti jñānacakṣuṣaḥ ||10||
yatanto yoginaścainaṃ paśyantyātmanyavasthitam |
yatanto 'pyakṛtātmānaḥ nainaṃ paśyantyacetasaḥ ||11||
yadādityagataṃ tejaḥ jagadbhāsayate'khilam |
yaccandramasi yaccāgnau tattejo viddhi māmakam ||12||
gāmāviśya ca bhūtāni dhārayāmyahamojasā |
puṣṇāmi cauṣadhīḥ sarvāḥ somo bhūtvā rasātmakaḥ ||13||
ahaṃ vaiśvānaro bhūtvā prāṇināṃ dehamāśritaḥ |
prāṇāpānasamāyuktaḥ pacāmyannaṃ caturvidham ||14||
sarvasya cāhaṃ hṛdi sanniviṣṭaḥ mattaḥ smṛtirjñānamapohanaṃ ca |
vedaiśca sarvairahameva vedyaḥ vedāntakṛdvedavideva cāham ||15||
dvāvimau puruṣau loke kṣaraścākṣara eva ca |
kṣaraḥ sarvāṇi bhūtāni kūṭastho'kṣara ucyate ||16||
uttamaḥ puruṣastvanyaḥ paramātmetyudāhṛtaḥ |
yo lokatrayamāviśya bibhartyavyaya īśvaraḥ ||17||
yasmātkṣaramatīto'ham akṣarādapi cottamaḥ |
ato'smi loke vede ca prathitaḥ puruṣottamaḥ ||18||
yo māmevamasammūḍhaḥ jānāti puruṣottamam |
sa sarvavidbhajati māṃ sarvabhāvena bhārata ||19||
iti guhyatamaṃ śāstram idamuktaṃ mayā'nagha |
etadbuddhvā buddhimānsyāt kṛtakṛtyaśca bhārata ||20||
|| oṃ tatsaditi śrīmadbhagavadgītāsu upaniṣatsu brahmavidyāyāṃ
yogaśāstre śrīkṛṣṇārjunasaṃvāde puruṣottamaprāptiyogo nāma pañcadaśo'dhyāyaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Tamil script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.