📚 Sri Mahanyasam

श्री महान्यासम् - 0. कलश प्रतिष्ठापन मन्त्राः

0. Kalasa Pratishtapana Mantras

✍️ Vedic (Apaurusheya) 📂 Mantra 📂 Puja Vidhi 🖋️ Devanagari script 🔢 1 verses 27 views
📄 Download PDF
View: Text in this script too →
🖋️ Script: नेपाली ▾
⚠️ AI-generated translation — the Konkani meaning was produced by AI and automatically cross-checked against the Sanskrit, but it may still contain errors. It has not yet been reviewed by a scholar. Please refer to a traditional commentary for study.
Summary — Konkani
हो मजकूर श्री महान्यासम् ग्रंथांतल्या कलश प्रतिष्ठापन मंत्रांचो भाग आसा. तातूंत उदक स्पर्श करून मंत्र म्हणटात आनी कलशांत वरुण देवतेचें आवाहन करतात. उपरांत वरुणाक आसन, पाद्य, अर्घ्य, आचमनीय, मधुपर्क, स्नान, वस्त्र, उपवीत, गंध, अक्षत, पुष्प, धूप, दीप, नैवेद्य, तांबूल आनी कर्पूर नीराजन हे उपचार अर्पण करतात. ह्या मंत्रांनी राक्षसांक आनी विघ्नांक छेद दिवप, पापांचो नाश, आनी कर्मांत सफळता मेळोवपाची विनंती केल्या. शेवटीं समस्त उपचार अर्पण करून आराधना पूर्ण करतात.

AI-generated · not yet verified

The Konkani meaning of each verse is shown below the verse.

⚠️ AI-generated translation — the Hindi meaning was produced by AI and automatically cross-checked against the Sanskrit, but it may still contain errors. It has not yet been reviewed by a scholar. Please refer to a traditional commentary for study.
Summary — Hindi
श्री महान्यासम् का यह प्रारंभिक भाग कलश प्रतिष्ठापन मन्त्रों का वर्णन करता है। इसमें ब्रह्मा, रुद्र, विष्णु, इंद्र, सविता और वरुण आदि देवताओं की स्तुतियाँ तथा जल की महिमा बताई गई है, जिसमें जल को ही समस्त भूत, प्राण, अन्न, अमृत और देवता कहा गया है। इसके पश्चात कलश में वरुण का आवाहन करके रत्नसिंहासन, पाद्य, अर्घ्य, आचमनीय, मधुपर्क, स्नान, वस्त्र, उपवीत, गन्ध, अक्षत और पुष्प आदि उपचार समर्पित करने का क्रम दिया गया है। अंत में वरुण के आठ नाम-मन्त्र, धूप-दीप, नैवेद्य, ताम्बूल, कर्पूर नीराजन और मन्त्र पुष्प आदि समर्पित करने का उल्लेख है।

AI-generated · not yet verified

The Hindi meaning of each verse is shown below the verse.

Meaning —
Mantra 3
ब्रह्म॑जज्ञा॒न-म्प्र॑थ॒म-म्पु॒रस्ता॒-द्विसी॑म॒त-स्सु॒रुचो॑ वे॒न आ॑वः ।
स बु॒ध्निया॑ उप॒मा अ॑स्य वि॒ष्ठा-स्स॒तश्च॒ योनि॒-मस॑तश्च॒ विवः॑ ।
नाके॑ सुप॒र्ण मुप॒य-त्पत॑न्तग्ं हृ॒दा वेन॑न्तो अ॒भ्यच॑क्ष-तत्वा ।
हिर॑ण्यपक्षं॒-वँरु॑णस्य दू॒तं-यँ॒मस्य॒ योनौ॑ शकु॒न-म्भु॑र॒ण्युम् ।
आप्या॑यस्व॒ समे॑तु ते वि॒श्वतः॑ सोम॒ वृष्णि॑यम् । भवा॒ वाज॑स्य सङ्ग॒थे ।
यो रु॒द्रो अ॒ग्नौ यो अ॒फ्सु य ओष॑धीषु॒ यो रु॒द्रो विश्वा॒
भुव॑ना-ऽऽवि॒वेश॒ तस्मै॑ रु॒द्राय॒ नमो॑ अस्तु । 1 (अप उपस्पृश्य)
इ॒दं-विँष्णु॒ र्विच॑क्रमे त्रे॒धा निद॑धे प॒दम् । समू॑ढमस्य पाग्ं सु॒रे ।
इन्द्रं॒-विँश्वा॑ अवीवृधन्-थ्समु॒द्रव्य॑चस॒-ङ्गिरः॑ ।
र॒थीत॑मग्ं रथी॒नां-वाँजा॑ना॒ग्ं॒ सत्प॑ति॒-म्पति᳚म् ।
आपो॒ वा इ॒दंग्ं सर्वं॒-विँश्वा॑ भू॒तान्यापः॑ प्रा॒णा वा आपः॑ प॒शव॒ आपो-ऽन्न॒मापो-ऽमृ॑त॒माप॑-स्स॒म्राडापो॑ वि॒राडाप॑-स्स्व॒राडाप॒-श्छन्दा॒ग्॒श्यापो॒ ज्योती॒ग्॒ष्यापो॒ यजू॒ग्॒ष्याप॑-स्स॒त्यमाप॒-स्सर्वा॑ दे॒वता॒ आपो॒ भूर्भुव॒स्सुव॒राप॒ ओम् । 2
अ॒पः प्रण॑यति । श्र॒द्धा वा आपः॑ । श्र॒द्धामे॒वारभ्य॑ प्र॒णीय॒ प्रच॑रति ।
अ॒पः प्रण॑यति ।
य॒ज्ञो वा आपः॑ । य॒ज्ञमे॒वारभ्य॑ प्र॒णीय॒ प्रच॑रति । अ॒पः प्रण॑यति ।
वज्रो॒ वा आपः॑ । वज्र॑मे॒व भ्रातृ॑व्येभ्यः प्र॒हृत्य॑ प्र॒णीय॒ प्रच॑रति ।
अ॒पः प्रण॑यति ।
आपो॒ वै र॑क्षो॒घ्नीः । रक्ष॑सा॒मप॑हत्यै । अ॒पः प्रण॑यति ।
आपो॒ वै दे॒वाना᳚-म्प्रि॒य-न्धाम॑ । दे॒वाना॑मे॒व प्रि॒य-न्धाम॑ प्र॒णीय॒ प्रच॑रति । अ॒पः प्रण॑यति ।
आपो॒ वै सर्वा॑ दे॒वताः᳚ । दे॒वता॑ ए॒वारभ्य॑ प्र॒णीय॒ प्रच॑रति ।
अ॒पः प्रण॑यति ।
आपो॒ वै शा॒न्ताः । शा॒न्ताभि॑रे॒वास्य॒ शुचग्ं॑ शमयति । दे॒वो वः॑
सवि॒तो-त्पु॑ना॒त्व-च्छि॑द्रेण प॒वित्रे॑ण॒ वसो॒स्सूर्य॑स्य र॒श्मिभिः॑ ॥ 3
brahma̭jajñā॒na-mpra̭tha॒ma-mpu॒rastā॒-dvisī̭ma॒ta-ssu॒ruco̭ ve॒na ā̭vaḥ |
sa bu॒dhniyā̭ upa॒mā a̭sya vi॒ṣṭhā-ssa॒taśca॒ yoni॒-masa̭taśca॒ vivaḥ̭ |
nākḙ supa॒rṇa mupa॒ya-tpata̭ntagṃ hṛ॒dā vena̭nto a॒bhyaca̭kṣa-tatvā |
hira̭ṇyapakṣaṃ॒-va~rṷṇasya dū॒taṃ-ya~॒masya॒ yonaṷ śaku॒na-mbhṷra॒ṇyum |
āpyā̭yasva॒ samḙtu te vi॒śvataḥ̭ soma॒ vṛṣṇi̭yam | bhavā॒ vāja̭sya saṅga॒the |
yo ru॒dro a॒gnau yo a॒phsu ya oṣa̭dhīṣu॒ yo ru॒dro viśvā॒
bhuva̭nā-''vi॒veśa॒ tasmai̭ ru॒drāya॒ namo̭ astu | 1 (apa upaspṛśya)
i॒daṃ-vi~ṣṇu॒ rvica̭krame tre॒dhā nida̭dhe pa॒dam | samṷ̄ḍhamasya pāgṃ su॒re |
indraṃ॒-vi~śvā̭ avīvṛdhan-thsamu॒dravya̭casa॒-ṅgiraḥ̭ |
ra॒thīta̭magṃ rathī॒nāṃ-vā~jā̭nā॒gṃ॒ satpa̭ti॒-mpati᳚m |
āpo॒ vā i॒daṃgṃ sarvaṃ॒-vi~śvā̭ bhū॒tānyāpaḥ̭ prā॒ṇā vā āpaḥ̭ pa॒śava॒ āpo-'nna॒māpo-'mṛ̭ta॒māpa̭-ssa॒mrāḍāpo̭ vi॒rāḍāpa̭-ssva॒rāḍāpa॒-śchandā॒g॒śyāpo॒ jyotī॒g॒ṣyāpo॒ yajū॒g॒ṣyāpa̭-ssa॒tyamāpa॒-ssarvā̭ de॒vatā॒ āpo॒ bhūrbhuva॒ssuva॒rāpa॒ om | 2
a॒paḥ praṇa̭yati | śra॒ddhā vā āpaḥ̭ | śra॒ddhāme॒vārabhya̭ pra॒ṇīya॒ praca̭rati |
a॒paḥ praṇa̭yati |
ya॒jño vā āpaḥ̭ | ya॒jñame॒vārabhya̭ pra॒ṇīya॒ praca̭rati | a॒paḥ praṇa̭yati |
vajro॒ vā āpaḥ̭ | vajra̭me॒va bhrātṛ̭vyebhyaḥ pra॒hṛtya̭ pra॒ṇīya॒ praca̭rati |
a॒paḥ praṇa̭yati |
āpo॒ vai ra̭kṣo॒ghnīḥ | rakṣa̭sā॒mapa̭hatyai | a॒paḥ praṇa̭yati |
āpo॒ vai de॒vānā᳚-mpri॒ya-ndhāma̭ | de॒vānā̭me॒va pri॒ya-ndhāma̭ pra॒ṇīya॒ praca̭rati | a॒paḥ praṇa̭yati |
āpo॒ vai sarvā̭ de॒vatāḥ᳚ | de॒vatā̭ e॒vārabhya̭ pra॒ṇīya॒ praca̭rati |
a॒paḥ praṇa̭yati |
āpo॒ vai śā॒ntāḥ | śā॒ntābhi̭re॒vāsya॒ śucagṃ̭ śamayati | de॒vo vaḥ̭
savi॒to-tpṷnā॒tva-cchi̭dreṇa pa॒vitrḙṇa॒ vaso॒ssūrya̭sya ra॒śmibhiḥ̭ || 3

ब्रह्मा ने सबसे पहले ज्ञान को उत्पन्न किया, वह प्राचीन ऋषि जो सुंदर किरणों वाला था, उसने समस्त रूपों को प्रकट किया। वह बुद्धिमानों में श्रेष्ठ है, उसकी स्थितियाँ उपमाओं से परे हैं, वह सत् और असत् दोनों के गर्भ को जानता है। आकाश में सुपर्ण पक्षी उड़ता हुआ जाता है, हृदय से देखने वाले ऋषियों ने उसे देखा। सुनहरे पंखों वाला, वरुण का दूत, यम के लोक में जाने वाला, श्येन पक्षी। हे सोम! तू आप्यायित हो, तेरा वीर्य सब ओर से एकत्र हो, तू अन्न के संग्रह में सहायक हो। जो रुद्र अग्नि में है, जो जल में है, जो औषधियों में है, जो रुद्र समस्त भूतों में प्रविष्ट है, उस रुद्र को नमस्कार हो। (जल का स्पर्श करके) विष्णु ने इसे तीन प्रकार से विचक्रमण किया, उसने तीन पग रखे, उसका तीसरा पग मनुष्यों के लिए अगम्य है। इंद्र को समस्त स्तुतियों ने बढ़ाया, वह समुद्र जैसे विस्तार वाला है। वह रथियों में श्रेष्ठ रथी है, वह अन्नों का सत्पति और स्वामी है। जल ही यह सब कुछ है, समस्त भूत जल हैं, प्राण जल हैं, पशु जल हैं, अन्न जल है, अमृत जल है, सम्राट जल है, विराट जल है, स्वराट जल है, छंद जल हैं, ज्योति जल है, यजु जल है, सत्य जल है, समस्त देवता जल हैं, भूः भुवः स्वः जल हैं, ॐ। जल को आगे लाता है। श्रद्धा ही जल है। श्रद्धा को आरंभ करके, आगे लाकर, कर्म करता है। जल को आगे लाता है। यज्ञ ही जल है। यज्ञ को आरंभ करके, आगे लाकर, कर्म करता है। जल को आगे लाता है। वज्र ही जल है। वज्र को शत्रुओं पर प्रहार करके, आगे लाकर, कर्म करता है। जल को आगे लाता है। जल राक्षसों का नाश करने वाले हैं, राक्षसों के विनाश के लिए। जल को आगे लाता है। जल देवताओं का प्रिय धाम है। देवताओं के प्रिय धाम को आगे लाकर, कर्म करता है। जल को आगे लाता है। जल ही समस्त देवता हैं। देवताओं को आरंभ करके, आगे लाकर, कर्म करता है। जल को आगे लाता है। जल शांत हैं। शांत जलों से ही इसके शोक को शांत करता है। हे देव! सविता तुम्हें छिद्ररहित पवित्र से, वसु और सूर्य की किरणों से पवित्र करें। AI

ब्रह्मजज्ञान सर्वांत पयलीं, पुर्वार, विसीमत, सुरुचो वेन आवः. तो बुध्निया उपमा अस्य विष्ठाः, सतश्च योनिमसतश्च विवः. नाके सुपर्णमुपयत्पतन्तं हृदा वेनन्तो अभ्यचक्षत त्वा. हिरण्यपक्षं वरुणस्य दूतं यमस्य योनौ शकुनं भुरण्युम्. आप्यायस्व समेतु ते विश्वतः सोम वृष्णियम्. भवा वाजस्य सङ्गथे. यो रुद्रो अग्नौ यो अप्सु य ओषधीषु यो रुद्रो विश्वा भुवनाविवेश तस्मै रुद्राय नमो अस्तु. (उदक स्पर्श करून) इदं विष्णुर्विचक्रमे त्रेधा निदधे पदम्. समूढमस्य पां सुरे. इन्द्रं विश्वा अवीवृधन्थ्समुद्रव्यचसङ्गिरः. रथीतमग्ं रथीनां वाजानाग्ं सत्पतिम्पतिम्. आपो वा इदंग्ं सर्वं विश्वा भूतान्यापः प्राणा वा आपः पशव आपोऽन्नमापोऽमृतमापस्सम्राडापो विराडापस्स्वराडापश्छन्दाग्ंश्यापो ज्योतीग्ंष्यापो यजूग्ंष्यापस्सत्यमापस्सर्वा देवता आपो भूर्भुवस्सुवराप ओम्. उदक पुढें हाडटा. श्रद्धा वा आपः. श्रद्धामेवारभ्य प्रणीय प्रचरति. उदक पुढें हाडटा. यज्ञो वा आपः. यज्ञमेवारभ्य प्रणीय प्रचरति. उदक पुढें हाडटा. वज्रो वा आपः. वज्रमेव भ्रातृव्येभ्यः प्रहृत्य प्रणीय प्रचरति. उदक पुढें हाडटा. आपो वै रक्षोघ्नीः. रक्षसामपहत्यै. उदक पुढें हाडटा. आपो वै देवानां प्रियन्धाम. देवानामेव प्रियन्धाम प्रणीय प्रचरति. उदक पुढें हाडटा. आपो वै सर्वा देवताः. देवता एवारभ्य प्रणीय प्रचरति. उदक पुढें हाडटा. आपो वै शान्ताः. शान्ताभिरेवास्य शुचग्ं शमयति. देवो वः सवितोत्पुनात्वच्छिद्रेण पवित्रेण वसोस्सूर्यस्य रश्मिभिः. AI

कूर्चाग्रै र्राक्षसा-न्घोरान् छिन्धि कर्मविघातिनः ।
त्वामर्पयामि कुम्भे-ऽस्मिन् साफल्य-ङ्कुरु कर्मणि ।
वृक्षराज समुद्भूता-श्शाखायाः पल्लवत्व चः ।
युष्मान् कुम्भेष्वर्पयामि सर्वपापापनुत्तये ।
नालिकेर-समुद्भूत त्रिनेत्र हर सम्मित ।
शिखया दुरितं सर्व-म्पाप-म्पीडा-ञ्च मे नुद ।
स॒ हि रत्ना॑नि दा॒शुषे॑ सु॒वाति॑ सवि॒ता भगः॑ ।
त-म्भा॒ग-ञ्चि॒त्रमी॑महे । (ऋग्वेद मन्त्रः)
तत्वा॑ यामि॒ ब्रह्म॑णा॒ वन्द॑मान॒-स्तदाशा᳚स्ते॒ यज॑मानो ह॒विर्भिः॑ ।
अहे॑डमानो वरुणे॒ह बो॒द्ध्युरु॑शग्ंस॒ मा न॒ आयुः॒ प्रमो॑षीः ॥
ओ-म्भूर्भुव॒स्सुव॒रोम् । अस्मिन् कुम्भे वरुणमावाहयामि ।
वरुणस्य इदमासनम् । वरुणाय नमः । सकलाराधनै-स्स्वर्चितम् ।
रत्नसिंहासनं समर्पयामि । पाद्यं समर्पयामि ।
अर्घ्यं समर्पयामि । आचमनीयं समर्पयामि ।
मधुपर्क्कं समर्पयामि । स्नानं समर्पयामि ।
स्नानानन्तरं आचमनीयं समर्पयामि ।
वस्त्रोत्तरीयं समर्पयामि । उपवीतं समर्पयामि ।
गन्धा-न्धारयामि । अक्षतान् समर्पयामि ।
पुष्पाणि समर्पयामि ।
1. ॐ-वँरुणाय नमः
2. ओ-म्प्रचेतसे नमः
3. ॐ सुरूपिणे नमः
4. ॐ अपाम्पतये नमः
5. ओ-म्मकरवाहनाय नमः
6. जलाधिपतये नमः
7. ओ-म्पाशहस्ताय नमः
8. ओ-न्तीर्थराजाय नमः
ॐ-वँरुणाय नमः । नानाविध परिमल पत्र पुष्पाणि समर्पयामि ।
धूपं आघ्रापयामि । दीप-न्दर्​शयामि ।
धूपदीपानन्तरं आचमनीयं समर्पयामि ।
ओ-म्भूर्भुवस्सुवः । तथ्स॑वि॒तुर्वरे᳚ण्य॒-म्भर्गो॑ दे॒वस्य॑ धीमहि ।
धियो॒ योन॑ प्रचो॒दया᳚त् ।
देव सवितः प्रसुवः । सत्य-न्त्वर्तेन परिषिञ्चामि ।
(रात्रौ - ऋत-न्त्वा सत्येन परिषिञ्चामि) ।
ॐ-वँरुणाय नमः । अमृत-म्भवतु । अमृतोपस्तरणमसि ।
ओ-म्प्राणाय स्वाहा । ॐ अपानाय स्वाहा । ॐ-व्याँनाय स्वाहा ।
ॐ उदानाय स्वाहा । ॐ समानाय स्वाहा । ओ-म्ब्रह्मणे स्वाहा ।
कदलीफल-न्निवेदयामि । मद्ध्येमद्ध्ये अमृतपानीयं समर्पयामि । अमृतापिधानमसि । नैवेद्यानन्तरं आचमनीयं समर्पयामि ।
ताम्बूलं समर्पयामि । कर्पूर नीराजन-म्प्रदर्​शयामि ।
नीराजनानन्तरं आचमनीयं समर्पयामि । मन्त्र पुष्पं समर्पयामि ।
सुवर्ण पुष्पं समर्पयामि । समस्तोपचारान् समर्पयामि ॥
kūrcāgrai rrākṣasā-nghorān chindhi karmavighātinaḥ |
tvāmarpayāmi kumbhe-'smin sāphalya-ṅkuru karmaṇi |
vṛkṣarāja samudbhūtā-śśākhāyāḥ pallavatva caḥ |
yuṣmān kumbheṣvarpayāmi sarvapāpāpanuttaye |
nālikera-samudbhūta trinetra hara sammita |
śikhayā duritaṃ sarva-mpāpa-mpīḍā-ñca me nuda |
sa॒ hi ratnā̭ni dā॒śuṣḙ su॒vāti̭ savi॒tā bhagaḥ̭ |
ta-mbhā॒ga-ñci॒tramī̭mahe | (ṛgveda mantraḥ)
tatvā̭ yāmi॒ brahma̭ṇā॒ vanda̭māna॒-stadāśā᳚ste॒ yaja̭māno ha॒virbhiḥ̭ |
ahḙḍamāno varuṇe॒ha bo॒ddhyurṷśagṃsa॒ mā na॒ āyuḥ॒ pramo̭ṣīḥ ||
o-mbhūrbhuva॒ssuva॒rom | asmin kumbhe varuṇamāvāhayāmi |
varuṇasya idamāsanam | varuṇāya namaḥ | sakalārādhanai-ssvarcitam |
ratnasiṃhāsanaṃ samarpayāmi | pādyaṃ samarpayāmi |
arghyaṃ samarpayāmi | ācamanīyaṃ samarpayāmi |
madhuparkkaṃ samarpayāmi | snānaṃ samarpayāmi |
snānānantaraṃ ācamanīyaṃ samarpayāmi |
vastrottarīyaṃ samarpayāmi | upavītaṃ samarpayāmi |
gandhā-ndhārayāmi | akṣatān samarpayāmi |
puṣpāṇi samarpayāmi |
1. oṃ-va~ruṇāya namaḥ
2. o-mpracetase namaḥ
3. oṃ surūpiṇe namaḥ
4. oṃ apāmpataye namaḥ
5. o-mmakaravāhanāya namaḥ
6. jalādhipataye namaḥ
7. o-mpāśahastāya namaḥ
8. o-ntīrtharājāya namaḥ
oṃ-va~ruṇāya namaḥ | nānāvidha parimala patra puṣpāṇi samarpayāmi |
dhūpaṃ āghrāpayāmi | dīpa-ndar​śayāmi |
dhūpadīpānantaraṃ ācamanīyaṃ samarpayāmi |
o-mbhūrbhuvassuvaḥ | tathsa̭vi॒turvare᳚ṇya॒-mbhargo̭ de॒vasya̭ dhīmahi |
dhiyo॒ yona̭ praco॒dayā᳚t |
deva savitaḥ prasuvaḥ | satya-ntvartena pariṣiñcāmi |
(rātrau - ṛta-ntvā satyena pariṣiñcāmi) |
oṃ-va~ruṇāya namaḥ | amṛta-mbhavatu | amṛtopastaraṇamasi |
o-mprāṇāya svāhā | oṃ apānāya svāhā | oṃ-vyā~nāya svāhā |
oṃ udānāya svāhā | oṃ samānāya svāhā | o-mbrahmaṇe svāhā |
kadalīphala-nnivedayāmi | maddhyemaddhye amṛtapānīyaṃ samarpayāmi | amṛtāpidhānamasi | naivedyānantaraṃ ācamanīyaṃ samarpayāmi |
tāmbūlaṃ samarpayāmi | karpūra nīrājana-mpradar​śayāmi |
nīrājanānantaraṃ ācamanīyaṃ samarpayāmi | mantra puṣpaṃ samarpayāmi |
suvarṇa puṣpaṃ samarpayāmi | samastopacārān samarpayāmi ||

हे राक्षसों को नष्ट करने वाले, कर्म का विघात करने वाले भयानक राक्षसों को कूर्चा के अग्रभागों से छिन्न-भिन्न करो। मैं तुम्हें इस कलश में अर्पित करता हूँ, कर्म में सफलता उत्पन्न करो। हे वृक्षराज, तुम शाखा से उत्पन्न हुए पल्लव हो; सब पापों के नाश के लिए मैं तुम्हें कलशों में अर्पित करता हूँ। हे नारियल से उत्पन्न, त्रिनेत्र, हर के समान, अपनी शिखा से मेरे सब दुरित, पाप और पीडा को दूर करो। वह सविता भग दाता के लिए रत्न सुवाति (उत्पन्न करता है); उस भग को हम चित्र (विविध) रूप में चाहते हैं। (ऋग्वेद मन्त्र) हे वरुण, मैं ब्रह्मा के साथ तुम्हारी स्तुति करता हुआ तुम्हारे पास आता हूँ; वह यजमान हवियों के साथ तुम्हारी आशा करता है। हे वरुण, यहाँ अहेडमान (अप्रतिहत) होकर बोध करो; हे उरुशंस, हमारी आयु का प्रमोष (नाश) मत करो। ॐ भूर्भुवः स्वः ॐ। इस कलश में वरुण का आवाहन करता हूँ। यह वरुण का आसन है। वरुण को नमस्कार। सकल आराधनाओं से सुअर्चित (भली प्रकार पूजित)। रत्नसिंहासन समर्पित करता हूँ। पाद्य समर्पित करता हूँ। अर्घ्य समर्पित करता हूँ। आचमनीय समर्पित करता हूँ। मधुपर्क समर्पित करता हूँ। स्नान समर्पित करता हूँ। स्नान के अनन्तर आचमनीय समर्पित करता हूँ। वस्त्रोत्तरीय समर्पित करता हूँ। उपवीत समर्पित करता हूँ। गन्ध धारण कराता हूँ। अक्षत समर्पित करता हूँ। पुष्प समर्पित करता हूँ। 1. ॐ वरुणाय नमः 2. ॐ प्रचेतसे नमः 3. ॐ सुरूपिणे नमः 4. ॐ अपाम्पतये नमः 5. ॐ मकरवाहनाय नमः 6. ॐ जलाधिपतये नमः 7. ॐ पाशहस्ताय नमः 8. ॐ तीर्थराजाय नमः ॐ वरुणाय नमः। नानाविध सुगन्धित पत्र और पुष्प समर्पित करता हूँ। धूप सुँघाता हूँ। दीप दिखाता हूँ। धूप-दीप के अनन्तर आचमनीय समर्पित करता हूँ। ॐ भूर्भुवः स्वः। उस सविता देव के वरेण्य तेज का हम ध्यान करते हैं; वह हमारी बुद्धियों को प्रेरित करे। हे देव सविता, प्रेरित करो। सत्य को ऋत के साथ परिषिञ्चित करता हूँ। (रात्रि में - ऋत को सत्य के साथ परिषिञ्चित करता हूँ)। ॐ वरुणाय नमः। अमृत हो। तुम अमृत का आच्छादन हो। ॐ प्राणाय स्वाहा। ॐ अपानाय स्वाहा। ॐ व्यानाय स्वाहा। ॐ उदानाय स्वाहा। ॐ समानाय स्वाहा। ॐ ब्रह्मणे स्वाहा। कदलीफल निवेदित करता हूँ। बीच-बीच में अमृतपानीय समर्पित करता हूँ। तुम अमृत का आच्छादन हो। नैवेद्य के अनन्तर आचमनीय समर्पित करता हूँ। ताम्बूल समर्पित करता हूँ। कर्पूर नीराजन दिखाता हूँ। नीराजन के अनन्तर आचमनीय समर्पित करता हूँ। मन्त्र पुष्प समर्पित करता हूँ। सुवर्ण पुष्प समर्पित करता हूँ। समस्त उपचार समर्पित करता हूँ। AI

कुर्चाच्या टोकांनी भयंकर राक्षसांना आनी कर्मात विघ्न आणणाऱ्यांना छेद दे. ह्या कलशात तुला अर्पण करतां, कर्मात सफळता घडो. वृक्षराजा हुंबराच्या फांदीचीं पालवां तुम्हां कलशांत सर्व पापांच्या नाशाक खातीर अर्पण करतां. नारळांतल्यान उत्पन्न जाल्ल्या, तीन नेत्रांवाल्या हरा सारख्या, तुझ्या शिखेन म्हजें सगळें दुरित, पाप आनी पीडा नाश कर. तोच सविता भग दान दितल्याक रत्नां दिता; त्या चित्र रूपाच्या भागाक आमी इच्छितां. (ऋग्वेद मंत्र) ब्रह्मान तुजे कडेन वंदन करतां येतां; तो यजमान हविर्भिः तुजी आशा करता. हे वरुणा, अहेडमान जाल्ल्यान इहां जागृत जा; हे उरुशंसा, आमचें आयुष्य प्रमोष करूं नको. ओम् भूर्भुवस्सुवरोम्. ह्या कलशांत वरुणाक आवाहन करतां. हें वरुणाचें आसन. वरुणाक नमस्कार. सकल आराधनांनी स्वर्चित, रत्नसिंहासन अर्पण करतां. पाद्य अर्पण करतां. अर्घ्य अर्पण करतां. आचमनीय अर्पण करतां. मधुपर्क अर्पण करतां. स्नान अर्पण करतां. स्नाना उपरांत आचमनीय अर्पण करतां. वस्त्रोत्तरीय अर्पण करतां. उपवीत अर्पण करतां. गंध धारण करतां. अक्षत अर्पण करतां. पुष्पां अर्पण करतां. 1. ओम् वरुणाय नमः 2. ओम् प्रचेतसे नमः 3. ओम् सुरूपिणे नमः 4. ओम् अपांपतये नमः 5. ओम् मकरवाहनाय नमः 6. जलाधिपतये नमः 7. ओम् पाशहस्ताय नमः 8. ओम् तीर्थराजाय नमः ओम् वरुणाय नमः. नानाविध सुगंधी पत्रां आनी पुष्पां अर्पण करतां. धूप आघ्रापयतां. दीप दाखयतां. धूपदीपा उपरांत आचमनीय अर्पण करतां. ओम् भूर्भुवस्सुवः. त्या सवितुर्देवाचें वरेण्य तेज आमी ध्यान करतां; तो आमच्या बुद्धी प्रेरित करूं. हे देवा सविता, प्रसुव. सत्य त्वर्तेन परिषिंचामि. (रात्री - ऋत त्वा सत्येन परिषिंचामि). ओम् वरुणाय नमः. अमृत होव. अमृतोपस्तरणमसि. ओम् प्राणाय स्वाहा. ओम् अपानाय स्वाहा. ओम् व्यानाय स्वाहा. ओम् उदानाय स्वाहा. ओम् समानाय स्वाहा. ओम् ब्रह्मणे स्वाहा. कदळी फळ निवेदयतां. मद्ध्ये मद्ध्ये अमृतपानीय अर्पण करतां. अमृतापिधानमसि. नैवेद्या उपरांत आचमनीय अर्पण करतां. तांबूल अर्पण करतां. कर्पूर नीराजन दाखयतां. नीराजना उपरांत आचमनीय अर्पण करतां. मंत्र पुष्प अर्पण करतां. सुवर्ण पुष्प अर्पण करतां. समस्त उपचार अर्पण करतां. AI

Sanskrit — Devanagari (original)
ब्रह्म॑जज्ञा॒न-म्प्र॑थ॒म-म्पु॒रस्ता॒-द्विसी॑म॒त-स्सु॒रुचो॑ वे॒न आ॑वः ।
स बु॒ध्निया॑ उप॒मा अ॑स्य वि॒ष्ठा-स्स॒तश्च॒ योनि॒-मस॑तश्च॒ विवः॑ ।
नाके॑ सुप॒र्ण मुप॒य-त्पत॑न्तग्ं हृ॒दा वेन॑न्तो अ॒भ्यच॑क्ष-तत्वा ।
हिर॑ण्यपक्षं॒-वँरु॑णस्य दू॒तं-यँ॒मस्य॒ योनौ॑ शकु॒न-म्भु॑र॒ण्युम् ।
आप्या॑यस्व॒ समे॑तु ते वि॒श्वतः॑ सोम॒ वृष्णि॑यम् । भवा॒ वाज॑स्य सङ्ग॒थे ।
यो रु॒द्रो अ॒ग्नौ यो अ॒फ्सु य ओष॑धीषु॒ यो रु॒द्रो विश्वा॒
भुव॑ना-ऽऽवि॒वेश॒ तस्मै॑ रु॒द्राय॒ नमो॑ अस्तु । 1 (अप उपस्पृश्य)
इ॒दं-विँष्णु॒ र्विच॑क्रमे त्रे॒धा निद॑धे प॒दम् । समू॑ढमस्य पाग्ं सु॒रे ।
इन्द्रं॒-विँश्वा॑ अवीवृधन्-थ्समु॒द्रव्य॑चस॒-ङ्गिरः॑ ।
र॒थीत॑मग्ं रथी॒नां-वाँजा॑ना॒ग्ं॒ सत्प॑ति॒-म्पति᳚म् ।
आपो॒ वा इ॒दंग्ं सर्वं॒-विँश्वा॑ भू॒तान्यापः॑ प्रा॒णा वा आपः॑ प॒शव॒ आपो-ऽन्न॒मापो-ऽमृ॑त॒माप॑-स्स॒म्राडापो॑ वि॒राडाप॑-स्स्व॒राडाप॒-श्छन्दा॒ग्॒श्यापो॒ ज्योती॒ग्॒ष्यापो॒ यजू॒ग्॒ष्याप॑-स्स॒त्यमाप॒-स्सर्वा॑ दे॒वता॒ आपो॒ भूर्भुव॒स्सुव॒राप॒ ओम् । 2
अ॒पः प्रण॑यति । श्र॒द्धा वा आपः॑ । श्र॒द्धामे॒वारभ्य॑ प्र॒णीय॒ प्रच॑रति ।
अ॒पः प्रण॑यति ।
य॒ज्ञो वा आपः॑ । य॒ज्ञमे॒वारभ्य॑ प्र॒णीय॒ प्रच॑रति । अ॒पः प्रण॑यति ।
वज्रो॒ वा आपः॑ । वज्र॑मे॒व भ्रातृ॑व्येभ्यः प्र॒हृत्य॑ प्र॒णीय॒ प्रच॑रति ।
अ॒पः प्रण॑यति ।
आपो॒ वै र॑क्षो॒घ्नीः । रक्ष॑सा॒मप॑हत्यै । अ॒पः प्रण॑यति ।
आपो॒ वै दे॒वाना᳚-म्प्रि॒य-न्धाम॑ । दे॒वाना॑मे॒व प्रि॒य-न्धाम॑ प्र॒णीय॒ प्रच॑रति । अ॒पः प्रण॑यति ।
आपो॒ वै सर्वा॑ दे॒वताः᳚ । दे॒वता॑ ए॒वारभ्य॑ प्र॒णीय॒ प्रच॑रति ।
अ॒पः प्रण॑यति ।
आपो॒ वै शा॒न्ताः । शा॒न्ताभि॑रे॒वास्य॒ शुचग्ं॑ शमयति । दे॒वो वः॑
सवि॒तो-त्पु॑ना॒त्व-च्छि॑द्रेण प॒वित्रे॑ण॒ वसो॒स्सूर्य॑स्य र॒श्मिभिः॑ ॥ 3
कूर्चाग्रै र्राक्षसा-न्घोरान् छिन्धि कर्मविघातिनः ।
त्वामर्पयामि कुम्भे-ऽस्मिन् साफल्य-ङ्कुरु कर्मणि ।
वृक्षराज समुद्भूता-श्शाखायाः पल्लवत्व चः ।
युष्मान् कुम्भेष्वर्पयामि सर्वपापापनुत्तये ।
नालिकेर-समुद्भूत त्रिनेत्र हर सम्मित ।
शिखया दुरितं सर्व-म्पाप-म्पीडा-ञ्च मे नुद ।
स॒ हि रत्ना॑नि दा॒शुषे॑ सु॒वाति॑ सवि॒ता भगः॑ ।
त-म्भा॒ग-ञ्चि॒त्रमी॑महे । (ऋग्वेद मन्त्रः)
तत्वा॑ यामि॒ ब्रह्म॑णा॒ वन्द॑मान॒-स्तदाशा᳚स्ते॒ यज॑मानो ह॒विर्भिः॑ ।
अहे॑डमानो वरुणे॒ह बो॒द्ध्युरु॑शग्ंस॒ मा न॒ आयुः॒ प्रमो॑षीः ॥
ओ-म्भूर्भुव॒स्सुव॒रोम् । अस्मिन् कुम्भे वरुणमावाहयामि ।
वरुणस्य इदमासनम् । वरुणाय नमः । सकलाराधनै-स्स्वर्चितम् ।
रत्नसिंहासनं समर्पयामि । पाद्यं समर्पयामि ।
अर्घ्यं समर्पयामि । आचमनीयं समर्पयामि ।
मधुपर्क्कं समर्पयामि । स्नानं समर्पयामि ।
स्नानानन्तरं आचमनीयं समर्पयामि ।
वस्त्रोत्तरीयं समर्पयामि । उपवीतं समर्पयामि ।
गन्धा-न्धारयामि । अक्षतान् समर्पयामि ।
पुष्पाणि समर्पयामि ।
1. ॐ-वँरुणाय नमः
2. ओ-म्प्रचेतसे नमः
3. ॐ सुरूपिणे नमः
4. ॐ अपाम्पतये नमः
5. ओ-म्मकरवाहनाय नमः
6. जलाधिपतये नमः
7. ओ-म्पाशहस्ताय नमः
8. ओ-न्तीर्थराजाय नमः
ॐ-वँरुणाय नमः । नानाविध परिमल पत्र पुष्पाणि समर्पयामि ।
धूपं आघ्रापयामि । दीप-न्दर्​शयामि ।
धूपदीपानन्तरं आचमनीयं समर्पयामि ।
ओ-म्भूर्भुवस्सुवः । तथ्स॑वि॒तुर्वरे᳚ण्य॒-म्भर्गो॑ दे॒वस्य॑ धीमहि ।
धियो॒ योन॑ प्रचो॒दया᳚त् ।
देव सवितः प्रसुवः । सत्य-न्त्वर्तेन परिषिञ्चामि ।
(रात्रौ - ऋत-न्त्वा सत्येन परिषिञ्चामि) ।
ॐ-वँरुणाय नमः । अमृत-म्भवतु । अमृतोपस्तरणमसि ।
ओ-म्प्राणाय स्वाहा । ॐ अपानाय स्वाहा । ॐ-व्याँनाय स्वाहा ।
ॐ उदानाय स्वाहा । ॐ समानाय स्वाहा । ओ-म्ब्रह्मणे स्वाहा ।
कदलीफल-न्निवेदयामि । मद्ध्येमद्ध्ये अमृतपानीयं समर्पयामि । अमृतापिधानमसि । नैवेद्यानन्तरं आचमनीयं समर्पयामि ।
ताम्बूलं समर्पयामि । कर्पूर नीराजन-म्प्रदर्​शयामि ।
नीराजनानन्तरं आचमनीयं समर्पयामि । मन्त्र पुष्पं समर्पयामि ।
सुवर्ण पुष्पं समर्पयामि । समस्तोपचारान् समर्पयामि ॥
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Devanagari script. Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version. It is a transliteration, not a translation — see “Meaning” for translations where available.
🕉 InfoLyter.in