नारद उवाच –
भगवन्सर्वधर्मज्ञ सर्वशास्त्रविशारद ।
श्रुतिस्मृतिपुराणानां रहस्यं त्वन्मुखाच्छ्रुतम् ॥ 1 ॥
सर्वपापहरं देव येन विद्या प्रवर्तते ।
केन वा ब्रह्मविज्ञानं किं नु वा मोक्षसाधनम् ॥ 2 ॥
ब्राह्मणानां गतिः केन केन वा मृत्यु नाशनम् ।
ऐहिकामुष्मिकफलं केन वा पद्मलोचन ॥ 3 ॥
वक्तुमर्हस्यशेषेण सर्वे निखिलमादितः ।
श्रीनारायण उवाच –
साधु साधु महाप्राज्ञ सम्यक् पृष्टं त्वयाऽनघ ॥ 4 ॥
शृणु वक्ष्यामि यत्नेन गायत्र्यष्टसहस्रकम् ।
नाम्नां शुभानां दिव्यानां सर्वपापविनाशनम् ॥ 5 ॥
सृष्ट्यादौ यद्भगवता पूर्वे प्रोक्तं ब्रवीमि ते ।
अष्टोत्तरसहस्रस्य ऋषिर्ब्रह्मा प्रकीर्तितः ॥ 6 ॥
छन्दोऽनुष्टुप्तथा देवी गायत्रीं देवता स्मृता ।
हलोबीजानि तस्यैव स्वराः शक्तय ईरिताः ॥ 7 ॥
अङ्गन्यासकरन्यासावुच्येते मातृकाक्षरैः ।
अथ ध्यानं प्रवक्ष्यामि साधकानां हिताय वै ॥ 8 ॥
ध्यानम्
रक्तश्वेतहिरण्यनीलधवलैर्युक्तां त्रिनीत्रोज्ज्वलां
रक्तां रक्तनवस्रजं मणिगणैर्युक्तां कुमारीमिमाम् ।
गायत्रीं कमलासनां करतलव्यानद्धकुण्डाम्बुजां
पद्माक्षीं च वरस्रजं च दधतीं हंसाधिरूढां भजे ॥ 9 ॥
अचिन्त्यलक्षणाव्यक्ताप्यर्थमातृमहेश्वरी ।
अमृतार्णवमध्यस्थाप्यजिता चापराजिता ॥ 10 ॥
अणिमादिगुणाधाराप्यर्कमण्डलसंस्थिता ।
अजराजापराधर्मा अक्षसूत्रधराधरा ॥ 11 ॥
अकारादिक्षकारान्ताप्यरिषड्वर्गभेदिनी ।
अञ्जनाद्रिप्रतीकाशाप्यञ्जनाद्रिनिवासिनी ॥ 12 ॥
अदितिश्चाजपाविद्याप्यरविन्दनिभेक्षणा ।
अन्तर्बहिःस्थिताविद्याध्वंसिनी चान्तरात्मिका ॥ 13 ॥
अजा चाजमुखावासाप्यरविन्दनिभानना ।
अर्धमात्रार्थदानज्ञाप्यरिमण्डलमर्दिनी ॥ 14 ॥
असुरघ्नी ह्यमावास्याप्यलक्ष्मीघ्न्यन्त्यजार्चिता ।
आदिलक्ष्मीश्चादिशक्तिराकृतिश्चायतानना ॥ 15 ॥
आदित्यपदवीचाराप्यादित्यपरिसेविता ।
आचार्यावर्तनाचाराप्यादिमूर्तिनिवासिनी ॥ 16 ॥
आग्नेयी चामरी चाद्या चाराध्या चासनस्थिता ।
आधारनिलयाधारा चाकाशान्तनिवासिनी ॥ 17 ॥
आद्याक्षरसमायुक्ता चान्तराकाशरूपिणी ।
आदित्यमण्डलगता चान्तरध्वान्तनाशिनी ॥ 18 ॥
इन्दिरा चेष्टदा चेष्टा चेन्दीवरनिभेक्षणा ।
इरावती चेन्द्रपदा चेन्द्राणी चेन्दुरूपिणी ॥ 19 ॥
इक्षुकोदण्डसंयुक्ता चेषुसन्धानकारिणी ।
इन्द्रनीलसमाकारा चेडापिङ्गलरूपिणी ॥ 20 ॥
इन्द्राक्षीचेश्वरी देवी चेहात्रयविवर्जिता ।
उमा चोषा ह्युडुनिभा उर्वारुकफलानना ॥ 21 ॥
उडुप्रभा चोडुमती ह्युडुपा ह्युडुमध्यगा ।
ऊर्ध्वा चाप्यूर्ध्वकेशी चाप्यूर्ध्वाधोगतिभेदिनी ॥ 22 ॥
ऊर्ध्वबाहुप्रिया चोर्मिमालावाग्ग्रन्थदायिनी ।
ऋतं चर्षिरृतुमती ऋषिदेवनमस्कृता ॥ 23 ॥
ऋग्वेदा ऋणहर्त्री च ऋषिमण्डलचारिणी ।
ऋद्धिदा ऋजुमार्गस्था ऋजुधर्मा ऋजुप्रदा ॥ 24 ॥
ऋग्वेदनिलया ऋज्वी लुप्तधर्मप्रवर्तिनी ।
लूतारिवरसम्भूता लूतादिविषहारिणी ॥ 25 ॥
एकाक्षरा चैकमात्रा चैका चैकैकनिष्ठिता ।
ऐन्द्री ह्यैरावतारूढा चैहिकामुष्मिकप्रदा ॥ 26 ॥
ओङ्कारा ह्योषधी चोता चोतप्रोतनिवासिनी ।
और्वा ह्यौषधसम्पन्ना औपासनफलप्रदा ॥ 27 ॥
अण्डमध्यस्थिता देवी चाःकारमनुरूपिणी ।
कात्यायनी कालरात्रिः कामाक्षी कामसुन्दरी ॥ 28 ॥
कमला कामिनी कान्ता कामदा कालकण्ठिनी ।
करिकुम्भस्तनभरा करवीरसुवासिनी ॥ 29 ॥
कल्याणी कुण्डलवती कुरुक्षेत्रनिवासिनी ।
कुरुविन्ददलाकारा कुण्डली कुमुदालया ॥ 30 ॥
कालजिह्वा करालास्या कालिका कालरूपिणी ।
कमनीयगुणा कान्तिः कलाधारा कुमुद्वती ॥ 31 ॥
कौशिकी कमलाकारा कामचारप्रभञ्जिनी ।
कौमारी करुणापाङ्गी ककुवन्ता करिप्रिया ॥ 32 ॥
केसरी केशवनुता कदम्बकुसुमप्रिया ।
कालिन्दी कालिका काञ्ची कलशोद्भवसंस्तुता ॥ 33 ॥
काममाता क्रतुमती कामरूपा कृपावती ।
कुमारी कुण्डनिलया किराती कीरवाहना ॥ 34 ॥
कैकेयी कोकिलालापा केतकी कुसुमप्रिया ।
कमण्डलुधरा काली कर्मनिर्मूलकारिणी ॥ 35 ॥
कलहंसगतिः कक्षा कृतकौतुकमङ्गला ।
कस्तूरीतिलका कम्प्रा करीन्द्रगमना कुहूः ॥ 36 ॥
कर्पूरलेपना कृष्णा कपिला कुहराश्रया ।
कूटस्था कुधरा कम्रा कुक्षिस्थाखिलविष्टपा ॥ 37 ॥
खड्गखेटधरा खर्वा खेचरी खगवाहना ।
खट्वाङ्गधारिणी ख्याता खगराजोपरिस्थिता ॥ 38 ॥
खलघ्नी खण्डितजरा खण्डाख्यानप्रदायिनी ।
खण्डेन्दुतिलका गङ्गा गणेशगुहपूजिता ॥ 39 ॥
गायत्री गोमती गीता गान्धारी गानलोलुपा ।
गौतमी गामिनी गाधा गन्धर्वाप्सरसेविता ॥ 40 ॥
गोविन्दचरणाक्रान्ता गुणत्रयविभाविता ।
गन्धर्वी गह्वरी गोत्रा गिरीशा गहना गमी ॥ 41 ॥
गुहावासा गुणवती गुरुपापप्रणाशिनी ।
गुर्वी गुणवती गुह्या गोप्तव्या गुणदायिनी ॥ 42 ॥
गिरिजा गुह्यमातङ्गी गरुडध्वजवल्लभा ।
गर्वापहारिणी गोदा गोकुलस्था गदाधरा ॥ 43 ॥
गोकर्णनिलयासक्ता गुह्यमण्डलवर्तिनी ।
घर्मदा घनदा घण्टा घोरदानवमर्दिनी ॥ 44 ॥
घृणिमन्त्रमयी घोषा घनसम्पातदायिनी ।
घण्टारवप्रिया घ्राणा घृणिसन्तुष्टकारिणी ॥ 45 ॥
घनारिमण्डला घूर्णा घृताची घनवेगिनी ।
ज्ञानधातुमयी चर्चा चर्चिता चारुहासिनी ॥ 46 ॥
चटुला चण्डिका चित्रा चित्रमाल्यविभूषिता ।
चतुर्भुजा चारुदन्ता चातुरी चरितप्रदा ॥ 47 ॥
चूलिका चित्रवस्त्रान्ता चन्द्रमःकर्णकुण्डला ।
चन्द्रहासा चारुदात्री चकोरी चन्द्रहासिनी ॥ 48 ॥
चन्द्रिका चन्द्रधात्री च चौरी चौरा च चण्डिका ।
चञ्चद्वाग्वादिनी चन्द्रचूडा चोरविनाशिनी ॥ 49 ॥
चारुचन्दनलिप्ताङ्गी चञ्चच्चामरवीजिता ।
चारुमध्या चारुगतिश्चन्दिला चन्द्ररूपिणी ॥ 50 ॥
चारुहोमप्रिया चार्वाचरिता चक्रबाहुका ।
चन्द्रमण्डलमध्यस्था चन्द्रमण्डलदर्पणा ॥ 51 ॥
चक्रवाकस्तनी चेष्टा चित्रा चारुविलासिनी ।
चित्स्वरूपा चन्द्रवती चन्द्रमाश्चन्दनप्रिया ॥ 52 ॥
चोदयित्री चिरप्रज्ञा चातका चारुहेतुकी ।
छत्रयाता छत्रधरा छाया छन्दःपरिच्छदा ॥ 53 ॥
छायादेवी छिद्रनखा छन्नेन्द्रियविसर्पिणी ।
छन्दोऽनुष्टुप्प्रतिष्ठान्ता छिद्रोपद्रवभेदिनी ॥ 54 ॥
छेदा छत्रेश्वरी छिन्ना छुरिका छेदनप्रिया ।
जननी जन्मरहिता जातवेदा जगन्मयी ॥ 55 ॥
जाह्नवी जटिला जेत्री जरामरणवर्जिता ।
जम्बूद्वीपवती ज्वाला जयन्ती जलशालिनी ॥ 56 ॥
जितेन्द्रिया जितक्रोधा जितामित्रा जगत्प्रिया ।
जातरूपमयी जिह्वा जानकी जगती जरा ॥ 57 ॥
जनित्री जह्नुतनया जगत्त्रयहितैषिणी ।
ज्वालामुखी जपवती ज्वरघ्नी जितविष्टपा ॥ 58 ॥
जिताक्रान्तमयी ज्वाला जाग्रती ज्वरदेवता ।
ज्वलन्ती जलदा ज्येष्ठा ज्याघोषास्फोटदिङ्मुखी ॥ 59 ॥
जम्भिनी जृम्भणा जृम्भा ज्वलन्माणिक्यकुण्डला ।
झिञ्झिका झणनिर्घोषा झञ्झामारुतवेगिनी ॥ 60 ॥
झल्लरीवाद्यकुशला ञरूपा ञभुजा स्मृता ।
टङ्कबाणसमायुक्ता टङ्किनी टङ्कभेदिनी ॥ 61 ॥
टङ्कीगणकृताघोषा टङ्कनीयमहोरसा ।
टङ्कारकारिणी देवी ठठशब्दनिनादिनी ॥ 62 ॥
डामरी डाकिनी डिम्भा डुण्डुमारैकनिर्जिता ।
डामरीतन्त्रमार्गस्था डमड्डमरुनादिनी ॥ 63 ॥
डिण्डीरवसहा डिम्भलसत्क्रीडापरायणा ।
ढुण्ढिविघ्नेशजननी ढक्काहस्ता ढिलिव्रजा ॥ 64 ॥
नित्यज्ञाना निरुपमा निर्गुणा नर्मदा नदी ।
त्रिगुणा त्रिपदा तन्त्री तुलसी तरुणा तरुः ॥ 65 ॥
त्रिविक्रमपदाक्रान्ता तुरीयपदगामिनी ।
तरुणादित्यसङ्काशा तामसी तुहिना तुरा ॥ 66 ॥
त्रिकालज्ञानसम्पन्ना त्रिवेणी च त्रिलोचना ।
त्रिशक्तिस्त्रिपुरा तुङ्गा तुरङ्गवदना तथा ॥ 67 ॥
तिमिङ्गिलगिला तीव्रा त्रिस्रोता तामसादिनी ।
तन्त्रमन्त्रविशेषज्ञा तनुमध्या त्रिविष्टपा ॥ 68 ॥
त्रिसन्ध्या त्रिस्तनी तोषासंस्था तालप्रतापिनी ।
ताटङ्किनी तुषाराभा तुहिनाचलवासिनी ॥ 69 ॥
तन्तुजालसमायुक्ता तारहारावलिप्रिया ।
तिलहोमप्रिया तीर्था तमालकुसुमाकृतिः ॥ 70 ॥
तारका त्रियुता तन्वी त्रिशङ्कुपरिवारिता ।
तलोदरी तिलाभूषा ताटङ्कप्रियवादिनी ॥ 71 ॥
त्रिजटा तित्तिरी तृष्णा त्रिविधा तरुणाकृतिः ।
तप्तकाञ्चनसङ्काशा तप्तकाञ्चनभूषणा ॥ 72 ॥
त्रैयम्बका त्रिवर्गा च त्रिकालज्ञानदायिनी ।
तर्पणा तृप्तिदा तृप्ता तामसी तुम्बुरुस्तुता ॥ 73 ॥
तार्क्ष्यस्था त्रिगुणाकारा त्रिभङ्गी तनुवल्लरिः ।
थात्कारी थारवा थान्ता दोहिनी दीनवत्सला ॥ 74 ॥
दानवान्तकरी दुर्गा दुर्गासुरनिबर्हिणी ।
देवरीतिर्दिवारात्रिर्द्रौपदी दुन्दुभिस्वना ॥ 75 ॥
देवयानी दुरावासा दारिद्र्योद्भेदिनी दिवा ।
दामोदरप्रिया दीप्ता दिग्वासा दिग्विमोहिनी ॥ 76 ॥
दण्डकारण्यनिलया दण्डिनी देवपूजिता ।
देववन्द्या दिविषदा द्वेषिणी दानवाकृतिः ॥ 77 ॥
दीनानाथस्तुता दीक्षा दैवतादिस्वरूपिणी ।
धात्री धनुर्धरा धेनुर्धारिणी धर्मचारिणी ॥ 78 ॥
धुरन्धरा धराधारा धनदा धान्यदोहिनी ।
धर्मशीला धनाध्यक्षा धनुर्वेदविशारदा ॥ 79 ॥
धृतिर्धन्या धृतपदा धर्मराजप्रिया ध्रुवा ।
धूमावती धूमकेशी धर्मशास्त्रप्रकाशिनी ॥ 80 ॥
नन्दा नन्दप्रिया निद्रा नृनुता नन्दनात्मिका ।
नर्मदा नलिनी नीला नीलकण्ठसमाश्रया ॥ 81 ॥
नारायणप्रिया नित्या निर्मला निर्गुणा निधिः ।
निराधारा निरुपमा नित्यशुद्धा निरञ्जना ॥ 82 ॥
नादबिन्दुकलातीता नादबिन्दुकलात्मिका ।
नृसिंहिनी नगधरा नृपनागविभूषिता ॥ 83 ॥
नरकक्लेशशमनी नारायणपदोद्भवा ।
निरवद्या निराकारा नारदप्रियकारिणी ॥ 84 ॥
नानाज्योतिः समाख्याता निधिदा निर्मलात्मिका ।
नवसूत्रधरा नीतिर्निरुपद्रवकारिणी ॥ 85 ॥
नन्दजा नवरत्नाढ्या नैमिषारण्यवासिनी ।
नवनीतप्रिया नारी नीलजीमूतनिस्वना ॥ 86 ॥
निमेषिणी नदीरूपा नीलग्रीवा निशीश्वरी ।
नामावलिर्निशुम्भघ्नी नागलोकनिवासिनी ॥ 87 ॥
नवजाम्बूनदप्रख्या नागलोकाधिदेवता ।
नूपुराक्रान्तचरणा नरचित्तप्रमोदिनी ॥ 88 ॥
निमग्नारक्तनयना निर्घातसमनिस्वना ।
नन्दनोद्याननिलया निर्व्यूहोपरिचारिणी ॥ 89 ॥
पार्वती परमोदारा परब्रह्मात्मिका परा ।
पञ्चकोशविनिर्मुक्ता पञ्चपातकनाशिनी ॥ 90 ॥
परचित्तविधानज्ञा पञ्चिका पञ्चरूपिणी ।
पूर्णिमा परमा प्रीतिः परतेजः प्रकाशिनी ॥ 91 ॥
पुराणी पौरुषी पुण्या पुण्डरीकनिभेक्षणा ।
पातालतलनिर्मग्ना प्रीता प्रीतिविवर्धिनी ॥ 92 ॥
पावनी पादसहिता पेशला पवनाशिनी ।
प्रजापतिः परिश्रान्ता पर्वतस्तनमण्डला ॥ 93 ॥
पद्मप्रिया पद्मसंस्था पद्माक्षी पद्मसम्भवा ।
पद्मपत्रा पद्मपदा पद्मिनी प्रियभाषिणी ॥ 94 ॥
पशुपाशविनिर्मुक्ता पुरन्ध्री पुरवासिनी ।
पुष्कला पुरुषा पर्वा पारिजातसुमप्रिया ॥ 95 ॥
पतिव्रता पवित्राङ्गी पुष्पहासपरायणा ।
प्रज्ञावतीसुता पौत्री पुत्रपूज्या पयस्विनी ॥ 96 ॥
पट्टिपाशधरा पङ्क्तिः पितृलोकप्रदायिनी ।
पुराणी पुण्यशीला च प्रणतार्तिविनाशिनी ॥ 97 ॥
प्रद्युम्नजननी पुष्टा पितामहपरिग्रहा ।
पुण्डरीकपुरावासा पुण्डरीकसमानना ॥ 98 ॥
पृथुजङ्घा पृथुभुजा पृथुपादा पृथूदरी ।
प्रवालशोभा पिङ्गाक्षी पीतवासाः प्रचापला ॥ 99 ॥
प्रसवा पुष्टिदा पुण्या प्रतिष्ठा प्रणवागतिः ।
पञ्चवर्णा पञ्चवाणी पञ्चिका पञ्जरस्थिता ॥ 100 ॥
परमाया परज्योतिः परप्रीतिः परागतिः ।
पराकाष्ठा परेशानी पावनी पावकद्युतिः ॥ 101 ॥
पुण्यभद्रा परिच्छेद्या पुष्पहासा पृथूदरी ।
पीताङ्गी पीतवसना पीतशय्या पिशाचिनी ॥ 102 ॥
पीतक्रिया पिशाचघ्नी पाटलाक्षी पटुक्रिया ।
पञ्चभक्षप्रियाचारा पूतनाप्राणघातिनी ॥ 103 ॥
पुन्नागवनमध्यस्था पुण्यतीर्थनिषेविता ।
पञ्चाङ्गी च पराशक्तिः परमाह्लादकारिणी ॥ 104 ॥
पुष्पकाण्डस्थिता पूषा पोषिताखिलविष्टपा ।
प्राणप्रिया पञ्चशिखा पन्नगोपरिशायिनी ॥ 105 ॥
पञ्चमात्रात्मिका पृथ्वी पथिका पृथुदोहिनी ।
पुराणन्यायमीमांसा पाटली पुष्पगन्धिनी ॥ 106 ॥
पुण्यप्रजा पारदात्री परमार्गैकगोचरा ।
प्रवालशोभा पूर्णाशा प्रणवा पल्लवोदरी ॥ 107 ॥
फलिनी फलदा फल्गुः फूत्कारी फलकाकृतिः ।
फणीन्द्रभोगशयना फणिमण्डलमण्डिता ॥ 108 ॥
बालबाला बहुमता बालातपनिभांशुका ।
बलभद्रप्रिया वन्द्या बडवा बुद्धिसंस्तुता ॥ 109 ॥
बन्दीदेवी बिलवती बडिशघ्नी बलिप्रिया ।
बान्धवी बोधिता बुद्धिर्बन्धूककुसुमप्रिया ॥ 110 ॥
बालभानुप्रभाकारा ब्राह्मी ब्राह्मणदेवता ।
बृहस्पतिस्तुता बृन्दा बृन्दावनविहारिणी ॥ 111 ॥
बालाकिनी बिलाहारा बिलवासा बहूदका ।
बहुनेत्रा बहुपदा बहुकर्णावतंसिका ॥ 112 ॥
बहुबाहुयुता बीजरूपिणी बहुरूपिणी ।
बिन्दुनादकलातीता बिन्दुनादस्वरूपिणी ॥ 113 ॥
बद्धगोधाङ्गुलित्राणा बदर्याश्रमवासिनी ।
बृन्दारका बृहत्स्कन्धा बृहती बाणपातिनी ॥ 114 ॥
बृन्दाध्यक्षा बहुनुता वनिता बहुविक्रमा ।
बद्धपद्मासनासीना बिल्वपत्रतलस्थिता ॥ 115 ॥
बोधिद्रुमनिजावासा बडिस्था बिन्दुदर्पणा ।
बाला बाणासनवती बडबानलवेगिनी ॥ 116 ॥
ब्रह्माण्डबहिरन्तःस्था ब्रह्मकङ्कणसूत्रिणी ।
भवानी भीषणवती भाविनी भयहारिणी ॥ 117 ॥
भद्रकाली भुजङ्गाक्षी भारती भारताशया ।
भैरवी भीषणाकारा भूतिदा भूतिमालिनी ॥ 118 ॥
भामिनी भोगनिरता भद्रदा भूरिविक्रमा ।
भूतवासा भृगुलता भार्गवी भूसुरार्चिता ॥ 119 ॥
भागीरथी भोगवती भवनस्था भिषग्वरा ।
भामिनी भोगिनी भाषा भवानी भूरिदक्षिणा ॥ 120 ॥
भर्गात्मिका भीमवती भवबन्धविमोचिनी ।
भजनीया भूतधात्रीरञ्जिता भुवनेश्वरी ॥ 121 ॥
भुजङ्गवलया भीमा भेरुण्डा भागधेयिनी ।
माता माया मधुमती मधुजिह्वा मधुप्रिया ॥ 122 ॥
महादेवी महाभागा मालिनी मीनलोचना ।
मायातीता मधुमती मधुमांसा मधुद्रवा ॥ 123 ॥
मानवी मधुसम्भूता मिथिलापुरवासिनी ।
मधुकैटभसंहर्त्री मेदिनी मेघमालिनी ॥ 124 ॥
मन्दोदरी महामाया मैथिली मसृणप्रिया ।
महालक्ष्मीर्महाकाली महाकन्या महेश्वरी ॥ 125 ॥
माहेन्द्री मेरुतनया मन्दारकुसुमार्चिता ।
मञ्जुमञ्जीरचरणा मोक्षदा मञ्जुभाषिणी ॥ 126 ॥
मधुरद्राविणी मुद्रा मलया मलयान्विता ।
मेधा मरकतश्यामा मागधी मेनकात्मजा ॥ 127 ॥
महामारी महावीरा महाश्यामा मनुस्तुता ।
मातृका मिहिराभासा मुकुन्दपदविक्रमा ॥ 128 ॥
मूलाधारस्थिता मुग्धा मणिपूरकवासिनी ।
मृगाक्षी महिषारूढा महिषासुरमर्दिनी ॥ 129 ॥
योगासना योगगम्या योगा यौवनकाश्रया ।
यौवनी युद्धमध्यस्था यमुना युगधारिणी ॥ 130 ॥
यक्षिणी योगयुक्ता च यक्षराजप्रसूतिनी ।
यात्रा यानविधानज्ञा यदुवंशसमुद्भवा ॥ 131 ॥
यकारादिहकारान्ता याजुषी यज्ञरूपिणी ।
यामिनी योगनिरता यातुधानभयङ्करी ॥ 132 ॥
रुक्मिणी रमणी रामा रेवती रेणुका रतिः ।
रौद्री रौद्रप्रियाकारा राममाता रतिप्रिया ॥ 133 ॥
रोहिणी राज्यदा रेवा रमा राजीवलोचना ।
राकेशी रूपसम्पन्ना रत्नसिंहासनस्थिता ॥ 134 ॥
रक्तमाल्याम्बरधरा रक्तगन्धानुलेपना ।
राजहंससमारूढा रम्भा रक्तबलिप्रिया ॥ 135 ॥
रमणीययुगाधारा राजिताखिलभूतला ।
रुरुचर्मपरीधाना रथिनी रत्नमालिका ॥ 136 ॥
रोगेशी रोगशमनी राविणी रोमहर्षिणी ।
रामचन्द्रपदाक्रान्ता रावणच्छेदकारिणी ॥ 137 ॥
रत्नवस्त्रपरिच्छन्ना रथस्था रुक्मभूषणा ।
लज्जाधिदेवता लोला ललिता लिङ्गधारिणी ॥ 138 ॥
लक्ष्मीर्लोला लुप्तविषा लोकिनी लोकविश्रुता ।
लज्जा लम्बोदरी देवी ललना लोकधारिणी ॥ 139 ॥
वरदा वन्दिता विद्या वैष्णवी विमलाकृतिः ।
वाराही विरजा वर्षा वरलक्ष्मीर्विलासिनी ॥ 140 ॥
विनता व्योममध्यस्था वारिजासनसंस्थिता ।
वारुणी वेणुसम्भूता वीतिहोत्रा विरूपिणी ॥ 141 ॥
वायुमण्डलमध्यस्था विष्णुरूपा विधिप्रिया ।
विष्णुपत्नी विष्णुमती विशालाक्षी वसुन्धरा ॥ 142 ॥
वामदेवप्रिया वेला वज्रिणी वसुदोहिनी ।
वेदाक्षरपरीताङ्गी वाजपेयफलप्रदा ॥ 143 ॥
वासवी वामजननी वैकुण्ठनिलया वरा ।
व्यासप्रिया वर्मधरा वाल्मीकिपरिसेविता ॥ 144 ॥
शाकम्भरी शिवा शान्ता शारदा शरणागतिः ।
शातोदरी शुभाचारा शुम्भासुरविमर्दिनी ॥ 145 ॥
शोभावती शिवाकारा शङ्करार्धशरीरिणी ।
शोणा शुभाशया शुभ्रा शिरःसन्धानकारिणी ॥ 146 ॥
शरावती शरानन्दा शरज्ज्योत्स्ना शुभानना ।
शरभा शूलिनी शुद्धा शबरी शुकवाहना ॥ 147 ॥
श्रीमती श्रीधरानन्दा श्रवणानन्ददायिनी ।
शर्वाणी शर्वरीवन्द्या षड्भाषा षडृतुप्रिया ॥ 148 ॥
षडाधारस्थिता देवी षण्मुखप्रियकारिणी ।
षडङ्गरूपसुमती सुरासुरनमस्कृता ॥ 149 ॥
सरस्वती सदाधारा सर्वमङ्गलकारिणी ।
सामगानप्रिया सूक्ष्मा सावित्री सामसम्भवा ॥ 150 ॥
सर्वावासा सदानन्दा सुस्तनी सागराम्बरा ।
सर्वैश्वर्यप्रिया सिद्धिः साधुबन्धुपराक्रमा ॥ 151 ॥
सप्तर्षिमण्डलगता सोममण्डलवासिनी ।
सर्वज्ञा सान्द्रकरुणा समानाधिकवर्जिता ॥ 152 ॥
सर्वोत्तुङ्गा सङ्गहीना सद्गुणा सकलेष्टदा ।
सरधा सूर्यतनया सुकेशी सोमसंहतिः ॥ 153 ॥
हिरण्यवर्णा हरिणी ह्रीङ्कारी हंसवाहिनी ।
क्षौमवस्त्रपरीताङ्गी क्षीराब्धितनया क्षमा ॥ 154 ॥
गायत्री चैव सावित्री पार्वती च सरस्वती ।
वेदगर्भा वरारोहा श्रीगायत्री पराम्बिका ॥ 155 ॥
इति साहस्रकं नाम्नां गायत्र्याश्चैव नारद ।
पुण्यदं सर्वपापघ्नं महासम्पत्तिदायकम् ॥ 156 ॥
एवं नामानि गायत्र्यास्तोषोत्पत्तिकराणि हि ।
अष्टम्यां च विशेषेण पठितव्यं द्विजैः सह ॥ 157 ॥
जपं कृत्वा होम पूजा ध्यानं कृत्वा विशेषतः ।
यस्मै कस्मै न दातव्यं गायत्र्यास्तु विशेषतः ॥ 158 ॥
सुभक्ताय सुशिष्याय वक्तव्यं भूसुराय वै ।
भ्रष्टेभ्यः साधकेभ्यश्च बान्धवेभ्यो न दर्शयेत् ॥ 159 ॥
यद्गृहे लिखितं शास्त्रं भयं तस्य न कस्यचित् ।
चञ्चलापिस्थिरा भूत्वा कमला तत्र तिष्ठति ॥ 160 ॥
इदं रहस्यं परमं गुह्याद्गुह्यतरं महत् ।
पुण्यप्रदं मनुष्याणां दरिद्राणां निधिप्रदम् ॥ 161 ॥
मोक्षप्रदं मुमुक्षूणां कामिनां सर्वकामदम् ।
रोगाद्वै मुच्यते रोगी बद्धो मुच्येत बन्धनात् ॥ 162 ॥
ब्रह्महत्या सुरापानं सुवर्णस्तेयिनो नराः ।
गुरुतल्पगतो वापि पातकान्मुच्यते सकृत् ॥ 163 ॥
असत्प्रतिग्रहाच्चैवाऽभक्ष्यभक्षाद्विशेषतः ।
पाखण्डानृतमुख्येभ्यः पठनादेव मुच्यते ॥ 164 ॥
इदं रहस्यममलं मयोक्तं पद्मजोद्भव ।
ब्रह्मसायुज्यदं नॄणां सत्यं सत्यं न संशयः ॥ 165 ॥
इति श्रीदेवीभागवते महापुराणे द्वादशस्कन्धे गायत्रीसहस्रनाम स्तोत्र कथनं नाम षष्ठोऽध्यायः ॥
Roman (IAST) Transliteration
nārada uvāca –
bhagavansarvadharmajña sarvaśāstraviśārada |
śrutismṛtipurāṇānāṃ rahasyaṃ tvanmukhācchrutam || 1 ||
sarvapāpaharaṃ deva yena vidyā pravartate |
kena vā brahmavijñānaṃ kiṃ nu vā mokṣasādhanam || 2 ||
brāhmaṇānāṃ gatiḥ kena kena vā mṛtyu nāśanam |
aihikāmuṣmikaphalaṃ kena vā padmalocana || 3 ||
vaktumarhasyaśeṣeṇa sarve nikhilamāditaḥ |
śrīnārāyaṇa uvāca –
sādhu sādhu mahāprājña samyak pṛṣṭaṃ tvayā'nagha || 4 ||
śṛṇu vakṣyāmi yatnena gāyatryaṣṭasahasrakam |
nāmnāṃ śubhānāṃ divyānāṃ sarvapāpavināśanam || 5 ||
sṛṣṭyādau yadbhagavatā pūrve proktaṃ bravīmi te |
aṣṭottarasahasrasya ṛṣirbrahmā prakīrtitaḥ || 6 ||
chando'nuṣṭuptathā devī gāyatrīṃ devatā smṛtā |
halobījāni tasyaiva svarāḥ śaktaya īritāḥ || 7 ||
aṅganyāsakaranyāsāvucyete mātṛkākṣaraiḥ |
atha dhyānaṃ pravakṣyāmi sādhakānāṃ hitāya vai || 8 ||
dhyānam
raktaśvetahiraṇyanīladhavalairyuktāṃ trinītrojjvalāṃ
raktāṃ raktanavasrajaṃ maṇigaṇairyuktāṃ kumārīmimām |
gāyatrīṃ kamalāsanāṃ karatalavyānaddhakuṇḍāmbujāṃ
padmākṣīṃ ca varasrajaṃ ca dadhatīṃ haṃsādhirūḍhāṃ bhaje || 9 ||
acintyalakṣaṇāvyaktāpyarthamātṛmaheśvarī |
amṛtārṇavamadhyasthāpyajitā cāparājitā || 10 ||
aṇimādiguṇādhārāpyarkamaṇḍalasaṃsthitā |
ajarājāparādharmā akṣasūtradharādharā || 11 ||
akārādikṣakārāntāpyariṣaḍvargabhedinī |
añjanādripratīkāśāpyañjanādrinivāsinī || 12 ||
aditiścājapāvidyāpyaravindanibhekṣaṇā |
antarbahiḥsthitāvidyādhvaṃsinī cāntarātmikā || 13 ||
ajā cājamukhāvāsāpyaravindanibhānanā |
ardhamātrārthadānajñāpyarimaṇḍalamardinī || 14 ||
asuraghnī hyamāvāsyāpyalakṣmīghnyantyajārcitā |
ādilakṣmīścādiśaktirākṛtiścāyatānanā || 15 ||
ādityapadavīcārāpyādityaparisevitā |
ācāryāvartanācārāpyādimūrtinivāsinī || 16 ||
āgneyī cāmarī cādyā cārādhyā cāsanasthitā |
ādhāranilayādhārā cākāśāntanivāsinī || 17 ||
ādyākṣarasamāyuktā cāntarākāśarūpiṇī |
ādityamaṇḍalagatā cāntaradhvāntanāśinī || 18 ||
indirā ceṣṭadā ceṣṭā cendīvaranibhekṣaṇā |
irāvatī cendrapadā cendrāṇī cendurūpiṇī || 19 ||
ikṣukodaṇḍasaṃyuktā ceṣusandhānakāriṇī |
indranīlasamākārā ceḍāpiṅgalarūpiṇī || 20 ||
indrākṣīceśvarī devī cehātrayavivarjitā |
umā coṣā hyuḍunibhā urvārukaphalānanā || 21 ||
uḍuprabhā coḍumatī hyuḍupā hyuḍumadhyagā |
ūrdhvā cāpyūrdhvakeśī cāpyūrdhvādhogatibhedinī || 22 ||
ūrdhvabāhupriyā cormimālāvāggranthadāyinī |
ṛtaṃ carṣirṛtumatī ṛṣidevanamaskṛtā || 23 ||
ṛgvedā ṛṇahartrī ca ṛṣimaṇḍalacāriṇī |
ṛddhidā ṛjumārgasthā ṛjudharmā ṛjupradā || 24 ||
ṛgvedanilayā ṛjvī luptadharmapravartinī |
lūtārivarasambhūtā lūtādiviṣahāriṇī || 25 ||
ekākṣarā caikamātrā caikā caikaikaniṣṭhitā |
aindrī hyairāvatārūḍhā caihikāmuṣmikapradā || 26 ||
oṅkārā hyoṣadhī cotā cotaprotanivāsinī |
aurvā hyauṣadhasampannā aupāsanaphalapradā || 27 ||
aṇḍamadhyasthitā devī cāḥkāramanurūpiṇī |
kātyāyanī kālarātriḥ kāmākṣī kāmasundarī || 28 ||
kamalā kāminī kāntā kāmadā kālakaṇṭhinī |
karikumbhastanabharā karavīrasuvāsinī || 29 ||
kalyāṇī kuṇḍalavatī kurukṣetranivāsinī |
kuruvindadalākārā kuṇḍalī kumudālayā || 30 ||
kālajihvā karālāsyā kālikā kālarūpiṇī |
kamanīyaguṇā kāntiḥ kalādhārā kumudvatī || 31 ||
kauśikī kamalākārā kāmacāraprabhañjinī |
kaumārī karuṇāpāṅgī kakuvantā karipriyā || 32 ||
kesarī keśavanutā kadambakusumapriyā |
kālindī kālikā kāñcī kalaśodbhavasaṃstutā || 33 ||
kāmamātā kratumatī kāmarūpā kṛpāvatī |
kumārī kuṇḍanilayā kirātī kīravāhanā || 34 ||
kaikeyī kokilālāpā ketakī kusumapriyā |
kamaṇḍaludharā kālī karmanirmūlakāriṇī || 35 ||
kalahaṃsagatiḥ kakṣā kṛtakautukamaṅgalā |
kastūrītilakā kamprā karīndragamanā kuhūḥ || 36 ||
karpūralepanā kṛṣṇā kapilā kuharāśrayā |
kūṭasthā kudharā kamrā kukṣisthākhilaviṣṭapā || 37 ||
khaḍgakheṭadharā kharvā khecarī khagavāhanā |
khaṭvāṅgadhāriṇī khyātā khagarājoparisthitā || 38 ||
khalaghnī khaṇḍitajarā khaṇḍākhyānapradāyinī |
khaṇḍendutilakā gaṅgā gaṇeśaguhapūjitā || 39 ||
gāyatrī gomatī gītā gāndhārī gānalolupā |
gautamī gāminī gādhā gandharvāpsarasevitā || 40 ||
govindacaraṇākrāntā guṇatrayavibhāvitā |
gandharvī gahvarī gotrā girīśā gahanā gamī || 41 ||
guhāvāsā guṇavatī gurupāpapraṇāśinī |
gurvī guṇavatī guhyā goptavyā guṇadāyinī || 42 ||
girijā guhyamātaṅgī garuḍadhvajavallabhā |
garvāpahāriṇī godā gokulasthā gadādharā || 43 ||
gokarṇanilayāsaktā guhyamaṇḍalavartinī |
gharmadā ghanadā ghaṇṭā ghoradānavamardinī || 44 ||
ghṛṇimantramayī ghoṣā ghanasampātadāyinī |
ghaṇṭāravapriyā ghrāṇā ghṛṇisantuṣṭakāriṇī || 45 ||
ghanārimaṇḍalā ghūrṇā ghṛtācī ghanaveginī |
jñānadhātumayī carcā carcitā cāruhāsinī || 46 ||
caṭulā caṇḍikā citrā citramālyavibhūṣitā |
caturbhujā cārudantā cāturī caritapradā || 47 ||
cūlikā citravastrāntā candramaḥkarṇakuṇḍalā |
candrahāsā cārudātrī cakorī candrahāsinī || 48 ||
candrikā candradhātrī ca caurī caurā ca caṇḍikā |
cañcadvāgvādinī candracūḍā coravināśinī || 49 ||
cārucandanaliptāṅgī cañcaccāmaravījitā |
cārumadhyā cārugatiścandilā candrarūpiṇī || 50 ||
cāruhomapriyā cārvācaritā cakrabāhukā |
candramaṇḍalamadhyasthā candramaṇḍaladarpaṇā || 51 ||
cakravākastanī ceṣṭā citrā cāruvilāsinī |
citsvarūpā candravatī candramāścandanapriyā || 52 ||
codayitrī ciraprajñā cātakā cāruhetukī |
chatrayātā chatradharā chāyā chandaḥparicchadā || 53 ||
chāyādevī chidranakhā channendriyavisarpiṇī |
chando'nuṣṭuppratiṣṭhāntā chidropadravabhedinī || 54 ||
chedā chatreśvarī chinnā churikā chedanapriyā |
jananī janmarahitā jātavedā jaganmayī || 55 ||
jāhnavī jaṭilā jetrī jarāmaraṇavarjitā |
jambūdvīpavatī jvālā jayantī jalaśālinī || 56 ||
jitendriyā jitakrodhā jitāmitrā jagatpriyā |
jātarūpamayī jihvā jānakī jagatī jarā || 57 ||
janitrī jahnutanayā jagattrayahitaiṣiṇī |
jvālāmukhī japavatī jvaraghnī jitaviṣṭapā || 58 ||
jitākrāntamayī jvālā jāgratī jvaradevatā |
jvalantī jaladā jyeṣṭhā jyāghoṣāsphoṭadiṅmukhī || 59 ||
jambhinī jṛmbhaṇā jṛmbhā jvalanmāṇikyakuṇḍalā |
jhiñjhikā jhaṇanirghoṣā jhañjhāmārutaveginī || 60 ||
jhallarīvādyakuśalā ñarūpā ñabhujā smṛtā |
ṭaṅkabāṇasamāyuktā ṭaṅkinī ṭaṅkabhedinī || 61 ||
ṭaṅkīgaṇakṛtāghoṣā ṭaṅkanīyamahorasā |
ṭaṅkārakāriṇī devī ṭhaṭhaśabdaninādinī || 62 ||
ḍāmarī ḍākinī ḍimbhā ḍuṇḍumāraikanirjitā |
ḍāmarītantramārgasthā ḍamaḍḍamarunādinī || 63 ||
ḍiṇḍīravasahā ḍimbhalasatkrīḍāparāyaṇā |
ḍhuṇḍhivighneśajananī ḍhakkāhastā ḍhilivrajā || 64 ||
nityajñānā nirupamā nirguṇā narmadā nadī |
triguṇā tripadā tantrī tulasī taruṇā taruḥ || 65 ||
trivikramapadākrāntā turīyapadagāminī |
taruṇādityasaṅkāśā tāmasī tuhinā turā || 66 ||
trikālajñānasampannā triveṇī ca trilocanā |
triśaktistripurā tuṅgā turaṅgavadanā tathā || 67 ||
timiṅgilagilā tīvrā trisrotā tāmasādinī |
tantramantraviśeṣajñā tanumadhyā triviṣṭapā || 68 ||
trisandhyā tristanī toṣāsaṃsthā tālapratāpinī |
tāṭaṅkinī tuṣārābhā tuhinācalavāsinī || 69 ||
tantujālasamāyuktā tārahārāvalipriyā |
tilahomapriyā tīrthā tamālakusumākṛtiḥ || 70 ||
tārakā triyutā tanvī triśaṅkuparivāritā |
talodarī tilābhūṣā tāṭaṅkapriyavādinī || 71 ||
trijaṭā tittirī tṛṣṇā trividhā taruṇākṛtiḥ |
taptakāñcanasaṅkāśā taptakāñcanabhūṣaṇā || 72 ||
traiyambakā trivargā ca trikālajñānadāyinī |
tarpaṇā tṛptidā tṛptā tāmasī tumburustutā || 73 ||
tārkṣyasthā triguṇākārā tribhaṅgī tanuvallariḥ |
thātkārī thāravā thāntā dohinī dīnavatsalā || 74 ||
dānavāntakarī durgā durgāsuranibarhiṇī |
devarītirdivārātrirdraupadī dundubhisvanā || 75 ||
devayānī durāvāsā dāridryodbhedinī divā |
dāmodarapriyā dīptā digvāsā digvimohinī || 76 ||
daṇḍakāraṇyanilayā daṇḍinī devapūjitā |
devavandyā diviṣadā dveṣiṇī dānavākṛtiḥ || 77 ||
dīnānāthastutā dīkṣā daivatādisvarūpiṇī |
dhātrī dhanurdharā dhenurdhāriṇī dharmacāriṇī || 78 ||
dhurandharā dharādhārā dhanadā dhānyadohinī |
dharmaśīlā dhanādhyakṣā dhanurvedaviśāradā || 79 ||
dhṛtirdhanyā dhṛtapadā dharmarājapriyā dhruvā |
dhūmāvatī dhūmakeśī dharmaśāstraprakāśinī || 80 ||
nandā nandapriyā nidrā nṛnutā nandanātmikā |
narmadā nalinī nīlā nīlakaṇṭhasamāśrayā || 81 ||
nārāyaṇapriyā nityā nirmalā nirguṇā nidhiḥ |
nirādhārā nirupamā nityaśuddhā nirañjanā || 82 ||
nādabindukalātītā nādabindukalātmikā |
nṛsiṃhinī nagadharā nṛpanāgavibhūṣitā || 83 ||
narakakleśaśamanī nārāyaṇapadodbhavā |
niravadyā nirākārā nāradapriyakāriṇī || 84 ||
nānājyotiḥ samākhyātā nidhidā nirmalātmikā |
navasūtradharā nītirnirupadravakāriṇī || 85 ||
nandajā navaratnāḍhyā naimiṣāraṇyavāsinī |
navanītapriyā nārī nīlajīmūtanisvanā || 86 ||
nimeṣiṇī nadīrūpā nīlagrīvā niśīśvarī |
nāmāvalirniśumbhaghnī nāgalokanivāsinī || 87 ||
navajāmbūnadaprakhyā nāgalokādhidevatā |
nūpurākrāntacaraṇā naracittapramodinī || 88 ||
nimagnāraktanayanā nirghātasamanisvanā |
nandanodyānanilayā nirvyūhoparicāriṇī || 89 ||
pārvatī paramodārā parabrahmātmikā parā |
pañcakośavinirmuktā pañcapātakanāśinī || 90 ||
paracittavidhānajñā pañcikā pañcarūpiṇī |
pūrṇimā paramā prītiḥ paratejaḥ prakāśinī || 91 ||
purāṇī pauruṣī puṇyā puṇḍarīkanibhekṣaṇā |
pātālatalanirmagnā prītā prītivivardhinī || 92 ||
pāvanī pādasahitā peśalā pavanāśinī |
prajāpatiḥ pariśrāntā parvatastanamaṇḍalā || 93 ||
padmapriyā padmasaṃsthā padmākṣī padmasambhavā |
padmapatrā padmapadā padminī priyabhāṣiṇī || 94 ||
paśupāśavinirmuktā purandhrī puravāsinī |
puṣkalā puruṣā parvā pārijātasumapriyā || 95 ||
pativratā pavitrāṅgī puṣpahāsaparāyaṇā |
prajñāvatīsutā pautrī putrapūjyā payasvinī || 96 ||
paṭṭipāśadharā paṅktiḥ pitṛlokapradāyinī |
purāṇī puṇyaśīlā ca praṇatārtivināśinī || 97 ||
pradyumnajananī puṣṭā pitāmahaparigrahā |
puṇḍarīkapurāvāsā puṇḍarīkasamānanā || 98 ||
pṛthujaṅghā pṛthubhujā pṛthupādā pṛthūdarī |
pravālaśobhā piṅgākṣī pītavāsāḥ pracāpalā || 99 ||
prasavā puṣṭidā puṇyā pratiṣṭhā praṇavāgatiḥ |
pañcavarṇā pañcavāṇī pañcikā pañjarasthitā || 100 ||
paramāyā parajyotiḥ paraprītiḥ parāgatiḥ |
parākāṣṭhā pareśānī pāvanī pāvakadyutiḥ || 101 ||
puṇyabhadrā paricchedyā puṣpahāsā pṛthūdarī |
pītāṅgī pītavasanā pītaśayyā piśācinī || 102 ||
pītakriyā piśācaghnī pāṭalākṣī paṭukriyā |
pañcabhakṣapriyācārā pūtanāprāṇaghātinī || 103 ||
punnāgavanamadhyasthā puṇyatīrthaniṣevitā |
pañcāṅgī ca parāśaktiḥ paramāhlādakāriṇī || 104 ||
puṣpakāṇḍasthitā pūṣā poṣitākhilaviṣṭapā |
prāṇapriyā pañcaśikhā pannagopariśāyinī || 105 ||
pañcamātrātmikā pṛthvī pathikā pṛthudohinī |
purāṇanyāyamīmāṃsā pāṭalī puṣpagandhinī || 106 ||
puṇyaprajā pāradātrī paramārgaikagocarā |
pravālaśobhā pūrṇāśā praṇavā pallavodarī || 107 ||
phalinī phaladā phalguḥ phūtkārī phalakākṛtiḥ |
phaṇīndrabhogaśayanā phaṇimaṇḍalamaṇḍitā || 108 ||
bālabālā bahumatā bālātapanibhāṃśukā |
balabhadrapriyā vandyā baḍavā buddhisaṃstutā || 109 ||
bandīdevī bilavatī baḍiśaghnī balipriyā |
bāndhavī bodhitā buddhirbandhūkakusumapriyā || 110 ||
bālabhānuprabhākārā brāhmī brāhmaṇadevatā |
bṛhaspatistutā bṛndā bṛndāvanavihāriṇī || 111 ||
bālākinī bilāhārā bilavāsā bahūdakā |
bahunetrā bahupadā bahukarṇāvataṃsikā || 112 ||
bahubāhuyutā bījarūpiṇī bahurūpiṇī |
bindunādakalātītā bindunādasvarūpiṇī || 113 ||
baddhagodhāṅgulitrāṇā badaryāśramavāsinī |
bṛndārakā bṛhatskandhā bṛhatī bāṇapātinī || 114 ||
bṛndādhyakṣā bahunutā vanitā bahuvikramā |
baddhapadmāsanāsīnā bilvapatratalasthitā || 115 ||
bodhidrumanijāvāsā baḍisthā bindudarpaṇā |
bālā bāṇāsanavatī baḍabānalaveginī || 116 ||
brahmāṇḍabahirantaḥsthā brahmakaṅkaṇasūtriṇī |
bhavānī bhīṣaṇavatī bhāvinī bhayahāriṇī || 117 ||
bhadrakālī bhujaṅgākṣī bhāratī bhāratāśayā |
bhairavī bhīṣaṇākārā bhūtidā bhūtimālinī || 118 ||
bhāminī bhoganiratā bhadradā bhūrivikramā |
bhūtavāsā bhṛgulatā bhārgavī bhūsurārcitā || 119 ||
bhāgīrathī bhogavatī bhavanasthā bhiṣagvarā |
bhāminī bhoginī bhāṣā bhavānī bhūridakṣiṇā || 120 ||
bhargātmikā bhīmavatī bhavabandhavimocinī |
bhajanīyā bhūtadhātrīrañjitā bhuvaneśvarī || 121 ||
bhujaṅgavalayā bhīmā bheruṇḍā bhāgadheyinī |
mātā māyā madhumatī madhujihvā madhupriyā || 122 ||
mahādevī mahābhāgā mālinī mīnalocanā |
māyātītā madhumatī madhumāṃsā madhudravā || 123 ||
mānavī madhusambhūtā mithilāpuravāsinī |
madhukaiṭabhasaṃhartrī medinī meghamālinī || 124 ||
mandodarī mahāmāyā maithilī masṛṇapriyā |
mahālakṣmīrmahākālī mahākanyā maheśvarī || 125 ||
māhendrī merutanayā mandārakusumārcitā |
mañjumañjīracaraṇā mokṣadā mañjubhāṣiṇī || 126 ||
madhuradrāviṇī mudrā malayā malayānvitā |
medhā marakataśyāmā māgadhī menakātmajā || 127 ||
mahāmārī mahāvīrā mahāśyāmā manustutā |
mātṛkā mihirābhāsā mukundapadavikramā || 128 ||
mūlādhārasthitā mugdhā maṇipūrakavāsinī |
mṛgākṣī mahiṣārūḍhā mahiṣāsuramardinī || 129 ||
yogāsanā yogagamyā yogā yauvanakāśrayā |
yauvanī yuddhamadhyasthā yamunā yugadhāriṇī || 130 ||
yakṣiṇī yogayuktā ca yakṣarājaprasūtinī |
yātrā yānavidhānajñā yaduvaṃśasamudbhavā || 131 ||
yakārādihakārāntā yājuṣī yajñarūpiṇī |
yāminī yoganiratā yātudhānabhayaṅkarī || 132 ||
rukmiṇī ramaṇī rāmā revatī reṇukā ratiḥ |
raudrī raudrapriyākārā rāmamātā ratipriyā || 133 ||
rohiṇī rājyadā revā ramā rājīvalocanā |
rākeśī rūpasampannā ratnasiṃhāsanasthitā || 134 ||
raktamālyāmbaradharā raktagandhānulepanā |
rājahaṃsasamārūḍhā rambhā raktabalipriyā || 135 ||
ramaṇīyayugādhārā rājitākhilabhūtalā |
rurucarmaparīdhānā rathinī ratnamālikā || 136 ||
rogeśī rogaśamanī rāviṇī romaharṣiṇī |
rāmacandrapadākrāntā rāvaṇacchedakāriṇī || 137 ||
ratnavastraparicchannā rathasthā rukmabhūṣaṇā |
lajjādhidevatā lolā lalitā liṅgadhāriṇī || 138 ||
lakṣmīrlolā luptaviṣā lokinī lokaviśrutā |
lajjā lambodarī devī lalanā lokadhāriṇī || 139 ||
varadā vanditā vidyā vaiṣṇavī vimalākṛtiḥ |
vārāhī virajā varṣā varalakṣmīrvilāsinī || 140 ||
vinatā vyomamadhyasthā vārijāsanasaṃsthitā |
vāruṇī veṇusambhūtā vītihotrā virūpiṇī || 141 ||
vāyumaṇḍalamadhyasthā viṣṇurūpā vidhipriyā |
viṣṇupatnī viṣṇumatī viśālākṣī vasundharā || 142 ||
vāmadevapriyā velā vajriṇī vasudohinī |
vedākṣaraparītāṅgī vājapeyaphalapradā || 143 ||
vāsavī vāmajananī vaikuṇṭhanilayā varā |
vyāsapriyā varmadharā vālmīkiparisevitā || 144 ||
śākambharī śivā śāntā śāradā śaraṇāgatiḥ |
śātodarī śubhācārā śumbhāsuravimardinī || 145 ||
śobhāvatī śivākārā śaṅkarārdhaśarīriṇī |
śoṇā śubhāśayā śubhrā śiraḥsandhānakāriṇī || 146 ||
śarāvatī śarānandā śarajjyotsnā śubhānanā |
śarabhā śūlinī śuddhā śabarī śukavāhanā || 147 ||
śrīmatī śrīdharānandā śravaṇānandadāyinī |
śarvāṇī śarvarīvandyā ṣaḍbhāṣā ṣaḍṛtupriyā || 148 ||
ṣaḍādhārasthitā devī ṣaṇmukhapriyakāriṇī |
ṣaḍaṅgarūpasumatī surāsuranamaskṛtā || 149 ||
sarasvatī sadādhārā sarvamaṅgalakāriṇī |
sāmagānapriyā sūkṣmā sāvitrī sāmasambhavā || 150 ||
sarvāvāsā sadānandā sustanī sāgarāmbarā |
sarvaiśvaryapriyā siddhiḥ sādhubandhuparākramā || 151 ||
saptarṣimaṇḍalagatā somamaṇḍalavāsinī |
sarvajñā sāndrakaruṇā samānādhikavarjitā || 152 ||
sarvottuṅgā saṅgahīnā sadguṇā sakaleṣṭadā |
saradhā sūryatanayā sukeśī somasaṃhatiḥ || 153 ||
hiraṇyavarṇā hariṇī hrīṅkārī haṃsavāhinī |
kṣaumavastraparītāṅgī kṣīrābdhitanayā kṣamā || 154 ||
gāyatrī caiva sāvitrī pārvatī ca sarasvatī |
vedagarbhā varārohā śrīgāyatrī parāmbikā || 155 ||
iti sāhasrakaṃ nāmnāṃ gāyatryāścaiva nārada |
puṇyadaṃ sarvapāpaghnaṃ mahāsampattidāyakam || 156 ||
evaṃ nāmāni gāyatryāstoṣotpattikarāṇi hi |
aṣṭamyāṃ ca viśeṣeṇa paṭhitavyaṃ dvijaiḥ saha || 157 ||
japaṃ kṛtvā homa pūjā dhyānaṃ kṛtvā viśeṣataḥ |
yasmai kasmai na dātavyaṃ gāyatryāstu viśeṣataḥ || 158 ||
subhaktāya suśiṣyāya vaktavyaṃ bhūsurāya vai |
bhraṣṭebhyaḥ sādhakebhyaśca bāndhavebhyo na darśayet || 159 ||
yadgṛhe likhitaṃ śāstraṃ bhayaṃ tasya na kasyacit |
cañcalāpisthirā bhūtvā kamalā tatra tiṣṭhati || 160 ||
idaṃ rahasyaṃ paramaṃ guhyādguhyataraṃ mahat |
puṇyapradaṃ manuṣyāṇāṃ daridrāṇāṃ nidhipradam || 161 ||
mokṣapradaṃ mumukṣūṇāṃ kāmināṃ sarvakāmadam |
rogādvai mucyate rogī baddho mucyeta bandhanāt || 162 ||
brahmahatyā surāpānaṃ suvarṇasteyino narāḥ |
gurutalpagato vāpi pātakānmucyate sakṛt || 163 ||
asatpratigrahāccaivā'bhakṣyabhakṣādviśeṣataḥ |
pākhaṇḍānṛtamukhyebhyaḥ paṭhanādeva mucyate || 164 ||
idaṃ rahasyamamalaṃ mayoktaṃ padmajodbhava |
brahmasāyujyadaṃ nṝṇāṃ satyaṃ satyaṃ na saṃśayaḥ || 165 ||
iti śrīdevībhāgavate mahāpurāṇe dvādaśaskandhe gāyatrīsahasranāma stotra kathanaṃ nāma ṣaṣṭho'dhyāyaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
नारद उवाच –
भगवन्सर्वधर्मज्ञ सर्वशास्त्रविशारद ।
श्रुतिस्मृतिपुराणानां रहस्यं त्वन्मुखाच्छ्रुतम् ॥ 1 ॥
सर्वपापहरं देव येन विद्या प्रवर्तते ।
केन वा ब्रह्मविज्ञानं किं नु वा मोक्षसाधनम् ॥ 2 ॥
ब्राह्मणानां गतिः केन केन वा मृत्यु नाशनम् ।
ऐहिकामुष्मिकफलं केन वा पद्मलोचन ॥ 3 ॥
वक्तुमर्हस्यशेषेण सर्वे निखिलमादितः ।
श्रीनारायण उवाच –
साधु साधु महाप्राज्ञ सम्यक् पृष्टं त्वयाऽनघ ॥ 4 ॥
शृणु वक्ष्यामि यत्नेन गायत्र्यष्टसहस्रकम् ।
नाम्नां शुभानां दिव्यानां सर्वपापविनाशनम् ॥ 5 ॥
सृष्ट्यादौ यद्भगवता पूर्वे प्रोक्तं ब्रवीमि ते ।
अष्टोत्तरसहस्रस्य ऋषिर्ब्रह्मा प्रकीर्तितः ॥ 6 ॥
छन्दोऽनुष्टुप्तथा देवी गायत्रीं देवता स्मृता ।
हलोबीजानि तस्यैव स्वराः शक्तय ईरिताः ॥ 7 ॥
अङ्गन्यासकरन्यासावुच्येते मातृकाक्षरैः ।
अथ ध्यानं प्रवक्ष्यामि साधकानां हिताय वै ॥ 8 ॥
ध्यानम्
रक्तश्वेतहिरण्यनीलधवलैर्युक्तां त्रिनीत्रोज्ज्वलां
रक्तां रक्तनवस्रजं मणिगणैर्युक्तां कुमारीमिमाम् ।
गायत्रीं कमलासनां करतलव्यानद्धकुण्डाम्बुजां
पद्माक्षीं च वरस्रजं च दधतीं हंसाधिरूढां भजे ॥ 9 ॥
अचिन्त्यलक्षणाव्यक्ताप्यर्थमातृमहेश्वरी ।
अमृतार्णवमध्यस्थाप्यजिता चापराजिता ॥ 10 ॥
अणिमादिगुणाधाराप्यर्कमण्डलसंस्थिता ।
अजराजापराधर्मा अक्षसूत्रधराधरा ॥ 11 ॥
अकारादिक्षकारान्ताप्यरिषड्वर्गभेदिनी ।
अञ्जनाद्रिप्रतीकाशाप्यञ्जनाद्रिनिवासिनी ॥ 12 ॥
अदितिश्चाजपाविद्याप्यरविन्दनिभेक्षणा ।
अन्तर्बहिःस्थिताविद्याध्वंसिनी चान्तरात्मिका ॥ 13 ॥
अजा चाजमुखावासाप्यरविन्दनिभानना ।
अर्धमात्रार्थदानज्ञाप्यरिमण्डलमर्दिनी ॥ 14 ॥
असुरघ्नी ह्यमावास्याप्यलक्ष्मीघ्न्यन्त्यजार्चिता ।
आदिलक्ष्मीश्चादिशक्तिराकृतिश्चायतानना ॥ 15 ॥
आदित्यपदवीचाराप्यादित्यपरिसेविता ।
आचार्यावर्तनाचाराप्यादिमूर्तिनिवासिनी ॥ 16 ॥
आग्नेयी चामरी चाद्या चाराध्या चासनस्थिता ।
आधारनिलयाधारा चाकाशान्तनिवासिनी ॥ 17 ॥
आद्याक्षरसमायुक्ता चान्तराकाशरूपिणी ।
आदित्यमण्डलगता चान्तरध्वान्तनाशिनी ॥ 18 ॥
इन्दिरा चेष्टदा चेष्टा चेन्दीवरनिभेक्षणा ।
इरावती चेन्द्रपदा चेन्द्राणी चेन्दुरूपिणी ॥ 19 ॥
इक्षुकोदण्डसंयुक्ता चेषुसन्धानकारिणी ।
इन्द्रनीलसमाकारा चेडापिङ्गलरूपिणी ॥ 20 ॥
इन्द्राक्षीचेश्वरी देवी चेहात्रयविवर्जिता ।
उमा चोषा ह्युडुनिभा उर्वारुकफलानना ॥ 21 ॥
उडुप्रभा चोडुमती ह्युडुपा ह्युडुमध्यगा ।
ऊर्ध्वा चाप्यूर्ध्वकेशी चाप्यूर्ध्वाधोगतिभेदिनी ॥ 22 ॥
ऊर्ध्वबाहुप्रिया चोर्मिमालावाग्ग्रन्थदायिनी ।
ऋतं चर्षिरृतुमती ऋषिदेवनमस्कृता ॥ 23 ॥
ऋग्वेदा ऋणहर्त्री च ऋषिमण्डलचारिणी ।
ऋद्धिदा ऋजुमार्गस्था ऋजुधर्मा ऋजुप्रदा ॥ 24 ॥
ऋग्वेदनिलया ऋज्वी लुप्तधर्मप्रवर्तिनी ।
लूतारिवरसम्भूता लूतादिविषहारिणी ॥ 25 ॥
एकाक्षरा चैकमात्रा चैका चैकैकनिष्ठिता ।
ऐन्द्री ह्यैरावतारूढा चैहिकामुष्मिकप्रदा ॥ 26 ॥
ओङ्कारा ह्योषधी चोता चोतप्रोतनिवासिनी ।
और्वा ह्यौषधसम्पन्ना औपासनफलप्रदा ॥ 27 ॥
अण्डमध्यस्थिता देवी चाःकारमनुरूपिणी ।
कात्यायनी कालरात्रिः कामाक्षी कामसुन्दरी ॥ 28 ॥
कमला कामिनी कान्ता कामदा कालकण्ठिनी ।
करिकुम्भस्तनभरा करवीरसुवासिनी ॥ 29 ॥
कल्याणी कुण्डलवती कुरुक्षेत्रनिवासिनी ।
कुरुविन्ददलाकारा कुण्डली कुमुदालया ॥ 30 ॥
कालजिह्वा करालास्या कालिका कालरूपिणी ।
कमनीयगुणा कान्तिः कलाधारा कुमुद्वती ॥ 31 ॥
कौशिकी कमलाकारा कामचारप्रभञ्जिनी ।
कौमारी करुणापाङ्गी ककुवन्ता करिप्रिया ॥ 32 ॥
केसरी केशवनुता कदम्बकुसुमप्रिया ।
कालिन्दी कालिका काञ्ची कलशोद्भवसंस्तुता ॥ 33 ॥
काममाता क्रतुमती कामरूपा कृपावती ।
कुमारी कुण्डनिलया किराती कीरवाहना ॥ 34 ॥
कैकेयी कोकिलालापा केतकी कुसुमप्रिया ।
कमण्डलुधरा काली कर्मनिर्मूलकारिणी ॥ 35 ॥
कलहंसगतिः कक्षा कृतकौतुकमङ्गला ।
कस्तूरीतिलका कम्प्रा करीन्द्रगमना कुहूः ॥ 36 ॥
कर्पूरलेपना कृष्णा कपिला कुहराश्रया ।
कूटस्था कुधरा कम्रा कुक्षिस्थाखिलविष्टपा ॥ 37 ॥
खड्गखेटधरा खर्वा खेचरी खगवाहना ।
खट्वाङ्गधारिणी ख्याता खगराजोपरिस्थिता ॥ 38 ॥
खलघ्नी खण्डितजरा खण्डाख्यानप्रदायिनी ।
खण्डेन्दुतिलका गङ्गा गणेशगुहपूजिता ॥ 39 ॥
गायत्री गोमती गीता गान्धारी गानलोलुपा ।
गौतमी गामिनी गाधा गन्धर्वाप्सरसेविता ॥ 40 ॥
गोविन्दचरणाक्रान्ता गुणत्रयविभाविता ।
गन्धर्वी गह्वरी गोत्रा गिरीशा गहना गमी ॥ 41 ॥
गुहावासा गुणवती गुरुपापप्रणाशिनी ।
गुर्वी गुणवती गुह्या गोप्तव्या गुणदायिनी ॥ 42 ॥
गिरिजा गुह्यमातङ्गी गरुडध्वजवल्लभा ।
गर्वापहारिणी गोदा गोकुलस्था गदाधरा ॥ 43 ॥
गोकर्णनिलयासक्ता गुह्यमण्डलवर्तिनी ।
घर्मदा घनदा घण्टा घोरदानवमर्दिनी ॥ 44 ॥
घृणिमन्त्रमयी घोषा घनसम्पातदायिनी ।
घण्टारवप्रिया घ्राणा घृणिसन्तुष्टकारिणी ॥ 45 ॥
घनारिमण्डला घूर्णा घृताची घनवेगिनी ।
ज्ञानधातुमयी चर्चा चर्चिता चारुहासिनी ॥ 46 ॥
चटुला चण्डिका चित्रा चित्रमाल्यविभूषिता ।
चतुर्भुजा चारुदन्ता चातुरी चरितप्रदा ॥ 47 ॥
चूलिका चित्रवस्त्रान्ता चन्द्रमःकर्णकुण्डला ।
चन्द्रहासा चारुदात्री चकोरी चन्द्रहासिनी ॥ 48 ॥
चन्द्रिका चन्द्रधात्री च चौरी चौरा च चण्डिका ।
चञ्चद्वाग्वादिनी चन्द्रचूडा चोरविनाशिनी ॥ 49 ॥
चारुचन्दनलिप्ताङ्गी चञ्चच्चामरवीजिता ।
चारुमध्या चारुगतिश्चन्दिला चन्द्ररूपिणी ॥ 50 ॥
चारुहोमप्रिया चार्वाचरिता चक्रबाहुका ।
चन्द्रमण्डलमध्यस्था चन्द्रमण्डलदर्पणा ॥ 51 ॥
चक्रवाकस्तनी चेष्टा चित्रा चारुविलासिनी ।
चित्स्वरूपा चन्द्रवती चन्द्रमाश्चन्दनप्रिया ॥ 52 ॥
चोदयित्री चिरप्रज्ञा चातका चारुहेतुकी ।
छत्रयाता छत्रधरा छाया छन्दःपरिच्छदा ॥ 53 ॥
छायादेवी छिद्रनखा छन्नेन्द्रियविसर्पिणी ।
छन्दोऽनुष्टुप्प्रतिष्ठान्ता छिद्रोपद्रवभेदिनी ॥ 54 ॥
छेदा छत्रेश्वरी छिन्ना छुरिका छेदनप्रिया ।
जननी जन्मरहिता जातवेदा जगन्मयी ॥ 55 ॥
जाह्नवी जटिला जेत्री जरामरणवर्जिता ।
जम्बूद्वीपवती ज्वाला जयन्ती जलशालिनी ॥ 56 ॥
जितेन्द्रिया जितक्रोधा जितामित्रा जगत्प्रिया ।
जातरूपमयी जिह्वा जानकी जगती जरा ॥ 57 ॥
जनित्री जह्नुतनया जगत्त्रयहितैषिणी ।
ज्वालामुखी जपवती ज्वरघ्नी जितविष्टपा ॥ 58 ॥
जिताक्रान्तमयी ज्वाला जाग्रती ज्वरदेवता ।
ज्वलन्ती जलदा ज्येष्ठा ज्याघोषास्फोटदिङ्मुखी ॥ 59 ॥
जम्भिनी जृम्भणा जृम्भा ज्वलन्माणिक्यकुण्डला ।
झिञ्झिका झणनिर्घोषा झञ्झामारुतवेगिनी ॥ 60 ॥
झल्लरीवाद्यकुशला ञरूपा ञभुजा स्मृता ।
टङ्कबाणसमायुक्ता टङ्किनी टङ्कभेदिनी ॥ 61 ॥
टङ्कीगणकृताघोषा टङ्कनीयमहोरसा ।
टङ्कारकारिणी देवी ठठशब्दनिनादिनी ॥ 62 ॥
डामरी डाकिनी डिम्भा डुण्डुमारैकनिर्जिता ।
डामरीतन्त्रमार्गस्था डमड्डमरुनादिनी ॥ 63 ॥
डिण्डीरवसहा डिम्भलसत्क्रीडापरायणा ।
ढुण्ढिविघ्नेशजननी ढक्काहस्ता ढिलिव्रजा ॥ 64 ॥
नित्यज्ञाना निरुपमा निर्गुणा नर्मदा नदी ।
त्रिगुणा त्रिपदा तन्त्री तुलसी तरुणा तरुः ॥ 65 ॥
त्रिविक्रमपदाक्रान्ता तुरीयपदगामिनी ।
तरुणादित्यसङ्काशा तामसी तुहिना तुरा ॥ 66 ॥
त्रिकालज्ञानसम्पन्ना त्रिवेणी च त्रिलोचना ।
त्रिशक्तिस्त्रिपुरा तुङ्गा तुरङ्गवदना तथा ॥ 67 ॥
तिमिङ्गिलगिला तीव्रा त्रिस्रोता तामसादिनी ।
तन्त्रमन्त्रविशेषज्ञा तनुमध्या त्रिविष्टपा ॥ 68 ॥
त्रिसन्ध्या त्रिस्तनी तोषासंस्था तालप्रतापिनी ।
ताटङ्किनी तुषाराभा तुहिनाचलवासिनी ॥ 69 ॥
तन्तुजालसमायुक्ता तारहारावलिप्रिया ।
तिलहोमप्रिया तीर्था तमालकुसुमाकृतिः ॥ 70 ॥
तारका त्रियुता तन्वी त्रिशङ्कुपरिवारिता ।
तलोदरी तिलाभूषा ताटङ्कप्रियवादिनी ॥ 71 ॥
त्रिजटा तित्तिरी तृष्णा त्रिविधा तरुणाकृतिः ।
तप्तकाञ्चनसङ्काशा तप्तकाञ्चनभूषणा ॥ 72 ॥
त्रैयम्बका त्रिवर्गा च त्रिकालज्ञानदायिनी ।
तर्पणा तृप्तिदा तृप्ता तामसी तुम्बुरुस्तुता ॥ 73 ॥
तार्क्ष्यस्था त्रिगुणाकारा त्रिभङ्गी तनुवल्लरिः ।
थात्कारी थारवा थान्ता दोहिनी दीनवत्सला ॥ 74 ॥
दानवान्तकरी दुर्गा दुर्गासुरनिबर्हिणी ।
देवरीतिर्दिवारात्रिर्द्रौपदी दुन्दुभिस्वना ॥ 75 ॥
देवयानी दुरावासा दारिद्र्योद्भेदिनी दिवा ।
दामोदरप्रिया दीप्ता दिग्वासा दिग्विमोहिनी ॥ 76 ॥
दण्डकारण्यनिलया दण्डिनी देवपूजिता ।
देववन्द्या दिविषदा द्वेषिणी दानवाकृतिः ॥ 77 ॥
दीनानाथस्तुता दीक्षा दैवतादिस्वरूपिणी ।
धात्री धनुर्धरा धेनुर्धारिणी धर्मचारिणी ॥ 78 ॥
धुरन्धरा धराधारा धनदा धान्यदोहिनी ।
धर्मशीला धनाध्यक्षा धनुर्वेदविशारदा ॥ 79 ॥
धृतिर्धन्या धृतपदा धर्मराजप्रिया ध्रुवा ।
धूमावती धूमकेशी धर्मशास्त्रप्रकाशिनी ॥ 80 ॥
नन्दा नन्दप्रिया निद्रा नृनुता नन्दनात्मिका ।
नर्मदा नलिनी नीला नीलकण्ठसमाश्रया ॥ 81 ॥
नारायणप्रिया नित्या निर्मला निर्गुणा निधिः ।
निराधारा निरुपमा नित्यशुद्धा निरञ्जना ॥ 82 ॥
नादबिन्दुकलातीता नादबिन्दुकलात्मिका ।
नृसिंहिनी नगधरा नृपनागविभूषिता ॥ 83 ॥
नरकक्लेशशमनी नारायणपदोद्भवा ।
निरवद्या निराकारा नारदप्रियकारिणी ॥ 84 ॥
नानाज्योतिः समाख्याता निधिदा निर्मलात्मिका ।
नवसूत्रधरा नीतिर्निरुपद्रवकारिणी ॥ 85 ॥
नन्दजा नवरत्नाढ्या नैमिषारण्यवासिनी ।
नवनीतप्रिया नारी नीलजीमूतनिस्वना ॥ 86 ॥
निमेषिणी नदीरूपा नीलग्रीवा निशीश्वरी ।
नामावलिर्निशुम्भघ्नी नागलोकनिवासिनी ॥ 87 ॥
नवजाम्बूनदप्रख्या नागलोकाधिदेवता ।
नूपुराक्रान्तचरणा नरचित्तप्रमोदिनी ॥ 88 ॥
निमग्नारक्तनयना निर्घातसमनिस्वना ।
नन्दनोद्याननिलया निर्व्यूहोपरिचारिणी ॥ 89 ॥
पार्वती परमोदारा परब्रह्मात्मिका परा ।
पञ्चकोशविनिर्मुक्ता पञ्चपातकनाशिनी ॥ 90 ॥
परचित्तविधानज्ञा पञ्चिका पञ्चरूपिणी ।
पूर्णिमा परमा प्रीतिः परतेजः प्रकाशिनी ॥ 91 ॥
पुराणी पौरुषी पुण्या पुण्डरीकनिभेक्षणा ।
पातालतलनिर्मग्ना प्रीता प्रीतिविवर्धिनी ॥ 92 ॥
पावनी पादसहिता पेशला पवनाशिनी ।
प्रजापतिः परिश्रान्ता पर्वतस्तनमण्डला ॥ 93 ॥
पद्मप्रिया पद्मसंस्था पद्माक्षी पद्मसम्भवा ।
पद्मपत्रा पद्मपदा पद्मिनी प्रियभाषिणी ॥ 94 ॥
पशुपाशविनिर्मुक्ता पुरन्ध्री पुरवासिनी ।
पुष्कला पुरुषा पर्वा पारिजातसुमप्रिया ॥ 95 ॥
पतिव्रता पवित्राङ्गी पुष्पहासपरायणा ।
प्रज्ञावतीसुता पौत्री पुत्रपूज्या पयस्विनी ॥ 96 ॥
पट्टिपाशधरा पङ्क्तिः पितृलोकप्रदायिनी ।
पुराणी पुण्यशीला च प्रणतार्तिविनाशिनी ॥ 97 ॥
प्रद्युम्नजननी पुष्टा पितामहपरिग्रहा ।
पुण्डरीकपुरावासा पुण्डरीकसमानना ॥ 98 ॥
पृथुजङ्घा पृथुभुजा पृथुपादा पृथूदरी ।
प्रवालशोभा पिङ्गाक्षी पीतवासाः प्रचापला ॥ 99 ॥
प्रसवा पुष्टिदा पुण्या प्रतिष्ठा प्रणवागतिः ।
पञ्चवर्णा पञ्चवाणी पञ्चिका पञ्जरस्थिता ॥ 100 ॥
परमाया परज्योतिः परप्रीतिः परागतिः ।
पराकाष्ठा परेशानी पावनी पावकद्युतिः ॥ 101 ॥
पुण्यभद्रा परिच्छेद्या पुष्पहासा पृथूदरी ।
पीताङ्गी पीतवसना पीतशय्या पिशाचिनी ॥ 102 ॥
पीतक्रिया पिशाचघ्नी पाटलाक्षी पटुक्रिया ।
पञ्चभक्षप्रियाचारा पूतनाप्राणघातिनी ॥ 103 ॥
पुन्नागवनमध्यस्था पुण्यतीर्थनिषेविता ।
पञ्चाङ्गी च पराशक्तिः परमाह्लादकारिणी ॥ 104 ॥
पुष्पकाण्डस्थिता पूषा पोषिताखिलविष्टपा ।
प्राणप्रिया पञ्चशिखा पन्नगोपरिशायिनी ॥ 105 ॥
पञ्चमात्रात्मिका पृथ्वी पथिका पृथुदोहिनी ।
पुराणन्यायमीमांसा पाटली पुष्पगन्धिनी ॥ 106 ॥
पुण्यप्रजा पारदात्री परमार्गैकगोचरा ।
प्रवालशोभा पूर्णाशा प्रणवा पल्लवोदरी ॥ 107 ॥
फलिनी फलदा फल्गुः फूत्कारी फलकाकृतिः ।
फणीन्द्रभोगशयना फणिमण्डलमण्डिता ॥ 108 ॥
बालबाला बहुमता बालातपनिभांशुका ।
बलभद्रप्रिया वन्द्या बडवा बुद्धिसंस्तुता ॥ 109 ॥
बन्दीदेवी बिलवती बडिशघ्नी बलिप्रिया ।
बान्धवी बोधिता बुद्धिर्बन्धूककुसुमप्रिया ॥ 110 ॥
बालभानुप्रभाकारा ब्राह्मी ब्राह्मणदेवता ।
बृहस्पतिस्तुता बृन्दा बृन्दावनविहारिणी ॥ 111 ॥
बालाकिनी बिलाहारा बिलवासा बहूदका ।
बहुनेत्रा बहुपदा बहुकर्णावतंसिका ॥ 112 ॥
बहुबाहुयुता बीजरूपिणी बहुरूपिणी ।
बिन्दुनादकलातीता बिन्दुनादस्वरूपिणी ॥ 113 ॥
बद्धगोधाङ्गुलित्राणा बदर्याश्रमवासिनी ।
बृन्दारका बृहत्स्कन्धा बृहती बाणपातिनी ॥ 114 ॥
बृन्दाध्यक्षा बहुनुता वनिता बहुविक्रमा ।
बद्धपद्मासनासीना बिल्वपत्रतलस्थिता ॥ 115 ॥
बोधिद्रुमनिजावासा बडिस्था बिन्दुदर्पणा ।
बाला बाणासनवती बडबानलवेगिनी ॥ 116 ॥
ब्रह्माण्डबहिरन्तःस्था ब्रह्मकङ्कणसूत्रिणी ।
भवानी भीषणवती भाविनी भयहारिणी ॥ 117 ॥
भद्रकाली भुजङ्गाक्षी भारती भारताशया ।
भैरवी भीषणाकारा भूतिदा भूतिमालिनी ॥ 118 ॥
भामिनी भोगनिरता भद्रदा भूरिविक्रमा ।
भूतवासा भृगुलता भार्गवी भूसुरार्चिता ॥ 119 ॥
भागीरथी भोगवती भवनस्था भिषग्वरा ।
भामिनी भोगिनी भाषा भवानी भूरिदक्षिणा ॥ 120 ॥
भर्गात्मिका भीमवती भवबन्धविमोचिनी ।
भजनीया भूतधात्रीरञ्जिता भुवनेश्वरी ॥ 121 ॥
भुजङ्गवलया भीमा भेरुण्डा भागधेयिनी ।
माता माया मधुमती मधुजिह्वा मधुप्रिया ॥ 122 ॥
महादेवी महाभागा मालिनी मीनलोचना ।
मायातीता मधुमती मधुमांसा मधुद्रवा ॥ 123 ॥
मानवी मधुसम्भूता मिथिलापुरवासिनी ।
मधुकैटभसंहर्त्री मेदिनी मेघमालिनी ॥ 124 ॥
मन्दोदरी महामाया मैथिली मसृणप्रिया ।
महालक्ष्मीर्महाकाली महाकन्या महेश्वरी ॥ 125 ॥
माहेन्द्री मेरुतनया मन्दारकुसुमार्चिता ।
मञ्जुमञ्जीरचरणा मोक्षदा मञ्जुभाषिणी ॥ 126 ॥
मधुरद्राविणी मुद्रा मलया मलयान्विता ।
मेधा मरकतश्यामा मागधी मेनकात्मजा ॥ 127 ॥
महामारी महावीरा महाश्यामा मनुस्तुता ।
मातृका मिहिराभासा मुकुन्दपदविक्रमा ॥ 128 ॥
मूलाधारस्थिता मुग्धा मणिपूरकवासिनी ।
मृगाक्षी महिषारूढा महिषासुरमर्दिनी ॥ 129 ॥
योगासना योगगम्या योगा यौवनकाश्रया ।
यौवनी युद्धमध्यस्था यमुना युगधारिणी ॥ 130 ॥
यक्षिणी योगयुक्ता च यक्षराजप्रसूतिनी ।
यात्रा यानविधानज्ञा यदुवंशसमुद्भवा ॥ 131 ॥
यकारादिहकारान्ता याजुषी यज्ञरूपिणी ।
यामिनी योगनिरता यातुधानभयङ्करी ॥ 132 ॥
रुक्मिणी रमणी रामा रेवती रेणुका रतिः ।
रौद्री रौद्रप्रियाकारा राममाता रतिप्रिया ॥ 133 ॥
रोहिणी राज्यदा रेवा रमा राजीवलोचना ।
राकेशी रूपसम्पन्ना रत्नसिंहासनस्थिता ॥ 134 ॥
रक्तमाल्याम्बरधरा रक्तगन्धानुलेपना ।
राजहंससमारूढा रम्भा रक्तबलिप्रिया ॥ 135 ॥
रमणीययुगाधारा राजिताखिलभूतला ।
रुरुचर्मपरीधाना रथिनी रत्नमालिका ॥ 136 ॥
रोगेशी रोगशमनी राविणी रोमहर्षिणी ।
रामचन्द्रपदाक्रान्ता रावणच्छेदकारिणी ॥ 137 ॥
रत्नवस्त्रपरिच्छन्ना रथस्था रुक्मभूषणा ।
लज्जाधिदेवता लोला ललिता लिङ्गधारिणी ॥ 138 ॥
लक्ष्मीर्लोला लुप्तविषा लोकिनी लोकविश्रुता ।
लज्जा लम्बोदरी देवी ललना लोकधारिणी ॥ 139 ॥
वरदा वन्दिता विद्या वैष्णवी विमलाकृतिः ।
वाराही विरजा वर्षा वरलक्ष्मीर्विलासिनी ॥ 140 ॥
विनता व्योममध्यस्था वारिजासनसंस्थिता ।
वारुणी वेणुसम्भूता वीतिहोत्रा विरूपिणी ॥ 141 ॥
वायुमण्डलमध्यस्था विष्णुरूपा विधिप्रिया ।
विष्णुपत्नी विष्णुमती विशालाक्षी वसुन्धरा ॥ 142 ॥
वामदेवप्रिया वेला वज्रिणी वसुदोहिनी ।
वेदाक्षरपरीताङ्गी वाजपेयफलप्रदा ॥ 143 ॥
वासवी वामजननी वैकुण्ठनिलया वरा ।
व्यासप्रिया वर्मधरा वाल्मीकिपरिसेविता ॥ 144 ॥
शाकम्भरी शिवा शान्ता शारदा शरणागतिः ।
शातोदरी शुभाचारा शुम्भासुरविमर्दिनी ॥ 145 ॥
शोभावती शिवाकारा शङ्करार्धशरीरिणी ।
शोणा शुभाशया शुभ्रा शिरःसन्धानकारिणी ॥ 146 ॥
शरावती शरानन्दा शरज्ज्योत्स्ना शुभानना ।
शरभा शूलिनी शुद्धा शबरी शुकवाहना ॥ 147 ॥
श्रीमती श्रीधरानन्दा श्रवणानन्ददायिनी ।
शर्वाणी शर्वरीवन्द्या षड्भाषा षडृतुप्रिया ॥ 148 ॥
षडाधारस्थिता देवी षण्मुखप्रियकारिणी ।
षडङ्गरूपसुमती सुरासुरनमस्कृता ॥ 149 ॥
सरस्वती सदाधारा सर्वमङ्गलकारिणी ।
सामगानप्रिया सूक्ष्मा सावित्री सामसम्भवा ॥ 150 ॥
सर्वावासा सदानन्दा सुस्तनी सागराम्बरा ।
सर्वैश्वर्यप्रिया सिद्धिः साधुबन्धुपराक्रमा ॥ 151 ॥
सप्तर्षिमण्डलगता सोममण्डलवासिनी ।
सर्वज्ञा सान्द्रकरुणा समानाधिकवर्जिता ॥ 152 ॥
सर्वोत्तुङ्गा सङ्गहीना सद्गुणा सकलेष्टदा ।
सरधा सूर्यतनया सुकेशी सोमसंहतिः ॥ 153 ॥
हिरण्यवर्णा हरिणी ह्रीङ्कारी हंसवाहिनी ।
क्षौमवस्त्रपरीताङ्गी क्षीराब्धितनया क्षमा ॥ 154 ॥
गायत्री चैव सावित्री पार्वती च सरस्वती ।
वेदगर्भा वरारोहा श्रीगायत्री पराम्बिका ॥ 155 ॥
इति साहस्रकं नाम्नां गायत्र्याश्चैव नारद ।
पुण्यदं सर्वपापघ्नं महासम्पत्तिदायकम् ॥ 156 ॥
एवं नामानि गायत्र्यास्तोषोत्पत्तिकराणि हि ।
अष्टम्यां च विशेषेण पठितव्यं द्विजैः सह ॥ 157 ॥
जपं कृत्वा होम पूजा ध्यानं कृत्वा विशेषतः ।
यस्मै कस्मै न दातव्यं गायत्र्यास्तु विशेषतः ॥ 158 ॥
सुभक्ताय सुशिष्याय वक्तव्यं भूसुराय वै ।
भ्रष्टेभ्यः साधकेभ्यश्च बान्धवेभ्यो न दर्शयेत् ॥ 159 ॥
यद्गृहे लिखितं शास्त्रं भयं तस्य न कस्यचित् ।
चञ्चलापिस्थिरा भूत्वा कमला तत्र तिष्ठति ॥ 160 ॥
इदं रहस्यं परमं गुह्याद्गुह्यतरं महत् ।
पुण्यप्रदं मनुष्याणां दरिद्राणां निधिप्रदम् ॥ 161 ॥
मोक्षप्रदं मुमुक्षूणां कामिनां सर्वकामदम् ।
रोगाद्वै मुच्यते रोगी बद्धो मुच्येत बन्धनात् ॥ 162 ॥
ब्रह्महत्या सुरापानं सुवर्णस्तेयिनो नराः ।
गुरुतल्पगतो वापि पातकान्मुच्यते सकृत् ॥ 163 ॥
असत्प्रतिग्रहाच्चैवाऽभक्ष्यभक्षाद्विशेषतः ।
पाखण्डानृतमुख्येभ्यः पठनादेव मुच्यते ॥ 164 ॥
इदं रहस्यममलं मयोक्तं पद्मजोद्भव ।
ब्रह्मसायुज्यदं नॄणां सत्यं सत्यं न संशयः ॥ 165 ॥
इति श्रीदेवीभागवते महापुराणे द्वादशस्कन्धे गायत्रीसहस्रनाम स्तोत्र कथनं नाम षष्ठोऽध्यायः ॥
nārada uvāca –
bhagavansarvadharmajña sarvaśāstraviśārada |
śrutismṛtipurāṇānāṃ rahasyaṃ tvanmukhācchrutam || 1 ||
sarvapāpaharaṃ deva yena vidyā pravartate |
kena vā brahmavijñānaṃ kiṃ nu vā mokṣasādhanam || 2 ||
brāhmaṇānāṃ gatiḥ kena kena vā mṛtyu nāśanam |
aihikāmuṣmikaphalaṃ kena vā padmalocana || 3 ||
vaktumarhasyaśeṣeṇa sarve nikhilamāditaḥ |
śrīnārāyaṇa uvāca –
sādhu sādhu mahāprājña samyak pṛṣṭaṃ tvayā'nagha || 4 ||
śṛṇu vakṣyāmi yatnena gāyatryaṣṭasahasrakam |
nāmnāṃ śubhānāṃ divyānāṃ sarvapāpavināśanam || 5 ||
sṛṣṭyādau yadbhagavatā pūrve proktaṃ bravīmi te |
aṣṭottarasahasrasya ṛṣirbrahmā prakīrtitaḥ || 6 ||
chando'nuṣṭuptathā devī gāyatrīṃ devatā smṛtā |
halobījāni tasyaiva svarāḥ śaktaya īritāḥ || 7 ||
aṅganyāsakaranyāsāvucyete mātṛkākṣaraiḥ |
atha dhyānaṃ pravakṣyāmi sādhakānāṃ hitāya vai || 8 ||
dhyānam
raktaśvetahiraṇyanīladhavalairyuktāṃ trinītrojjvalāṃ
raktāṃ raktanavasrajaṃ maṇigaṇairyuktāṃ kumārīmimām |
gāyatrīṃ kamalāsanāṃ karatalavyānaddhakuṇḍāmbujāṃ
padmākṣīṃ ca varasrajaṃ ca dadhatīṃ haṃsādhirūḍhāṃ bhaje || 9 ||
acintyalakṣaṇāvyaktāpyarthamātṛmaheśvarī |
amṛtārṇavamadhyasthāpyajitā cāparājitā || 10 ||
aṇimādiguṇādhārāpyarkamaṇḍalasaṃsthitā |
ajarājāparādharmā akṣasūtradharādharā || 11 ||
akārādikṣakārāntāpyariṣaḍvargabhedinī |
añjanādripratīkāśāpyañjanādrinivāsinī || 12 ||
aditiścājapāvidyāpyaravindanibhekṣaṇā |
antarbahiḥsthitāvidyādhvaṃsinī cāntarātmikā || 13 ||
ajā cājamukhāvāsāpyaravindanibhānanā |
ardhamātrārthadānajñāpyarimaṇḍalamardinī || 14 ||
asuraghnī hyamāvāsyāpyalakṣmīghnyantyajārcitā |
ādilakṣmīścādiśaktirākṛtiścāyatānanā || 15 ||
ādityapadavīcārāpyādityaparisevitā |
ācāryāvartanācārāpyādimūrtinivāsinī || 16 ||
āgneyī cāmarī cādyā cārādhyā cāsanasthitā |
ādhāranilayādhārā cākāśāntanivāsinī || 17 ||
ādyākṣarasamāyuktā cāntarākāśarūpiṇī |
ādityamaṇḍalagatā cāntaradhvāntanāśinī || 18 ||
indirā ceṣṭadā ceṣṭā cendīvaranibhekṣaṇā |
irāvatī cendrapadā cendrāṇī cendurūpiṇī || 19 ||
ikṣukodaṇḍasaṃyuktā ceṣusandhānakāriṇī |
indranīlasamākārā ceḍāpiṅgalarūpiṇī || 20 ||
indrākṣīceśvarī devī cehātrayavivarjitā |
umā coṣā hyuḍunibhā urvārukaphalānanā || 21 ||
uḍuprabhā coḍumatī hyuḍupā hyuḍumadhyagā |
ūrdhvā cāpyūrdhvakeśī cāpyūrdhvādhogatibhedinī || 22 ||
ūrdhvabāhupriyā cormimālāvāggranthadāyinī |
ṛtaṃ carṣirṛtumatī ṛṣidevanamaskṛtā || 23 ||
ṛgvedā ṛṇahartrī ca ṛṣimaṇḍalacāriṇī |
ṛddhidā ṛjumārgasthā ṛjudharmā ṛjupradā || 24 ||
ṛgvedanilayā ṛjvī luptadharmapravartinī |
lūtārivarasambhūtā lūtādiviṣahāriṇī || 25 ||
ekākṣarā caikamātrā caikā caikaikaniṣṭhitā |
aindrī hyairāvatārūḍhā caihikāmuṣmikapradā || 26 ||
oṅkārā hyoṣadhī cotā cotaprotanivāsinī |
aurvā hyauṣadhasampannā aupāsanaphalapradā || 27 ||
aṇḍamadhyasthitā devī cāḥkāramanurūpiṇī |
kātyāyanī kālarātriḥ kāmākṣī kāmasundarī || 28 ||
kamalā kāminī kāntā kāmadā kālakaṇṭhinī |
karikumbhastanabharā karavīrasuvāsinī || 29 ||
kalyāṇī kuṇḍalavatī kurukṣetranivāsinī |
kuruvindadalākārā kuṇḍalī kumudālayā || 30 ||
kālajihvā karālāsyā kālikā kālarūpiṇī |
kamanīyaguṇā kāntiḥ kalādhārā kumudvatī || 31 ||
kauśikī kamalākārā kāmacāraprabhañjinī |
kaumārī karuṇāpāṅgī kakuvantā karipriyā || 32 ||
kesarī keśavanutā kadambakusumapriyā |
kālindī kālikā kāñcī kalaśodbhavasaṃstutā || 33 ||
kāmamātā kratumatī kāmarūpā kṛpāvatī |
kumārī kuṇḍanilayā kirātī kīravāhanā || 34 ||
kaikeyī kokilālāpā ketakī kusumapriyā |
kamaṇḍaludharā kālī karmanirmūlakāriṇī || 35 ||
kalahaṃsagatiḥ kakṣā kṛtakautukamaṅgalā |
kastūrītilakā kamprā karīndragamanā kuhūḥ || 36 ||
karpūralepanā kṛṣṇā kapilā kuharāśrayā |
kūṭasthā kudharā kamrā kukṣisthākhilaviṣṭapā || 37 ||
khaḍgakheṭadharā kharvā khecarī khagavāhanā |
khaṭvāṅgadhāriṇī khyātā khagarājoparisthitā || 38 ||
khalaghnī khaṇḍitajarā khaṇḍākhyānapradāyinī |
khaṇḍendutilakā gaṅgā gaṇeśaguhapūjitā || 39 ||
gāyatrī gomatī gītā gāndhārī gānalolupā |
gautamī gāminī gādhā gandharvāpsarasevitā || 40 ||
govindacaraṇākrāntā guṇatrayavibhāvitā |
gandharvī gahvarī gotrā girīśā gahanā gamī || 41 ||
guhāvāsā guṇavatī gurupāpapraṇāśinī |
gurvī guṇavatī guhyā goptavyā guṇadāyinī || 42 ||
girijā guhyamātaṅgī garuḍadhvajavallabhā |
garvāpahāriṇī godā gokulasthā gadādharā || 43 ||
gokarṇanilayāsaktā guhyamaṇḍalavartinī |
gharmadā ghanadā ghaṇṭā ghoradānavamardinī || 44 ||
ghṛṇimantramayī ghoṣā ghanasampātadāyinī |
ghaṇṭāravapriyā ghrāṇā ghṛṇisantuṣṭakāriṇī || 45 ||
ghanārimaṇḍalā ghūrṇā ghṛtācī ghanaveginī |
jñānadhātumayī carcā carcitā cāruhāsinī || 46 ||
caṭulā caṇḍikā citrā citramālyavibhūṣitā |
caturbhujā cārudantā cāturī caritapradā || 47 ||
cūlikā citravastrāntā candramaḥkarṇakuṇḍalā |
candrahāsā cārudātrī cakorī candrahāsinī || 48 ||
candrikā candradhātrī ca caurī caurā ca caṇḍikā |
cañcadvāgvādinī candracūḍā coravināśinī || 49 ||
cārucandanaliptāṅgī cañcaccāmaravījitā |
cārumadhyā cārugatiścandilā candrarūpiṇī || 50 ||
cāruhomapriyā cārvācaritā cakrabāhukā |
candramaṇḍalamadhyasthā candramaṇḍaladarpaṇā || 51 ||
cakravākastanī ceṣṭā citrā cāruvilāsinī |
citsvarūpā candravatī candramāścandanapriyā || 52 ||
codayitrī ciraprajñā cātakā cāruhetukī |
chatrayātā chatradharā chāyā chandaḥparicchadā || 53 ||
chāyādevī chidranakhā channendriyavisarpiṇī |
chando'nuṣṭuppratiṣṭhāntā chidropadravabhedinī || 54 ||
chedā chatreśvarī chinnā churikā chedanapriyā |
jananī janmarahitā jātavedā jaganmayī || 55 ||
jāhnavī jaṭilā jetrī jarāmaraṇavarjitā |
jambūdvīpavatī jvālā jayantī jalaśālinī || 56 ||
jitendriyā jitakrodhā jitāmitrā jagatpriyā |
jātarūpamayī jihvā jānakī jagatī jarā || 57 ||
janitrī jahnutanayā jagattrayahitaiṣiṇī |
jvālāmukhī japavatī jvaraghnī jitaviṣṭapā || 58 ||
jitākrāntamayī jvālā jāgratī jvaradevatā |
jvalantī jaladā jyeṣṭhā jyāghoṣāsphoṭadiṅmukhī || 59 ||
jambhinī jṛmbhaṇā jṛmbhā jvalanmāṇikyakuṇḍalā |
jhiñjhikā jhaṇanirghoṣā jhañjhāmārutaveginī || 60 ||
jhallarīvādyakuśalā ñarūpā ñabhujā smṛtā |
ṭaṅkabāṇasamāyuktā ṭaṅkinī ṭaṅkabhedinī || 61 ||
ṭaṅkīgaṇakṛtāghoṣā ṭaṅkanīyamahorasā |
ṭaṅkārakāriṇī devī ṭhaṭhaśabdaninādinī || 62 ||
ḍāmarī ḍākinī ḍimbhā ḍuṇḍumāraikanirjitā |
ḍāmarītantramārgasthā ḍamaḍḍamarunādinī || 63 ||
ḍiṇḍīravasahā ḍimbhalasatkrīḍāparāyaṇā |
ḍhuṇḍhivighneśajananī ḍhakkāhastā ḍhilivrajā || 64 ||
nityajñānā nirupamā nirguṇā narmadā nadī |
triguṇā tripadā tantrī tulasī taruṇā taruḥ || 65 ||
trivikramapadākrāntā turīyapadagāminī |
taruṇādityasaṅkāśā tāmasī tuhinā turā || 66 ||
trikālajñānasampannā triveṇī ca trilocanā |
triśaktistripurā tuṅgā turaṅgavadanā tathā || 67 ||
timiṅgilagilā tīvrā trisrotā tāmasādinī |
tantramantraviśeṣajñā tanumadhyā triviṣṭapā || 68 ||
trisandhyā tristanī toṣāsaṃsthā tālapratāpinī |
tāṭaṅkinī tuṣārābhā tuhinācalavāsinī || 69 ||
tantujālasamāyuktā tārahārāvalipriyā |
tilahomapriyā tīrthā tamālakusumākṛtiḥ || 70 ||
tārakā triyutā tanvī triśaṅkuparivāritā |
talodarī tilābhūṣā tāṭaṅkapriyavādinī || 71 ||
trijaṭā tittirī tṛṣṇā trividhā taruṇākṛtiḥ |
taptakāñcanasaṅkāśā taptakāñcanabhūṣaṇā || 72 ||
traiyambakā trivargā ca trikālajñānadāyinī |
tarpaṇā tṛptidā tṛptā tāmasī tumburustutā || 73 ||
tārkṣyasthā triguṇākārā tribhaṅgī tanuvallariḥ |
thātkārī thāravā thāntā dohinī dīnavatsalā || 74 ||
dānavāntakarī durgā durgāsuranibarhiṇī |
devarītirdivārātrirdraupadī dundubhisvanā || 75 ||
devayānī durāvāsā dāridryodbhedinī divā |
dāmodarapriyā dīptā digvāsā digvimohinī || 76 ||
daṇḍakāraṇyanilayā daṇḍinī devapūjitā |
devavandyā diviṣadā dveṣiṇī dānavākṛtiḥ || 77 ||
dīnānāthastutā dīkṣā daivatādisvarūpiṇī |
dhātrī dhanurdharā dhenurdhāriṇī dharmacāriṇī || 78 ||
dhurandharā dharādhārā dhanadā dhānyadohinī |
dharmaśīlā dhanādhyakṣā dhanurvedaviśāradā || 79 ||
dhṛtirdhanyā dhṛtapadā dharmarājapriyā dhruvā |
dhūmāvatī dhūmakeśī dharmaśāstraprakāśinī || 80 ||
nandā nandapriyā nidrā nṛnutā nandanātmikā |
narmadā nalinī nīlā nīlakaṇṭhasamāśrayā || 81 ||
nārāyaṇapriyā nityā nirmalā nirguṇā nidhiḥ |
nirādhārā nirupamā nityaśuddhā nirañjanā || 82 ||
nādabindukalātītā nādabindukalātmikā |
nṛsiṃhinī nagadharā nṛpanāgavibhūṣitā || 83 ||
narakakleśaśamanī nārāyaṇapadodbhavā |
niravadyā nirākārā nāradapriyakāriṇī || 84 ||
nānājyotiḥ samākhyātā nidhidā nirmalātmikā |
navasūtradharā nītirnirupadravakāriṇī || 85 ||
nandajā navaratnāḍhyā naimiṣāraṇyavāsinī |
navanītapriyā nārī nīlajīmūtanisvanā || 86 ||
nimeṣiṇī nadīrūpā nīlagrīvā niśīśvarī |
nāmāvalirniśumbhaghnī nāgalokanivāsinī || 87 ||
navajāmbūnadaprakhyā nāgalokādhidevatā |
nūpurākrāntacaraṇā naracittapramodinī || 88 ||
nimagnāraktanayanā nirghātasamanisvanā |
nandanodyānanilayā nirvyūhoparicāriṇī || 89 ||
pārvatī paramodārā parabrahmātmikā parā |
pañcakośavinirmuktā pañcapātakanāśinī || 90 ||
paracittavidhānajñā pañcikā pañcarūpiṇī |
pūrṇimā paramā prītiḥ paratejaḥ prakāśinī || 91 ||
purāṇī pauruṣī puṇyā puṇḍarīkanibhekṣaṇā |
pātālatalanirmagnā prītā prītivivardhinī || 92 ||
pāvanī pādasahitā peśalā pavanāśinī |
prajāpatiḥ pariśrāntā parvatastanamaṇḍalā || 93 ||
padmapriyā padmasaṃsthā padmākṣī padmasambhavā |
padmapatrā padmapadā padminī priyabhāṣiṇī || 94 ||
paśupāśavinirmuktā purandhrī puravāsinī |
puṣkalā puruṣā parvā pārijātasumapriyā || 95 ||
pativratā pavitrāṅgī puṣpahāsaparāyaṇā |
prajñāvatīsutā pautrī putrapūjyā payasvinī || 96 ||
paṭṭipāśadharā paṅktiḥ pitṛlokapradāyinī |
purāṇī puṇyaśīlā ca praṇatārtivināśinī || 97 ||
pradyumnajananī puṣṭā pitāmahaparigrahā |
puṇḍarīkapurāvāsā puṇḍarīkasamānanā || 98 ||
pṛthujaṅghā pṛthubhujā pṛthupādā pṛthūdarī |
pravālaśobhā piṅgākṣī pītavāsāḥ pracāpalā || 99 ||
prasavā puṣṭidā puṇyā pratiṣṭhā praṇavāgatiḥ |
pañcavarṇā pañcavāṇī pañcikā pañjarasthitā || 100 ||
paramāyā parajyotiḥ paraprītiḥ parāgatiḥ |
parākāṣṭhā pareśānī pāvanī pāvakadyutiḥ || 101 ||
puṇyabhadrā paricchedyā puṣpahāsā pṛthūdarī |
pītāṅgī pītavasanā pītaśayyā piśācinī || 102 ||
pītakriyā piśācaghnī pāṭalākṣī paṭukriyā |
pañcabhakṣapriyācārā pūtanāprāṇaghātinī || 103 ||
punnāgavanamadhyasthā puṇyatīrthaniṣevitā |
pañcāṅgī ca parāśaktiḥ paramāhlādakāriṇī || 104 ||
puṣpakāṇḍasthitā pūṣā poṣitākhilaviṣṭapā |
prāṇapriyā pañcaśikhā pannagopariśāyinī || 105 ||
pañcamātrātmikā pṛthvī pathikā pṛthudohinī |
purāṇanyāyamīmāṃsā pāṭalī puṣpagandhinī || 106 ||
puṇyaprajā pāradātrī paramārgaikagocarā |
pravālaśobhā pūrṇāśā praṇavā pallavodarī || 107 ||
phalinī phaladā phalguḥ phūtkārī phalakākṛtiḥ |
phaṇīndrabhogaśayanā phaṇimaṇḍalamaṇḍitā || 108 ||
bālabālā bahumatā bālātapanibhāṃśukā |
balabhadrapriyā vandyā baḍavā buddhisaṃstutā || 109 ||
bandīdevī bilavatī baḍiśaghnī balipriyā |
bāndhavī bodhitā buddhirbandhūkakusumapriyā || 110 ||
bālabhānuprabhākārā brāhmī brāhmaṇadevatā |
bṛhaspatistutā bṛndā bṛndāvanavihāriṇī || 111 ||
bālākinī bilāhārā bilavāsā bahūdakā |
bahunetrā bahupadā bahukarṇāvataṃsikā || 112 ||
bahubāhuyutā bījarūpiṇī bahurūpiṇī |
bindunādakalātītā bindunādasvarūpiṇī || 113 ||
baddhagodhāṅgulitrāṇā badaryāśramavāsinī |
bṛndārakā bṛhatskandhā bṛhatī bāṇapātinī || 114 ||
bṛndādhyakṣā bahunutā vanitā bahuvikramā |
baddhapadmāsanāsīnā bilvapatratalasthitā || 115 ||
bodhidrumanijāvāsā baḍisthā bindudarpaṇā |
bālā bāṇāsanavatī baḍabānalaveginī || 116 ||
brahmāṇḍabahirantaḥsthā brahmakaṅkaṇasūtriṇī |
bhavānī bhīṣaṇavatī bhāvinī bhayahāriṇī || 117 ||
bhadrakālī bhujaṅgākṣī bhāratī bhāratāśayā |
bhairavī bhīṣaṇākārā bhūtidā bhūtimālinī || 118 ||
bhāminī bhoganiratā bhadradā bhūrivikramā |
bhūtavāsā bhṛgulatā bhārgavī bhūsurārcitā || 119 ||
bhāgīrathī bhogavatī bhavanasthā bhiṣagvarā |
bhāminī bhoginī bhāṣā bhavānī bhūridakṣiṇā || 120 ||
bhargātmikā bhīmavatī bhavabandhavimocinī |
bhajanīyā bhūtadhātrīrañjitā bhuvaneśvarī || 121 ||
bhujaṅgavalayā bhīmā bheruṇḍā bhāgadheyinī |
mātā māyā madhumatī madhujihvā madhupriyā || 122 ||
mahādevī mahābhāgā mālinī mīnalocanā |
māyātītā madhumatī madhumāṃsā madhudravā || 123 ||
mānavī madhusambhūtā mithilāpuravāsinī |
madhukaiṭabhasaṃhartrī medinī meghamālinī || 124 ||
mandodarī mahāmāyā maithilī masṛṇapriyā |
mahālakṣmīrmahākālī mahākanyā maheśvarī || 125 ||
māhendrī merutanayā mandārakusumārcitā |
mañjumañjīracaraṇā mokṣadā mañjubhāṣiṇī || 126 ||
madhuradrāviṇī mudrā malayā malayānvitā |
medhā marakataśyāmā māgadhī menakātmajā || 127 ||
mahāmārī mahāvīrā mahāśyāmā manustutā |
mātṛkā mihirābhāsā mukundapadavikramā || 128 ||
mūlādhārasthitā mugdhā maṇipūrakavāsinī |
mṛgākṣī mahiṣārūḍhā mahiṣāsuramardinī || 129 ||
yogāsanā yogagamyā yogā yauvanakāśrayā |
yauvanī yuddhamadhyasthā yamunā yugadhāriṇī || 130 ||
yakṣiṇī yogayuktā ca yakṣarājaprasūtinī |
yātrā yānavidhānajñā yaduvaṃśasamudbhavā || 131 ||
yakārādihakārāntā yājuṣī yajñarūpiṇī |
yāminī yoganiratā yātudhānabhayaṅkarī || 132 ||
rukmiṇī ramaṇī rāmā revatī reṇukā ratiḥ |
raudrī raudrapriyākārā rāmamātā ratipriyā || 133 ||
rohiṇī rājyadā revā ramā rājīvalocanā |
rākeśī rūpasampannā ratnasiṃhāsanasthitā || 134 ||
raktamālyāmbaradharā raktagandhānulepanā |
rājahaṃsasamārūḍhā rambhā raktabalipriyā || 135 ||
ramaṇīyayugādhārā rājitākhilabhūtalā |
rurucarmaparīdhānā rathinī ratnamālikā || 136 ||
rogeśī rogaśamanī rāviṇī romaharṣiṇī |
rāmacandrapadākrāntā rāvaṇacchedakāriṇī || 137 ||
ratnavastraparicchannā rathasthā rukmabhūṣaṇā |
lajjādhidevatā lolā lalitā liṅgadhāriṇī || 138 ||
lakṣmīrlolā luptaviṣā lokinī lokaviśrutā |
lajjā lambodarī devī lalanā lokadhāriṇī || 139 ||
varadā vanditā vidyā vaiṣṇavī vimalākṛtiḥ |
vārāhī virajā varṣā varalakṣmīrvilāsinī || 140 ||
vinatā vyomamadhyasthā vārijāsanasaṃsthitā |
vāruṇī veṇusambhūtā vītihotrā virūpiṇī || 141 ||
vāyumaṇḍalamadhyasthā viṣṇurūpā vidhipriyā |
viṣṇupatnī viṣṇumatī viśālākṣī vasundharā || 142 ||
vāmadevapriyā velā vajriṇī vasudohinī |
vedākṣaraparītāṅgī vājapeyaphalapradā || 143 ||
vāsavī vāmajananī vaikuṇṭhanilayā varā |
vyāsapriyā varmadharā vālmīkiparisevitā || 144 ||
śākambharī śivā śāntā śāradā śaraṇāgatiḥ |
śātodarī śubhācārā śumbhāsuravimardinī || 145 ||
śobhāvatī śivākārā śaṅkarārdhaśarīriṇī |
śoṇā śubhāśayā śubhrā śiraḥsandhānakāriṇī || 146 ||
śarāvatī śarānandā śarajjyotsnā śubhānanā |
śarabhā śūlinī śuddhā śabarī śukavāhanā || 147 ||
śrīmatī śrīdharānandā śravaṇānandadāyinī |
śarvāṇī śarvarīvandyā ṣaḍbhāṣā ṣaḍṛtupriyā || 148 ||
ṣaḍādhārasthitā devī ṣaṇmukhapriyakāriṇī |
ṣaḍaṅgarūpasumatī surāsuranamaskṛtā || 149 ||
sarasvatī sadādhārā sarvamaṅgalakāriṇī |
sāmagānapriyā sūkṣmā sāvitrī sāmasambhavā || 150 ||
sarvāvāsā sadānandā sustanī sāgarāmbarā |
sarvaiśvaryapriyā siddhiḥ sādhubandhuparākramā || 151 ||
saptarṣimaṇḍalagatā somamaṇḍalavāsinī |
sarvajñā sāndrakaruṇā samānādhikavarjitā || 152 ||
sarvottuṅgā saṅgahīnā sadguṇā sakaleṣṭadā |
saradhā sūryatanayā sukeśī somasaṃhatiḥ || 153 ||
hiraṇyavarṇā hariṇī hrīṅkārī haṃsavāhinī |
kṣaumavastraparītāṅgī kṣīrābdhitanayā kṣamā || 154 ||
gāyatrī caiva sāvitrī pārvatī ca sarasvatī |
vedagarbhā varārohā śrīgāyatrī parāmbikā || 155 ||
iti sāhasrakaṃ nāmnāṃ gāyatryāścaiva nārada |
puṇyadaṃ sarvapāpaghnaṃ mahāsampattidāyakam || 156 ||
evaṃ nāmāni gāyatryāstoṣotpattikarāṇi hi |
aṣṭamyāṃ ca viśeṣeṇa paṭhitavyaṃ dvijaiḥ saha || 157 ||
japaṃ kṛtvā homa pūjā dhyānaṃ kṛtvā viśeṣataḥ |
yasmai kasmai na dātavyaṃ gāyatryāstu viśeṣataḥ || 158 ||
subhaktāya suśiṣyāya vaktavyaṃ bhūsurāya vai |
bhraṣṭebhyaḥ sādhakebhyaśca bāndhavebhyo na darśayet || 159 ||
yadgṛhe likhitaṃ śāstraṃ bhayaṃ tasya na kasyacit |
cañcalāpisthirā bhūtvā kamalā tatra tiṣṭhati || 160 ||
idaṃ rahasyaṃ paramaṃ guhyādguhyataraṃ mahat |
puṇyapradaṃ manuṣyāṇāṃ daridrāṇāṃ nidhipradam || 161 ||
mokṣapradaṃ mumukṣūṇāṃ kāmināṃ sarvakāmadam |
rogādvai mucyate rogī baddho mucyeta bandhanāt || 162 ||
brahmahatyā surāpānaṃ suvarṇasteyino narāḥ |
gurutalpagato vāpi pātakānmucyate sakṛt || 163 ||
asatpratigrahāccaivā'bhakṣyabhakṣādviśeṣataḥ |
pākhaṇḍānṛtamukhyebhyaḥ paṭhanādeva mucyate || 164 ||
idaṃ rahasyamamalaṃ mayoktaṃ padmajodbhava |
brahmasāyujyadaṃ nṝṇāṃ satyaṃ satyaṃ na saṃśayaḥ || 165 ||
iti śrīdevībhāgavate mahāpurāṇe dvādaśaskandhe gāyatrīsahasranāma stotra kathanaṃ nāma ṣaṣṭho'dhyāyaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Devanagari script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.