කෘෂ්ණ යජුර්වේදීය තෛත්තිරීය සංහිතායාං ෂෂ්ඨකාණ්ඩේ චතුර්ථඃ ප්රශ්නඃ - සෝමමන්ත්රබ්රාහ්මණනිරූපණං
ඕ-න්නමඃ පරමාත්මනේ, ශ්රී මහාගණපතයේ නමඃ,
ශ්රී ගුරුභ්යෝ නමඃ . හ॒රිඃ॒ ඕම් ..
ය॒ජ්ඤේන॒ වෛ ප්ර॒ජාප॑තිඃ ප්ර॒ජා අ॑සෘජත॒ තා උ॑ප॒යඩ්භි॑-රේ॒වාසෘ॑ජත॒ යදු॑ප॒යජ॑ උප॒යජ॑ති ප්ර॒ජා ඒ॒ව ත-ද්යජ॑මාන-ස්සෘජතේ ජඝනා॒ර්ධාදව॑ ද්යති ජඝනා॒ර්ධාද්ධි ප්ර॒ජාඃ ප්ර॒ජාය॑න්තේ ස්ථවිම॒තෝ-(අ)ව॑ ද්යති ස්ථවිම॒තෝ හි ප්ර॒ජාඃ ප්ර॒ජාය॒න්තේ (අ)ස॑ම්භින්ද॒න්නව॑ ද්යති ප්රා॒ණානා॒-මස॑ම්භේදාය॒ න ප॒ර්යාව॑ර්තයති॒ ය-ත්ප॑ර්යාව॒ර්තයේ॑දුදාව॒ර්තඃ ප්ර॒ජා ග්රාහු॑ක-ස්ස්යා-ථ්සමු॒ද්ර-ඞ්ග॑ච්ඡ॒ ස්වාහේත්යා॑හ॒ රේත॑ [රේතඃ॑, ඒ॒ව] 1
ඒ॒ව ත-ද්ද॑ධාත්ය॒න්තරි॑ක්ෂ-ඞ්ගච්ඡ॒ ස්වාහේත්යා॑හා॒-(අ)න්තරි॑ක්ෂේණෛ॒වාස්මෛ᳚ ප්ර॒ජාඃ ප්ර ජ॑නයත්ය॒න්තරි॑ක්ෂ॒ග්ග්॒ හ්යනු॑ ප්ර॒ජාඃ ප්ර॒ජාය॑න්තේ දේ॒වග්ං ස॑වි॒තාර॑-ඞ්ගච්ඡ॒ ස්වාහේත්යා॑හ සවි॒තෘප්ර॑සූත ඒ॒වාස්මෛ᳚ ප්ර॒ජාඃ ප්ර ජ॑නයත්ය-හෝරා॒ත්රේ ග॑ච්ඡ॒ ස්වාහේත්යා॑හා-හෝරා॒ත්රාභ්යා॑-මේ॒වාස්මෛ᳚ ප්ර॒ජාඃ ප්ර ජ॑නයත්ය-හෝරා॒ත්රේ හ්යනු॑ ප්ර॒ජාඃ ප්ර॒ජාය॑න්තේ මි॒ත්රාවරු॑ණෞ ගච්ඡ॒ ස්වාහේ- [ස්වාහා᳚, ඉත්යා॑හ] 2
-ත්යා॑හ ප්ර॒ජාස්වේ॒ව ප්රජා॑තාසු ප්රාණාපා॒නෞ ද॑ධාති॒ සෝම॑-ඞ්ගච්ඡ॒ ස්වාහේත්යා॑හ සෞ॒ම්යා හි දේ॒වත॑යා ප්ර॒ජා ය॒ජ්ඤ-ඞ්ග॑ච්ඡ॒ ස්වාහේත්යා॑හ ප්ර॒ජා ඒ॒ව ය॒ජ්ඤියාඃ᳚ කරෝති॒ ඡන්දාග්ං॑සි ගච්ඡ॒ ස්වාහේත්යා॑හ ප॒ශවෝ॒ වෛ ඡන්දාග්ං॑සි ප॒ශූනේ॒වාව॑ රුන්ධේ॒ ද්යාවා॑පෘථි॒වී ග॑ච්ඡ॒ ස්වාහේත්යා॑හ ප්ර॒ජා ඒ॒ව ප්රජා॑තා॒ ද්යාවා॑පෘථි॒වීභ්යා॑මුභ॒යතඃ॒ පරි॑ ගෘහ්ණාති॒ නභෝ॑ [නභඃ॑, දි॒ව්ය-ඞ්ග॑ච්ඡ॒] 3
දි॒ව්ය-ඞ්ග॑ච්ඡ॒ ස්වාහේත්යා॑හ ප්ර॒ජාභ්ය॑ ඒ॒ව ප්රජා॑තාභ්යෝ॒ වෘෂ්ටි॒-න්නිය॑ච්ඡත්ය॒ග්නිං-වෛँ᳚ශ්වාන॒ර-ඞ්ග॑ච්ඡ॒ ස්වාහේත්යා॑හ ප්ර॒ජා ඒ॒ව ප්රජා॑තා අ॒ස්යා-ම්ප්රති॑ ෂ්ඨාපයති ප්රා॒ණානාං॒-වාँ ඒ॒ෂෝ-(අ)ව॑ ද්යති॒ යෝ॑-(අ)ව॒ද්යති॑ ගු॒දස්ය॒ මනෝ॑ මේ॒ හාර්දි॑ ය॒ච්ඡේත්යා॑හ ප්රා॒ණානේ॒ව ය॑ථාස්ථා॒නමුප॑ හ්වයතේ ප॒ශෝර්වා ආල॑බ්ධස්ය॒ හෘද॑ය॒ග්ං॒ ශුගෘ॑ච්ඡති॒ සා හෘ॑දයශූ॒ල- [හෘ॑දයශූ॒ලම්, අ॒භි සමේ॑ති॒] 4
-ම॒භි සමේ॑ති॒ ය-ත්පෘ॑ථි॒ව්යාග්ං හෘ॑දයශූ॒ල-මු॑ද්වා॒සයේ᳚-ත්පෘථි॒වීග්ං ශු॒චා-(අ)ර්ප॑යේ॒-ද්යද॒ඵ්ස්ව॑ප-ශ්ශු॒චා-(අ)ර්ප॑යේ॒ච්ඡුෂ්ක॑ස්ය චා॒-(අ)(අ)ර්ද්රස්ය॑ ච ස॒න්ධාවුද්වා॑සයත්යු॒භය॑ස්ය॒ ශාන්ත්යෛ॒ ය-න්ද්වි॒ෂ්යා-ත්ත-න්ධ්යා॑යේ-ච්ඡු॒චෛවෛන॑-මර්පයති .. 5 ..
(රේතෝ॑ - මි॒ත්රාවරු॑ණෞ ගච්ඡ॒ ස්වාහා॒ - නභෝ॑ - හෘදයශූ॒ලං - ද්වාත්රිග්ං॑ශච්ච) (අ. 1)
දේ॒වා වෛ ය॒ජ්ඤමාග්නී᳚ද්ධ්රේ॒ ව්ය॑භජන්ත॒ තතෝ॒ යද॒ත්යශි॑ෂ්යත॒ තද॑බ්රුව॒න් වස॑තු॒ නු න॑ ඉ॒දමිති॒ ත-ද්ව॑සතී॒වරී॑ණාං-වँසතී වරි॒ත්ව-න්තස්මි॑-න්ප්රා॒තර්න සම॑ශක්නුව॒-න්තද॒ඵ්සු ප්රාවේ॑ශය॒-න්තා ව॑සතී॒ වරී॑රභවන් වසතී॒වරී᳚ර්ගෘහ්ණාති ය॒ජ්ඤෝ වෛ ව॑සතී॒ වරී᳚ර්ය॒ජ්ඤමේ॒වා-(අ)(අ)රභ්ය॑ ගෘහී॒ත්වෝප॑ වසති॒ යස්යාගෘ॑හීතා අ॒භි නි॒ම්රෝචේ॒-දනා॑රබ්ධෝ-(අ)ස්ය ය॒ජ්ඤ-ස්ස්යා᳚- [ය॒ජ්ඤ-ස්ස්යා᳚ත්, ය॒ජ්ඤං-විँ] 6
-ද්ය॒ජ්ඤං-විँ ච්ඡි॑න්ද්යා-ජ්ජ්යෝති॒ෂ්යා॑ වා ගෘහ්ණී॒යාද්ධිර॑ණ්යං-වාँ (අ)ව॒ධාය॒ සශු॑ක්රාණාමේ॒ව ගෘ॑හ්ණාති॒ යෝ වා᳚ බ්රාහ්ම॒ණෝ බ॑හුයා॒ජී තස්ය॒ කුම්භ්යා॑නා-ඞ්ගෘහ්ණීයා॒-ථ්ස හි ගෘ॑හී॒ත ව॑සතීවරීකෝ වසතී॒වරී᳚ර්ගෘහ්ණාති ප॒ශවෝ॒ වෛ ව॑සතී॒වරීඃ᳚ ප॒ශූනේ॒වා-(අ)(අ)රභ්ය॑ ගෘහී॒ත්වෝප॑ වසති॒ යද॑න්වී॒ප-න්තිෂ්ඨ॑-න්ගෘහ්ණී॒යාන්නි॒ර්මාර්ගු॑කා අස්මා-ත්ප॒ශවඃ॑ ස්යුඃ ප්රතී॒ප-න්තිෂ්ඨ॑-න්ගෘහ්ණාති ප්රති॒රුද්ධ්යෛ॒වාස්මෛ॑ ප॒ශූ-න්ගෘ॑හ්ණා॒තීන්ද්රෝ॑ [ප॒ශූ-න්ගෘ॑හ්ණා॒තීන්ද්රඃ॑, වෘ॒ත්ර-] 7
වෘ॒ත්ර-ම॑හ॒න්-ථ්සෝ᳚-(අ)(1॒)පෝ᳚-(අ)(1॒)භ්ය॑ම්රියත॒ තාසාං॒-යँන්මේද්ධ්යං॑-යँ॒ජ්ඤිය॒ග්ං॒ සදේ॑ව॒මාසී॒-ත්තදත්ය॑මුච්යත॒ තා වහ॑න්තීරභව॒න් වහ॑න්තීනා-ඞ්ගෘහ්ණාති॒ යා ඒ॒ව මේද්ධ්යා॑ ය॒ජ්ඤියා॒-ස්සදේ॑වා॒ ආප॒ස්තා සා॑මේ॒ව ගෘ॑හ්ණාති॒ නාන්ත॒මා වහ॑න්තී॒රතී॑යා॒-ද්යද॑න්ත॒මා වහ॑න්තීරතී॒යා-ද්ය॒ජ්ඤමති॑ මන්යේත॒ න ස්ථා॑ව॒රාණා᳚-ඞ්ගෘහ්ණීයා॒-ද්වරු॑ණගෘහීතා॒ වෛ ස්ථා॑ව॒රා ය-ථ්ස්ථා॑ව॒රාණා᳚-ඞ්ගෘහ්ණී॒යා- [ය-ථ්ස්ථා॑ව॒රාණා᳚-ඞ්ගෘහ්ණී॒යාත්, වරු॑ණේනාස්ය] 8
-ද්වරු॑ණේනාස්ය ය॒ජ්ඤ-ඞ්ග්රා॑හයේ॒-ද්යද්වෛ දිවා॒ භව॑ත්ය॒පෝ රාත්රිඃ॒ ප්ර වි॑ශති॒ තස්මා᳚-ත්තා॒ම්රා ආපෝ॒ දිවා॑ දදෘශ්රේ॒ යන්නක්ත॒-ම්භව॑ත්ය॒පෝ-(අ)හඃ॒ ප්ර වි॑ශති॒ තස්මා᳚ච්ච॒න්ද්රා ආපෝ॒ නක්ත॑-න්දදෘශ්රේ ඡා॒යායෛ॑ චා॒-(අ)(අ)තප॑තශ්ච ස॒ධෞ-ඞ්ගෘ॑හ්ණාත්ය-හෝරා॒ත්රයෝ॑රේ॒වාස්මෛ॒ වර්ණ॑-ඞ්ගෘහ්ණාති හ॒විෂ්ම॑තීරි॒මා ආප॒ ඉත්යා॑හ හ॒විෂ්කෘ॑තානාමේ॒ව ගෘ॑හ්ණාති හ॒විෂ්මාග්ං॑ අස්තු॒- [අස්තු, සූර්ය॒] 9
සූර්ය॒ ඉත්යා॑හ॒ සශු॑ක්රාණාමේ॒ව ගෘ॑හ්ණාත්යනු॒ෂ්ටුභා॑ ගෘහ්ණාති॒ වාග්වා අ॑නු॒ෂ්ටුග් වා॒චෛවෛනා॒-ස්සර්ව॑යා ගෘහ්ණාති॒ චතු॑ෂ්පදය॒ර්චා ගෘ॑හ්ණාති॒ ත්රි-ස්සා॑දයති ස॒ප්ත ස-ම්ප॑ද්යන්තේ ස॒ප්තප॑දා॒ ශක්ව॑රී ප॒ශව॒-ශ්ශක්ව॑රී ප॒ශූනේ॒වාව॑ රුන්ධේ॒ (අ)ස්මෛ වෛ ලෝ॒කාය॒ ගාර්හ॑පත්ය॒ ආ ධී॑යතේ॒-(අ)මුෂ්මා॑ ආහව॒නීයෝ॒ ය-ද්ගාර්හ॑පත්ය උපසා॒දයේ॑ද॒ස්මින් ँලෝ॒කේ ප॑ශු॒මාන්-ථ්ස්යා॒-ද්යදා॑හව॒නීයේ॒-(අ)-මුෂ්මි॑- [-මුෂ්මින්න්॑, ලෝ॒කේ ප॑ශු॒මාන්ථ්ස්යා॑-] 10
ँල්ලෝ॒කේ ප॑ශු॒මාන්ථ්ස්යා॑-දු॒භයෝ॒රුප॑ සාදයත්යු॒භයෝ॑රේ॒වෛනං॑-ලෝँ॒කයෝඃ᳚ පශු॒මන්ත॑-ඞ්කරෝති ස॒ර්වතඃ॒ පරි॑ හරති॒ රක්ෂ॑සා॒මප॑හත්යා ඉන්ද්රාග්නි॒යෝර්භා॑ග॒ධේයී॒-ස්ස්ථේත්යා॑හ යථාය॒ජුරේ॒වෛතදාග්නී᳚ද්ධ්ර॒ උප॑ වාසයත්යේ॒තද්වෛ ය॒ජ්ඤස්යාප॑රාජිතං॒-යँදාග්නී᳚ද්ධ්රං॒-යँදේ॒ව ය॒ජ්ඤස්යාප॑රාජිත॒-න්තදේ॒වෛනා॒ උප॑ වාසයති॒ යතඃ॒ ඛලු॒ වෛ ය॒ජ්ඤස්ය॒ විත॑තස්ය॒ න ක්රි॒යතේ॒ තදනු॑ ය॒ජ්ඤග්ං රක්ෂා॒ග්॒ස්යව॑ චරන්ති॒ ය-ද්වහ॑න්තීනා-ඞ්ගෘ॒හ්ණාති॑ ක්රි॒යමා॑ණමේ॒ව ත-ද්ය॒ජ්ඤස්ය॑ ශයේ॒ රක්ෂ॑සා॒-මන॑න්වවචාරාය॒ න හ්යේ॑තා ඊ॒ලය॒න්ත්යා තෘ॑තීයසව॒නා-ත්පරි॑ ශේරේ ය॒ජ්ඤස්ය॒ සන්ත॑ත්යෛ .. 11 ..
(ස්යා॒ - දින්ද්රෝ॑ - ගෘහ්ණී॒යා - ද॑ස්ත්ව॒ - මුෂ්මි॑න් - ක්රි॒යතේ॒ - ෂඩ්විග්ං॑ශතිශ්ච) (අ. 2)
බ්ර॒හ්ම॒වා॒දිනෝ॑ වදන්ති॒ ස ත්වා අ॑ද්ධ්ව॒ර්යු-ස්ස්යා॒ද්ය-ස්සෝම॑-මුපාව॒හර॒න්-ථ්සර්වා᳚භ්යෝ දේ॒වතා᳚භ්ය උපාව॒හරේ॒-දිති॑ හෘ॒දේ ත්වේත්යා॑හ මනු॒ෂ්යේ᳚භ්ය ඒ॒වෛතේන॑ කරෝති॒ මන॑සේ॒ ත්වේත්යා॑හ පි॒තෘභ්ය॑ ඒ॒වෛතේන॑ කරෝති දි॒වේ ත්වා॒ සූර්යා॑ය॒ ත්වේත්යා॑හ දේ॒වේභ්ය॑ ඒ॒වෛතේන॑ කරෝත්යේ॒තාව॑තී॒-ර්වෛ දේ॒වතා॒ස්තාභ්ය॑ ඒ॒වෛන॒ග්ං॒ සර්වා᳚භ්ය උ॒පාව॑හරති පු॒රා වා॒චඃ [වා॒චඃ, ප්රව॑දිතෝඃ] 12
ප්රව॑දිතෝඃ ප්රාතරනුවා॒ක-මු॒පාක॑රෝති॒ යාව॑ත්යේ॒ව වා-ක්තා-මව॑ රුන්ධේ॒ (අ)පෝ-(අ)ග්රේ॑-(අ)භි॒ව්යාහ॑රති ය॒ජ්ඤෝ වා ආපෝ॑ ය॒ජ්ඤමේ॒වාභි වාචං॒-විँසෘ॑ජති॒ සර්වා॑ණි॒ ඡන්දා॒ග්॒ස්යන්වා॑හ ප॒ශවෝ॒ වෛ ඡන්දාග්ං॑සි ප॒ශූනේ॒වාව॑ රුන්ධේ ගායත්රි॒යා තේජ॑ස්කාමස්ය॒ පරි॑ දද්ධ්යා-ත්ත්රි॒ෂ්ටුභේ᳚න්ද්රි॒යකා॑මස්ය॒ ජග॑ත්යා ප॒ශුකා॑මස්යා-(අ)නු॒ෂ්ටුභා᳚ ප්රති॒ෂ්ඨාකා॑මස්ය ප॒ඞ්ක්ත්යා ය॒ජ්ඤකා॑මස්ය වි॒රාජා-(අ)න්න॑කාමස්ය ශෘ॒ණෝත්ව॒ග්නි-ස්ස॒මිධා॒ හව॑- [හව᳚ම්, ම॒ ඉත්යා॑හ] 13
-ම්ම॒ ඉත්යා॑හ සවි॒තෘප්ර॑සූත ඒ॒ව දේ॒වතා᳚භ්යෝ නි॒වේද්යා॒-(අ)පෝ-(අ)ච්ඡෛ᳚ත්ය॒ප ඉ॑ෂ්ය හෝත॒-රිත්යා॑හේෂි॒තග්ං හි කර්ම॑ ක්රි॒යතේ॒ මෛත්රා॑වරුණස්ය චමසාද්ධ්වර්ය॒වා ද්ර॒වේත්යා॑හ මි॒ත්රාවරු॑ණෞ॒ වා අ॒පා-න්නේ॒තාරෞ॒ තාභ්යා॑මේ॒වෛනා॒ අච්ඡෛ॑ති॒ දේවී॑රාපෝ අපා-න්නපා॒-දිත්යා॒හා-(අ)(අ)හු॑ත්යෛ॒වෛනා॑ නි॒ෂ්ක්රීය॑ ගෘහ්ණා॒ත්යථෝ॑ හ॒විෂ්කෘ॑තානා-මේ॒වාභිඝෘ॑තානා-ඞ්ගෘහ්ණාති॒- [-මේ॒වාභිඝෘ॑තානා-ඞ්ගෘහ්ණාති, කාර්ෂි॑-ර॒සීත්යා॑හ॒] 14
කාර්ෂි॑-ර॒සීත්යා॑හ॒ ශම॑ලමේ॒වා-(අ)(අ)සා॒මප॑ ප්ලාවයති සමු॒ද්රස්ය॒ වෝ-(අ)ක්ෂි॑ත්යා॒ උන්න॑ය॒ ඉත්යා॑හ॒ තස්මා॑ද॒ද්යමා॑නාඃ පී॒යමා॑නා॒ ආපෝ॒ න ක්ෂී॑යන්තේ॒ යෝනි॒ර්වෛ ය॒ජ්ඤස්ය॒ චාත්වා॑ලං-යँ॒ජ්ඤෝ ව॑සතී॒වරීර්॑. හෝතෘචම॒ස-ඤ්ච॑ මෛත්රාවරුණචම॒ස-ඤ්ච॑ ස॒ග්ග්॒ස්පර්ශ්ය॑ වසතී॒වරී॒ර්ව්යාන॑යති ය॒ජ්ඤස්ය॑ සයෝනි॒ත්වායාථෝ॒ ස්වාදේ॒වෛනා॒ යෝනේඃ॒ ප්ර ජ॑නයත්යද්ධ්ව॒ර්යෝ-(අ)වේ॑ර॒පා(3) ඉත්යා॑හෝ॒තේ -ම॑නන්නමුරු॒තේමාඃ ප॒ශ්යේති॒ වාවෛතදා॑හ॒ යද්ය॑ග්නිෂ්ටෝ॒මෝ ජු॒හෝති॒ යද්යු॒ක්ථ්යඃ॑ පරි॒ධෞ නි මා᳚ර්ෂ්ටි॒ යද්ය॑තිරා॒ත්රෝ යජු॒ර්වද॒-න්ප්ර ප॑ද්යතේ යජ්ඤක්රතූ॒නාං-ව්යාँවෘ॑ත්ත්යෛ .. 15 ..
(වා॒චෝ-හව॑-ම॒භිඝෘ॑තානා-ඞ්ගෘහ්ණාත්යු॒ - ත - පඤ්ච॑විග්ංශතිශ්ච) (අ. 3)
දේ॒වස්ය॑ ත්වා සවි॒තුඃ ප්ර॑ස॒ව ඉති॒ ග්රාවා॑ණ॒මා ද॑ත්තේ॒ ප්රසූ᳚ත්යා අ॒ශ්විනෝ᳚-ර්බා॒හුභ්යා॒මිත්යා॑හා॒ශ්විනෞ॒ හි දේ॒වානා॑මද්ධ්ව॒ර්යූ ආස්තා᳚-ම්පූ॒ෂ්ණෝ හස්තා᳚භ්යා॒මිත්යා॑හ॒ යත්යෛ॑ ප॒ශවෝ॒ වෛ සෝමෝ᳚ ව්යා॒න උ॑පාග්ංශු॒සව॑නෝ॒ යදු॑පාග්ංශු॒සව॑න-ම॒භි මිමී॑තේ ව්යා॒නමේ॒ව ප॒ශුෂු॑ දධා॒තීන්ද්රා॑ය॒ ත්වේන්ද්රා॑ය॒ ත්වේති॑ මිමීත॒ ඉන්ද්රා॑ය॒ හි සෝම॑ ආහ්රි॒යතේ॒ පඤ්ච॒ කෘත්වෝ॒ යජු॑ෂා මිමීතේ॒ [මිමීතේ, පඤ්චා᳚ක්ෂරා] 16
පඤ්චා᳚ක්ෂරා ප॒ඞ්ක්තිඃ පාඞ්ක්තෝ॑ ය॒ජ්ඤෝ ය॒ජ්ඤමේ॒වාව॑ රුන්ධේ॒ පඤ්ච॒ කෘත්ව॑ස්තූ॒ෂ්ණී-න්දශ॒ ස-ම්ප॑ද්යන්තේ॒ දශා᳚ක්ෂරා වි॒රාඩන්නං॑-විँ॒රා-ඩ්වි॒රාජෛ॒වාන්නාද්ය॒මව॑ රුන්ධේ ශ්වා॒ත්රා-ස්ස්ථ॑ වෘත්ර॒තුර॒ ඉත්යා॑හෛ॒ෂ වා අ॒පාග්ං සෝ॑මපී॒ථෝ ය ඒ॒වං-වේँද॒ නා-(අ)ඵ්ස්වාර්ති॒මාර්ච්ඡ॑ති॒ යත්තේ॑ සෝම දි॒වි ජ්යෝති॒රිත්යා॑හෛ॒භ්ය ඒ॒වෛන॑- [ඒ॒වෛන᳚ම්, ලෝ॒කේභ්ය॒] 17
ँල්ලෝ॒කේභ්ය॒-ස්ස-ම්භ॑රති॒ සෝමෝ॒ වෛ රාජා॒ දිශෝ॒-(අ)භ්ය॑ද්ධ්යාය॒-ථ්ස දිශෝ-(අ)නු॒ ප්රාවි॑ශ॒-ත්ප්රාගපා॒ගුද॑ගධ॒රාගිත්යා॑හ දි॒ග්භ්ය ඒ॒වෛන॒ග්ං॒ ස-ම්භ॑ර॒ත්යථෝ॒ දිශ॑ ඒ॒වාස්මා॒ අව॑ රු॒න්ධේ (අ)ම්බ॒ නි ෂ්ව॒රේත්යා॑හ॒ කාමු॑කා ඒන॒ග්ග්॒ ස්ත්රියෝ॑ භවන්ති॒ ය ඒ॒වං-වේँද॒ ය-ත්තේ॑ සෝ॒මාදා᳚භ්ය॒-න්නාම॒ ජාගෘ॒වී- [ජාගෘ॒වීති॑, ආ॒හෛ॒ෂ වෛ] 18
-ත්යා॑හෛ॒ෂ වෛ සෝම॑ස්ය සෝමපී॒ථෝ ය ඒ॒වං-වේँද॒ න සෞ॒ම්යාමාර්ති॒මාර්ච්ඡ॑ති॒ ඝ්නන්ති॒ වා ඒ॒ත-ථ්සෝමං॒-යँද॑භිෂු॒ණ්වන්ත්ය॒ග්ං॒ ශූනප॑ ගෘහ්ණාති॒ ත්රාය॑ත ඒ॒වෛන॑-ම්ප්රා॒ණා වා අ॒ග්ං॒ශවඃ॑ ප॒ශව॒-ස්සෝමෝ॒ (අ)ග්ං॒ශූ-න්පුන॒රපි॑ සෘජති ප්රා॒ණානේ॒ව ප॒ශුෂු॑ දධාති॒ ද්වෞද්වා॒වපි॑ සෘජති॒ තස්මා॒-ද්ද්වෞද්වෞ᳚ ප්රා॒ණාඃ .. 19 ..
(යජු॑ෂා මිමීත - ඒනං॒ - ජාගෘ॒වීති॒ - චතු॑ශ්චත්වාරිග්ංශච්ච) (අ. 4)
ප්රා॒ණෝ වා ඒ॒ෂ යදු॑පා॒ග්ං॒ශු ර්යදුපා॒ග්॒ශ්ව॑ග්රා॒ ග්රහා॑ ගෘ॒හ්යන්තේ᳚ ප්රා॒ණමේ॒වානු॒ ප්ර ය॑න්ත්යරු॒ණෝ හ॑ ස්මා॒-(අ)(අ)හෞප॑වේශිඃ ප්රාතස්සව॒න ඒ॒වාහං-යँ॒ජ්ඤග්ං සග්ග් ස්ථා॑පයාමි॒ තේන॒ තත॒-ස්සග්ග්ස්ථි॑තේන චරා॒මීත්ය॒ෂ්ටෞ කෘත්වෝ-(අ)ග්රේ॒-(අ)භිෂු॑ණෝ-ත්ය॒ෂ්ටාක්ෂ॑රා ගාය॒ත්රී ගා॑ය॒ත්ර-ම්ප්රා॑තස්සව॒න-ම්ප්රා॑තස්සව॒නමේ॒ව තේනා᳚ (අ)(අ)ප්නෝ॒ත්යේකා॑දශ॒ කෘත්වෝ᳚ ද්වි॒තීය॒-මේකා॑දශාක්ෂරා ත්රි॒ෂ්ටු-ප්ත්රෛෂ්ටු॑භ॒-ම්මාද්ධ්ය॑න්දින॒ග්ං॒- [-ම්මාද්ධ්ය॑න්දිනම්, සව॑න॒-] 20
-සව॑න॒-ම්මාද්ධ්ය॑න්දිනමේ॒ව සව॑න॒-න්තේනා᳚-(අ)(අ)ප්නෝති॒ ද්වාද॑ශ॒ කෘත්ව॑ස්තෘ॒තීය॒-න්ද්වාද॑ශාක්ෂරා॒ ජග॑තී॒ ජාග॑ත-න්තෘතීයසව॒න-න්තෘ॑තීයසව॒නමේ॒ව තේනා᳚ (අ)(අ)ප්නෝත්යේ॒තාග්ං හ॒ වාව ස ය॒ජ්ඤස්ය॒ සග්ග්ස්ථි॑තිමුවා॒චා ස්ක॑න්දා॒යාස්ක॑න්න॒ග්ං॒ හි ත-ද්ය-ද්ය॒ජ්ඤස්ය॒ සග්ග්ස්ථි॑තස්ය॒ ස්කන්ද॒ත්යථෝ॒ ඛල්වා॑හුර්ගාය॒ත්රී වාව ප්රා॑තස්සව॒නේ නාති॒වාද॒ ඉත්යන॑තිවාදුක ඒන॒-ම්භ්රාතෘ॑ව්යෝ භවති॒ ය ඒ॒වං-වේँද॒ තස්මා॑-ද॒ෂ්ටාව॑ෂ්ටෞ॒ [-ද॒ෂ්ටාව॑ෂ්ටෞ, කෘත්වෝ॑] 21
කෘත්වෝ॑-(අ)භි॒ෂුත්ය॑-ම්බ්රහ්මවා॒දිනෝ॑ වදන්ති ප॒විත්ර॑වන්තෝ॒-(අ)න්යේ ග්රහා॑ ගෘ॒හ්යන්තේ॒ කිම්ප॑විත්ර උපා॒ග්ං॒ශුරිති॒ වාක්ප॑විත්ර॒ ඉති॑ බ්රූයා-ද්වා॒චස්පත॑යේ පවස්ව වාජි॒න්නිත්යා॑හ වා॒චෛවෛන॑-ම්පවයති॒ වෘෂ්ණෝ॑ අ॒ග්ං॒ශුභ්යා॒මිත්යා॑හ॒ වෘෂ්ණෝ॒ හ්යේ॑තාව॒ග්ං॒ශූ යෞ සෝම॑ස්ය॒ ගභ॑ස්තිපූත॒ ඉත්යා॑හ॒ ගභ॑ස්තිනා॒ හ්යේ॑න-ම්ප॒වය॑ති දේ॒වෝ දේ॒වානා᳚-ම්ප॒විත්ර॑ම॒සීත්යා॑හ දේ॒වෝ හ්යේ॑ෂ [හ්යේ॑ෂඃ, ස-න්දේ॒වානා᳚-] 22
ස-න්දේ॒වානා᳚-ම්ප॒විත්රං॒-යේँෂා᳚-ම්භා॒ගෝ-(අ)සි॒ තේභ්ය॒ස්ත්වේත්යා॑හ॒ යේෂා॒ග්॒ හ්යේ॑ෂ භා॒ගස්තේභ්ය॑ ඒන-ඞ්ගෘ॒හ්ණාති॒ ස්වා-ඞ්කෘ॑තෝ॒-(අ)සීත්යා॑හ ප්රා॒ණමේ॒ව ස්වම॑කෘත॒ මධු॑මතීර්න॒ ඉෂ॑ස්කෘ॒ධීත්යා॑හ॒ සර්ව॑මේ॒වාස්මා॑ ඉ॒දග්ග් ස්ව॑දයති॒ විශ්වේ᳚භ්ය-ස්ත්වේන්ද්රි॒යේභ්යෝ॑ දි॒ව්යේභ්යඃ॒ පාර්ථි॑වේභ්ය॒ ඉත්යා॑හෝ॒භයේ᳚ෂ්වේ॒ව දේ॑වමනු॒ෂ්යේෂු॑ ප්රා॒ණා-න්ද॑ධාති॒ මන॑ස්ත්වා॒- [මන॑ස්ත්වා, අ॒ෂ්ට්විත්යා॑හ॒] 23
-(අ)ෂ්ට්විත්යා॑හ॒ මන॑ ඒ॒වාශ්ඤු॑ත උ॒ර්ව॑න්තරි॑ක්ෂ॒-මන්වි॒හීත්යා॑හා-න්තරික්ෂදේව॒ත්යෝ॑ හි ප්රා॒ණ-ස්ස්වාහා᳚ ත්වා සුභව॒-ස්සූර්යා॒යේත්යා॑හ ප්රා॒ණා වෛ ස්වභ॑වසෝ දේ॒වාස්තේෂ්වේ॒ව ප॒රෝක්ෂ॑-ඤ්ජුහෝති දේ॒වේභ්ය॑ස්ත්වා මරීචි॒පේභ්ය॒ ඉත්යා॑හා (අ)(අ)දි॒ත්යස්ය॒ වෛ ර॒ශ්මයෝ॑ දේ॒වා ම॑රීචි॒පාස්තේෂා॒-න්ත-ද්භා॑ග॒ධේය॒-න්තානේ॒ව තේන॑ ප්රීණාති॒ යදි॑ කා॒මයේ॑ත॒ වර්ෂු॑කඃ ප॒ර්ජන්ය॑- [ප॒ර්ජන්යඃ॑, ස්යා॒දිති॒] 24
-ස්ස්යා॒දිති॒ නීචා॒ හස්තේ॑න॒ නි මෘ॑ජ්යා॒-ද්වෘෂ්ටි॑මේ॒ව නි ය॑ච්ඡති॒ යදි॑ කා॒මයේ॒තාව॑ර්ෂුක-ස්ස්යා॒දිත්යු॑ත්තා॒නේන॒ නි මෘ॑ජ්යා॒-ද්වෘෂ්ටි॑මේ॒වෝ-ද්ය॑ච්ඡති॒ යද්ය॑භි॒චරේ॑ද॒මු-ඤ්ජ॒හ්යථ॑ ත්වා හෝෂ්යා॒මීති॑ බ්රූයා॒දාහු॑තිමේ॒වෛන॑-ම්ප්රේ॒ඵ්සන්. හ॑න්ති॒ යදි॑ දූ॒රේ ස්යාදා තමි॑තෝස්තිෂ්ඨේ-ත්ප්රා॒ණමේ॒වාස්යා॑නු॒ගත්ය॑ හන්ති॒ යද්ය॑භි॒චරේ॑ද॒මුෂ්ය॑- [යද්ය॑භි॒චරේ॑ද॒මුෂ්ය॑, ත්වා॒ ප්රා॒ණේ] 25
-ත්වා ප්රා॒ණේ සා॑දයා॒මීති॑ සාදයේ॒දස॑න්නෝ॒ වෛ ප්රා॒ණඃ ප්රා॒ණමේ॒වාස්ය॑ සාදයති ෂ॒ඩ්භිර॒ග්ං॒ශුභිඃ॑ පවයති॒ ෂ-ඩ්වා ඍ॒තව॑ ඍ॒තුභි॑රේ॒වෛන॑-ම්පවයති॒ ත්රිඃ ප॑වයති॒ ත්රය॑ ඉ॒මේ ලෝ॒කා ඒ॒භිරේ॒වෛනං॑-ලෝँ॒කෛඃ ප॑වයති බ්රහ්මවා॒දිනෝ॑ වදන්ති॒ කස්මා᳚-ථ්ස॒ත්යා-ත්ත්රයඃ॑ පශූ॒නාග්ං හස්තා॑දානා॒ ඉති॒ ය-ත්ත්රිරු॑පා॒ග්ං॒ ශුග්ං හස්තේ॑න විගෘ॒හ්ණාති॒ තස්මා॒-ත්ත්රයඃ॑ පශූ॒නාග්ං හස්තා॑දානාඃ॒ පුරු॑ෂෝ හ॒ස්තී ම॒ර්කටඃ॑ .. 26 ..
(මාධ්ය॑දින්න - ම॒ෂ්ටාව॑ෂ්ටා - වේ॒ෂ - මන॑ස්ත්වා - ප॒ර්ජන්යෝ॒ - (අ)මුෂ්ය॒ - පුරු॑ෂෝ॒ - ද්වේ ච॑) (අ. 5)
දේ॒වා වෛ ය-ද්ය॒ජ්ඤේ-(අ)කු॑ර්වත॒ තදසු॑රා අකුර්වත॒ තේ දේ॒වා උ॑පා॒ග්ං॒ශෞ ය॒ජ්ඤග්ං ස॒ග්ග්॒ස්ථාප්ය॑මපශ්ය॒-න්තමු॑පා॒ග්ං॒ශෞ සම॑ස්ථාපය॒-න්තේ-(අ)සු॑රා॒ වජ්ර॑මු॒ද්යත්ය॑ දේ॒වාන॒භ්යා॑යන්ත॒ තේ දේ॒වා බිභ්ය॑ත॒ ඉන්ද්ර॒මුපා॑ධාව॒-න්තානින්ද්රෝ᳚-(අ)න්තර්යා॒මේණා॒න්තර॑ධත්ත॒ තද॑න්තර්යා॒මස්යා᳚න්තර්යාම॒ත්වං-යँද॑න්තර්යා॒මෝ ගෘ॒හ්යතේ॒ භ්රාතෘ॑ව්යානේ॒ව ත-ද්යජ॑මානෝ॒-(අ)න්තර්ධ॑ත්තේ॒ (අ)න්තස්තේ॑ [-(අ)න්තර්ධ॑ත්තේ॒ (අ)න්තස්තේ᳚, ද॒ධා॒මි॒ ද්යාවා॑පෘථි॒වී] 27
දධාමි॒ ද්යාවා॑පෘථි॒වී අ॒න්තරු॒-ර්ව॑න්තරි॑ක්ෂ॒-මිත්යා॑හෛ॒භිරේ॒ව ලෝ॒කෛර්යජ॑මානෝ॒ භ්රාතෘ॑ව්යාන॒න්තර්ධ॑ත්තේ॒ තේ දේ॒වා අ॑මන්ය॒න්තේන්ද්රෝ॒ වා ඉ॒දම॑භූ॒ද්ය-ද්ව॒යග්ග් ස්ම ඉති॒ තේ᳚-(අ)බ්රුව॒-න්මඝ॑ව॒න්නනු॑ න॒ ආ භ॒ජේති॑ ස॒ජෝෂා॑ දේ॒වෛරව॑රෛඃ॒ පරෛ॒ශ්චේත්ය॑බ්රවී॒ද්යේ චෛ॒ව දේ॒වාඃ පරේ॒ යේ චාව॑රේ॒ තානු॒භයා॑- [තානු॒භයාන්॑, අ॒න්වාභ॑ජ-ථ්ස॒ජෝෂා॑] 28
-න॒න්වාභ॑ජ-ථ්ස॒ජෝෂා॑ දේ॒වෛරව॑රෛඃ॒ පරෛ॒ශ්චේත්යා॑හ॒ යේ චෛ॒ව දේ॒වාඃ පරේ॒ යේ චාව॑රේ॒ තානු॒භයා॑-න॒න්වාභ॑ජ-ත්යන්තර්යා॒මේ ම॑ඝව-න්මාදය॒ස්වේත්යා॑හ ය॒ජ්ඤාදේ॒ව යජ॑මාන॒-න්නාන්තරේ᳚ත්යුපයා॒ම-ගෘ॑හීතෝ॒ (අ)සීත්යා॑හාපා॒නස්ය॒ ධෘත්යෛ॒ යදු॒භාව॑පවි॒ත්රෞ ගෘ॒හ්යේයා॑තා-ම්ප්රා॒ණම॑පා॒නෝ-(අ)නු॒ න්යෘ॑ච්ඡේ-ත්ප්ර॒මායු॑ක-ස්ස්යා-ත්ප॒විත්ර॑වානන්තර්යා॒මෝ ගෘ॑හ්යතේ [ගෘ॑හ්යතේ, ප්රා॒ණා॒පා॒නයෝ॒-ර්විධෘ॑ත්යෛ] 29
ප්රාණාපා॒නයෝ॒-ර්විධෘ॑ත්යෛ ප්රාණාපා॒නෞ වා ඒ॒තෞ යදු॑පාග්ශ්වන්තර්යා॒මෞ ව්යා॒න උ॑පාග්ංශු॒ සව॑නෝ॒ ය-ඞ්කා॒මයේ॑ත ප්ර॒මායු॑ක-ස්ස්යා॒දිත්යසග්ග්॑ ස්පෘෂ්ටෞ॒ තස්ය॑ සාදයේ-ද්ව්යා॒නේනෛ॒වාස්ය॑ ප්රාණාපා॒නෞ වි ච්ඡි॑නත්ති තා॒ජ-ක්ප්ර මී॑යතේ॒ ය-ඞ්කා॒මයේ॑ත॒ සර්ව॒මායු॑රියා॒දිති॒ සග්ග් ස්පෘ॑ෂ්ටෞ॒ තස්ය॑ සාදයේ-ද්ව්යා॒නේනෛ॒වාස්ය॑ ප්රාණාපා॒නෞ ස-න්ත॑නෝති॒ සර්ව॒මායු॑රේති .. 30 ..
(ත॒ - උ॒භයා᳚න් - ගෘහ්යතේ॒ - චතු॑ශ්චත්වාරිග්ංශච්ච) (අ. 6)
වාග්වා ඒ॒ෂා යදෛ᳚න්ද්රවාය॒වෝ යදෛ᳚න්ද්රවාය॒වාග්රා॒ ග්රහා॑ ගෘ॒හ්යන්තේ॒ වාච॑මේ॒වානු॒ ප්ර ය॑න්ති වා॒යු-න්දේ॒වා අ॑බ්රුව॒න්-ථ්සෝම॒ග්ං॒ රාජා॑නග්ං හනා॒මේති॒ සෝ᳚-(අ)බ්රවී॒-ද්වරං॑-වෘँණෛ॒ මද॑ග්රා ඒ॒ව වෝ॒ ග්රහා॑ ගෘහ්යාන්තා॒ ඉති॒ තස්මා॑දෛන්ද්රවාය॒වාග්රා॒ ග්රහා॑ ගෘහ්යන්තේ॒ තම॑ඝ්න॒න්-ථ්සෝ॑-(අ)පූය॒-ත්ත-න්දේ॒වා නෝපා॑ධෘෂ්ණුව॒-න්තේ වා॒යුම॑බ්රුව-න්නි॒ම-න්නඃ॑ ස්වද॒යේ- [-න්නි॒ම-න්නඃ॑ ස්වදය, ඉති॒ සෝ᳚-(අ)බ්රවී॒-] 31
-ති॒ සෝ᳚-(අ)බ්රවී॒-ද්වරං॑-වෘँණෛ මද්දේව॒ත්යා᳚න්යේ॒ව වඃ॒ පාත්රා᳚ණ්යුච්යාන්තා॒ ඉති॒ තස්මා᳚න්නානාදේව॒ත්යා॑නි॒ සන්ති॑ වාය॒ව්යා᳚න්යුච්යන්තේ॒ තමේ᳚භ්යෝ වා॒යුරේ॒වාස්ව॑දය॒-ත්තස්මා॒ද්ය-ත්පූය॑ති॒ ත-ත්ප්ර॑වා॒තේ වි ෂ॑ජන්ති වා॒යුර්හි තස්ය॑ පවයි॒තා ස්ව॑දයි॒තා තස්ය॑ වි॒ග්රහ॑ණ॒-න්නාවි॑න්ද॒න්-ථ්සාදි॑තිරබ්රවී॒-ද්වරං॑-වෘँණා॒ අථ॒ මයා॒ වි ගෘ॑හ්ණීද්ධ්ව-ම්මද්දේව॒ත්යා॑ ඒ॒ව ව॒-ස්සෝමා᳚- [ව॒-ස්සෝමාඃ᳚, ස॒න්නා] 32
-ස්ස॒න්නා අ॑ස॒-න්නිත්යු॑පයා॒මගෘ॑හීතෝ॒-(අ)සී-ත්යා॑හා-දිතිදේව॒ත්යා᳚ස්තේන॒ යානි॒ හි දා॑රු॒මයා॑ණි॒ පාත්රා᳚ණ්ය॒ස්යෛ තානි॒ යෝනේ॒-ස්සම්භූ॑තානි॒ යානි॑ මෘ॒න්මයා॑නි සා॒ක්ෂා-ත්තාන්ය॒ස්යෛ තස්මා॑දේ॒වමා॑හ॒ වාග්වෛ පරා॒ච්ය-ව්යා॑කෘතා-(අ)වද॒-ත්තේ දේ॒වා ඉන්ද්ර॑මබ්රුවන්නි॒මා-න්නෝ॒ වාචං॒-ව්යාँකු॒ර්විති॒ සෝ᳚-(අ)බ්රවී॒-ද්වරං॑-වෘँණෛ॒ මහ්ය॑-ඤ්චෛ॒වෛෂ වා॒යවේ॑ ච ස॒හ ගෘ॑හ්යාතා॒ ඉති॒ තස්මා॑දෛන්ද්රවාය॒ව-ස්ස॒හ ගෘ॑හ්යතේ॒ තාමින්ද්රෝ॑ මද්ධ්ය॒තෝ॑-(අ)ව॒ක්රම්ය॒ ව්යාක॑රෝ॒-ත්තස්මා॑දි॒යං-ව්යාँකෘ॑තා॒ වාගු॑ද්යතේ॒ තස්මා᳚-ථ්ස॒කෘදින්ද්රා॑ය මද්ධ්ය॒තෝ ගෘ॑හ්යතේ॒ ද්විර්වා॒යවේ॒ ද්වෞ හි ස වරා॒වවෘ॑ණීත .. 33 ..
(ස්ව॒ද॒ය॒ - සෝමාඃ᳚ - ස॒හා - ෂ්ටාවිග්ං॑ශතිශ්ච) (අ. 7)
මි॒ත්ර-න්දේ॒වා අ॑බ්රුව॒න්-ථ්සෝම॒ග්ං॒ රාජා॑නග්ං හනා॒මේති॒ සෝ᳚-(අ)බ්රවී॒න්නාහග්ං සර්ව॑ස්ය॒ වා අ॒හ-ම්මි॒ත්රම॒ස්මීති॒ තම॑බ්රුව॒න්॒. හනා॑මෛ॒වේති॒ සෝ᳚-(අ)බ්රවී॒-ද්වරං॑-වෘँණෛ॒ පය॑සෛ॒ව මේ॒ සෝමග්ග්॑ ශ්රීණ॒න්නිති॒ තස්මා᳚-න්මෛත්රාවරු॒ණ-ම්පය॑සා ශ්රීණන්ති॒ තස්මා᳚-ත්ප॒ශවෝ-(අ)පා᳚ක්රාම-න්මි॒ත්ර-ස්සන් ක්රූ॒රම॑ක॒රිති॑ ක්රූ॒රමි॑ව॒ ඛලු॒ වා ඒ॒ෂ [වා ඒ॒ෂඃ, ක॒රෝ॒ති॒ ය-ස්සෝමේ॑න॒] 34
ක॑රෝති॒ ය-ස්සෝමේ॑න॒ යජ॑තේ॒ තස්මා᳚-ත්ප॒ශවෝ-(අ)ප॑ ක්රාමන්ති॒ යන්මෛ᳚ත්රාවරු॒ණ-ම්පය॑සා ශ්රී॒ණාති॑ ප॒ශුභි॑රේ॒ව තන්මි॒ත්රග්ං ස॑ම॒ර්ධය॑ති ප॒ශුභි॒ර්යජ॑මාන-ම්පු॒රා ඛලු॒ වාවෛව-ම්මි॒ත්රෝ॑-(අ)වේ॒දප॒ ම-ත්ක්රූ॒ර-ඤ්ච॒ක්රුෂඃ॑ ප॒ශවඃ॑ ක්රමිෂ්ය॒න්තීති॒ තස්මා॑දේ॒වම॑වෘණීත॒ වරු॑ණ-න්දේ॒වා අ॑බ්රුව॒-න්ත්වයා-(අ)ග්ං॑ශ॒භුවා॒ සෝම॒ග්ං॒ රාජා॑නග්ං හනා॒මේති॒ සෝ᳚-(අ)බ්රවී॒-ද්වරං॑-වෘँණෛ॒ මහ්ය॑-ඤ්චෛ॒- [මහ්ය॑-ඤ්ච, ඒ॒වෛෂ මි॒ත්රාය॑] 35
-වෛෂ මි॒ත්රාය॑ ච ස॒හ ගෘ॑හ්යාතා॒ ඉති॒ තස්මා᳚න්මෛත්රාවරු॒ණ-ස්ස॒හ ගෘ॑හ්යතේ॒ තස්මා॒-ද්රාජ්ඤා॒ රාජා॑නමග්ංශ॒භුවා᳚ ඝ්නන්ති॒ වෛශ්යේ॑න॒ වෛශ්යග්ං॑ ශූ॒ද්රේණ॑ ශූ॒ද්ර-න්න වා ඉ॒ද-න්දිවා॒ න නක්ත॑මාසී॒දව්යා॑වෘත්ත॒-න්තේ දේ॒වා මි॒ත්රාවරු॑ණාවබ්රුවන්නි॒ද-න්නෝ॒ විවා॑සයත॒මිති॒ තාව॑බ්රූතාං॒-වँරං॑-වෘँණාවහා॒ ඒක॑ ඒ॒වා-(අ)(අ)ව-ත්පූර්වෝ॒ ග්රහෝ॑ ගෘහ්යාතා॒ ඉති॒ තස්මා॑දෛන්ද්රවාය॒වඃ පූර්වෝ॑ මෛත්රාවරු॒ණා-ද්ගෘ॑හ්යතේ ප්රාණාපා॒නෞ හ්යේ॑තෞ යදු॑පාග්-ශ්වන්තර්යා॒මෞ මි॒ත්රෝ-(අ)හ॒රජ॑නය॒-ද්වරු॑ණෝ॒ රාත්රි॒-න්තතෝ॒ වා ඉ॒දං-ව්යෞँ᳚ච්ඡ॒ද්ය-න්මෛ᳚ත්රාවරු॒ණෝ ගෘ॒හ්යතේ॒ ව්යු॑ෂ්ට්යෛ .. 36 ..
(ඒ॒ෂ - චෛ᳚ - න්ද්රවාය॒වෝ - ද්වාවිග්ං॑ශතිශ්ච) (අ. 8)
ය॒ජ්ඤස්ය॒ ශිරෝ᳚-(අ)ච්ඡිද්යත॒ තේ දේ॒වා අ॒ශ්විනා॑වබ්රුව-න්භි॒ෂජෞ॒ වෛ ස්ථ॑ ඉ॒දං-යँ॒ජ්ඤස්ය॒ ශිරඃ॒ ප්රති॑ ධත්ත॒මිති॒ තාව॑බ්රූතාං॒-වँරං॑-වෘँණාවහෛ॒ ග්රහ॑ ඒ॒ව නා॒වත්රාපි॑ ගෘහ්යතා॒මිති॒ තාභ්යා॑-මේ॒තමා᳚ශ්වි॒න-ම॑ගෘහ්ණ॒-න්තතෝ॒ වෛ තෞ ය॒ජ්ඤස්ය॒ ශිරඃ॒ ප්රත්ය॑ධත්තාං॒-යँදා᳚ශ්වි॒නෝ ගෘ॒හ්යතේ॑ ය॒ජ්ඤස්ය॒ නිෂ්කෘ॑ත්යෛ॒ තෞ දේ॒වා අ॑බ්රුව॒න්නපූ॑තෞ॒ වා ඉ॒මෞ ම॑නුෂ්යච॒රෞ [ ] 37
භි॒ෂජා॒විති॒ තස්මා᳚-ද්බ්රාහ්ම॒ණේන॑ භේෂ॒ජ-න්න කා॒ර්ය॑මපූ॑තෝ॒ හ්යේ᳚(1॒)ෂෝ॑ (අ)මේ॒ද්ධ්යෝ යෝ භි॒ෂක්තෞ බ॑හිෂ්පවමා॒නේන॑ පවයි॒ත්වා තාභ්යා॑-මේ॒තමා᳚ශ්වි॒න-ම॑ගෘහ්ණ॒-න්තස්මා᳚-ද්බහිෂ්පවමා॒නේ ස්තු॒ත ආ᳚ශ්වි॒නෝ ගෘ॑හ්යතේ॒ තස්මා॑දේ॒වං-විँ॒දුෂා॑ බහිෂ්පවමා॒න උ॑ප॒සද්යඃ॑ ප॒විත්රං॒-වෛँ බ॑හිෂ්පවමා॒න ආ॒ත්මාන॑මේ॒ව ප॑වයතේ॒ තයෝ᳚-(අ)ස්ත්රේ॒ධා භෛෂ॑ජ්යං॒-විँ න්ය॑දධුර॒ග්නෞ තෘතී॑යම॒ඵ්සු තෘතී॑ය-ම්බ්රාහ්ම॒ණේ තෘතී॑ය॒-න්තස්මා॑දුදපා॒ත්ර- [තෘතී॑ය॒-න්තස්මා॑දුදපා॒ත්රම්, උ॒ප॒නි॒ධාය॑] 38
-මු॑පනි॒ධාය॑ බ්රාහ්ම॒ණ-න්ද॑ක්ෂිණ॒තෝ නි॒ෂාද්ය॑ භේෂ॒ජ-ඞ්කු॑ර්යා॒-ද්යාව॑දේ॒ව භේ॑ෂ॒ජ-න්තේන॑ කරෝති ස॒මර්ධු॑කමස්ය කෘ॒ත-ම්භ॑වති බ්රහ්මවා॒දිනෝ॑ වදන්ති॒ කස්මා᳚-ථ්ස॒ත්යාදේක॑පාත්රා ද්විදේව॒ත්යා॑ ගෘ॒හ්යන්තේ᳚ ද්වි॒පාත්රා॑ හූයන්ත॒ ඉති॒ යදේක॑පාත්රා ගෘ॒හ්යන්තේ॒ තස්මා॒දේකෝ᳚-(අ)න්තර॒තඃ ප්රා॒ණෝ ද්වි॒පාත්රා॑ හූයන්තේ॒ තස්මා॒-ද්ද්වෞද්වෞ॑ බ॒හිෂ්ටා᳚-ත්ප්රා॒ණාඃ ප්රා॒ණා වා ඒ॒තේ ය-ද්ද්වි॑දේව॒ත්යාඃ᳚ ප॒ශව॒ ඉඩා॒ යදිඩා॒-ම්පූර්වා᳚-න්ද්විදේව॒ත්යේ᳚භ්ය උප॒හ්වයේ॑ත [ ] 39
ප॒ශුභිඃ॑ ප්රා॒ණාන॒න්තර්ද॑ධීත ප්ර॒මායු॑ක-ස්ස්යා-ද්ද්විදේව॒ත්යා᳚-න්භක්ෂයි॒ත්වේඩා॒මුප॑ හ්වයතේ ප්රා॒ණානේ॒වා-(අ)(අ)ත්ම-න්ධි॒ත්වා ප॒ශූනුප॑ හ්වයතේ॒ වාග්වා ඓ᳚න්ද්රවාය॒වශ්චක්ෂු॑-ර්මෛත්රාවරු॒ණ-ශ්ශ්රෝත්ර॑මාශ්වි॒නඃ පු॒රස්තා॑දෛන්ද්රවාය॒ව-ම්භ॑ක්ෂයති॒ තස්මා᳚-ත්පු॒රස්තා᳚-ද්වා॒චා ව॑දති පු॒රස්තා᳚න්මෛත්රාවරු॒ණ-න්තස්මා᳚-ත්පු॒රස්තා॒ච්චක්ෂු॑ෂා පශ්යති ස॒ර්වතඃ॑ පරි॒හාර॑මාශ්වි॒න-න්තස්මා᳚-ථ්ස॒ර්වත॒-ශ්ශ්රෝත්රේ॑ණ ශෘණෝති ප්රා॒ණා වා ඒ॒තේ ය-ද්ද්වි॑දේව॒ත්යා॑ [ය-ද්ද්වි॑දේව॒ත්යාඃ᳚, අරි॑ක්තානි॒] 40
අරි॑ක්තානි॒ පාත්රා॑ණි සාදයති॒ තස්මා॒දරි॑ක්තා අන්තර॒තඃ ප්රා॒ණා යතඃ॒ ඛලු॒ වෛ ය॒ජ්ඤස්ය॒ විත॑තස්ය॒ න ක්රි॒යතේ॒ තදනු॑ ය॒ජ්ඤග්ං රක්ෂා॒ග්॒ස්යව॑ චරන්ති॒ යදරි॑ක්තානි॒ පාත්රා॑ණි සා॒දය॑ති ක්රි॒යමා॑ණමේ॒ව ත-ද්ය॒ජ්ඤස්ය॑ ශයේ॒ රක්ෂ॑සා॒ -මන॑න්වවචාරාය॒ දක්ෂි॑ණස්ය හවි॒ර්ධාන॒ස්යෝත්ත॑රස්යාං-වँර්ත॒න්යාග්ං සා॑දයති වා॒ච්යේ॑ව වාච॑-න්දධා॒ත්යා තෘ॑තීයසව॒නා-ත්පරි॑ ශේරේ ය॒ජ්ඤස්ය॒ සන්ත॑ත්යෛ .. 41 ..
(ම॒නු॒ෂ්ය॒ච॒රා - වු॑දපා॒ත්ර - මු॑ප॒හ්වයේ॑ත - ද්විදේව॒ත්යාඃ᳚ - ෂට්ච॑ත්වාරිග්ංශච්ච) (අ. 9)
බෘහ॒ස්පති॑ර්දේ॒වානා᳚-ම්පු॒රෝහි॑ත॒ ආසී॒-ච්ඡණ්ඩා॒මර්කා॒-වසු॑රාණා॒-ම්බ්රහ්ම॑ණ් වන්තෝ දේ॒වා ආස॒-න්බ්රහ්ම॑ණ් ව॒න්තෝ-(අ)සු॑රා॒ස්තේ᳚(1॒) (අ)න්යෝ᳚-(අ)න්ය-න්නාශ॑ක්නුව-න්න॒භිභ॑විතු॒-න්තේ දේ॒වා-ශ්ශණ්ඩා॒මර්කා॒-වුපා॑මන්ත්රයන්ත॒ තා ව॑බ්රූතාං॒-වँරං॑-වෘँණාවහෛ॒ ග්රහා॑වේ॒ව නා॒වත්රාපි॑ ගෘහ්යේතා॒මිති॒ තාභ්යා॑මේ॒තෞ ශු॒ක්රාම॒න්ථිනා॑-වගෘහ්ණ॒-න්තතෝ॑ දේ॒වා අභ॑ව॒-න්පරා-(අ)සු॑රා॒ යස්යෛ॒වං-විँ॒දුෂඃ॑ ශු॒ක්රාම॒න්ථිනෞ॑ ගෘ॒හ්යේතේ॒ භ॑වත්යා॒ත්මනා॒ පරා᳚- [පරා᳚, අ॒ස්ය॒ භ්රාතෘ॑ව්යෝ] 42
-(අ)ස්ය॒ භ්රාතෘ॑ව්යෝ භවති॒ තෞ දේ॒වා අ॑ප॒නුද්යා॒-(අ)(අ)ත්මන॒ ඉන්ද්රා॑යාජුහවු॒-රප॑නුත්තෞ॒ ශණ්ඩා॒මර්කෞ॑ ස॒හාමුනේති॑ බ්රූයා॒ද්ය-න්ද්වි॒ෂ්යාද්යමේ॒ව ද්වේෂ්ටි॒ තේනෛ॑නෞ ස॒හාප॑ නුදතේ॒ ස ප්ර॑ථ॒ම-ස්සඞ්කෘ॑ති-ර්වි॒ශ්වක॒ර්මේත්යේ॒වෛනා॑-වා॒ත්මන॒ ඉන්ද්රා॑යා-ජුහවු॒රින්ද්රෝ॒ හ්යේ॑තානි॑ රූ॒පාණි॒ කරි॑ක්ර॒දච॑රද॒සෞ වා ආ॑දි॒ත්ය-ශ්ශු॒ක්රශ්ච॒න්ද්රමා॑ ම॒න්ථ්ය॑පි॒-ගෘහ්ය॒ ප්රාඤ්චෞ॒ නි- [ප්රාඤ්චෞ॒ නිඃ, ක්රා॒ම॒ත॒-ස්තස්මා॒-] 43
-ෂ්ක්රා॑මත॒-ස්තස්මා॒-ත්ප්රාඤ්චෞ॒ යන්තෞ॒ න ප॑ශ්යන්ති ප්ර॒ත්යඤ්චා॑වා॒වෘත්ය॑ ජුහුත॒ස්තස්මා᳚-ත්ප්ර॒ත්යඤ්චෞ॒ යන්තෞ॑ පශ්යන්ති॒ චක්ෂු॑ෂී॒ වා ඒ॒තේ ය॒ජ්ඤස්ය॒ යච්ඡු॒ක්රාම॒න්ථිනෞ॒ නාසි॑කෝත්තරවේ॒දිර॒භිතඃ॑ පරි॒ක්රම්ය॑ ජුහුත॒ස්තස්මා॑ද॒භිතෝ॒ නාසි॑කා॒-ඤ්චක්ෂු॑ෂී॒ තස්මා॒න්නාසි॑කයා॒ චක්ෂු॑ෂී॒ විධෘ॑තේ ස॒ර්වතඃ॒ පරි॑ ක්රාමතෝ॒ රක්ෂ॑සා॒මප॑හත්යෛ දේ॒වා වෛ යාඃ ප්රාචී॒රාහු॑තී॒රජු॑හවු॒ර්යේ පු॒රස්තා॒දසු॑රා॒ ආස॒-න්තාග්ස්තාභිඃ॒ ප්රා- [ආස॒-න්තාග්ස්තාභිඃ॒ ප්ර, අ॒නු॒ද॒න්ත॒ යාඃ] 44
-ණු॑දන්ත॒ යාඃ ප්ර॒තීචී॒ර්යේ ප॒ශ්චාදසු॑රා॒ ආස॒-න්තාග්ස්තාභි॒රපා॑නුදන්ත॒ ප්රාචී॑ර॒න්යා ආහු॑තයෝ හූ॒යන්තේ᳚ ප්ර॒ත්යඤ්චෞ॑ ශු॒ක්රාම॒න්ථිනෞ॑ ප॒ශ්චාච්චෛ॒ව පු॒රස්තා᳚ච්ච॒ යජ॑මානෝ॒ භ්රාතෘ॑ව්යා॒-න්ප්ර ණු॑දතේ॒ තස්මා॒-ත්පරා॑චීඃ ප්ර॒ජාඃ ප්ර වී॑යන්තේ ප්ර॒තීචී᳚ර්ජායන්තේ ශු॒ක්රාම॒න්ථිනෞ॒ වා අනු॑ ප්ර॒ජාඃ ප්ර ජා॑යන්තේ॒-(අ)ත්ත්රීශ්චා॒ද්යා᳚ශ්ච සු॒වීරාඃ᳚ ප්ර॒ජාඃ ප්ර॑ජ॒නය॒-න්පරී॑හි ශු॒ක්ර-ශ්ශු॒ක්රශෝ॑චිෂා [ශු॒ක්ර-ශ්ශු॒ක්රශෝ॑චිෂා, සු॒ප්ර॒ජාඃ ප්ර॒ජාඃ] 45
සුප්ර॒ජාඃ ප්ර॒ජාඃ ප්ර॑ජ॒නය॒-න්පරී॑හි ම॒න්ථී ම॒න්ථිශෝ॑චි॒ෂේත්යා॑හෛ॒තා වෛ සු॒වීරා॒ යා අ॒ත්ත්රීරේ॒තා-ස්සු॑ප්ර॒ජා යා ආ॒ද්යා॑ ය ඒ॒වං-වේँදා॒ත්ර්ය॑ස්ය ප්ර॒ජා ජා॑යතේ॒ නා-(අ)(අ)ද්යා᳚ ප්ර॒ජාප॑තේ॒රක්ෂ්ය॑ශ්වය॒-ත්ත-ත්පරා॑-(අ)(අ)පත॒-ත්ත-ද්වික॑ඞ්කත॒-ම්ප්රාවි॑ශ॒-ත්ත-ද්වික॑ඞ්කතේ॒ නාර॑මත॒ ත-ද්යව॒-ම්ප්රාවි॑ශ॒-ත්ත-ද්යවේ॑-(අ)රමත॒ ත-ද්යව॑ස්ය- [ත-ද්යව॑ස්ය, ය॒ව॒ත්වං-යँ-ද්වෛක॑ඞ්කත-] 46
යව॒ත්වං-යँ-ද්වෛක॑ඞ්කත-ම්මන්ථිපා॒ත්ර-ම්භව॑ති॒ සක්තු॑භි-ශ්ශ්රී॒ණාති॑ ප්ර॒ජාප॑තේරේ॒ව තච්චක්ෂු॒-ස්ස-ම්භ॑රති බ්රහ්මවා॒දිනෝ॑ වදන්ති॒ කස්මා᳚-ථ්ස॒ත්යාන්ම॑න්ථිපා॒ත්රග්ං සදෝ॒ නාශ්ඤු॑ත॒ ඉත්යා᳚ර්තපා॒ත්රග්ං හීති॑ බ්රූයා॒-ද්යද॑ශ්ඤුවී॒තාන්ධෝ᳚-(අ)ද්ධ්ව॒ර්යු-ස්ස්යා॒දාර්ති॒මාර්ච්ඡේ॒-ත්තස්මා॒න්නාශ්ඤු॑තේ .. 47 ..
(ආ॒ත්මනා॒ පරා॒ - නි - ෂ්ප්ර - ශු॒ක්රශෝ॑චිෂා॒ - යව॑ස්ය - ස॒ප්තත්රිග්ං॑ශච්ච) (අ. 10)
දේ॒වා වෛ ය-ද්ය॒ජ්ඤේ-(අ)කු॑ර්වත॒ තදසු॑රා අකුර්වත॒ තේ දේ॒වා ආ᳚ග්රය॒ණාග්රා॒-න්ග්රහා॑නපශ්ය॒-න්තාන॑ගෘහ්ණත॒ තතෝ॒ වෛ තේ-(අ)ග්ර॒-ම්පර්යා॑ය॒න්॒. යස්යෛ॒වං-විँ॒දුෂ॑ ආග්රය॒ණාග්රා॒ ග්රහා॑ ගෘ॒හ්යන්තේ-(අ)ග්ර॑මේ॒ව ස॑මා॒නානා॒-ම්පර්යේ॑ති රු॒ග්ණව॑ත්ය॒ර්චා භ්රාතෘ॑ව්යවතෝ ගෘහ්ණීයා॒-ද්භ්රාතෘ॑ව්යස්යෛ॒ව රු॒ක්ත්වා-(අ)ග්රග්ං॑ සමා॒නානා॒-ම්පර්යේ॑ති॒ යේ දේ॑වා දි॒ව්යේකා॑දශ॒ ස්ථේත්යා॑හෛ॒- [ස්ථේත්යා॑හ, ඒ॒තාව॑තී॒ර්වෛ] 48
-තාව॑තී॒ර්වෛ දේ॒වතා॒ස්තාභ්ය॑ ඒ॒වෛන॒ග්ං॒ සර්වා᳚භ්යෝ ගෘහ්ණාත්යේ॒ෂ තේ॒ යෝනි॒ ර්විශ්වේ᳚භ්යස්ත්වා දේ॒වේභ්ය॒ ඉත්යා॑හ වෛශ්වදේ॒වෝ හ්යේ॑ෂ දේ॒වත॑යා॒ වාග්වෛ දේ॒වේභ්යෝ-(අ)පා᳚ක්රාම-ද්ය॒ජ්ඤායාති॑ෂ්ඨමානා॒ තේ දේ॒වා වා॒ච්යප॑ක්රාන්තායා-න්තූ॒ෂ්ණී-ඞ්ග්රහා॑නගෘහ්ණත॒ සාම॑න්යත॒ වාග॒න්තර්ය॑න්ති॒ වෛ මේති॒ සා-(අ)(අ)ග්ර॑ය॒ණ-ම්ප්රත්යාග॑ච්ඡ॒-ත්තදා᳚ග්රය॒ණස්යා᳚-(අ)(අ)ග්රයණ॒ත්ව- [-(අ)(අ)ග්රයණ॒ත්වම්, තස්මා॑දාග්රය॒ණේ] 49
-න්තස්මා॑දාග්රය॒ණේ වාග්වි සෘ॑ජ්යතේ॒ ය-ත්තූ॒ෂ්ණී-ම්පූර්වේ॒ ග්රහා॑ ගෘ॒හ්යන්තේ॒ යථා᳚ථ්සා॒රීය॑ති ම॒ ආඛ॒ ඉය॑ති॒ නාප॑ රාථ්ස්යා॒-මීත්යු॑පාවසෘ॒ජත්යේ॒වමේ॒ව තද॑ද්ධ්ව॒ර්යුරා᳚ග්රය॒ණ-ඞ්ගෘ॑හී॒ත්වා ය॒ජ්ඤමා॒රභ්ය॒ වාචං॒-විँ සෘ॑ජතේ॒ ත්රිර්හි-ඞ්ක॑රෝත්යුද්ගා॒තෲ-නේ॒ව ත-ද්වෘ॑ණීතේ ප්ර॒ජාප॑ති॒ර්වා ඒ॒ෂ යදා᳚ග්රය॒ණෝ යදා᳚ග්රය॒ණ-ඞ්ගෘ॑හී॒ත්වා හි॑-ඞ්ක॒රෝති॑ ප්ර॒ජාප॑තිරේ॒ව [ ] 50
ත-ත්ප්ර॒ජා අ॒භි ජි॑ඝ්රති॒ තස්මා᳚-ද්ව॒ථ්ස-ඤ්ජා॒ත-ඞ්ගෞර॒භි ජි॑ඝ්රත්යා॒ත්මා වා ඒ॒ෂ ය॒ජ්ඤස්ය॒ යදා᳚ග්රය॒ණ-ස්සව॑නේසවනේ॒-(අ)භි ගෘ॑හ්ණාත්යා॒ත්මන්නේ॒ව ය॒ජ්ඤග්ං ස-න්ත॑නෝත්යු॒පරි॑ෂ්ටා॒දා න॑යති॒ රේත॑ ඒ॒ව ත-ද්ද॑ධාත්ය॒ධස්තා॒දුප॑ ගෘහ්ණාති॒ ප්ර ජ॑නයත්යේ॒ව තද්බ්ර॑හ්මවා॒දිනෝ॑ වදන්ති॒ කස්මා᳚-ථ්ස॒ත්යා-ද්ගා॑ය॒ත්රී කනි॑ෂ්ඨා॒ ඡන්ද॑සාග්ං ස॒තී සර්වා॑ණි॒ සව॑නානි වහ॒තීත්යේ॒ෂ වෛ ගා॑යත්රි॒යෛ ව॒ථ්සෝ යදා᳚ග්රය॒ණස්තමේ॒ව තද॑භිනි॒වර්ත॒ග්ං॒ සර්වා॑ණි॒ සව॑නානි වහති॒ තස්මා᳚-ද්ව॒ථ්සම॒පාකෘ॑ත॒-ඞ්ගෞර॒භි නි ව॑ර්තතේ .. 51 ..
(ආ॒හා॒-(අ)(අ) - ග්ර॒ය॒ණ॒ත්වං - ප්ර॒ජාප॑තිරේ॒වේ - ති॑ - විග්ංශ॒තිශ්ච॑) (අ. 11)
(ය॒ජ්ඤේන॒ තා උ॑ප॒යඩ්භි॑ - ර්දේ॒වා වෛ ය॒ජ්ඤමාග්නී᳚ධ්රේ - බ්රහ්මවා॒දින॒-ස්ස ත්වෛ - දේ॒වස්ය॒ ග්රාවා॑ණං - ප්රා॒ණෝ වා උ॑පා॒ග්॒ශ්ව॑ග්රා - දේ॒වා වා උ॑පා॒ග්ං॒ශෞ - වාග්වෛ - මි॒ත්රං - ँය॒ජ්ඤස්ය॒ - බෘහ॒ස්පති॑ - ර්දේ॒වා වා ආ᳚ග්රය॒ණාග්රා॒ - නේකා॑දශ)
(ය॒ජ්ඤේන॑ - ලෝ॒කේ ප॑ශු॒මාන්-ථ්ස්යා॒ථ් - සව॑න॒-ම්මාධ්ය॑න්දිනං॒ - ँවාග්වා - අරි॑ක්තානි॒ - ත-ත්ප්ර॒ජා - ඒක॑පඤ්චා॒ශත්)
(ය॒ජ්ඤේන॒, නි ව॑ර්තතේ)
.. හරිඃ॑ ඕම් ..
.. කෘෂ්ණ යජුර්වේදීය තෛත්තිරීය සංහිතායාං ෂෂ්ඨකාණ්ඩේ චතුර්ථඃ ප්රශ්න-ස්සමාප්තඃ ..
Roman (IAST) Transliteration
kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya saṃhitāyāṃ ṣaṣṭhakāṇḍe caturthaḥ praśnaḥ - somamantrabrāhmaṇanirūpaṇaṃ
o-nnamaḥ paramātmane, śrī mahāgaṇapataye namaḥ,
śrī gurubhyo namaḥ | ha॒riḥ॒ om ||
ya॒jñena॒ vai pra॒jāpa̭tiḥ pra॒jā a̭sṛjata॒ tā ṷpa॒yaḍbhi̭-re॒vāsṛ̭jata॒ yadṷpa॒yaja̭ upa॒yaja̭ti pra॒jā e॒va ta-dyaja̭māna-ssṛjate jaghanā॒rdhādava̭ dyati jaghanā॒rdhāddhi pra॒jāḥ pra॒jāya̭nte sthavima॒to-'va̭ dyati sthavima॒to hi pra॒jāḥ pra॒jāya॒nte 'sa̭mbhinda॒nnava̭ dyati prā॒ṇānā॒-masa̭mbhedāya॒ na pa॒ryāva̭rtayati॒ ya-tpa̭ryāva॒rtayḙdudāva॒rtaḥ pra॒jā grāhṷka-ssyā-thsamu॒dra-ṅga̭ccha॒ svāhetyā̭ha॒ reta̭ [retaḥ̭, e॒va] 1
e॒va ta-dda̭dhātya॒ntari̭kṣa-ṅgaccha॒ svāhetyā̭hā॒-'ntari̭kṣeṇai॒vāsmai᳚ pra॒jāḥ pra ja̭nayatya॒ntari̭kṣa॒gg॒ hyanṷ pra॒jāḥ pra॒jāya̭nte de॒vagṃ sa̭vi॒tāra̭-ṅgaccha॒ svāhetyā̭ha savi॒tṛpra̭sūta e॒vāsmai᳚ pra॒jāḥ pra ja̭nayatya-horā॒tre ga̭ccha॒ svāhetyā̭hā-horā॒trābhyā̭-me॒vāsmai᳚ pra॒jāḥ pra ja̭nayatya-horā॒tre hyanṷ pra॒jāḥ pra॒jāya̭nte mi॒trāvarṷṇau gaccha॒ svāhe- [svāhā᳚, ityā̭ha] 2
-tyā̭ha pra॒jāsve॒va prajā̭tāsu prāṇāpā॒nau da̭dhāti॒ soma̭-ṅgaccha॒ svāhetyā̭ha sau॒myā hi de॒vata̭yā pra॒jā ya॒jña-ṅga̭ccha॒ svāhetyā̭ha pra॒jā e॒va ya॒jñiyāḥ᳚ karoti॒ chandāgṃ̭si gaccha॒ svāhetyā̭ha pa॒śavo॒ vai chandāgṃ̭si pa॒śūne॒vāva̭ rundhe॒ dyāvā̭pṛthi॒vī ga̭ccha॒ svāhetyā̭ha pra॒jā e॒va prajā̭tā॒ dyāvā̭pṛthi॒vībhyā̭mubha॒yataḥ॒ pari̭ gṛhṇāti॒ nabho̭ [nabhaḥ̭, di॒vya-ṅga̭ccha॒] 3
di॒vya-ṅga̭ccha॒ svāhetyā̭ha pra॒jābhya̭ e॒va prajā̭tābhyo॒ vṛṣṭi॒-nniya̭cchatya॒gniṃ-vai~᳚śvāna॒ra-ṅga̭ccha॒ svāhetyā̭ha pra॒jā e॒va prajā̭tā a॒syā-mprati̭ ṣṭhāpayati prā॒ṇānāṃ॒-vā~ e॒ṣo-'va̭ dyati॒ yo̭-'va॒dyati̭ gu॒dasya॒ mano̭ me॒ hārdi̭ ya॒cchetyā̭ha prā॒ṇāne॒va ya̭thāsthā॒namupa̭ hvayate pa॒śorvā āla̭bdhasya॒ hṛda̭ya॒gṃ॒ śugṛ̭cchati॒ sā hṛ̭dayaśū॒la- [hṛ̭dayaśū॒lam, a॒bhi samḙti॒] 4
-ma॒bhi samḙti॒ ya-tpṛ̭thi॒vyāgṃ hṛ̭dayaśū॒la-mṷdvā॒saye᳚-tpṛthi॒vīgṃ śu॒cā-'rpa̭ye॒-dyada॒phsva̭pa-śśu॒cā-'rpa̭ye॒cchuṣka̭sya cā॒-''rdrasya̭ ca sa॒ndhāvudvā̭sayatyu॒bhaya̭sya॒ śāntyai॒ ya-ndvi॒ṣyā-tta-ndhyā̭ye-cchu॒caivaina̭-marpayati || 5 ||
(reto̭ - mi॒trāvarṷṇau gaccha॒ svāhā॒ - nabho̭ - hṛdayaśū॒laṃ - dvātrigṃ̭śacca) (a. 1)
de॒vā vai ya॒jñamāgnī᳚ddhre॒ vya̭bhajanta॒ tato॒ yada॒tyaśi̭ṣyata॒ tada̭bruva॒n vasa̭tu॒ nu na̭ i॒damiti॒ ta-dva̭satī॒varī̭ṇāṃ-va~satī vari॒tva-ntasmi̭-nprā॒tarna sama̭śaknuva॒-ntada॒phsu prāvḙśaya॒-ntā va̭satī॒ varī̭rabhavan vasatī॒varī᳚rgṛhṇāti ya॒jño vai va̭satī॒ varī᳚rya॒jñame॒vā-''rabhya̭ gṛhī॒tvopa̭ vasati॒ yasyāgṛ̭hītā a॒bhi ni॒mroce॒-danā̭rabdho-'sya ya॒jña-ssyā᳚- [ya॒jña-ssyā᳚t, ya॒jñaṃ-vi~] 6
-dya॒jñaṃ-vi~ cchi̭ndyā-jjyoti॒ṣyā̭ vā gṛhṇī॒yāddhira̭ṇyaṃ-vā~ 'va॒dhāya॒ saśṷkrāṇāme॒va gṛ̭hṇāti॒ yo vā᳚ brāhma॒ṇo ba̭huyā॒jī tasya॒ kumbhyā̭nā-ṅgṛhṇīyā॒-thsa hi gṛ̭hī॒ta va̭satīvarīko vasatī॒varī᳚rgṛhṇāti pa॒śavo॒ vai va̭satī॒varīḥ᳚ pa॒śūne॒vā-''rabhya̭ gṛhī॒tvopa̭ vasati॒ yada̭nvī॒pa-ntiṣṭha̭-ngṛhṇī॒yānni॒rmārgṷkā asmā-tpa॒śavaḥ̭ syuḥ pratī॒pa-ntiṣṭha̭-ngṛhṇāti prati॒ruddhyai॒vāsmai̭ pa॒śū-ngṛ̭hṇā॒tīndro̭ [pa॒śū-ngṛ̭hṇā॒tīndraḥ̭, vṛ॒tra-] 7
vṛ॒tra-ma̭ha॒n-thso᳚-'(1॒)po᳚-'(1॒)bhya̭mriyata॒ tāsāṃ॒-ya~nmeddhyaṃ̭-ya~॒jñiya॒gṃ॒ sadḙva॒māsī॒-ttadatya̭mucyata॒ tā vaha̭ntīrabhava॒n vaha̭ntīnā-ṅgṛhṇāti॒ yā e॒va meddhyā̭ ya॒jñiyā॒-ssadḙvā॒ āpa॒stā sā̭me॒va gṛ̭hṇāti॒ nānta॒mā vaha̭ntī॒ratī̭yā॒-dyada̭nta॒mā vaha̭ntīratī॒yā-dya॒jñamati̭ manyeta॒ na sthā̭va॒rāṇā᳚-ṅgṛhṇīyā॒-dvarṷṇagṛhītā॒ vai sthā̭va॒rā ya-thsthā̭va॒rāṇā᳚-ṅgṛhṇī॒yā- [ya-thsthā̭va॒rāṇā᳚-ṅgṛhṇī॒yāt, varṷṇenāsya] 8
-dvarṷṇenāsya ya॒jña-ṅgrā̭haye॒-dyadvai divā॒ bhava̭tya॒po rātriḥ॒ pra vi̭śati॒ tasmā᳚-ttā॒mrā āpo॒ divā̭ dadṛśre॒ yannakta॒-mbhava̭tya॒po-'haḥ॒ pra vi̭śati॒ tasmā᳚cca॒ndrā āpo॒ nakta̭-ndadṛśre chā॒yāyai̭ cā॒-''tapa̭taśca sa॒dhau-ṅgṛ̭hṇātya-horā॒trayo̭re॒vāsmai॒ varṇa̭-ṅgṛhṇāti ha॒viṣma̭tīri॒mā āpa॒ ityā̭ha ha॒viṣkṛ̭tānāme॒va gṛ̭hṇāti ha॒viṣmāgṃ̭ astu॒- [astu, sūrya॒] 9
sūrya॒ ityā̭ha॒ saśṷkrāṇāme॒va gṛ̭hṇātyanu॒ṣṭubhā̭ gṛhṇāti॒ vāgvā a̭nu॒ṣṭug vā॒caivainā॒-ssarva̭yā gṛhṇāti॒ catṷṣpadaya॒rcā gṛ̭hṇāti॒ tri-ssā̭dayati sa॒pta sa-mpa̭dyante sa॒ptapa̭dā॒ śakva̭rī pa॒śava॒-śśakva̭rī pa॒śūne॒vāva̭ rundhe॒ 'smai vai lo॒kāya॒ gārha̭patya॒ ā dhī̭yate॒-'muṣmā̭ āhava॒nīyo॒ ya-dgārha̭patya upasā॒dayḙda॒smin ~lo॒ke pa̭śu॒mān-thsyā॒-dyadā̭hava॒nīye॒-'-muṣmi̭- [-muṣminṋ, lo॒ke pa̭śu॒mānthsyā̭-] 10
~llo॒ke pa̭śu॒mānthsyā̭-du॒bhayo॒rupa̭ sādayatyu॒bhayo̭re॒vainaṃ̭-lo~॒kayoḥ᳚ paśu॒manta̭-ṅkaroti sa॒rvataḥ॒ pari̭ harati॒ rakṣa̭sā॒mapa̭hatyā indrāgni॒yorbhā̭ga॒dheyī॒-ssthetyā̭ha yathāya॒jure॒vaitadāgnī᳚ddhra॒ upa̭ vāsayatye॒tadvai ya॒jñasyāpa̭rājitaṃ॒-ya~dāgnī᳚ddhraṃ॒-ya~de॒va ya॒jñasyāpa̭rājita॒-ntade॒vainā॒ upa̭ vāsayati॒ yataḥ॒ khalu॒ vai ya॒jñasya॒ vita̭tasya॒ na kri॒yate॒ tadanṷ ya॒jñagṃ rakṣā॒g॒syava̭ caranti॒ ya-dvaha̭ntīnā-ṅgṛ॒hṇāti̭ kri॒yamā̭ṇame॒va ta-dya॒jñasya̭ śaye॒ rakṣa̭sā॒-mana̭nvavacārāya॒ na hyḙtā ī॒laya॒ntyā tṛ̭tīyasava॒nā-tpari̭ śere ya॒jñasya॒ santa̭tyai || 11 ||
(syā॒ - dindro̭ - gṛhṇī॒yā - da̭stva॒ - muṣmi̭n - kri॒yate॒ - ṣaḍvigṃ̭śatiśca) (a. 2)
bra॒hma॒vā॒dino̭ vadanti॒ sa tvā a̭ddhva॒ryu-ssyā॒dya-ssoma̭-mupāva॒hara॒n-thsarvā᳚bhyo de॒vatā᳚bhya upāva॒hare॒-diti̭ hṛ॒de tvetyā̭ha manu॒ṣye᳚bhya e॒vaitena̭ karoti॒ mana̭se॒ tvetyā̭ha pi॒tṛbhya̭ e॒vaitena̭ karoti di॒ve tvā॒ sūryā̭ya॒ tvetyā̭ha de॒vebhya̭ e॒vaitena̭ karotye॒tāva̭tī॒-rvai de॒vatā॒stābhya̭ e॒vaina॒gṃ॒ sarvā᳚bhya u॒pāva̭harati pu॒rā vā॒caḥ [vā॒caḥ, prava̭ditoḥ] 12
prava̭ditoḥ prātaranuvā॒ka-mu॒pāka̭roti॒ yāva̭tye॒va vā-ktā-mava̭ rundhe॒ 'po-'grḙ-'bhi॒vyāha̭rati ya॒jño vā āpo̭ ya॒jñame॒vābhi vācaṃ॒-vi~sṛ̭jati॒ sarvā̭ṇi॒ chandā॒g॒syanvā̭ha pa॒śavo॒ vai chandāgṃ̭si pa॒śūne॒vāva̭ rundhe gāyatri॒yā teja̭skāmasya॒ pari̭ daddhyā-ttri॒ṣṭubhe᳚ndri॒yakā̭masya॒ jaga̭tyā pa॒śukā̭masyā-'nu॒ṣṭubhā᳚ prati॒ṣṭhākā̭masya pa॒ṅktyā ya॒jñakā̭masya vi॒rājā-'nna̭kāmasya śṛ॒ṇotva॒gni-ssa॒midhā॒ hava̭- [hava᳚m, ma॒ ityā̭ha] 13
-mma॒ ityā̭ha savi॒tṛpra̭sūta e॒va de॒vatā᳚bhyo ni॒vedyā॒-'po-'cchai᳚tya॒pa i̭ṣya hota॒-rityā̭heṣi॒tagṃ hi karma̭ kri॒yate॒ maitrā̭varuṇasya camasāddhvarya॒vā dra॒vetyā̭ha mi॒trāvarṷṇau॒ vā a॒pā-nne॒tārau॒ tābhyā̭me॒vainā॒ acchai̭ti॒ devī̭rāpo apā-nnapā॒-dityā॒hā-''hṷtyai॒vainā̭ ni॒ṣkrīya̭ gṛhṇā॒tyatho̭ ha॒viṣkṛ̭tānā-me॒vābhighṛ̭tānā-ṅgṛhṇāti॒- [-me॒vābhighṛ̭tānā-ṅgṛhṇāti, kārṣi̭-ra॒sītyā̭ha॒] 14
kārṣi̭-ra॒sītyā̭ha॒ śama̭lame॒vā-''sā॒mapa̭ plāvayati samu॒drasya॒ vo-'kṣi̭tyā॒ unna̭ya॒ ityā̭ha॒ tasmā̭da॒dyamā̭nāḥ pī॒yamā̭nā॒ āpo॒ na kṣī̭yante॒ yoni॒rvai ya॒jñasya॒ cātvā̭laṃ-ya~॒jño va̭satī॒varīr̭. hotṛcama॒sa-ñca̭ maitrāvaruṇacama॒sa-ñca̭ sa॒gg॒sparśya̭ vasatī॒varī॒rvyāna̭yati ya॒jñasya̭ sayoni॒tvāyātho॒ svāde॒vainā॒ yoneḥ॒ pra ja̭nayatyaddhva॒ryo-'vḙra॒pā(3) ityā̭ho॒te -ma̭nannamuru॒temāḥ pa॒śyeti॒ vāvaitadā̭ha॒ yadya̭gniṣṭo॒mo ju॒hoti॒ yadyu॒kthyaḥ̭ pari॒dhau ni mā᳚rṣṭi॒ yadya̭tirā॒tro yaju॒rvada॒-npra pa̭dyate yajñakratū॒nāṃ-vyā~vṛ̭ttyai || 15 ||
(vā॒co-hava̭-ma॒bhighṛ̭tānā-ṅgṛhṇātyu॒ - ta - pañca̭vigṃśatiśca) (a. 3)
de॒vasya̭ tvā savi॒tuḥ pra̭sa॒va iti॒ grāvā̭ṇa॒mā da̭tte॒ prasū᳚tyā a॒śvino᳚-rbā॒hubhyā॒mityā̭hā॒śvinau॒ hi de॒vānā̭maddhva॒ryū āstā᳚-mpū॒ṣṇo hastā᳚bhyā॒mityā̭ha॒ yatyai̭ pa॒śavo॒ vai somo᳚ vyā॒na ṷpāgṃśu॒sava̭no॒ yadṷpāgṃśu॒sava̭na-ma॒bhi mimī̭te vyā॒name॒va pa॒śuṣṷ dadhā॒tīndrā̭ya॒ tvendrā̭ya॒ tveti̭ mimīta॒ indrā̭ya॒ hi soma̭ āhri॒yate॒ pañca॒ kṛtvo॒ yajṷṣā mimīte॒ [mimīte, pañcā᳚kṣarā] 16
pañcā᳚kṣarā pa॒ṅktiḥ pāṅkto̭ ya॒jño ya॒jñame॒vāva̭ rundhe॒ pañca॒ kṛtva̭stū॒ṣṇī-ndaśa॒ sa-mpa̭dyante॒ daśā᳚kṣarā vi॒rāḍannaṃ̭-vi~॒rā-ḍvi॒rājai॒vānnādya॒mava̭ rundhe śvā॒trā-sstha̭ vṛtra॒tura॒ ityā̭hai॒ṣa vā a॒pāgṃ so̭mapī॒tho ya e॒vaṃ-ve~da॒ nā-'phsvārti॒mārccha̭ti॒ yattḙ soma di॒vi jyoti॒rityā̭hai॒bhya e॒vaina̭- [e॒vaina᳚m, lo॒kebhya॒] 17
~llo॒kebhya॒-ssa-mbha̭rati॒ somo॒ vai rājā॒ diśo॒-'bhya̭ddhyāya॒-thsa diśo-'nu॒ prāvi̭śa॒-tprāgapā॒guda̭gadha॒rāgityā̭ha di॒gbhya e॒vaina॒gṃ॒ sa-mbha̭ra॒tyatho॒ diśa̭ e॒vāsmā॒ ava̭ ru॒ndhe 'mba॒ ni ṣva॒retyā̭ha॒ kāmṷkā ena॒gg॒ striyo̭ bhavanti॒ ya e॒vaṃ-ve~da॒ ya-ttḙ so॒mādā᳚bhya॒-nnāma॒ jāgṛ॒vī- [jāgṛ॒vīti̭, ā॒hai॒ṣa vai] 18
-tyā̭hai॒ṣa vai soma̭sya somapī॒tho ya e॒vaṃ-ve~da॒ na sau॒myāmārti॒mārccha̭ti॒ ghnanti॒ vā e॒ta-thsomaṃ॒-ya~da̭bhiṣu॒ṇvantya॒gṃ॒ śūnapa̭ gṛhṇāti॒ trāya̭ta e॒vaina̭-mprā॒ṇā vā a॒gṃ॒śavaḥ̭ pa॒śava॒-ssomo॒ 'gṃ॒śū-npuna॒rapi̭ sṛjati prā॒ṇāne॒va pa॒śuṣṷ dadhāti॒ dvaudvā॒vapi̭ sṛjati॒ tasmā॒-ddvaudvau᳚ prā॒ṇāḥ || 19 ||
(yajṷṣā mimīta - enaṃ॒ - jāgṛ॒vīti॒ - catṷścatvārigṃśacca) (a. 4)
prā॒ṇo vā e॒ṣa yadṷpā॒gṃ॒śu ryadupā॒g॒śva̭grā॒ grahā̭ gṛ॒hyante᳚ prā॒ṇame॒vānu॒ pra ya̭ntyaru॒ṇo ha̭ smā॒-''haupa̭veśiḥ prātassava॒na e॒vāhaṃ-ya~॒jñagṃ sagg sthā̭payāmi॒ tena॒ tata॒-ssaggsthi̭tena carā॒mītya॒ṣṭau kṛtvo-'gre॒-'bhiṣṷṇo-tya॒ṣṭākṣa̭rā gāya॒trī gā̭ya॒tra-mprā̭tassava॒na-mprā̭tassava॒name॒va tenā᳚ ''pno॒tyekā̭daśa॒ kṛtvo᳚ dvi॒tīya॒-mekā̭daśākṣarā tri॒ṣṭu-ptraiṣṭṷbha॒-mmāddhya̭ndina॒gṃ॒- [-mmāddhya̭ndinam, sava̭na॒-] 20
-sava̭na॒-mmāddhya̭ndiname॒va sava̭na॒-ntenā᳚-''pnoti॒ dvāda̭śa॒ kṛtva̭stṛ॒tīya॒-ndvāda̭śākṣarā॒ jaga̭tī॒ jāga̭ta-ntṛtīyasava॒na-ntṛ̭tīyasava॒name॒va tenā᳚ ''pnotye॒tāgṃ ha॒ vāva sa ya॒jñasya॒ saggsthi̭timuvā॒cā ska̭ndā॒yāska̭nna॒gṃ॒ hi ta-dya-dya॒jñasya॒ saggsthi̭tasya॒ skanda॒tyatho॒ khalvā̭hurgāya॒trī vāva prā̭tassava॒ne nāti॒vāda॒ ityana̭tivāduka ena॒-mbhrātṛ̭vyo bhavati॒ ya e॒vaṃ-ve~da॒ tasmā̭-da॒ṣṭāva̭ṣṭau॒ [-da॒ṣṭāva̭ṣṭau, kṛtvo̭] 21
kṛtvo̭-'bhi॒ṣutya̭-mbrahmavā॒dino̭ vadanti pa॒vitra̭vanto॒-'nye grahā̭ gṛ॒hyante॒ kimpa̭vitra upā॒gṃ॒śuriti॒ vākpa̭vitra॒ iti̭ brūyā-dvā॒caspata̭ye pavasva vāji॒nnityā̭ha vā॒caivaina̭-mpavayati॒ vṛṣṇo̭ a॒gṃ॒śubhyā॒mityā̭ha॒ vṛṣṇo॒ hyḙtāva॒gṃ॒śū yau soma̭sya॒ gabha̭stipūta॒ ityā̭ha॒ gabha̭stinā॒ hyḙna-mpa॒vaya̭ti de॒vo de॒vānā᳚-mpa॒vitra̭ma॒sītyā̭ha de॒vo hyḙṣa [hyḙṣaḥ, sa-nde॒vānā᳚-] 22
sa-nde॒vānā᳚-mpa॒vitraṃ॒-ye~ṣā᳚-mbhā॒go-'si॒ tebhya॒stvetyā̭ha॒ yeṣā॒g॒ hyḙṣa bhā॒gastebhya̭ ena-ṅgṛ॒hṇāti॒ svā-ṅkṛ̭to॒-'sītyā̭ha prā॒ṇame॒va svama̭kṛta॒ madhṷmatīrna॒ iṣa̭skṛ॒dhītyā̭ha॒ sarva̭me॒vāsmā̭ i॒dagg sva̭dayati॒ viśve᳚bhya-stvendri॒yebhyo̭ di॒vyebhyaḥ॒ pārthi̭vebhya॒ ityā̭ho॒bhaye᳚ṣve॒va dḙvamanu॒ṣyeṣṷ prā॒ṇā-nda̭dhāti॒ mana̭stvā॒- [mana̭stvā, a॒ṣṭvityā̭ha॒] 23
-'ṣṭvityā̭ha॒ mana̭ e॒vāśñṷta u॒rva̭ntari̭kṣa॒-manvi॒hītyā̭hā-ntarikṣadeva॒tyo̭ hi prā॒ṇa-ssvāhā᳚ tvā subhava॒-ssūryā॒yetyā̭ha prā॒ṇā vai svabha̭vaso de॒vāsteṣve॒va pa॒rokṣa̭-ñjuhoti de॒vebhya̭stvā marīci॒pebhya॒ ityā̭hā ''di॒tyasya॒ vai ra॒śmayo̭ de॒vā ma̭rīci॒pāsteṣā॒-nta-dbhā̭ga॒dheya॒-ntāne॒va tena̭ prīṇāti॒ yadi̭ kā॒mayḙta॒ varṣṷkaḥ pa॒rjanya̭- [pa॒rjanyaḥ̭, syā॒diti॒] 24
-ssyā॒diti॒ nīcā॒ hastḙna॒ ni mṛ̭jyā॒-dvṛṣṭi̭me॒va ni ya̭cchati॒ yadi̭ kā॒maye॒tāva̭rṣuka-ssyā॒dityṷttā॒nena॒ ni mṛ̭jyā॒-dvṛṣṭi̭me॒vo-dya̭cchati॒ yadya̭bhi॒carḙda॒mu-ñja॒hyatha̭ tvā hoṣyā॒mīti̭ brūyā॒dāhṷtime॒vaina̭-mpre॒phsan. ha̭nti॒ yadi̭ dū॒re syādā tami̭tostiṣṭhe-tprā॒ṇame॒vāsyā̭nu॒gatya̭ hanti॒ yadya̭bhi॒carḙda॒muṣya̭- [yadya̭bhi॒carḙda॒muṣya̭, tvā॒ prā॒ṇe] 25
-tvā prā॒ṇe sā̭dayā॒mīti̭ sādaye॒dasa̭nno॒ vai prā॒ṇaḥ prā॒ṇame॒vāsya̭ sādayati ṣa॒ḍbhira॒gṃ॒śubhiḥ̭ pavayati॒ ṣa-ḍvā ṛ॒tava̭ ṛ॒tubhi̭re॒vaina̭-mpavayati॒ triḥ pa̭vayati॒ traya̭ i॒me lo॒kā e॒bhire॒vainaṃ̭-lo~॒kaiḥ pa̭vayati brahmavā॒dino̭ vadanti॒ kasmā᳚-thsa॒tyā-ttrayaḥ̭ paśū॒nāgṃ hastā̭dānā॒ iti॒ ya-ttrirṷpā॒gṃ॒ śugṃ hastḙna vigṛ॒hṇāti॒ tasmā॒-ttrayaḥ̭ paśū॒nāgṃ hastā̭dānāḥ॒ purṷṣo ha॒stī ma॒rkaṭaḥ̭ || 26 ||
(mādhya̭dinna - ma॒ṣṭāva̭ṣṭā - ve॒ṣa - mana̭stvā - pa॒rjanyo॒ - 'muṣya॒ - purṷṣo॒ - dve ca̭) (a. 5)
de॒vā vai ya-dya॒jñe-'kṷrvata॒ tadasṷrā akurvata॒ te de॒vā ṷpā॒gṃ॒śau ya॒jñagṃ sa॒gg॒sthāpya̭mapaśya॒-ntamṷpā॒gṃ॒śau sama̭sthāpaya॒-nte-'sṷrā॒ vajra̭mu॒dyatya̭ de॒vāna॒bhyā̭yanta॒ te de॒vā bibhya̭ta॒ indra॒mupā̭dhāva॒-ntānindro᳚-'ntaryā॒meṇā॒ntara̭dhatta॒ tada̭ntaryā॒masyā᳚ntaryāma॒tvaṃ-ya~da̭ntaryā॒mo gṛ॒hyate॒ bhrātṛ̭vyāne॒va ta-dyaja̭māno॒-'ntardha̭tte॒ 'ntastḙ [-'ntardha̭tte॒ 'ntaste᳚, da॒dhā॒mi॒ dyāvā̭pṛthi॒vī] 27
dadhāmi॒ dyāvā̭pṛthi॒vī a॒ntaru॒-rva̭ntari̭kṣa॒-mityā̭hai॒bhire॒va lo॒kairyaja̭māno॒ bhrātṛ̭vyāna॒ntardha̭tte॒ te de॒vā a̭manya॒ntendro॒ vā i॒dama̭bhū॒dya-dva॒yagg sma iti॒ te᳚-'bruva॒-nmagha̭va॒nnanṷ na॒ ā bha॒jeti̭ sa॒joṣā̭ de॒vairava̭raiḥ॒ parai॒ścetya̭bravī॒dye cai॒va de॒vāḥ pare॒ ye cāva̭re॒ tānu॒bhayā̭- [tānu॒bhayāṋ, a॒nvābha̭ja-thsa॒joṣā̭] 28
-na॒nvābha̭ja-thsa॒joṣā̭ de॒vairava̭raiḥ॒ parai॒ścetyā̭ha॒ ye cai॒va de॒vāḥ pare॒ ye cāva̭re॒ tānu॒bhayā̭-na॒nvābha̭ja-tyantaryā॒me ma̭ghava-nmādaya॒svetyā̭ha ya॒jñāde॒va yaja̭māna॒-nnāntare᳚tyupayā॒ma-gṛ̭hīto॒ 'sītyā̭hāpā॒nasya॒ dhṛtyai॒ yadu॒bhāva̭pavi॒trau gṛ॒hyeyā̭tā-mprā॒ṇama̭pā॒no-'nu॒ nyṛ̭cche-tpra॒māyṷka-ssyā-tpa॒vitra̭vānantaryā॒mo gṛ̭hyate [gṛ̭hyate, prā॒ṇā॒pā॒nayo॒-rvidhṛ̭tyai] 29
prāṇāpā॒nayo॒-rvidhṛ̭tyai prāṇāpā॒nau vā e॒tau yadṷpāgśvantaryā॒mau vyā॒na ṷpāgṃśu॒ sava̭no॒ ya-ṅkā॒mayḙta pra॒māyṷka-ssyā॒dityasagg̭ spṛṣṭau॒ tasya̭ sādaye-dvyā॒nenai॒vāsya̭ prāṇāpā॒nau vi cchi̭natti tā॒ja-kpra mī̭yate॒ ya-ṅkā॒mayḙta॒ sarva॒māyṷriyā॒diti॒ sagg spṛ̭ṣṭau॒ tasya̭ sādaye-dvyā॒nenai॒vāsya̭ prāṇāpā॒nau sa-nta̭noti॒ sarva॒māyṷreti || 30 ||
(ta॒ - u॒bhayā᳚n - gṛhyate॒ - catṷścatvārigṃśacca) (a. 6)
vāgvā e॒ṣā yadai᳚ndravāya॒vo yadai᳚ndravāya॒vāgrā॒ grahā̭ gṛ॒hyante॒ vāca̭me॒vānu॒ pra ya̭nti vā॒yu-nde॒vā a̭bruva॒n-thsoma॒gṃ॒ rājā̭nagṃ hanā॒meti॒ so᳚-'bravī॒-dvaraṃ̭-vṛ~ṇai॒ mada̭grā e॒va vo॒ grahā̭ gṛhyāntā॒ iti॒ tasmā̭daindravāya॒vāgrā॒ grahā̭ gṛhyante॒ tama̭ghna॒n-thso̭-'pūya॒-tta-nde॒vā nopā̭dhṛṣṇuva॒-nte vā॒yuma̭bruva-nni॒ma-nnaḥ̭ svada॒ye- [-nni॒ma-nnaḥ̭ svadaya, iti॒ so᳚-'bravī॒-] 31
-ti॒ so᳚-'bravī॒-dvaraṃ̭-vṛ~ṇai maddeva॒tyā᳚nye॒va vaḥ॒ pātrā᳚ṇyucyāntā॒ iti॒ tasmā᳚nnānādeva॒tyā̭ni॒ santi̭ vāya॒vyā᳚nyucyante॒ tame᳚bhyo vā॒yure॒vāsva̭daya॒-ttasmā॒dya-tpūya̭ti॒ ta-tpra̭vā॒te vi ṣa̭janti vā॒yurhi tasya̭ pavayi॒tā sva̭dayi॒tā tasya̭ vi॒graha̭ṇa॒-nnāvi̭nda॒n-thsādi̭tirabravī॒-dvaraṃ̭-vṛ~ṇā॒ atha॒ mayā॒ vi gṛ̭hṇīddhva-mmaddeva॒tyā̭ e॒va va॒-ssomā᳚- [va॒-ssomāḥ᳚, sa॒nnā] 32
-ssa॒nnā a̭sa॒-nnityṷpayā॒magṛ̭hīto॒-'sī-tyā̭hā-ditideva॒tyā᳚stena॒ yāni॒ hi dā̭ru॒mayā̭ṇi॒ pātrā᳚ṇya॒syai tāni॒ yone॒-ssambhṷ̄tāni॒ yāni̭ mṛ॒nmayā̭ni sā॒kṣā-ttānya॒syai tasmā̭de॒vamā̭ha॒ vāgvai parā॒cya-vyā̭kṛtā-'vada॒-tte de॒vā indra̭mabruvanni॒mā-nno॒ vācaṃ॒-vyā~ku॒rviti॒ so᳚-'bravī॒-dvaraṃ̭-vṛ~ṇai॒ mahya̭-ñcai॒vaiṣa vā॒yavḙ ca sa॒ha gṛ̭hyātā॒ iti॒ tasmā̭daindravāya॒va-ssa॒ha gṛ̭hyate॒ tāmindro̭ maddhya॒to̭-'va॒kramya॒ vyāka̭ro॒-ttasmā̭di॒yaṃ-vyā~kṛ̭tā॒ vāgṷdyate॒ tasmā᳚-thsa॒kṛdindrā̭ya maddhya॒to gṛ̭hyate॒ dvirvā॒yave॒ dvau hi sa varā॒vavṛ̭ṇīta || 33 ||
(sva॒da॒ya॒ - somāḥ᳚ - sa॒hā - ṣṭāvigṃ̭śatiśca) (a. 7)
mi॒tra-nde॒vā a̭bruva॒n-thsoma॒gṃ॒ rājā̭nagṃ hanā॒meti॒ so᳚-'bravī॒nnāhagṃ sarva̭sya॒ vā a॒ha-mmi॒trama॒smīti॒ tama̭bruva॒n॒. hanā̭mai॒veti॒ so᳚-'bravī॒-dvaraṃ̭-vṛ~ṇai॒ paya̭sai॒va me॒ somagg̭ śrīṇa॒nniti॒ tasmā᳚-nmaitrāvaru॒ṇa-mpaya̭sā śrīṇanti॒ tasmā᳚-tpa॒śavo-'pā᳚krāma-nmi॒tra-ssan krū॒rama̭ka॒riti̭ krū॒rami̭va॒ khalu॒ vā e॒ṣa [vā e॒ṣaḥ, ka॒ro॒ti॒ ya-ssomḙna॒] 34
ka̭roti॒ ya-ssomḙna॒ yaja̭te॒ tasmā᳚-tpa॒śavo-'pa̭ krāmanti॒ yanmai᳚trāvaru॒ṇa-mpaya̭sā śrī॒ṇāti̭ pa॒śubhi̭re॒va tanmi॒tragṃ sa̭ma॒rdhaya̭ti pa॒śubhi॒ryaja̭māna-mpu॒rā khalu॒ vāvaiva-mmi॒tro̭-'ve॒dapa॒ ma-tkrū॒ra-ñca॒kruṣaḥ̭ pa॒śavaḥ̭ kramiṣya॒ntīti॒ tasmā̭de॒vama̭vṛṇīta॒ varṷṇa-nde॒vā a̭bruva॒-ntvayā-'gṃ̭śa॒bhuvā॒ soma॒gṃ॒ rājā̭nagṃ hanā॒meti॒ so᳚-'bravī॒-dvaraṃ̭-vṛ~ṇai॒ mahya̭-ñcai॒- [mahya̭-ñca, e॒vaiṣa mi॒trāya̭] 35
-vaiṣa mi॒trāya̭ ca sa॒ha gṛ̭hyātā॒ iti॒ tasmā᳚nmaitrāvaru॒ṇa-ssa॒ha gṛ̭hyate॒ tasmā॒-drājñā॒ rājā̭namagṃśa॒bhuvā᳚ ghnanti॒ vaiśyḙna॒ vaiśyagṃ̭ śū॒dreṇa̭ śū॒dra-nna vā i॒da-ndivā॒ na nakta̭māsī॒davyā̭vṛtta॒-nte de॒vā mi॒trāvarṷṇāvabruvanni॒da-nno॒ vivā̭sayata॒miti॒ tāva̭brūtāṃ॒-va~raṃ̭-vṛ~ṇāvahā॒ eka̭ e॒vā-''va-tpūrvo॒ graho̭ gṛhyātā॒ iti॒ tasmā̭daindravāya॒vaḥ pūrvo̭ maitrāvaru॒ṇā-dgṛ̭hyate prāṇāpā॒nau hyḙtau yadṷpāg-śvantaryā॒mau mi॒tro-'ha॒raja̭naya॒-dvarṷṇo॒ rātri॒-ntato॒ vā i॒daṃ-vyau~᳚ccha॒dya-nmai᳚trāvaru॒ṇo gṛ॒hyate॒ vyṷṣṭyai || 36 ||
(e॒ṣa - cai᳚ - ndravāya॒vo - dvāvigṃ̭śatiśca) (a. 8)
ya॒jñasya॒ śiro᳚-'cchidyata॒ te de॒vā a॒śvinā̭vabruva-nbhi॒ṣajau॒ vai stha̭ i॒daṃ-ya~॒jñasya॒ śiraḥ॒ prati̭ dhatta॒miti॒ tāva̭brūtāṃ॒-va~raṃ̭-vṛ~ṇāvahai॒ graha̭ e॒va nā॒vatrāpi̭ gṛhyatā॒miti॒ tābhyā̭-me॒tamā᳚śvi॒na-ma̭gṛhṇa॒-ntato॒ vai tau ya॒jñasya॒ śiraḥ॒ pratya̭dhattāṃ॒-ya~dā᳚śvi॒no gṛ॒hyatḙ ya॒jñasya॒ niṣkṛ̭tyai॒ tau de॒vā a̭bruva॒nnapṷ̄tau॒ vā i॒mau ma̭nuṣyaca॒rau [ ] 37
bhi॒ṣajā॒viti॒ tasmā᳚-dbrāhma॒ṇena̭ bheṣa॒ja-nna kā॒rya̭mapṷ̄to॒ hye᳚(1॒)ṣo̭ 'me॒ddhyo yo bhi॒ṣaktau ba̭hiṣpavamā॒nena̭ pavayi॒tvā tābhyā̭-me॒tamā᳚śvi॒na-ma̭gṛhṇa॒-ntasmā᳚-dbahiṣpavamā॒ne stu॒ta ā᳚śvi॒no gṛ̭hyate॒ tasmā̭de॒vaṃ-vi~॒duṣā̭ bahiṣpavamā॒na ṷpa॒sadyaḥ̭ pa॒vitraṃ॒-vai~ ba̭hiṣpavamā॒na ā॒tmāna̭me॒va pa̭vayate॒ tayo᳚-'stre॒dhā bhaiṣa̭jyaṃ॒-vi~ nya̭dadhura॒gnau tṛtī̭yama॒phsu tṛtī̭ya-mbrāhma॒ṇe tṛtī̭ya॒-ntasmā̭dudapā॒tra- [tṛtī̭ya॒-ntasmā̭dudapā॒tram, u॒pa॒ni॒dhāya̭] 38
-mṷpani॒dhāya̭ brāhma॒ṇa-nda̭kṣiṇa॒to ni॒ṣādya̭ bheṣa॒ja-ṅkṷryā॒-dyāva̭de॒va bhḙṣa॒ja-ntena̭ karoti sa॒mardhṷkamasya kṛ॒ta-mbha̭vati brahmavā॒dino̭ vadanti॒ kasmā᳚-thsa॒tyādeka̭pātrā dvideva॒tyā̭ gṛ॒hyante᳚ dvi॒pātrā̭ hūyanta॒ iti॒ yadeka̭pātrā gṛ॒hyante॒ tasmā॒deko᳚-'ntara॒taḥ prā॒ṇo dvi॒pātrā̭ hūyante॒ tasmā॒-ddvaudvaṷ ba॒hiṣṭā᳚-tprā॒ṇāḥ prā॒ṇā vā e॒te ya-ddvi̭deva॒tyāḥ᳚ pa॒śava॒ iḍā॒ yadiḍā॒-mpūrvā᳚-ndvideva॒tye᳚bhya upa॒hvayḙta [ ] 39
pa॒śubhiḥ̭ prā॒ṇāna॒ntarda̭dhīta pra॒māyṷka-ssyā-ddvideva॒tyā᳚-nbhakṣayi॒tveḍā॒mupa̭ hvayate prā॒ṇāne॒vā-''tma-ndhi॒tvā pa॒śūnupa̭ hvayate॒ vāgvā ai᳚ndravāya॒vaścakṣṷ-rmaitrāvaru॒ṇa-śśrotra̭māśvi॒naḥ pu॒rastā̭daindravāya॒va-mbha̭kṣayati॒ tasmā᳚-tpu॒rastā᳚-dvā॒cā va̭dati pu॒rastā᳚nmaitrāvaru॒ṇa-ntasmā᳚-tpu॒rastā॒ccakṣṷṣā paśyati sa॒rvataḥ̭ pari॒hāra̭māśvi॒na-ntasmā᳚-thsa॒rvata॒-śśrotrḙṇa śṛṇoti prā॒ṇā vā e॒te ya-ddvi̭deva॒tyā̭ [ya-ddvi̭deva॒tyāḥ᳚, ari̭ktāni॒] 40
ari̭ktāni॒ pātrā̭ṇi sādayati॒ tasmā॒dari̭ktā antara॒taḥ prā॒ṇā yataḥ॒ khalu॒ vai ya॒jñasya॒ vita̭tasya॒ na kri॒yate॒ tadanṷ ya॒jñagṃ rakṣā॒g॒syava̭ caranti॒ yadari̭ktāni॒ pātrā̭ṇi sā॒daya̭ti kri॒yamā̭ṇame॒va ta-dya॒jñasya̭ śaye॒ rakṣa̭sā॒ -mana̭nvavacārāya॒ dakṣi̭ṇasya havi॒rdhāna॒syotta̭rasyāṃ-va~rta॒nyāgṃ sā̭dayati vā॒cyḙva vāca̭-ndadhā॒tyā tṛ̭tīyasava॒nā-tpari̭ śere ya॒jñasya॒ santa̭tyai || 41 ||
(ma॒nu॒ṣya॒ca॒rā - vṷdapā॒tra - mṷpa॒hvayḙta - dvideva॒tyāḥ᳚ - ṣaṭca̭tvārigṃśacca) (a. 9)
bṛha॒spati̭rde॒vānā᳚-mpu॒rohi̭ta॒ āsī॒-cchaṇḍā॒markā॒-vasṷrāṇā॒-mbrahma̭ṇ vanto de॒vā āsa॒-nbrahma̭ṇ va॒nto-'sṷrā॒ste᳚(1॒) 'nyo᳚-'nya-nnāśa̭knuva-nna॒bhibha̭vitu॒-nte de॒vā-śśaṇḍā॒markā॒-vupā̭mantrayanta॒ tā va̭brūtāṃ॒-va~raṃ̭-vṛ~ṇāvahai॒ grahā̭ve॒va nā॒vatrāpi̭ gṛhyetā॒miti॒ tābhyā̭me॒tau śu॒krāma॒nthinā̭-vagṛhṇa॒-ntato̭ de॒vā abha̭va॒-nparā-'sṷrā॒ yasyai॒vaṃ-vi~॒duṣaḥ̭ śu॒krāma॒nthinaṷ gṛ॒hyete॒ bha̭vatyā॒tmanā॒ parā᳚- [parā᳚, a॒sya॒ bhrātṛ̭vyo] 42
-'sya॒ bhrātṛ̭vyo bhavati॒ tau de॒vā a̭pa॒nudyā॒-''tmana॒ indrā̭yājuhavu॒-rapa̭nuttau॒ śaṇḍā॒markaṷ sa॒hāmuneti̭ brūyā॒dya-ndvi॒ṣyādyame॒va dveṣṭi॒ tenai̭nau sa॒hāpa̭ nudate॒ sa pra̭tha॒ma-ssaṅkṛ̭ti-rvi॒śvaka॒rmetye॒vainā̭-vā॒tmana॒ indrā̭yā-juhavu॒rindro॒ hyḙtāni̭ rū॒pāṇi॒ kari̭kra॒daca̭rada॒sau vā ā̭di॒tya-śśu॒kraśca॒ndramā̭ ma॒nthya̭pi॒-gṛhya॒ prāñcau॒ ni- [prāñcau॒ niḥ, krā॒ma॒ta॒-stasmā॒-] 43
-ṣkrā̭mata॒-stasmā॒-tprāñcau॒ yantau॒ na pa̭śyanti pra॒tyañcā̭vā॒vṛtya̭ juhuta॒stasmā᳚-tpra॒tyañcau॒ yantaṷ paśyanti॒ cakṣṷṣī॒ vā e॒te ya॒jñasya॒ yacchu॒krāma॒nthinau॒ nāsi̭kottarave॒dira॒bhitaḥ̭ pari॒kramya̭ juhuta॒stasmā̭da॒bhito॒ nāsi̭kā॒-ñcakṣṷṣī॒ tasmā॒nnāsi̭kayā॒ cakṣṷṣī॒ vidhṛ̭te sa॒rvataḥ॒ pari̭ krāmato॒ rakṣa̭sā॒mapa̭hatyai de॒vā vai yāḥ prācī॒rāhṷtī॒rajṷhavu॒rye pu॒rastā॒dasṷrā॒ āsa॒-ntāgstābhiḥ॒ prā- [āsa॒-ntāgstābhiḥ॒ pra, a॒nu॒da॒nta॒ yāḥ] 44
-ṇṷdanta॒ yāḥ pra॒tīcī॒rye pa॒ścādasṷrā॒ āsa॒-ntāgstābhi॒rapā̭nudanta॒ prācī̭ra॒nyā āhṷtayo hū॒yante᳚ pra॒tyañcaṷ śu॒krāma॒nthinaṷ pa॒ścāccai॒va pu॒rastā᳚cca॒ yaja̭māno॒ bhrātṛ̭vyā॒-npra ṇṷdate॒ tasmā॒-tparā̭cīḥ pra॒jāḥ pra vī̭yante pra॒tīcī᳚rjāyante śu॒krāma॒nthinau॒ vā anṷ pra॒jāḥ pra jā̭yante॒-'ttrīścā॒dyā᳚śca su॒vīrāḥ᳚ pra॒jāḥ pra̭ja॒naya॒-nparī̭hi śu॒kra-śśu॒kraśo̭ciṣā [śu॒kra-śśu॒kraśo̭ciṣā, su॒pra॒jāḥ pra॒jāḥ] 45
supra॒jāḥ pra॒jāḥ pra̭ja॒naya॒-nparī̭hi ma॒nthī ma॒nthiśo̭ci॒ṣetyā̭hai॒tā vai su॒vīrā॒ yā a॒ttrīre॒tā-ssṷpra॒jā yā ā॒dyā̭ ya e॒vaṃ-ve~dā॒trya̭sya pra॒jā jā̭yate॒ nā-''dyā᳚ pra॒jāpa̭te॒rakṣya̭śvaya॒-tta-tparā̭-''pata॒-tta-dvika̭ṅkata॒-mprāvi̭śa॒-tta-dvika̭ṅkate॒ nāra̭mata॒ ta-dyava॒-mprāvi̭śa॒-tta-dyavḙ-'ramata॒ ta-dyava̭sya- [ta-dyava̭sya, ya॒va॒tvaṃ-ya~-dvaika̭ṅkata-] 46
yava॒tvaṃ-ya~-dvaika̭ṅkata-mmanthipā॒tra-mbhava̭ti॒ saktṷbhi-śśrī॒ṇāti̭ pra॒jāpa̭tere॒va taccakṣu॒-ssa-mbha̭rati brahmavā॒dino̭ vadanti॒ kasmā᳚-thsa॒tyānma̭nthipā॒tragṃ sado॒ nāśñṷta॒ ityā᳚rtapā॒tragṃ hīti̭ brūyā॒-dyada̭śñuvī॒tāndho᳚-'ddhva॒ryu-ssyā॒dārti॒mārcche॒-ttasmā॒nnāśñṷte || 47 ||
(ā॒tmanā॒ parā॒ - ni - ṣpra - śu॒kraśo̭ciṣā॒ - yava̭sya - sa॒ptatrigṃ̭śacca) (a. 10)
de॒vā vai ya-dya॒jñe-'kṷrvata॒ tadasṷrā akurvata॒ te de॒vā ā᳚graya॒ṇāgrā॒-ngrahā̭napaśya॒-ntāna̭gṛhṇata॒ tato॒ vai te-'gra॒-mparyā̭ya॒n॒. yasyai॒vaṃ-vi~॒duṣa̭ āgraya॒ṇāgrā॒ grahā̭ gṛ॒hyante-'gra̭me॒va sa̭mā॒nānā॒-mparyḙti ru॒gṇava̭tya॒rcā bhrātṛ̭vyavato gṛhṇīyā॒-dbhrātṛ̭vyasyai॒va ru॒ktvā-'gragṃ̭ samā॒nānā॒-mparyḙti॒ ye dḙvā di॒vyekā̭daśa॒ sthetyā̭hai॒- [sthetyā̭ha, e॒tāva̭tī॒rvai] 48
-tāva̭tī॒rvai de॒vatā॒stābhya̭ e॒vaina॒gṃ॒ sarvā᳚bhyo gṛhṇātye॒ṣa te॒ yoni॒ rviśve᳚bhyastvā de॒vebhya॒ ityā̭ha vaiśvade॒vo hyḙṣa de॒vata̭yā॒ vāgvai de॒vebhyo-'pā᳚krāma-dya॒jñāyāti̭ṣṭhamānā॒ te de॒vā vā॒cyapa̭krāntāyā-ntū॒ṣṇī-ṅgrahā̭nagṛhṇata॒ sāma̭nyata॒ vāga॒ntarya̭nti॒ vai meti॒ sā-''gra̭ya॒ṇa-mpratyāga̭ccha॒-ttadā᳚graya॒ṇasyā᳚-''grayaṇa॒tva- [-''grayaṇa॒tvam, tasmā̭dāgraya॒ṇe] 49
-ntasmā̭dāgraya॒ṇe vāgvi sṛ̭jyate॒ ya-ttū॒ṣṇī-mpūrve॒ grahā̭ gṛ॒hyante॒ yathā᳚thsā॒rīya̭ti ma॒ ākha॒ iya̭ti॒ nāpa̭ rāthsyā॒-mītyṷpāvasṛ॒jatye॒vame॒va tada̭ddhva॒ryurā᳚graya॒ṇa-ṅgṛ̭hī॒tvā ya॒jñamā॒rabhya॒ vācaṃ॒-vi~ sṛ̭jate॒ trirhi-ṅka̭rotyudgā॒tṝ-ne॒va ta-dvṛ̭ṇīte pra॒jāpa̭ti॒rvā e॒ṣa yadā᳚graya॒ṇo yadā᳚graya॒ṇa-ṅgṛ̭hī॒tvā hi̭-ṅka॒roti̭ pra॒jāpa̭tire॒va [ ] 50
ta-tpra॒jā a॒bhi ji̭ghrati॒ tasmā᳚-dva॒thsa-ñjā॒ta-ṅgaura॒bhi ji̭ghratyā॒tmā vā e॒ṣa ya॒jñasya॒ yadā᳚graya॒ṇa-ssava̭nesavane॒-'bhi gṛ̭hṇātyā॒tmanne॒va ya॒jñagṃ sa-nta̭notyu॒pari̭ṣṭā॒dā na̭yati॒ reta̭ e॒va ta-dda̭dhātya॒dhastā॒dupa̭ gṛhṇāti॒ pra ja̭nayatye॒va tadbra̭hmavā॒dino̭ vadanti॒ kasmā᳚-thsa॒tyā-dgā̭ya॒trī kani̭ṣṭhā॒ chanda̭sāgṃ sa॒tī sarvā̭ṇi॒ sava̭nāni vaha॒tītye॒ṣa vai gā̭yatri॒yai va॒thso yadā᳚graya॒ṇastame॒va tada̭bhini॒varta॒gṃ॒ sarvā̭ṇi॒ sava̭nāni vahati॒ tasmā᳚-dva॒thsama॒pākṛ̭ta॒-ṅgaura॒bhi ni va̭rtate || 51 ||
(ā॒hā॒-'' - gra॒ya॒ṇa॒tvaṃ - pra॒jāpa̭tire॒ve - ti̭ - vigṃśa॒tiśca̭) (a. 11)
(ya॒jñena॒ tā ṷpa॒yaḍbhi̭ - rde॒vā vai ya॒jñamāgnī᳚dhre - brahmavā॒dina॒-ssa tvai - de॒vasya॒ grāvā̭ṇaṃ - prā॒ṇo vā ṷpā॒g॒śva̭grā - de॒vā vā ṷpā॒gṃ॒śau - vāgvai - mi॒traṃ - ~ya॒jñasya॒ - bṛha॒spati̭ - rde॒vā vā ā᳚graya॒ṇāgrā॒ - nekā̭daśa)
(ya॒jñena̭ - lo॒ke pa̭śu॒mān-thsyā॒th - sava̭na॒-mmādhya̭ndinaṃ॒ - ~vāgvā - ari̭ktāni॒ - ta-tpra॒jā - eka̭pañcā॒śat)
(ya॒jñena॒, ni va̭rtate)
|| hariḥ̭ om ||
|| kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya saṃhitāyāṃ ṣaṣṭhakāṇḍe caturthaḥ praśna-ssamāptaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
कृष्ण यजुर्वेदीय तैत्तिरीय संहितायां षष्ठकाण्डे चतुर्थः प्रश्नः - सोममन्त्रब्राह्मणनिरूपणं
ओ-न्नमः परमात्मने, श्री महागणपतये नमः,
श्री गुरुभ्यो नमः । ह॒रिः॒ ओम् ॥
य॒ज्ञेन॒ वै प्र॒जाप॑तिः प्र॒जा अ॑सृजत॒ ता उ॑प॒यड्भि॑-रे॒वासृ॑जत॒ यदु॑प॒यज॑ उप॒यज॑ति प्र॒जा ए॒व त-द्यज॑मान-स्सृजते जघना॒र्धादव॑ द्यति जघना॒र्धाद्धि प्र॒जाः प्र॒जाय॑न्ते स्थविम॒तो-ऽव॑ द्यति स्थविम॒तो हि प्र॒जाः प्र॒जाय॒न्ते ऽस॑म्भिन्द॒न्नव॑ द्यति प्रा॒णाना॒-मस॑म्भेदाय॒ न प॒र्याव॑र्तयति॒ य-त्प॑र्याव॒र्तये॑दुदाव॒र्तः प्र॒जा ग्राहु॑क-स्स्या-थ्समु॒द्र-ङ्ग॑च्छ॒ स्वाहेत्या॑ह॒ रेत॑ [रेतः॑, ए॒व] 1
ए॒व त-द्द॑धात्य॒न्तरि॑क्ष-ङ्गच्छ॒ स्वाहेत्या॑हा॒-ऽन्तरि॑क्षेणै॒वास्मै᳚ प्र॒जाः प्र ज॑नयत्य॒न्तरि॑क्ष॒ग्ग्॒ ह्यनु॑ प्र॒जाः प्र॒जाय॑न्ते दे॒वग्ं स॑वि॒तार॑-ङ्गच्छ॒ स्वाहेत्या॑ह सवि॒तृप्र॑सूत ए॒वास्मै᳚ प्र॒जाः प्र ज॑नयत्य-होरा॒त्रे ग॑च्छ॒ स्वाहेत्या॑हा-होरा॒त्राभ्या॑-मे॒वास्मै᳚ प्र॒जाः प्र ज॑नयत्य-होरा॒त्रे ह्यनु॑ प्र॒जाः प्र॒जाय॑न्ते मि॒त्रावरु॑णौ गच्छ॒ स्वाहे- [स्वाहा᳚, इत्या॑ह] 2
-त्या॑ह प्र॒जास्वे॒व प्रजा॑तासु प्राणापा॒नौ द॑धाति॒ सोम॑-ङ्गच्छ॒ स्वाहेत्या॑ह सौ॒म्या हि दे॒वत॑या प्र॒जा य॒ज्ञ-ङ्ग॑च्छ॒ स्वाहेत्या॑ह प्र॒जा ए॒व य॒ज्ञियाः᳚ करोति॒ छन्दाग्ं॑सि गच्छ॒ स्वाहेत्या॑ह प॒शवो॒ वै छन्दाग्ं॑सि प॒शूने॒वाव॑ रुन्धे॒ द्यावा॑पृथि॒वी ग॑च्छ॒ स्वाहेत्या॑ह प्र॒जा ए॒व प्रजा॑ता॒ द्यावा॑पृथि॒वीभ्या॑मुभ॒यतः॒ परि॑ गृह्णाति॒ नभो॑ [नभः॑, दि॒व्य-ङ्ग॑च्छ॒] 3
दि॒व्य-ङ्ग॑च्छ॒ स्वाहेत्या॑ह प्र॒जाभ्य॑ ए॒व प्रजा॑ताभ्यो॒ वृष्टि॒-न्निय॑च्छत्य॒ग्निं-वैँ᳚श्वान॒र-ङ्ग॑च्छ॒ स्वाहेत्या॑ह प्र॒जा ए॒व प्रजा॑ता अ॒स्या-म्प्रति॑ ष्ठापयति प्रा॒णानां॒-वाँ ए॒षो-ऽव॑ द्यति॒ यो॑-ऽव॒द्यति॑ गु॒दस्य॒ मनो॑ मे॒ हार्दि॑ य॒च्छेत्या॑ह प्रा॒णाने॒व य॑थास्था॒नमुप॑ ह्वयते प॒शोर्वा आल॑ब्धस्य॒ हृद॑य॒ग्ं॒ शुगृ॑च्छति॒ सा हृ॑दयशू॒ल- [हृ॑दयशू॒लम्, अ॒भि समे॑ति॒] 4
-म॒भि समे॑ति॒ य-त्पृ॑थि॒व्याग्ं हृ॑दयशू॒ल-मु॑द्वा॒सये᳚-त्पृथि॒वीग्ं शु॒चा-ऽर्प॑ये॒-द्यद॒फ्स्व॑प-श्शु॒चा-ऽर्प॑ये॒च्छुष्क॑स्य चा॒-ऽऽर्द्रस्य॑ च स॒न्धावुद्वा॑सयत्यु॒भय॑स्य॒ शान्त्यै॒ य-न्द्वि॒ष्या-त्त-न्ध्या॑ये-च्छु॒चैवैन॑-मर्पयति ॥ 5 ॥
(रेतो॑ - मि॒त्रावरु॑णौ गच्छ॒ स्वाहा॒ - नभो॑ - हृदयशू॒लं - द्वात्रिग्ं॑शच्च) (अ. 1)
दे॒वा वै य॒ज्ञमाग्नी᳚द्ध्रे॒ व्य॑भजन्त॒ ततो॒ यद॒त्यशि॑ष्यत॒ तद॑ब्रुव॒न् वस॑तु॒ नु न॑ इ॒दमिति॒ त-द्व॑सती॒वरी॑णां-वँसती वरि॒त्व-न्तस्मि॑-न्प्रा॒तर्न सम॑शक्नुव॒-न्तद॒फ्सु प्रावे॑शय॒-न्ता व॑सती॒ वरी॑रभवन् वसती॒वरी᳚र्गृह्णाति य॒ज्ञो वै व॑सती॒ वरी᳚र्य॒ज्ञमे॒वा-ऽऽरभ्य॑ गृही॒त्वोप॑ वसति॒ यस्यागृ॑हीता अ॒भि नि॒म्रोचे॒-दना॑रब्धो-ऽस्य य॒ज्ञ-स्स्या᳚- [य॒ज्ञ-स्स्या᳚त्, य॒ज्ञं-विँ] 6
-द्य॒ज्ञं-विँ च्छि॑न्द्या-ज्ज्योति॒ष्या॑ वा गृह्णी॒याद्धिर॑ण्यं-वाँ ऽव॒धाय॒ सशु॑क्राणामे॒व गृ॑ह्णाति॒ यो वा᳚ ब्राह्म॒णो ब॑हुया॒जी तस्य॒ कुम्भ्या॑ना-ङ्गृह्णीया॒-थ्स हि गृ॑ही॒त व॑सतीवरीको वसती॒वरी᳚र्गृह्णाति प॒शवो॒ वै व॑सती॒वरीः᳚ प॒शूने॒वा-ऽऽरभ्य॑ गृही॒त्वोप॑ वसति॒ यद॑न्वी॒प-न्तिष्ठ॑-न्गृह्णी॒यान्नि॒र्मार्गु॑का अस्मा-त्प॒शवः॑ स्युः प्रती॒प-न्तिष्ठ॑-न्गृह्णाति प्रति॒रुद्ध्यै॒वास्मै॑ प॒शू-न्गृ॑ह्णा॒तीन्द्रो॑ [प॒शू-न्गृ॑ह्णा॒तीन्द्रः॑, वृ॒त्र-] 7
वृ॒त्र-म॑ह॒न्-थ्सो᳚-ऽ(1॒)पो᳚-ऽ(1॒)भ्य॑म्रियत॒ तासां॒-यँन्मेद्ध्यं॑-यँ॒ज्ञिय॒ग्ं॒ सदे॑व॒मासी॒-त्तदत्य॑मुच्यत॒ ता वह॑न्तीरभव॒न् वह॑न्तीना-ङ्गृह्णाति॒ या ए॒व मेद्ध्या॑ य॒ज्ञिया॒-स्सदे॑वा॒ आप॒स्ता सा॑मे॒व गृ॑ह्णाति॒ नान्त॒मा वह॑न्ती॒रती॑या॒-द्यद॑न्त॒मा वह॑न्तीरती॒या-द्य॒ज्ञमति॑ मन्येत॒ न स्था॑व॒राणा᳚-ङ्गृह्णीया॒-द्वरु॑णगृहीता॒ वै स्था॑व॒रा य-थ्स्था॑व॒राणा᳚-ङ्गृह्णी॒या- [य-थ्स्था॑व॒राणा᳚-ङ्गृह्णी॒यात्, वरु॑णेनास्य] 8
-द्वरु॑णेनास्य य॒ज्ञ-ङ्ग्रा॑हये॒-द्यद्वै दिवा॒ भव॑त्य॒पो रात्रिः॒ प्र वि॑शति॒ तस्मा᳚-त्ता॒म्रा आपो॒ दिवा॑ ददृश्रे॒ यन्नक्त॒-म्भव॑त्य॒पो-ऽहः॒ प्र वि॑शति॒ तस्मा᳚च्च॒न्द्रा आपो॒ नक्त॑-न्ददृश्रे छा॒यायै॑ चा॒-ऽऽतप॑तश्च स॒धौ-ङ्गृ॑ह्णात्य-होरा॒त्रयो॑रे॒वास्मै॒ वर्ण॑-ङ्गृह्णाति ह॒विष्म॑तीरि॒मा आप॒ इत्या॑ह ह॒विष्कृ॑तानामे॒व गृ॑ह्णाति ह॒विष्माग्ं॑ अस्तु॒- [अस्तु, सूर्य॒] 9
सूर्य॒ इत्या॑ह॒ सशु॑क्राणामे॒व गृ॑ह्णात्यनु॒ष्टुभा॑ गृह्णाति॒ वाग्वा अ॑नु॒ष्टुग् वा॒चैवैना॒-स्सर्व॑या गृह्णाति॒ चतु॑ष्पदय॒र्चा गृ॑ह्णाति॒ त्रि-स्सा॑दयति स॒प्त स-म्प॑द्यन्ते स॒प्तप॑दा॒ शक्व॑री प॒शव॒-श्शक्व॑री प॒शूने॒वाव॑ रुन्धे॒ ऽस्मै वै लो॒काय॒ गार्ह॑पत्य॒ आ धी॑यते॒-ऽमुष्मा॑ आहव॒नीयो॒ य-द्गार्ह॑पत्य उपसा॒दये॑द॒स्मिन् ँलो॒के प॑शु॒मान्-थ्स्या॒-द्यदा॑हव॒नीये॒-ऽ-मुष्मि॑- [-मुष्मिन्न्॑, लो॒के प॑शु॒मान्थ्स्या॑-] 10
ँल्लो॒के प॑शु॒मान्थ्स्या॑-दु॒भयो॒रुप॑ सादयत्यु॒भयो॑रे॒वैनं॑-लोँ॒कयोः᳚ पशु॒मन्त॑-ङ्करोति स॒र्वतः॒ परि॑ हरति॒ रक्ष॑सा॒मप॑हत्या इन्द्राग्नि॒योर्भा॑ग॒धेयी॒-स्स्थेत्या॑ह यथाय॒जुरे॒वैतदाग्नी᳚द्ध्र॒ उप॑ वासयत्ये॒तद्वै य॒ज्ञस्याप॑राजितं॒-यँदाग्नी᳚द्ध्रं॒-यँदे॒व य॒ज्ञस्याप॑राजित॒-न्तदे॒वैना॒ उप॑ वासयति॒ यतः॒ खलु॒ वै य॒ज्ञस्य॒ वित॑तस्य॒ न क्रि॒यते॒ तदनु॑ य॒ज्ञग्ं रक्षा॒ग्॒स्यव॑ चरन्ति॒ य-द्वह॑न्तीना-ङ्गृ॒ह्णाति॑ क्रि॒यमा॑णमे॒व त-द्य॒ज्ञस्य॑ शये॒ रक्ष॑सा॒-मन॑न्ववचाराय॒ न ह्ये॑ता ई॒लय॒न्त्या तृ॑तीयसव॒ना-त्परि॑ शेरे य॒ज्ञस्य॒ सन्त॑त्यै ॥ 11 ॥
(स्या॒ - दिन्द्रो॑ - गृह्णी॒या - द॑स्त्व॒ - मुष्मि॑न् - क्रि॒यते॒ - षड्विग्ं॑शतिश्च) (अ. 2)
ब्र॒ह्म॒वा॒दिनो॑ वदन्ति॒ स त्वा अ॑द्ध्व॒र्यु-स्स्या॒द्य-स्सोम॑-मुपाव॒हर॒न्-थ्सर्वा᳚भ्यो दे॒वता᳚भ्य उपाव॒हरे॒-दिति॑ हृ॒दे त्वेत्या॑ह मनु॒ष्ये᳚भ्य ए॒वैतेन॑ करोति॒ मन॑से॒ त्वेत्या॑ह पि॒तृभ्य॑ ए॒वैतेन॑ करोति दि॒वे त्वा॒ सूर्या॑य॒ त्वेत्या॑ह दे॒वेभ्य॑ ए॒वैतेन॑ करोत्ये॒ताव॑ती॒-र्वै दे॒वता॒स्ताभ्य॑ ए॒वैन॒ग्ं॒ सर्वा᳚भ्य उ॒पाव॑हरति पु॒रा वा॒चः [वा॒चः, प्रव॑दितोः] 12
प्रव॑दितोः प्रातरनुवा॒क-मु॒पाक॑रोति॒ याव॑त्ये॒व वा-क्ता-मव॑ रुन्धे॒ ऽपो-ऽग्रे॑-ऽभि॒व्याह॑रति य॒ज्ञो वा आपो॑ य॒ज्ञमे॒वाभि वाचं॒-विँसृ॑जति॒ सर्वा॑णि॒ छन्दा॒ग्॒स्यन्वा॑ह प॒शवो॒ वै छन्दाग्ं॑सि प॒शूने॒वाव॑ रुन्धे गायत्रि॒या तेज॑स्कामस्य॒ परि॑ दद्ध्या-त्त्रि॒ष्टुभे᳚न्द्रि॒यका॑मस्य॒ जग॑त्या प॒शुका॑मस्या-ऽनु॒ष्टुभा᳚ प्रति॒ष्ठाका॑मस्य प॒ङ्क्त्या य॒ज्ञका॑मस्य वि॒राजा-ऽन्न॑कामस्य शृ॒णोत्व॒ग्नि-स्स॒मिधा॒ हव॑- [हव᳚म्, म॒ इत्या॑ह] 13
-म्म॒ इत्या॑ह सवि॒तृप्र॑सूत ए॒व दे॒वता᳚भ्यो नि॒वेद्या॒-ऽपो-ऽच्छै᳚त्य॒प इ॑ष्य होत॒-रित्या॑हेषि॒तग्ं हि कर्म॑ क्रि॒यते॒ मैत्रा॑वरुणस्य चमसाद्ध्वर्य॒वा द्र॒वेत्या॑ह मि॒त्रावरु॑णौ॒ वा अ॒पा-न्ने॒तारौ॒ ताभ्या॑मे॒वैना॒ अच्छै॑ति॒ देवी॑रापो अपा-न्नपा॒-दित्या॒हा-ऽऽहु॑त्यै॒वैना॑ नि॒ष्क्रीय॑ गृह्णा॒त्यथो॑ ह॒विष्कृ॑ताना-मे॒वाभिघृ॑ताना-ङ्गृह्णाति॒- [-मे॒वाभिघृ॑ताना-ङ्गृह्णाति, कार्षि॑-र॒सीत्या॑ह॒] 14
कार्षि॑-र॒सीत्या॑ह॒ शम॑लमे॒वा-ऽऽसा॒मप॑ प्लावयति समु॒द्रस्य॒ वो-ऽक्षि॑त्या॒ उन्न॑य॒ इत्या॑ह॒ तस्मा॑द॒द्यमा॑नाः पी॒यमा॑ना॒ आपो॒ न क्षी॑यन्ते॒ योनि॒र्वै य॒ज्ञस्य॒ चात्वा॑लं-यँ॒ज्ञो व॑सती॒वरीर्॑. होतृचम॒स-ञ्च॑ मैत्रावरुणचम॒स-ञ्च॑ स॒ग्ग्॒स्पर्श्य॑ वसती॒वरी॒र्व्यान॑यति य॒ज्ञस्य॑ सयोनि॒त्वायाथो॒ स्वादे॒वैना॒ योनेः॒ प्र ज॑नयत्यद्ध्व॒र्यो-ऽवे॑र॒पा(3) इत्या॑हो॒ते -म॑नन्नमुरु॒तेमाः प॒श्येति॒ वावैतदा॑ह॒ यद्य॑ग्निष्टो॒मो जु॒होति॒ यद्यु॒क्थ्यः॑ परि॒धौ नि मा᳚र्ष्टि॒ यद्य॑तिरा॒त्रो यजु॒र्वद॒-न्प्र प॑द्यते यज्ञक्रतू॒नां-व्याँवृ॑त्त्यै ॥ 15 ॥
(वा॒चो-हव॑-म॒भिघृ॑ताना-ङ्गृह्णात्यु॒ - त - पञ्च॑विग्ंशतिश्च) (अ. 3)
दे॒वस्य॑ त्वा सवि॒तुः प्र॑स॒व इति॒ ग्रावा॑ण॒मा द॑त्ते॒ प्रसू᳚त्या अ॒श्विनो᳚-र्बा॒हुभ्या॒मित्या॑हा॒श्विनौ॒ हि दे॒वाना॑मद्ध्व॒र्यू आस्ता᳚-म्पू॒ष्णो हस्ता᳚भ्या॒मित्या॑ह॒ यत्यै॑ प॒शवो॒ वै सोमो᳚ व्या॒न उ॑पाग्ंशु॒सव॑नो॒ यदु॑पाग्ंशु॒सव॑न-म॒भि मिमी॑ते व्या॒नमे॒व प॒शुषु॑ दधा॒तीन्द्रा॑य॒ त्वेन्द्रा॑य॒ त्वेति॑ मिमीत॒ इन्द्रा॑य॒ हि सोम॑ आह्रि॒यते॒ पञ्च॒ कृत्वो॒ यजु॑षा मिमीते॒ [मिमीते, पञ्चा᳚क्षरा] 16
पञ्चा᳚क्षरा प॒ङ्क्तिः पाङ्क्तो॑ य॒ज्ञो य॒ज्ञमे॒वाव॑ रुन्धे॒ पञ्च॒ कृत्व॑स्तू॒ष्णी-न्दश॒ स-म्प॑द्यन्ते॒ दशा᳚क्षरा वि॒राडन्नं॑-विँ॒रा-ड्वि॒राजै॒वान्नाद्य॒मव॑ रुन्धे श्वा॒त्रा-स्स्थ॑ वृत्र॒तुर॒ इत्या॑है॒ष वा अ॒पाग्ं सो॑मपी॒थो य ए॒वं-वेँद॒ ना-ऽफ्स्वार्ति॒मार्च्छ॑ति॒ यत्ते॑ सोम दि॒वि ज्योति॒रित्या॑है॒भ्य ए॒वैन॑- [ए॒वैन᳚म्, लो॒केभ्य॒] 17
ँल्लो॒केभ्य॒-स्स-म्भ॑रति॒ सोमो॒ वै राजा॒ दिशो॒-ऽभ्य॑द्ध्याय॒-थ्स दिशो-ऽनु॒ प्रावि॑श॒-त्प्रागपा॒गुद॑गध॒रागित्या॑ह दि॒ग्भ्य ए॒वैन॒ग्ं॒ स-म्भ॑र॒त्यथो॒ दिश॑ ए॒वास्मा॒ अव॑ रु॒न्धे ऽम्ब॒ नि ष्व॒रेत्या॑ह॒ कामु॑का एन॒ग्ग्॒ स्त्रियो॑ भवन्ति॒ य ए॒वं-वेँद॒ य-त्ते॑ सो॒मादा᳚भ्य॒-न्नाम॒ जागृ॒वी- [जागृ॒वीति॑, आ॒है॒ष वै] 18
-त्या॑है॒ष वै सोम॑स्य सोमपी॒थो य ए॒वं-वेँद॒ न सौ॒म्यामार्ति॒मार्च्छ॑ति॒ घ्नन्ति॒ वा ए॒त-थ्सोमं॒-यँद॑भिषु॒ण्वन्त्य॒ग्ं॒ शूनप॑ गृह्णाति॒ त्राय॑त ए॒वैन॑-म्प्रा॒णा वा अ॒ग्ं॒शवः॑ प॒शव॒-स्सोमो॒ ऽग्ं॒शू-न्पुन॒रपि॑ सृजति प्रा॒णाने॒व प॒शुषु॑ दधाति॒ द्वौद्वा॒वपि॑ सृजति॒ तस्मा॒-द्द्वौद्वौ᳚ प्रा॒णाः ॥ 19 ॥
(यजु॑षा मिमीत - एनं॒ - जागृ॒वीति॒ - चतु॑श्चत्वारिग्ंशच्च) (अ. 4)
प्रा॒णो वा ए॒ष यदु॑पा॒ग्ं॒शु र्यदुपा॒ग्॒श्व॑ग्रा॒ ग्रहा॑ गृ॒ह्यन्ते᳚ प्रा॒णमे॒वानु॒ प्र य॑न्त्यरु॒णो ह॑ स्मा॒-ऽऽहौप॑वेशिः प्रातस्सव॒न ए॒वाहं-यँ॒ज्ञग्ं सग्ग् स्था॑पयामि॒ तेन॒ तत॒-स्सग्ग्स्थि॑तेन चरा॒मीत्य॒ष्टौ कृत्वो-ऽग्रे॒-ऽभिषु॑णो-त्य॒ष्टाक्ष॑रा गाय॒त्री गा॑य॒त्र-म्प्रा॑तस्सव॒न-म्प्रा॑तस्सव॒नमे॒व तेना᳚ ऽऽप्नो॒त्येका॑दश॒ कृत्वो᳚ द्वि॒तीय॒-मेका॑दशाक्षरा त्रि॒ष्टु-प्त्रैष्टु॑भ॒-म्माद्ध्य॑न्दिन॒ग्ं॒- [-म्माद्ध्य॑न्दिनम्, सव॑न॒-] 20
-सव॑न॒-म्माद्ध्य॑न्दिनमे॒व सव॑न॒-न्तेना᳚-ऽऽप्नोति॒ द्वाद॑श॒ कृत्व॑स्तृ॒तीय॒-न्द्वाद॑शाक्षरा॒ जग॑ती॒ जाग॑त-न्तृतीयसव॒न-न्तृ॑तीयसव॒नमे॒व तेना᳚ ऽऽप्नोत्ये॒ताग्ं ह॒ वाव स य॒ज्ञस्य॒ सग्ग्स्थि॑तिमुवा॒चा स्क॑न्दा॒यास्क॑न्न॒ग्ं॒ हि त-द्य-द्य॒ज्ञस्य॒ सग्ग्स्थि॑तस्य॒ स्कन्द॒त्यथो॒ खल्वा॑हुर्गाय॒त्री वाव प्रा॑तस्सव॒ने नाति॒वाद॒ इत्यन॑तिवादुक एन॒-म्भ्रातृ॑व्यो भवति॒ य ए॒वं-वेँद॒ तस्मा॑-द॒ष्टाव॑ष्टौ॒ [-द॒ष्टाव॑ष्टौ, कृत्वो॑] 21
कृत्वो॑-ऽभि॒षुत्य॑-म्ब्रह्मवा॒दिनो॑ वदन्ति प॒वित्र॑वन्तो॒-ऽन्ये ग्रहा॑ गृ॒ह्यन्ते॒ किम्प॑वित्र उपा॒ग्ं॒शुरिति॒ वाक्प॑वित्र॒ इति॑ ब्रूया-द्वा॒चस्पत॑ये पवस्व वाजि॒न्नित्या॑ह वा॒चैवैन॑-म्पवयति॒ वृष्णो॑ अ॒ग्ं॒शुभ्या॒मित्या॑ह॒ वृष्णो॒ ह्ये॑ताव॒ग्ं॒शू यौ सोम॑स्य॒ गभ॑स्तिपूत॒ इत्या॑ह॒ गभ॑स्तिना॒ ह्ये॑न-म्प॒वय॑ति दे॒वो दे॒वाना᳚-म्प॒वित्र॑म॒सीत्या॑ह दे॒वो ह्ये॑ष [ह्ये॑षः, स-न्दे॒वाना᳚-] 22
स-न्दे॒वाना᳚-म्प॒वित्रं॒-येँषा᳚-म्भा॒गो-ऽसि॒ तेभ्य॒स्त्वेत्या॑ह॒ येषा॒ग्॒ ह्ये॑ष भा॒गस्तेभ्य॑ एन-ङ्गृ॒ह्णाति॒ स्वा-ङ्कृ॑तो॒-ऽसीत्या॑ह प्रा॒णमे॒व स्वम॑कृत॒ मधु॑मतीर्न॒ इष॑स्कृ॒धीत्या॑ह॒ सर्व॑मे॒वास्मा॑ इ॒दग्ग् स्व॑दयति॒ विश्वे᳚भ्य-स्त्वेन्द्रि॒येभ्यो॑ दि॒व्येभ्यः॒ पार्थि॑वेभ्य॒ इत्या॑हो॒भये᳚ष्वे॒व दे॑वमनु॒ष्येषु॑ प्रा॒णा-न्द॑धाति॒ मन॑स्त्वा॒- [मन॑स्त्वा, अ॒ष्ट्वित्या॑ह॒] 23
-ऽष्ट्वित्या॑ह॒ मन॑ ए॒वाश्ञु॑त उ॒र्व॑न्तरि॑क्ष॒-मन्वि॒हीत्या॑हा-न्तरिक्षदेव॒त्यो॑ हि प्रा॒ण-स्स्वाहा᳚ त्वा सुभव॒-स्सूर्या॒येत्या॑ह प्रा॒णा वै स्वभ॑वसो दे॒वास्तेष्वे॒व प॒रोक्ष॑-ञ्जुहोति दे॒वेभ्य॑स्त्वा मरीचि॒पेभ्य॒ इत्या॑हा ऽऽदि॒त्यस्य॒ वै र॒श्मयो॑ दे॒वा म॑रीचि॒पास्तेषा॒-न्त-द्भा॑ग॒धेय॒-न्ताने॒व तेन॑ प्रीणाति॒ यदि॑ का॒मये॑त॒ वर्षु॑कः प॒र्जन्य॑- [प॒र्जन्यः॑, स्या॒दिति॒] 24
-स्स्या॒दिति॒ नीचा॒ हस्ते॑न॒ नि मृ॑ज्या॒-द्वृष्टि॑मे॒व नि य॑च्छति॒ यदि॑ का॒मये॒ताव॑र्षुक-स्स्या॒दित्यु॑त्ता॒नेन॒ नि मृ॑ज्या॒-द्वृष्टि॑मे॒वो-द्य॑च्छति॒ यद्य॑भि॒चरे॑द॒मु-ञ्ज॒ह्यथ॑ त्वा होष्या॒मीति॑ ब्रूया॒दाहु॑तिमे॒वैन॑-म्प्रे॒फ्सन्. ह॑न्ति॒ यदि॑ दू॒रे स्यादा तमि॑तोस्तिष्ठे-त्प्रा॒णमे॒वास्या॑नु॒गत्य॑ हन्ति॒ यद्य॑भि॒चरे॑द॒मुष्य॑- [यद्य॑भि॒चरे॑द॒मुष्य॑, त्वा॒ प्रा॒णे] 25
-त्वा प्रा॒णे सा॑दया॒मीति॑ सादये॒दस॑न्नो॒ वै प्रा॒णः प्रा॒णमे॒वास्य॑ सादयति ष॒ड्भिर॒ग्ं॒शुभिः॑ पवयति॒ ष-ड्वा ऋ॒तव॑ ऋ॒तुभि॑रे॒वैन॑-म्पवयति॒ त्रिः प॑वयति॒ त्रय॑ इ॒मे लो॒का ए॒भिरे॒वैनं॑-लोँ॒कैः प॑वयति ब्रह्मवा॒दिनो॑ वदन्ति॒ कस्मा᳚-थ्स॒त्या-त्त्रयः॑ पशू॒नाग्ं हस्ता॑दाना॒ इति॒ य-त्त्रिरु॑पा॒ग्ं॒ शुग्ं हस्ते॑न विगृ॒ह्णाति॒ तस्मा॒-त्त्रयः॑ पशू॒नाग्ं हस्ता॑दानाः॒ पुरु॑षो ह॒स्ती म॒र्कटः॑ ॥ 26 ॥
(माध्य॑दिन्न - म॒ष्टाव॑ष्टा - वे॒ष - मन॑स्त्वा - प॒र्जन्यो॒ - ऽमुष्य॒ - पुरु॑षो॒ - द्वे च॑) (अ. 5)
दे॒वा वै य-द्य॒ज्ञे-ऽकु॑र्वत॒ तदसु॑रा अकुर्वत॒ ते दे॒वा उ॑पा॒ग्ं॒शौ य॒ज्ञग्ं स॒ग्ग्॒स्थाप्य॑मपश्य॒-न्तमु॑पा॒ग्ं॒शौ सम॑स्थापय॒-न्ते-ऽसु॑रा॒ वज्र॑मु॒द्यत्य॑ दे॒वान॒भ्या॑यन्त॒ ते दे॒वा बिभ्य॑त॒ इन्द्र॒मुपा॑धाव॒-न्तानिन्द्रो᳚-ऽन्तर्या॒मेणा॒न्तर॑धत्त॒ तद॑न्तर्या॒मस्या᳚न्तर्याम॒त्वं-यँद॑न्तर्या॒मो गृ॒ह्यते॒ भ्रातृ॑व्याने॒व त-द्यज॑मानो॒-ऽन्तर्ध॑त्ते॒ ऽन्तस्ते॑ [-ऽन्तर्ध॑त्ते॒ ऽन्तस्ते᳚, द॒धा॒मि॒ द्यावा॑पृथि॒वी] 27
दधामि॒ द्यावा॑पृथि॒वी अ॒न्तरु॒-र्व॑न्तरि॑क्ष॒-मित्या॑है॒भिरे॒व लो॒कैर्यज॑मानो॒ भ्रातृ॑व्यान॒न्तर्ध॑त्ते॒ ते दे॒वा अ॑मन्य॒न्तेन्द्रो॒ वा इ॒दम॑भू॒द्य-द्व॒यग्ग् स्म इति॒ ते᳚-ऽब्रुव॒-न्मघ॑व॒न्ननु॑ न॒ आ भ॒जेति॑ स॒जोषा॑ दे॒वैरव॑रैः॒ परै॒श्चेत्य॑ब्रवी॒द्ये चै॒व दे॒वाः परे॒ ये चाव॑रे॒ तानु॒भया॑- [तानु॒भयान्॑, अ॒न्वाभ॑ज-थ्स॒जोषा॑] 28
-न॒न्वाभ॑ज-थ्स॒जोषा॑ दे॒वैरव॑रैः॒ परै॒श्चेत्या॑ह॒ ये चै॒व दे॒वाः परे॒ ये चाव॑रे॒ तानु॒भया॑-न॒न्वाभ॑ज-त्यन्तर्या॒मे म॑घव-न्मादय॒स्वेत्या॑ह य॒ज्ञादे॒व यज॑मान॒-न्नान्तरे᳚त्युपया॒म-गृ॑हीतो॒ ऽसीत्या॑हापा॒नस्य॒ धृत्यै॒ यदु॒भाव॑पवि॒त्रौ गृ॒ह्येया॑ता-म्प्रा॒णम॑पा॒नो-ऽनु॒ न्यृ॑च्छे-त्प्र॒मायु॑क-स्स्या-त्प॒वित्र॑वानन्तर्या॒मो गृ॑ह्यते [गृ॑ह्यते, प्रा॒णा॒पा॒नयो॒-र्विधृ॑त्यै] 29
प्राणापा॒नयो॒-र्विधृ॑त्यै प्राणापा॒नौ वा ए॒तौ यदु॑पाग्श्वन्तर्या॒मौ व्या॒न उ॑पाग्ंशु॒ सव॑नो॒ य-ङ्का॒मये॑त प्र॒मायु॑क-स्स्या॒दित्यसग्ग्॑ स्पृष्टौ॒ तस्य॑ सादये-द्व्या॒नेनै॒वास्य॑ प्राणापा॒नौ वि च्छि॑नत्ति ता॒ज-क्प्र मी॑यते॒ य-ङ्का॒मये॑त॒ सर्व॒मायु॑रिया॒दिति॒ सग्ग् स्पृ॑ष्टौ॒ तस्य॑ सादये-द्व्या॒नेनै॒वास्य॑ प्राणापा॒नौ स-न्त॑नोति॒ सर्व॒मायु॑रेति ॥ 30 ॥
(त॒ - उ॒भया᳚न् - गृह्यते॒ - चतु॑श्चत्वारिग्ंशच्च) (अ. 6)
वाग्वा ए॒षा यदै᳚न्द्रवाय॒वो यदै᳚न्द्रवाय॒वाग्रा॒ ग्रहा॑ गृ॒ह्यन्ते॒ वाच॑मे॒वानु॒ प्र य॑न्ति वा॒यु-न्दे॒वा अ॑ब्रुव॒न्-थ्सोम॒ग्ं॒ राजा॑नग्ं हना॒मेति॒ सो᳚-ऽब्रवी॒-द्वरं॑-वृँणै॒ मद॑ग्रा ए॒व वो॒ ग्रहा॑ गृह्यान्ता॒ इति॒ तस्मा॑दैन्द्रवाय॒वाग्रा॒ ग्रहा॑ गृह्यन्ते॒ तम॑घ्न॒न्-थ्सो॑-ऽपूय॒-त्त-न्दे॒वा नोपा॑धृष्णुव॒-न्ते वा॒युम॑ब्रुव-न्नि॒म-न्नः॑ स्वद॒ये- [-न्नि॒म-न्नः॑ स्वदय, इति॒ सो᳚-ऽब्रवी॒-] 31
-ति॒ सो᳚-ऽब्रवी॒-द्वरं॑-वृँणै मद्देव॒त्या᳚न्ये॒व वः॒ पात्रा᳚ण्युच्यान्ता॒ इति॒ तस्मा᳚न्नानादेव॒त्या॑नि॒ सन्ति॑ वाय॒व्या᳚न्युच्यन्ते॒ तमे᳚भ्यो वा॒युरे॒वास्व॑दय॒-त्तस्मा॒द्य-त्पूय॑ति॒ त-त्प्र॑वा॒ते वि ष॑जन्ति वा॒युर्हि तस्य॑ पवयि॒ता स्व॑दयि॒ता तस्य॑ वि॒ग्रह॑ण॒-न्नावि॑न्द॒न्-थ्सादि॑तिरब्रवी॒-द्वरं॑-वृँणा॒ अथ॒ मया॒ वि गृ॑ह्णीद्ध्व-म्मद्देव॒त्या॑ ए॒व व॒-स्सोमा᳚- [व॒-स्सोमाः᳚, स॒न्ना] 32
-स्स॒न्ना अ॑स॒-न्नित्यु॑पया॒मगृ॑हीतो॒-ऽसी-त्या॑हा-दितिदेव॒त्या᳚स्तेन॒ यानि॒ हि दा॑रु॒मया॑णि॒ पात्रा᳚ण्य॒स्यै तानि॒ योने॒-स्सम्भू॑तानि॒ यानि॑ मृ॒न्मया॑नि सा॒क्षा-त्तान्य॒स्यै तस्मा॑दे॒वमा॑ह॒ वाग्वै परा॒च्य-व्या॑कृता-ऽवद॒-त्ते दे॒वा इन्द्र॑मब्रुवन्नि॒मा-न्नो॒ वाचं॒-व्याँकु॒र्विति॒ सो᳚-ऽब्रवी॒-द्वरं॑-वृँणै॒ मह्य॑-ञ्चै॒वैष वा॒यवे॑ च स॒ह गृ॑ह्याता॒ इति॒ तस्मा॑दैन्द्रवाय॒व-स्स॒ह गृ॑ह्यते॒ तामिन्द्रो॑ मद्ध्य॒तो॑-ऽव॒क्रम्य॒ व्याक॑रो॒-त्तस्मा॑दि॒यं-व्याँकृ॑ता॒ वागु॑द्यते॒ तस्मा᳚-थ्स॒कृदिन्द्रा॑य मद्ध्य॒तो गृ॑ह्यते॒ द्विर्वा॒यवे॒ द्वौ हि स वरा॒ववृ॑णीत ॥ 33 ॥
(स्व॒द॒य॒ - सोमाः᳚ - स॒हा - ष्टाविग्ं॑शतिश्च) (अ. 7)
मि॒त्र-न्दे॒वा अ॑ब्रुव॒न्-थ्सोम॒ग्ं॒ राजा॑नग्ं हना॒मेति॒ सो᳚-ऽब्रवी॒न्नाहग्ं सर्व॑स्य॒ वा अ॒ह-म्मि॒त्रम॒स्मीति॒ तम॑ब्रुव॒न्॒. हना॑मै॒वेति॒ सो᳚-ऽब्रवी॒-द्वरं॑-वृँणै॒ पय॑सै॒व मे॒ सोमग्ग्॑ श्रीण॒न्निति॒ तस्मा᳚-न्मैत्रावरु॒ण-म्पय॑सा श्रीणन्ति॒ तस्मा᳚-त्प॒शवो-ऽपा᳚क्राम-न्मि॒त्र-स्सन् क्रू॒रम॑क॒रिति॑ क्रू॒रमि॑व॒ खलु॒ वा ए॒ष [वा ए॒षः, क॒रो॒ति॒ य-स्सोमे॑न॒] 34
क॑रोति॒ य-स्सोमे॑न॒ यज॑ते॒ तस्मा᳚-त्प॒शवो-ऽप॑ क्रामन्ति॒ यन्मै᳚त्रावरु॒ण-म्पय॑सा श्री॒णाति॑ प॒शुभि॑रे॒व तन्मि॒त्रग्ं स॑म॒र्धय॑ति प॒शुभि॒र्यज॑मान-म्पु॒रा खलु॒ वावैव-म्मि॒त्रो॑-ऽवे॒दप॒ म-त्क्रू॒र-ञ्च॒क्रुषः॑ प॒शवः॑ क्रमिष्य॒न्तीति॒ तस्मा॑दे॒वम॑वृणीत॒ वरु॑ण-न्दे॒वा अ॑ब्रुव॒-न्त्वया-ऽग्ं॑श॒भुवा॒ सोम॒ग्ं॒ राजा॑नग्ं हना॒मेति॒ सो᳚-ऽब्रवी॒-द्वरं॑-वृँणै॒ मह्य॑-ञ्चै॒- [मह्य॑-ञ्च, ए॒वैष मि॒त्राय॑] 35
-वैष मि॒त्राय॑ च स॒ह गृ॑ह्याता॒ इति॒ तस्मा᳚न्मैत्रावरु॒ण-स्स॒ह गृ॑ह्यते॒ तस्मा॒-द्राज्ञा॒ राजा॑नमग्ंश॒भुवा᳚ घ्नन्ति॒ वैश्ये॑न॒ वैश्यग्ं॑ शू॒द्रेण॑ शू॒द्र-न्न वा इ॒द-न्दिवा॒ न नक्त॑मासी॒दव्या॑वृत्त॒-न्ते दे॒वा मि॒त्रावरु॑णावब्रुवन्नि॒द-न्नो॒ विवा॑सयत॒मिति॒ ताव॑ब्रूतां॒-वँरं॑-वृँणावहा॒ एक॑ ए॒वा-ऽऽव-त्पूर्वो॒ ग्रहो॑ गृह्याता॒ इति॒ तस्मा॑दैन्द्रवाय॒वः पूर्वो॑ मैत्रावरु॒णा-द्गृ॑ह्यते प्राणापा॒नौ ह्ये॑तौ यदु॑पाग्-श्वन्तर्या॒मौ मि॒त्रो-ऽह॒रज॑नय॒-द्वरु॑णो॒ रात्रि॒-न्ततो॒ वा इ॒दं-व्यौँ᳚च्छ॒द्य-न्मै᳚त्रावरु॒णो गृ॒ह्यते॒ व्यु॑ष्ट्यै ॥ 36 ॥
(ए॒ष - चै᳚ - न्द्रवाय॒वो - द्वाविग्ं॑शतिश्च) (अ. 8)
य॒ज्ञस्य॒ शिरो᳚-ऽच्छिद्यत॒ ते दे॒वा अ॒श्विना॑वब्रुव-न्भि॒षजौ॒ वै स्थ॑ इ॒दं-यँ॒ज्ञस्य॒ शिरः॒ प्रति॑ धत्त॒मिति॒ ताव॑ब्रूतां॒-वँरं॑-वृँणावहै॒ ग्रह॑ ए॒व ना॒वत्रापि॑ गृह्यता॒मिति॒ ताभ्या॑-मे॒तमा᳚श्वि॒न-म॑गृह्ण॒-न्ततो॒ वै तौ य॒ज्ञस्य॒ शिरः॒ प्रत्य॑धत्तां॒-यँदा᳚श्वि॒नो गृ॒ह्यते॑ य॒ज्ञस्य॒ निष्कृ॑त्यै॒ तौ दे॒वा अ॑ब्रुव॒न्नपू॑तौ॒ वा इ॒मौ म॑नुष्यच॒रौ [ ] 37
भि॒षजा॒विति॒ तस्मा᳚-द्ब्राह्म॒णेन॑ भेष॒ज-न्न का॒र्य॑मपू॑तो॒ ह्ये᳚(1॒)षो॑ ऽमे॒द्ध्यो यो भि॒षक्तौ ब॑हिष्पवमा॒नेन॑ पवयि॒त्वा ताभ्या॑-मे॒तमा᳚श्वि॒न-म॑गृह्ण॒-न्तस्मा᳚-द्बहिष्पवमा॒ने स्तु॒त आ᳚श्वि॒नो गृ॑ह्यते॒ तस्मा॑दे॒वं-विँ॒दुषा॑ बहिष्पवमा॒न उ॑प॒सद्यः॑ प॒वित्रं॒-वैँ ब॑हिष्पवमा॒न आ॒त्मान॑मे॒व प॑वयते॒ तयो᳚-ऽस्त्रे॒धा भैष॑ज्यं॒-विँ न्य॑दधुर॒ग्नौ तृती॑यम॒फ्सु तृती॑य-म्ब्राह्म॒णे तृती॑य॒-न्तस्मा॑दुदपा॒त्र- [तृती॑य॒-न्तस्मा॑दुदपा॒त्रम्, उ॒प॒नि॒धाय॑] 38
-मु॑पनि॒धाय॑ ब्राह्म॒ण-न्द॑क्षिण॒तो नि॒षाद्य॑ भेष॒ज-ङ्कु॑र्या॒-द्याव॑दे॒व भे॑ष॒ज-न्तेन॑ करोति स॒मर्धु॑कमस्य कृ॒त-म्भ॑वति ब्रह्मवा॒दिनो॑ वदन्ति॒ कस्मा᳚-थ्स॒त्यादेक॑पात्रा द्विदेव॒त्या॑ गृ॒ह्यन्ते᳚ द्वि॒पात्रा॑ हूयन्त॒ इति॒ यदेक॑पात्रा गृ॒ह्यन्ते॒ तस्मा॒देको᳚-ऽन्तर॒तः प्रा॒णो द्वि॒पात्रा॑ हूयन्ते॒ तस्मा॒-द्द्वौद्वौ॑ ब॒हिष्टा᳚-त्प्रा॒णाः प्रा॒णा वा ए॒ते य-द्द्वि॑देव॒त्याः᳚ प॒शव॒ इडा॒ यदिडा॒-म्पूर्वा᳚-न्द्विदेव॒त्ये᳚भ्य उप॒ह्वये॑त [ ] 39
प॒शुभिः॑ प्रा॒णान॒न्तर्द॑धीत प्र॒मायु॑क-स्स्या-द्द्विदेव॒त्या᳚-न्भक्षयि॒त्वेडा॒मुप॑ ह्वयते प्रा॒णाने॒वा-ऽऽत्म-न्धि॒त्वा प॒शूनुप॑ ह्वयते॒ वाग्वा ऐ᳚न्द्रवाय॒वश्चक्षु॑-र्मैत्रावरु॒ण-श्श्रोत्र॑माश्वि॒नः पु॒रस्ता॑दैन्द्रवाय॒व-म्भ॑क्षयति॒ तस्मा᳚-त्पु॒रस्ता᳚-द्वा॒चा व॑दति पु॒रस्ता᳚न्मैत्रावरु॒ण-न्तस्मा᳚-त्पु॒रस्ता॒च्चक्षु॑षा पश्यति स॒र्वतः॑ परि॒हार॑माश्वि॒न-न्तस्मा᳚-थ्स॒र्वत॒-श्श्रोत्रे॑ण शृणोति प्रा॒णा वा ए॒ते य-द्द्वि॑देव॒त्या॑ [य-द्द्वि॑देव॒त्याः᳚, अरि॑क्तानि॒] 40
अरि॑क्तानि॒ पात्रा॑णि सादयति॒ तस्मा॒दरि॑क्ता अन्तर॒तः प्रा॒णा यतः॒ खलु॒ वै य॒ज्ञस्य॒ वित॑तस्य॒ न क्रि॒यते॒ तदनु॑ य॒ज्ञग्ं रक्षा॒ग्॒स्यव॑ चरन्ति॒ यदरि॑क्तानि॒ पात्रा॑णि सा॒दय॑ति क्रि॒यमा॑णमे॒व त-द्य॒ज्ञस्य॑ शये॒ रक्ष॑सा॒ -मन॑न्ववचाराय॒ दक्षि॑णस्य हवि॒र्धान॒स्योत्त॑रस्यां-वँर्त॒न्याग्ं सा॑दयति वा॒च्ये॑व वाच॑-न्दधा॒त्या तृ॑तीयसव॒ना-त्परि॑ शेरे य॒ज्ञस्य॒ सन्त॑त्यै ॥ 41 ॥
(म॒नु॒ष्य॒च॒रा - वु॑दपा॒त्र - मु॑प॒ह्वये॑त - द्विदेव॒त्याः᳚ - षट्च॑त्वारिग्ंशच्च) (अ. 9)
बृह॒स्पति॑र्दे॒वाना᳚-म्पु॒रोहि॑त॒ आसी॒-च्छण्डा॒मर्का॒-वसु॑राणा॒-म्ब्रह्म॑ण् वन्तो दे॒वा आस॒-न्ब्रह्म॑ण् व॒न्तो-ऽसु॑रा॒स्ते᳚(1॒) ऽन्यो᳚-ऽन्य-न्नाश॑क्नुव-न्न॒भिभ॑वितु॒-न्ते दे॒वा-श्शण्डा॒मर्का॒-वुपा॑मन्त्रयन्त॒ ता व॑ब्रूतां॒-वँरं॑-वृँणावहै॒ ग्रहा॑वे॒व ना॒वत्रापि॑ गृह्येता॒मिति॒ ताभ्या॑मे॒तौ शु॒क्राम॒न्थिना॑-वगृह्ण॒-न्ततो॑ दे॒वा अभ॑व॒-न्परा-ऽसु॑रा॒ यस्यै॒वं-विँ॒दुषः॑ शु॒क्राम॒न्थिनौ॑ गृ॒ह्येते॒ भ॑वत्या॒त्मना॒ परा᳚- [परा᳚, अ॒स्य॒ भ्रातृ॑व्यो] 42
-ऽस्य॒ भ्रातृ॑व्यो भवति॒ तौ दे॒वा अ॑प॒नुद्या॒-ऽऽत्मन॒ इन्द्रा॑याजुहवु॒-रप॑नुत्तौ॒ शण्डा॒मर्कौ॑ स॒हामुनेति॑ ब्रूया॒द्य-न्द्वि॒ष्याद्यमे॒व द्वेष्टि॒ तेनै॑नौ स॒हाप॑ नुदते॒ स प्र॑थ॒म-स्सङ्कृ॑ति-र्वि॒श्वक॒र्मेत्ये॒वैना॑-वा॒त्मन॒ इन्द्रा॑या-जुहवु॒रिन्द्रो॒ ह्ये॑तानि॑ रू॒पाणि॒ करि॑क्र॒दच॑रद॒सौ वा आ॑दि॒त्य-श्शु॒क्रश्च॒न्द्रमा॑ म॒न्थ्य॑पि॒-गृह्य॒ प्राञ्चौ॒ नि- [प्राञ्चौ॒ निः, क्रा॒म॒त॒-स्तस्मा॒-] 43
-ष्क्रा॑मत॒-स्तस्मा॒-त्प्राञ्चौ॒ यन्तौ॒ न प॑श्यन्ति प्र॒त्यञ्चा॑वा॒वृत्य॑ जुहुत॒स्तस्मा᳚-त्प्र॒त्यञ्चौ॒ यन्तौ॑ पश्यन्ति॒ चक्षु॑षी॒ वा ए॒ते य॒ज्ञस्य॒ यच्छु॒क्राम॒न्थिनौ॒ नासि॑कोत्तरवे॒दिर॒भितः॑ परि॒क्रम्य॑ जुहुत॒स्तस्मा॑द॒भितो॒ नासि॑का॒-ञ्चक्षु॑षी॒ तस्मा॒न्नासि॑कया॒ चक्षु॑षी॒ विधृ॑ते स॒र्वतः॒ परि॑ क्रामतो॒ रक्ष॑सा॒मप॑हत्यै दे॒वा वै याः प्राची॒राहु॑ती॒रजु॑हवु॒र्ये पु॒रस्ता॒दसु॑रा॒ आस॒-न्ताग्स्ताभिः॒ प्रा- [आस॒-न्ताग्स्ताभिः॒ प्र, अ॒नु॒द॒न्त॒ याः] 44
-णु॑दन्त॒ याः प्र॒तीची॒र्ये प॒श्चादसु॑रा॒ आस॒-न्ताग्स्ताभि॒रपा॑नुदन्त॒ प्राची॑र॒न्या आहु॑तयो हू॒यन्ते᳚ प्र॒त्यञ्चौ॑ शु॒क्राम॒न्थिनौ॑ प॒श्चाच्चै॒व पु॒रस्ता᳚च्च॒ यज॑मानो॒ भ्रातृ॑व्या॒-न्प्र णु॑दते॒ तस्मा॒-त्परा॑चीः प्र॒जाः प्र वी॑यन्ते प्र॒तीची᳚र्जायन्ते शु॒क्राम॒न्थिनौ॒ वा अनु॑ प्र॒जाः प्र जा॑यन्ते॒-ऽत्त्रीश्चा॒द्या᳚श्च सु॒वीराः᳚ प्र॒जाः प्र॑ज॒नय॒-न्परी॑हि शु॒क्र-श्शु॒क्रशो॑चिषा [शु॒क्र-श्शु॒क्रशो॑चिषा, सु॒प्र॒जाः प्र॒जाः] 45
सुप्र॒जाः प्र॒जाः प्र॑ज॒नय॒-न्परी॑हि म॒न्थी म॒न्थिशो॑चि॒षेत्या॑है॒ता वै सु॒वीरा॒ या अ॒त्त्रीरे॒ता-स्सु॑प्र॒जा या आ॒द्या॑ य ए॒वं-वेँदा॒त्र्य॑स्य प्र॒जा जा॑यते॒ ना-ऽऽद्या᳚ प्र॒जाप॑ते॒रक्ष्य॑श्वय॒-त्त-त्परा॑-ऽऽपत॒-त्त-द्विक॑ङ्कत॒-म्प्रावि॑श॒-त्त-द्विक॑ङ्कते॒ नार॑मत॒ त-द्यव॒-म्प्रावि॑श॒-त्त-द्यवे॑-ऽरमत॒ त-द्यव॑स्य- [त-द्यव॑स्य, य॒व॒त्वं-यँ-द्वैक॑ङ्कत-] 46
यव॒त्वं-यँ-द्वैक॑ङ्कत-म्मन्थिपा॒त्र-म्भव॑ति॒ सक्तु॑भि-श्श्री॒णाति॑ प्र॒जाप॑तेरे॒व तच्चक्षु॒-स्स-म्भ॑रति ब्रह्मवा॒दिनो॑ वदन्ति॒ कस्मा᳚-थ्स॒त्यान्म॑न्थिपा॒त्रग्ं सदो॒ नाश्ञु॑त॒ इत्या᳚र्तपा॒त्रग्ं हीति॑ ब्रूया॒-द्यद॑श्ञुवी॒तान्धो᳚-ऽद्ध्व॒र्यु-स्स्या॒दार्ति॒मार्च्छे॒-त्तस्मा॒न्नाश्ञु॑ते ॥ 47 ॥
(आ॒त्मना॒ परा॒ - नि - ष्प्र - शु॒क्रशो॑चिषा॒ - यव॑स्य - स॒प्तत्रिग्ं॑शच्च) (अ. 10)
दे॒वा वै य-द्य॒ज्ञे-ऽकु॑र्वत॒ तदसु॑रा अकुर्वत॒ ते दे॒वा आ᳚ग्रय॒णाग्रा॒-न्ग्रहा॑नपश्य॒-न्तान॑गृह्णत॒ ततो॒ वै ते-ऽग्र॒-म्पर्या॑य॒न्॒. यस्यै॒वं-विँ॒दुष॑ आग्रय॒णाग्रा॒ ग्रहा॑ गृ॒ह्यन्ते-ऽग्र॑मे॒व स॑मा॒नाना॒-म्पर्ये॑ति रु॒ग्णव॑त्य॒र्चा भ्रातृ॑व्यवतो गृह्णीया॒-द्भ्रातृ॑व्यस्यै॒व रु॒क्त्वा-ऽग्रग्ं॑ समा॒नाना॒-म्पर्ये॑ति॒ ये दे॑वा दि॒व्येका॑दश॒ स्थेत्या॑है॒- [स्थेत्या॑ह, ए॒ताव॑ती॒र्वै] 48
-ताव॑ती॒र्वै दे॒वता॒स्ताभ्य॑ ए॒वैन॒ग्ं॒ सर्वा᳚भ्यो गृह्णात्ये॒ष ते॒ योनि॒ र्विश्वे᳚भ्यस्त्वा दे॒वेभ्य॒ इत्या॑ह वैश्वदे॒वो ह्ये॑ष दे॒वत॑या॒ वाग्वै दे॒वेभ्यो-ऽपा᳚क्राम-द्य॒ज्ञायाति॑ष्ठमाना॒ ते दे॒वा वा॒च्यप॑क्रान्ताया-न्तू॒ष्णी-ङ्ग्रहा॑नगृह्णत॒ साम॑न्यत॒ वाग॒न्तर्य॑न्ति॒ वै मेति॒ सा-ऽऽग्र॑य॒ण-म्प्रत्याग॑च्छ॒-त्तदा᳚ग्रय॒णस्या᳚-ऽऽग्रयण॒त्व- [-ऽऽग्रयण॒त्वम्, तस्मा॑दाग्रय॒णे] 49
-न्तस्मा॑दाग्रय॒णे वाग्वि सृ॑ज्यते॒ य-त्तू॒ष्णी-म्पूर्वे॒ ग्रहा॑ गृ॒ह्यन्ते॒ यथा᳚थ्सा॒रीय॑ति म॒ आख॒ इय॑ति॒ नाप॑ राथ्स्या॒-मीत्यु॑पावसृ॒जत्ये॒वमे॒व तद॑द्ध्व॒र्युरा᳚ग्रय॒ण-ङ्गृ॑ही॒त्वा य॒ज्ञमा॒रभ्य॒ वाचं॒-विँ सृ॑जते॒ त्रिर्हि-ङ्क॑रोत्युद्गा॒तॄ-ने॒व त-द्वृ॑णीते प्र॒जाप॑ति॒र्वा ए॒ष यदा᳚ग्रय॒णो यदा᳚ग्रय॒ण-ङ्गृ॑ही॒त्वा हि॑-ङ्क॒रोति॑ प्र॒जाप॑तिरे॒व [ ] 50
त-त्प्र॒जा अ॒भि जि॑घ्रति॒ तस्मा᳚-द्व॒थ्स-ञ्जा॒त-ङ्गौर॒भि जि॑घ्रत्या॒त्मा वा ए॒ष य॒ज्ञस्य॒ यदा᳚ग्रय॒ण-स्सव॑नेसवने॒-ऽभि गृ॑ह्णात्या॒त्मन्ने॒व य॒ज्ञग्ं स-न्त॑नोत्यु॒परि॑ष्टा॒दा न॑यति॒ रेत॑ ए॒व त-द्द॑धात्य॒धस्ता॒दुप॑ गृह्णाति॒ प्र ज॑नयत्ये॒व तद्ब्र॑ह्मवा॒दिनो॑ वदन्ति॒ कस्मा᳚-थ्स॒त्या-द्गा॑य॒त्री कनि॑ष्ठा॒ छन्द॑साग्ं स॒ती सर्वा॑णि॒ सव॑नानि वह॒तीत्ये॒ष वै गा॑यत्रि॒यै व॒थ्सो यदा᳚ग्रय॒णस्तमे॒व तद॑भिनि॒वर्त॒ग्ं॒ सर्वा॑णि॒ सव॑नानि वहति॒ तस्मा᳚-द्व॒थ्सम॒पाकृ॑त॒-ङ्गौर॒भि नि व॑र्तते ॥ 51 ॥
(आ॒हा॒-ऽऽ - ग्र॒य॒ण॒त्वं - प्र॒जाप॑तिरे॒वे - ति॑ - विग्ंश॒तिश्च॑) (अ. 11)
(य॒ज्ञेन॒ ता उ॑प॒यड्भि॑ - र्दे॒वा वै य॒ज्ञमाग्नी᳚ध्रे - ब्रह्मवा॒दिन॒-स्स त्वै - दे॒वस्य॒ ग्रावा॑णं - प्रा॒णो वा उ॑पा॒ग्॒श्व॑ग्रा - दे॒वा वा उ॑पा॒ग्ं॒शौ - वाग्वै - मि॒त्रं - ँय॒ज्ञस्य॒ - बृह॒स्पति॑ - र्दे॒वा वा आ᳚ग्रय॒णाग्रा॒ - नेका॑दश)
(य॒ज्ञेन॑ - लो॒के प॑शु॒मान्-थ्स्या॒थ् - सव॑न॒-म्माध्य॑न्दिनं॒ - ँवाग्वा - अरि॑क्तानि॒ - त-त्प्र॒जा - एक॑पञ्चा॒शत्)
(य॒ज्ञेन॒, नि व॑र्तते)
॥ हरिः॑ ओम् ॥
॥ कृष्ण यजुर्वेदीय तैत्तिरीय संहितायां षष्ठकाण्डे चतुर्थः प्रश्न-स्समाप्तः ॥
kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya saṃhitāyāṃ ṣaṣṭhakāṇḍe caturthaḥ praśnaḥ - somamantrabrāhmaṇanirūpaṇaṃ
o-nnamaḥ paramātmane, śrī mahāgaṇapataye namaḥ,
śrī gurubhyo namaḥ | ha॒riḥ॒ om ||
ya॒jñena॒ vai pra॒jāpa̭tiḥ pra॒jā a̭sṛjata॒ tā ṷpa॒yaḍbhi̭-re॒vāsṛ̭jata॒ yadṷpa॒yaja̭ upa॒yaja̭ti pra॒jā e॒va ta-dyaja̭māna-ssṛjate jaghanā॒rdhādava̭ dyati jaghanā॒rdhāddhi pra॒jāḥ pra॒jāya̭nte sthavima॒to-'va̭ dyati sthavima॒to hi pra॒jāḥ pra॒jāya॒nte 'sa̭mbhinda॒nnava̭ dyati prā॒ṇānā॒-masa̭mbhedāya॒ na pa॒ryāva̭rtayati॒ ya-tpa̭ryāva॒rtayḙdudāva॒rtaḥ pra॒jā grāhṷka-ssyā-thsamu॒dra-ṅga̭ccha॒ svāhetyā̭ha॒ reta̭ [retaḥ̭, e॒va] 1
e॒va ta-dda̭dhātya॒ntari̭kṣa-ṅgaccha॒ svāhetyā̭hā॒-'ntari̭kṣeṇai॒vāsmai᳚ pra॒jāḥ pra ja̭nayatya॒ntari̭kṣa॒gg॒ hyanṷ pra॒jāḥ pra॒jāya̭nte de॒vagṃ sa̭vi॒tāra̭-ṅgaccha॒ svāhetyā̭ha savi॒tṛpra̭sūta e॒vāsmai᳚ pra॒jāḥ pra ja̭nayatya-horā॒tre ga̭ccha॒ svāhetyā̭hā-horā॒trābhyā̭-me॒vāsmai᳚ pra॒jāḥ pra ja̭nayatya-horā॒tre hyanṷ pra॒jāḥ pra॒jāya̭nte mi॒trāvarṷṇau gaccha॒ svāhe- [svāhā᳚, ityā̭ha] 2
-tyā̭ha pra॒jāsve॒va prajā̭tāsu prāṇāpā॒nau da̭dhāti॒ soma̭-ṅgaccha॒ svāhetyā̭ha sau॒myā hi de॒vata̭yā pra॒jā ya॒jña-ṅga̭ccha॒ svāhetyā̭ha pra॒jā e॒va ya॒jñiyāḥ᳚ karoti॒ chandāgṃ̭si gaccha॒ svāhetyā̭ha pa॒śavo॒ vai chandāgṃ̭si pa॒śūne॒vāva̭ rundhe॒ dyāvā̭pṛthi॒vī ga̭ccha॒ svāhetyā̭ha pra॒jā e॒va prajā̭tā॒ dyāvā̭pṛthi॒vībhyā̭mubha॒yataḥ॒ pari̭ gṛhṇāti॒ nabho̭ [nabhaḥ̭, di॒vya-ṅga̭ccha॒] 3
di॒vya-ṅga̭ccha॒ svāhetyā̭ha pra॒jābhya̭ e॒va prajā̭tābhyo॒ vṛṣṭi॒-nniya̭cchatya॒gniṃ-vai~᳚śvāna॒ra-ṅga̭ccha॒ svāhetyā̭ha pra॒jā e॒va prajā̭tā a॒syā-mprati̭ ṣṭhāpayati prā॒ṇānāṃ॒-vā~ e॒ṣo-'va̭ dyati॒ yo̭-'va॒dyati̭ gu॒dasya॒ mano̭ me॒ hārdi̭ ya॒cchetyā̭ha prā॒ṇāne॒va ya̭thāsthā॒namupa̭ hvayate pa॒śorvā āla̭bdhasya॒ hṛda̭ya॒gṃ॒ śugṛ̭cchati॒ sā hṛ̭dayaśū॒la- [hṛ̭dayaśū॒lam, a॒bhi samḙti॒] 4
-ma॒bhi samḙti॒ ya-tpṛ̭thi॒vyāgṃ hṛ̭dayaśū॒la-mṷdvā॒saye᳚-tpṛthi॒vīgṃ śu॒cā-'rpa̭ye॒-dyada॒phsva̭pa-śśu॒cā-'rpa̭ye॒cchuṣka̭sya cā॒-''rdrasya̭ ca sa॒ndhāvudvā̭sayatyu॒bhaya̭sya॒ śāntyai॒ ya-ndvi॒ṣyā-tta-ndhyā̭ye-cchu॒caivaina̭-marpayati || 5 ||
(reto̭ - mi॒trāvarṷṇau gaccha॒ svāhā॒ - nabho̭ - hṛdayaśū॒laṃ - dvātrigṃ̭śacca) (a. 1)
de॒vā vai ya॒jñamāgnī᳚ddhre॒ vya̭bhajanta॒ tato॒ yada॒tyaśi̭ṣyata॒ tada̭bruva॒n vasa̭tu॒ nu na̭ i॒damiti॒ ta-dva̭satī॒varī̭ṇāṃ-va~satī vari॒tva-ntasmi̭-nprā॒tarna sama̭śaknuva॒-ntada॒phsu prāvḙśaya॒-ntā va̭satī॒ varī̭rabhavan vasatī॒varī᳚rgṛhṇāti ya॒jño vai va̭satī॒ varī᳚rya॒jñame॒vā-''rabhya̭ gṛhī॒tvopa̭ vasati॒ yasyāgṛ̭hītā a॒bhi ni॒mroce॒-danā̭rabdho-'sya ya॒jña-ssyā᳚- [ya॒jña-ssyā᳚t, ya॒jñaṃ-vi~] 6
-dya॒jñaṃ-vi~ cchi̭ndyā-jjyoti॒ṣyā̭ vā gṛhṇī॒yāddhira̭ṇyaṃ-vā~ 'va॒dhāya॒ saśṷkrāṇāme॒va gṛ̭hṇāti॒ yo vā᳚ brāhma॒ṇo ba̭huyā॒jī tasya॒ kumbhyā̭nā-ṅgṛhṇīyā॒-thsa hi gṛ̭hī॒ta va̭satīvarīko vasatī॒varī᳚rgṛhṇāti pa॒śavo॒ vai va̭satī॒varīḥ᳚ pa॒śūne॒vā-''rabhya̭ gṛhī॒tvopa̭ vasati॒ yada̭nvī॒pa-ntiṣṭha̭-ngṛhṇī॒yānni॒rmārgṷkā asmā-tpa॒śavaḥ̭ syuḥ pratī॒pa-ntiṣṭha̭-ngṛhṇāti prati॒ruddhyai॒vāsmai̭ pa॒śū-ngṛ̭hṇā॒tīndro̭ [pa॒śū-ngṛ̭hṇā॒tīndraḥ̭, vṛ॒tra-] 7
vṛ॒tra-ma̭ha॒n-thso᳚-'(1॒)po᳚-'(1॒)bhya̭mriyata॒ tāsāṃ॒-ya~nmeddhyaṃ̭-ya~॒jñiya॒gṃ॒ sadḙva॒māsī॒-ttadatya̭mucyata॒ tā vaha̭ntīrabhava॒n vaha̭ntīnā-ṅgṛhṇāti॒ yā e॒va meddhyā̭ ya॒jñiyā॒-ssadḙvā॒ āpa॒stā sā̭me॒va gṛ̭hṇāti॒ nānta॒mā vaha̭ntī॒ratī̭yā॒-dyada̭nta॒mā vaha̭ntīratī॒yā-dya॒jñamati̭ manyeta॒ na sthā̭va॒rāṇā᳚-ṅgṛhṇīyā॒-dvarṷṇagṛhītā॒ vai sthā̭va॒rā ya-thsthā̭va॒rāṇā᳚-ṅgṛhṇī॒yā- [ya-thsthā̭va॒rāṇā᳚-ṅgṛhṇī॒yāt, varṷṇenāsya] 8
-dvarṷṇenāsya ya॒jña-ṅgrā̭haye॒-dyadvai divā॒ bhava̭tya॒po rātriḥ॒ pra vi̭śati॒ tasmā᳚-ttā॒mrā āpo॒ divā̭ dadṛśre॒ yannakta॒-mbhava̭tya॒po-'haḥ॒ pra vi̭śati॒ tasmā᳚cca॒ndrā āpo॒ nakta̭-ndadṛśre chā॒yāyai̭ cā॒-''tapa̭taśca sa॒dhau-ṅgṛ̭hṇātya-horā॒trayo̭re॒vāsmai॒ varṇa̭-ṅgṛhṇāti ha॒viṣma̭tīri॒mā āpa॒ ityā̭ha ha॒viṣkṛ̭tānāme॒va gṛ̭hṇāti ha॒viṣmāgṃ̭ astu॒- [astu, sūrya॒] 9
sūrya॒ ityā̭ha॒ saśṷkrāṇāme॒va gṛ̭hṇātyanu॒ṣṭubhā̭ gṛhṇāti॒ vāgvā a̭nu॒ṣṭug vā॒caivainā॒-ssarva̭yā gṛhṇāti॒ catṷṣpadaya॒rcā gṛ̭hṇāti॒ tri-ssā̭dayati sa॒pta sa-mpa̭dyante sa॒ptapa̭dā॒ śakva̭rī pa॒śava॒-śśakva̭rī pa॒śūne॒vāva̭ rundhe॒ 'smai vai lo॒kāya॒ gārha̭patya॒ ā dhī̭yate॒-'muṣmā̭ āhava॒nīyo॒ ya-dgārha̭patya upasā॒dayḙda॒smin ~lo॒ke pa̭śu॒mān-thsyā॒-dyadā̭hava॒nīye॒-'-muṣmi̭- [-muṣminṋ, lo॒ke pa̭śu॒mānthsyā̭-] 10
~llo॒ke pa̭śu॒mānthsyā̭-du॒bhayo॒rupa̭ sādayatyu॒bhayo̭re॒vainaṃ̭-lo~॒kayoḥ᳚ paśu॒manta̭-ṅkaroti sa॒rvataḥ॒ pari̭ harati॒ rakṣa̭sā॒mapa̭hatyā indrāgni॒yorbhā̭ga॒dheyī॒-ssthetyā̭ha yathāya॒jure॒vaitadāgnī᳚ddhra॒ upa̭ vāsayatye॒tadvai ya॒jñasyāpa̭rājitaṃ॒-ya~dāgnī᳚ddhraṃ॒-ya~de॒va ya॒jñasyāpa̭rājita॒-ntade॒vainā॒ upa̭ vāsayati॒ yataḥ॒ khalu॒ vai ya॒jñasya॒ vita̭tasya॒ na kri॒yate॒ tadanṷ ya॒jñagṃ rakṣā॒g॒syava̭ caranti॒ ya-dvaha̭ntīnā-ṅgṛ॒hṇāti̭ kri॒yamā̭ṇame॒va ta-dya॒jñasya̭ śaye॒ rakṣa̭sā॒-mana̭nvavacārāya॒ na hyḙtā ī॒laya॒ntyā tṛ̭tīyasava॒nā-tpari̭ śere ya॒jñasya॒ santa̭tyai || 11 ||
(syā॒ - dindro̭ - gṛhṇī॒yā - da̭stva॒ - muṣmi̭n - kri॒yate॒ - ṣaḍvigṃ̭śatiśca) (a. 2)
bra॒hma॒vā॒dino̭ vadanti॒ sa tvā a̭ddhva॒ryu-ssyā॒dya-ssoma̭-mupāva॒hara॒n-thsarvā᳚bhyo de॒vatā᳚bhya upāva॒hare॒-diti̭ hṛ॒de tvetyā̭ha manu॒ṣye᳚bhya e॒vaitena̭ karoti॒ mana̭se॒ tvetyā̭ha pi॒tṛbhya̭ e॒vaitena̭ karoti di॒ve tvā॒ sūryā̭ya॒ tvetyā̭ha de॒vebhya̭ e॒vaitena̭ karotye॒tāva̭tī॒-rvai de॒vatā॒stābhya̭ e॒vaina॒gṃ॒ sarvā᳚bhya u॒pāva̭harati pu॒rā vā॒caḥ [vā॒caḥ, prava̭ditoḥ] 12
prava̭ditoḥ prātaranuvā॒ka-mu॒pāka̭roti॒ yāva̭tye॒va vā-ktā-mava̭ rundhe॒ 'po-'grḙ-'bhi॒vyāha̭rati ya॒jño vā āpo̭ ya॒jñame॒vābhi vācaṃ॒-vi~sṛ̭jati॒ sarvā̭ṇi॒ chandā॒g॒syanvā̭ha pa॒śavo॒ vai chandāgṃ̭si pa॒śūne॒vāva̭ rundhe gāyatri॒yā teja̭skāmasya॒ pari̭ daddhyā-ttri॒ṣṭubhe᳚ndri॒yakā̭masya॒ jaga̭tyā pa॒śukā̭masyā-'nu॒ṣṭubhā᳚ prati॒ṣṭhākā̭masya pa॒ṅktyā ya॒jñakā̭masya vi॒rājā-'nna̭kāmasya śṛ॒ṇotva॒gni-ssa॒midhā॒ hava̭- [hava᳚m, ma॒ ityā̭ha] 13
-mma॒ ityā̭ha savi॒tṛpra̭sūta e॒va de॒vatā᳚bhyo ni॒vedyā॒-'po-'cchai᳚tya॒pa i̭ṣya hota॒-rityā̭heṣi॒tagṃ hi karma̭ kri॒yate॒ maitrā̭varuṇasya camasāddhvarya॒vā dra॒vetyā̭ha mi॒trāvarṷṇau॒ vā a॒pā-nne॒tārau॒ tābhyā̭me॒vainā॒ acchai̭ti॒ devī̭rāpo apā-nnapā॒-dityā॒hā-''hṷtyai॒vainā̭ ni॒ṣkrīya̭ gṛhṇā॒tyatho̭ ha॒viṣkṛ̭tānā-me॒vābhighṛ̭tānā-ṅgṛhṇāti॒- [-me॒vābhighṛ̭tānā-ṅgṛhṇāti, kārṣi̭-ra॒sītyā̭ha॒] 14
kārṣi̭-ra॒sītyā̭ha॒ śama̭lame॒vā-''sā॒mapa̭ plāvayati samu॒drasya॒ vo-'kṣi̭tyā॒ unna̭ya॒ ityā̭ha॒ tasmā̭da॒dyamā̭nāḥ pī॒yamā̭nā॒ āpo॒ na kṣī̭yante॒ yoni॒rvai ya॒jñasya॒ cātvā̭laṃ-ya~॒jño va̭satī॒varīr̭. hotṛcama॒sa-ñca̭ maitrāvaruṇacama॒sa-ñca̭ sa॒gg॒sparśya̭ vasatī॒varī॒rvyāna̭yati ya॒jñasya̭ sayoni॒tvāyātho॒ svāde॒vainā॒ yoneḥ॒ pra ja̭nayatyaddhva॒ryo-'vḙra॒pā(3) ityā̭ho॒te -ma̭nannamuru॒temāḥ pa॒śyeti॒ vāvaitadā̭ha॒ yadya̭gniṣṭo॒mo ju॒hoti॒ yadyu॒kthyaḥ̭ pari॒dhau ni mā᳚rṣṭi॒ yadya̭tirā॒tro yaju॒rvada॒-npra pa̭dyate yajñakratū॒nāṃ-vyā~vṛ̭ttyai || 15 ||
(vā॒co-hava̭-ma॒bhighṛ̭tānā-ṅgṛhṇātyu॒ - ta - pañca̭vigṃśatiśca) (a. 3)
de॒vasya̭ tvā savi॒tuḥ pra̭sa॒va iti॒ grāvā̭ṇa॒mā da̭tte॒ prasū᳚tyā a॒śvino᳚-rbā॒hubhyā॒mityā̭hā॒śvinau॒ hi de॒vānā̭maddhva॒ryū āstā᳚-mpū॒ṣṇo hastā᳚bhyā॒mityā̭ha॒ yatyai̭ pa॒śavo॒ vai somo᳚ vyā॒na ṷpāgṃśu॒sava̭no॒ yadṷpāgṃśu॒sava̭na-ma॒bhi mimī̭te vyā॒name॒va pa॒śuṣṷ dadhā॒tīndrā̭ya॒ tvendrā̭ya॒ tveti̭ mimīta॒ indrā̭ya॒ hi soma̭ āhri॒yate॒ pañca॒ kṛtvo॒ yajṷṣā mimīte॒ [mimīte, pañcā᳚kṣarā] 16
pañcā᳚kṣarā pa॒ṅktiḥ pāṅkto̭ ya॒jño ya॒jñame॒vāva̭ rundhe॒ pañca॒ kṛtva̭stū॒ṣṇī-ndaśa॒ sa-mpa̭dyante॒ daśā᳚kṣarā vi॒rāḍannaṃ̭-vi~॒rā-ḍvi॒rājai॒vānnādya॒mava̭ rundhe śvā॒trā-sstha̭ vṛtra॒tura॒ ityā̭hai॒ṣa vā a॒pāgṃ so̭mapī॒tho ya e॒vaṃ-ve~da॒ nā-'phsvārti॒mārccha̭ti॒ yattḙ soma di॒vi jyoti॒rityā̭hai॒bhya e॒vaina̭- [e॒vaina᳚m, lo॒kebhya॒] 17
~llo॒kebhya॒-ssa-mbha̭rati॒ somo॒ vai rājā॒ diśo॒-'bhya̭ddhyāya॒-thsa diśo-'nu॒ prāvi̭śa॒-tprāgapā॒guda̭gadha॒rāgityā̭ha di॒gbhya e॒vaina॒gṃ॒ sa-mbha̭ra॒tyatho॒ diśa̭ e॒vāsmā॒ ava̭ ru॒ndhe 'mba॒ ni ṣva॒retyā̭ha॒ kāmṷkā ena॒gg॒ striyo̭ bhavanti॒ ya e॒vaṃ-ve~da॒ ya-ttḙ so॒mādā᳚bhya॒-nnāma॒ jāgṛ॒vī- [jāgṛ॒vīti̭, ā॒hai॒ṣa vai] 18
-tyā̭hai॒ṣa vai soma̭sya somapī॒tho ya e॒vaṃ-ve~da॒ na sau॒myāmārti॒mārccha̭ti॒ ghnanti॒ vā e॒ta-thsomaṃ॒-ya~da̭bhiṣu॒ṇvantya॒gṃ॒ śūnapa̭ gṛhṇāti॒ trāya̭ta e॒vaina̭-mprā॒ṇā vā a॒gṃ॒śavaḥ̭ pa॒śava॒-ssomo॒ 'gṃ॒śū-npuna॒rapi̭ sṛjati prā॒ṇāne॒va pa॒śuṣṷ dadhāti॒ dvaudvā॒vapi̭ sṛjati॒ tasmā॒-ddvaudvau᳚ prā॒ṇāḥ || 19 ||
(yajṷṣā mimīta - enaṃ॒ - jāgṛ॒vīti॒ - catṷścatvārigṃśacca) (a. 4)
prā॒ṇo vā e॒ṣa yadṷpā॒gṃ॒śu ryadupā॒g॒śva̭grā॒ grahā̭ gṛ॒hyante᳚ prā॒ṇame॒vānu॒ pra ya̭ntyaru॒ṇo ha̭ smā॒-''haupa̭veśiḥ prātassava॒na e॒vāhaṃ-ya~॒jñagṃ sagg sthā̭payāmi॒ tena॒ tata॒-ssaggsthi̭tena carā॒mītya॒ṣṭau kṛtvo-'gre॒-'bhiṣṷṇo-tya॒ṣṭākṣa̭rā gāya॒trī gā̭ya॒tra-mprā̭tassava॒na-mprā̭tassava॒name॒va tenā᳚ ''pno॒tyekā̭daśa॒ kṛtvo᳚ dvi॒tīya॒-mekā̭daśākṣarā tri॒ṣṭu-ptraiṣṭṷbha॒-mmāddhya̭ndina॒gṃ॒- [-mmāddhya̭ndinam, sava̭na॒-] 20
-sava̭na॒-mmāddhya̭ndiname॒va sava̭na॒-ntenā᳚-''pnoti॒ dvāda̭śa॒ kṛtva̭stṛ॒tīya॒-ndvāda̭śākṣarā॒ jaga̭tī॒ jāga̭ta-ntṛtīyasava॒na-ntṛ̭tīyasava॒name॒va tenā᳚ ''pnotye॒tāgṃ ha॒ vāva sa ya॒jñasya॒ saggsthi̭timuvā॒cā ska̭ndā॒yāska̭nna॒gṃ॒ hi ta-dya-dya॒jñasya॒ saggsthi̭tasya॒ skanda॒tyatho॒ khalvā̭hurgāya॒trī vāva prā̭tassava॒ne nāti॒vāda॒ ityana̭tivāduka ena॒-mbhrātṛ̭vyo bhavati॒ ya e॒vaṃ-ve~da॒ tasmā̭-da॒ṣṭāva̭ṣṭau॒ [-da॒ṣṭāva̭ṣṭau, kṛtvo̭] 21
kṛtvo̭-'bhi॒ṣutya̭-mbrahmavā॒dino̭ vadanti pa॒vitra̭vanto॒-'nye grahā̭ gṛ॒hyante॒ kimpa̭vitra upā॒gṃ॒śuriti॒ vākpa̭vitra॒ iti̭ brūyā-dvā॒caspata̭ye pavasva vāji॒nnityā̭ha vā॒caivaina̭-mpavayati॒ vṛṣṇo̭ a॒gṃ॒śubhyā॒mityā̭ha॒ vṛṣṇo॒ hyḙtāva॒gṃ॒śū yau soma̭sya॒ gabha̭stipūta॒ ityā̭ha॒ gabha̭stinā॒ hyḙna-mpa॒vaya̭ti de॒vo de॒vānā᳚-mpa॒vitra̭ma॒sītyā̭ha de॒vo hyḙṣa [hyḙṣaḥ, sa-nde॒vānā᳚-] 22
sa-nde॒vānā᳚-mpa॒vitraṃ॒-ye~ṣā᳚-mbhā॒go-'si॒ tebhya॒stvetyā̭ha॒ yeṣā॒g॒ hyḙṣa bhā॒gastebhya̭ ena-ṅgṛ॒hṇāti॒ svā-ṅkṛ̭to॒-'sītyā̭ha prā॒ṇame॒va svama̭kṛta॒ madhṷmatīrna॒ iṣa̭skṛ॒dhītyā̭ha॒ sarva̭me॒vāsmā̭ i॒dagg sva̭dayati॒ viśve᳚bhya-stvendri॒yebhyo̭ di॒vyebhyaḥ॒ pārthi̭vebhya॒ ityā̭ho॒bhaye᳚ṣve॒va dḙvamanu॒ṣyeṣṷ prā॒ṇā-nda̭dhāti॒ mana̭stvā॒- [mana̭stvā, a॒ṣṭvityā̭ha॒] 23
-'ṣṭvityā̭ha॒ mana̭ e॒vāśñṷta u॒rva̭ntari̭kṣa॒-manvi॒hītyā̭hā-ntarikṣadeva॒tyo̭ hi prā॒ṇa-ssvāhā᳚ tvā subhava॒-ssūryā॒yetyā̭ha prā॒ṇā vai svabha̭vaso de॒vāsteṣve॒va pa॒rokṣa̭-ñjuhoti de॒vebhya̭stvā marīci॒pebhya॒ ityā̭hā ''di॒tyasya॒ vai ra॒śmayo̭ de॒vā ma̭rīci॒pāsteṣā॒-nta-dbhā̭ga॒dheya॒-ntāne॒va tena̭ prīṇāti॒ yadi̭ kā॒mayḙta॒ varṣṷkaḥ pa॒rjanya̭- [pa॒rjanyaḥ̭, syā॒diti॒] 24
-ssyā॒diti॒ nīcā॒ hastḙna॒ ni mṛ̭jyā॒-dvṛṣṭi̭me॒va ni ya̭cchati॒ yadi̭ kā॒maye॒tāva̭rṣuka-ssyā॒dityṷttā॒nena॒ ni mṛ̭jyā॒-dvṛṣṭi̭me॒vo-dya̭cchati॒ yadya̭bhi॒carḙda॒mu-ñja॒hyatha̭ tvā hoṣyā॒mīti̭ brūyā॒dāhṷtime॒vaina̭-mpre॒phsan. ha̭nti॒ yadi̭ dū॒re syādā tami̭tostiṣṭhe-tprā॒ṇame॒vāsyā̭nu॒gatya̭ hanti॒ yadya̭bhi॒carḙda॒muṣya̭- [yadya̭bhi॒carḙda॒muṣya̭, tvā॒ prā॒ṇe] 25
-tvā prā॒ṇe sā̭dayā॒mīti̭ sādaye॒dasa̭nno॒ vai prā॒ṇaḥ prā॒ṇame॒vāsya̭ sādayati ṣa॒ḍbhira॒gṃ॒śubhiḥ̭ pavayati॒ ṣa-ḍvā ṛ॒tava̭ ṛ॒tubhi̭re॒vaina̭-mpavayati॒ triḥ pa̭vayati॒ traya̭ i॒me lo॒kā e॒bhire॒vainaṃ̭-lo~॒kaiḥ pa̭vayati brahmavā॒dino̭ vadanti॒ kasmā᳚-thsa॒tyā-ttrayaḥ̭ paśū॒nāgṃ hastā̭dānā॒ iti॒ ya-ttrirṷpā॒gṃ॒ śugṃ hastḙna vigṛ॒hṇāti॒ tasmā॒-ttrayaḥ̭ paśū॒nāgṃ hastā̭dānāḥ॒ purṷṣo ha॒stī ma॒rkaṭaḥ̭ || 26 ||
(mādhya̭dinna - ma॒ṣṭāva̭ṣṭā - ve॒ṣa - mana̭stvā - pa॒rjanyo॒ - 'muṣya॒ - purṷṣo॒ - dve ca̭) (a. 5)
de॒vā vai ya-dya॒jñe-'kṷrvata॒ tadasṷrā akurvata॒ te de॒vā ṷpā॒gṃ॒śau ya॒jñagṃ sa॒gg॒sthāpya̭mapaśya॒-ntamṷpā॒gṃ॒śau sama̭sthāpaya॒-nte-'sṷrā॒ vajra̭mu॒dyatya̭ de॒vāna॒bhyā̭yanta॒ te de॒vā bibhya̭ta॒ indra॒mupā̭dhāva॒-ntānindro᳚-'ntaryā॒meṇā॒ntara̭dhatta॒ tada̭ntaryā॒masyā᳚ntaryāma॒tvaṃ-ya~da̭ntaryā॒mo gṛ॒hyate॒ bhrātṛ̭vyāne॒va ta-dyaja̭māno॒-'ntardha̭tte॒ 'ntastḙ [-'ntardha̭tte॒ 'ntaste᳚, da॒dhā॒mi॒ dyāvā̭pṛthi॒vī] 27
dadhāmi॒ dyāvā̭pṛthi॒vī a॒ntaru॒-rva̭ntari̭kṣa॒-mityā̭hai॒bhire॒va lo॒kairyaja̭māno॒ bhrātṛ̭vyāna॒ntardha̭tte॒ te de॒vā a̭manya॒ntendro॒ vā i॒dama̭bhū॒dya-dva॒yagg sma iti॒ te᳚-'bruva॒-nmagha̭va॒nnanṷ na॒ ā bha॒jeti̭ sa॒joṣā̭ de॒vairava̭raiḥ॒ parai॒ścetya̭bravī॒dye cai॒va de॒vāḥ pare॒ ye cāva̭re॒ tānu॒bhayā̭- [tānu॒bhayāṋ, a॒nvābha̭ja-thsa॒joṣā̭] 28
-na॒nvābha̭ja-thsa॒joṣā̭ de॒vairava̭raiḥ॒ parai॒ścetyā̭ha॒ ye cai॒va de॒vāḥ pare॒ ye cāva̭re॒ tānu॒bhayā̭-na॒nvābha̭ja-tyantaryā॒me ma̭ghava-nmādaya॒svetyā̭ha ya॒jñāde॒va yaja̭māna॒-nnāntare᳚tyupayā॒ma-gṛ̭hīto॒ 'sītyā̭hāpā॒nasya॒ dhṛtyai॒ yadu॒bhāva̭pavi॒trau gṛ॒hyeyā̭tā-mprā॒ṇama̭pā॒no-'nu॒ nyṛ̭cche-tpra॒māyṷka-ssyā-tpa॒vitra̭vānantaryā॒mo gṛ̭hyate [gṛ̭hyate, prā॒ṇā॒pā॒nayo॒-rvidhṛ̭tyai] 29
prāṇāpā॒nayo॒-rvidhṛ̭tyai prāṇāpā॒nau vā e॒tau yadṷpāgśvantaryā॒mau vyā॒na ṷpāgṃśu॒ sava̭no॒ ya-ṅkā॒mayḙta pra॒māyṷka-ssyā॒dityasagg̭ spṛṣṭau॒ tasya̭ sādaye-dvyā॒nenai॒vāsya̭ prāṇāpā॒nau vi cchi̭natti tā॒ja-kpra mī̭yate॒ ya-ṅkā॒mayḙta॒ sarva॒māyṷriyā॒diti॒ sagg spṛ̭ṣṭau॒ tasya̭ sādaye-dvyā॒nenai॒vāsya̭ prāṇāpā॒nau sa-nta̭noti॒ sarva॒māyṷreti || 30 ||
(ta॒ - u॒bhayā᳚n - gṛhyate॒ - catṷścatvārigṃśacca) (a. 6)
vāgvā e॒ṣā yadai᳚ndravāya॒vo yadai᳚ndravāya॒vāgrā॒ grahā̭ gṛ॒hyante॒ vāca̭me॒vānu॒ pra ya̭nti vā॒yu-nde॒vā a̭bruva॒n-thsoma॒gṃ॒ rājā̭nagṃ hanā॒meti॒ so᳚-'bravī॒-dvaraṃ̭-vṛ~ṇai॒ mada̭grā e॒va vo॒ grahā̭ gṛhyāntā॒ iti॒ tasmā̭daindravāya॒vāgrā॒ grahā̭ gṛhyante॒ tama̭ghna॒n-thso̭-'pūya॒-tta-nde॒vā nopā̭dhṛṣṇuva॒-nte vā॒yuma̭bruva-nni॒ma-nnaḥ̭ svada॒ye- [-nni॒ma-nnaḥ̭ svadaya, iti॒ so᳚-'bravī॒-] 31
-ti॒ so᳚-'bravī॒-dvaraṃ̭-vṛ~ṇai maddeva॒tyā᳚nye॒va vaḥ॒ pātrā᳚ṇyucyāntā॒ iti॒ tasmā᳚nnānādeva॒tyā̭ni॒ santi̭ vāya॒vyā᳚nyucyante॒ tame᳚bhyo vā॒yure॒vāsva̭daya॒-ttasmā॒dya-tpūya̭ti॒ ta-tpra̭vā॒te vi ṣa̭janti vā॒yurhi tasya̭ pavayi॒tā sva̭dayi॒tā tasya̭ vi॒graha̭ṇa॒-nnāvi̭nda॒n-thsādi̭tirabravī॒-dvaraṃ̭-vṛ~ṇā॒ atha॒ mayā॒ vi gṛ̭hṇīddhva-mmaddeva॒tyā̭ e॒va va॒-ssomā᳚- [va॒-ssomāḥ᳚, sa॒nnā] 32
-ssa॒nnā a̭sa॒-nnityṷpayā॒magṛ̭hīto॒-'sī-tyā̭hā-ditideva॒tyā᳚stena॒ yāni॒ hi dā̭ru॒mayā̭ṇi॒ pātrā᳚ṇya॒syai tāni॒ yone॒-ssambhṷ̄tāni॒ yāni̭ mṛ॒nmayā̭ni sā॒kṣā-ttānya॒syai tasmā̭de॒vamā̭ha॒ vāgvai parā॒cya-vyā̭kṛtā-'vada॒-tte de॒vā indra̭mabruvanni॒mā-nno॒ vācaṃ॒-vyā~ku॒rviti॒ so᳚-'bravī॒-dvaraṃ̭-vṛ~ṇai॒ mahya̭-ñcai॒vaiṣa vā॒yavḙ ca sa॒ha gṛ̭hyātā॒ iti॒ tasmā̭daindravāya॒va-ssa॒ha gṛ̭hyate॒ tāmindro̭ maddhya॒to̭-'va॒kramya॒ vyāka̭ro॒-ttasmā̭di॒yaṃ-vyā~kṛ̭tā॒ vāgṷdyate॒ tasmā᳚-thsa॒kṛdindrā̭ya maddhya॒to gṛ̭hyate॒ dvirvā॒yave॒ dvau hi sa varā॒vavṛ̭ṇīta || 33 ||
(sva॒da॒ya॒ - somāḥ᳚ - sa॒hā - ṣṭāvigṃ̭śatiśca) (a. 7)
mi॒tra-nde॒vā a̭bruva॒n-thsoma॒gṃ॒ rājā̭nagṃ hanā॒meti॒ so᳚-'bravī॒nnāhagṃ sarva̭sya॒ vā a॒ha-mmi॒trama॒smīti॒ tama̭bruva॒n॒. hanā̭mai॒veti॒ so᳚-'bravī॒-dvaraṃ̭-vṛ~ṇai॒ paya̭sai॒va me॒ somagg̭ śrīṇa॒nniti॒ tasmā᳚-nmaitrāvaru॒ṇa-mpaya̭sā śrīṇanti॒ tasmā᳚-tpa॒śavo-'pā᳚krāma-nmi॒tra-ssan krū॒rama̭ka॒riti̭ krū॒rami̭va॒ khalu॒ vā e॒ṣa [vā e॒ṣaḥ, ka॒ro॒ti॒ ya-ssomḙna॒] 34
ka̭roti॒ ya-ssomḙna॒ yaja̭te॒ tasmā᳚-tpa॒śavo-'pa̭ krāmanti॒ yanmai᳚trāvaru॒ṇa-mpaya̭sā śrī॒ṇāti̭ pa॒śubhi̭re॒va tanmi॒tragṃ sa̭ma॒rdhaya̭ti pa॒śubhi॒ryaja̭māna-mpu॒rā khalu॒ vāvaiva-mmi॒tro̭-'ve॒dapa॒ ma-tkrū॒ra-ñca॒kruṣaḥ̭ pa॒śavaḥ̭ kramiṣya॒ntīti॒ tasmā̭de॒vama̭vṛṇīta॒ varṷṇa-nde॒vā a̭bruva॒-ntvayā-'gṃ̭śa॒bhuvā॒ soma॒gṃ॒ rājā̭nagṃ hanā॒meti॒ so᳚-'bravī॒-dvaraṃ̭-vṛ~ṇai॒ mahya̭-ñcai॒- [mahya̭-ñca, e॒vaiṣa mi॒trāya̭] 35
-vaiṣa mi॒trāya̭ ca sa॒ha gṛ̭hyātā॒ iti॒ tasmā᳚nmaitrāvaru॒ṇa-ssa॒ha gṛ̭hyate॒ tasmā॒-drājñā॒ rājā̭namagṃśa॒bhuvā᳚ ghnanti॒ vaiśyḙna॒ vaiśyagṃ̭ śū॒dreṇa̭ śū॒dra-nna vā i॒da-ndivā॒ na nakta̭māsī॒davyā̭vṛtta॒-nte de॒vā mi॒trāvarṷṇāvabruvanni॒da-nno॒ vivā̭sayata॒miti॒ tāva̭brūtāṃ॒-va~raṃ̭-vṛ~ṇāvahā॒ eka̭ e॒vā-''va-tpūrvo॒ graho̭ gṛhyātā॒ iti॒ tasmā̭daindravāya॒vaḥ pūrvo̭ maitrāvaru॒ṇā-dgṛ̭hyate prāṇāpā॒nau hyḙtau yadṷpāg-śvantaryā॒mau mi॒tro-'ha॒raja̭naya॒-dvarṷṇo॒ rātri॒-ntato॒ vā i॒daṃ-vyau~᳚ccha॒dya-nmai᳚trāvaru॒ṇo gṛ॒hyate॒ vyṷṣṭyai || 36 ||
(e॒ṣa - cai᳚ - ndravāya॒vo - dvāvigṃ̭śatiśca) (a. 8)
ya॒jñasya॒ śiro᳚-'cchidyata॒ te de॒vā a॒śvinā̭vabruva-nbhi॒ṣajau॒ vai stha̭ i॒daṃ-ya~॒jñasya॒ śiraḥ॒ prati̭ dhatta॒miti॒ tāva̭brūtāṃ॒-va~raṃ̭-vṛ~ṇāvahai॒ graha̭ e॒va nā॒vatrāpi̭ gṛhyatā॒miti॒ tābhyā̭-me॒tamā᳚śvi॒na-ma̭gṛhṇa॒-ntato॒ vai tau ya॒jñasya॒ śiraḥ॒ pratya̭dhattāṃ॒-ya~dā᳚śvi॒no gṛ॒hyatḙ ya॒jñasya॒ niṣkṛ̭tyai॒ tau de॒vā a̭bruva॒nnapṷ̄tau॒ vā i॒mau ma̭nuṣyaca॒rau [ ] 37
bhi॒ṣajā॒viti॒ tasmā᳚-dbrāhma॒ṇena̭ bheṣa॒ja-nna kā॒rya̭mapṷ̄to॒ hye᳚(1॒)ṣo̭ 'me॒ddhyo yo bhi॒ṣaktau ba̭hiṣpavamā॒nena̭ pavayi॒tvā tābhyā̭-me॒tamā᳚śvi॒na-ma̭gṛhṇa॒-ntasmā᳚-dbahiṣpavamā॒ne stu॒ta ā᳚śvi॒no gṛ̭hyate॒ tasmā̭de॒vaṃ-vi~॒duṣā̭ bahiṣpavamā॒na ṷpa॒sadyaḥ̭ pa॒vitraṃ॒-vai~ ba̭hiṣpavamā॒na ā॒tmāna̭me॒va pa̭vayate॒ tayo᳚-'stre॒dhā bhaiṣa̭jyaṃ॒-vi~ nya̭dadhura॒gnau tṛtī̭yama॒phsu tṛtī̭ya-mbrāhma॒ṇe tṛtī̭ya॒-ntasmā̭dudapā॒tra- [tṛtī̭ya॒-ntasmā̭dudapā॒tram, u॒pa॒ni॒dhāya̭] 38
-mṷpani॒dhāya̭ brāhma॒ṇa-nda̭kṣiṇa॒to ni॒ṣādya̭ bheṣa॒ja-ṅkṷryā॒-dyāva̭de॒va bhḙṣa॒ja-ntena̭ karoti sa॒mardhṷkamasya kṛ॒ta-mbha̭vati brahmavā॒dino̭ vadanti॒ kasmā᳚-thsa॒tyādeka̭pātrā dvideva॒tyā̭ gṛ॒hyante᳚ dvi॒pātrā̭ hūyanta॒ iti॒ yadeka̭pātrā gṛ॒hyante॒ tasmā॒deko᳚-'ntara॒taḥ prā॒ṇo dvi॒pātrā̭ hūyante॒ tasmā॒-ddvaudvaṷ ba॒hiṣṭā᳚-tprā॒ṇāḥ prā॒ṇā vā e॒te ya-ddvi̭deva॒tyāḥ᳚ pa॒śava॒ iḍā॒ yadiḍā॒-mpūrvā᳚-ndvideva॒tye᳚bhya upa॒hvayḙta [ ] 39
pa॒śubhiḥ̭ prā॒ṇāna॒ntarda̭dhīta pra॒māyṷka-ssyā-ddvideva॒tyā᳚-nbhakṣayi॒tveḍā॒mupa̭ hvayate prā॒ṇāne॒vā-''tma-ndhi॒tvā pa॒śūnupa̭ hvayate॒ vāgvā ai᳚ndravāya॒vaścakṣṷ-rmaitrāvaru॒ṇa-śśrotra̭māśvi॒naḥ pu॒rastā̭daindravāya॒va-mbha̭kṣayati॒ tasmā᳚-tpu॒rastā᳚-dvā॒cā va̭dati pu॒rastā᳚nmaitrāvaru॒ṇa-ntasmā᳚-tpu॒rastā॒ccakṣṷṣā paśyati sa॒rvataḥ̭ pari॒hāra̭māśvi॒na-ntasmā᳚-thsa॒rvata॒-śśrotrḙṇa śṛṇoti prā॒ṇā vā e॒te ya-ddvi̭deva॒tyā̭ [ya-ddvi̭deva॒tyāḥ᳚, ari̭ktāni॒] 40
ari̭ktāni॒ pātrā̭ṇi sādayati॒ tasmā॒dari̭ktā antara॒taḥ prā॒ṇā yataḥ॒ khalu॒ vai ya॒jñasya॒ vita̭tasya॒ na kri॒yate॒ tadanṷ ya॒jñagṃ rakṣā॒g॒syava̭ caranti॒ yadari̭ktāni॒ pātrā̭ṇi sā॒daya̭ti kri॒yamā̭ṇame॒va ta-dya॒jñasya̭ śaye॒ rakṣa̭sā॒ -mana̭nvavacārāya॒ dakṣi̭ṇasya havi॒rdhāna॒syotta̭rasyāṃ-va~rta॒nyāgṃ sā̭dayati vā॒cyḙva vāca̭-ndadhā॒tyā tṛ̭tīyasava॒nā-tpari̭ śere ya॒jñasya॒ santa̭tyai || 41 ||
(ma॒nu॒ṣya॒ca॒rā - vṷdapā॒tra - mṷpa॒hvayḙta - dvideva॒tyāḥ᳚ - ṣaṭca̭tvārigṃśacca) (a. 9)
bṛha॒spati̭rde॒vānā᳚-mpu॒rohi̭ta॒ āsī॒-cchaṇḍā॒markā॒-vasṷrāṇā॒-mbrahma̭ṇ vanto de॒vā āsa॒-nbrahma̭ṇ va॒nto-'sṷrā॒ste᳚(1॒) 'nyo᳚-'nya-nnāśa̭knuva-nna॒bhibha̭vitu॒-nte de॒vā-śśaṇḍā॒markā॒-vupā̭mantrayanta॒ tā va̭brūtāṃ॒-va~raṃ̭-vṛ~ṇāvahai॒ grahā̭ve॒va nā॒vatrāpi̭ gṛhyetā॒miti॒ tābhyā̭me॒tau śu॒krāma॒nthinā̭-vagṛhṇa॒-ntato̭ de॒vā abha̭va॒-nparā-'sṷrā॒ yasyai॒vaṃ-vi~॒duṣaḥ̭ śu॒krāma॒nthinaṷ gṛ॒hyete॒ bha̭vatyā॒tmanā॒ parā᳚- [parā᳚, a॒sya॒ bhrātṛ̭vyo] 42
-'sya॒ bhrātṛ̭vyo bhavati॒ tau de॒vā a̭pa॒nudyā॒-''tmana॒ indrā̭yājuhavu॒-rapa̭nuttau॒ śaṇḍā॒markaṷ sa॒hāmuneti̭ brūyā॒dya-ndvi॒ṣyādyame॒va dveṣṭi॒ tenai̭nau sa॒hāpa̭ nudate॒ sa pra̭tha॒ma-ssaṅkṛ̭ti-rvi॒śvaka॒rmetye॒vainā̭-vā॒tmana॒ indrā̭yā-juhavu॒rindro॒ hyḙtāni̭ rū॒pāṇi॒ kari̭kra॒daca̭rada॒sau vā ā̭di॒tya-śśu॒kraśca॒ndramā̭ ma॒nthya̭pi॒-gṛhya॒ prāñcau॒ ni- [prāñcau॒ niḥ, krā॒ma॒ta॒-stasmā॒-] 43
-ṣkrā̭mata॒-stasmā॒-tprāñcau॒ yantau॒ na pa̭śyanti pra॒tyañcā̭vā॒vṛtya̭ juhuta॒stasmā᳚-tpra॒tyañcau॒ yantaṷ paśyanti॒ cakṣṷṣī॒ vā e॒te ya॒jñasya॒ yacchu॒krāma॒nthinau॒ nāsi̭kottarave॒dira॒bhitaḥ̭ pari॒kramya̭ juhuta॒stasmā̭da॒bhito॒ nāsi̭kā॒-ñcakṣṷṣī॒ tasmā॒nnāsi̭kayā॒ cakṣṷṣī॒ vidhṛ̭te sa॒rvataḥ॒ pari̭ krāmato॒ rakṣa̭sā॒mapa̭hatyai de॒vā vai yāḥ prācī॒rāhṷtī॒rajṷhavu॒rye pu॒rastā॒dasṷrā॒ āsa॒-ntāgstābhiḥ॒ prā- [āsa॒-ntāgstābhiḥ॒ pra, a॒nu॒da॒nta॒ yāḥ] 44
-ṇṷdanta॒ yāḥ pra॒tīcī॒rye pa॒ścādasṷrā॒ āsa॒-ntāgstābhi॒rapā̭nudanta॒ prācī̭ra॒nyā āhṷtayo hū॒yante᳚ pra॒tyañcaṷ śu॒krāma॒nthinaṷ pa॒ścāccai॒va pu॒rastā᳚cca॒ yaja̭māno॒ bhrātṛ̭vyā॒-npra ṇṷdate॒ tasmā॒-tparā̭cīḥ pra॒jāḥ pra vī̭yante pra॒tīcī᳚rjāyante śu॒krāma॒nthinau॒ vā anṷ pra॒jāḥ pra jā̭yante॒-'ttrīścā॒dyā᳚śca su॒vīrāḥ᳚ pra॒jāḥ pra̭ja॒naya॒-nparī̭hi śu॒kra-śśu॒kraśo̭ciṣā [śu॒kra-śśu॒kraśo̭ciṣā, su॒pra॒jāḥ pra॒jāḥ] 45
supra॒jāḥ pra॒jāḥ pra̭ja॒naya॒-nparī̭hi ma॒nthī ma॒nthiśo̭ci॒ṣetyā̭hai॒tā vai su॒vīrā॒ yā a॒ttrīre॒tā-ssṷpra॒jā yā ā॒dyā̭ ya e॒vaṃ-ve~dā॒trya̭sya pra॒jā jā̭yate॒ nā-''dyā᳚ pra॒jāpa̭te॒rakṣya̭śvaya॒-tta-tparā̭-''pata॒-tta-dvika̭ṅkata॒-mprāvi̭śa॒-tta-dvika̭ṅkate॒ nāra̭mata॒ ta-dyava॒-mprāvi̭śa॒-tta-dyavḙ-'ramata॒ ta-dyava̭sya- [ta-dyava̭sya, ya॒va॒tvaṃ-ya~-dvaika̭ṅkata-] 46
yava॒tvaṃ-ya~-dvaika̭ṅkata-mmanthipā॒tra-mbhava̭ti॒ saktṷbhi-śśrī॒ṇāti̭ pra॒jāpa̭tere॒va taccakṣu॒-ssa-mbha̭rati brahmavā॒dino̭ vadanti॒ kasmā᳚-thsa॒tyānma̭nthipā॒tragṃ sado॒ nāśñṷta॒ ityā᳚rtapā॒tragṃ hīti̭ brūyā॒-dyada̭śñuvī॒tāndho᳚-'ddhva॒ryu-ssyā॒dārti॒mārcche॒-ttasmā॒nnāśñṷte || 47 ||
(ā॒tmanā॒ parā॒ - ni - ṣpra - śu॒kraśo̭ciṣā॒ - yava̭sya - sa॒ptatrigṃ̭śacca) (a. 10)
de॒vā vai ya-dya॒jñe-'kṷrvata॒ tadasṷrā akurvata॒ te de॒vā ā᳚graya॒ṇāgrā॒-ngrahā̭napaśya॒-ntāna̭gṛhṇata॒ tato॒ vai te-'gra॒-mparyā̭ya॒n॒. yasyai॒vaṃ-vi~॒duṣa̭ āgraya॒ṇāgrā॒ grahā̭ gṛ॒hyante-'gra̭me॒va sa̭mā॒nānā॒-mparyḙti ru॒gṇava̭tya॒rcā bhrātṛ̭vyavato gṛhṇīyā॒-dbhrātṛ̭vyasyai॒va ru॒ktvā-'gragṃ̭ samā॒nānā॒-mparyḙti॒ ye dḙvā di॒vyekā̭daśa॒ sthetyā̭hai॒- [sthetyā̭ha, e॒tāva̭tī॒rvai] 48
-tāva̭tī॒rvai de॒vatā॒stābhya̭ e॒vaina॒gṃ॒ sarvā᳚bhyo gṛhṇātye॒ṣa te॒ yoni॒ rviśve᳚bhyastvā de॒vebhya॒ ityā̭ha vaiśvade॒vo hyḙṣa de॒vata̭yā॒ vāgvai de॒vebhyo-'pā᳚krāma-dya॒jñāyāti̭ṣṭhamānā॒ te de॒vā vā॒cyapa̭krāntāyā-ntū॒ṣṇī-ṅgrahā̭nagṛhṇata॒ sāma̭nyata॒ vāga॒ntarya̭nti॒ vai meti॒ sā-''gra̭ya॒ṇa-mpratyāga̭ccha॒-ttadā᳚graya॒ṇasyā᳚-''grayaṇa॒tva- [-''grayaṇa॒tvam, tasmā̭dāgraya॒ṇe] 49
-ntasmā̭dāgraya॒ṇe vāgvi sṛ̭jyate॒ ya-ttū॒ṣṇī-mpūrve॒ grahā̭ gṛ॒hyante॒ yathā᳚thsā॒rīya̭ti ma॒ ākha॒ iya̭ti॒ nāpa̭ rāthsyā॒-mītyṷpāvasṛ॒jatye॒vame॒va tada̭ddhva॒ryurā᳚graya॒ṇa-ṅgṛ̭hī॒tvā ya॒jñamā॒rabhya॒ vācaṃ॒-vi~ sṛ̭jate॒ trirhi-ṅka̭rotyudgā॒tṝ-ne॒va ta-dvṛ̭ṇīte pra॒jāpa̭ti॒rvā e॒ṣa yadā᳚graya॒ṇo yadā᳚graya॒ṇa-ṅgṛ̭hī॒tvā hi̭-ṅka॒roti̭ pra॒jāpa̭tire॒va [ ] 50
ta-tpra॒jā a॒bhi ji̭ghrati॒ tasmā᳚-dva॒thsa-ñjā॒ta-ṅgaura॒bhi ji̭ghratyā॒tmā vā e॒ṣa ya॒jñasya॒ yadā᳚graya॒ṇa-ssava̭nesavane॒-'bhi gṛ̭hṇātyā॒tmanne॒va ya॒jñagṃ sa-nta̭notyu॒pari̭ṣṭā॒dā na̭yati॒ reta̭ e॒va ta-dda̭dhātya॒dhastā॒dupa̭ gṛhṇāti॒ pra ja̭nayatye॒va tadbra̭hmavā॒dino̭ vadanti॒ kasmā᳚-thsa॒tyā-dgā̭ya॒trī kani̭ṣṭhā॒ chanda̭sāgṃ sa॒tī sarvā̭ṇi॒ sava̭nāni vaha॒tītye॒ṣa vai gā̭yatri॒yai va॒thso yadā᳚graya॒ṇastame॒va tada̭bhini॒varta॒gṃ॒ sarvā̭ṇi॒ sava̭nāni vahati॒ tasmā᳚-dva॒thsama॒pākṛ̭ta॒-ṅgaura॒bhi ni va̭rtate || 51 ||
(ā॒hā॒-'' - gra॒ya॒ṇa॒tvaṃ - pra॒jāpa̭tire॒ve - ti̭ - vigṃśa॒tiśca̭) (a. 11)
(ya॒jñena॒ tā ṷpa॒yaḍbhi̭ - rde॒vā vai ya॒jñamāgnī᳚dhre - brahmavā॒dina॒-ssa tvai - de॒vasya॒ grāvā̭ṇaṃ - prā॒ṇo vā ṷpā॒g॒śva̭grā - de॒vā vā ṷpā॒gṃ॒śau - vāgvai - mi॒traṃ - ~ya॒jñasya॒ - bṛha॒spati̭ - rde॒vā vā ā᳚graya॒ṇāgrā॒ - nekā̭daśa)
(ya॒jñena̭ - lo॒ke pa̭śu॒mān-thsyā॒th - sava̭na॒-mmādhya̭ndinaṃ॒ - ~vāgvā - ari̭ktāni॒ - ta-tpra॒jā - eka̭pañcā॒śat)
(ya॒jñena॒, ni va̭rtate)
|| hariḥ̭ om ||
|| kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya saṃhitāyāṃ ṣaṣṭhakāṇḍe caturthaḥ praśna-ssamāptaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Sinhala script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.