ਨਿਰ੍ਵਾਣ ਦਸ਼ਕਂ

Nirvana Dashakam

✍️ Adi Shankaracharya 🖋️ Gurmukhi script
📄 Download PDF
ਨ ਭੂਮਿਰ੍ਨ ਤੋਯਂ ਨ ਤੇਜੋ ਨ ਵਾਯੁਃ
ਨ ਖਂ ਨੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਵਾ ਨ ਤੇषਾਂ ਸਮੂਹਃ
ਅਨੇਕਾਨ੍ਤਿਕਤ੍ਵਾਤ੍ਸੁषੁਪ੍ਤ੍ਯੇਕਸਿਦ੍ਧਃ
ਤਦੇਕੋऽਵਸ਼ਿष੍ਟਃ ਸ਼ਿਵਃ ਕੇਵਲੋऽਹਮ੍ ॥ 1 ॥
ਨ ਵਰ੍ਣਾ ਨ ਵਰ੍ਣਾਸ਼੍ਰਮਾਚਾਰਧਰ੍ਮਾ
ਨ ਮੇ ਧਾਰਣਾਧ੍ਯਾਨਯੋਗਾਦਯੋਪਿ
ਅਨਾਤ੍ਮਾਸ਼੍ਰਯਾਹਂ ਮਮਾਧ੍ਯਾਸਹਾਨਾ-
ਤਦੇਕੋऽਵਸ਼ਿष੍ਟਃ ਸ਼ਿਵਃ ਕੇਵਲੋऽਹਮ੍ ॥ 2 ॥
ਨ ਮਾਤਾ ਪਿਤਾ ਵਾ ਨ ਦੇਵਾ ਨ ਲੋਕਾ
ਨ ਵੇਦਾ ਨ ਯਜ੍ਞਾ ਨ ਤੀਰ੍ਥ ਬ੍ਰੁਵਨ੍ਤਿ
ਸੁषੁਪ੍ਤੌ ਨਿਰਸ੍ਤਾਤਿਸ਼ੂਨ੍ਯਾਤ੍ਮਕਤ੍ਵਾ-
ਤਦੇਕੋऽਵਸ਼ਿष੍ਟਃ ਸ਼ਿਵਃ ਕੇਵਲੋऽਹਮ੍ ॥ 3 ॥
ਨ ਸਾਙ੍ਖ੍ਯਂ ਨ ਸ਼ੈਵਂ ਨ ਤਤ੍ਪਾਞ੍ਚਰਾਤ੍ਰਂ
ਨ ਜੈਨਂ ਨ ਮੀਮਾਂਸਕਾਦੇਰ੍ਮਤਂ ਵਾ
ਵਿਸ਼ਿष੍ਟਾਨੁਭੂਤ੍ਯਾ ਵਿਸ਼ੁਦ੍ਧਾਤ੍ਮਕਤ੍ਵਾ-
ਤਦੇਕੋऽਵਸ਼ਿष੍ਟਃ ਸ਼ਿਵਃ ਕੇਵਲੋऽਹਮ੍ ॥ 4 ॥
ਨ ਚੋਰ੍ਧ੍ਵਂ ਨ ਚਾਧੋ ਨ ਚਾਨ੍ਤਰ੍ਨ ਬਾਹ੍ਯਂ
ਨ ਮਧ੍ਯਂ ਨ ਤਿਰ੍ਯਨ੍ਨ ਪੂਰ੍ਵਾऽਪਰਾ ਦਿਕ੍
ਵਿਯਦ੍ਵ੍ਯਾਪਕਤ੍ਵਾਦਖਣ੍ਡੈਕਰੂਪਃ
ਤਦੇਕੋऽਵਸ਼ਿष੍ਟਃ ਸ਼ਿਵਃ ਕੇਵਲੋऽਹਮ੍ ॥ 5 ॥
ਨ ਸ਼ੁਕ੍ਲਂ ਨ ਕृष੍ਣਂ ਨ ਰਕ੍ਤਂ ਨ ਪੀਤਂ
ਨ ਕੁਬ੍ਜਂ ਨ ਪੀਨਂ ਨ ਹ੍ਰਸ੍ਵਂ ਨ ਦੀਰ੍ਘਂ
ਅਰੂਪਂ ਤਥਾ ਜ੍ਯੋਤਿਰਾਕਾਰਕਤ੍ਵਾ-
ਤਦੇਕੋऽਵਸ਼ਿष੍ਟਃ ਸ਼ਿਵਃ ਕੇਵਲੋऽਹਮ੍ ॥ 6 ॥
ਨ ਸ਼ਾਸ੍ਤਾ ਨ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਂ ਨ ਸ਼ਿष੍ਯੋ ਨ ਸ਼ਿਕ੍षਾ
ਨ ਚ ਤ੍ਵਂ ਨ ਚਾਹਂ ਨ ਚਾਯਂ ਪ੍ਰਪਞ੍ਚਃ
ਸ੍ਵਰੂਪਾਵਬੋਧੀ ਵਿਕਲ੍ਪਾਸਹਿष੍ਣੁਃ
ਤਦੇਕੋऽਵਸ਼ਿष੍ਟਃ ਸ਼ਿਵਃ ਕੇਵਲੋऽਹਮ੍ ॥ 7 ॥
ਨ ਜਾਗ੍ਰਨ੍ਨ ਮੇ ਸ੍ਵਪ੍ਨਕੋ ਵਾ ਸੁषੁਪ੍ਤਿਃ
ਨ ਵਿਸ਼੍ਵੋ ਨ ਵਾ ਤੈਜਸਃ ਪਾਜ੍ਞਕੋ ਵਾ
ਅਵਿਦ੍ਯਾਤ੍ਮਕਤ੍ਵਾਤ੍ਤ੍ਰਯਾਣਂ ਤੁਰੀਯਃ
ਤਦੇਕੋऽਵਸ਼ਿष੍ਟਃ ਸ਼ਿਵਃ ਕੇਵਲੋऽਹਮ੍ ॥ 8 ॥
ਅਪਿ ਵ੍ਯਾਪਕਤ੍ਵਾਦ੍ਧਿਤਤ੍ਵਪ੍ਰਯੋਗਾ-
ਤ੍ਸ੍ਵਤਃ ਸਿਦ੍ਧਭਾਵਾਦਨਨ੍ਯਾਸ਼੍ਰਯਤ੍ਵਾਤ੍
ਜਗਤ੍ਤੁਚ੍ਛਮੇਤਤ੍ਸਮਸ੍ਤਂ ਤਦਨ੍ਯ-
ਤਦੇਕੋऽਵਸ਼ਿष੍ਟਃ ਸ਼ਿਵਃ ਕੇਵਲੋऽਹਮ੍ ॥ 9 ॥
ਨ ਚੈਕਂ ਤਦਨ੍ਯਦ੍ਦ੍ਵਿਤੀਯਂ ਕੁਤਃ ਸ੍ਯਾਤ੍
ਨ ਕੇਵਲਤ੍ਵਂ ਨ ਚਾਕੇਵਲਤ੍ਵਂ
ਨ ਸ਼ੂਨ੍ਯਂ ਨ ਚਾਸ਼ੂਨ੍ਯਮਦ੍ਵੈਤਕਤ੍ਵਾ-
ਕਥਂ ਸਰ੍ਵਵੇਦਾਨ੍ਤਸਿਦ੍ਧਿਂ ਬ੍ਰਵੀਮਿ ॥ 10 ॥
Roman (IAST) Transliteration
na bhūmirna toyaṃ na tejo na vāyuḥ
na khaṃ nendriyaṃ vā na teṣāṃ samūhaḥ
anekāntikatvātsuṣuptyekasiddhaḥ
tadeko'vaśiṣṭaḥ śivaḥ kevalo'ham || 1 ||
na varṇā na varṇāśramācāradharmā
na me dhāraṇādhyānayogādayopi
anātmāśrayāhaṃ mamādhyāsahānā-
tadeko'vaśiṣṭaḥ śivaḥ kevalo'ham || 2 ||
na mātā pitā vā na devā na lokā
na vedā na yajñā na tīrtha bruvanti
suṣuptau nirastātiśūnyātmakatvā-
tadeko'vaśiṣṭaḥ śivaḥ kevalo'ham || 3 ||
na sāṅkhyaṃ na śaivaṃ na tatpāñcarātraṃ
na jainaṃ na mīmāṃsakādermataṃ vā
viśiṣṭānubhūtyā viśuddhātmakatvā-
tadeko'vaśiṣṭaḥ śivaḥ kevalo'ham || 4 ||
na cordhvaṃ na cādho na cāntarna bāhyaṃ
na madhyaṃ na tiryanna pūrvā'parā dik
viyadvyāpakatvādakhaṇḍaikarūpaḥ
tadeko'vaśiṣṭaḥ śivaḥ kevalo'ham || 5 ||
na śuklaṃ na kṛṣṇaṃ na raktaṃ na pītaṃ
na kubjaṃ na pīnaṃ na hrasvaṃ na dīrghaṃ
arūpaṃ tathā jyotirākārakatvā-
tadeko'vaśiṣṭaḥ śivaḥ kevalo'ham || 6 ||
na śāstā na śāstraṃ na śiṣyo na śikṣā
na ca tvaṃ na cāhaṃ na cāyaṃ prapañcaḥ
svarūpāvabodhī vikalpāsahiṣṇuḥ
tadeko'vaśiṣṭaḥ śivaḥ kevalo'ham || 7 ||
na jāgranna me svapnako vā suṣuptiḥ
na viśvo na vā taijasaḥ pājñako vā
avidyātmakatvāttrayāṇaṃ turīyaḥ
tadeko'vaśiṣṭaḥ śivaḥ kevalo'ham || 8 ||
api vyāpakatvāddhitatvaprayogā-
tsvataḥ siddhabhāvādananyāśrayatvāt
jagattucchametatsamastaṃ tadanya-
tadeko'vaśiṣṭaḥ śivaḥ kevalo'ham || 9 ||
na caikaṃ tadanyaddvitīyaṃ kutaḥ syāt
na kevalatvaṃ na cākevalatvaṃ
na śūnyaṃ na cāśūnyamadvaitakatvā-
kathaṃ sarvavedāntasiddhiṃ bravīmi || 10 ||
Sanskrit — Devanagari (original)
न भूमिर्न तोयं न तेजो न वायुः
न खं नेन्द्रियं वा न तेषां समूहः
अनेकान्तिकत्वात्सुषुप्त्येकसिद्धः
तदेकोऽवशिष्टः शिवः केवलोऽहम् ॥ 1 ॥
न वर्णा न वर्णाश्रमाचारधर्मा
न मे धारणाध्यानयोगादयोपि
अनात्माश्रयाहं ममाध्यासहाना-
तदेकोऽवशिष्टः शिवः केवलोऽहम् ॥ 2 ॥
न माता पिता वा न देवा न लोका
न वेदा न यज्ञा न तीर्थ ब्रुवन्ति
सुषुप्तौ निरस्तातिशून्यात्मकत्वा-
तदेकोऽवशिष्टः शिवः केवलोऽहम् ॥ 3 ॥
न साङ्ख्यं न शैवं न तत्पाञ्चरात्रं
न जैनं न मीमांसकादेर्मतं वा
विशिष्टानुभूत्या विशुद्धात्मकत्वा-
तदेकोऽवशिष्टः शिवः केवलोऽहम् ॥ 4 ॥
न चोर्ध्वं न चाधो न चान्तर्न बाह्यं
न मध्यं न तिर्यन्न पूर्वाऽपरा दिक्
वियद्व्यापकत्वादखण्डैकरूपः
तदेकोऽवशिष्टः शिवः केवलोऽहम् ॥ 5 ॥
न शुक्लं न कृष्णं न रक्तं न पीतं
न कुब्जं न पीनं न ह्रस्वं न दीर्घं
अरूपं तथा ज्योतिराकारकत्वा-
तदेकोऽवशिष्टः शिवः केवलोऽहम् ॥ 6 ॥
न शास्ता न शास्त्रं न शिष्यो न शिक्षा
न च त्वं न चाहं न चायं प्रपञ्चः
स्वरूपावबोधी विकल्पासहिष्णुः
तदेकोऽवशिष्टः शिवः केवलोऽहम् ॥ 7 ॥
न जाग्रन्न मे स्वप्नको वा सुषुप्तिः
न विश्वो न वा तैजसः पाज्ञको वा
अविद्यात्मकत्वात्त्रयाणं तुरीयः
तदेकोऽवशिष्टः शिवः केवलोऽहम् ॥ 8 ॥
अपि व्यापकत्वाद्धितत्वप्रयोगा-
त्स्वतः सिद्धभावादनन्याश्रयत्वात्
जगत्तुच्छमेतत्समस्तं तदन्य-
तदेकोऽवशिष्टः शिवः केवलोऽहम् ॥ 9 ॥
न चैकं तदन्यद्द्वितीयं कुतः स्यात्
न केवलत्वं न चाकेवलत्वं
न शून्यं न चाशून्यमद्वैतकत्वा-
कथं सर्ववेदान्तसिद्धिं ब्रवीमि ॥ 10 ॥
na bhūmirna toyaṃ na tejo na vāyuḥ
na khaṃ nendriyaṃ vā na teṣāṃ samūhaḥ
anekāntikatvātsuṣuptyekasiddhaḥ
tadeko'vaśiṣṭaḥ śivaḥ kevalo'ham || 1 ||
na varṇā na varṇāśramācāradharmā
na me dhāraṇādhyānayogādayopi
anātmāśrayāhaṃ mamādhyāsahānā-
tadeko'vaśiṣṭaḥ śivaḥ kevalo'ham || 2 ||
na mātā pitā vā na devā na lokā
na vedā na yajñā na tīrtha bruvanti
suṣuptau nirastātiśūnyātmakatvā-
tadeko'vaśiṣṭaḥ śivaḥ kevalo'ham || 3 ||
na sāṅkhyaṃ na śaivaṃ na tatpāñcarātraṃ
na jainaṃ na mīmāṃsakādermataṃ vā
viśiṣṭānubhūtyā viśuddhātmakatvā-
tadeko'vaśiṣṭaḥ śivaḥ kevalo'ham || 4 ||
na cordhvaṃ na cādho na cāntarna bāhyaṃ
na madhyaṃ na tiryanna pūrvā'parā dik
viyadvyāpakatvādakhaṇḍaikarūpaḥ
tadeko'vaśiṣṭaḥ śivaḥ kevalo'ham || 5 ||
na śuklaṃ na kṛṣṇaṃ na raktaṃ na pītaṃ
na kubjaṃ na pīnaṃ na hrasvaṃ na dīrghaṃ
arūpaṃ tathā jyotirākārakatvā-
tadeko'vaśiṣṭaḥ śivaḥ kevalo'ham || 6 ||
na śāstā na śāstraṃ na śiṣyo na śikṣā
na ca tvaṃ na cāhaṃ na cāyaṃ prapañcaḥ
svarūpāvabodhī vikalpāsahiṣṇuḥ
tadeko'vaśiṣṭaḥ śivaḥ kevalo'ham || 7 ||
na jāgranna me svapnako vā suṣuptiḥ
na viśvo na vā taijasaḥ pājñako vā
avidyātmakatvāttrayāṇaṃ turīyaḥ
tadeko'vaśiṣṭaḥ śivaḥ kevalo'ham || 8 ||
api vyāpakatvāddhitatvaprayogā-
tsvataḥ siddhabhāvādananyāśrayatvāt
jagattucchametatsamastaṃ tadanya-
tadeko'vaśiṣṭaḥ śivaḥ kevalo'ham || 9 ||
na caikaṃ tadanyaddvitīyaṃ kutaḥ syāt
na kevalatvaṃ na cākevalatvaṃ
na śūnyaṃ na cāśūnyamadvaitakatvā-
kathaṃ sarvavedāntasiddhiṃ bravīmi || 10 ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Gurmukhi script. Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.
🕉 InfoLyter.in