Bhagavad Gita Chapter 4 — Jnana Karma Sannyasa Yoga — Devanagari Script

⚠️ AI-generated translation — the Telugu meaning was produced by AI and automatically cross-checked against the Sanskrit, but it may still contain errors. It has not yet been reviewed by a scholar. Please refer to a traditional commentary for study.

Summary — Telugu

భగవద్గీత చతుర్థ అధ్యాయం (జ్ఞాన కర్మ సన్యాస యోగం) లో శ్రీకృష్ణుడు, తాను ఈ యోగాన్ని వివస్వంతుడికి బోధించి, పరంపర ద్వారా రాజర్షులకు అందించానని, కాలక్రమేణ అది నశించినందున తన భక్తుడు స్నేహితుడు అయిన అర్జునుడికి మళ్లీ బోధిస్తున్నానని చెప్పాడు. ధర్మానికి క్షయం కలిగి అధర్మం పెరిగినప్పుడు సాధువుల రక్షణకు, దుష్కర్ముల నాశనానికి, ధర్మ స్థాపనకు తాను యుగయుగాలలో అవతరిస్తానని పలికాడు. జ్ఞానయజ్ఞం ద్రవ్యయజ్ఞం కంటే శ్రేష్ఠమని, సమస్త కర్మలు జ్ఞానమందే పరిసమాప్తి చెందుతాయని, జ్ఞానాగ్ని సమస్త కర్మలను బూడిద చేస్తుందని బోధించాడు. చివరగా, అజ్ఞానం నుండి పుట్టిన సంశయాన్ని జ్ఞానమనే కత్తితో ఖండించి యోగాన్ని ఆశ్రయించి లేచి నిలువమని అర్జునుడిని ప్రేరేపించాడు.

AI-generated · not yet verified

The Telugu meaning of each verse is shown below the verse.

⚠️ AI-generated translation — the Gujarati meaning was produced by AI and automatically cross-checked against the Sanskrit, but it may still contain errors. It has not yet been reviewed by a scholar. Please refer to a traditional commentary for study.

Summary — Gujarati

આ અધ્યાયમાં શ્રી ભગવાન જણાવે છે કે આ અવિનાશી યોગ તેમણે વિવસ્વાને કહ્યો હતો, જે પરંપરાથી મનુ અને ઇક્ષ્વાકુ સુધી પ્રાપ્ત થયો, પરંતુ લાંબા સમયમાં તે પૃથ્વી પર નષ્ટ થઈ ગયો. અર્જુનના પ્રશ્નના ઉત્તરમાં ભગવાન કહે છે કે તેઓ અજન્મા અને અવિનાશી હોવા છતાં પ્રકૃતિને આધીન થઈને માયાથી પ્રગટ થાય છે, અને ધર્મની હાનિ તથા અધર્મના ઉદય વખતે સાધુઓની રક્ષા, દુષ્કર્મીઓના નાશ અને ધર્મની સ્થાપના માટે યુગે યુગે પ્રગટ થાય છે. ત્યારબાદ કર્મ, વિકર્મ અને અકર્મની ગહન ગતિ સમજાવીને યજ્ઞના અનેક પ્રકારોનું વર્ણન કરવામાં આવ્યું છે, અને દ્રવ્યમય યજ્ઞ કરતાં જ્ઞાનયજ્ઞ શ્રેષ્ઠ છે તેમ જ સર્વ કર્મો જ્ઞાનમાં પરિસમાપ્ત થાય છે એમ કહેવામાં આવ્યું છે. અંતે જ્ઞાન જેવું પવિત્ર બીજું કંઈ નથી, શ્રદ્ધાવાળો અને જિતેન્દ્રિય મનુષ્ય જ્ઞાન પ્રાપ્ત કરીને પરમ શાંતિ પામે છે, અને સંશયાત્મા નાશ પામે છે એમ જણાવીને અજ્ઞાનથી ઉત્પન્ન થયેલા સંશયને જ્ઞાનરૂપી તલવારથી કાપીને યોગમાં સ્થિત થવાનો ઉપદેશ આપવામાં આવ્યો છે.

AI-generated · not yet verified

The Gujarati meaning of each verse is shown below the verse.

⚠️ AI-generated translation — the Kannada meaning was produced by AI and automatically cross-checked against the Sanskrit, but it may still contain errors. It has not yet been reviewed by a scholar. Please refer to a traditional commentary for study.

Summary — Kannada

ಭಗವದ್ಗೀತೆಯ ನಾಲ್ಕನೇ ಅಧ್ಯಾಯವು ಜ್ಞಾನ ಕರ್ಮ ಸನ್ಯಾಸ ಯೋಗ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನು ಈ ಯೋಗವನ್ನು ಮೊದಲು ವಿವಸ್ವಾನನಿಗೆ ಹೇಳಿದ್ದಾಗಿ, ಅದು ಪರಂಪರೆಯಿಂದ ರಾಜರ್ಷಿಗಳಿಗೆ ಬಂದು ದೀರ್ಘಕಾಲದಿಂದ ನಷ್ಟವಾಯಿತೆಂದು ಅರ್ಜುನನಿಗೆ ತಿಳಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅವನು ತನ್ನ ಅನೇಕ ಜನ್ಮಗಳನ್ನು ತಿಳಿದಿದ್ದೇನೆಂದೂ, ಧರ್ಮದ ಗ್ಲಾನಿಯಾದಾಗ ಅವತರಿಸುತ್ತೇನೆಂದೂ, ಸಾಧುಗಳ ರಕ್ಷಣೆ, ದುಷ್ಕರ್ಮಿಗಳ ವಿನಾಶ ಮತ್ತು ಧರ್ಮದ ಸಂಸ್ಥಾಪನೆಗಾಗಿ ಯುಗಯುಗಗಳಲ್ಲಿ ಅವತರಿಸುತ್ತೇನೆಂದೂ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ನಂತರ ಕರ್ಮ, ಅಕರ್ಮ ಮತ್ತು ವಿಕರ್ಮಗಳ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತಾ, ಜ್ಞಾನಾಗ್ನಿಯು ಎಲ್ಲ ಕರ್ಮಗಳನ್ನೂ ಬೂದಿಯಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತದೆಂದೂ, ಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ಸಮಾನವಾದ ಪವಿತ್ರವಾದುದು ಯಾವುದೂ ಇಲ್ಲವೆಂದೂ ಉಪದೇಶಿಸುತ್ತಾನೆ. ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಅಜ್ಞಾನದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಸಂಶಯವನ್ನು ಜ್ಞಾನವೆಂಬ ಕತ್ತಿಯಿಂದ ಕಡಿದುಹಾಕಿ ಯೋಗದಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲುವಂತೆ ಅರ್ಜುನನಿಗೆ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ.

AI-generated · not yet verified

The Kannada meaning of each verse is shown below the verse.

Meaning —

ॐ श्री परमात्मने नमः

अथ चतुर्थोऽध्यायः ।

ज्ञानयोगः

श्रीभगवानुवाच

Shloka 1

इमं विवस्वते योगं प्रोक्तवानहमव्ययम् ।
विवस्वान्मनवे प्राह मनुरिक्ष्वाकवेऽब्रवीत् ॥ 1 ॥

imaṃ vivasvate yogaṃ proktavānahamavyayam |
vivasvānmanave prāha manurikṣvākave'bravīt || 1 ||

શ્રી ભગવાન બોલ્યા: આ અવિનાશી યોગ મેં વિવસ્વાને (સૂર્યદેવને) કહ્યો હતો. વિવસ્વાને તે મનુને કહ્યો અને મનુએ ઇક્ષ્વાકુને કહ્યો. ^AI

ಶ್ರೀಭಗವಂತನು ಹೇಳಿದನು: ಈ ಅವ್ಯಯವಾದ (ನಾಶವಿಲ್ಲದ) ಯೋಗವನ್ನು ನಾನು ವಿವಸ್ವಾನನಿಗೆ (ಸೂರ್ಯನಿಗೆ) ಹೇಳಿದೆನು. ವಿವಸ್ವಾನನು ಮನುವಿಗೆ ಹೇಳಿದನು, ಮನುವು ಇಕ್ಷ್ವಾಕುವಿಗೆ ಹೇಳಿದನು. ^AI

శ్రీభగవానుడు పలికెను: ఈ అక్షయమైన యోగాన్ని నేను వివస్వంతుడికి (సూర్యుడికి) బోధించాను. వివస్వంతుడు మనువుకు చెప్పాడు, మనువు ఇక్ష్వాకుడికి తెలిపాడు. ^AI

Shloka 2

एवं परम्पराप्राप्तमिमं राजर्षयो विदुः ।
स कालेनेह महता योगो नष्टः परन्तप ॥ 2 ॥

evaṃ paramparāprāptamimaṃ rājarṣayo viduḥ |
sa kāleneha mahatā yogo naṣṭaḥ parantapa || 2 ||

આમ પરંપરાથી પ્રાપ્ત થયેલા આ યોગને રાજર્ષિઓએ જાણ્યો. હે પરંતપ! પછી ઘણા લાંબા સમયમાં આ યોગ પૃથ્વી પર નષ્ટ થઈ ગયો. ^AI

ಹೀಗೆ ಪರಂಪರೆಯಿಂದ ಬಂದ ಈ ಯೋಗವನ್ನು ರಾಜರ್ಷಿಗಳು ತಿಳಿದರು. ಆದರೆ ದೀರ್ಘಕಾಲದಿಂದ ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಆ ಯೋಗವು ನಷ್ಟವಾಯಿತು, ಎಲೈ ಪರಂತಪನೇ. ^AI

ఈ విధంగా పరంపర ద్వారా సంప్రాప్తమైన ఈ యోగాన్ని రాజర్షులు తెలుసుకున్నారు. ఓ పరంతపా, కాలక్రమేణ ఈ యోగం ఇక్కడ మహాకాలంలో నశించిపోయింది. ^AI

Shloka 3

स एवायं मया तेऽद्य योगः प्रोक्तः पुरातनः ।
भक्तोऽसि मे सखा चेति रहस्यं ह्येतदुत्तमम् ॥ 3 ॥

sa evāyaṃ mayā te'dya yogaḥ proktaḥ purātanaḥ |
bhakto'si me sakhā ceti rahasyaṃ hyetaduttamam || 3 ||

તે જ આ પ્રાચીન યોગ મેં આજે તને કહ્યો છે, કારણ કે તું મારો ભક્ત અને સખા છે. આ ખરેખર ઉત્તમ રહસ્ય છે. ^AI

ಅದೇ ಈ ಪುರಾತನ ಯೋಗವನ್ನು ನಾನು ಈ ದಿನ ನಿನಗೆ ಹೇಳಿದ್ದೇನೆ; ಏಕೆಂದರೆ ನೀನು ನನ್ನ ಭಕ್ತನೂ ಸ್ನೇಹಿತನೂ ಆಗಿದ್ದೀಯೆ. ಇದು ಉತ್ತಮವಾದ ರಹಸ್ಯವೇ ಸರಿ. ^AI

అదే ఈ పురాతన యోగాన్ని ఈ రోజు నేను నీకు బోధించాను. నీవు నా భక్తుడవు, నా స్నేహితుడవు కూడా. కాబట్టి ఇది ఉత్తమమైన రహస్యం. ^AI

अर्जुन उवाच

Shloka 4

अपरं भवतो जन्म परं जन्म विवस्वतः ।
कथमेतद्विजानीयां त्वमादौ प्रोक्तवानिति ॥ 4 ॥

aparaṃ bhavato janma paraṃ janma vivasvataḥ |
kathametadvijānīyāṃ tvamādau proktavāniti || 4 ||

અર્જુન બોલ્યા: આપનો જન્મ પાછળનો છે અને વિવસ્વાનો જન્મ પહેલાંનો છે. તો પછી હું કેવી રીતે સમજું કે આપે જ પહેલાં તે યોગ કહ્યો હતો? ^AI

ಅರ್ಜುನನು ಹೇಳಿದನು: ನಿನ್ನ ಜನ್ಮವು ಇತ್ತೀಚಿನದು, ವಿವಸ್ವಾನನ ಜನ್ಮವು ಹಿಂದಿನದು. ಹಾಗಿರುವಾಗ ನೀನೇ ಮೊದಲು ಇದನ್ನು ಹೇಳಿದೆಯೆಂದು ನಾನು ಹೇಗೆ ತಿಳಿಯಲಿ? ^AI

అర్జునుడు పలికెను: నీ జన్మ ఇటీవలిది, వివస్వంతుని జన్మ పూర్వతరమైనది. నీవే ఆదిలో ఈ యోగాన్ని బోధించావని నేను ఎలా తెలుసుకోగలను? ^AI

श्रीभगवानुवाच

Shloka 5

बहूनि मे व्यतीतानि जन्मानि तव चार्जुन ।
तान्यहं वेद सर्वाणि न त्वं वेत्थ परन्तप ॥ 5 ॥

bahūni me vyatītāni janmāni tava cārjuna |
tānyahaṃ veda sarvāṇi na tvaṃ vettha parantapa || 5 ||

શ્રી ભગવાન બોલ્યા: હે અર્જુન! મારાં અને તારાં ઘણાં જન્મો વીતી ગયાં છે. હે પરંતપ! તે સર્વને હું જાણું છું, પણ તું નથી જાણતો. ^AI

ಶ್ರೀಭಗವಂತನು ಹೇಳಿದನು: ಎಲೈ ಅರ್ಜುನನೇ, ನನ್ನ ಅನೇಕ ಜನ್ಮಗಳು ಕಳೆದಿವೆ, ನಿನ್ನವೂ ಕಳೆದಿವೆ. ಅವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ನಾನು ತಿಳಿದಿದ್ದೇನೆ; ನೀನಾದರೋ ತಿಳಿದಿಲ್ಲ, ಎಲೈ ಪರಂತಪನೇ. ^AI

శ్రీభగవానుడు పలికెను: ఓ అర్జునా, నావి మరియు నీవి అనేక జన్మలు గడిచిపోయాయి. ఓ పరంతపా, వాటిని అన్నింటినీ నేను ఎరుగుదును, నీవు ఎరుగవు. ^AI

Shloka 6

अजोऽपि सन्नव्ययात्मा भूतानामीश्वरोऽपि सन् ।
प्रकृतिं स्वामधिष्ठाय सम्भवाम्यात्ममायया ॥ 6 ॥

ajo'pi sannavyayātmā bhūtānāmīśvaro'pi san |
prakṛtiṃ svāmadhiṣṭhāya sambhavāmyātmamāyayā || 6 ||

હું અજન્મા અને અવિનાશી આત્માવાળો છું, તેમજ સર્વ પ્રાણીઓનો ઈશ્વર છું, છતાં પોતાની પ્રકૃતિને આધીન કરીને હું પોતાની માયાથી પ્રગટ થઉં છું. ^AI

ನಾನು ಅಜನಾದವನೂ (ಹುಟ್ಟಿಲ್ಲದವನೂ), ಅವ್ಯಯಾತ್ಮನೂ (ನಾಶವಿಲ್ಲದ ಸ್ವರೂಪನೂ), ಎಲ್ಲ ಜೀವರಿಗೂ ಈಶ್ವರನೂ ಆಗಿದ್ದರೂ, ನನ್ನ ಪ್ರಕೃತಿಯನ್ನು ಅಧೀನ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ನನ್ನ ಮಾಯೆಯಿಂದ ಅವತರಿಸುತ್ತೇನೆ. ^AI

నేను అజుడను (పుట్టుక లేనివాడను), అవ్యయాత్ముడను, భూతములకు ఈశ్వరుడను అయినప్పటికీ, నా ప్రకృతిని అధిష్ఠించి నా ఆత్మమాయ ద్వారా అవతరిస్తాను. ^AI

Shloka 7

यदा यदा हि धर्मस्य ग्लानिर्भवति भारत ।
अभ्युत्थानमधर्मस्य तदात्मानं सृजाम्यहम् ॥ 7 ॥

yadā yadā hi dharmasya glānirbhavati bhārata |
abhyutthānamadharmasya tadātmānaṃ sṛjāmyaham || 7 ||

હે ભારત! જ્યારે જ્યારે ધર્મની હાનિ થાય છે અને અધર્મનો ઉદય થાય છે, ત્યારે ત્યારે હું મારી જાતને પ્રગટ કરું છું. ^AI

ಎಲೈ ಭಾರತನೇ, ಯಾವಾಗ ಯಾವಾಗ ಧರ್ಮದ ಗ್ಲಾನಿ (ಕ್ಷಯ) ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆಯೋ ಮತ್ತು ಅಧರ್ಮದ ಅಭ್ಯುತ್ಥಾನ (ಏಳಿಗೆ) ಆಗುತ್ತದೆಯೋ, ಆಗ ಆಗ ನಾನು ನನ್ನನ್ನೇ ಸೃಷ್ಟಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತೇನೆ. ^AI

ఓ భారతా, ఎప్పుడెప్పుడు ధర్మానికి క్షయం కలుగుతుందో, అధర్మం అభ్యుత్థానం (పెరుగుదల) పొందుతుందో, అప్పుడప్పుడు నేను నన్ను నేను సృజించుకుంటాను. ^AI

Shloka 8

परित्राणाय साधूनां विनाशाय च दुष्कृताम् ।
धर्मसंस्थापनार्थाय सम्भवामि युगे युगे ॥ 8 ॥

paritrāṇāya sādhūnāṃ vināśāya ca duṣkṛtām |
dharmasaṃsthāpanārthāya sambhavāmi yuge yuge || 8 ||

સાધુઓની રક્ષા માટે, દુષ્કર્મીઓનો નાશ માટે અને ધર્મની સ્થાપના માટે હું યુગે યુગે પ્રગટ થઉં છું. ^AI

ಸಾಧುಗಳ ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ, ದುಷ್ಕರ್ಮಿಗಳ ವಿನಾಶಕ್ಕಾಗಿ ಮತ್ತು ಧರ್ಮದ ಸಂಸ್ಥಾಪನೆಗಾಗಿ ನಾನು ಯುಗ ಯುಗಗಳಲ್ಲಿ ಅವತರಿಸುತ್ತೇನೆ. ^AI

సాధువులను రక్షించడానికి, దుష్కర్మలు చేసేవారిని నాశనం చేయడానికి, ధర్మాన్ని స్థాపించడానికి నేను యుగయుగాలలో అవతరిస్తాను. ^AI

Shloka 9

जन्म कर्म च मे दिव्यमेवं यो वेत्ति तत्त्वतः ।
त्यक्त्वा देहं पुनर्जन्म नैति मामेति सोऽर्जुन ॥ 9 ॥

janma karma ca me divyamevaṃ yo vetti tattvataḥ |
tyaktvā dehaṃ punarjanma naiti māmeti so'rjuna || 9 ||

હે અર્જુન! જે મારા જન્મ અને કર્મને આ રીતે દિવ્ય જાણે છે અને તત્ત્વથી સમજે છે, તે દેહ છોડીને ફરી જન્મ લેતો નથી, પરંતુ મને પ્રાપ્ત થાય છે. ^AI

ನನ್ನ ಜನ್ಮ ಮತ್ತು ಕರ್ಮಗಳು ದಿವ್ಯವಾದವು ಎಂದು ಯಾರು ಸತ್ಯವಾಗಿ ತಿಳಿಯುತ್ತಾರೋ, ಅವರು ದೇಹವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ಪುನರ್ಜನ್ಮವನ್ನು ಹೊಂದುವುದಿಲ್ಲ, ಅವರು ನನ್ನನ್ನೇ ಸೇರುತ್ತಾರೆ, ಓ ಅರ್ಜುನ. ^AI

ఓ అర్జునా! నా జన్మయు, నా కర్మయు ఇట్లు దివ్యములని తత్త్వముగా ఎవడు తెలుసుకొనునో, అతడు దేహమును విడిచిన పిమ్మట మరల జన్మించడు; నన్నే చేరుకొనును. ^AI

Shloka 10

वीतरागभयक्रोधा मन्मया मामुपाश्रिताः ।
बहवो ज्ञानतपसा पूता मद्भावमागताः ॥ 10 ॥

vītarāgabhayakrodhā manmayā māmupāśritāḥ |
bahavo jñānatapasā pūtā madbhāvamāgatāḥ || 10 ||

રાગ, ભય અને ક્રોધથી રહિત, મનમાં મને જ ધારણ કરનારા અને મારો આશ્રય લેનારા ઘણા જીવો જ્ઞાનરૂપી તપથી પવિત્ર થઈને મારા સ્વરૂપને પ્રાપ્ત થયા છે. ^AI

ರಾಗ, ಭಯ ಮತ್ತು ಕ್ರೋಧಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತರಾಗಿ, ನನ್ನಲ್ಲೇ ಮನಸ್ಸಿಟ್ಟು, ನನ್ನನ್ನೇ ಆಶ್ರಯಿಸಿ, ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಪವಿತ್ರರಾದ ಅನೇಕರು ನನ್ನ ಭಾವವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. ^AI

రాగము, భయము, క్రోధము లేనివారు, నాయందే మనస్సు నిలిపినవారు, నన్నే ఆశ్రయించినవారు, జ్ఞానతపస్సులచే పవిత్రులైన అనేకులు నా భావమును (స్వరూపమును) పొందిరి. ^AI

Shloka 11

ये यथा मां प्रपद्यन्ते तांस्तथैव भजाम्यहम् ।
मम वर्त्मानुवर्तन्ते मनुष्याः पार्थ सर्वशः ॥ 11 ॥

ye yathā māṃ prapadyante tāṃstathaiva bhajāmyaham |
mama vartmānuvartante manuṣyāḥ pārtha sarvaśaḥ || 11 ||

હે પાર્થ! જે જે જીવો જે રીતે મને શરણે આવે છે, તેમને હું તે જ રીતે ભજું છું; મનુષ્યો સર્વ પ્રકારે મારા માર્ગનું જ અનુસરણ કરે છે. ^AI

ಯಾರು ಯಾವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ನನ್ನನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸುತ್ತಾರೋ, ಅವರನ್ನು ನಾನು ಅದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಭಜಿಸುತ್ತೇನೆ. ಓ ಪಾರ್ಥ, ಮನುಷ್ಯರು ಎಲ್ಲಾ ರೀತಿಯಲ್ಲೂ ನನ್ನ ಮಾರ್ಗವನ್ನೇ ಅನುಸರಿಸುತ್ತಾರೆ. ^AI

ఓ పార్థా! ఎవరు ఏ విధముగా నన్ను శరణు పొందుదురో, వారిని అదే విధముగా నేను అనుగ్రహించుచున్నాను. మనుష్యులు సర్వవిధముల నా మార్గమునే అనుసరించుచున్నారు. ^AI

Shloka 12

काङ्क्षन्तः कर्मणां सिद्धिं यजन्त इह देवताः ।
क्षिप्रं हि मानुषे लोके सिद्धिर्भवति कर्मजा ॥ 12 ॥

kāṅkṣantaḥ karmaṇāṃ siddhiṃ yajanta iha devatāḥ |
kṣipraṃ hi mānuṣe loke siddhirbhavati karmajā || 12 ||

આ લોકમાં કર્મોની સિદ્ધિ ઇચ્છનારા લોકો દેવતાઓનું પૂજન કરે છે; કારણ કે મનુષ્યલોકમાં કર્મથી થતી સિદ્ધિ ઝડપથી પ્રાપ્ત થાય છે. ^AI

ಕರ್ಮಗಳ ಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ಬಯಸುವವರು ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ; ಏಕೆಂದರೆ ಮನುಷ್ಯಲೋಕದಲ್ಲಿ ಕರ್ಮದಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಸಿದ್ಧಿಯು ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಲಭಿಸುತ್ತದೆ. ^AI

కర్మల ఫలసిద్ధిని కాంక్షించువారు ఈ లోకమున దేవతలను పూజించుచున్నారు; ఏలయనగా మనుష్యలోకమున కర్మనుండి కలిగే సిద్ధి శీఘ్రముగా కలుగుచున్నది. ^AI

Shloka 13

चातुर्वर्ण्यं मया सृष्टं गुणकर्मविभागशः ।
तस्य कर्तारमपि मां विद्ध्यकर्तारमव्ययम् ॥ 13 ॥

cāturvarṇyaṃ mayā sṛṣṭaṃ guṇakarmavibhāgaśaḥ |
tasya kartāramapi māṃ viddhyakartāramavyayam || 13 ||

ગુણ અને કર્મના વિભાગથી ચાર વર્ણો મેં રચ્યા છે; તેના કર્તાને પણ મને અકર્તા અને અવ્યય જાણ. ^AI

ಗುಣ ಮತ್ತು ಕರ್ಮಗಳ ವಿಭಾಗದಿಂದ ನಾಲ್ಕು ವರ್ಣಗಳನ್ನು ನಾನೇ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದೆ. ಅದರ ಕರ್ತೃವಾದ ನನ್ನನ್ನೂ ಅಕರ್ತೃವೆಂದು, ಅವ್ಯಯನೆಂದು ತಿಳಿ. ^AI

గుణముల మరియు కర్మల విభాగముల ప్రకారము నాలుగు వర్ణములు నా చేత సృష్టింపబడినవి. దానికి కర్తను అయిన నన్ను కూడా అకర్తను, అవ్యయుడను (నాశము లేనివాడను) గా తెలుసుకొనుము. ^AI

न मां कर्माणि लिम्पन्ति न मे कर्मफले स्पृहा ।

na māṃ karmāṇi limpanti na me karmaphale spṛhā |

કર્મો મને લેપતા નથી અને મને કર્મફળની સ્પૃહા નથી. ^AI

ಕರ್ಮಗಳು ನನ್ನನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸುವುದಿಲ್ಲ, ನನಗೆ ಕರ್ಮಫಲದಲ್ಲಿ ಆಸೆಯೂ ಇಲ್ಲ. ^AI

కర్మలు నన్ను అంటవు (లేపవు); కర్మఫలమునందు నాకు ఆశ లేదు. ^AI

इति मां योऽभिजानाति कर्मभिर्न स बध्यते ॥ 14 ॥

Shloka 15

एवं ज्ञात्वा कृतं कर्म पूर्वैरपि मुमुक्षुभिः ।
कुरु कर्मैव तस्मात्त्वं पूर्वैः पूर्वतरं कृतम् ॥ 15 ॥

evaṃ jñātvā kṛtaṃ karma pūrvairapi mumukṣubhiḥ |
kuru karmaiva tasmāttvaṃ pūrvaiḥ pūrvataraṃ kṛtam || 15 ||

આમ જાણીને પૂર્વેના મુમુક્ષુઓએ પણ કર્મ કર્યાં છે; તેથી તું પણ પૂર્વજોએ પ્રાચીન સમયથી કરેલાં કર્મો જ કર. ^AI

ಹೀಗೆ ತಿಳಿದು, ಮೋಕ್ಷವನ್ನು ಬಯಸಿದ ಪೂರ್ವಜರೂ ಕರ್ಮವನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ನೀನೂ ಪೂರ್ವಜರು ಮೊದಲೇ ಮಾಡಿದ ಕರ್ಮವನ್ನೇ ಮಾಡು. ^AI

ఇట్లు తెలుసుకొని పూర్వము మోక్షమును కాంక్షించినవారు కూడా కర్మను చేసిరి. కావున పూర్వులచే పూర్వతరముగా (మిక్కిలి పూర్వమునుండి) చేయబడిన కర్మను నీవు కూడా చేయుము. ^AI

Shloka 16

किं कर्म किमकर्मेति कवयोऽप्यत्र मोहिताः ।
तत्ते कर्म प्रवक्ष्यामि यज्ज्ञात्वा मोक्ष्यसेऽशुभात् ॥ 16 ॥

kiṃ karma kimakarmeti kavayo'pyatra mohitāḥ |
tatte karma pravakṣyāmi yajjñātvā mokṣyase'śubhāt || 16 ||

કર્મ શું છે અને અકર્મ શું છે, એ વિષે કવિઓ પણ મોહિત થયા છે; તેથી હું તને તે કર્મ કહીશ, જેને જાણીને તું અશુભમાંથી મુક્ત થઈશ. ^AI

ಕರ್ಮವೆಂದರೇನು, ಅಕರ್ಮವೆಂದರೇನು ಎಂಬುದರಲ್ಲಿ ಜ್ಞಾನಿಗಳೂ ಸಹ ಮೋಹಗೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಯಾವುದನ್ನು ತಿಳಿದರೆ ನೀನು ಅಶುಭದಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗುವೆಯೋ ಅಂತಹ ಕರ್ಮವನ್ನು ನಾನು ನಿನಗೆ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ. ^AI

కర్మ అనగా ఏమి? అకర్మ అనగా ఏమి? అను విషయమున జ్ఞానులుకూడా మోహము పొందుచున్నారు. ఏది తెలుసుకొనినచో అశుభము నుండి విముక్తుడవగుదువో ఆ కర్మను నీకు చెప్పెదను. ^AI

Shloka 17

कर्मणो ह्यपि बोद्धव्यं बोद्धव्यं च विकर्मणः ।
अकर्मणश्च बोद्धव्यं गहना कर्मणो गतिः ॥ 17 ॥

karmaṇo hyapi boddhavyaṃ boddhavyaṃ ca vikarmaṇaḥ |
akarmaṇaśca boddhavyaṃ gahanā karmaṇo gatiḥ || 17 ||

કર્મને પણ સમજવું જોઈએ, તેમજ વિકર્મને પણ સમજવું જોઈએ; અને અકર્મને પણ સમજવું જોઈએ. કર્મની ગતિ ખરેખર ગહન છે. ^AI

ಕರ್ಮದ (ಕರ್ತವ್ಯಕರ್ಮದ) ಸ್ವರೂಪವನ್ನೂ ತಿಳಿಯಬೇಕು; ವಿಕರ್ಮದ (ನಿಷಿದ್ಧಕರ್ಮದ) ಸ್ವರೂಪವನ್ನೂ ತಿಳಿಯಬೇಕು. ಅಲ್ಲದೆ ಅಕರ್ಮದ (ಕರ್ಮದಿಂದ ನಿವೃತ್ತಿಯ) ಸ್ವರೂಪವನ್ನೂ ತಿಳಿಯಬೇಕು. ಕರ್ಮದ ಗತಿಯು ನಿಜಕ್ಕೂ ಗಹನವಾದುದು. ^AI

కర్మను గురించి కూడా తెలుసుకోవాలి; వికర్మను గురించి కూడా తెలుసుకోవాలి; అకర్మను గురించి కూడా తెలుసుకోవాలి. కర్మ గతి గహనమైనది. ^AI

Shloka 18

कर्मण्यकर्म यः पश्येदकर्मणि च कर्म यः ।
स बुद्धिमान्मनुष्येषु स युक्तः कृत्स्नकर्मकृत् ॥ 18 ॥

karmaṇyakarma yaḥ paśyedakarmaṇi ca karma yaḥ |
sa buddhimānmanuṣyeṣu sa yuktaḥ kṛtsnakarmakṛt || 18 ||

જે કર્મમાં અકર્મ જુએ છે અને અકર્મમાં કર્મ જુએ છે, તે મનુષ્યોમાં બુદ્ધિમાન છે; તે યોગી છે અને તેણે સંપૂર્ણ કર્મ કર્યાં છે. ^AI

ಯಾವನು ಕರ್ಮದಲ್ಲಿಯೇ ಅಕರ್ಮವನ್ನು ಕಾಣುತ್ತಾನೋ, ಮತ್ತು ಅಕರ್ಮದಲ್ಲಿ ಕರ್ಮವನ್ನು ಕಾಣುತ್ತಾನೋ, ಅವನೇ ಮನುಷ್ಯರಲ್ಲಿ ಬುದ್ಧಿವಂತನು; ಅವನೇ ಯೋಗಯುಕ್ತನು ಮತ್ತು ಸಮಗ್ರ ಕರ್ಮವನ್ನು ಮಾಡಿದವನು. ^AI

కర్మయందు అకర్మను ఎవరు చూస్తాడో, అకర్మయందు కర్మను ఎవరు చూస్తాడో, అతడు మనుష్యులలో బుద్ధిమంతుడు; అతడు యుక్తుడు, సమస్త కర్మను చేసినవాడు. ^AI

Shloka 19

यस्य सर्वे समारम्भाः कामसङ्कल्पवर्जिताः ।
ज्ञानाग्निदग्धकर्माणं तमाहुः पण्डितं बुधाः ॥ 19 ॥

yasya sarve samārambhāḥ kāmasaṅkalpavarjitāḥ |
jñānāgnidagdhakarmāṇaṃ tamāhuḥ paṇḍitaṃ budhāḥ || 19 ||

જેનાં બધાં આરંભો કામના અને સંકલ્પથી રહિત છે, અને જેનાં કર્મો જ્ઞાનાગ્નિથી બળી ગયાં છે, તેને બુધ્ધિશાળીઓ પંડિત કહે છે. ^AI

ಯಾವನ ಎಲ್ಲಾ ಆರಂಭಗಳೂ ಕಾಮ ಮತ್ತು ಸಂಕಲ್ಪಗಳಿಂದ ರಹಿತವಾಗಿವೆಯೋ, ಮತ್ತು ಯಾವನ ಕರ್ಮಗಳು ಜ್ಞಾನಾಗ್ನಿಯಿಂದ ದಗ್ಧವಾಗಿವೆಯೋ, ಅವನನ್ನು ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಪಂಡಿತನೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ^AI

ఎవరి సమస్త ఆరంభాలు కామ సంకల్పాలతో విడువబడినవో, జ్ఞానాగ్నిచే దగ్ధమైన కర్మలు కలవాడో, అతనిని బుధులు పండితుడు అని పిలుస్తారు. ^AI

Shloka 20

त्यक्त्वा कर्मफलासङ्गं नित्यतृप्तो निराश्रयः ।
कर्मण्यभिप्रवृत्तोऽपि नैव किञ्चित्करोति सः ॥ 20 ॥

tyaktvā karmaphalāsaṅgaṃ nityatṛpto nirāśrayaḥ |
karmaṇyabhipravṛtto'pi naiva kiñcitkaroti saḥ || 20 ||

કર્મફળની આસક્તિનો ત્યાગ કરીને, નિત્ય તૃપ્ત અને નિરાશ્રય થયેલો તે કર્મમાં પ્રવૃત્ત થયા છતાં કંઈ જ કરતો નથી. ^AI

ಕರ್ಮಫಲದ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ, ನಿತ್ಯ ತೃಪ್ತನಾಗಿ, ಯಾವ ಆಶ್ರಯವೂ ಇಲ್ಲದೆ, ಕರ್ಮದಲ್ಲಿ ಪ್ರವೃತ್ತನಾದರೂ ಅವನು ಏನನ್ನೂ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ. ^AI

కర్మ ఫలాసక్తిని విడిచి, నిత్య తృప్తుడై, ఆశ్రయం లేనివాడై, కర్మయందు ప్రవృత్తుడైనా అతడు ఏమీ చేయడు. ^AI

Shloka 21

निराशीर्यतचित्तात्मा त्यक्तसर्वपरिग्रहः ।
शारीरं केवलं कर्म कुर्वन्नाप्नोति किल्बिषम् ॥ 21 ॥

nirāśīryatacittātmā tyaktasarvaparigrahaḥ |
śārīraṃ kevalaṃ karma kurvannāpnoti kilbiṣam || 21 ||

આશારહિત, ચિત્ત અને ઇન્દ્રિયોને વશ કરેલો, સર્વ પરિગ્રહનો ત્યાગ કરેલો, તે માત્ર શરીરસંબંધી કર્મ કરતો હોવા છતાં પાપને પામતો નથી. ^AI

ಆಸೆಯಿಲ್ಲದೆ, ಮನಸ್ಸನ್ನೂ ಶರೀರವನ್ನೂ ಸಂಯಮಿಸಿಕೊಂಡು, ಎಲ್ಲಾ ಪರಿಗ್ರಹವನ್ನೂ ತ್ಯಜಿಸಿ, ಕೇವಲ ಶರೀರಸಂಬಂಧಿಯಾದ ಕರ್ಮವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾ ಅವನು ಪಾಪವನ್ನು ಹೊಂದುವುದಿಲ್ಲ. ^AI

ఆశ లేనివాడు, చిత్తాత్మను నిగ్రహించినవాడు, సమస్త పరిగ్రహాన్ని విడిచినవాడు, కేవలం శరీర సంబంధమైన కర్మను చేస్తూ కూడా పాపాన్ని పొందడు. ^AI

Shloka 22

यदृच्छालाभसन्तुष्टो द्वन्द्वातीतो विमत्सरः ।
समः सिद्धावसिद्धौ च कृत्वापि न निबध्यते ॥ 22 ॥

yadṛcchālābhasantuṣṭo dvandvātīto vimatsaraḥ |
samaḥ siddhāvasiddhau ca kṛtvāpi na nibadhyate || 22 ||

યદૃચ્છાથી મળેલા લાભથી સંતુષ્ટ, દ્વંદ્વોથી પર, ઈર્ષારહિત, સિદ્ધિ અને અસિદ્ધિમાં સમાન રહેનારો તે કર્મ કરીને પણ બંધાતો નથી. ^AI

ಸ್ವಯಂಬಂದ ಲಾಭದಿಂದಲೇ ಸಂತುಷ್ಟನಾಗಿ, ದ್ವಂದ್ವಗಳನ್ನು ದಾಟಿ, ಮಾತ್ಸರ್ಯವಿಲ್ಲದೆ, ಸಿದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಅಸಿದ್ಧಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಮನಾಗಿದ್ದು, ಕರ್ಮವನ್ನು ಮಾಡಿದರೂ ಅವನು ಬದ್ಧನಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ^AI

యదృచ్ఛా లాభంతో సంతృప్తుడై, ద్వంద్వాలను దాటినవాడై, మాత్సర్యం లేనివాడై, సిద్ధి అసిద్ధులలో సముడై, కర్మ చేసినా అతడు బంధించబడడు. ^AI

Shloka 23

गतसङ्गस्य मुक्तस्य ज्ञानावस्थितचेतसः ।
यज्ञायाचरतः कर्म समग्रं प्रविलीयते ॥ 23 ॥

gatasaṅgasya muktasya jñānāvasthitacetasaḥ |
yajñāyācarataḥ karma samagraṃ pravilīyate || 23 ||

આસક્તિ છોડી દીધેલા, મુક્ત અને જ્ઞાનમાં સ્થિત ચિત્તવાળા યજ્ઞ માટે આચરણ કરનારના સર્વ કર્મો સંપૂર્ણ રીતે વિલીન થઈ જાય છે. ^AI

ಸಂಗವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡ, ಮುಕ್ತನಾದ, ಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡ ಮನಸ್ಸುಳ್ಳ, ಯಜ್ಞಕ್ಕಾಗಿ ಆಚರಿಸುವ ಅವನ ಸಮಗ್ರ ಕರ್ಮವು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕರಗಿಹೋಗುತ್ತದೆ. ^AI

సంగం పోయినవాడు, ముక్తుడు, జ్ఞానంలో నిలిచిన చిత్తం కలవాడు, యజ్ఞం కొరకు ఆచరిస్తున్నవాడు — అతని సమస్త కర్మ పూర్తిగా లయమవుతుంది. ^AI

Shloka 24

ब्रह्मार्पणं ब्रह्म हविर्ब्रह्माग्नौ ब्रह्मणा हुतम् ।
ब्रह्मैव तेन गन्तव्यं ब्रह्मकर्मसमाधिना ॥ 24 ॥

brahmārpaṇaṃ brahma havirbrahmāgnau brahmaṇā hutam |
brahmaiva tena gantavyaṃ brahmakarmasamādhinā || 24 ||

અર્પણ બ્રહ્મ છે, હવિ બ્રહ્મ છે, બ્રહ્મરૂપ અગ્નિમાં બ્રહ્મ દ્વારા હોમવામાં આવે છે; બ્રહ્મકર્મમાં સમાધિવાળા તેના દ્વારા બ્રહ્મને જ પ્રાપ્ત કરવાનું છે. ^AI

ಅರ್ಪಣೆಯು ಬ್ರಹ್ಮ, ಹವಿಸ್ಸು ಬ್ರಹ್ಮ, ಬ್ರಹ್ಮನಿಂದ ಬ್ರಹ್ಮಾಗ್ನಿಯಲ್ಲಿ ಹುತವಾದುದೂ ಬ್ರಹ್ಮವೇ; ಬ್ರಹ್ಮಕರ್ಮದಲ್ಲಿ ಸಮಾಧಿಯುಳ್ಳ ಅವನಿಂದ ತಲುಪಬೇಕಾದುದೂ ಬ್ರಹ್ಮವೇ. ^AI

అర్పణం బ్రహ్మ, హవిస్సు బ్రహ్మ, బ్రహ్మ అనే అగ్నియందు బ్రహ్మచే హోమం చేయబడుతుంది; బ్రహ్మ కర్మలో సమాధి కలవాడు బ్రహ్మను మాత్రమే చేరుకుంటాడు. ^AI

Shloka 25

दैवमेवापरे यज्ञं योगिनः पर्युपासते ।
ब्रह्माग्नावपरे यज्ञं यज्ञेनैवोपजुह्वति ॥ 25 ॥

daivamevāpare yajñaṃ yoginaḥ paryupāsate |
brahmāgnāvapare yajñaṃ yajñenaivopajuhvati || 25 ||

અમુક યોગીઓ દેવતાઓને અર્પિત યજ્ઞનું જ ઉપાસન કરે છે, જ્યારે બીજા અમુક યોગીઓ બ્રહ્મરૂપ અગ્નિમાં યજ્ઞ દ્વારા જ યજ્ઞનું હવન કરે છે. ^AI

ಬೇರೆ ಕೆಲವು ಯೋಗಿಗಳು ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಯಜ್ಞವನ್ನೇ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ; ಇನ್ನು ಕೆಲವರು ಯಜ್ಞದಿಂದಲೇ ಬ್ರಹ್ಮಾಗ್ನಿಯಲ್ಲಿ ಯಜ್ಞವನ್ನು ಹೋಮ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ^AI

కొందరు యోగులు దేవతలకు చెందిన యజ్ఞాన్ని మాత్రమే ఆచరిస్తారు; మరికొందరు బ్రహ్మమనే అగ్నిలో యజ్ఞమనే హవిస్సును యజ్ఞము ద్వారానే అర్పిస్తారు. ^AI

Shloka 26

श्रोत्रादीनीन्द्रियाण्यन्ये संयमाग्निषु जुह्वति ।
शब्दादीन्विषयानन्य इन्द्रियाग्निषु जुह्वति ॥ 26 ॥

śrotrādīnīndriyāṇyanye saṃyamāgniṣu juhvati |
śabdādīnviṣayānanya indriyāgniṣu juhvati || 26 ||

અમુક લોકો શ્રોત્ર વગેરે ઇન્દ્રિયોને સંયમરૂપી અગ્નિઓમાં હોમે છે, અને બીજા અમુક લોકો શબ્દ વગેરે વિષયોને ઇન્દ્રિયરૂપી અગ્નિઓમાં હોમે છે. ^AI

ಇನ್ನು ಕೆಲವರು ಕಿವಿ ಮುಂತಾದ ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ಸಂಯಮವೆಂಬ ಅಗ್ನಿಗಳಲ್ಲಿ ಹೋಮ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ; ಬೇರೆ ಕೆಲವರು ಶಬ್ದ ಮುಂತಾದ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಇಂದ್ರಿಯಗಳೆಂಬ ಅಗ್ನಿಗಳಲ್ಲಿ ಹೋಮ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ^AI

మరికొందరు చెవి మొదలైన ఇంద్రియాలను సంయమమనే అగ్నులలో హోమం చేస్తారు; ఇంకొందరు శబ్దం మొదలైన విషయాలను ఇంద్రియాలనే అగ్నులలో హోమం చేస్తారు. ^AI

Shloka 27

सर्वाणीन्द्रियकर्माणि प्राणकर्माणि चापरे ।
आत्मसंयमयोगाग्नौ जुह्वति ज्ञानदीपिते ॥ 27 ॥

sarvāṇīndriyakarmāṇi prāṇakarmāṇi cāpare |
ātmasaṃyamayogāgnau juhvati jñānadīpite || 27 ||

બીજા અમુક લોકો સર્વ ઇન્દ્રિયકર્મો અને પ્રાણકર્મોને જ્ઞાનથી પ્રકાશિત આત્મસંયમયોગરૂપી અગ્નિમાં હોમે છે. ^AI

ಇನ್ನು ಕೆಲವರು ಎಲ್ಲಾ ಇಂದ್ರಿಯ ಕರ್ಮಗಳನ್ನೂ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣ ಕರ್ಮಗಳನ್ನೂ ಜ್ಞಾನದಿಂದ ಬೆಳಗಿದ ಆತ್ಮಸಂಯಮಯೋಗವೆಂಬ ಅಗ್ನಿಯಲ್ಲಿ ಹೋಮ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ^AI

మరికొందరు సమస్త ఇంద్రియ కర్మలను, ప్రాణ కర్మలను జ్ఞానంచే ప్రకాశించే ఆత్మసంయమ యోగమనే అగ్నిలో హోమం చేస్తారు. ^AI

Shloka 28

द्रव्ययज्ञास्तपोयज्ञा योगयज्ञास्तथापरे ।
स्वाध्यायज्ञानयज्ञाश्च यतयः संशितव्रताः ॥ 28 ॥

dravyayajñāstapoyajñā yogayajñāstathāpare |
svādhyāyajñānayajñāśca yatayaḥ saṃśitavratāḥ || 28 ||

કેટલાક દ્રવ્યયજ્ઞ કરનારા, કેટલાક તપોયજ્ઞ કરનારા, કેટલાક યોગયજ્ઞ કરનારા, અને કઠોર વ્રત ધારણ કરનારા યતિઓ સ્વાધ્યાયયજ્ઞ અને જ્ઞાનયજ્ઞ કરનારા છે. ^AI

ದ್ರವ್ಯಯಜ್ಞವನ್ನು ಮಾಡುವವರು, ತಪೋಯಜ್ಞವನ್ನು ಮಾಡುವವರು, ಹಾಗೆಯೇ ಯೋಗಯಜ್ಞವನ್ನು ಮಾಡುವವರು, ಮತ್ತು ಸ್ವಾಧ್ಯಾಯಜ್ಞಾನಯಜ್ಞವನ್ನು ಮಾಡುವವರು — ಇವರು ಕಠಿಣ ವ್ರತಧಾರಿಗಳಾದ ಯತಿಗಳು. ^AI

ద్రవ్యయజ్ఞులు, తపోయజ్ఞులు, అలాగే యోగయజ్ఞులు, స్వాధ్యాయ జ్ఞానయజ్ఞులు అనే కఠిన వ్రతాలు ధరించిన యతులు కలరు. ^AI

Shloka 29

अपाने जुह्वति प्राणं प्राणेऽपानं तथापरे ।
प्राणापानगती रुद्ध्वा प्राणायामपरायणाः ॥ 29 ॥

apāne juhvati prāṇaṃ prāṇe'pānaṃ tathāpare |
prāṇāpānagatī ruddhvā prāṇāyāmaparāyaṇāḥ || 29 ||

પ્રાણાયામમાં તત્પર રહેનારા અમુક લોકો અપાનમાં પ્રાણનું અને તેમજ પ્રાણમાં અપાનનું હવન કરે છે, તથા પ્રાણ અને અપાનની ગતિને રોકે છે. ^AI

ಇನ್ನು ಕೆಲವರು ಅಪಾನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಣವನ್ನು ಹೋಮ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ, ಹಾಗೆಯೇ ಪ್ರಾಣದಲ್ಲಿ ಅಪಾನವನ್ನು ಹೋಮ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ; ಪ್ರಾಣಾಯಾಮದಲ್ಲಿ ನಿರತರಾದವರು ಪ್ರಾಣ ಮತ್ತು ಅಪಾನಗಳ ಗತಿಗಳನ್ನು ತಡೆದು ಹೀಗೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ^AI

ప్రాణాయామ పరాయణులు ప్రాణాన్ని అపానంలో, అపానాన్ని ప్రాణంలో హోమం చేస్తారు; ప్రాణాపాన గతులను నిరోధిస్తారు. ^AI

Shloka 30

अपरे नियताहाराः प्राणान्प्राणेषु जुह्वति ।
सर्वेऽप्येते यज्ञविदो यज्ञक्षपितकल्मषाः ॥ 30 ॥

apare niyatāhārāḥ prāṇānprāṇeṣu juhvati |
sarve'pyete yajñavido yajñakṣapitakalmaṣāḥ || 30 ||

બીજા અમુક લોકો નિયત આહાર કરનારા થઈને પ્રાણોને પ્રાણોમાં જ હોમે છે. આ સર્વે યજ્ઞવિદ્ છે અને યજ્ઞ દ્વારા જેમના પાપ નષ્ટ થયા છે. ^AI

ಇನ್ನು ಕೆಲವರು ನಿಯತವಾದ ಆಹಾರವುಳ್ಳವರಾಗಿ ಪ್ರಾಣಗಳನ್ನು ಪ್ರಾಣಗಳಲ್ಲಿಯೇ ಹೋಮ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಇವರೆಲ್ಲರೂ ಯಜ್ಞವನ್ನು ತಿಳಿದವರು, ಯಜ್ಞದಿಂದ ಪಾಪಗಳನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡವರು. ^AI

మరికొందరు నియతమైన ఆహారం కలవారు ప్రాణాలను ప్రాణాలలోనే హోమం చేస్తారు. వీరందరూ యజ్ఞాన్ని తెలిసినవారు, యజ్ఞంచే పాపాలు క్షీణించినవారు. ^AI

Shloka 31

यज्ञशिष्टामृतभुजो यान्ति ब्रह्म सनातनम् ।
नायं लोकोऽस्त्ययज्ञस्य कुतोऽन्यः कुरुसत्तम ॥ 31 ॥

yajñaśiṣṭāmṛtabhujo yānti brahma sanātanam |
nāyaṃ loko'styayajñasya kuto'nyaḥ kurusattama || 31 ||

યજ્ઞના શેષ અમૃતનું ભોજન કરનારા લોકો સનાતન બ્રહ્મને પ્રાપ્ત થાય છે. હે કુરુશ્રેષ્ઠ, યજ્ઞ ન કરનારા માટે આ લોક પણ નથી, તો પછી પરલોક કેવો હોય? ^AI

ಯಜ್ಞದ ಶೇಷವೆಂಬ ಅಮೃತವನ್ನು ಭುಂಜಿಸುವವರು ಸನಾತನವಾದ ಬ್ರಹ್ಮನನ್ನು ಹೊಂದುತ್ತಾರೆ. ಎಲೈ ಕುರುಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ಯಜ್ಞವನ್ನು ಮಾಡದವನಿಗೆ ಈ ಲೋಕವೂ ಇಲ್ಲ; ಇನ್ನು ಪರಲೋಕವು ಎಲ್ಲಿಂದ ಬರಬೇಕು? ^AI

యజ్ఞశేషమనే అమృతాన్ని భుజించేవారు సనాతనమైన బ్రహ్మను చేరుకుంటారు. ఓ కురుశ్రేష్ఠా, యజ్ఞం చేయని వానికి ఈ లోకం కూడా లేదు, మరి పరలోకం ఎలా ఉంటుంది? ^AI

Shloka 32

एवं बहुविधा यज्ञा वितता ब्रह्मणो मुखे ।
कर्मजान्विद्धि तान्सर्वानेवं ज्ञात्वा विमोक्ष्यसे ॥ 32 ॥

evaṃ bahuvidhā yajñā vitatā brahmaṇo mukhe |
karmajānviddhi tānsarvānevaṃ jñātvā vimokṣyase || 32 ||

આ પ્રમાણે બ્રહ્માના મુખમાં અનેક પ્રકારના યજ્ઞ વિસ્તાર પામેલા છે. તે સર્વેને કર્મથી ઉત્પન્ન થયેલા જાણ; આ પ્રમાણે જાણીને તું મુક્ત થઈશ. ^AI

ಹೀಗೆ ಬ್ರಹ್ಮನ ಮುಖದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ವಿಧವಾದ ಯಜ್ಞಗಳು ವಿಸ್ತರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಅವೆಲ್ಲವೂ ಕರ್ಮದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದವು ಎಂದು ತಿಳಿ; ಹೀಗೆ ತಿಳಿದರೆ ನೀನು ಬಿಡುಗಡೆ ಹೊಂದುವೆ. ^AI

ఈ విధంగా బ్రహ్మము యొక్క ముఖమందు అనేక విధములైన యజ్ఞాలు విస్తరించి ఉన్నాయి. అవన్నీ కర్మనుండి పుట్టినవని తెలుసుకో; ఇలా తెలుసుకొని నీవు విముక్తుడవు అవుతావు. ^AI

Shloka 33

श्रेयान्द्रव्यमयाद्यज्ञाज्ज्ञानयज्ञः परन्तप ।
सर्वं कर्माखिलं पार्थ ज्ञाने परिसमाप्यते ॥ 33 ॥

śreyāndravyamayādyajñājjñānayajñaḥ parantapa |
sarvaṃ karmākhilaṃ pārtha jñāne parisamāpyate || 33 ||

હે પરંતપ! દ્રવ્યમય યજ્ઞ કરતાં જ્ઞાનયજ્ઞ શ્રેષ્ઠ છે. હે પાર્થ! આ બધાં કર્મો સંપૂર્ણ રીતે જ્ઞાનમાં પરિસમાપ્ત થાય છે. ^AI

ಎಲೈ ಪರಂತಪನೇ, ದ್ರವ್ಯಮಯ ಯಜ್ಞಕ್ಕಿಂತ ಜ್ಞಾನಯಜ್ಞವು ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದುದು. ಎಲೈ ಪಾರ್ಥನೇ, ಎಲ್ಲ ಕರ್ಮಗಳೂ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಪರಿಸಮಾಪ್ತಿ ಹೊಂದುತ್ತವೆ. ^AI

ఓ పరంతపా! ద్రవ్యమయమైన యజ్ఞం కంటే జ్ఞానయజ్ఞం శ్రేష్ఠమైనది. ఓ పార్థా! సమస్త కర్మలు అఖిలముగా జ్ఞానమందే పరిసమాప్తి చెందుతాయి. ^AI

Shloka 34

तद्विद्धि प्रणिपातेन परिप्रश्नेन सेवया ।
उपदेक्ष्यन्ति ते ज्ञानं ज्ञानिनस्तत्त्वदर्शिनः ॥ 34 ॥

tadviddhi praṇipātena paripraśnena sevayā |
upadekṣyanti te jñānaṃ jñāninastattvadarśinaḥ || 34 ||

તે જ્ઞાનને નમ્ર પ્રણિપાતથી, યથાર્થ પ્રશ્નથી અને સેવાથી જાણ; તત્ત્વદર્શી જ્ઞાનીઓ તને તે જ્ઞાનનો ઉપદેશ આપશે. ^AI

ಅದನ್ನು (ಜ್ಞಾನವನ್ನು) ನಮಸ್ಕಾರದಿಂದಲೂ, ಚೆನ್ನಾಗಿ ಪ್ರಶ್ನಿಸುವುದರಿಂದಲೂ, ಸೇವೆಯಿಂದಲೂ ತಿಳಿದುಕೊ. ತತ್ತ್ವದರ್ಶಿಗಳಾದ ಜ್ಞಾನಿಗಳು ನಿನಗೆ ಆ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಉಪದೇಶಿಸುವರು. ^AI

దానిని (జ్ఞానాన్ని) నమస్కారము (ప్రణిపాతము) చేయుటచేత, మంచిగా ప్రశ్నించుటచేత, సేవ చేయుటచేత తెలుసుకో. తత్త్వదర్శులైన జ్ఞానులు నీకు జ్ఞానాన్ని ఉపదేశిస్తారు. ^AI

Shloka 35

यज्ज्ञात्वा न पुनर्मोहमेवं यास्यसि पाण्डव ।
येन भूतान्यशेषेण द्रक्ष्यस्यात्मन्यथो मयि ॥ 35 ॥

yajjñātvā na punarmohamevaṃ yāsyasi pāṇḍava |
yena bhūtānyaśeṣeṇa drakṣyasyātmanyatho mayi || 35 ||

હે પાંડવ! જેને જાણીને તું ફરી આ પ્રમાણે મોહને પામીશ નહીં, અને જેના દ્વારા તું સમસ્ત ભૂતોને આત્મામાં અને પછી મારામાં દેખીશ. ^AI

ಎಲೈ ಪಾಂಡವನೇ, ಅದನ್ನು ತಿಳಿದ ಮೇಲೆ ನೀನು ಇನ್ನು ಮುಂದೆ ಇಂತಹ ಮೋಹಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುವುದಿಲ್ಲ; ಅದರಿಂದ ನೀನು ಎಲ್ಲ ಭೂತಗಳನ್ನೂ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಆತ್ಮನಲ್ಲಿಯೂ, ಅನಂತರ ನನ್ನಲ್ಲಿಯೂ ಕಾಣುವಿ. ^AI

ఓ పాండవా! దేనిని తెలుసుకున్న తరువాత ఇలా మోహమునకు మళ్ళీ పోవువు; దేని వలన సమస్త భూతములను నీ ఆత్మయందు, అటుపై నాయందు చూస్తావు. ^AI

Shloka 36

अपि चेदसि पापेभ्यः सर्वेभ्यः पापकृत्तमः ।
सर्वं ज्ञानप्लवेनैव वृजिनं सन्तरिष्यसि ॥ 36 ॥

api cedasi pāpebhyaḥ sarvebhyaḥ pāpakṛttamaḥ |
sarvaṃ jñānaplavenaiva vṛjinaṃ santariṣyasi || 36 ||

જો તું સર્વ પાપીઓમાં અત્યંત પાપી પણ હોય, તો પણ જ્ઞાનરૂપી નૌકાથી તું સર્વ પાપને પાર ઉતરી જશે. ^AI

ನೀನು ಎಲ್ಲ ಪಾಪಿಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಪಾಪಕರ್ಮಿಯಾಗಿದ್ದರೂ, ಜ್ಞಾನವೆಂಬ ದೋಣಿಯಿಂದಲೇ ಎಲ್ಲ ಪಾಪವನ್ನೂ ದಾಟುವಿ. ^AI

ఒకవేళ నీవు సమస్త పాపములను చేసిన వారిలో అత్యంత పాపాత్ముడవైనా, జ్ఞానమనే పడవచేత సమస్త పాపమును దాటిపోతావు. ^AI

Shloka 37

यथैधांसि समिद्धोऽग्निर्भस्मसात्कुरुतेऽर्जुन ।
ज्ञानाग्निः सर्वकर्माणि भस्मसात्कुरुते तथा ॥ 37 ॥

yathaidhāṃsi samiddho'gnirbhasmasātkurute'rjuna |
jñānāgniḥ sarvakarmāṇi bhasmasātkurute tathā || 37 ||

હે અર્જુન! જેમ પ્રજ્વલિત અગ્નિ ઇંધનોને ભસ્મ કરી નાખે છે, તેમ જ્ઞાનાગ્નિ સર્વ કર્મોને ભસ્મ કરી નાખે છે. ^AI

ಎಲೈ ಅರ್ಜುನನೇ, ಉರಿಯುತ್ತಿರುವ ಅಗ್ನಿಯು ಕಟ್ಟಿಗೆಗಳನ್ನು ಬೂದಿಯಾಗಿ ಮಾಡುವಂತೆ, ಜ್ಞಾನಾಗ್ನಿಯು ಎಲ್ಲ ಕರ್ಮಗಳನ್ನೂ ಬೂದಿಯಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ^AI

ఓ అర్జునా! ప్రజ్వలించిన అగ్ని కట్టెలను బూడిదగా చేసినట్లుగా, జ్ఞానాగ్ని సమస్త కర్మలను బూడిదగా చేస్తుంది. ^AI

Shloka 38

न हि ज्ञानेन सदृशं पवित्रमिह विद्यते ।
तत्स्वयं योगसंसिद्धः कालेनात्मनि विन्दति ॥ 38 ॥

na hi jñānena sadṛśaṃ pavitramiha vidyate |
tatsvayaṃ yogasaṃsiddhaḥ kālenātmani vindati || 38 ||

આ લોકમાં જ્ઞાન જેવું પવિત્ર બીજું કંઈ નથી. યોગસિદ્ધ થયેલો મનુષ્ય સમય આવતાં તેને સ્વયં પોતાના આત્મામાં પ્રાપ્ત કરે છે. ^AI

ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ಸಮಾನವಾದ ಪವಿತ್ರವಾದುದು ಯಾವುದೂ ಇಲ್ಲ. ಯೋಗಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದವನು ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ಅದನ್ನು ತನ್ನೊಳಗೇ ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ^AI

ఈ లోకమున జ్ఞానముతో సమానమైన పవిత్రమైనది ఏదియూ లేదు. యోగసిద్ధుడు కాలక్రమేణ దానిని తన ఆత్మయందే పొందుతాడు. ^AI

Shloka 39

श्रद्धावाँल्लभते ज्ञानं तत्परः संयतेन्द्रियः ।
ज्ञानं लब्ध्वा परां शान्तिमचिरेणाधिगच्छति ॥ 39 ॥

śraddhāvā~llabhate jñānaṃ tatparaḥ saṃyatendriyaḥ |
jñānaṃ labdhvā parāṃ śāntimacireṇādhigacchati || 39 ||

શ્રદ્ધાવાળો, તત્પર રહેનારો અને જિતેન્દ્રિય મનુષ્ય જ્ઞાન પ્રાપ્ત કરે છે; જ્ઞાન પ્રાપ્ત કરીને તે થોડા સમયમાં જ પરમ શાંતિને પામે છે. ^AI

ಶ್ರದ್ಧೆಯುಳ್ಳವನು, ಅದರಲ್ಲಿ ತತ್ಪರನಾದವನು, ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ಸಂಯಮಿಸಿಕೊಂಡವನು ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ; ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಪಡೆದು ಅವನು ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಪರಮ ಶಾಂತಿಯನ್ನು ಹೊಂದುತ್ತಾನೆ. ^AI

శ్రద్ధావంతుడు, దానియందే తత్పరుడు, ఇంద్రియములను సంయమనము చేసుకున్నవాడు జ్ఞానాన్ని పొందుతాడు. జ్ఞానాన్ని పొందిన తరువాత అతడు శీఘ్రకాలములోనే పరమ శాంతిని పొందుతాడు. ^AI

Shloka 40

अज्ञश्चाश्रद्दधानश्च संशयात्मा विनश्यति ।
नायं लोकोऽस्ति न परो न सुखं संशयात्मनः ॥ 40 ॥

ajñaścāśraddadhānaśca saṃśayātmā vinaśyati |
nāyaṃ loko'sti na paro na sukhaṃ saṃśayātmanaḥ || 40 ||

અજ્ઞાની, અશ્રદ્ધાળુ અને સંશયાત્મા નાશ પામે છે. સંશયાત્મા માટે ન આ લોક છે, ન પરલોક છે, ન સુખ છે. ^AI

ಅಜ್ಞಾನಿಯೂ, ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಲ್ಲದವನೂ, ಸಂಶಯಾತ್ಮನೂ ನಾಶ ಹೊಂದುತ್ತಾನೆ. ಸಂಶಯಾತ್ಮನಿಗೆ ಈ ಲೋಕವೂ ಇಲ್ಲ, ಪರಲೋಕವೂ ಇಲ್ಲ, ಸುಖವೂ ಇಲ್ಲ. ^AI

అజ్ఞాని, శ్రద్ధ లేనివాడు, సంశయాత్ముడు నశిస్తాడు. సంశయాత్మునకు ఈ లోకము లేదు, పరలోకము లేదు, సుఖము లేదు. ^AI

Shloka 41

योगसन्न्यस्तकर्माणं ज्ञानसञ्छिन्नसंशयम् ।
आत्मवन्तं न कर्माणि निबध्नन्ति धनञ्जय ॥ 41 ॥

yogasannyastakarmāṇaṃ jñānasañchinnasaṃśayam |
ātmavantaṃ na karmāṇi nibadhnanti dhanañjaya || 41 ||

હે ધનંજય! જેણે યોગ દ્વારા કર્મોનો સંન્યાસ કર્યો છે, જ્ઞાન દ્વારા જેનો સંશય નષ્ટ થઈ ગયો છે અને જે આત્મસ્વરૂપમાં સ્થિત છે, તેને કર્મો બાંધતાં નથી. ^AI

ಎಲೈ ಧನಂಜಯನೇ, ಯೋಗದಿಂದ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಸನ್ಯಾಸ ಮಾಡಿದವನ, ಜ್ಞಾನದಿಂದ ಸಂಶಯವನ್ನು ಕಡಿದುಹಾಕಿದವನ, ಆತ್ಮಜ್ಞಾನಿಯಾದ ಅವನನ್ನು ಕರ್ಮಗಳು ಬಂಧಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ^AI

ఓ ధనంజయా! యోగము ద్వారా కర్మలను సన్యసించినవాడు, జ్ఞానముచే సంశయమును తొలగించుకొన్నవాడు, ఆత్మజ్ఞానము కలవాడు అయిన వానిని కర్మలు బంధించవు. ^AI

Shloka 42

तस्मादज्ञानसम्भूतं हृत्स्थं ज्ञानासिनात्मनः ।
छित्त्वैनं संशयं योगमातिष्ठोत्तिष्ठ भारत ॥ 42 ॥

tasmādajñānasambhūtaṃ hṛtsthaṃ jñānāsinātmanaḥ |
chittvainaṃ saṃśayaṃ yogamātiṣṭhottiṣṭha bhārata || 42 ||

તેથી હે ભારત! અજ્ઞાનથી ઉત્પન્ન થયેલા અને હૃદયમાં રહેલા આત્મવિષયક સંશયને જ્ઞાનરૂપી તલવારથી કાપી નાખ અને યોગમાં સ્થિત થા; ઊઠ. ^AI

ಆದ್ದರಿಂದ ಎಲೈ ಭಾರತನೇ, ಅಜ್ಞಾನದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ, ಹೃದಯದಲ್ಲಿರುವ ನಿನ್ನ ಸಂಶಯವನ್ನು ಜ್ಞಾನವೆಂಬ ಕತ್ತಿಯಿಂದ ಕಡಿದುಹಾಕಿ, ಯೋಗದಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲು; ಎದ್ದೇಳು. ^AI

కాబట్టి ఓ భారతా! అజ్ఞానము నుండి పుట్టిన, హృదయములో ఉన్న నీ సంశయమును జ్ఞానమనే కత్తితో ఖండించి, యోగమును ఆశ్రయించుము; లేచి నిలువుము. ^AI

ॐ तत्सदिति श्रीमद्भगवद्गीतासूपनिषत्सु ब्रह्मविद्यायां योगशास्त्रे
श्रीकृष्णार्जुनसंवादे ज्ञानकर्मसन्न्यासयोगो नाम चतुर्थोऽध्यायः ॥4 ॥

Sanskrit — Devanagari (original)

ॐ श्री परमात्मने नमः

अथ चतुर्थोऽध्यायः ।

ज्ञानयोगः

श्रीभगवानुवाच

इमं विवस्वते योगं प्रोक्तवानहमव्ययम् ।

विवस्वान्मनवे प्राह मनुरिक्ष्वाकवेऽब्रवीत् ॥ 1 ॥

एवं परम्पराप्राप्तमिमं राजर्षयो विदुः ।

स कालेनेह महता योगो नष्टः परन्तप ॥ 2 ॥

स एवायं मया तेऽद्य योगः प्रोक्तः पुरातनः ।

भक्तोऽसि मे सखा चेति रहस्यं ह्येतदुत्तमम् ॥ 3 ॥

अर्जुन उवाच

अपरं भवतो जन्म परं जन्म विवस्वतः ।

कथमेतद्विजानीयां त्वमादौ प्रोक्तवानिति ॥ 4 ॥

श्रीभगवानुवाच

बहूनि मे व्यतीतानि जन्मानि तव चार्जुन ।

तान्यहं वेद सर्वाणि न त्वं वेत्थ परन्तप ॥ 5 ॥

अजोऽपि सन्नव्ययात्मा भूतानामीश्वरोऽपि सन् ।

प्रकृतिं स्वामधिष्ठाय सम्भवाम्यात्ममायया ॥ 6 ॥

यदा यदा हि धर्मस्य ग्लानिर्भवति भारत ।

अभ्युत्थानमधर्मस्य तदात्मानं सृजाम्यहम् ॥ 7 ॥

परित्राणाय साधूनां विनाशाय च दुष्कृताम् ।

धर्मसंस्थापनार्थाय सम्भवामि युगे युगे ॥ 8 ॥

जन्म कर्म च मे दिव्यमेवं यो वेत्ति तत्त्वतः ।

त्यक्त्वा देहं पुनर्जन्म नैति मामेति सोऽर्जुन ॥ 9 ॥

वीतरागभयक्रोधा मन्मया मामुपाश्रिताः ।

बहवो ज्ञानतपसा पूता मद्भावमागताः ॥ 10 ॥

ये यथा मां प्रपद्यन्ते तांस्तथैव भजाम्यहम् ।

मम वर्त्मानुवर्तन्ते मनुष्याः पार्थ सर्वशः ॥ 11 ॥

काङ्क्षन्तः कर्मणां सिद्धिं यजन्त इह देवताः ।

क्षिप्रं हि मानुषे लोके सिद्धिर्भवति कर्मजा ॥ 12 ॥

चातुर्वर्ण्यं मया सृष्टं गुणकर्मविभागशः ।

तस्य कर्तारमपि मां विद्ध्यकर्तारमव्ययम् ॥ 13 ॥

न मां कर्माणि लिम्पन्ति न मे कर्मफले स्पृहा ।

इति मां योऽभिजानाति कर्मभिर्न स बध्यते ॥ 14 ॥

एवं ज्ञात्वा कृतं कर्म पूर्वैरपि मुमुक्षुभिः ।

कुरु कर्मैव तस्मात्त्वं पूर्वैः पूर्वतरं कृतम् ॥ 15 ॥

किं कर्म किमकर्मेति कवयोऽप्यत्र मोहिताः ।

तत्ते कर्म प्रवक्ष्यामि यज्ज्ञात्वा मोक्ष्यसेऽशुभात् ॥ 16 ॥

कर्मणो ह्यपि बोद्धव्यं बोद्धव्यं च विकर्मणः ।

अकर्मणश्च बोद्धव्यं गहना कर्मणो गतिः ॥ 17 ॥

कर्मण्यकर्म यः पश्येदकर्मणि च कर्म यः ।

स बुद्धिमान्मनुष्येषु स युक्तः कृत्स्नकर्मकृत् ॥ 18 ॥

यस्य सर्वे समारम्भाः कामसङ्कल्पवर्जिताः ।

ज्ञानाग्निदग्धकर्माणं तमाहुः पण्डितं बुधाः ॥ 19 ॥

त्यक्त्वा कर्मफलासङ्गं नित्यतृप्तो निराश्रयः ।

कर्मण्यभिप्रवृत्तोऽपि नैव किञ्चित्करोति सः ॥ 20 ॥

निराशीर्यतचित्तात्मा त्यक्तसर्वपरिग्रहः ।

शारीरं केवलं कर्म कुर्वन्नाप्नोति किल्बिषम् ॥ 21 ॥

यदृच्छालाभसन्तुष्टो द्वन्द्वातीतो विमत्सरः ।

समः सिद्धावसिद्धौ च कृत्वापि न निबध्यते ॥ 22 ॥

गतसङ्गस्य मुक्तस्य ज्ञानावस्थितचेतसः ।

यज्ञायाचरतः कर्म समग्रं प्रविलीयते ॥ 23 ॥

ब्रह्मार्पणं ब्रह्म हविर्ब्रह्माग्नौ ब्रह्मणा हुतम् ।

ब्रह्मैव तेन गन्तव्यं ब्रह्मकर्मसमाधिना ॥ 24 ॥

दैवमेवापरे यज्ञं योगिनः पर्युपासते ।

ब्रह्माग्नावपरे यज्ञं यज्ञेनैवोपजुह्वति ॥ 25 ॥

श्रोत्रादीनीन्द्रियाण्यन्ये संयमाग्निषु जुह्वति ।

शब्दादीन्विषयानन्य इन्द्रियाग्निषु जुह्वति ॥ 26 ॥

सर्वाणीन्द्रियकर्माणि प्राणकर्माणि चापरे ।

आत्मसंयमयोगाग्नौ जुह्वति ज्ञानदीपिते ॥ 27 ॥

द्रव्ययज्ञास्तपोयज्ञा योगयज्ञास्तथापरे ।

स्वाध्यायज्ञानयज्ञाश्च यतयः संशितव्रताः ॥ 28 ॥

अपाने जुह्वति प्राणं प्राणेऽपानं तथापरे ।

प्राणापानगती रुद्ध्वा प्राणायामपरायणाः ॥ 29 ॥

अपरे नियताहाराः प्राणान्प्राणेषु जुह्वति ।

सर्वेऽप्येते यज्ञविदो यज्ञक्षपितकल्मषाः ॥ 30 ॥

यज्ञशिष्टामृतभुजो यान्ति ब्रह्म सनातनम् ।

नायं लोकोऽस्त्ययज्ञस्य कुतोऽन्यः कुरुसत्तम ॥ 31 ॥

एवं बहुविधा यज्ञा वितता ब्रह्मणो मुखे ।

कर्मजान्विद्धि तान्सर्वानेवं ज्ञात्वा विमोक्ष्यसे ॥ 32 ॥

श्रेयान्द्रव्यमयाद्यज्ञाज्ज्ञानयज्ञः परन्तप ।

सर्वं कर्माखिलं पार्थ ज्ञाने परिसमाप्यते ॥ 33 ॥

तद्विद्धि प्रणिपातेन परिप्रश्नेन सेवया ।

उपदेक्ष्यन्ति ते ज्ञानं ज्ञानिनस्तत्त्वदर्शिनः ॥ 34 ॥

यज्ज्ञात्वा न पुनर्मोहमेवं यास्यसि पाण्डव ।

येन भूतान्यशेषेण द्रक्ष्यस्यात्मन्यथो मयि ॥ 35 ॥

अपि चेदसि पापेभ्यः सर्वेभ्यः पापकृत्तमः ।

सर्वं ज्ञानप्लवेनैव वृजिनं सन्तरिष्यसि ॥ 36 ॥

यथैधांसि समिद्धोऽग्निर्भस्मसात्कुरुतेऽर्जुन ।

ज्ञानाग्निः सर्वकर्माणि भस्मसात्कुरुते तथा ॥ 37 ॥

न हि ज्ञानेन सदृशं पवित्रमिह विद्यते ।

तत्स्वयं योगसंसिद्धः कालेनात्मनि विन्दति ॥ 38 ॥

श्रद्धावाँल्लभते ज्ञानं तत्परः संयतेन्द्रियः ।

ज्ञानं लब्ध्वा परां शान्तिमचिरेणाधिगच्छति ॥ 39 ॥

अज्ञश्चाश्रद्दधानश्च संशयात्मा विनश्यति ।

नायं लोकोऽस्ति न परो न सुखं संशयात्मनः ॥ 40 ॥

योगसन्न्यस्तकर्माणं ज्ञानसञ्छिन्नसंशयम् ।

आत्मवन्तं न कर्माणि निबध्नन्ति धनञ्जय ॥ 41 ॥

तस्मादज्ञानसम्भूतं हृत्स्थं ज्ञानासिनात्मनः ।

छित्त्वैनं संशयं योगमातिष्ठोत्तिष्ठ भारत ॥ 42 ॥

ॐ तत्सदिति श्रीमद्भगवद्गीतासूपनिषत्सु ब्रह्मविद्यायां योगशास्त्रे

श्रीकृष्णार्जुनसंवादे ज्ञानकर्मसन्न्यासयोगो नाम चतुर्थोऽध्यायः ॥4 ॥

🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Devanagari script. Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version. It is a transliteration, not a translation — see “Meaning” for translations where available.

श्रीमद्भगवद्गीता मूलम् - चतुर्थोऽध्यायः