ନିର୍ଵାଣ ଦଶକଂ

Nirvana Dashakam

✍️ Adi Shankaracharya 🖋️ Oriya script
📄 Download PDF
ନ ଭୂମିର୍ନ ତୋଯଂ ନ ତେଜୋ ନ ଵାଯୁଃ
ନ ଖଂ ନେନ୍ଦ୍ରିଯଂ ଵା ନ ତେଷାଂ ସମୂହଃ
ଅନେକାନ୍ତିକତ୍ଵାତ୍ସୁଷୁପ୍ତ୍ଯେକସିଦ୍ଧଃ
ତଦେକୋଽଵଶିଷ୍ଟଃ ଶିଵଃ କେଵଲୋଽହମ୍ ॥ 1 ॥
ନ ଵର୍ଣା ନ ଵର୍ଣାଶ୍ରମାଚାରଧର୍ମା
ନ ମେ ଧାରଣାଧ୍ଯାନଯୋଗାଦଯୋପି
ଅନାତ୍ମାଶ୍ରଯାହଂ ମମାଧ୍ଯାସହାନା-
ତଦେକୋଽଵଶିଷ୍ଟଃ ଶିଵଃ କେଵଲୋଽହମ୍ ॥ 2 ॥
ନ ମାତା ପିତା ଵା ନ ଦେଵା ନ ଲୋକା
ନ ଵେଦା ନ ଯଜ୍ଞା ନ ତୀର୍ଥ ବ୍ରୁଵନ୍ତି
ସୁଷୁପ୍ତୌ ନିରସ୍ତାତିଶୂନ୍ଯାତ୍ମକତ୍ଵା-
ତଦେକୋଽଵଶିଷ୍ଟଃ ଶିଵଃ କେଵଲୋଽହମ୍ ॥ 3 ॥
ନ ସାଙ୍ଖ୍ଯଂ ନ ଶୈଵଂ ନ ତତ୍ପାଞ୍ଚରାତ୍ରଂ
ନ ଜୈନଂ ନ ମୀମାଂସକାଦେର୍ମତଂ ଵା
ଵିଶିଷ୍ଟାନୁଭୂତ୍ଯା ଵିଶୁଦ୍ଧାତ୍ମକତ୍ଵା-
ତଦେକୋଽଵଶିଷ୍ଟଃ ଶିଵଃ କେଵଲୋଽହମ୍ ॥ 4 ॥
ନ ଚୋର୍ଧ୍ଵଂ ନ ଚାଧୋ ନ ଚାନ୍ତର୍ନ ବାହ୍ଯଂ
ନ ମଧ୍ଯଂ ନ ତିର୍ଯନ୍ନ ପୂର୍ଵାଽପରା ଦିକ୍
ଵିଯଦ୍ଵ୍ଯାପକତ୍ଵାଦଖଣ୍ଡୈକରୂପଃ
ତଦେକୋଽଵଶିଷ୍ଟଃ ଶିଵଃ କେଵଲୋଽହମ୍ ॥ 5 ॥
ନ ଶୁକ୍ଲଂ ନ କୃଷ୍ଣଂ ନ ରକ୍ତଂ ନ ପୀତଂ
ନ କୁବ୍ଜଂ ନ ପୀନଂ ନ ହ୍ରସ୍ଵଂ ନ ଦୀର୍ଘଂ
ଅରୂପଂ ତଥା ଜ୍ଯୋତିରାକାରକତ୍ଵା-
ତଦେକୋଽଵଶିଷ୍ଟଃ ଶିଵଃ କେଵଲୋଽହମ୍ ॥ 6 ॥
ନ ଶାସ୍ତା ନ ଶାସ୍ତ୍ରଂ ନ ଶିଷ୍ଯୋ ନ ଶିକ୍ଷା
ନ ଚ ତ୍ଵଂ ନ ଚାହଂ ନ ଚାଯଂ ପ୍ରପଞ୍ଚଃ
ସ୍ଵରୂପାଵବୋଧୀ ଵିକଲ୍ପାସହିଷ୍ଣୁଃ
ତଦେକୋଽଵଶିଷ୍ଟଃ ଶିଵଃ କେଵଲୋଽହମ୍ ॥ 7 ॥
ନ ଜାଗ୍ରନ୍ନ ମେ ସ୍ଵପ୍ନକୋ ଵା ସୁଷୁପ୍ତିଃ
ନ ଵିଶ୍ଵୋ ନ ଵା ତୈଜସଃ ପାଜ୍ଞକୋ ଵା
ଅଵିଦ୍ଯାତ୍ମକତ୍ଵାତ୍ତ୍ରଯାଣଂ ତୁରୀଯଃ
ତଦେକୋଽଵଶିଷ୍ଟଃ ଶିଵଃ କେଵଲୋଽହମ୍ ॥ 8 ॥
ଅପି ଵ୍ଯାପକତ୍ଵାଦ୍ଧିତତ୍ଵପ୍ରଯୋଗା-
ତ୍ସ୍ଵତଃ ସିଦ୍ଧଭାଵାଦନନ୍ଯାଶ୍ରଯତ୍ଵାତ୍
ଜଗତ୍ତୁଚ୍ଛମେତତ୍ସମସ୍ତଂ ତଦନ୍ଯ-
ତଦେକୋଽଵଶିଷ୍ଟଃ ଶିଵଃ କେଵଲୋଽହମ୍ ॥ 9 ॥
ନ ଚୈକଂ ତଦନ୍ଯଦ୍ଦ୍ଵିତୀଯଂ କୁତଃ ସ୍ଯାତ୍
ନ କେଵଲତ୍ଵଂ ନ ଚାକେଵଲତ୍ଵଂ
ନ ଶୂନ୍ଯଂ ନ ଚାଶୂନ୍ଯମଦ୍ଵୈତକତ୍ଵା-
କଥଂ ସର୍ଵଵେଦାନ୍ତସିଦ୍ଧିଂ ବ୍ରଵୀମି ॥ 10 ॥
Roman (IAST) Transliteration
na bhūmirna toyaṃ na tejo na vāyuḥ
na khaṃ nendriyaṃ vā na teṣāṃ samūhaḥ
anekāntikatvātsuṣuptyekasiddhaḥ
tadeko'vaśiṣṭaḥ śivaḥ kevalo'ham || 1 ||
na varṇā na varṇāśramācāradharmā
na me dhāraṇādhyānayogādayopi
anātmāśrayāhaṃ mamādhyāsahānā-
tadeko'vaśiṣṭaḥ śivaḥ kevalo'ham || 2 ||
na mātā pitā vā na devā na lokā
na vedā na yajñā na tīrtha bruvanti
suṣuptau nirastātiśūnyātmakatvā-
tadeko'vaśiṣṭaḥ śivaḥ kevalo'ham || 3 ||
na sāṅkhyaṃ na śaivaṃ na tatpāñcarātraṃ
na jainaṃ na mīmāṃsakādermataṃ vā
viśiṣṭānubhūtyā viśuddhātmakatvā-
tadeko'vaśiṣṭaḥ śivaḥ kevalo'ham || 4 ||
na cordhvaṃ na cādho na cāntarna bāhyaṃ
na madhyaṃ na tiryanna pūrvā'parā dik
viyadvyāpakatvādakhaṇḍaikarūpaḥ
tadeko'vaśiṣṭaḥ śivaḥ kevalo'ham || 5 ||
na śuklaṃ na kṛṣṇaṃ na raktaṃ na pītaṃ
na kubjaṃ na pīnaṃ na hrasvaṃ na dīrghaṃ
arūpaṃ tathā jyotirākārakatvā-
tadeko'vaśiṣṭaḥ śivaḥ kevalo'ham || 6 ||
na śāstā na śāstraṃ na śiṣyo na śikṣā
na ca tvaṃ na cāhaṃ na cāyaṃ prapañcaḥ
svarūpāvabodhī vikalpāsahiṣṇuḥ
tadeko'vaśiṣṭaḥ śivaḥ kevalo'ham || 7 ||
na jāgranna me svapnako vā suṣuptiḥ
na viśvo na vā taijasaḥ pājñako vā
avidyātmakatvāttrayāṇaṃ turīyaḥ
tadeko'vaśiṣṭaḥ śivaḥ kevalo'ham || 8 ||
api vyāpakatvāddhitatvaprayogā-
tsvataḥ siddhabhāvādananyāśrayatvāt
jagattucchametatsamastaṃ tadanya-
tadeko'vaśiṣṭaḥ śivaḥ kevalo'ham || 9 ||
na caikaṃ tadanyaddvitīyaṃ kutaḥ syāt
na kevalatvaṃ na cākevalatvaṃ
na śūnyaṃ na cāśūnyamadvaitakatvā-
kathaṃ sarvavedāntasiddhiṃ bravīmi || 10 ||
Sanskrit — Devanagari (original)
न भूमिर्न तोयं न तेजो न वायुः
न खं नेन्द्रियं वा न तेषां समूहः
अनेकान्तिकत्वात्सुषुप्त्येकसिद्धः
तदेकोऽवशिष्टः शिवः केवलोऽहम् ॥ 1 ॥
न वर्णा न वर्णाश्रमाचारधर्मा
न मे धारणाध्यानयोगादयोपि
अनात्माश्रयाहं ममाध्यासहाना-
तदेकोऽवशिष्टः शिवः केवलोऽहम् ॥ 2 ॥
न माता पिता वा न देवा न लोका
न वेदा न यज्ञा न तीर्थ ब्रुवन्ति
सुषुप्तौ निरस्तातिशून्यात्मकत्वा-
तदेकोऽवशिष्टः शिवः केवलोऽहम् ॥ 3 ॥
न साङ्ख्यं न शैवं न तत्पाञ्चरात्रं
न जैनं न मीमांसकादेर्मतं वा
विशिष्टानुभूत्या विशुद्धात्मकत्वा-
तदेकोऽवशिष्टः शिवः केवलोऽहम् ॥ 4 ॥
न चोर्ध्वं न चाधो न चान्तर्न बाह्यं
न मध्यं न तिर्यन्न पूर्वाऽपरा दिक्
वियद्व्यापकत्वादखण्डैकरूपः
तदेकोऽवशिष्टः शिवः केवलोऽहम् ॥ 5 ॥
न शुक्लं न कृष्णं न रक्तं न पीतं
न कुब्जं न पीनं न ह्रस्वं न दीर्घं
अरूपं तथा ज्योतिराकारकत्वा-
तदेकोऽवशिष्टः शिवः केवलोऽहम् ॥ 6 ॥
न शास्ता न शास्त्रं न शिष्यो न शिक्षा
न च त्वं न चाहं न चायं प्रपञ्चः
स्वरूपावबोधी विकल्पासहिष्णुः
तदेकोऽवशिष्टः शिवः केवलोऽहम् ॥ 7 ॥
न जाग्रन्न मे स्वप्नको वा सुषुप्तिः
न विश्वो न वा तैजसः पाज्ञको वा
अविद्यात्मकत्वात्त्रयाणं तुरीयः
तदेकोऽवशिष्टः शिवः केवलोऽहम् ॥ 8 ॥
अपि व्यापकत्वाद्धितत्वप्रयोगा-
त्स्वतः सिद्धभावादनन्याश्रयत्वात्
जगत्तुच्छमेतत्समस्तं तदन्य-
तदेकोऽवशिष्टः शिवः केवलोऽहम् ॥ 9 ॥
न चैकं तदन्यद्द्वितीयं कुतः स्यात्
न केवलत्वं न चाकेवलत्वं
न शून्यं न चाशून्यमद्वैतकत्वा-
कथं सर्ववेदान्तसिद्धिं ब्रवीमि ॥ 10 ॥
na bhūmirna toyaṃ na tejo na vāyuḥ
na khaṃ nendriyaṃ vā na teṣāṃ samūhaḥ
anekāntikatvātsuṣuptyekasiddhaḥ
tadeko'vaśiṣṭaḥ śivaḥ kevalo'ham || 1 ||
na varṇā na varṇāśramācāradharmā
na me dhāraṇādhyānayogādayopi
anātmāśrayāhaṃ mamādhyāsahānā-
tadeko'vaśiṣṭaḥ śivaḥ kevalo'ham || 2 ||
na mātā pitā vā na devā na lokā
na vedā na yajñā na tīrtha bruvanti
suṣuptau nirastātiśūnyātmakatvā-
tadeko'vaśiṣṭaḥ śivaḥ kevalo'ham || 3 ||
na sāṅkhyaṃ na śaivaṃ na tatpāñcarātraṃ
na jainaṃ na mīmāṃsakādermataṃ vā
viśiṣṭānubhūtyā viśuddhātmakatvā-
tadeko'vaśiṣṭaḥ śivaḥ kevalo'ham || 4 ||
na cordhvaṃ na cādho na cāntarna bāhyaṃ
na madhyaṃ na tiryanna pūrvā'parā dik
viyadvyāpakatvādakhaṇḍaikarūpaḥ
tadeko'vaśiṣṭaḥ śivaḥ kevalo'ham || 5 ||
na śuklaṃ na kṛṣṇaṃ na raktaṃ na pītaṃ
na kubjaṃ na pīnaṃ na hrasvaṃ na dīrghaṃ
arūpaṃ tathā jyotirākārakatvā-
tadeko'vaśiṣṭaḥ śivaḥ kevalo'ham || 6 ||
na śāstā na śāstraṃ na śiṣyo na śikṣā
na ca tvaṃ na cāhaṃ na cāyaṃ prapañcaḥ
svarūpāvabodhī vikalpāsahiṣṇuḥ
tadeko'vaśiṣṭaḥ śivaḥ kevalo'ham || 7 ||
na jāgranna me svapnako vā suṣuptiḥ
na viśvo na vā taijasaḥ pājñako vā
avidyātmakatvāttrayāṇaṃ turīyaḥ
tadeko'vaśiṣṭaḥ śivaḥ kevalo'ham || 8 ||
api vyāpakatvāddhitatvaprayogā-
tsvataḥ siddhabhāvādananyāśrayatvāt
jagattucchametatsamastaṃ tadanya-
tadeko'vaśiṣṭaḥ śivaḥ kevalo'ham || 9 ||
na caikaṃ tadanyaddvitīyaṃ kutaḥ syāt
na kevalatvaṃ na cākevalatvaṃ
na śūnyaṃ na cāśūnyamadvaitakatvā-
kathaṃ sarvavedāntasiddhiṃ bravīmi || 10 ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Oriya script. Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.
🕉 InfoLyter.in