ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਰਾਮਾਯਣੇ ਅਰਣ੍ਯਕਾਣ੍ਡਮ੍ ।
ਅਥ ਸਪ੍ਤਪਞ੍ਚਾਸ਼ਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ।
ਰਾਕ੍षਸਂ ਮृਗਰੂਪੇਣ ਚਰਨ੍ਤਂ ਕਾਮਰੂਪਿਣਮ੍ ।
ਨਿਹਤ੍ਯ ਰਾਮੋ ਮਾਰੀਚਂ ਤੂਰ੍ਣਂ ਪਥਿ ਨ੍ਯਵਰ੍ਤਤ ॥ 1 ॥
ਤਸ੍ਯ ਸਨ੍ਤ੍ਵਰਮਾਣਸ੍ਯ ਦ੍ਰष੍ਟੁਕਾਮਸ੍ਯ ਮੈਥਿਲੀਮ੍ ।
ਕ੍ਰੂਰਸ੍ਵਨੋऽਥ ਗੋਮਾਯੁਰ੍ਵਿਨਨਾਦਾਸ੍ਯ ਪृष੍ਠਤਃ ॥ 2 ॥
ਸ ਤਸ੍ਯ ਸ੍ਵਰਮਾਜ੍ਞਾਯ ਦਾਰੁਣਂ ਰੋਮਹਰ੍षਣਮ੍ ।
ਚਿਨ੍ਤਯਾਮਾਸ ਗੋਮਾਯੋਸ੍ਸ੍ਵਰੇਣ ਪਰਿਸ਼ਙ੍ਕਿਤਃ ॥ 3 ॥
ਅਸ਼ੁਭਂ ਬਤ ਮਨ੍ਯੇऽਹਂ ਗੋਮਾਯੁਰ੍ਵਾਸ਼੍ਯਤੇ ਯਥਾ ।
ਸ੍ਵਸ੍ਤਿ ਸ੍ਯਾਦਪਿ ਵੈਦੇਹ੍ਯਾ ਰਾਕ੍षਸੈਰ੍ਭਕ੍षਣਂ ਵਿਨਾ ॥ 4 ॥
ਮਾਰੀਚੇਨ ਤੁ ਵਿਜ੍ਞਾਯ ਸ੍ਵਰਮਾਲਮ੍ਬ੍ਯ ਮਾਮਕਮ੍ ।
ਵਿਕ੍ਰੁष੍ਟਂ ਮृਗਰੂਪੇਣ ਲਕ੍ष੍ਮਣਸ਼੍ਸ਼ृਣੁਯਾਦ੍ਯਦਿ ॥ 5 ॥
ਸ ਸੌਮਿਤ੍ਰਿਸ੍ਸ੍ਵਰਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਤਾਂ ਚ ਹਿਤ੍ਵਾਚ ਮੈਥਿਲੀਮ੍ ।
ਤਯੇਹ ਪ੍ਰਹਿਤਃ ਕ੍षਿਪ੍ਰਂ ਮਤ੍ਸਕਾਸ਼ਮਿਹੈष੍ਯਤਿ ॥ 6 ॥
ਰਾਕ੍षਸੈਸ੍ਸਹਿਤੈਰ੍ਨੂਨਂ ਸੀਤਾਯਾ ਈਪ੍ਸਿਤੋ ਵਧਃ ।
ਕਾਞ੍ਚਨਸ਼੍ਚ ਮृਗੋ ਭੂਤ੍ਵਾ ਵ੍ਯਪਨੀਯਾਸ਼੍ਰਮਾਤ੍ਤੁ ਮਾਮ੍ ॥ 7 ॥
ਦੂਰਂ ਨੀਤ੍ਵਾ ਤੁ ਮਾਰੀਚੋ ਰਾਕ੍षਸੋऽਭੂਚ੍ਛਰਾ ਹਤਃ ।
ਹਾ ਲਕ੍ष੍ਮਣ ਹਤੋऽਸ੍ਮੀਤਿ ਯਦ੍ਵਾਕ੍ਯਂ ਵ੍ਯਾਜਹਾਰ ਹ ॥ 8 ॥
ਅਪਿ ਸ੍ਵਸ੍ਤਿ ਭਵੇਤ੍ਤਾਭ੍ਯਾਂ ਰਹਿਤਾਭ੍ਯਾਂ ਮਹਾਵਨੇ ।
ਜਨਸ੍ਥਾਨਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਹਿ ਕृਤਵੈਰੋऽਸ੍ਮਿ ਰਾਕ੍षਸੈਃ ॥ 9 ॥
ਨਿਮਿਤ੍ਤਾਨਿ ਚ ਘੋਰਾਣਿ ਦृਸ਼੍ਯਨ੍ਤੇऽਦ੍ਯ ਬਹੂਨਿ ਚ ।
ਇਤ੍ਯੇਵਂ ਚਿਨ੍ਤਯਨ੍ਰਾਮਸ਼੍ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਗੋਮਾਯੁਨਿਸ੍ਸ੍ਵਨਮ੍ ॥ 10 ॥
ਆਤ੍ਮਨਸ਼੍ਚਾਪਨਯਨਾਨ੍ਮृਗਰੂਪੇਣ ਰਕ੍षਸਾ ।
ਆਜਗਾਮ ਜਨਸ੍ਥਾਨਂ ਰਾਘਵਃ ਪਰਿਸ਼ਙ੍ਕਿਤਃ ॥ 11 ॥
ਤਂ ਦੀਨਮਨਸੋ ਦੀਨਮਾਸੇਦੁਰ੍ਮृਗਪਕ੍षਿਣਃ ।
ਸਵ੍ਯਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਮਹਾਤ੍ਮਾਨਂ ਘੋਰਾਂਸ਼੍ਚ ਸਸृਜੁਸ੍ਸ੍ਵਰਾਨ੍ ॥ 12 ॥
ਤਾਨਿ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਨਿਮਿਤ੍ਤਾਨਿ ਮਹਾਘੋਰਾਣਿ ਰਾਘਵਃ ।
ਨ੍ਯਵਰ੍ਤਤਾਥ ਤ੍ਵਰਿਤੋ ਜਵੇਨਾਸ਼੍ਰਮਮਾਤ੍ਮਨਃ ॥ 13 ॥
ਸੀਤਾਂ ਸ ਤੁ ਵਰਾਰੋਹਾਂ ਲਕ੍ष੍ਮਣਂ ਚ ਮਹਾਬਲਮ੍ ।
ਆਜਗਾਮ ਜਨਸ੍ਥਾਨਂ ਚਿਨ੍ਤਯਨ੍ਨੇਵ ਰਾਘਵਃ ॥ 14 ॥
ਤਤੋ ਲਕ੍ष੍ਮਣਮਾਯਾਨ੍ਤਂ ਦਦਰ੍ਸ਼ ਵਿਗਤਪ੍ਰਭਮ੍ ।
ਤਤੋऽਵਿਦੂਰੇ ਰਾਮੇਣ ਸਮੀਯਾਯ ਸ ਲਕ੍ष੍ਮਣਃ ॥ 15 ॥
ਵਿषਣ੍ਣਸ੍ਸੁਵਿषਣ੍ਣੇਨ ਦੁਃਖਿਤੋ ਦੁਃਖਭਾਗਿਨਾ ।
ਸਞ੍ਜਗਰ੍ਹੇऽਥ ਤਂ ਭ੍ਰਾਤਾ ਜ੍ਯੇष੍ਠੋ ਲਕ੍ष੍ਮਣਮਾਗਤਮ੍ ॥ 16 ॥
ਵਿਹਾਯ ਸੀਤਾਂ ਵਿਜਨੇ ਵਨੇ ਰਾਕ੍षਸਸੇਵਿਤੇ ।
ਗृਹੀਤ੍ਵਾ ਚ ਕਰਂ ਸਵ੍ਯਂ ਲਕ੍ष੍ਮਣਂ ਰਘੁਨਨ੍ਦਨਃ ॥ 17 ॥
ਉਵਾਚ ਮਧੁਰੋਦਰ੍ਕਮਿਦਂ ਪਰੁषਮਾਰ੍ਤਿਮਤ੍ ।
ਅਹੋ ਲਕ੍ष੍ਮਣ ਗਰ੍ਹ੍ਯਂ ਤੇ ਕृਤਂ ਯਸ੍ਤ੍ਵਂ ਵਿਹਾਯ ਤਾਮ੍ ॥ 18 ॥
ਸੀਤਾਮਿਹਾऽਗਤਸ੍ਸੌਮ੍ਯ ਕਚ੍ਚਿਤ੍ਸ੍ਵਸ੍ਤਿ ਭਵੇਦਿਹ ।
ਨ ਮੇऽਸ੍ਤਿ ਸਂਸ਼ਯੋ ਵੀਰ ਸਰ੍ਵਥਾ ਜਨਕਾਤ੍ਮਜਾ ॥ 19 ॥
ਵਿਨष੍ਟਾ ਭਕ੍षਿਤਾ ਵਾਪਿ ਰਾਕ੍षਸੈਰ੍ਵਨਚਾਰਿਭਿਃ ।
ਅਸ਼ੁਭਾਨ੍ਯੇਵ ਭੂਯਿष੍ਠਂ ਯਥਾ ਪ੍ਰਾਦੁਰ੍ਭਵਨ੍ਤਿ ਮੇ ॥ 20 ॥
ਅਪਿ ਲਕ੍ष੍ਮਣ ਸੀਤਾਯਾਸ੍ਸਾਮਗ੍ਰ੍ਯਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੁਯਾਵਹੇ ।
ਜੀਵਨ੍ਤ੍ਯਾਃ ਪੁਰੁषਵ੍ਯਾਘ੍ਰ ਸੁਤਾਯਾ ਜਨਕਸ੍ਯ ਵੈ ॥ 21 ॥
ਯਥਾ ਵੈ ਮृਗਸਙ੍ਘਾਸ਼੍ਚ ਗੋਮਾਯੁਸ਼੍ਚੈਵ ਭੈਰਵਮ੍ ।
ਵਾਸ਼੍ਯਨ੍ਤੇ ਸ਼ਕੁਨਾਸ਼੍ਚਾਪਿ ਪ੍ਰਦੀਪ੍ਤਾਮਭਿਤੋ ਦਿਸ਼ਮ੍ ॥ 22 ॥
ਅਪਿ ਸ੍ਵਸ੍ਤਿ ਭਵੇਤ੍ਤਸ੍ਯਾ ਰਾਜਪੁਤ੍ਰ੍ਯਾ ਮਹਾਬਲ ।
ਇਦਂ ਹਿ ਰਕ੍षੋ ਮृਗਸਨ੍ਨਿਕਾਸ਼ਂ ਪ੍ਰਲੋਭ੍ਯ ਮਾਂ ਦੂਰਮਨੁਪ੍ਰਯਾਨ੍ਤਮ੍ ।
ਹਤਂ ਕਥਞ੍ਚਿਨ੍ਮਹਤਾ ਸ਼੍ਰਮੇਣ ਸ ਰਾਕ੍षਸੋऽਭੂਨ੍ਮ੍ਰਿਯਮਾਣ ਏਵ ॥ 23 ॥
ਮਨਸ਼੍ਚ ਮੇ ਦੀਨਮਿਹਾਪ੍ਰਹृष੍ਟਂ ਚਕ੍षੁਸ਼੍ਚ ਸਵ੍ਯਂ ਕੁਰੁਤੇ ਵਿਕਾਰਮ੍ ।
ਅਸਂਸ਼ਯਂ ਲਕ੍ष੍ਮਣ ਨਾਸ੍ਤਿ ਸੀਤਾ ਹृਤਾ ਮृਤਾ ਵਾ ਪਥਿ ਵਰ੍ਤਤੇ ਵਾ ॥ 24 ॥
ਇਤ੍ਯਾਰ੍षੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਰਾਮਾਯਣੇ ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਆਦਿਕਾਵ੍ਯੇ ਅਰਣ੍ਯਕਾਣ੍ਡੇ ਸਪ੍ਤਪਞ੍ਚਾਸ਼ਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe araṇyakāṇḍam |
atha saptapañcāśassargaḥ |
rākṣasaṃ mṛgarūpeṇa carantaṃ kāmarūpiṇam |
nihatya rāmo mārīcaṃ tūrṇaṃ pathi nyavartata || 1 ||
tasya santvaramāṇasya draṣṭukāmasya maithilīm |
krūrasvano'tha gomāyurvinanādāsya pṛṣṭhataḥ || 2 ||
sa tasya svaramājñāya dāruṇaṃ romaharṣaṇam |
cintayāmāsa gomāyossvareṇa pariśaṅkitaḥ || 3 ||
aśubhaṃ bata manye'haṃ gomāyurvāśyate yathā |
svasti syādapi vaidehyā rākṣasairbhakṣaṇaṃ vinā || 4 ||
mārīcena tu vijñāya svaramālambya māmakam |
vikruṣṭaṃ mṛgarūpeṇa lakṣmaṇaśśṛṇuyādyadi || 5 ||
sa saumitrissvaraṃ śrutvā tāṃ ca hitvāca maithilīm |
tayeha prahitaḥ kṣipraṃ matsakāśamihaiṣyati || 6 ||
rākṣasaissahitairnūnaṃ sītāyā īpsito vadhaḥ |
kāñcanaśca mṛgo bhūtvā vyapanīyāśramāttu mām || 7 ||
dūraṃ nītvā tu mārīco rākṣaso'bhūccharā hataḥ |
hā lakṣmaṇa hato'smīti yadvākyaṃ vyājahāra ha || 8 ||
api svasti bhavettābhyāṃ rahitābhyāṃ mahāvane |
janasthānanimittaṃ hi kṛtavairo'smi rākṣasaiḥ || 9 ||
nimittāni ca ghorāṇi dṛśyante'dya bahūni ca |
ityevaṃ cintayanrāmaśśrutvā gomāyunissvanam || 10 ||
ātmanaścāpanayanānmṛgarūpeṇa rakṣasā |
ājagāma janasthānaṃ rāghavaḥ pariśaṅkitaḥ || 11 ||
taṃ dīnamanaso dīnamāsedurmṛgapakṣiṇaḥ |
savyaṃ kṛtvā mahātmānaṃ ghorāṃśca sasṛjussvarān || 12 ||
tāni dṛṣṭvā nimittāni mahāghorāṇi rāghavaḥ |
nyavartatātha tvarito javenāśramamātmanaḥ || 13 ||
sītāṃ sa tu varārohāṃ lakṣmaṇaṃ ca mahābalam |
ājagāma janasthānaṃ cintayanneva rāghavaḥ || 14 ||
tato lakṣmaṇamāyāntaṃ dadarśa vigataprabham |
tato'vidūre rāmeṇa samīyāya sa lakṣmaṇaḥ || 15 ||
viṣaṇṇassuviṣaṇṇena duḥkhito duḥkhabhāginā |
sañjagarhe'tha taṃ bhrātā jyeṣṭho lakṣmaṇamāgatam || 16 ||
vihāya sītāṃ vijane vane rākṣasasevite |
gṛhītvā ca karaṃ savyaṃ lakṣmaṇaṃ raghunandanaḥ || 17 ||
uvāca madhurodarkamidaṃ paruṣamārtimat |
aho lakṣmaṇa garhyaṃ te kṛtaṃ yastvaṃ vihāya tām || 18 ||
sītāmihā'gatassaumya kaccitsvasti bhavediha |
na me'sti saṃśayo vīra sarvathā janakātmajā || 19 ||
vinaṣṭā bhakṣitā vāpi rākṣasairvanacāribhiḥ |
aśubhānyeva bhūyiṣṭhaṃ yathā prādurbhavanti me || 20 ||
api lakṣmaṇa sītāyāssāmagryaṃ prāpnuyāvahe |
jīvantyāḥ puruṣavyāghra sutāyā janakasya vai || 21 ||
yathā vai mṛgasaṅghāśca gomāyuścaiva bhairavam |
vāśyante śakunāścāpi pradīptāmabhito diśam || 22 ||
api svasti bhavettasyā rājaputryā mahābala |
idaṃ hi rakṣo mṛgasannikāśaṃ pralobhya māṃ dūramanuprayāntam |
hataṃ kathañcinmahatā śrameṇa sa rākṣaso'bhūnmriyamāṇa eva || 23 ||
manaśca me dīnamihāprahṛṣṭaṃ cakṣuśca savyaṃ kurute vikāram |
asaṃśayaṃ lakṣmaṇa nāsti sītā hṛtā mṛtā vā pathi vartate vā || 24 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye araṇyakāṇḍe saptapañcāśassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे अरण्यकाण्डम् ।
अथ सप्तपञ्चाशस्सर्गः ।
राक्षसं मृगरूपेण चरन्तं कामरूपिणम् ।
निहत्य रामो मारीचं तूर्णं पथि न्यवर्तत ॥ 1 ॥
तस्य सन्त्वरमाणस्य द्रष्टुकामस्य मैथिलीम् ।
क्रूरस्वनोऽथ गोमायुर्विननादास्य पृष्ठतः ॥ 2 ॥
स तस्य स्वरमाज्ञाय दारुणं रोमहर्षणम् ।
चिन्तयामास गोमायोस्स्वरेण परिशङ्कितः ॥ 3 ॥
अशुभं बत मन्येऽहं गोमायुर्वाश्यते यथा ।
स्वस्ति स्यादपि वैदेह्या राक्षसैर्भक्षणं विना ॥ 4 ॥
मारीचेन तु विज्ञाय स्वरमालम्ब्य मामकम् ।
विक्रुष्टं मृगरूपेण लक्ष्मणश्शृणुयाद्यदि ॥ 5 ॥
स सौमित्रिस्स्वरं श्रुत्वा तां च हित्वाच मैथिलीम् ।
तयेह प्रहितः क्षिप्रं मत्सकाशमिहैष्यति ॥ 6 ॥
राक्षसैस्सहितैर्नूनं सीताया ईप्सितो वधः ।
काञ्चनश्च मृगो भूत्वा व्यपनीयाश्रमात्तु माम् ॥ 7 ॥
दूरं नीत्वा तु मारीचो राक्षसोऽभूच्छरा हतः ।
हा लक्ष्मण हतोऽस्मीति यद्वाक्यं व्याजहार ह ॥ 8 ॥
अपि स्वस्ति भवेत्ताभ्यां रहिताभ्यां महावने ।
जनस्थाननिमित्तं हि कृतवैरोऽस्मि राक्षसैः ॥ 9 ॥
निमित्तानि च घोराणि दृश्यन्तेऽद्य बहूनि च ।
इत्येवं चिन्तयन्रामश्श्रुत्वा गोमायुनिस्स्वनम् ॥ 10 ॥
आत्मनश्चापनयनान्मृगरूपेण रक्षसा ।
आजगाम जनस्थानं राघवः परिशङ्कितः ॥ 11 ॥
तं दीनमनसो दीनमासेदुर्मृगपक्षिणः ।
सव्यं कृत्वा महात्मानं घोरांश्च ससृजुस्स्वरान् ॥ 12 ॥
तानि दृष्ट्वा निमित्तानि महाघोराणि राघवः ।
न्यवर्तताथ त्वरितो जवेनाश्रममात्मनः ॥ 13 ॥
सीतां स तु वरारोहां लक्ष्मणं च महाबलम् ।
आजगाम जनस्थानं चिन्तयन्नेव राघवः ॥ 14 ॥
ततो लक्ष्मणमायान्तं ददर्श विगतप्रभम् ।
ततोऽविदूरे रामेण समीयाय स लक्ष्मणः ॥ 15 ॥
विषण्णस्सुविषण्णेन दुःखितो दुःखभागिना ।
सञ्जगर्हेऽथ तं भ्राता ज्येष्ठो लक्ष्मणमागतम् ॥ 16 ॥
विहाय सीतां विजने वने राक्षससेविते ।
गृहीत्वा च करं सव्यं लक्ष्मणं रघुनन्दनः ॥ 17 ॥
उवाच मधुरोदर्कमिदं परुषमार्तिमत् ।
अहो लक्ष्मण गर्ह्यं ते कृतं यस्त्वं विहाय ताम् ॥ 18 ॥
सीतामिहाऽगतस्सौम्य कच्चित्स्वस्ति भवेदिह ।
न मेऽस्ति संशयो वीर सर्वथा जनकात्मजा ॥ 19 ॥
विनष्टा भक्षिता वापि राक्षसैर्वनचारिभिः ।
अशुभान्येव भूयिष्ठं यथा प्रादुर्भवन्ति मे ॥ 20 ॥
अपि लक्ष्मण सीतायास्सामग्र्यं प्राप्नुयावहे ।
जीवन्त्याः पुरुषव्याघ्र सुताया जनकस्य वै ॥ 21 ॥
यथा वै मृगसङ्घाश्च गोमायुश्चैव भैरवम् ।
वाश्यन्ते शकुनाश्चापि प्रदीप्तामभितो दिशम् ॥ 22 ॥
अपि स्वस्ति भवेत्तस्या राजपुत्र्या महाबल ।
इदं हि रक्षो मृगसन्निकाशं प्रलोभ्य मां दूरमनुप्रयान्तम् ।
हतं कथञ्चिन्महता श्रमेण स राक्षसोऽभून्म्रियमाण एव ॥ 23 ॥
मनश्च मे दीनमिहाप्रहृष्टं चक्षुश्च सव्यं कुरुते विकारम् ।
असंशयं लक्ष्मण नास्ति सीता हृता मृता वा पथि वर्तते वा ॥ 24 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये अरण्यकाण्डे सप्तपञ्चाशस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe araṇyakāṇḍam |
atha saptapañcāśassargaḥ |
rākṣasaṃ mṛgarūpeṇa carantaṃ kāmarūpiṇam |
nihatya rāmo mārīcaṃ tūrṇaṃ pathi nyavartata || 1 ||
tasya santvaramāṇasya draṣṭukāmasya maithilīm |
krūrasvano'tha gomāyurvinanādāsya pṛṣṭhataḥ || 2 ||
sa tasya svaramājñāya dāruṇaṃ romaharṣaṇam |
cintayāmāsa gomāyossvareṇa pariśaṅkitaḥ || 3 ||
aśubhaṃ bata manye'haṃ gomāyurvāśyate yathā |
svasti syādapi vaidehyā rākṣasairbhakṣaṇaṃ vinā || 4 ||
mārīcena tu vijñāya svaramālambya māmakam |
vikruṣṭaṃ mṛgarūpeṇa lakṣmaṇaśśṛṇuyādyadi || 5 ||
sa saumitrissvaraṃ śrutvā tāṃ ca hitvāca maithilīm |
tayeha prahitaḥ kṣipraṃ matsakāśamihaiṣyati || 6 ||
rākṣasaissahitairnūnaṃ sītāyā īpsito vadhaḥ |
kāñcanaśca mṛgo bhūtvā vyapanīyāśramāttu mām || 7 ||
dūraṃ nītvā tu mārīco rākṣaso'bhūccharā hataḥ |
hā lakṣmaṇa hato'smīti yadvākyaṃ vyājahāra ha || 8 ||
api svasti bhavettābhyāṃ rahitābhyāṃ mahāvane |
janasthānanimittaṃ hi kṛtavairo'smi rākṣasaiḥ || 9 ||
nimittāni ca ghorāṇi dṛśyante'dya bahūni ca |
ityevaṃ cintayanrāmaśśrutvā gomāyunissvanam || 10 ||
ātmanaścāpanayanānmṛgarūpeṇa rakṣasā |
ājagāma janasthānaṃ rāghavaḥ pariśaṅkitaḥ || 11 ||
taṃ dīnamanaso dīnamāsedurmṛgapakṣiṇaḥ |
savyaṃ kṛtvā mahātmānaṃ ghorāṃśca sasṛjussvarān || 12 ||
tāni dṛṣṭvā nimittāni mahāghorāṇi rāghavaḥ |
nyavartatātha tvarito javenāśramamātmanaḥ || 13 ||
sītāṃ sa tu varārohāṃ lakṣmaṇaṃ ca mahābalam |
ājagāma janasthānaṃ cintayanneva rāghavaḥ || 14 ||
tato lakṣmaṇamāyāntaṃ dadarśa vigataprabham |
tato'vidūre rāmeṇa samīyāya sa lakṣmaṇaḥ || 15 ||
viṣaṇṇassuviṣaṇṇena duḥkhito duḥkhabhāginā |
sañjagarhe'tha taṃ bhrātā jyeṣṭho lakṣmaṇamāgatam || 16 ||
vihāya sītāṃ vijane vane rākṣasasevite |
gṛhītvā ca karaṃ savyaṃ lakṣmaṇaṃ raghunandanaḥ || 17 ||
uvāca madhurodarkamidaṃ paruṣamārtimat |
aho lakṣmaṇa garhyaṃ te kṛtaṃ yastvaṃ vihāya tām || 18 ||
sītāmihā'gatassaumya kaccitsvasti bhavediha |
na me'sti saṃśayo vīra sarvathā janakātmajā || 19 ||
vinaṣṭā bhakṣitā vāpi rākṣasairvanacāribhiḥ |
aśubhānyeva bhūyiṣṭhaṃ yathā prādurbhavanti me || 20 ||
api lakṣmaṇa sītāyāssāmagryaṃ prāpnuyāvahe |
jīvantyāḥ puruṣavyāghra sutāyā janakasya vai || 21 ||
yathā vai mṛgasaṅghāśca gomāyuścaiva bhairavam |
vāśyante śakunāścāpi pradīptāmabhito diśam || 22 ||
api svasti bhavettasyā rājaputryā mahābala |
idaṃ hi rakṣo mṛgasannikāśaṃ pralobhya māṃ dūramanuprayāntam |
hataṃ kathañcinmahatā śrameṇa sa rākṣaso'bhūnmriyamāṇa eva || 23 ||
manaśca me dīnamihāprahṛṣṭaṃ cakṣuśca savyaṃ kurute vikāram |
asaṃśayaṃ lakṣmaṇa nāsti sītā hṛtā mṛtā vā pathi vartate vā || 24 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye araṇyakāṇḍe saptapañcāśassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Gurmukhi script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.