(ਤੈ. ਸਂ. 1.4.6)
ਯ ਇ॒ਮਾ ਵਿਸ਼੍ਵਾ॒ ਭੁਵੑਨਾਨਿ॒ ਜੁਹ੍ਵ॒ਦृषਿ॒ਰ੍ਹੋਤਾੑ ਨਿष॒ਸਾਦਾੑ ਪਿ॒ਤਾ ਨਃੑ ।
1
ਸ ਆ॒ਸ਼ਿषਾ॒ ਦ੍ਰਵਿੑਣਮਿ॒ਚ੍ਛਮਾੑਨਃ ਪਰਮ॒ਚ੍ਛਦੋ॒ ਵਰ॒ ਆ ਵਿੑਵੇਸ਼ ॥ 1
ਵਿ॒ਸ਼੍ਵਕੑਰ੍ਮਾ॒ ਮਨੑਸਾ॒ ਯਦ੍ਵਿਹਾੑਯਾ ਧਾ॒ਤਾ ਵਿੑਧਾ॒ਤਾ ਪੑਰ॒ਮੋਤ ਸ॒ਨ੍ਦृਕ੍ ।
2
ਤੇषਾੑਮਿ॒ष੍ਟਾਨਿ॒ ਸਮਿ॒षਾ ਮੑਦਨ੍ਤਿ॒ ਯਤ੍ਰੑ ਸਪ੍ਤ॒ਰ੍षੀਨ੍ਪ॒ਰ ਏਕੑਮਾ॒ਹੁਃ ॥ 2
ਯੋ ਨਃੑ ਪਿ॒ਤਾ ਜੑਨਿ॒ਤਾ ਯੋ ਵਿੑਧਾ॒ਤਾ ਯੋ ਨਃੑ ਸ॒ਤੋ ਅ॒ਭ੍ਯਾ ਸਜ੍ਜ॒ਜਾਨੑ ।
3
ਯੋ ਦੇ॒ਵਾਨਾੑ-ਨ੍ਨਾਮ॒ਧਾ ਏਕੑ ਏ॒ਵ ਤਗ੍ਂ ਸੑਮ੍ਪ੍ਰ॒ਸ਼੍ਨਮ੍ਭੁਵੑਨਾ ਯਨ੍ਤ੍ਯ॒ਨ੍ਯਾ ॥ 3
ਤ ਆਯੑਜਨ੍ਤ॒ ਦ੍ਰਵਿੑਣ॒ਗ੍ਂ ਸਮੑਸ੍ਮਾ॒ ऋषੑਯਃ॒ ਪੂਰ੍ਵੇੑ ਜਰਿ॒ਤਾਰੋ॒ ਨ ਭੂ॒ਨਾ ।
4
ਅ॒ਸੂਰ੍ਤਾ॒ ਸੂਰ੍ਤਾ॒ ਰਜੑਸੋ ਵਿ॒ਮਾਨੇ॒ ਯੇ ਭੂ॒ਤਾਨਿੑ ਸ॒ਮਕृੑਣ੍ਵਨ੍ਨਿ॒ਮਾਨਿੑ ॥ 4
ਨ ਤਂ-ਵਿਁੑਦਾਥ॒ ਯ ਇ॒ਦ-ਞ੍ਜ॒ਜਾਨਾ॒ਨ੍ਯਦ੍ਯੁ॒ष੍ਮਾਕ॒ਮਨ੍ਤੑਰਮ੍ਭਵਾਤਿ ।
5
ਨੀ॒ਹਾ॒ਰੇਣ॒ ਪ੍ਰਾਵृੑਤਾ ਜਲ੍ਪ੍ਯਾੑ ਚਾਸੁ॒ਤृਪੑ ਉਕ੍ਥ॒ਸ਼ਾਸੑਸ਼੍ਚਰਨ੍ਤਿ ॥ 5
ਪ॒ਰੋ ਦਿ॒ਵਾ ਪ॒ਰ ਏ॒ਨਾ ਪृੑਥਿ॒ਵ੍ਯਾ ਪ॒ਰੋ ਦੇ॒ਵੇਭਿ॒ਰਸੁੑਰੈ॒ਰ੍ਗੁਹਾ॒ ਯਤ੍ ।
6
ਕਗ੍ਂ ਸ੍ਵਿ॒ਦ੍ਗਰ੍ਭੑ-ਮ੍ਪ੍ਰਥ॒ਮ-ਨ੍ਦੑਧ੍ਰ॒ ਆਪੋ॒ ਯਤ੍ਰੑ ਦੇ॒ਵਾ-ਸ੍ਸ॒ਮਗੑਚ੍ਛਨ੍ਤ॒ ਵਿਸ਼੍ਵੇ ॥ 6
ਤਮਿਦ੍ਗਰ੍ਭੑਮ੍ਪ੍ਰਥ॒ਮ-ਨ੍ਦੑਧ੍ਰ॒ ਆਪੋ॒ ਯਤ੍ਰੑ ਦੇ॒ਵਾ-ਸ੍ਸ॒ਮਗੑਚ੍ਛਨ੍ਤ॒ ਵਿਸ਼੍ਵੇੑ ।
7
ਅ॒ਜਸ੍ਯ॒ ਨਾਭਾ॒ਵਧ੍ਯੇਕ॒ਮਰ੍ਪਿੑਤਂ॒-ਯਁਸ੍ਮਿੑਨ੍ਨਿ॒ਦਂ-ਵਿਁਸ਼੍ਵ॒ਮ੍ਭੁਵਨ॒ਮਧਿੑ ਸ਼੍ਰਿ॒ਤਮ੍ ॥ 7
ਵਿ॒ਸ਼੍ਵਕੑਰ੍ਮਾ॒ ਹ੍ਯਜੑਨਿष੍ਟ ਦੇ॒ਵ ਆਦਿਦ੍ਗੑਨ੍ਧ॒ਰ੍ਵੋ ਅੑਭਵਦ੍ਦ੍ਵਿ॒ਤੀਯਃੑ ।
8
ਤृ॒ਤੀਯਃੑ ਪਿ॒ਤਾ ਜੑਨਿ॒ਤੌषੑਧੀਨਾਮ॒ਪਾ-ਙ੍ਗਰ੍ਭਂ॒-ਵ੍ਯਁੑਦਧਾਤ੍ਪੁਰੁ॒ਤ੍ਰਾ ॥ 8
ਚਕ੍षੁੑषਃ ਪਿ॒ਤਾ ਮਨੑਸਾ॒ ਹਿ ਧੀਰੋੑ ਘृ॒ਤਮੇੑਨੇ ਅਜਨ॒ਨ੍ਨਨ੍ਨੑਮਾਨੇ ।
9
ਯ॒ਦੇਦਨ੍ਤਾ॒ ਅਦੑਦृਗ੍ਂਹਨ੍ਤ॒ ਪੂਰ੍ਵ॒ ਆਦਿਦ੍ਦ੍ਯਾਵਾੑਪृਥਿ॒ਵੀ ਅੑਪ੍ਰਥੇਤਾਮ੍ ॥ 9
ਵਿ॒ਸ਼੍ਵਤੑਸ਼੍ਚਕ੍षੁਰੁ॒ਤ ਵਿ॒ਸ਼੍ਵਤੋੑਮੁਖੋ ਵਿ॒ਸ਼੍ਵਤੋੑਹਸ੍ਤ ਉ॒ਤ ਵਿ॒ਸ਼੍ਵਤੑਸ੍ਪਾਤ੍ ।
10
ਸਮ੍ਬਾ॒ਹੁਭ੍ਯਾ॒-ਨ੍ਨਮੑਤਿ॒ ਸਮ੍ਪਤੑਤ੍ਰੈ॒ਰ੍ਦ੍ਯਾਵਾੑਪृਥਿ॒ਵੀ ਜ॒ਨਯੑਨ੍ਦੇ॒ਵ ਏਕਃੑ ॥ 10
ਕਿਗ੍ਂ ਸ੍ਵਿੑਦਾਸੀਦਧਿ॒ष੍ਠਾਨੑਮਾ॒ਰਮ੍ਭੑਣ-ਙ੍ਕਤ॒ਮਤ੍ਸ੍ਵਿ॒ਤ੍ਕਿਮਾੑਸੀਤ੍ ।
11
ਯਦੀ॒ ਭੂਮਿੑ-ਞ੍ਜ॒ਨਯੑਨ੍ਵਿ॒ਸ਼੍ਵਕੑਰ੍ਮਾ॒ ਵਿ ਦ੍ਯਾਮੌਰ੍ਣੋੑਨ੍ਮਹਿ॒ਨਾ ਵਿ॒ਸ਼੍ਵਚੑਕ੍षਾਃ ॥ 11
ਕਿਗ੍ਂ ਸ੍ਵਿ॒ਦ੍ਵਨ॒-ਙ੍ਕ ਉ॒ ਸ ਵृ॒ਕ੍ष ਆੑਸੀ॒ਦ੍ਯਤੋ॒ ਦ੍ਯਾਵਾੑਪृਥਿ॒ਵੀ ਨਿੑष੍ਟਤ॒ਕ੍षੁਃ ।
12
ਮਨੀੑषਿਣੋ॒ ਮਨੑਸਾ ਪृ॒ਚ੍ਛਤੇਦੁ॒ ਤਦ੍ਯਦ॒ਧ੍ਯਤਿੑष੍ਠ॒ਦ੍ਭੁਵੑਨਾਨਿ ਧਾ॒ਰਯਨ੍ੑ ॥ 12
ਯਾ ਤੇ॒ ਧਾਮਾੑਨਿ ਪਰ॒ਮਾਣਿ॒ ਯਾਵ॒ਮਾ ਯਾ ਮੑਧ੍ਯ॒ਮਾ ਵਿੑਸ਼੍ਵਕਰ੍ਮਨ੍ਨੁ॒ਤੇਮਾ ।
13
ਸ਼ਿਕ੍षਾ॒ ਸਖਿੑਭ੍ਯੋ ਹ॒ਵਿषਿੑ ਸ੍ਵਧਾਵ-ਸ੍ਸ੍ਵ॒ਯਂ-ਯਁੑਜਸ੍ਵ ਤ॒ਨੁਵੑ-ਞ੍ਜੁषਾ॒ਣਃ ॥ 13
ਵਾ॒ਚਸ੍ਪਤਿਂੑ-ਵਿਁ॒ਸ਼੍ਵਕੑਰ੍ਮਾਣਮੂ॒ਤਯੇੑ ਮਨੋ॒ਯੁਜਂ॒-ਵਾਁਜੇੑ ਅ॒ਦ੍ਯਾ ਹੁੑਵੇਮ ।
14
ਸ ਨੋ॒ ਨੇਦਿੑष੍ਠਾ॒ ਹਵੑਨਾਨਿ ਜੋषਤੇ ਵਿ॒ਸ਼੍ਵਸ਼ੑਮ੍ਭੂ॒ਰਵੑਸੇ ਸਾ॒ਧੁਕੑਰ੍ਮਾ ॥ 14
ਵਿਸ਼੍ਵੑਕਰ੍ਮਨ੍ਹ॒ਵਿषਾੑ ਵਾਵृਧਾ॒ਨ-ਸ੍ਸ੍ਵ॒ਯਂ-ਯਁੑਜਸ੍ਵ ਤ॒ਨੁਵੑ-ਞ੍ਜੁषਾ॒ਣਃ ।
15
ਮੁਹ੍ਯੑਨ੍ਤ੍ਵ॒ਨ੍ਯੇ ਅ॒ਭਿਤਃੑ ਸ॒ਪਤ੍ਨਾੑ ਇ॒ਹਾਸ੍ਮਾਕੑਮ੍ਮ॒ਘਵਾੑ ਸੂ॒ਰਿਰੑਸ੍ਤੁ ॥ 15
ਵਿਸ਼੍ਵੑਕਰ੍ਮਨ੍ਹ॒ਵਿषਾ ਵਰ੍ਧੑਨੇਨ ਤ੍ਰਾ॒ਤਾਰ॒ਮਿਨ੍ਦ੍ਰੑਮਕृਣੋਰਵ॒ਧ੍ਯਮ੍ ।
16
ਤਸ੍ਮੈ॒ ਵਿਸ਼॒-ਸ੍ਸਮੑਨਮਨ੍ਤ ਪੂ॒ਰ੍ਵੀਰ॒ਯਮੁ॒ਗ੍ਰੋ ਵਿੑਹ॒ਵ੍ਯੋੑ ਯਥਾਸੑਤ੍ ॥ 16
ਸ॒ਮੁ॒ਦ੍ਰਾਯੑ ਵ॒ਯੁਨਾੑਯ॒ ਸਿਨ੍ਧੂੑਨਾ॒ਮ੍ਪਤੑਯੇ॒ ਨਮਃੑ ।
ਨ॒ਦੀਨਾ॒ਗ੍ਂ ਸਰ੍ਵਾੑਸਾਮ੍ਪਿ॒ਤ੍ਰੇ ਜੁੑਹੁ॒ਤਾ
ਵਿ॒ਸ਼੍ਵਕੑਰ੍ਮਣੇ॒ ਵਿਸ਼੍ਵਾਹਾਮੑਰ੍ਤ੍ਯਗ੍ਂ ਹ॒ਵਿਃ ।
Roman (IAST) Transliteration
(tai. saṃ. 1.4.6)
ya i॒mā viśvā॒ bhuva̭nāni॒ juhva॒dṛṣi॒rhotā̭ niṣa॒sādā̭ pi॒tā naḥ̭ |
sa ā॒śiṣā॒ dravi̭ṇami॒cchamā̭naḥ parama॒cchado॒ vara॒ ā vi̭veśa || 1
vi॒śvaka̭rmā॒ mana̭sā॒ yadvihā̭yā dhā॒tā vi̭dhā॒tā pa̭ra॒mota sa॒ndṛk |
teṣā̭mi॒ṣṭāni॒ sami॒ṣā ma̭danti॒ yatra̭ sapta॒rṣīnpa॒ra eka̭mā॒huḥ || 2
yo naḥ̭ pi॒tā ja̭ni॒tā yo vi̭dhā॒tā yo naḥ̭ sa॒to a॒bhyā sajja॒jāna̭ |
yo de॒vānā̭-nnāma॒dhā eka̭ e॒va tagṃ sa̭mpra॒śnambhuva̭nā yantya॒nyā || 3
ta āya̭janta॒ dravi̭ṇa॒gṃ sama̭smā॒ ṛṣa̭yaḥ॒ pūrvḙ jari॒tāro॒ na bhū॒nā |
a॒sūrtā॒ sūrtā॒ raja̭so vi॒māne॒ ye bhū॒tāni̭ sa॒makṛ̭ṇvanni॒māni̭ || 4
na taṃ-vi~̭dātha॒ ya i॒da-ñja॒jānā॒nyadyu॒ṣmāka॒manta̭rambhavāti |
nī॒hā॒reṇa॒ prāvṛ̭tā jalpyā̭ cāsu॒tṛpa̭ uktha॒śāsa̭ścaranti || 5
pa॒ro di॒vā pa॒ra e॒nā pṛ̭thi॒vyā pa॒ro de॒vebhi॒rasṷrai॒rguhā॒ yat |
kagṃ svi॒dgarbha̭-mpratha॒ma-nda̭dhra॒ āpo॒ yatra̭ de॒vā-ssa॒maga̭cchanta॒ viśve || 6
tamidgarbha̭mpratha॒ma-nda̭dhra॒ āpo॒ yatra̭ de॒vā-ssa॒maga̭cchanta॒ viśvḙ |
a॒jasya॒ nābhā॒vadhyeka॒marpi̭taṃ॒-ya~smi̭nni॒daṃ-vi~śva॒mbhuvana॒madhi̭ śri॒tam || 7
vi॒śvaka̭rmā॒ hyaja̭niṣṭa de॒va ādidga̭ndha॒rvo a̭bhavaddvi॒tīyaḥ̭ |
tṛ॒tīyaḥ̭ pi॒tā ja̭ni॒tauṣa̭dhīnāma॒pā-ṅgarbhaṃ॒-vya~̭dadhātpuru॒trā || 8
cakṣṷṣaḥ pi॒tā mana̭sā॒ hi dhīro̭ ghṛ॒tamḙne ajana॒nnanna̭māne |
ya॒dedantā॒ ada̭dṛgṃhanta॒ pūrva॒ ādiddyāvā̭pṛthi॒vī a̭prathetām || 9
vi॒śvata̭ścakṣuru॒ta vi॒śvato̭mukho vi॒śvato̭hasta u॒ta vi॒śvata̭spāt |
sambā॒hubhyā॒-nnama̭ti॒ sampata̭trai॒rdyāvā̭pṛthi॒vī ja॒naya̭nde॒va ekaḥ̭ || 10
kigṃ svi̭dāsīdadhi॒ṣṭhāna̭mā॒rambha̭ṇa-ṅkata॒matsvi॒tkimā̭sīt |
yadī॒ bhūmi̭-ñja॒naya̭nvi॒śvaka̭rmā॒ vi dyāmaurṇo̭nmahi॒nā vi॒śvaca̭kṣāḥ || 11
kigṃ svi॒dvana॒-ṅka u॒ sa vṛ॒kṣa ā̭sī॒dyato॒ dyāvā̭pṛthi॒vī ni̭ṣṭata॒kṣuḥ |
manī̭ṣiṇo॒ mana̭sā pṛ॒cchatedu॒ tadyada॒dhyati̭ṣṭha॒dbhuva̭nāni dhā॒rayaṋ || 12
yā te॒ dhāmā̭ni para॒māṇi॒ yāva॒mā yā ma̭dhya॒mā vi̭śvakarmannu॒temā |
śikṣā॒ sakhi̭bhyo ha॒viṣi̭ svadhāva-ssva॒yaṃ-ya~̭jasva ta॒nuva̭-ñjuṣā॒ṇaḥ || 13
vā॒caspatiṃ̭-vi~॒śvaka̭rmāṇamū॒tayḙ mano॒yujaṃ॒-vā~jḙ a॒dyā hṷvema |
sa no॒ nedi̭ṣṭhā॒ hava̭nāni joṣate vi॒śvaśa̭mbhū॒rava̭se sā॒dhuka̭rmā || 14
viśva̭karmanha॒viṣā̭ vāvṛdhā॒na-ssva॒yaṃ-ya~̭jasva ta॒nuva̭-ñjuṣā॒ṇaḥ |
muhya̭ntva॒nye a॒bhitaḥ̭ sa॒patnā̭ i॒hāsmāka̭mma॒ghavā̭ sū॒rira̭stu || 15
viśva̭karmanha॒viṣā vardha̭nena trā॒tāra॒mindra̭makṛṇorava॒dhyam |
tasmai॒ viśa॒-ssama̭namanta pū॒rvīra॒yamu॒gro vi̭ha॒vyo̭ yathāsa̭t || 16
sa॒mu॒drāya̭ va॒yunā̭ya॒ sindhṷ̄nā॒mpata̭ye॒ namaḥ̭ |
na॒dīnā॒gṃ sarvā̭sāmpi॒tre jṷhu॒tā
vi॒śvaka̭rmaṇe॒ viśvāhāma̭rtyagṃ ha॒viḥ |
Sanskrit — Devanagari (original)
(तै. सं. 1.4.6)
य इ॒मा विश्वा॒ भुव॑नानि॒ जुह्व॒दृषि॒र्होता॑ निष॒सादा॑ पि॒ता नः॑ ।
स आ॒शिषा॒ द्रवि॑णमि॒च्छमा॑नः परम॒च्छदो॒ वर॒ आ वि॑वेश ॥ 1
वि॒श्वक॑र्मा॒ मन॑सा॒ यद्विहा॑या धा॒ता वि॑धा॒ता प॑र॒मोत स॒न्दृक् ।
तेषा॑मि॒ष्टानि॒ समि॒षा म॑दन्ति॒ यत्र॑ सप्त॒र्षीन्प॒र एक॑मा॒हुः ॥ 2
यो नः॑ पि॒ता ज॑नि॒ता यो वि॑धा॒ता यो नः॑ स॒तो अ॒भ्या सज्ज॒जान॑ ।
यो दे॒वाना॑-न्नाम॒धा एक॑ ए॒व तग्ं स॑म्प्र॒श्नम्भुव॑ना यन्त्य॒न्या ॥ 3
त आय॑जन्त॒ द्रवि॑ण॒ग्ं सम॑स्मा॒ ऋष॑यः॒ पूर्वे॑ जरि॒तारो॒ न भू॒ना ।
अ॒सूर्ता॒ सूर्ता॒ रज॑सो वि॒माने॒ ये भू॒तानि॑ स॒मकृ॑ण्वन्नि॒मानि॑ ॥ 4
न तं-विँ॑दाथ॒ य इ॒द-ञ्ज॒जाना॒न्यद्यु॒ष्माक॒मन्त॑रम्भवाति ।
नी॒हा॒रेण॒ प्रावृ॑ता जल्प्या॑ चासु॒तृप॑ उक्थ॒शास॑श्चरन्ति ॥ 5
प॒रो दि॒वा प॒र ए॒ना पृ॑थि॒व्या प॒रो दे॒वेभि॒रसु॑रै॒र्गुहा॒ यत् ।
कग्ं स्वि॒द्गर्भ॑-म्प्रथ॒म-न्द॑ध्र॒ आपो॒ यत्र॑ दे॒वा-स्स॒मग॑च्छन्त॒ विश्वे ॥ 6
तमिद्गर्भ॑म्प्रथ॒म-न्द॑ध्र॒ आपो॒ यत्र॑ दे॒वा-स्स॒मग॑च्छन्त॒ विश्वे॑ ।
अ॒जस्य॒ नाभा॒वध्येक॒मर्पि॑तं॒-यँस्मि॑न्नि॒दं-विँश्व॒म्भुवन॒मधि॑ श्रि॒तम् ॥ 7
वि॒श्वक॑र्मा॒ ह्यज॑निष्ट दे॒व आदिद्ग॑न्ध॒र्वो अ॑भवद्द्वि॒तीयः॑ ।
तृ॒तीयः॑ पि॒ता ज॑नि॒तौष॑धीनाम॒पा-ङ्गर्भं॒-व्यँ॑दधात्पुरु॒त्रा ॥ 8
चक्षु॑षः पि॒ता मन॑सा॒ हि धीरो॑ घृ॒तमे॑ने अजन॒न्नन्न॑माने ।
य॒देदन्ता॒ अद॑दृग्ंहन्त॒ पूर्व॒ आदिद्द्यावा॑पृथि॒वी अ॑प्रथेताम् ॥ 9
वि॒श्वत॑श्चक्षुरु॒त वि॒श्वतो॑मुखो वि॒श्वतो॑हस्त उ॒त वि॒श्वत॑स्पात् ।
सम्बा॒हुभ्या॒-न्नम॑ति॒ सम्पत॑त्रै॒र्द्यावा॑पृथि॒वी ज॒नय॑न्दे॒व एकः॑ ॥ 10
किग्ं स्वि॑दासीदधि॒ष्ठान॑मा॒रम्भ॑ण-ङ्कत॒मत्स्वि॒त्किमा॑सीत् ।
यदी॒ भूमि॑-ञ्ज॒नय॑न्वि॒श्वक॑र्मा॒ वि द्यामौर्णो॑न्महि॒ना वि॒श्वच॑क्षाः ॥ 11
किग्ं स्वि॒द्वन॒-ङ्क उ॒ स वृ॒क्ष आ॑सी॒द्यतो॒ द्यावा॑पृथि॒वी नि॑ष्टत॒क्षुः ।
मनी॑षिणो॒ मन॑सा पृ॒च्छतेदु॒ तद्यद॒ध्यति॑ष्ठ॒द्भुव॑नानि धा॒रयन्॑ ॥ 12
या ते॒ धामा॑नि पर॒माणि॒ याव॒मा या म॑ध्य॒मा वि॑श्वकर्मन्नु॒तेमा ।
शिक्षा॒ सखि॑भ्यो ह॒विषि॑ स्वधाव-स्स्व॒यं-यँ॑जस्व त॒नुव॑-ञ्जुषा॒णः ॥ 13
वा॒चस्पतिं॑-विँ॒श्वक॑र्माणमू॒तये॑ मनो॒युजं॒-वाँजे॑ अ॒द्या हु॑वेम ।
स नो॒ नेदि॑ष्ठा॒ हव॑नानि जोषते वि॒श्वश॑म्भू॒रव॑से सा॒धुक॑र्मा ॥ 14
विश्व॑कर्मन्ह॒विषा॑ वावृधा॒न-स्स्व॒यं-यँ॑जस्व त॒नुव॑-ञ्जुषा॒णः ।
मुह्य॑न्त्व॒न्ये अ॒भितः॑ स॒पत्ना॑ इ॒हास्माक॑म्म॒घवा॑ सू॒रिर॑स्तु ॥ 15
विश्व॑कर्मन्ह॒विषा वर्ध॑नेन त्रा॒तार॒मिन्द्र॑मकृणोरव॒ध्यम् ।
तस्मै॒ विश॒-स्सम॑नमन्त पू॒र्वीर॒यमु॒ग्रो वि॑ह॒व्यो॑ यथास॑त् ॥ 16
स॒मु॒द्राय॑ व॒युना॑य॒ सिन्धू॑ना॒म्पत॑ये॒ नमः॑ ।
न॒दीना॒ग्ं सर्वा॑साम्पि॒त्रे जु॑हु॒ता
वि॒श्वक॑र्मणे॒ विश्वाहाम॑र्त्यग्ं ह॒विः ।
(tai. saṃ. 1.4.6)
ya i॒mā viśvā॒ bhuva̭nāni॒ juhva॒dṛṣi॒rhotā̭ niṣa॒sādā̭ pi॒tā naḥ̭ |
sa ā॒śiṣā॒ dravi̭ṇami॒cchamā̭naḥ parama॒cchado॒ vara॒ ā vi̭veśa || 1
vi॒śvaka̭rmā॒ mana̭sā॒ yadvihā̭yā dhā॒tā vi̭dhā॒tā pa̭ra॒mota sa॒ndṛk |
teṣā̭mi॒ṣṭāni॒ sami॒ṣā ma̭danti॒ yatra̭ sapta॒rṣīnpa॒ra eka̭mā॒huḥ || 2
yo naḥ̭ pi॒tā ja̭ni॒tā yo vi̭dhā॒tā yo naḥ̭ sa॒to a॒bhyā sajja॒jāna̭ |
yo de॒vānā̭-nnāma॒dhā eka̭ e॒va tagṃ sa̭mpra॒śnambhuva̭nā yantya॒nyā || 3
ta āya̭janta॒ dravi̭ṇa॒gṃ sama̭smā॒ ṛṣa̭yaḥ॒ pūrvḙ jari॒tāro॒ na bhū॒nā |
a॒sūrtā॒ sūrtā॒ raja̭so vi॒māne॒ ye bhū॒tāni̭ sa॒makṛ̭ṇvanni॒māni̭ || 4
na taṃ-vi~̭dātha॒ ya i॒da-ñja॒jānā॒nyadyu॒ṣmāka॒manta̭rambhavāti |
nī॒hā॒reṇa॒ prāvṛ̭tā jalpyā̭ cāsu॒tṛpa̭ uktha॒śāsa̭ścaranti || 5
pa॒ro di॒vā pa॒ra e॒nā pṛ̭thi॒vyā pa॒ro de॒vebhi॒rasṷrai॒rguhā॒ yat |
kagṃ svi॒dgarbha̭-mpratha॒ma-nda̭dhra॒ āpo॒ yatra̭ de॒vā-ssa॒maga̭cchanta॒ viśve || 6
tamidgarbha̭mpratha॒ma-nda̭dhra॒ āpo॒ yatra̭ de॒vā-ssa॒maga̭cchanta॒ viśvḙ |
a॒jasya॒ nābhā॒vadhyeka॒marpi̭taṃ॒-ya~smi̭nni॒daṃ-vi~śva॒mbhuvana॒madhi̭ śri॒tam || 7
vi॒śvaka̭rmā॒ hyaja̭niṣṭa de॒va ādidga̭ndha॒rvo a̭bhavaddvi॒tīyaḥ̭ |
tṛ॒tīyaḥ̭ pi॒tā ja̭ni॒tauṣa̭dhīnāma॒pā-ṅgarbhaṃ॒-vya~̭dadhātpuru॒trā || 8
cakṣṷṣaḥ pi॒tā mana̭sā॒ hi dhīro̭ ghṛ॒tamḙne ajana॒nnanna̭māne |
ya॒dedantā॒ ada̭dṛgṃhanta॒ pūrva॒ ādiddyāvā̭pṛthi॒vī a̭prathetām || 9
vi॒śvata̭ścakṣuru॒ta vi॒śvato̭mukho vi॒śvato̭hasta u॒ta vi॒śvata̭spāt |
sambā॒hubhyā॒-nnama̭ti॒ sampata̭trai॒rdyāvā̭pṛthi॒vī ja॒naya̭nde॒va ekaḥ̭ || 10
kigṃ svi̭dāsīdadhi॒ṣṭhāna̭mā॒rambha̭ṇa-ṅkata॒matsvi॒tkimā̭sīt |
yadī॒ bhūmi̭-ñja॒naya̭nvi॒śvaka̭rmā॒ vi dyāmaurṇo̭nmahi॒nā vi॒śvaca̭kṣāḥ || 11
kigṃ svi॒dvana॒-ṅka u॒ sa vṛ॒kṣa ā̭sī॒dyato॒ dyāvā̭pṛthi॒vī ni̭ṣṭata॒kṣuḥ |
manī̭ṣiṇo॒ mana̭sā pṛ॒cchatedu॒ tadyada॒dhyati̭ṣṭha॒dbhuva̭nāni dhā॒rayaṋ || 12
yā te॒ dhāmā̭ni para॒māṇi॒ yāva॒mā yā ma̭dhya॒mā vi̭śvakarmannu॒temā |
śikṣā॒ sakhi̭bhyo ha॒viṣi̭ svadhāva-ssva॒yaṃ-ya~̭jasva ta॒nuva̭-ñjuṣā॒ṇaḥ || 13
vā॒caspatiṃ̭-vi~॒śvaka̭rmāṇamū॒tayḙ mano॒yujaṃ॒-vā~jḙ a॒dyā hṷvema |
sa no॒ nedi̭ṣṭhā॒ hava̭nāni joṣate vi॒śvaśa̭mbhū॒rava̭se sā॒dhuka̭rmā || 14
viśva̭karmanha॒viṣā̭ vāvṛdhā॒na-ssva॒yaṃ-ya~̭jasva ta॒nuva̭-ñjuṣā॒ṇaḥ |
muhya̭ntva॒nye a॒bhitaḥ̭ sa॒patnā̭ i॒hāsmāka̭mma॒ghavā̭ sū॒rira̭stu || 15
viśva̭karmanha॒viṣā vardha̭nena trā॒tāra॒mindra̭makṛṇorava॒dhyam |
tasmai॒ viśa॒-ssama̭namanta pū॒rvīra॒yamu॒gro vi̭ha॒vyo̭ yathāsa̭t || 16
sa॒mu॒drāya̭ va॒yunā̭ya॒ sindhṷ̄nā॒mpata̭ye॒ namaḥ̭ |
na॒dīnā॒gṃ sarvā̭sāmpi॒tre jṷhu॒tā
vi॒śvaka̭rmaṇe॒ viśvāhāma̭rtyagṃ ha॒viḥ |
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Gurmukhi script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.