कृष्ण यजुर्वेदीय तैत्तिरीय संहिताया-न्द्वितीयकाण्डे पञ्चमः प्रश्नः - इष्टिविधानं
ओ-न्नमः परमात्मने, श्री महागणपतये नमः,
श्री गुरुभ्यो नमः । ह॒रिः॒ ओम् ॥
वि॒श्वरू॑पो॒ वै त्वा॒ष्ट्रः पु॒रोहि॑तो दे॒वाना॑मासी-थ्स्व॒स्रीयो-ऽसु॑राणा॒-न्तस्य॒ त्रीणि॑ शी॒र्॒षाण्या॑सन्-थ्सोम॒पानग्ं॑ सुरा॒पान॑-म॒न्नाद॑न॒ग्ं॒ स प्र॒त्यक्ष॑-न्दे॒वेभ्यो॑ भा॒गम॑वद-त्प॒रोक्ष॒मसु॑रेभ्य॒-स्सर्व॑स्मै॒ वै प्र॒त्यक्ष॑-म्भा॒गं-वँ॑दन्ति॒ यस्मा॑ ए॒व प॒रोक्षं॒-वँद॑न्ति॒ तस्य॑ भा॒ग उ॑दि॒तस्तस्मा॒दिन्द्रो॑ ऽबिभेदी॒दृं-वैँ रा॒ष्ट्रं-विँ प॒र्याव॑र्तय॒तीति॒ तस्य॒ वज्र॑मा॒दाय॑ शी॒र्॒षाण्य॑च्छिन॒द्य-थ्सो॑म॒पान॒- [-थ्सो॑म॒पान᳚म्, आसी॒थ्स] 1
-मासी॒थ्स क॒पिञ्ज॑लो ऽभव॒-द्य-थ्सु॑रा॒पान॒ग्ं॒ स क॑ल॒विङ्को॒ यद॒न्नाद॑न॒ग्ं॒ स ति॑त्ति॒रिस्तस्या᳚ञ्ज॒लिना᳚ ब्रह्मह॒त्यामुपा॑गृह्णा॒-त्ताग्ं सं॑वँथ्स॒रम॑बिभ॒स्त-म्भू॒तान्य॒भ्य॑क्रोश॒-न्ब्रह्म॑ह॒न्निति॒ स पृ॑थि॒वीमुपा॑सीदद॒स्यै ब्र॑ह्मह॒त्यायै॒ तृती॑य॒-म्प्रति॑ गृहा॒णेति॒ सा-ऽब्र॑वी॒द्वरं॑-वृँणै खा॒ता-त्प॑राभवि॒ष्यन्ती॑ मन्ये॒ ततो॒ मा परा॑ भूव॒मिति॑पु॒रा ते॑ [भूव॒मिति॑पु॒रा ते᳚, संवँथ्स॒रादपि॑] 2
संवँथ्स॒रादपि॑ रोहा॒दित्य॑ब्रवी॒-त्तस्मा᳚-त्पु॒रा सं॑वँथ्स॒रा-त्पृ॑थि॒व्यै खा॒तमपि॑ रोहति॒ वारे॑वृत॒ग्ग्॒ ह्य॑स्यै॒ तृती॑य-म्ब्रह्मह॒त्यायै॒ प्रत्य॑गृह्णा॒-त्त-थ्स्वकृ॑त॒मिरि॑णमभव॒-त्तस्मा॒दाहि॑ताग्नि-श्श्र॒द्धादे॑व॒-स्स्वकृ॑त॒ इरि॑णे॒ नाव॑ स्ये-द्ब्रह्मह॒त्यायै॒ ह्ये॑ष वर्ण॒-स्स वन॒स्पती॒नुपा॑सीदद॒स्यै ब्र॑ह्मह॒त्यायै॒ तृती॑य॒-म्प्रति॑ गृह्णी॒तेति॒ ते᳚-ऽब्रुव॒न् वरं॑-वृँणामहै वृ॒क्णा- [वृ॒क्णात्, प॒रा॒भ॒वि॒ष्यन्तो॑] 3
-त्प॑राभवि॒ष्यन्तो॑ मन्यामहे॒ ततो॒ मा परा॑ भू॒मेत्या॒व्रश्च॑नाद्वो॒ भूयाग्ं॑स॒ उत्ति॑ष्ठा॒नित्य॑ब्रवी॒-त्तस्मा॑दा॒व्रश्च॑ना-द्वृ॒क्षाणा॒-म्भूयाग्ं॑स॒ उत्ति॑ष्ठन्ति॒ वारे॑वृत॒ग्ग्॒ ह्ये॑षा॒-न्तृती॑य-म्ब्रह्मह॒त्यायै॒ प्रत्य॑गृण्ह॒न्थ्स नि॑र्या॒सो॑ ऽभव॒-त्तस्मा᳚न्निर्या॒सस्य॒ ना-ऽऽश्य॑-म्ब्रह्मह॒त्यायै॒ ह्ये॑ष वर्णो-ऽथो॒ खलु॒ य ए॒व लोहि॑तो॒ यो वा॒-ऽऽव्रश्च॑नान्नि॒र्येष॑ति॒ तस्य॒ ना-ऽऽश्य॑- [ना-ऽऽश्य᳚म्, काम॑म॒न्यस्य॒] 4
-ङ्काम॑म॒न्यस्य॒ सस्त्री॑षग्ंसा॒द-मुपा॑सीदद॒स्यै ब्र॑ह्मह॒त्यायै॒ तृती॑य॒-म्प्रति॑ गृह्णी॒तेति॒ ता अ॑ब्रुव॒न् वरं॑-वृँणामहा॒ ऋत्वि॑या-त्प्र॒जां-विँ॑न्दामहै॒ काम॒मा विज॑नितो॒-स्स-म्भ॑वा॒मेति॒ तस्मा॒दृत्वि॑या॒-थ्स्त्रियः॑ प्र॒जां ँवि॑न्दन्ते॒ काम॒मा विज॑नितो॒-स्सम्भ॑वन्ति॒ वारे॑वृत॒ग्ग्॒ ह्या॑सा॒-न्तृती॑य-म्ब्रह्मह॒त्यायै॒ प्रत्य॑गृह्ण॒न्-थ्सा मल॑वद्वासा अभव॒-त्तस्मा॒-न्मल॑व-द्वाससा॒ न संवँ॑देत॒- [संवँ॑देत, न स॒हा-ऽऽसी॑त॒] 5
-न स॒हा-ऽऽसी॑त॒ नास्या॒ अन्न॑मद्या-द्ब्रह्मह॒त्यायै॒ ह्ये॑षा वर्ण॑-म्प्रति॒मुच्या ऽऽस्ते-ऽथो॒ खल्वा॑हुर॒भ्यञ्ज॑नं॒-वाँव स्त्रि॒या अन्न॑म॒भ्यञ्ज॑नमे॒व न प्र॑ति॒गृह्य॒-ङ्काम॑म॒न्यदिति॒ या-म्मल॑व-द्वाससग्ं स॒भंवँ॑न्ति॒ यस्ततो॒ जाय॑ते॒ सो॑-ऽभिश॒स्तो यामर॑ण्ये॒ तस्यै᳚ स्ते॒नो या-म्परा॑ची॒-न्तस्यै᳚ ह्रीतमु॒ख्य॑पग॒ल्भो या स्नाति॒ तस्या॑ अ॒फ्सु मारु॑को॒ या- [मारु॑को॒ या, अ॒भ्य॒ङ्क्ते] 6
-ऽभ्य॒ङ्क्ते तस्यै॑ दु॒श्चर्मा॒ या प्र॑लि॒खते॒ तस्यै॑ खल॒तिर॑पमा॒री या-ऽऽङ्क्ते तस्यै॑ का॒णो या द॒तो धाव॑ते॒ तस्यै᳚ श्या॒वद॒न्॒. या न॒खानि॑ निकृ॒न्तते॒ तस्यै॑ कुन॒खी या कृ॒णत्ति॒ तस्यै᳚ क्ली॒बो या रज्जुग्ं॑ सृ॒जति॒ तस्या॑ उ॒-द्बन्धु॑को॒ या प॒र्णेन॒ पिब॑ति॒ तस्या॑ उ॒न्मादु॑को॒ या ख॒र्वेण॒ पिब॑ति॒ तस्यै॑ ख॒र्वस्ति॒स्रो रात्री᳚र्व्र॒त-ञ्च॑रेदञ्ज॒लिना॑ वा॒ पिबे॒दख॑र्वेण वा॒ पात्रे॑ण प्र॒जायै॑ गोपी॒थाय॑ ॥ 7 ॥
(य-थ्सो॑म॒पानं॑ - ते - वृ॒क्णात्- तस्य॒ ना-ऽऽश्यं॑ - ँवदेत॒ -मारु॑को॒ या -ऽख॑र्वेण वा॒ - त्रीणि॑ च) (अ. 1)
त्वष्टा॑ ह॒तपु॑त्रो॒ वीन्द्र॒ग्ं॒ सोम॒मा-ऽह॑र॒-त्तस्मि॒न्निन्द्र॑ उपह॒वमै᳚च्छत॒ त-न्नोपा᳚ह्वयत पु॒त्र-म्मे॑-ऽवधी॒रिति॒ स य॑ज्ञवेश॒स-ङ्कृ॒त्वा प्रा॒सहा॒ सोम॑मपिब॒-त्तस्य॒ यद॒त्यशि॑ष्यत॒ त-त्त्वष्टा॑-ऽऽहव॒नीय॒मुप॒ प्राव॑र्तय॒-थ्स्वाहेन्द्र॑शत्रु-र्वर्ध॒स्वेति॒ यदव॑र्तय॒-त्त-द्वृ॒त्रस्य॑ वृत्र॒त्वं-यँदब्र॑वी॒-थ्स्वाहेन्द्र॑शत्रु-र्वर्ध॒स्वेति॒ तस्मा॑द॒स्ये- [तस्मा॑दस्य, इन्द्र॒-श्शत्रु॑रभव॒थ्स] 8
-न्द्र॒-श्शत्रु॑रभव॒थ्स स॒भंवँ॑न्न॒ग्नीषोमा॑व॒भि सम॑भव॒-थ्स इ॑षुमा॒त्रमि॑षुमात्रं॒-विँष्व॑ङ्ङवर्धत॒ स इ॒मां-लोँ॒कान॑वृणो॒द्यदि॒मां-लोँ॒कानवृ॑णो॒-त्त-द्वृ॒त्रस्य॑ वृत्र॒त्व-न्तस्मा॒दिन्द्रो॑-ऽबिभे॒-थ्स प्र॒जाप॑ति॒मुपा॑धाव॒-च्छत्रु॑र्मे-ऽ ज॒नीति॒ तस्मै॒ वज्रग्ं॑ सि॒क्त्वा प्राय॑च्छदे॒तेन॑ ज॒हीति॒ तेना॒भ्या॑यत॒ ताव॑ब्रूताम॒ग्नीषोमौ॒ मा [ ] 9
प्रहा॑रा॒वम॒न्त-स्स्व॒ इति॒ मम॒ वै यु॒वग्ग्स्थ॒ इत्य॑ब्रवी॒-न्माम॒भ्येत॒मिति॒ तौ भा॑ग॒धेय॑मैच्छेता॒-न्ताभ्या॑-मे॒तम॑ग्नीषो॒मीय॒-मेका॑दशकपाल-म्पू॒र्णमा॑से॒ प्राय॑च्छ॒-त्ताव॑ब्रूताम॒भि सन्द॑ष्टौ॒ वै स्वो॒ न श॑क्नुव॒ ऐतु॒मिति॒ स इन्द्र॑ आ॒त्मनः॑ शीतरू॒राव॑जनय॒-त्तच्छी॑तरू॒रयो॒र्जन्म॒ य ए॒वग्ं शी॑तरू॒रयो॒र्जन्म॒ वेद॒ [वेद॑, नैनग्ं॑] 10
नैनग्ं॑ शीतरू॒रौ ह॑त॒स्ताभ्या॑मेनम॒भ्य॑नय॒-त्तस्मा᳚-ज्जञ्ज॒भ्यमा॑नाद॒ग्नीषोमौ॒ निर॑क्रामता-म्प्राणापा॒नौ वा ए॑न॒-न्तद॑जहिता-म्प्रा॒णो वै दक्षो॑-ऽपा॒नः क्रतु॒स्तस्मा᳚-ज्जञ्ज॒भ्यमा॑नो ब्रूया॒न्मयि॑ दक्षक्र॒तू इति॑ प्राणापा॒नावे॒वा-ऽऽत्म-न्ध॑त्ते॒ सर्व॒मायु॑रेति॒ स दे॒वता॑ वृ॒त्रान्नि॒र्॒हूय॒ वार्त्र॑घ्नग्ं ह॒विः पू॒र्णमा॑से॒ निर॑वप॒-द्घ्नन्ति॒ वा ए॑न-म्पू॒र्णमा॑स॒ आ- [आ, अ॒मा॒वा॒स्या॑यां-] 11
-ऽमा॑वा॒स्या॑या-म्प्याययन्ति॒ तस्मा॒-द्वार्त्र॑घ्नी पू॒र्णमा॒से ऽनू᳚च्येते॒ वृध॑न्वती अमावा॒स्या॑या॒-न्त-थ्स॒ग्ग्॒स्थाप्य॒ वार्त्र॑घ्नग्ं ह॒विर्वज्र॑मा॒दाय॒ पुन॑र॒भ्या॑यत॒ ते अ॑ब्रूता॒-न्द्यावा॑पृथि॒वी मा प्र हा॑रा॒वयो॒र्वै श्रि॒त इति॒ ते अ॑ब्रूतां॒-वँरं॑-वृँणावहै॒ नक्ष॑त्रविहिता॒-ऽहमसा॒नीत्य॒साव॑ब्रवी- च्चि॒त्रवि॑हिता॒- ऽहमिती॒य-न्तस्मा॒न्नक्ष॑त्रविहिता॒-ऽसौ चि॒त्रवि॑हिते॒-ऽयं-यँ ए॒व-न्द्यावा॑पृथि॒व्यो- [-द्यावा॑पृथि॒व्योः, वरं॒-वेँदैनं॒-वँरो॑] 12
-र्वरं॒-वेँदैनं॒-वँरो॑ गच्छति॒ स आ॒भ्यामे॒व प्रसू॑त॒ इन्द्रो॑ वृ॒त्रम॑ह॒-न्ते दे॒वा वृ॒त्रग्ं ह॒त्वा-ऽग्नीषोमा॑वब्रुवन्. ह॒व्य-न्नो॑ वहत॒मिति॒ ताव॑ब्रूता॒मप॑तेजसौ॒ वै त्यौ वृ॒त्रे वै त्ययो॒स्तेज॒ इति॒ ते᳚-ऽब्रुव॒न् क इ॒दमच्छै॒तीति॒ गौरित्य॑ब्रुव॒-न्गौर्वाव सर्व॑स्य मि॒त्रमिति॒ सा-ऽब्र॑वी॒- [सा-ऽब्र॑वीत्, वरं॑-वृँणै॒ मय्ये॒व] 13
-द्वरं॑-वृँणै॒ मय्ये॒व स॒तो-ऽभये॑न भुनजाद्ध्वा॒ इति॒ त-द्गौरा-ऽह॑र॒-त्तस्मा॒-द्गवि॑ स॒तोभये॑न भुञ्जत ए॒तद्वा अ॒ग्नेस्तेजो॒ य-द्घृ॒तमे॒त-थ्सोम॑स्य॒ य-त्पयो॒ य ए॒वम॒ग्नीषोम॑यो॒ स्तेजो॒ वेद॑ तेज॒स्व्ये॑व भ॑वति ब्रह्मवा॒दिनो॑ वदन्ति किन्देव॒त्य॑-म्पौर्णमा॒समिति॑ प्राजाप॒त्यमिति॑ ब्रूया॒-त्तेनेन्द्र॑-ञ्ज्ये॒ष्ठ-म्पु॒त्र-न्नि॒रवा॑सायय॒दिति॒ तस्मा᳚- -ज्ज्ये॒ष्ठ-म्पु॒त्र-न्धने॑न नि॒रव॑साययन्ति ॥ 14 ॥
(अ॒स्य॒ - मा - वेदा - ऽऽ - द्यावा॑पृथि॒व्यो - र॑ब्रवी॒ - दिति॒ तस्मा᳚ - च्च॒त्वारि॑ च) (अ. 2)
इन्द्रं॑-वृँ॒त्र-ञ्ज॑घ्नि॒वाग्ंस॒-म्मृधो॒-ऽभि प्रावे॑पन्त॒ स ए॒तं-वैँ॑मृ॒ध-म्पू॒ऎणमा॑से-ऽनुनिर्वा॒प्य॑मपश्य॒-त्त-न्निर॑वप॒-त्तेन॒ वै स मृधो-ऽपा॑हत॒ यद्वै॑मृ॒धः पू॒र्णमा॑से-ऽनुनिर्वा॒प्यो॑ भव॑ति॒ मृध॑ ए॒व तेन॒ यज॑मा॒नो ऽप॑ हत॒ इन्द्रो॑ वृ॒त्रग्ं ह॒त्वा दे॒वता॑भिश्चेन्द्रि॒येण॑ च॒ व्या᳚र्ध्यत॒ स ए॒तमा᳚ग्ने॒य-म॒ष्टाक॑पाल-ममावा॒स्या॑यामपश्यदै॒न्द्र-न्दधि॒ [-दधि॑, त-न्निर॑वप॒-त्तेन॒] 15
त-न्निर॑वप॒-त्तेन॒ वै स दे॒वता᳚श्चेन्द्रि॒य-ञ्चावा॑रुन्ध॒यदा᳚ग्ने॒यो᳚ ऽष्टाक॑पालो ऽमावा॒स्या॑या॒-म्भव॑त्यै॒न्द्र-न्दधि॑ दे॒वता᳚श्चै॒व तेने᳚न्द्रि॒य-ञ्च॒ यज॑मा॒नो-ऽव॑ रुन्ध॒ इन्द्र॑स्य वृ॒त्र-ञ्ज॒घ्नुष॑ इन्द्रि॒यं-वीँ॒र्य॑-म्पृथि॒वीमनु॒ व्या᳚र्च्छ॒-त्तदोष॑धयो वी॒रुधो॑-ऽभव॒न्थ्स प्र॒जाप॑ति॒मुपा॑धाव-द्वृ॒त्र-म्मे॑ ज॒घ्नुष॑ इन्द्रि॒यं-वीँ॒र्य॑- [वी॒र्य᳚म्, पृ॒थि॒वीमनु॒] 16
-म्पृथि॒वीमनु॒ व्या॑र॒-त्तदोष॑धयो वी॒रुधो॑-ऽभूव॒न्निति॒ स प्र॒जाप॑तिः प॒शून॑ब्रवीदे॒तद॑स्मै॒ स-न्न॑य॒तेति॒ त-त्प॒शव॒ ओष॑धी॒भ्यो ऽध्या॒त्मन्-थ्सम॑नय॒-न्त-त्प्रत्य॑दुह॒न्॒. य-थ्स॒मन॑य॒-न्त-थ्सा᳚-न्ना॒य्यस्य॑ सान्नाय्य॒त्वं-यँ-त्प्र॒त्यदु॑ह॒-न्त-त्प्र॑ति॒धुषः॑ प्रतिधु॒क्त्वग्ं सम॑नैषुः॒ प्रत्य॑धुक्ष॒-न्न तु मयि॑ श्रयत॒ इत्य॑ब्रवीदे॒तद॑स्मै [ ] 17
शृ॒त-ङ्कु॑रु॒तेत्य॑ब्रवी॒-त्तद॑स्मै शृ॒त-म॑कुर्वन्निन्द्रि॒यं-वाँवास्मि॑न् वी॒र्य॑-न्तद॑श्रय॒-न्तच्छृ॒तस्य॑ शृत॒त्वग्ं सम॑नैषुः॒ प्रत्य॑धुक्षञ्छृ॒तम॑क्र॒-न्न तु मा॑ धिनो॒तीत्य॑ब्रवीदे॒तद॑स्मै॒ दधि॑ कुरु॒तेत्य॑ब्रवी॒-त्तद॑स्मै॒ दद्ध्य॑कुर्व॒-न्तदे॑नमधिनो॒-त्तद्द॒द्ध्नो द॑धि॒त्व-म्ब्र॑ह्मवा॒दिनो॑ वदन्ति द॒द्ध्नः पूर्व॑स्याव॒देय॒- [पूर्व॑स्याव॒देय᳚म्, दधि॒ हि] 18
-न्दधि॒ हि पूर्व॑-ङ्क्रि॒यत॒ इत्यना॑दृत्य॒ तच्छृ॒तस्यै॒व पूर्व॒स्याव॑ द्येदिन्द्रि॒यमे॒वास्मि॑न् वी॒र्यग्ग्॑ श्रि॒त्वा द॒द्ध्नो परि॑ष्टाद्धिनोति यथापू॒र्वमुपै॑ति॒ य-त्पू॒तीकै᳚र्वा पर्णव॒ल्कैर्वा॑ ऽऽत॒ञ्च्या-थ्सौ॒म्य-न्तद्य-त्क्व॑लै राक्ष॒स-न्तद्य-त्त॑ण्डु॒लैर्वै᳚श्वदे॒व-न्तद्यदा॒तञ्च॑नेन मानु॒ष-न्त-द्य-द्द॒द्ध्ना त-थ्सेन्द्र॑-न्द॒द्ध्ना ऽऽत॑नक्ति [त॑नक्ति, से॒न्द्र॒त्वाया᳚-] 19
सेन्द्र॒त्वाया᳚-ऽग्निहोत्रोच्छेष॒णम॒भ्या-त॑नक्ति य॒ज्ञस्य॒ सन्त॑त्या॒ इन्द्रो॑ वृ॒त्रग्ं ह॒त्वा परा᳚-म्परा॒वत॑-मगच्छ॒-दपा॑राध॒मिति॒ मन्य॑मान॒स्त-न्दे॒वताः॒ प्रैष॑मैच्छ॒न्-थ्सो᳚-ऽब्रवी-त्प्र॒जाप॑ति॒र्यः प्र॑थ॒मो॑-ऽनुवि॒न्दति॒ तस्य॑ प्रथ॒म-म्भा॑ग॒धेय॒मिति॒ त-म्पि॒तरो-ऽन्व॑विन्द॒-न्तस्मा᳚-त्पि॒तृभ्यः॑ पूर्वे॒द्युः क्रि॑यते॒ सो॑-ऽमावा॒स्या᳚-म्प्रत्या-ऽग॑च्छ॒-त्त-न्दे॒वा अ॒भि सम॑गच्छन्ता॒मा वै नो॒- [वै नः॑, अ॒द्य वसु॑] 20
-ऽद्य वसु॑ वस॒तीतीन्द्रो॒ हि दे॒वानां॒-वँसु॒ तद॑मावा॒स्या॑या अमावास्य॒त्व-म्ब्र॑ह्मवा॒दिनो॑ वदन्ति किन्देव॒त्यग्ं॑ सान्ना॒य्यमिति॑ वैश्वदे॒वमिति॑ ब्रूया॒-द्विश्वे॒ हि तद्दे॒वा भा॑ग॒धेय॑म॒भि स॒मग॑च्छ॒न्तेत्यथो॒ खल्वै॒न्द्रमित्ये॒व ब्रू॑या॒दिन्द्रं॒-वाँव ते त-द्भि॑ष॒ज्यन्तो॒-ऽभि सम॑गच्छ॒न्तेति॑ ॥ 21 ॥
(दधि॑ - मे ज॒घ्नुष॑ इन्द्रि॒यं-वीँ॒र्य॑ - मित्य॑ब्रवीदे॒तद॑स्मा - अव॒देयं॑ - तनक्ति - नो॒ - द्विच॑त्वारिग्ंशच्च) (अ. 3)
ब्र॒ह्म॒वा॒दिनो॑ वदन्ति॒ स त्वै द॑॑र्शपूर्णमा॒सौ य॑जेत॒ य ए॑नौ॒ सेन्द्रौ॒ यजे॒तेति॑ वैमृ॒धः पू॒र्णमा॑से ऽनुनिर्वा॒प्यो॑ भवति॒ तेन॑ पू॒र्णमा॑स॒-स्सेन्द्र॑ ऐ॒न्द्र-न्दद्ध्य॑मावा॒स्या॑या॒-न्तेना॑मावा॒स्या॑ सेन्द्रा॒ य ए॒वं-विँ॒द्वा-न्द॑र्शपूर्णमा॒सौ यज॑ते॒ सेन्द्रा॑वे॒वैनौ॑ यजते॒ श्व-श्श्वो᳚-ऽस्मा ईजा॒नाय॒ वसी॑यो भवति दे॒वा वै य-द्य॒ज्ञे ऽकु॑र्वत॒तदसु॑रा अकुर्वत॒ ते दे॒वा ए॒ता- [दे॒वा ए॒ताम्, इष्टि॑-मपश्यन्-] 22
-मिष्टि॑-मपश्य-न्नाग्नावैष्ण॒व-मेका॑दशकपाल॒ग्ं॒ सर॑स्वत्यै च॒रुग्ं सर॑स्वते च॒रु-न्ता-म्पौ᳚र्णमा॒सग्ं स॒ग्ग्॒स्थाप्यानु॒ निर॑वप॒-न्ततो॑ दे॒वा अभ॑व॒-न्परा-ऽसु॑रा॒ यो भ्रातृ॑व्यवा॒न्थ्स्या-थ्स पौ᳚र्णमा॒सग्ं स॒ग्ग्॒स्थाप्यै॒तामिष्टि॒मनु॒ निर्व॑पे-त्पौर्णमा॒सेनै॒व वज्र॒-म्भ्रातृ॑व्याय प्र॒हृत्या᳚-ऽऽग्नावैष्ण॒वेन॑ दे॒वता᳚श्च य॒ज्ञ-ञ्च॒ भ्रातृ॑व्यस्य वृङ्क्ते मिथु॒ना-न्प॒शून्-थ्सा॑रस्व॒ताभ्यां॒-याँव॑दे॒वास्यास्ति॒ त- [याव॑दे॒वास्यास्ति॒ तत्, सर्वं॑-वृँङ्क्ते] 23
-थ्सर्वं॑-वृँङ्क्ते पौर्णमा॒सीमे॒व य॑जेत॒ भ्रातृ॑व्यवा॒न्नामा॑वा॒स्याग्ं॑ ह॒त्वा भ्रातृ॑व्य॒-न्ना-ऽऽप्या॑ययति साकम्प्रस्था॒यीये॑न यजेत प॒शुका॑मो॒यस्मै॒ वा अल्पे॑ना॒-ऽऽहर॑न्ति॒ ना-ऽऽत्मना॒ तृप्य॑ति॒ नान्यस्मै॑ ददाति॒ यस्मै॑ मह॒ता तृप्य॑त्या॒त्मना॒ ददा᳚त्य॒न्यस्मै॑ मह॒ता पू॒र्णग्ं हो॑त॒व्य॑-न्तृ॒प्त ए॒वैन॒मिन्द्रः॑ प्र॒जया॑ प॒शुभि॑स्तर्पयति दारुपा॒त्रेण॑ जुहोति॒ न हि मृ॒न्मय॒माहु॑तिमान॒श औदु॑म्बर- [औदु॑म्बरम्, भ॒व॒त्यूर्ग्वा] 24
-म्भव॒त्यूर्ग्वा उ॑दु॒म्बर॒ ऊर्-क्प॒शव॑ ऊ॒र्जैवास्मा॒ ऊर्ज॑-म्प॒शूनव॑ रुन्धे॒ नाग॑तश्रीर्महे॒न्द्रं-यँ॑जेत॒ त्रयो॒ वै ग॒तश्रि॑य-श्शुश्रु॒वा-न्ग्रा॑म॒णी रा॑ज॒न्य॑स्तेषा᳚-म्महे॒न्द्रो दे॒वता॒ यो वै स्वा-न्दे॒वता॑मति॒ यज॑ते॒ प्रस्वायै॑ दे॒वता॑यैच्यवते॒ न परा॒-म्प्राप्नो॑ति॒ पापी॑या-न्भवति संवँथ्स॒र-मिन्द्रं॑-यँजेत संवँथ्स॒रग्ं हि व्र॒त-न्ना-ऽति॒ स्वै- [व्र॒त-न्ना-ऽति॒ स्वा, ए॒वैन॑-न्दे॒वते॒ज्यमा॑ना॒] 25
-वैन॑-न्दे॒वते॒ज्यमा॑ना॒ भूत्या॑ इन्धे॒ वसी॑या-न्भवति संवँथ्स॒रस्य॑ प॒रस्ता॑द॒ग्नये᳚ व्र॒तप॑तये पुरो॒डाश॑म॒ष्टाक॑पाल॒-न्निर्व॑पे-थ्संवँथ्स॒रमे॒वैनं॑-वृँ॒त्र-ञ्ज॑घ्नि॒वाग्ं स॑म॒ग्नि-र्व्र॒तप॑ति-र्व्र॒तमा ल॑म्भयति॒ ततो-ऽधि॒ कामं॑-यँजेत ॥ 26 ॥
(ए॒तां - त - दौदु॑म्बर॒ग्ग्॒ - स्वा - त्रि॒ग्ं॒शच्च॑ ) (अ. 4)
नासो॑मयाजी॒ स-न्न॑ये॒दना॑गतं॒-वाँ ए॒तस्य॒ पयो॒ यो-ऽसो॑मयाजी॒ यदसो॑मयाजी स॒-न्नये᳚-त्परिमो॒ष ए॒व सो-ऽनृ॑त-ङ्करो॒त्यथो॒ परै॒व सि॑च्यते सोमया॒ज्ये॑व स-न्न॑ये॒-त्पयो॒ वै सोमः॒ पयः॑ सान्ना॒य्य-म्पय॑सै॒व पय॑ आ॒त्म-न्ध॑त्ते॒ वि वा ए॒त-म्प्र॒जया॑ प॒शुभि॑रर्धयति व॒र्धय॑त्यस्य॒ भ्रातृ॑व्यं॒-यँस्य॑ ह॒विर्निरु॑प्त-म्पु॒रस्ता᳚च्च॒न्द्रमा॑ [पु॒रस्ता᳚च्च॒न्द्रमाः᳚, अ॒भ्यु॑देति॑] 27
अ॒भ्यु॑देति॑ त्रे॒धा त॑ण्डु॒लान्. वि भ॑जे॒द्ये म॑द्ध्य॒मा-स्स्युस्तान॒ग्नये॑ दा॒त्रे पु॑रो॒डाश॑म॒ष्टाक॑पाल-ङ्कुर्या॒द्ये स्थवि॑ष्ठा॒स्तानिन्द्रा॑य प्रदा॒त्रे द॒धग्ग्श्च॒रुं-येँ-ऽणि॑ष्ठा॒स्तान्. विष्ण॑वे शिपिवि॒ष्टाय॑ शृ॒ते च॒रुम॒ग्निरे॒वास्मै᳚ प्र॒जा-म्प्र॑ज॒नय॑ति वृ॒द्धामिन्द्रः॒ प्रय॑च्छति य॒ज्ञो वै विष्णुः॑ प॒शव॒-श्शिपि॑र्य॒ज्ञ ए॒व प॒शुषु॒ प्रति॑तिष्ठति॒ न द्वे [न द्वे, य॒जे॒त॒ य-त्पूर्व॑या] 28
य॑जेत॒ य-त्पूर्व॑या सम्प्र॒ति यजे॒तोत्त॑रया छ॒म्बट्कु॑र्या॒द्यदुत्त॑रया सम्प्र॒ति यजे॑त॒ पूर्व॑या छ॒म्बट्कु॑र्या॒न्नेष्टि॒र्भव॑ति॒ न य॒ज्ञस्तदनु॑ ह्रीतमु॒ख्य॑पग॒ल्भो जा॑यत॒ एका॑मे॒व य॑जेत प्रग॒ल्भो᳚-ऽस्य जाय॒ते ऽना॑दृत्य॒ त-द्द्वे ए॒व य॑जेत यज्ञ मु॒खमे॒व पूर्व॑या॒-ऽऽलभ॑ते॒ यज॑त॒ उत्त॑रया दे॒वता॑ ए॒व पूर्व॑या ऽवरु॒न्ध इ॑न्द्रि॒य-मुत्त॑रया देवलो॒कमे॒व [ ] 29
पूर्व॑या-ऽभि॒जय॑ति मनुष्यलो॒कमुत्त॑रया॒ भूय॑सो यज्ञक्र॒तूनुपै᳚त्ये॒षा वै सु॒मना॒ नामेष्टि॒र्यम॒द्येजा॒न-म्प॒श्चाच्च॒न्द्रमा॑ अ॒भ्यु॑देत्य॒स्मिन्ने॒वास्मै॑ लो॒के-ऽर्धु॑क-म्भवति दाक्षायण य॒ज्ञेन॑ सुव॒र्गका॑मो यजेत पू॒र्णमा॑से॒ स-न्न॑ये-न्मैत्रावरु॒ण्या ऽऽमिक्ष॑या ऽमावा॒स्या॑यां-यँजेत पू॒र्णमा॑से॒ वै दे॒वानाग्ं॑ सु॒तस्तेषा॑मे॒तम॑र्धमा॒स-म्प्रसु॑त॒स्तेषा᳚-म्मैत्रावरु॒णी व॒शा-ऽमा॑वा॒स्या॑या-मनूब॒न्ध्या॑ य- [-मनूब॒न्ध्या॑ यत्, पू॒र्वे॒द्यु र्यज॑ते॒] 30
-त्पू᳚र्वे॒द्यु र्यज॑ते॒ वेदि॑मे॒व त-त्क॑रोति॒ य-द्व॒थ्सा-न॑पाक॒रोति॑ सदोहविर्धा॒ने ए॒व स-म्मि॑नोति॒ यद्यज॑ते दे॒वैरे॒व सु॒त्याग्ं स-म्पा॑दयति॒ स ए॒तम॑र्धमा॒सग्ं स॑ध॒माद॑-न्दे॒वै-स्सोम॑-म्पिबति॒ य-न्मै᳚त्रावरु॒ण्या ऽऽमिक्ष॑या ऽमावा॒स्या॑यां॒-यँज॑ते॒ यैवासौ दे॒वानां᳚-वँ॒शा-ऽनू॑ब॒न्ध्या॑ सो ए॒वैषैतस्य॑ सा॒क्षाद्वा ए॒ष दे॒वान॒भ्यारो॑हति॒ य ए॑षां-यँ॒ज्ञ- [य॒ज्ञम्, अ॒भ्या॒रोह॑ति॒] 31
-म॑भ्या॒रोह॑ति॒ यथा॒ खलु॒वै श्रेया॑न॒भ्यारू॑ढः का॒मय॑ते॒ तथा॑ करोति॒ यद्य॑व॒विद्ध्य॑ति॒ पापी॑या-न्भवति॒ यदि॒ नाव॒विद्ध्य॑ति स॒दृं-व्याँ॒वृत्का॑म ए॒तेन॑ य॒ज्ञेन॑ यजेत क्षु॒रप॑वि॒र्ह्ये॑ष य॒ज्ञस्ता॒ज-क्पुण्यो॑ वा॒ भव॑ति॒ प्र वा॑ मीयते॒ तस्यै॒तद्व्र॒त-न्नानृ॑तं-वँदे॒न्न मा॒ग्ं॒ सम॑श्ञीया॒न्न स्त्रिय॒मुपे॑या॒न्नास्य॒ पल्पू॑लनेन॒ वासः॑ पल्पूलयेयु -रे॒तद्धि दे॒वा-स्सर्व॒-न्न कु॒र्वन्ति॑ ॥ 32 ॥
(च॒न्द्रमा॒ -द्वे -दे॑वलो॒कमे॒व - य-द्य॒ज्ञं- प॑ल्पूलयेयुः॒ -षट् च॑) (अ. 5)
ए॒ष वै दे॑वर॒थो य-द्द॑र्शपूर्णमा॒सौ यो द॑र्शपूर्णमा॒सावि॒ष्ट्वा सोमे॑न॒ यज॑ते॒ रथ॑स्पष्ट ए॒वाव॒साने॒ वरे॑ दे॒वाना॒मव॑ स्यत्ये॒तानि॒ वा अङ्गा॒परूग्ं॑षि संवँथ्स॒रस्य॒ य-द्द॑र्शपूर्णमा॒सौ य ए॒वं-विँ॒द्वा-न्द॑र्शपूर्णमा॒सौ यज॒ते-ऽङ्गा॒परूग्॑ष्ये॒व सं॑वँथ्स॒रस्य॒ प्रति॑ दधात्ये॒ ते वै सं॑वँथ्स॒रस्य॒ चक्षु॑षी॒ य-द्द॑र्शपूर्णमा॒सौ य ए॒वं-विँ॒द्वा-न्द॑र्शपूर्णमा॒सौ यज॑ते॒ ताभ्या॑मे॒व सु॑व॒र्गं-लोँ॒कमनु॑ पश्य- [पश्यति, ए॒षा वै] 33
-त्ये॒षा वै दे॒वानां॒-विँक्रा᳚न्ति॒ र्य-द्द॑र्शपूर्णमा॒सौ य ए॒वं-विँ॒द्वा-न्द॑र्शपूर्णमा॒सौ यज॑ते दे॒वाना॑मे॒व विक्रा᳚न्ति॒मनु॒ विक्र॑मत ए॒ष वै दे॑व॒यानः॒ पन्था॒ य-द्द॑र्शपूर्णमा॒सौ य ए॒वं-विँ॒द्वा-न्द॑र्शपूर्णमा॒सौ यज॑ते॒ य ए॒व दे॑व॒यानः॒ पन्था॒स्तग्ं स॒मारो॑हत्ये॒तौ वै दे॒वाना॒ग्ं॒ हरी॒ य-द्द॑र्शपूर्णमा॒सौ य ए॒वं-विँ॒द्वा-न्द॑र्शपूर्णमा॒सौ यज॑ते॒ यावे॒व दे॒वाना॒ग्ं॒ हरी॒ ताभ्या॑- [हरी॒ ताभ्या᳚म्, ए॒वैभ्यो॑ ह॒व्यं-] 34
-मे॒वैभ्यो॑ ह॒व्यं-वँ॑हत्ये॒तद्वै दे॒वाना॑मा॒स्यं॑-यँ-द्द॑र्शपूर्णमा॒सौ य ए॒वं-विँ॒द्वा-न्द॑र्शपूर्णमा॒सौ यज॑ते सा॒क्षादे॒व दे॒वाना॑मा॒स्ये॑ जुहोत्ये॒ष वै ह॑विर्धा॒नी यो द॑र्शपूर्णमासया॒जी सा॒यम्प्रा॑तरग्निहो॒त्र-ञ्जु॑होति॒ यज॑ते दर्शपूर्णमा॒सा-वह॑रहर्-हविर्धा॒निनाग्ं॑ सु॒तो य ए॒वं-विँ॒द्वा-न्द॑र्शपूर्णमा॒सौ यज॑ते हविर्धा॒न्य॑स्मीति॒ सर्व॑मे॒वास्य॑ बर्हि॒ष्य॑-न्द॒त्त-म्भ॑वति दे॒वावा अह॑- [अहः, य॒ज्ञिय॒-न्नावि॑न्द॒-न्ते] 35
-र्य॒ज्ञिय॒-न्नावि॑न्द॒-न्ते द॑र्शपूर्णमा॒साव॑पुन॒-न्तौ वा ए॒तौ पू॒तौ मेद्ध्यौ॒ य-द्द॑र्शपूर्णमा॒सौ य ए॒वं-विँ॒द्वा-न्द॑र्शपूर्णमा॒सौ यज॑ते पू॒तावे॒वैनौ॒ मेद्ध्यौ॑ यजते॒ नामा॑वा॒स्या॑या-ञ्च पौर्णमा॒स्या-ञ्च॒ स्त्रिय॒-मुपे॑या॒द्य- दु॑पे॒यान्निरि॑न्द्रिय-स्स्या॒-थ्सोम॑स्य॒ वै राज्ञो᳚-ऽर्धमा॒सस्य॒ रात्र॑यः॒ पत्न॑य आस॒-न्तासा॑ममावा॒स्या᳚-ञ्च पौर्णमा॒सी-ञ्च॒ नोपै॒- [नोपै᳚त्, ते ए॑नम॒भि] 36
-त्ते ए॑नम॒भि सम॑नह्येता॒-न्तं-यँक्ष्म॑ आर्च्छ॒-द्राजा॑नं॒-यँक्ष्म॑ आर॒दिति॒ त-द्रा॑जय॒क्ष्मस्य॒ जन्म॒ य-त्पापी॑या॒नभ॑व॒-त्त-त्पा॑पय॒क्ष्मस्य॒ यज्जा॒याभ्या॒मवि॑न्द॒-त्तज्जा॒येन्य॑स्य॒ य ए॒वमे॒तेषां॒-यँक्ष्मा॑णा॒-ञ्जन्म॒ वेद॒ नैन॑मे॒ते यक्ष्मा॑विन्दन्ति॒ स ए॒ते ए॒व न॑म॒स्यन्नुपा॑धाव॒-त्ते अ॑ब्रूतां॒-वँरं॑-वृँणावहा आ॒व-न्दे॒वाना᳚-म्भाग॒धे अ॑सावा॒- [अ॑साव, आ॒वदधि॑ दे॒वा] 37
-ऽवदधि॑ दे॒वा इ॑ज्यान्ता॒ इति॒ तस्मा᳚-थ्स॒दृशी॑ना॒ग्ं॒ रात्री॑णा-ममावा॒स्या॑या-ञ्च पौर्णमा॒स्या-ञ्च॑ दे॒वा इ॑ज्यन्त ए॒ते हि दे॒वाना᳚-म्भाग॒धे भा॑ग॒धा अ॑स्मै मनु॒ष्या॑ भवन्ति॒ य ए॒वं-वेँद॑ भू॒तानि॒ क्षुध॑मघ्नन्-थ्स॒द्यो म॑नु॒ष्या॑ अर्धमा॒से दे॒वा मा॒सि पि॒तरः॑ संवँथ्स॒रे वन॒स्पत॑य॒-स्तस्मा॒-दह॑रह-र्मनु॒ष्या॑ अश॑नमिच्छन्ते ऽर्धमा॒से दे॒वा इ॑ज्यन्ते मा॒सि पि॒तृभ्यः॑ क्रियते संवँथ्स॒रे वन॒स्पत॑यः॒ फल॑-ङ्गृह्णन्ति॒ य ए॒वं-वेँद॒ हन्ति॒ क्षुध॒-म्भ्रातृ॑व्यम् ॥ 38 ॥
(प॒श्य॒ति॒ - ताभ्या॒ -मह॑ - रै - दसाव॒ -फलग्ं॑ -स॒प्त च॑) (अ. 6)
दे॒वा वै नर्चि न यजु॑ष्यश्रयन्त॒ ते साम॑न्ने॒वा-ऽश्र॑यन्त॒ हि-ङ्क॑रोति॒ सामै॒वा-ऽक॒र्॒हि-ङ्क॑रोति॒ यत्रै॒व दे॒वा अश्र॑यन्त॒ तत॑ ए॒वैना॒-न्प्रयु॑ङ्क्ते॒ हि-ङ्क॑रोति वा॒च ए॒वैष योगो॒ हि-ङ्क॑रोति प्र॒जा ए॒व त-द्यज॑मान-स्सृजते॒ त्रिः प्र॑थ॒मामन्वा॑ह॒ त्रिरु॑त्त॒मां-यँ॒ज्ञस्यै॒व तद्ब॒र्॒स- [तद्ब॒र्॒सम्, न॒ह्य॒त्यप्र॑स्रग्ंसाय॒-] 39
-न्न॑ह्य॒त्यप्र॑स्रग्ंसाय॒ सन्त॑त॒मन्वा॑ह प्रा॒णाना॑म॒न्नाद्य॑स्य॒ सन्त॑त्या॒ अथो॒ रक्ष॑सा॒मप॑हत्यै॒ राथ॑तंरी-म्प्रथ॒मामन्वा॑ह॒ राथ॑तंरो॒ वा अ॒यं-लोँ॒क इ॒ममे॒व लो॒कम॒भि ज॑यति॒ त्रिर्वि गृ॑ह्णाति॒ त्रय॑ इ॒मे लो॒का इ॒माने॒व लो॒कान॒भि ज॑यति॒ बार्ह॑तीमुत्त॒मा-मन्वा॑ह॒ बार्ह॑तो॒ वा अ॒सौ लो॒को॑-ऽमुमे॒व लो॒कम॒भि ज॑यति॒ प्र वो॒ [प्र वः॑, वाजा॒] 40
वाजा॒ इत्यनि॑रुक्ता-म्प्राजाप॒त्यामन्वा॑ह य॒ज्ञो वै प्र॒जाप॑तिर्य॒ज्ञमे॒व प्र॒जाप॑ति॒मा र॑भते॒ प्रवो॒ वाजा॒ इत्यन्वा॒हान्नं॒-वैँ वाजो-ऽन्न॑मे॒वाव॑ रुन्धे॒ प्रवो॒ वाजा॒ इत्यन्वा॑ह॒ तस्मा᳚-त्प्रा॒चीन॒ग्ं॒ रेतो॑ धीय॒ते-ऽग्न॒ आ या॑हि वी॒तय॒ इत्या॑ह॒ तस्मा᳚-त्प्र॒तीचीः᳚ प्र॒जा जा॑यन्ते॒ प्रवो॒ वाजा॒ [वाजाः᳚, इत्यन्वा॑ह॒] 41
इत्यन्वा॑ह॒ मासा॒ वै वाजा॑ अर्धमा॒सा अ॒भिद्य॑वो दे॒वा ह॒विष्म॑न्तो॒ गौर्घृ॒ताची॑ य॒ज्ञो दे॒वाञ्जि॑गाति॒ यज॑मान-स्सुम्न॒यु-रि॒द-म॑सी॒द-म॒सीत्ये॒व य॒ज्ञस्य॑ प्रि॒य-न्धामाव॑ रुन्धे॒ य-ङ्का॒मये॑त॒ सर्व॒-मायु॑-रिया॒-दिति॒ प्र वो॒ वाजा॒ इति॒ तस्या॒नूच्याग्न॒ आ या॑हि वी॒तय॒ इति॒ सन्त॑त॒-मुत्त॑र-मर्ध॒र्चमा ल॑भेत [ ] 42
प्रा॒णेनै॒वा-ऽस्या॑-ऽपा॒न-न्दा॑धार॒ सर्व॒मायु॑रेति॒ यो वा अ॑र॒त्निग्ं सा॑मिधे॒नीनां॒-वेँदा॑र॒त्नावे॒व भ्रातृ॑व्य-ङ्कुरुते-ऽर्ध॒र्चौ स-न्द॑धात्ये॒ष वा अ॑र॒त्नि-स्सा॑मिधे॒नीनां॒-यँ ए॒वं-वेँदा॑र॒त्नावे॒व भ्रातृ॑व्य-ङ्कुरुत॒ ऋषेर्॑-ऋषे॒र्वा ए॒ता निर्मि॑ता॒ य-थ्सा॑मिधे॒न्य॑स्ता यदसं॑-युँक्ता॒-स्स्युः प्र॒जया॑ प॒शुभि॒ र्यज॑मानस्य॒ वि ति॑ष्ठेरन्नर्ध॒र्चौ स-न्द॑धाति॒ सं ँयु॑नक्त्ये॒वैना॒स्ता अ॑स्मै॒ संयुँ॑क्ता॒ अव॑रुद्धा॒-स्सर्वा॑-मा॒शिष॑-न्दुह्रे ॥ 43 ॥
(ब॒र्सं - ँवो॑ - जायन्ते॒ प्रवो॒ वाजा॑ - लभेत - दधाति॒ सं - दश॑ च) (अ. 7)
अय॑ज्ञो॒ वा ए॒ष यो॑-ऽसा॒मा-ऽग्न॒ आ या॑हि वी॒तय॒ इत्या॑ह रथन्त॒रस्यै॒ष वर्ण॒स्त-न्त्वा॑ स॒मिद्भि॑रङ्गिर॒ इत्या॑ह वामदे॒व्यस्यै॒ष वर्णो॑ बृ॒हद॑ग्ने सु॒वीर्य॒मित्या॑ह बृह॒त ए॒ष वर्णो॒ यदे॒त-न्तृ॒चम॒न्वाह॑ य॒ज्ञमे॒व त-थ्साम॑न्वन्त-ङ्करोत्य॒ग्निर॒मुष्मि॑न् ँलो॒क आसी॑दादि॒त्यो᳚-ऽस्मि-न्तावि॒मौ लो॒कावशा᳚न्ता- [लो॒कावशा᳚न्तौ, आ॒स्ता॒-न्ते दे॒वा] 44
-वास्ता॒-न्ते दे॒वा अ॑ब्रुव॒न्नेते॒मौ वि पर्यू॑हा॒मेत्यग्न॒ आ या॑हि वी॒तय॒ इत्य॒स्मिन् ँलो॒के᳚-ऽग्निम॑दधु र्बृ॒हद॑ग्ने सु॒वीर्य॒मित्य॒मुष्मि॑न् ँलो॒क आ॑दि॒त्य-न्ततो॒ वा इ॒मौ लो॒काव॑शाम्यतां॒-यँदे॒वम॒न्वाहा॒नयो᳚ र्लो॒कयो॒-श्शान्त्यै॒ शाम्य॑तो-ऽस्मा इ॒मौ लो॒कौ य ए॒वं-वेँद॒ पञ्च॑दश सामिधे॒नीरन्वा॑ह॒ पञ्च॑दश॒ [पञ्च॑दश, वा अ॑र्धमा॒सस्य॒] 45
वा अ॑र्धमा॒सस्य॒ रात्र॑यो-ऽर्धमास॒श-स्सं॑वँथ्स॒र आ᳚प्यते॒ तासा॒-न्त्रीणि॑ च श॒तानि॑ ष॒ष्टिश्चा॒क्षरा॑णि॒ ताव॑ती-स्संवँथ्स॒रस्य॒ रात्र॑यो-ऽक्षर॒श ए॒व सं॑वँथ्स॒रमा᳚प्नोति नृ॒मेध॑श्च॒ परु॑च्छेपश्च ब्रह्म॒वाद्य॑मवदेताम॒स्मि-न्दारा॑वा॒र्द्रे᳚-ऽग्नि-ञ्ज॑नयाव यत॒रो नौ॒ ब्रह्मी॑या॒निति॑ नृ॒मेधो॒-ऽभ्य॑वद॒-थ्स धू॒मम॑जनय॒-त्परु॑च्छेपो॒ ऽभ्य॑वद॒-थ्सो᳚-ऽग्निम॑जनय॒दृष॒ इत्य॑ब्रवी॒- [इत्य॑ब्रवीत्, यथ्स॒माव॑द्वि॒द्व] 46
-द्यथ्स॒माव॑द्वि॒द्व क॒था त्वम॒ग्निमजी॑जनो॒ नाहमिति॑ सामिधे॒नीना॑मे॒वाहं-वँर्णं॑-वेँ॒देत्य॑ब्रवी॒द्य-द्घृ॒तव॑-त्प॒दम॑नू॒च्यते॒ स आ॑सां॒-वँर्ण॒स्त-न्त्वा॑ स॒मिद्भि॑रङ्गिर॒ इत्या॑ह सामिधे॒नीष्वे॒व तज्ज्योति॑ र्जनयति॒ स्त्रिय॒स्तेन॒ यदृच॒-स्स्त्रिय॒स्तेन॒ य-द्गा॑य॒त्रिय॒-स्स्त्रिय॒स्तेन॒ य-थ्सा॑मिधे॒न्यो॑ वृष॑ण्वती॒-मन्वा॑ह॒ [वृष॑ण्वती॒-मन्वा॑ह, तेन॒ पुग्ग्स्व॑ती॒स्तेन॒] 47
तेन॒ पुग्ग्स्व॑ती॒स्तेन॒ सेन्द्रा॒स्तेन॑ मिथु॒ना अ॒ग्निर्दे॒वाना᳚-न्दू॒त आसी॑दु॒शना॑ का॒व्यो-ऽसु॑राणा॒-न्तौ प्र॒जाप॑ति-म्प्र॒श्ञमै॑ता॒ग्ं॒ स प्र॒जाप॑तिर॒ग्नि-न्दू॒तं-वृँ॑णीमह॒ इत्य॒भि प॒र्याव॑र्तत॒ ततो॑ दे॒वा अभ॑व॒-न्परा-ऽसु॑रा॒ यस्यै॒वं-विँ॒दुषो॒-ऽग्नि-न्दू॒तं-वृँ॑णीमह॒ इत्य॒न्वाह॒ भव॑त्या॒त्मना॒ परा᳚-ऽस्य॒ भ्रातृ॑व्यो भवत्यद्ध्व॒रव॑ती॒मन्वा॑ह॒ भ्रातृ॑व्यमे॒वैतया᳚ [भ्रातृ॑व्यमे॒वैतया᳚, ध्व॒र॒ति॒ शो॒चिष्के॑श॒स्तमी॑मह॒] 48
ध्वरति शो॒चिष्के॑श॒स्तमी॑मह॒ इत्या॑ह प॒वित्र॑मे॒वैत-द्यज॑मानमे॒वैतया॑ पवयति॒ समि॑द्धो अग्न आहु॒तेत्या॑ह परि॒धिमे॒वैत-म्परि॑ दधा॒त्यस्क॑न्दाय॒ यदत॑ ऊ॒र्ध्वम॑भ्याद॒द्ध्याद्यथा॑ बहिः परि॒धि स्कन्द॑ति ता॒दृगे॒व त-त्त्रयो॒ वा अ॒ग्नयो॑ हव्य॒वाह॑नो दे॒वाना᳚-ङ्कव्य॒वाह॑नः पितृ॒णाग्ं स॒हर॑क्षा॒ असु॑राणा॒-न्त ए॒तर्ह्या शग्ं॑सन्ते॒ मां-वँ॑रिष्यते॒ मा- [माम्, इति॑] 49
-मिति॑ वृणी॒द्ध्वग्ं ह॑व्य॒वाह॑न॒मित्या॑ह॒ य ए॒व दे॒वाना॒-न्तं-वृँ॑णीत आर्षे॒यं-वृँ॑णीते॒ बन्धो॑रे॒व नैत्यथो॒ सन्त॑त्यै प॒रस्ता॑द॒र्वाचो॑ वृणीते॒ तस्मा᳚-त्प॒रस्ता॑द॒र्वाञ्चो॑ मनु॒ष्या᳚-न्पि॒तरो-ऽनु॒ प्र पि॑पते ॥ 50 ॥
(अशा᳚न्ता - वाह॒ पञ्च॑दशा - ब्रवी॒ - दन्वा॑है॒ - तया॑ - वरिष्यते॒ मा - मेका॒न्नत्रि॒ग्ं॒शच्च॑) (अ. 8)
अग्ने॑ म॒हाग्ं अ॒सीत्या॑ह म॒हान्. ह्ये॑ष यद॒ग्नि र्ब्रा᳚ह्म॒णेत्या॑ह ब्राह्म॒णो ह्ये॑ष भा॑र॒तेत्या॑है॒ष हि दे॒वेभ्यो॑ ह॒व्य-म्भर॑ति दे॒वेद्ध॒ इत्या॑ह दे॒वा ह्ये॑तमैन्ध॑त॒ मन्वि॑द्ध॒ इत्या॑ह॒ मनु॒र्ह्ये॑तमुत्त॑रो दे॒वेभ्य॒ ऐन्धर्षि॑ष्टुत॒ इत्या॒हर्ष॑यो॒ ह्ये॑तमस्तु॑व॒न् विप्रा॑नुमदित॒ इत्या॑ह॒ [इत्या॑ह, विप्रा॒ ह्ये॑ते] 51
विप्रा॒ ह्ये॑ते यच्छु॑श्रु॒वाग्ंसः॑ कविश॒स्त इत्या॑ह क॒वयो॒ ह्ये॑ते यच्छु॑श्रु॒वाग्ंसो॒ ब्रह्म॑सग्ंशित॒ इत्या॑ह॒ ब्रह्म॑सग्ंशितो॒ ह्ये॑ष घृ॒ताह॑वन॒ इत्या॑ह घृताहु॒तिर्ह्य॑स्य प्रि॒यत॑मा प्र॒णीर्य॒ज्ञाना॒मित्या॑ह प्र॒णीर्ह्ये॑ष य॒ज्ञानाग्ं॑ र॒थीर॑द्ध्व॒राणा॒मित्या॑है॒ष हि दे॑वर॒थो॑-ऽतूर्तो॒ होतेत्या॑ह॒ न ह्ये॑त-ङ्कश्च॒न [ ] 52
तर॑ति॒ तूर्णि॑र्-हव्य॒वाडित्या॑ह॒ सर्व॒ग्ग्॒ह्ये॑ष तर॒त्यास्पात्र॑-ञ्जु॒हूर्दे॒वाना॒मित्या॑ह जु॒हूर्ह्ये॑ष दे॒वाना᳚-ञ्चम॒सो दे॑व॒पान॒ इत्या॑ह चम॒सो ह्ये॑ष दे॑व॒पानो॒-ऽराग्ं इ॑वाग्ने ने॒मिर्दे॒वाग्स्त्व-म्प॑रि॒भूर॒सीत्या॑ह दे॒वान् ह्ये॑ष प॑रि॒भूर्य-द्ब्रू॒यादा व॑ह दे॒वा-न्दे॑वय॒ते यज॑माना॒येति॒ भ्रातृ॑व्यमस्मै [भ्रातृ॑व्यमस्मै, ज॒न॒ये॒दा व॑ह] 53
जनये॒दा व॑ह दे॒वान्. यज॑माना॒येत्या॑ह॒ यज॑मानमे॒वैतेन॑ वर्धयत्य॒ग्निम॑ग्न॒ आ व॑ह॒ सोम॒मा व॒हेत्या॑ह दे॒वता॑ ए॒व त-द्य॑थापू॒र्वमुप॑ ह्वयत॒ आ चा᳚ग्ने दे॒वान्. वह॑ सु॒यजा॑ च यज जातवेद॒ इत्या॑हा॒ग्निमे॒व त-थ्सग्ग् श्य॑ति॒ सो᳚-ऽस्य॒ सग्ंशि॑तो दे॒वेभ्यो॑ ह॒व्यं-वँ॑हत्य॒ग्निर्-होते- [-होता᳚, इत्या॑हा॒-ऽग्निर्वै] 54
-त्या॑हा॒-ऽग्निर्वै दे॒वाना॒ग्ं॒ होता॒ य ए॒व दे॒वाना॒ग्ं॒ होता॒ तं-वृँ॑णीते॒स्मो व॒यमित्या॑हा॒-ऽऽत्मान॑मे॒व स॒त्त्व-ङ्ग॑मयति सा॒धु ते॑ यजमान दे॒वतेत्या॑हा॒-ऽऽशिष॑मे॒वैतामा शा᳚स्ते॒ यद्ब्रू॒या-द्यो᳚-ऽग्निग्ं होता॑र॒मवृ॑था॒ इत्य॒ग्निनो॑भ॒यतो॒ यज॑मान॒-म्परि॑ गृह्णीया-त्प्र॒मायु॑क-स्स्या-द्यजमानदेव॒त्या॑ वै जु॒हूर्भ्रा॑तृव्य देव॒त्यो॑प॒भृ- [देव॒त्यो॑प॒भृत्, यद्द्वे इ॑व] 55
-द्यद्द्वे इ॑व ब्रू॒या-द्भ्रातृ॑व्यमस्मै जनये-द्घृ॒तव॑तीमद्ध्वर्यो॒ स्रुच॒मा-ऽस्य॒स्वेत्या॑ह॒ यज॑मान मे॒वैतेन॑ वर्धयति देवा॒युव॒मित्या॑ह दे॒वान्. ह्ये॑षा-ऽव॑ति वि॒श्ववा॑रा॒मित्या॑ह॒ विश्व॒ग्ग्॒ ह्ये॑षा-ऽव॒तीडा॑महै दे॒वाग्ं ई॒डेन्या᳚न्नम॒स्याम॑ नम॒स्यान्॑ यजा॑म य॒ज्ञिया॒नित्या॑हमनु॒ष्या॑ वा ई॒डेन्याः᳚ पि॒तरो॑ नम॒स्या॑ दे॒वा य॒ज्ञिया॑ दे॒वता॑ ए॒व त-द्य॑थाभा॒गं-यँ॑जति ॥ 56 ॥
(विप्रा॑नुमदित॒ इत्या॑ह - च॒ना - ऽस्मै॒ - होतो॑ - प॒भृ-द्- दे॒वता॑ ए॒व - त्रीणि॑ च) (अ. 9)
त्रीग्स्तृ॒चाननु॑ ब्रूया-द्राज॒न्य॑स्य॒ त्रयो॒ वा अ॒न्ये रा॑ज॒न्या᳚-त्पुरु॑षा ब्राह्म॒णो वैश्यः॑ शू॒द्रस्ताने॒वास्मा॒ अनु॑कान् करोति॒ पञ्च॑द॒शानु॑ ब्रूया-द्राज॒न्य॑स्य पञ्चद॒शो वै रा॑ज॒न्यः॑ स्व ए॒वैन॒ग्ग्॒ स्तोमे॒ प्रति॑ष्ठापयति त्रि॒ष्टुभा॒ परि॑ दद्ध्यादिन्द्रि॒यं-वैँ त्रि॒ष्टुगि॑न्द्रि॒यका॑मः॒ खलु॒ वै रा॑ज॒न्यो॑ यजते त्रि॒ष्टुभै॒वास्मा॑ इन्द्रि॒य-म्परि॑ गृह्णाति॒ यदि॑ का॒मये॑त [का॒मये॑त, ब्र॒ह्म॒व॒र्च॒सम॒स्त्विति॑] 57
ब्रह्मवर्च॒सम॒स्त्विति॑ गायत्रि॒या परि॑ दद्ध्या-द्ब्रह्मवर्च॒सं-वैँ गा॑य॒त्री ब्र॑ह्मवर्च॒समे॒व भ॑वति स॒प्तद॒शानु॑ ब्रूया॒-द्वैश्य॑स्य सप्तद॒शो वै वैश्य॒-स्स्व ए॒वैन॒ग्ग्॒ स्तोमे॒ प्रति॑ ष्ठापयति॒जग॑त्या॒ परि॑ दद्ध्या॒ज्जाग॑ता॒ वै प॒शवः॑ प॒शुका॑मः॒ खलु॒ वै वैश्यो॑ यजते॒ जग॑त्यै॒वास्मै॑ प॒शू-न्परि॑ गृह्णा॒त्ये क॑विग्ं शति॒मनु॑ ब्रूया-त्प्रति॒ष्ठाका॑मस्यै कवि॒ग्ं॒श-स्स्तोमा॑ना-म्प्रति॒ष्ठा प्रति॑ष्ठित्यै॒ [प्रति॑ष्ठित्यै, चतु॑र्विग्ंशति॒मनु॑] 58
चतु॑र्विग्ंशति॒मनु॑ ब्रूया-द्ब्रह्मवर्च॒स-का॑मस्य॒ चतु॑र्विग्ंशत्यक्षरा गाय॒त्री गा॑य॒त्री ब्र॑ह्मवर्च॒स-ङ्गा॑यत्रि॒यैवास्मै᳚ ब्रह्मवर्च॒समव॑ रुन्धे त्रि॒ग्ं॒शत॒मनु॑ ब्रूया॒दन्न॑कामस्य त्रि॒ग्ं॒शद॑क्षरा वि॒राडन्नं॑-विँ॒रा-ड्वि॒राजै॒वास्मा॑ अ॒न्नाद्य॒मव॑ रुन्धे॒ द्वात्रिग्ं॑शत॒मनु॑ ब्रूया-त्प्रति॒ष्ठाका॑मस्य॒ द्वात्रिग्ं॑शदक्षरा ऽनु॒ष्टुग॑नु॒ष्टु-प्छन्द॑सा-म्प्रति॒ष्ठा प्रति॑ष्ठित्यै॒ षट्त्रिग्ं॑शत॒मनु॑ ब्रूया-त्प॒शुका॑मस्य॒ षट्त्रिग्ं॑शदक्षरा बृह॒ती बार्ह॑ताः प॒शवो॑ बृह॒त्यैवास्मै॑ प॒शू- [प॒शून्, अव॑ रुन्धे॒] 59
-नव॑ रुन्धे॒ चतु॑श्चत्वारिग्ंशत॒मनु॑ ब्रूयादिन्द्रि॒यका॑मस्य॒ चतु॑श्चत्वारिग्ंशदक्षरा त्रि॒ष्टुगि॑न्द्रि॒य-न्त्रि॒ष्टु-प्त्रि॒ष्टुभै॒वास्मा॑ इन्द्रि॒यमव॑ रुन्धे॒ ऽष्टाच॑त्वारिग्ं शत॒मनु॑ ब्रूया-त्प॒शुका॑मस्या॒ष्टाच॑त्वारिग्ंशदक्षरा॒ जग॑ती॒ जाग॑ताः प॒शवो॒जग॑त्यै॒वास्मै॑ प॒शूनव॑ रुन्धे॒ सर्वा॑णि॒ छन्दा॒ग्॒ स्यनु॑ ब्रूया-द्बहुया॒जिन॒-स्सर्वा॑णि॒ वा ए॒तस्य॒ छन्दा॒ग्॒स्य व॑रुद्धानि॒ यो ब॑हुया॒ज्यप॑रिमित॒मनु॑ ब्रूया॒दप॑रिमित॒स्या व॑रुध्यै ॥ 60 ॥
(का॒मये॑त॒ - प्रति॑ष्ठित्यै - प॒शून्थ् - स॒प्तच॑त्वारिग्ंशच्च) (अ. 10)
निवी॑त-म्मनु॒ष्या॑णा-म्प्राचीनावी॒त-म्पि॑तृ॒णामुप॑वीत-न्दे॒वाना॒मुप॑ व्ययते देवल॒क्ष्ममे॒व त-त्कु॑रुते॒ तिष्ठ॒न्नन्वा॑ह॒ तिष्ठ॒न्न्॒. ह्याश्रु॑ततरं॒-वँद॑ति॒ तिष्ठ॒न्नन्वा॑ह सुव॒र्गस्य॑ लो॒कस्या॒भिजि॑त्या॒ आसी॑नो यजत्य॒स्मिन्ने॒व लो॒के प्रति॑तिष्ठति॒ य-त्क्रौ॒ञ्चम॒न्वाहा॑-ऽऽसु॒र-न्त-द्यन्म॒न्द्र-म्मा॑नु॒ष-न्तद्यद॑न्त॒रा त-थ्सदे॑वमन्त॒रा-ऽनूच्यग्ं॑ सदेव॒त्वाय॑ वि॒द्वाग्ंसो॒ वै [ ] 61
पु॒रा होता॑रो-ऽभूव॒-न्तस्मा॒-द्विधृ॑ता॒ अद्ध्वा॒नो-ऽभू॑व॒-न्न पन्था॑न॒-स्सम॑रुक्षन्नन्तर्वे॒द्य॑न्यः पादो॒ भव॑ति बहिर्वे॒द्य॑न्यो-ऽथान्वा॒हाद्ध्व॑नां॒-विँधृ॑त्यै प॒थामसग्ं॑ रोहा॒याथो॑ भू॒तञ्चै॒व भ॑वि॒ष्यच्चाव॑ रु॒न्धे-ऽथो॒ परि॑मित-ञ्चै॒वाप॑रिमित॒-ञ्चाव॑ रु॒न्धे-ऽथो᳚ ग्रा॒म्याग्श्चै॒व प॒शूना॑र॒ण्याग्श्चाव॑ रु॒न्धे-ऽथो॑ [रु॒न्धे-ऽथो᳚, दे॒व॒लो॒क-ञ्चै॒व] 62
देवलो॒क-ञ्चै॒व म॑नुष्य लो॒क-ञ्चा॒भि ज॑यति दे॒वा वै सा॑मिधे॒नीर॒नूच्य॑ य॒ज्ञ-न्नान्व॑पश्य॒न्थ्स प्र॒जाप॑तिस्तू॒ष्णी-मा॑घा॒रमा ऽघा॑रय॒-त्ततो॒ वै दे॒वा य॒ज्ञमन्व॑पश्य॒न्॒. य-त्तू॒ष्णीमा॑घा॒र-मा॑घा॒रय॑ति य॒ज्ञस्यानु॑ख्यात्या॒ अथो॑ सामिधे॒नीरे॒वाभ्य॑-न॒क्त्यलू᳚क्षो भवति॒ य ए॒वं-वेँदाथो॑ त॒र्पय॑त्ये॒वैना॒-स्तृप्य॑ति प्र॒जया॑ प॒शुभि॒- [प॒शुभिः॑, य ए॒वं-वेँद॒] 63
-र्य ए॒वं-वेँद॒ यदेक॑या ऽऽघा॒रये॒देका᳚-म्प्रीणीया॒द्य-द्द्वाभ्या॒-न्द्वे प्री॑णीया॒द्य-द्ति॒सृभि॒रति॒ तद्रे॑चये॒त्मन॒सा ऽऽघा॑रयति॒ मन॑सा॒ ह्यना᳚प्तमा॒प्यते॑ ति॒र्यञ्च॒मा घा॑रय॒त्यछ॑म्बट्कारं॒-वाँक्च॒ मन॑श्चा ऽऽर्तीयेताम॒ह-न्दे॒वेभ्यो॑ ह॒व्यं-वँ॑हा॒मीति॒ वाग॑ब्रवीद॒ह-न्दे॒वेभ्य॒ इति॒ मन॒स्तौ प्र॒जाप॑ति-म्प्र॒श्ञमै॑ता॒ग्ं॒ सो᳚-ऽब्रवी- [सो᳚-ऽब्रवीत्, प्र॒जाप॑तिर्दू॒तीरे॒व] 64
-त्प्र॒जाप॑तिर्दू॒तीरे॒व त्व-म्मन॑सो-ऽसि॒ यद्धि मन॑सा॒ ध्याय॑ति॒ तद्वा॒चा वद॒तीति॒ त-त्खलु॒ तुभ्य॒-न्न वा॒चा जु॑हव॒न्नित्य॑ब्रवी॒-त्तस्मा॒न्मन॑सा प्र॒जाप॑तये जुह्वति॒मन॑ इव॒ हि प्र॒जाप॑तिः प्र॒जाप॑ते॒राप्त्यै॑ परि॒धीन्थ्स-म्मा᳚र्ष्टि पु॒नात्ये॒वैना॒न्त्रिर्म॑द्ध्य॒म-न्त्रयो॒ वै प्रा॒णाः प्रा॒णाने॒वाभि ज॑यति॒ त्रिर्द॑क्षिणा॒र्ध्यं॑ त्रय॑ [-त्रयः॑, इ॒मे लो॒का] 65
इ॒मे लो॒का इ॒माने॒व लो॒कान॒भि ज॑यति॒ त्रिरु॑त्तरा॒र्ध्य॑-न्त्रयो॒ वै दे॑व॒यानाः॒ पन्था॑न॒स्ताने॒वाभि ज॑यति॒ त्रिरुप॑ वाजयति॒ त्रयो॒ वै दे॑वलो॒का दे॑वलो॒काने॒वाभि ज॑यति॒ द्वाद॑श॒ स-म्प॑द्यन्ते॒ द्वाद॑श॒ मासा᳚-स्संवँथ्स॒र-स्सं॑वँथ्स॒रमे॒व प्री॑णा॒त्यथो॑ संवँथ्स॒रमे॒वास्मा॒ उप॑ दधाति सुव॒र्गस्य॑ लो॒कस्य॒ सम॑ष्ट्या आघा॒रमा घा॑रयति ति॒र इ॑व॒ [ति॒र इ॑व, वै सु॑व॒र्गो] 66
वै सु॑व॒र्गो लो॒क-स्सु॑व॒र्गमे॒वास्मै॑ लो॒क-म्प्ररो॑चयत्यृ॒जुमा घा॑रयत्यृ॒जुरि॑व॒ हि प्रा॒ण-स्सन्त॑त॒मा घा॑रयति प्रा॒णाना॑म॒न्नाद्य॑स्य॒ सन्त॑त्या॒ अथो॒ रक्ष॑सा॒मप॑हत्यै॒ य-ङ्का॒मये॑त प्र॒मायु॑क-स्स्या॒दिति॑ जि॒ह्म-न्तस्या ऽऽघा॑रये-त्प्रा॒णमे॒वास्मा᳚ज्जि॒ह्म-न्न॑यति ता॒ज-क्प्रमी॑यते॒शिरो॒ वा ए॒त-द्य॒ज्ञस्य॒ यदा॑घा॒र आ॒त्मा ध्रु॒वा- [आ॒त्मा ध्रु॒वा, आ॒घा॒रमा॒घार्य॑] 67
-ऽऽघा॒रमा॒घार्य॑ ध्रु॒वाग्ं सम॑नक्त्या॒त्मन्ने॒व य॒ज्ञस्य॒ शिरः॒ प्रति॑ दधात्य॒ग्नि-र्दे॒वाना᳚-न्दू॒त आसी॒-द्दैव्यो-ऽसु॑राणा॒-न्तौ प्र॒जाप॑ति-म्प्र॒श्ञ-मै॑ता॒ग्ं॒ स प्र॒जाप॑ति र्ब्राह्म॒ण-म॑ब्रवी-दे॒तद्वि ब्रू॒हीत्या श्रा॑व॒येती॒द-न्दे॑वा-श्शृणु॒तेति॒ वाव तद॑ब्रवी-द॒ग्नि र्दे॒वो होतेति॒ य ए॒व दे॒वाना॒-न्तम॑वृणीत॒ ततो॑ दे॒वा [दे॒वाः, अभ॑व॒-न्परा-ऽसु॑रा॒] 68
अभ॑व॒-न्परा-ऽसु॑रा॒ यस्यै॒वं-विँ॒दुषः॑ प्रव॒र-म्प्र॑वृ॒णते॒ भव॑त्या॒त्मना॒ परा᳚-ऽस्य॒ भ्रातृ॑व्यो भवति॒ यद्ब्रा᳚ह्म॒णश्चा ब्रा᳚ह्मणश्च प्र॒श्ञ-मे॒याता᳚-म्ब्राह्म॒णायाधि॑ ब्रूया॒-द्य-द्ब्रा᳚ह्म॒णाया॒-ऽद्ध्याहा॒ ऽऽत्मने-ऽद्ध्या॑ह॒ यद्ब्रा᳚ह्म॒ण-म्प॒राहा॒-ऽऽत्मान॒-म्परा॑-ऽऽह॒ तस्मा᳚-द्ब्राह्म॒णो न प॒रोच्यः॑ ॥ 69 ॥
(वा - आ॑र॒ण्याग्श्चाव॑ रु॒न्धे-ऽथो॑ - प॒शुभिः॒ - सो᳚-ऽब्रवी-द्- दक्षिणा॒र्ध्यं॑ त्रय॑ -इव - ध्रु॒वा - दे॒वा - श्च॑त्वारि॒ग्ं॒शच्च॑ ) (अ. 11)
आयु॑ष्ट आयु॒र्दा अ॑ग्न॒ आ प्या॑यस्व॒ स-न्ते ऽव॑ ते॒ हेड॒ उदु॑त्त॒म-म्प्रणो॑ दे॒व्या नो॑ दि॒वो ऽग्ना॑ विष्णू॒ अग्ना॑विष्णू इ॒म-म्मे॑ वरुण॒-तत्त्वा॑ या॒ म्यु दु॒त्य-ञ्चि॒त्रम् ॥ अ॒पा-न्नपा॒दा ह्यस्था॑-दु॒पस्थ॑-ञ्जि॒ह्माना॑-मू॒र्ध्वो वि॒द्युतं॒-वँसा॑नः । तस्य॒ ज्येष्ठ॑-म्महि॒मानं॒-वँह॑न्ती॒र्॒ हिर॑ण्यवर्णाः॒ परि॑ यन्ति य॒ह्वीः ॥ स- [सम्, अ॒न्या यन्त्युप॑] 70
-म॒न्या यन्त्युप॑ यन्त्य॒न्या-स्स॑मा॒नमू॒र्व-न्न॒द्यः॑ पृणन्ति । तमू॒ शुचि॒ग्ं॒ शुच॑यो दीदि॒वाग्ं स॑म॒पा-न्नपा॑त॒-म्परि॑तस्थु॒रापः॑ । तमस्मे॑रा युव॒तयो॒ युवा॑न-म्मर्मृ॒ज्यमा॑नाः॒ परि॑ य॒न्त्यापः॑ ॥ स शु॒क्रेण॒ शिक्व॑ना रे॒वद॒ग्निर्दी॒दाया॑नि॒द्ध्मो घृ॒तनि॑र्णिग॒फ्सु ॥ इन्द्रा॒वरु॑णयोर॒हग्ंस॒म्राजो॒रव॒ आ वृ॑णे । ता नो॑ मृडात ई॒दृशे᳚ ॥ इन्द्रा॑वरुणा यु॒वम॑द्ध्व॒राय॑ नो [यु॒वम॑द्ध्व॒राय॑ नः, वि॒शे जना॑य॒] 71
वि॒शे जना॑य॒ महि॒ शर्म॑ यच्छतम् । दी॒र्घप्र॑यज्यु॒मति॒ यो व॑नु॒ष्यति॑ व॒य-ञ्ज॑येम॒ पृत॑नासु दू॒ढ्यः॑ ॥ आ नो॑मित्रावरुणा॒, प्रबा॒हवा᳚ ॥ त्व-न्नो॑ अग्ने॒ वरु॑णस्य वि॒द्वा-न्दे॒वस्य॒ हेडो-ऽव॑ यासि सीष्ठाः । यजि॑ष्ठो॒ वह्नि॑ तम॒-श्शोशु॑चानो॒ विश्वा॒ द्वेषाग्ं॑सि॒ प्रमु॑मुग्ध्य॒स्मत् ॥ स त्वन्नो॑ अग्ने-ऽव॒मो भ॑वो॒ती नेदि॑ष्ठो अ॒स्या उ॒षसो॒ व्यु॑ष्टौ । अव॑ यक्ष्व नो॒ वरु॑ण॒ग्ं॒ [नो॒ वरु॑णम्, ररा॑णो वी॒हि] 72
ररा॑णो वी॒हि मृ॑डी॒कग्ं सु॒हवो॑ न एधि ॥ प्रप्रा॒यम॒ग्निर्भ॑र॒तस्य॑ शृण्वे॒ वि य-थ्सूर्यो॒ न रोच॑ते बृ॒हद्भाः । अ॒भि यः पू॒रु-म्पृत॑नासु त॒स्थौ दी॒दाय॒ दैव्यो॒ अति॑थि-श्शि॒वो नः॑ ॥ प्र ते॑ यक्षि॒ प्र त॑ इयर्मि॒ मन्म॒ भुवो॒ यथा॒ वन्द्यो॑ नो॒ हवे॑षु । धन्व॑न्निव प्र॒पा अ॑सि॒ त्वम॑ग्न इय॒क्षवे॑ पू॒रवे᳚ प्रत्न राजन्न् ॥ 73 ॥
वि पाज॑सा॒ वि ज्योति॑षा ॥ स त्वम॑ग्ने॒ प्रती॑केन॒ प्रत्यो॑ष यातुधा॒न्यः॑ । उ॒रु॒क्षये॑षु॒ दीद्य॑त् ॥ तग्ं सु॒प्रती॑कग्ं सु॒दृश॒ग्ग्॒ स्वञ्च॒-मवि॑द्वाग्ंसो वि॒दुष्ट॑रग्ं सपेम । स य॑क्ष॒-द्विश्वा॑ व॒युना॑नि वि॒द्वा-न्प्र ह॒व्य-म॒ग्नि-र॒मृते॑षु वोचत् ॥ अ॒ग्ं॒हो॒मुचे॑ वि॒वेष॒ यन्मा॒ विन॑ इ॒न्द्रे-न्द्र॑ क्ष॒त्रमि॑न्द्रि॒याणि॑ शतक्र॒तो ऽनु॑ ते दायि ॥ 74 ॥
(य॒ह्वी-स्स - म॑ध्व॒राय॑ नो॒ - वरु॑णग्ं - राज॒ग्ग्॒ -तु॑श्चत्वारिग्ंशच्च) (अ. 12)
(वि॒श्वरू॑प॒ - स्त्वष्टे - न्द्रं॑-वृँ॒त्रं - ब्र॑ह्मवा॒दिन॒-स्स त्वै - ना-ऽसो॑मयाज्ये॒ - ष वै दे॑वर॒थो - दे॒वा वै नर्चि ना - य॒ज्ञो - ऽग्ने॑ म॒हान् - त्रीन् - निवी॑त॒ - मायु॑ष्टे॒ - द्वाद॑श)
(वि॒श्वरू॑पो॒ - नैनग्ं॑ शीतरू॒रा - व॒द्य वसु॑ - पूर्वे॒द्यु - र्वाजा॒ इत्य - ग्ने॑ म॒हान् - निवी॑त - म॒न्या यन्ति॒ - चतुः॑ सप्ततिः )
(वि॒श्वरूपो॒, ऽनु॑ ते दायि)
॥ हरिः॑ ओम् ॥
॥ कृष्ण यजुर्वेदीय तैत्तिरीय संहिताया-न्द्वितीयकाण्डे पञ्चमः प्रश्न-स्समाप्तः ॥
Roman (IAST) Transliteration
kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya saṃhitāyā-ndvitīyakāṇḍe pañcamaḥ praśnaḥ - iṣṭividhānaṃ
o-nnamaḥ paramātmane, śrī mahāgaṇapataye namaḥ,
śrī gurubhyo namaḥ | ha॒riḥ॒ om ||
vi॒śvarṷ̄po॒ vai tvā॒ṣṭraḥ pu॒rohi̭to de॒vānā̭māsī-thsva॒srīyo-'sṷrāṇā॒-ntasya॒ trīṇi̭ śī॒r॒ṣāṇyā̭san-thsoma॒pānagṃ̭ surā॒pāna̭-ma॒nnāda̭na॒gṃ॒ sa pra॒tyakṣa̭-nde॒vebhyo̭ bhā॒gama̭vada-tpa॒rokṣa॒masṷrebhya॒-ssarva̭smai॒ vai pra॒tyakṣa̭-mbhā॒gaṃ-va~̭danti॒ yasmā̭ e॒va pa॒rokṣaṃ॒-va~da̭nti॒ tasya̭ bhā॒ga ṷdi॒tastasmā॒dindro̭ 'bibhedī॒dṛṃ-vai~ rā॒ṣṭraṃ-vi~ pa॒ryāva̭rtaya॒tīti॒ tasya॒ vajra̭mā॒dāya̭ śī॒r॒ṣāṇya̭cchina॒dya-thso̭ma॒pāna॒- [-thso̭ma॒pāna᳚m, āsī॒thsa] 1
-māsī॒thsa ka॒piñja̭lo 'bhava॒-dya-thsṷrā॒pāna॒gṃ॒ sa ka̭la॒viṅko॒ yada॒nnāda̭na॒gṃ॒ sa ti̭tti॒ristasyā᳚ñja॒linā᳚ brahmaha॒tyāmupā̭gṛhṇā॒-ttāgṃ saṃ̭va~thsa॒rama̭bibha॒sta-mbhū॒tānya॒bhya̭krośa॒-nbrahma̭ha॒nniti॒ sa pṛ̭thi॒vīmupā̭sīdada॒syai bra̭hmaha॒tyāyai॒ tṛtī̭ya॒-mprati̭ gṛhā॒ṇeti॒ sā-'bra̭vī॒dvaraṃ̭-vṛ~ṇai khā॒tā-tpa̭rābhavi॒ṣyantī̭ manye॒ tato॒ mā parā̭ bhūva॒miti̭pu॒rā tḙ [bhūva॒miti̭pu॒rā te᳚, saṃva~thsa॒rādapi̭] 2
saṃva~thsa॒rādapi̭ rohā॒ditya̭bravī॒-ttasmā᳚-tpu॒rā saṃ̭va~thsa॒rā-tpṛ̭thi॒vyai khā॒tamapi̭ rohati॒ vārḙvṛta॒gg॒ hya̭syai॒ tṛtī̭ya-mbrahmaha॒tyāyai॒ pratya̭gṛhṇā॒-tta-thsvakṛ̭ta॒miri̭ṇamabhava॒-ttasmā॒dāhi̭tāgni-śśra॒ddhādḙva॒-ssvakṛ̭ta॒ iri̭ṇe॒ nāva̭ sye-dbrahmaha॒tyāyai॒ hyḙṣa varṇa॒-ssa vana॒spatī॒nupā̭sīdada॒syai bra̭hmaha॒tyāyai॒ tṛtī̭ya॒-mprati̭ gṛhṇī॒teti॒ te᳚-'bruva॒n varaṃ̭-vṛ~ṇāmahai vṛ॒kṇā- [vṛ॒kṇāt, pa॒rā॒bha॒vi॒ṣyanto̭] 3
-tpa̭rābhavi॒ṣyanto̭ manyāmahe॒ tato॒ mā parā̭ bhū॒metyā॒vraśca̭nādvo॒ bhūyāgṃ̭sa॒ utti̭ṣṭhā॒nitya̭bravī॒-ttasmā̭dā॒vraśca̭nā-dvṛ॒kṣāṇā॒-mbhūyāgṃ̭sa॒ utti̭ṣṭhanti॒ vārḙvṛta॒gg॒ hyḙṣā॒-ntṛtī̭ya-mbrahmaha॒tyāyai॒ pratya̭gṛṇha॒nthsa ni̭ryā॒so̭ 'bhava॒-ttasmā᳚nniryā॒sasya॒ nā-''śya̭-mbrahmaha॒tyāyai॒ hyḙṣa varṇo-'tho॒ khalu॒ ya e॒va lohi̭to॒ yo vā॒-''vraśca̭nānni॒ryeṣa̭ti॒ tasya॒ nā-''śya̭- [nā-''śya᳚m, kāma̭ma॒nyasya॒] 4
-ṅkāma̭ma॒nyasya॒ sastrī̭ṣagṃsā॒da-mupā̭sīdada॒syai bra̭hmaha॒tyāyai॒ tṛtī̭ya॒-mprati̭ gṛhṇī॒teti॒ tā a̭bruva॒n varaṃ̭-vṛ~ṇāmahā॒ ṛtvi̭yā-tpra॒jāṃ-vi~̭ndāmahai॒ kāma॒mā vija̭nito॒-ssa-mbha̭vā॒meti॒ tasmā॒dṛtvi̭yā॒-thstriyaḥ̭ pra॒jāṃ ~vi̭ndante॒ kāma॒mā vija̭nito॒-ssambha̭vanti॒ vārḙvṛta॒gg॒ hyā̭sā॒-ntṛtī̭ya-mbrahmaha॒tyāyai॒ pratya̭gṛhṇa॒n-thsā mala̭vadvāsā abhava॒-ttasmā॒-nmala̭va-dvāsasā॒ na saṃva~̭deta॒- [saṃva~̭deta, na sa॒hā-''sī̭ta॒] 5
-na sa॒hā-''sī̭ta॒ nāsyā॒ anna̭madyā-dbrahmaha॒tyāyai॒ hyḙṣā varṇa̭-mprati॒mucyā ''ste-'tho॒ khalvā̭hura॒bhyañja̭naṃ॒-vā~va stri॒yā anna̭ma॒bhyañja̭name॒va na pra̭ti॒gṛhya॒-ṅkāma̭ma॒nyaditi॒ yā-mmala̭va-dvāsasagṃ sa॒bhaṃva~̭nti॒ yastato॒ jāya̭te॒ so̭-'bhiśa॒sto yāmara̭ṇye॒ tasyai᳚ ste॒no yā-mparā̭cī॒-ntasyai᳚ hrītamu॒khya̭paga॒lbho yā snāti॒ tasyā̭ a॒phsu mārṷko॒ yā- [mārṷko॒ yā, a॒bhya॒ṅkte] 6
-'bhya॒ṅkte tasyai̭ du॒ścarmā॒ yā pra̭li॒khate॒ tasyai̭ khala॒tira̭pamā॒rī yā-''ṅkte tasyai̭ kā॒ṇo yā da॒to dhāva̭te॒ tasyai᳚ śyā॒vada॒n॒. yā na॒khāni̭ nikṛ॒ntate॒ tasyai̭ kuna॒khī yā kṛ॒ṇatti॒ tasyai᳚ klī॒bo yā rajjugṃ̭ sṛ॒jati॒ tasyā̭ u॒-dbandhṷko॒ yā pa॒rṇena॒ piba̭ti॒ tasyā̭ u॒nmādṷko॒ yā kha॒rveṇa॒ piba̭ti॒ tasyai̭ kha॒rvasti॒sro rātrī᳚rvra॒ta-ñca̭redañja॒linā̭ vā॒ pibe॒dakha̭rveṇa vā॒ pātrḙṇa pra॒jāyai̭ gopī॒thāya̭ || 7 ||
(ya-thso̭ma॒pānaṃ̭ - te - vṛ॒kṇāt- tasya॒ nā-''śyaṃ̭ - ~vadeta॒ -mārṷko॒ yā -'kha̭rveṇa vā॒ - trīṇi̭ ca) (a. 1)
tvaṣṭā̭ ha॒tapṷtro॒ vīndra॒gṃ॒ soma॒mā-'ha̭ra॒-ttasmi॒nnindra̭ upaha॒vamai᳚cchata॒ ta-nnopā᳚hvayata pu॒tra-mmḙ-'vadhī॒riti॒ sa ya̭jñaveśa॒sa-ṅkṛ॒tvā prā॒sahā॒ soma̭mapiba॒-ttasya॒ yada॒tyaśi̭ṣyata॒ ta-ttvaṣṭā̭-''hava॒nīya॒mupa॒ prāva̭rtaya॒-thsvāhendra̭śatru-rvardha॒sveti॒ yadava̭rtaya॒-tta-dvṛ॒trasya̭ vṛtra॒tvaṃ-ya~dabra̭vī॒-thsvāhendra̭śatru-rvardha॒sveti॒ tasmā̭da॒sye- [tasmā̭dasya, indra॒-śśatrṷrabhava॒thsa] 8
-ndra॒-śśatrṷrabhava॒thsa sa॒bhaṃva~̭nna॒gnīṣomā̭va॒bhi sama̭bhava॒-thsa i̭ṣumā॒trami̭ṣumātraṃ॒-vi~ṣva̭ṅṅavardhata॒ sa i॒māṃ-lo~॒kāna̭vṛṇo॒dyadi॒māṃ-lo~॒kānavṛ̭ṇo॒-tta-dvṛ॒trasya̭ vṛtra॒tva-ntasmā॒dindro̭-'bibhe॒-thsa pra॒jāpa̭ti॒mupā̭dhāva॒-cchatrṷrme-' ja॒nīti॒ tasmai॒ vajragṃ̭ si॒ktvā prāya̭cchade॒tena̭ ja॒hīti॒ tenā॒bhyā̭yata॒ tāva̭brūtāma॒gnīṣomau॒ mā [ ] 9
prahā̭rā॒vama॒nta-ssva॒ iti॒ mama॒ vai yu॒vaggstha॒ itya̭bravī॒-nmāma॒bhyeta॒miti॒ tau bhā̭ga॒dheya̭maicchetā॒-ntābhyā̭-me॒tama̭gnīṣo॒mīya॒-mekā̭daśakapāla-mpū॒rṇamā̭se॒ prāya̭ccha॒-ttāva̭brūtāma॒bhi sanda̭ṣṭau॒ vai svo॒ na śa̭knuva॒ aitu॒miti॒ sa indra̭ ā॒tmanaḥ̭ śītarū॒rāva̭janaya॒-ttacchī̭tarū॒rayo॒rjanma॒ ya e॒vagṃ śī̭tarū॒rayo॒rjanma॒ veda॒ [veda̭, nainagṃ̭] 10
nainagṃ̭ śītarū॒rau ha̭ta॒stābhyā̭menama॒bhya̭naya॒-ttasmā᳚-jjañja॒bhyamā̭nāda॒gnīṣomau॒ nira̭krāmatā-mprāṇāpā॒nau vā ḙna॒-ntada̭jahitā-mprā॒ṇo vai dakṣo̭-'pā॒naḥ kratu॒stasmā᳚-jjañja॒bhyamā̭no brūyā॒nmayi̭ dakṣakra॒tū iti̭ prāṇāpā॒nāve॒vā-''tma-ndha̭tte॒ sarva॒māyṷreti॒ sa de॒vatā̭ vṛ॒trānni॒r॒hūya॒ vārtra̭ghnagṃ ha॒viḥ pū॒rṇamā̭se॒ nira̭vapa॒-dghnanti॒ vā ḙna-mpū॒rṇamā̭sa॒ ā- [ā, a॒mā॒vā॒syā̭yāṃ-] 11
-'mā̭vā॒syā̭yā-mpyāyayanti॒ tasmā॒-dvārtra̭ghnī pū॒rṇamā॒se 'nū᳚cyete॒ vṛdha̭nvatī amāvā॒syā̭yā॒-nta-thsa॒gg॒sthāpya॒ vārtra̭ghnagṃ ha॒virvajra̭mā॒dāya॒ puna̭ra॒bhyā̭yata॒ te a̭brūtā॒-ndyāvā̭pṛthi॒vī mā pra hā̭rā॒vayo॒rvai śri॒ta iti॒ te a̭brūtāṃ॒-va~raṃ̭-vṛ~ṇāvahai॒ nakṣa̭travihitā॒-'hamasā॒nītya॒sāva̭bravī- cci॒travi̭hitā॒- 'hamitī॒ya-ntasmā॒nnakṣa̭travihitā॒-'sau ci॒travi̭hite॒-'yaṃ-ya~ e॒va-ndyāvā̭pṛthi॒vyo- [-dyāvā̭pṛthi॒vyoḥ, varaṃ॒-ve~dainaṃ॒-va~ro̭] 12
-rvaraṃ॒-ve~dainaṃ॒-va~ro̭ gacchati॒ sa ā॒bhyāme॒va prasṷ̄ta॒ indro̭ vṛ॒trama̭ha॒-nte de॒vā vṛ॒tragṃ ha॒tvā-'gnīṣomā̭vabruvan. ha॒vya-nno̭ vahata॒miti॒ tāva̭brūtā॒mapa̭tejasau॒ vai tyau vṛ॒tre vai tyayo॒steja॒ iti॒ te᳚-'bruva॒n ka i॒damacchai॒tīti॒ gauritya̭bruva॒-ngaurvāva sarva̭sya mi॒tramiti॒ sā-'bra̭vī॒- [sā-'bra̭vīt, varaṃ̭-vṛ~ṇai॒ mayye॒va] 13
-dvaraṃ̭-vṛ~ṇai॒ mayye॒va sa॒to-'bhayḙna bhunajāddhvā॒ iti॒ ta-dgaurā-'ha̭ra॒-ttasmā॒-dgavi̭ sa॒tobhayḙna bhuñjata e॒tadvā a॒gnestejo॒ ya-dghṛ॒tame॒ta-thsoma̭sya॒ ya-tpayo॒ ya e॒vama॒gnīṣoma̭yo॒ stejo॒ veda̭ teja॒svyḙva bha̭vati brahmavā॒dino̭ vadanti kindeva॒tya̭-mpaurṇamā॒samiti̭ prājāpa॒tyamiti̭ brūyā॒-ttenendra̭-ñjye॒ṣṭha-mpu॒tra-nni॒ravā̭sāyaya॒diti॒ tasmā᳚- -jjye॒ṣṭha-mpu॒tra-ndhanḙna ni॒rava̭sāyayanti || 14 ||
(a॒sya॒ - mā - vedā - '' - dyāvā̭pṛthi॒vyo - ra̭bravī॒ - diti॒ tasmā᳚ - cca॒tvāri̭ ca) (a. 2)
indraṃ̭-vṛ~॒tra-ñja̭ghni॒vāgṃsa॒-mmṛdho॒-'bhi prāvḙpanta॒ sa e॒taṃ-vai~̭mṛ॒dha-mpū॒èṇamā̭se-'nunirvā॒pya̭mapaśya॒-tta-nnira̭vapa॒-ttena॒ vai sa mṛdho-'pā̭hata॒ yadvai̭mṛ॒dhaḥ pū॒rṇamā̭se-'nunirvā॒pyo̭ bhava̭ti॒ mṛdha̭ e॒va tena॒ yaja̭mā॒no 'pa̭ hata॒ indro̭ vṛ॒tragṃ ha॒tvā de॒vatā̭bhiścendri॒yeṇa̭ ca॒ vyā᳚rdhyata॒ sa e॒tamā᳚gne॒ya-ma॒ṣṭāka̭pāla-mamāvā॒syā̭yāmapaśyadai॒ndra-ndadhi॒ [-dadhi̭, ta-nnira̭vapa॒-ttena॒] 15
ta-nnira̭vapa॒-ttena॒ vai sa de॒vatā᳚ścendri॒ya-ñcāvā̭rundha॒yadā᳚gne॒yo᳚ 'ṣṭāka̭pālo 'māvā॒syā̭yā॒-mbhava̭tyai॒ndra-ndadhi̭ de॒vatā᳚ścai॒va tene᳚ndri॒ya-ñca॒ yaja̭mā॒no-'va̭ rundha॒ indra̭sya vṛ॒tra-ñja॒ghnuṣa̭ indri॒yaṃ-vī~॒rya̭-mpṛthi॒vīmanu॒ vyā᳚rccha॒-ttadoṣa̭dhayo vī॒rudho̭-'bhava॒nthsa pra॒jāpa̭ti॒mupā̭dhāva-dvṛ॒tra-mmḙ ja॒ghnuṣa̭ indri॒yaṃ-vī~॒rya̭- [vī॒rya᳚m, pṛ॒thi॒vīmanu॒] 16
-mpṛthi॒vīmanu॒ vyā̭ra॒-ttadoṣa̭dhayo vī॒rudho̭-'bhūva॒nniti॒ sa pra॒jāpa̭tiḥ pa॒śūna̭bravīde॒tada̭smai॒ sa-nna̭ya॒teti॒ ta-tpa॒śava॒ oṣa̭dhī॒bhyo 'dhyā॒tman-thsama̭naya॒-nta-tpratya̭duha॒n॒. ya-thsa॒mana̭ya॒-nta-thsā᳚-nnā॒yyasya̭ sānnāyya॒tvaṃ-ya~-tpra॒tyadṷha॒-nta-tpra̭ti॒dhuṣaḥ̭ pratidhu॒ktvagṃ sama̭naiṣuḥ॒ pratya̭dhukṣa॒-nna tu mayi̭ śrayata॒ itya̭bravīde॒tada̭smai [ ] 17
śṛ॒ta-ṅkṷru॒tetya̭bravī॒-ttada̭smai śṛ॒ta-ma̭kurvannindri॒yaṃ-vā~vāsmi̭n vī॒rya̭-ntada̭śraya॒-ntacchṛ॒tasya̭ śṛta॒tvagṃ sama̭naiṣuḥ॒ pratya̭dhukṣañchṛ॒tama̭kra॒-nna tu mā̭ dhino॒tītya̭bravīde॒tada̭smai॒ dadhi̭ kuru॒tetya̭bravī॒-ttada̭smai॒ daddhya̭kurva॒-ntadḙnamadhino॒-ttadda॒ddhno da̭dhi॒tva-mbra̭hmavā॒dino̭ vadanti da॒ddhnaḥ pūrva̭syāva॒deya॒- [pūrva̭syāva॒deya᳚m, dadhi॒ hi] 18
-ndadhi॒ hi pūrva̭-ṅkri॒yata॒ ityanā̭dṛtya॒ tacchṛ॒tasyai॒va pūrva॒syāva̭ dyedindri॒yame॒vāsmi̭n vī॒ryagg̭ śri॒tvā da॒ddhno pari̭ṣṭāddhinoti yathāpū॒rvamupai̭ti॒ ya-tpū॒tīkai᳚rvā parṇava॒lkairvā̭ ''ta॒ñcyā-thsau॒mya-ntadya-tkva̭lai rākṣa॒sa-ntadya-tta̭ṇḍu॒lairvai᳚śvade॒va-ntadyadā॒tañca̭nena mānu॒ṣa-nta-dya-dda॒ddhnā ta-thsendra̭-nda॒ddhnā ''ta̭nakti [ta̭nakti, se॒ndra॒tvāyā᳚-] 19
sendra॒tvāyā᳚-'gnihotroccheṣa॒ṇama॒bhyā-ta̭nakti ya॒jñasya॒ santa̭tyā॒ indro̭ vṛ॒tragṃ ha॒tvā parā᳚-mparā॒vata̭-magaccha॒-dapā̭rādha॒miti॒ manya̭māna॒sta-nde॒vatāḥ॒ praiṣa̭maiccha॒n-thso᳚-'bravī-tpra॒jāpa̭ti॒ryaḥ pra̭tha॒mo̭-'nuvi॒ndati॒ tasya̭ pratha॒ma-mbhā̭ga॒dheya॒miti॒ ta-mpi॒taro-'nva̭vinda॒-ntasmā᳚-tpi॒tṛbhyaḥ̭ pūrve॒dyuḥ kri̭yate॒ so̭-'māvā॒syā᳚-mpratyā-'ga̭ccha॒-tta-nde॒vā a॒bhi sama̭gacchantā॒mā vai no॒- [vai naḥ̭, a॒dya vasṷ] 20
-'dya vasṷ vasa॒tītīndro॒ hi de॒vānāṃ॒-va~su॒ tada̭māvā॒syā̭yā amāvāsya॒tva-mbra̭hmavā॒dino̭ vadanti kindeva॒tyagṃ̭ sānnā॒yyamiti̭ vaiśvade॒vamiti̭ brūyā॒-dviśve॒ hi tadde॒vā bhā̭ga॒dheya̭ma॒bhi sa॒maga̭ccha॒ntetyatho॒ khalvai॒ndramitye॒va brṷ̄yā॒dindraṃ॒-vā~va te ta-dbhi̭ṣa॒jyanto॒-'bhi sama̭gaccha॒nteti̭ || 21 ||
(dadhi̭ - me ja॒ghnuṣa̭ indri॒yaṃ-vī~॒rya̭ - mitya̭bravīde॒tada̭smā - ava॒deyaṃ̭ - tanakti - no॒ - dvica̭tvārigṃśacca) (a. 3)
bra॒hma॒vā॒dino̭ vadanti॒ sa tvai da̭̭rśapūrṇamā॒sau ya̭jeta॒ ya ḙnau॒ sendrau॒ yaje॒teti̭ vaimṛ॒dhaḥ pū॒rṇamā̭se 'nunirvā॒pyo̭ bhavati॒ tena̭ pū॒rṇamā̭sa॒-ssendra̭ ai॒ndra-ndaddhya̭māvā॒syā̭yā॒-ntenā̭māvā॒syā̭ sendrā॒ ya e॒vaṃ-vi~॒dvā-nda̭rśapūrṇamā॒sau yaja̭te॒ sendrā̭ve॒vainaṷ yajate॒ śva-śśvo᳚-'smā ījā॒nāya॒ vasī̭yo bhavati de॒vā vai ya-dya॒jñe 'kṷrvata॒tadasṷrā akurvata॒ te de॒vā e॒tā- [de॒vā e॒tām, iṣṭi̭-mapaśyan-] 22
-miṣṭi̭-mapaśya-nnāgnāvaiṣṇa॒va-mekā̭daśakapāla॒gṃ॒ sara̭svatyai ca॒rugṃ sara̭svate ca॒ru-ntā-mpau᳚rṇamā॒sagṃ sa॒gg॒sthāpyānu॒ nira̭vapa॒-ntato̭ de॒vā abha̭va॒-nparā-'sṷrā॒ yo bhrātṛ̭vyavā॒nthsyā-thsa pau᳚rṇamā॒sagṃ sa॒gg॒sthāpyai॒tāmiṣṭi॒manu॒ nirva̭pe-tpaurṇamā॒senai॒va vajra॒-mbhrātṛ̭vyāya pra॒hṛtyā᳚-''gnāvaiṣṇa॒vena̭ de॒vatā᳚śca ya॒jña-ñca॒ bhrātṛ̭vyasya vṛṅkte mithu॒nā-npa॒śūn-thsā̭rasva॒tābhyāṃ॒-yā~va̭de॒vāsyāsti॒ ta- [yāva̭de॒vāsyāsti॒ tat, sarvaṃ̭-vṛ~ṅkte] 23
-thsarvaṃ̭-vṛ~ṅkte paurṇamā॒sīme॒va ya̭jeta॒ bhrātṛ̭vyavā॒nnāmā̭vā॒syāgṃ̭ ha॒tvā bhrātṛ̭vya॒-nnā-''pyā̭yayati sākamprasthā॒yīyḙna yajeta pa॒śukā̭mo॒yasmai॒ vā alpḙnā॒-''hara̭nti॒ nā-''tmanā॒ tṛpya̭ti॒ nānyasmai̭ dadāti॒ yasmai̭ maha॒tā tṛpya̭tyā॒tmanā॒ dadā᳚tya॒nyasmai̭ maha॒tā pū॒rṇagṃ ho̭ta॒vya̭-ntṛ॒pta e॒vaina॒mindraḥ̭ pra॒jayā̭ pa॒śubhi̭starpayati dārupā॒treṇa̭ juhoti॒ na hi mṛ॒nmaya॒māhṷtimāna॒śa audṷmbara- [audṷmbaram, bha॒va॒tyūrgvā] 24
-mbhava॒tyūrgvā ṷdu॒mbara॒ ūr-kpa॒śava̭ ū॒rjaivāsmā॒ ūrja̭-mpa॒śūnava̭ rundhe॒ nāga̭taśrīrmahe॒ndraṃ-ya~̭jeta॒ trayo॒ vai ga॒taśri̭ya-śśuśru॒vā-ngrā̭ma॒ṇī rā̭ja॒nya̭steṣā᳚-mmahe॒ndro de॒vatā॒ yo vai svā-nde॒vatā̭mati॒ yaja̭te॒ prasvāyai̭ de॒vatā̭yaicyavate॒ na parā॒-mprāpno̭ti॒ pāpī̭yā-nbhavati saṃva~thsa॒ra-mindraṃ̭-ya~jeta saṃva~thsa॒ragṃ hi vra॒ta-nnā-'ti॒ svai- [vra॒ta-nnā-'ti॒ svā, e॒vaina̭-nde॒vate॒jyamā̭nā॒] 25
-vaina̭-nde॒vate॒jyamā̭nā॒ bhūtyā̭ indhe॒ vasī̭yā-nbhavati saṃva~thsa॒rasya̭ pa॒rastā̭da॒gnaye᳚ vra॒tapa̭taye puro॒ḍāśa̭ma॒ṣṭāka̭pāla॒-nnirva̭pe-thsaṃva~thsa॒rame॒vainaṃ̭-vṛ~॒tra-ñja̭ghni॒vāgṃ sa̭ma॒gni-rvra॒tapa̭ti-rvra॒tamā la̭mbhayati॒ tato-'dhi॒ kāmaṃ̭-ya~jeta || 26 ||
(e॒tāṃ - ta - daudṷmbara॒gg॒ - svā - tri॒gṃ॒śacca̭ ) (a. 4)
nāso̭mayājī॒ sa-nna̭ye॒danā̭gataṃ॒-vā~ e॒tasya॒ payo॒ yo-'so̭mayājī॒ yadaso̭mayājī sa॒-nnaye᳚-tparimo॒ṣa e॒va so-'nṛ̭ta-ṅkaro॒tyatho॒ parai॒va si̭cyate somayā॒jyḙva sa-nna̭ye॒-tpayo॒ vai somaḥ॒ payaḥ̭ sānnā॒yya-mpaya̭sai॒va paya̭ ā॒tma-ndha̭tte॒ vi vā e॒ta-mpra॒jayā̭ pa॒śubhi̭rardhayati va॒rdhaya̭tyasya॒ bhrātṛ̭vyaṃ॒-ya~sya̭ ha॒virnirṷpta-mpu॒rastā᳚cca॒ndramā̭ [pu॒rastā᳚cca॒ndramāḥ᳚, a॒bhyṷdeti̭] 27
a॒bhyṷdeti̭ tre॒dhā ta̭ṇḍu॒lān. vi bha̭je॒dye ma̭ddhya॒mā-ssyustāna॒gnayḙ dā॒tre pṷro॒ḍāśa̭ma॒ṣṭāka̭pāla-ṅkuryā॒dye sthavi̭ṣṭhā॒stānindrā̭ya pradā॒tre da॒dhaggśca॒ruṃ-ye~-'ṇi̭ṣṭhā॒stān. viṣṇa̭ve śipivi॒ṣṭāya̭ śṛ॒te ca॒ruma॒gnire॒vāsmai᳚ pra॒jā-mpra̭ja॒naya̭ti vṛ॒ddhāmindraḥ॒ praya̭cchati ya॒jño vai viṣṇuḥ̭ pa॒śava॒-śśipi̭rya॒jña e॒va pa॒śuṣu॒ prati̭tiṣṭhati॒ na dve [na dve, ya॒je॒ta॒ ya-tpūrva̭yā] 28
ya̭jeta॒ ya-tpūrva̭yā sampra॒ti yaje॒totta̭rayā cha॒mbaṭkṷryā॒dyadutta̭rayā sampra॒ti yajḙta॒ pūrva̭yā cha॒mbaṭkṷryā॒nneṣṭi॒rbhava̭ti॒ na ya॒jñastadanṷ hrītamu॒khya̭paga॒lbho jā̭yata॒ ekā̭me॒va ya̭jeta praga॒lbho᳚-'sya jāya॒te 'nā̭dṛtya॒ ta-ddve e॒va ya̭jeta yajña mu॒khame॒va pūrva̭yā॒-''labha̭te॒ yaja̭ta॒ utta̭rayā de॒vatā̭ e॒va pūrva̭yā 'varu॒ndha i̭ndri॒ya-mutta̭rayā devalo॒kame॒va [ ] 29
pūrva̭yā-'bhi॒jaya̭ti manuṣyalo॒kamutta̭rayā॒ bhūya̭so yajñakra॒tūnupai᳚tye॒ṣā vai su॒manā॒ nāmeṣṭi॒ryama॒dyejā॒na-mpa॒ścācca॒ndramā̭ a॒bhyṷdetya॒sminne॒vāsmai̭ lo॒ke-'rdhṷka-mbhavati dākṣāyaṇa ya॒jñena̭ suva॒rgakā̭mo yajeta pū॒rṇamā̭se॒ sa-nna̭ye-nmaitrāvaru॒ṇyā ''mikṣa̭yā 'māvā॒syā̭yāṃ-ya~jeta pū॒rṇamā̭se॒ vai de॒vānāgṃ̭ su॒tasteṣā̭me॒tama̭rdhamā॒sa-mprasṷta॒steṣā᳚-mmaitrāvaru॒ṇī va॒śā-'mā̭vā॒syā̭yā-manūba॒ndhyā̭ ya- [-manūba॒ndhyā̭ yat, pū॒rve॒dyu ryaja̭te॒] 30
-tpū᳚rve॒dyu ryaja̭te॒ vedi̭me॒va ta-tka̭roti॒ ya-dva॒thsā-na̭pāka॒roti̭ sadohavirdhā॒ne e॒va sa-mmi̭noti॒ yadyaja̭te de॒vaire॒va su॒tyāgṃ sa-mpā̭dayati॒ sa e॒tama̭rdhamā॒sagṃ sa̭dha॒māda̭-nde॒vai-ssoma̭-mpibati॒ ya-nmai᳚trāvaru॒ṇyā ''mikṣa̭yā 'māvā॒syā̭yāṃ॒-ya~ja̭te॒ yaivāsau de॒vānāṃ᳚-va~॒śā-'nṷ̄ba॒ndhyā̭ so e॒vaiṣaitasya̭ sā॒kṣādvā e॒ṣa de॒vāna॒bhyāro̭hati॒ ya ḙṣāṃ-ya~॒jña- [ya॒jñam, a॒bhyā॒roha̭ti॒] 31
-ma̭bhyā॒roha̭ti॒ yathā॒ khalu॒vai śreyā̭na॒bhyārṷ̄ḍhaḥ kā॒maya̭te॒ tathā̭ karoti॒ yadya̭va॒viddhya̭ti॒ pāpī̭yā-nbhavati॒ yadi॒ nāva॒viddhya̭ti sa॒dṛṃ-vyā~॒vṛtkā̭ma e॒tena̭ ya॒jñena̭ yajeta kṣu॒rapa̭vi॒rhyḙṣa ya॒jñastā॒ja-kpuṇyo̭ vā॒ bhava̭ti॒ pra vā̭ mīyate॒ tasyai॒tadvra॒ta-nnānṛ̭taṃ-va~de॒nna mā॒gṃ॒ sama̭śñīyā॒nna striya॒mupḙyā॒nnāsya॒ palpṷ̄lanena॒ vāsaḥ̭ palpūlayeyu -re॒taddhi de॒vā-ssarva॒-nna ku॒rvanti̭ || 32 ||
(ca॒ndramā॒ -dve -dḙvalo॒kame॒va - ya-dya॒jñaṃ- pa̭lpūlayeyuḥ॒ -ṣaṭ ca̭) (a. 5)
e॒ṣa vai dḙvara॒tho ya-dda̭rśapūrṇamā॒sau yo da̭rśapūrṇamā॒sāvi॒ṣṭvā somḙna॒ yaja̭te॒ ratha̭spaṣṭa e॒vāva॒sāne॒ varḙ de॒vānā॒mava̭ syatye॒tāni॒ vā aṅgā॒parūgṃ̭ṣi saṃva~thsa॒rasya॒ ya-dda̭rśapūrṇamā॒sau ya e॒vaṃ-vi~॒dvā-nda̭rśapūrṇamā॒sau yaja॒te-'ṅgā॒parūg̭ṣye॒va saṃ̭va~thsa॒rasya॒ prati̭ dadhātye॒ te vai saṃ̭va~thsa॒rasya॒ cakṣṷṣī॒ ya-dda̭rśapūrṇamā॒sau ya e॒vaṃ-vi~॒dvā-nda̭rśapūrṇamā॒sau yaja̭te॒ tābhyā̭me॒va sṷva॒rgaṃ-lo~॒kamanṷ paśya- [paśyati, e॒ṣā vai] 33
-tye॒ṣā vai de॒vānāṃ॒-vi~krā᳚nti॒ rya-dda̭rśapūrṇamā॒sau ya e॒vaṃ-vi~॒dvā-nda̭rśapūrṇamā॒sau yaja̭te de॒vānā̭me॒va vikrā᳚nti॒manu॒ vikra̭mata e॒ṣa vai dḙva॒yānaḥ॒ panthā॒ ya-dda̭rśapūrṇamā॒sau ya e॒vaṃ-vi~॒dvā-nda̭rśapūrṇamā॒sau yaja̭te॒ ya e॒va dḙva॒yānaḥ॒ panthā॒stagṃ sa॒māro̭hatye॒tau vai de॒vānā॒gṃ॒ harī॒ ya-dda̭rśapūrṇamā॒sau ya e॒vaṃ-vi~॒dvā-nda̭rśapūrṇamā॒sau yaja̭te॒ yāve॒va de॒vānā॒gṃ॒ harī॒ tābhyā̭- [harī॒ tābhyā᳚m, e॒vaibhyo̭ ha॒vyaṃ-] 34
-me॒vaibhyo̭ ha॒vyaṃ-va~̭hatye॒tadvai de॒vānā̭mā॒syaṃ̭-ya~-dda̭rśapūrṇamā॒sau ya e॒vaṃ-vi~॒dvā-nda̭rśapūrṇamā॒sau yaja̭te sā॒kṣāde॒va de॒vānā̭mā॒syḙ juhotye॒ṣa vai ha̭virdhā॒nī yo da̭rśapūrṇamāsayā॒jī sā॒yamprā̭taragniho॒tra-ñjṷhoti॒ yaja̭te darśapūrṇamā॒sā-vaha̭rahar-havirdhā॒nināgṃ̭ su॒to ya e॒vaṃ-vi~॒dvā-nda̭rśapūrṇamā॒sau yaja̭te havirdhā॒nya̭smīti॒ sarva̭me॒vāsya̭ barhi॒ṣya̭-nda॒tta-mbha̭vati de॒vāvā aha̭- [ahaḥ, ya॒jñiya॒-nnāvi̭nda॒-nte] 35
-rya॒jñiya॒-nnāvi̭nda॒-nte da̭rśapūrṇamā॒sāva̭puna॒-ntau vā e॒tau pū॒tau meddhyau॒ ya-dda̭rśapūrṇamā॒sau ya e॒vaṃ-vi~॒dvā-nda̭rśapūrṇamā॒sau yaja̭te pū॒tāve॒vainau॒ meddhyaṷ yajate॒ nāmā̭vā॒syā̭yā-ñca paurṇamā॒syā-ñca॒ striya॒-mupḙyā॒dya- dṷpe॒yānniri̭ndriya-ssyā॒-thsoma̭sya॒ vai rājño᳚-'rdhamā॒sasya॒ rātra̭yaḥ॒ patna̭ya āsa॒-ntāsā̭mamāvā॒syā᳚-ñca paurṇamā॒sī-ñca॒ nopai॒- [nopai᳚t, te ḙnama॒bhi] 36
-tte ḙnama॒bhi sama̭nahyetā॒-ntaṃ-ya~kṣma̭ ārccha॒-drājā̭naṃ॒-ya~kṣma̭ āra॒diti॒ ta-drā̭jaya॒kṣmasya॒ janma॒ ya-tpāpī̭yā॒nabha̭va॒-tta-tpā̭paya॒kṣmasya॒ yajjā॒yābhyā॒mavi̭nda॒-ttajjā॒yenya̭sya॒ ya e॒vame॒teṣāṃ॒-ya~kṣmā̭ṇā॒-ñjanma॒ veda॒ naina̭me॒te yakṣmā̭vindanti॒ sa e॒te e॒va na̭ma॒syannupā̭dhāva॒-tte a̭brūtāṃ॒-va~raṃ̭-vṛ~ṇāvahā ā॒va-nde॒vānā᳚-mbhāga॒dhe a̭sāvā॒- [a̭sāva, ā॒vadadhi̭ de॒vā] 37
-'vadadhi̭ de॒vā i̭jyāntā॒ iti॒ tasmā᳚-thsa॒dṛśī̭nā॒gṃ॒ rātrī̭ṇā-mamāvā॒syā̭yā-ñca paurṇamā॒syā-ñca̭ de॒vā i̭jyanta e॒te hi de॒vānā᳚-mbhāga॒dhe bhā̭ga॒dhā a̭smai manu॒ṣyā̭ bhavanti॒ ya e॒vaṃ-ve~da̭ bhū॒tāni॒ kṣudha̭maghnan-thsa॒dyo ma̭nu॒ṣyā̭ ardhamā॒se de॒vā mā॒si pi॒taraḥ̭ saṃva~thsa॒re vana॒spata̭ya॒-stasmā॒-daha̭raha-rmanu॒ṣyā̭ aśa̭namicchante 'rdhamā॒se de॒vā i̭jyante mā॒si pi॒tṛbhyaḥ̭ kriyate saṃva~thsa॒re vana॒spata̭yaḥ॒ phala̭-ṅgṛhṇanti॒ ya e॒vaṃ-ve~da॒ hanti॒ kṣudha॒-mbhrātṛ̭vyam || 38 ||
(pa॒śya॒ti॒ - tābhyā॒ -maha̭ - rai - dasāva॒ -phalagṃ̭ -sa॒pta ca̭) (a. 6)
de॒vā vai narci na yajṷṣyaśrayanta॒ te sāma̭nne॒vā-'śra̭yanta॒ hi-ṅka̭roti॒ sāmai॒vā-'ka॒r॒hi-ṅka̭roti॒ yatrai॒va de॒vā aśra̭yanta॒ tata̭ e॒vainā॒-nprayṷṅkte॒ hi-ṅka̭roti vā॒ca e॒vaiṣa yogo॒ hi-ṅka̭roti pra॒jā e॒va ta-dyaja̭māna-ssṛjate॒ triḥ pra̭tha॒māmanvā̭ha॒ trirṷtta॒māṃ-ya~॒jñasyai॒va tadba॒r॒sa- [tadba॒r॒sam, na॒hya॒tyapra̭sragṃsāya॒-] 39
-nna̭hya॒tyapra̭sragṃsāya॒ santa̭ta॒manvā̭ha prā॒ṇānā̭ma॒nnādya̭sya॒ santa̭tyā॒ atho॒ rakṣa̭sā॒mapa̭hatyai॒ rātha̭taṃrī-mpratha॒māmanvā̭ha॒ rātha̭taṃro॒ vā a॒yaṃ-lo~॒ka i॒mame॒va lo॒kama॒bhi ja̭yati॒ trirvi gṛ̭hṇāti॒ traya̭ i॒me lo॒kā i॒māne॒va lo॒kāna॒bhi ja̭yati॒ bārha̭tīmutta॒mā-manvā̭ha॒ bārha̭to॒ vā a॒sau lo॒ko̭-'mume॒va lo॒kama॒bhi ja̭yati॒ pra vo॒ [pra vaḥ̭, vājā॒] 40
vājā॒ ityani̭ruktā-mprājāpa॒tyāmanvā̭ha ya॒jño vai pra॒jāpa̭tirya॒jñame॒va pra॒jāpa̭ti॒mā ra̭bhate॒ pravo॒ vājā॒ ityanvā॒hānnaṃ॒-vai~ vājo-'nna̭me॒vāva̭ rundhe॒ pravo॒ vājā॒ ityanvā̭ha॒ tasmā᳚-tprā॒cīna॒gṃ॒ reto̭ dhīya॒te-'gna॒ ā yā̭hi vī॒taya॒ ityā̭ha॒ tasmā᳚-tpra॒tīcīḥ᳚ pra॒jā jā̭yante॒ pravo॒ vājā॒ [vājāḥ᳚, ityanvā̭ha॒] 41
ityanvā̭ha॒ māsā॒ vai vājā̭ ardhamā॒sā a॒bhidya̭vo de॒vā ha॒viṣma̭nto॒ gaurghṛ॒tācī̭ ya॒jño de॒vāñji̭gāti॒ yaja̭māna-ssumna॒yu-ri॒da-ma̭sī॒da-ma॒sītye॒va ya॒jñasya̭ pri॒ya-ndhāmāva̭ rundhe॒ ya-ṅkā॒mayḙta॒ sarva॒-māyṷ-riyā॒-diti॒ pra vo॒ vājā॒ iti॒ tasyā॒nūcyāgna॒ ā yā̭hi vī॒taya॒ iti॒ santa̭ta॒-mutta̭ra-mardha॒rcamā la̭bheta [ ] 42
prā॒ṇenai॒vā-'syā̭-'pā॒na-ndā̭dhāra॒ sarva॒māyṷreti॒ yo vā a̭ra॒tnigṃ sā̭midhe॒nīnāṃ॒-ve~dā̭ra॒tnāve॒va bhrātṛ̭vya-ṅkurute-'rdha॒rcau sa-nda̭dhātye॒ṣa vā a̭ra॒tni-ssā̭midhe॒nīnāṃ॒-ya~ e॒vaṃ-ve~dā̭ra॒tnāve॒va bhrātṛ̭vya-ṅkuruta॒ ṛṣer̭-ṛṣe॒rvā e॒tā nirmi̭tā॒ ya-thsā̭midhe॒nya̭stā yadasaṃ̭-yu~ktā॒-ssyuḥ pra॒jayā̭ pa॒śubhi॒ ryaja̭mānasya॒ vi ti̭ṣṭherannardha॒rcau sa-nda̭dhāti॒ saṃ ~yṷnaktye॒vainā॒stā a̭smai॒ saṃyu~̭ktā॒ ava̭ruddhā॒-ssarvā̭-mā॒śiṣa̭-nduhre || 43 ||
(ba॒rsaṃ - ~vo̭ - jāyante॒ pravo॒ vājā̭ - labheta - dadhāti॒ saṃ - daśa̭ ca) (a. 7)
aya̭jño॒ vā e॒ṣa yo̭-'sā॒mā-'gna॒ ā yā̭hi vī॒taya॒ ityā̭ha rathanta॒rasyai॒ṣa varṇa॒sta-ntvā̭ sa॒midbhi̭raṅgira॒ ityā̭ha vāmade॒vyasyai॒ṣa varṇo̭ bṛ॒hada̭gne su॒vīrya॒mityā̭ha bṛha॒ta e॒ṣa varṇo॒ yade॒ta-ntṛ॒cama॒nvāha̭ ya॒jñame॒va ta-thsāma̭nvanta-ṅkarotya॒gnira॒muṣmi̭n ~lo॒ka āsī̭dādi॒tyo᳚-'smi-ntāvi॒mau lo॒kāvaśā᳚ntā- [lo॒kāvaśā᳚ntau, ā॒stā॒-nte de॒vā] 44
-vāstā॒-nte de॒vā a̭bruva॒nnete॒mau vi paryṷ̄hā॒metyagna॒ ā yā̭hi vī॒taya॒ itya॒smin ~lo॒ke᳚-'gnima̭dadhu rbṛ॒hada̭gne su॒vīrya॒mitya॒muṣmi̭n ~lo॒ka ā̭di॒tya-ntato॒ vā i॒mau lo॒kāva̭śāmyatāṃ॒-ya~de॒vama॒nvāhā॒nayo᳚ rlo॒kayo॒-śśāntyai॒ śāmya̭to-'smā i॒mau lo॒kau ya e॒vaṃ-ve~da॒ pañca̭daśa sāmidhe॒nīranvā̭ha॒ pañca̭daśa॒ [pañca̭daśa, vā a̭rdhamā॒sasya॒] 45
vā a̭rdhamā॒sasya॒ rātra̭yo-'rdhamāsa॒śa-ssaṃ̭va~thsa॒ra ā᳚pyate॒ tāsā॒-ntrīṇi̭ ca śa॒tāni̭ ṣa॒ṣṭiścā॒kṣarā̭ṇi॒ tāva̭tī-ssaṃva~thsa॒rasya॒ rātra̭yo-'kṣara॒śa e॒va saṃ̭va~thsa॒ramā᳚pnoti nṛ॒medha̭śca॒ parṷcchepaśca brahma॒vādya̭mavadetāma॒smi-ndārā̭vā॒rdre᳚-'gni-ñja̭nayāva yata॒ro nau॒ brahmī̭yā॒niti̭ nṛ॒medho॒-'bhya̭vada॒-thsa dhū॒mama̭janaya॒-tparṷcchepo॒ 'bhya̭vada॒-thso᳚-'gnima̭janaya॒dṛṣa॒ itya̭bravī॒- [itya̭bravīt, yathsa॒māva̭dvi॒dva] 46
-dyathsa॒māva̭dvi॒dva ka॒thā tvama॒gnimajī̭jano॒ nāhamiti̭ sāmidhe॒nīnā̭me॒vāhaṃ-va~rṇaṃ̭-ve~॒detya̭bravī॒dya-dghṛ॒tava̭-tpa॒dama̭nū॒cyate॒ sa ā̭sāṃ॒-va~rṇa॒sta-ntvā̭ sa॒midbhi̭raṅgira॒ ityā̭ha sāmidhe॒nīṣve॒va tajjyoti̭ rjanayati॒ striya॒stena॒ yadṛca॒-sstriya॒stena॒ ya-dgā̭ya॒triya॒-sstriya॒stena॒ ya-thsā̭midhe॒nyo̭ vṛṣa̭ṇvatī॒-manvā̭ha॒ [vṛṣa̭ṇvatī॒-manvā̭ha, tena॒ puggsva̭tī॒stena॒] 47
tena॒ puggsva̭tī॒stena॒ sendrā॒stena̭ mithu॒nā a॒gnirde॒vānā᳚-ndū॒ta āsī̭du॒śanā̭ kā॒vyo-'sṷrāṇā॒-ntau pra॒jāpa̭ti-mpra॒śñamai̭tā॒gṃ॒ sa pra॒jāpa̭tira॒gni-ndū॒taṃ-vṛ~̭ṇīmaha॒ itya॒bhi pa॒ryāva̭rtata॒ tato̭ de॒vā abha̭va॒-nparā-'sṷrā॒ yasyai॒vaṃ-vi~॒duṣo॒-'gni-ndū॒taṃ-vṛ~̭ṇīmaha॒ itya॒nvāha॒ bhava̭tyā॒tmanā॒ parā᳚-'sya॒ bhrātṛ̭vyo bhavatyaddhva॒rava̭tī॒manvā̭ha॒ bhrātṛ̭vyame॒vaitayā᳚ [bhrātṛ̭vyame॒vaitayā᳚, dhva॒ra॒ti॒ śo॒ciṣkḙśa॒stamī̭maha॒] 48
dhvarati śo॒ciṣkḙśa॒stamī̭maha॒ ityā̭ha pa॒vitra̭me॒vaita-dyaja̭māname॒vaitayā̭ pavayati॒ sami̭ddho agna āhu॒tetyā̭ha pari॒dhime॒vaita-mpari̭ dadhā॒tyaska̭ndāya॒ yadata̭ ū॒rdhvama̭bhyāda॒ddhyādyathā̭ bahiḥ pari॒dhi skanda̭ti tā॒dṛge॒va ta-ttrayo॒ vā a॒gnayo̭ havya॒vāha̭no de॒vānā᳚-ṅkavya॒vāha̭naḥ pitṛ॒ṇāgṃ sa॒hara̭kṣā॒ asṷrāṇā॒-nta e॒tarhyā śagṃ̭sante॒ māṃ-va~̭riṣyate॒ mā- [mām, iti̭] 49
-miti̭ vṛṇī॒ddhvagṃ ha̭vya॒vāha̭na॒mityā̭ha॒ ya e॒va de॒vānā॒-ntaṃ-vṛ~̭ṇīta ārṣe॒yaṃ-vṛ~̭ṇīte॒ bandho̭re॒va naityatho॒ santa̭tyai pa॒rastā̭da॒rvāco̭ vṛṇīte॒ tasmā᳚-tpa॒rastā̭da॒rvāñco̭ manu॒ṣyā᳚-npi॒taro-'nu॒ pra pi̭pate || 50 ||
(aśā᳚ntā - vāha॒ pañca̭daśā - bravī॒ - danvā̭hai॒ - tayā̭ - variṣyate॒ mā - mekā॒nnatri॒gṃ॒śacca̭) (a. 8)
agnḙ ma॒hāgṃ a॒sītyā̭ha ma॒hān. hyḙṣa yada॒gni rbrā᳚hma॒ṇetyā̭ha brāhma॒ṇo hyḙṣa bhā̭ra॒tetyā̭hai॒ṣa hi de॒vebhyo̭ ha॒vya-mbhara̭ti de॒veddha॒ ityā̭ha de॒vā hyḙtamaindha̭ta॒ manvi̭ddha॒ ityā̭ha॒ manu॒rhyḙtamutta̭ro de॒vebhya॒ aindharṣi̭ṣṭuta॒ ityā॒harṣa̭yo॒ hyḙtamastṷva॒n viprā̭numadita॒ ityā̭ha॒ [ityā̭ha, viprā॒ hyḙte] 51
viprā॒ hyḙte yacchṷśru॒vāgṃsaḥ̭ kaviśa॒sta ityā̭ha ka॒vayo॒ hyḙte yacchṷśru॒vāgṃso॒ brahma̭sagṃśita॒ ityā̭ha॒ brahma̭sagṃśito॒ hyḙṣa ghṛ॒tāha̭vana॒ ityā̭ha ghṛtāhu॒tirhya̭sya pri॒yata̭mā pra॒ṇīrya॒jñānā॒mityā̭ha pra॒ṇīrhyḙṣa ya॒jñānāgṃ̭ ra॒thīra̭ddhva॒rāṇā॒mityā̭hai॒ṣa hi dḙvara॒tho̭-'tūrto॒ hotetyā̭ha॒ na hyḙta-ṅkaśca॒na [ ] 52
tara̭ti॒ tūrṇi̭r-havya॒vāḍityā̭ha॒ sarva॒gg॒hyḙṣa tara॒tyāspātra̭-ñju॒hūrde॒vānā॒mityā̭ha ju॒hūrhyḙṣa de॒vānā᳚-ñcama॒so dḙva॒pāna॒ ityā̭ha cama॒so hyḙṣa dḙva॒pāno॒-'rāgṃ i̭vāgne ne॒mirde॒vāgstva-mpa̭ri॒bhūra॒sītyā̭ha de॒vān hyḙṣa pa̭ri॒bhūrya-dbrū॒yādā va̭ha de॒vā-ndḙvaya॒te yaja̭mānā॒yeti॒ bhrātṛ̭vyamasmai [bhrātṛ̭vyamasmai, ja॒na॒ye॒dā va̭ha] 53
janaye॒dā va̭ha de॒vān. yaja̭mānā॒yetyā̭ha॒ yaja̭māname॒vaitena̭ vardhayatya॒gnima̭gna॒ ā va̭ha॒ soma॒mā va॒hetyā̭ha de॒vatā̭ e॒va ta-dya̭thāpū॒rvamupa̭ hvayata॒ ā cā᳚gne de॒vān. vaha̭ su॒yajā̭ ca yaja jātaveda॒ ityā̭hā॒gnime॒va ta-thsagg śya̭ti॒ so᳚-'sya॒ sagṃśi̭to de॒vebhyo̭ ha॒vyaṃ-va~̭hatya॒gnir-hote- [-hotā᳚, ityā̭hā॒-'gnirvai] 54
-tyā̭hā॒-'gnirvai de॒vānā॒gṃ॒ hotā॒ ya e॒va de॒vānā॒gṃ॒ hotā॒ taṃ-vṛ~̭ṇīte॒smo va॒yamityā̭hā॒-''tmāna̭me॒va sa॒ttva-ṅga̭mayati sā॒dhu tḙ yajamāna de॒vatetyā̭hā॒-''śiṣa̭me॒vaitāmā śā᳚ste॒ yadbrū॒yā-dyo᳚-'gnigṃ hotā̭ra॒mavṛ̭thā॒ itya॒gnino̭bha॒yato॒ yaja̭māna॒-mpari̭ gṛhṇīyā-tpra॒māyṷka-ssyā-dyajamānadeva॒tyā̭ vai ju॒hūrbhrā̭tṛvya deva॒tyo̭pa॒bhṛ- [deva॒tyo̭pa॒bhṛt, yaddve i̭va] 55
-dyaddve i̭va brū॒yā-dbhrātṛ̭vyamasmai janaye-dghṛ॒tava̭tīmaddhvaryo॒ sruca॒mā-'sya॒svetyā̭ha॒ yaja̭māna me॒vaitena̭ vardhayati devā॒yuva॒mityā̭ha de॒vān. hyḙṣā-'va̭ti vi॒śvavā̭rā॒mityā̭ha॒ viśva॒gg॒ hyḙṣā-'va॒tīḍā̭mahai de॒vāgṃ ī॒ḍenyā᳚nnama॒syāma̭ nama॒syāṋ yajā̭ma ya॒jñiyā॒nityā̭hamanu॒ṣyā̭ vā ī॒ḍenyāḥ᳚ pi॒taro̭ nama॒syā̭ de॒vā ya॒jñiyā̭ de॒vatā̭ e॒va ta-dya̭thābhā॒gaṃ-ya~̭jati || 56 ||
(viprā̭numadita॒ ityā̭ha - ca॒nā - 'smai॒ - hoto̭ - pa॒bhṛ-d- de॒vatā̭ e॒va - trīṇi̭ ca) (a. 9)
trīgstṛ॒cānanṷ brūyā-drāja॒nya̭sya॒ trayo॒ vā a॒nye rā̭ja॒nyā᳚-tpurṷṣā brāhma॒ṇo vaiśyaḥ̭ śū॒drastāne॒vāsmā॒ anṷkān karoti॒ pañca̭da॒śānṷ brūyā-drāja॒nya̭sya pañcada॒śo vai rā̭ja॒nyaḥ̭ sva e॒vaina॒gg॒ stome॒ prati̭ṣṭhāpayati tri॒ṣṭubhā॒ pari̭ daddhyādindri॒yaṃ-vai~ tri॒ṣṭugi̭ndri॒yakā̭maḥ॒ khalu॒ vai rā̭ja॒nyo̭ yajate tri॒ṣṭubhai॒vāsmā̭ indri॒ya-mpari̭ gṛhṇāti॒ yadi̭ kā॒mayḙta [kā॒mayḙta, bra॒hma॒va॒rca॒sama॒stviti̭] 57
brahmavarca॒sama॒stviti̭ gāyatri॒yā pari̭ daddhyā-dbrahmavarca॒saṃ-vai~ gā̭ya॒trī bra̭hmavarca॒same॒va bha̭vati sa॒ptada॒śānṷ brūyā॒-dvaiśya̭sya saptada॒śo vai vaiśya॒-ssva e॒vaina॒gg॒ stome॒ prati̭ ṣṭhāpayati॒jaga̭tyā॒ pari̭ daddhyā॒jjāga̭tā॒ vai pa॒śavaḥ̭ pa॒śukā̭maḥ॒ khalu॒ vai vaiśyo̭ yajate॒ jaga̭tyai॒vāsmai̭ pa॒śū-npari̭ gṛhṇā॒tye ka̭vigṃ śati॒manṷ brūyā-tprati॒ṣṭhākā̭masyai kavi॒gṃ॒śa-sstomā̭nā-mprati॒ṣṭhā prati̭ṣṭhityai॒ [prati̭ṣṭhityai, catṷrvigṃśati॒manṷ] 58
catṷrvigṃśati॒manṷ brūyā-dbrahmavarca॒sa-kā̭masya॒ catṷrvigṃśatyakṣarā gāya॒trī gā̭ya॒trī bra̭hmavarca॒sa-ṅgā̭yatri॒yaivāsmai᳚ brahmavarca॒samava̭ rundhe tri॒gṃ॒śata॒manṷ brūyā॒danna̭kāmasya tri॒gṃ॒śada̭kṣarā vi॒rāḍannaṃ̭-vi~॒rā-ḍvi॒rājai॒vāsmā̭ a॒nnādya॒mava̭ rundhe॒ dvātrigṃ̭śata॒manṷ brūyā-tprati॒ṣṭhākā̭masya॒ dvātrigṃ̭śadakṣarā 'nu॒ṣṭuga̭nu॒ṣṭu-pchanda̭sā-mprati॒ṣṭhā prati̭ṣṭhityai॒ ṣaṭtrigṃ̭śata॒manṷ brūyā-tpa॒śukā̭masya॒ ṣaṭtrigṃ̭śadakṣarā bṛha॒tī bārha̭tāḥ pa॒śavo̭ bṛha॒tyaivāsmai̭ pa॒śū- [pa॒śūn, ava̭ rundhe॒] 59
-nava̭ rundhe॒ catṷścatvārigṃśata॒manṷ brūyādindri॒yakā̭masya॒ catṷścatvārigṃśadakṣarā tri॒ṣṭugi̭ndri॒ya-ntri॒ṣṭu-ptri॒ṣṭubhai॒vāsmā̭ indri॒yamava̭ rundhe॒ 'ṣṭāca̭tvārigṃ śata॒manṷ brūyā-tpa॒śukā̭masyā॒ṣṭāca̭tvārigṃśadakṣarā॒ jaga̭tī॒ jāga̭tāḥ pa॒śavo॒jaga̭tyai॒vāsmai̭ pa॒śūnava̭ rundhe॒ sarvā̭ṇi॒ chandā॒g॒ syanṷ brūyā-dbahuyā॒jina॒-ssarvā̭ṇi॒ vā e॒tasya॒ chandā॒g॒sya va̭ruddhāni॒ yo ba̭huyā॒jyapa̭rimita॒manṷ brūyā॒dapa̭rimita॒syā va̭rudhyai || 60 ||
(kā॒mayḙta॒ - prati̭ṣṭhityai - pa॒śūnth - sa॒ptaca̭tvārigṃśacca) (a. 10)
nivī̭ta-mmanu॒ṣyā̭ṇā-mprācīnāvī॒ta-mpi̭tṛ॒ṇāmupa̭vīta-nde॒vānā॒mupa̭ vyayate devala॒kṣmame॒va ta-tkṷrute॒ tiṣṭha॒nnanvā̭ha॒ tiṣṭha॒nn॒. hyāśrṷtataraṃ॒-va~da̭ti॒ tiṣṭha॒nnanvā̭ha suva॒rgasya̭ lo॒kasyā॒bhiji̭tyā॒ āsī̭no yajatya॒sminne॒va lo॒ke prati̭tiṣṭhati॒ ya-tkrau॒ñcama॒nvāhā̭-''su॒ra-nta-dyanma॒ndra-mmā̭nu॒ṣa-ntadyada̭nta॒rā ta-thsadḙvamanta॒rā-'nūcyagṃ̭ sadeva॒tvāya̭ vi॒dvāgṃso॒ vai [ ] 61
pu॒rā hotā̭ro-'bhūva॒-ntasmā॒-dvidhṛ̭tā॒ addhvā॒no-'bhṷ̄va॒-nna panthā̭na॒-ssama̭rukṣannantarve॒dya̭nyaḥ pādo॒ bhava̭ti bahirve॒dya̭nyo-'thānvā॒hāddhva̭nāṃ॒-vi~dhṛ̭tyai pa॒thāmasagṃ̭ rohā॒yātho̭ bhū॒tañcai॒va bha̭vi॒ṣyaccāva̭ ru॒ndhe-'tho॒ pari̭mita-ñcai॒vāpa̭rimita॒-ñcāva̭ ru॒ndhe-'tho᳚ grā॒myāgścai॒va pa॒śūnā̭ra॒ṇyāgścāva̭ ru॒ndhe-'tho̭ [ru॒ndhe-'tho᳚, de॒va॒lo॒ka-ñcai॒va] 62
devalo॒ka-ñcai॒va ma̭nuṣya lo॒ka-ñcā॒bhi ja̭yati de॒vā vai sā̭midhe॒nīra॒nūcya̭ ya॒jña-nnānva̭paśya॒nthsa pra॒jāpa̭tistū॒ṣṇī-mā̭ghā॒ramā 'ghā̭raya॒-ttato॒ vai de॒vā ya॒jñamanva̭paśya॒n॒. ya-ttū॒ṣṇīmā̭ghā॒ra-mā̭ghā॒raya̭ti ya॒jñasyānṷkhyātyā॒ atho̭ sāmidhe॒nīre॒vābhya̭-na॒ktyalū᳚kṣo bhavati॒ ya e॒vaṃ-ve~dātho̭ ta॒rpaya̭tye॒vainā॒-stṛpya̭ti pra॒jayā̭ pa॒śubhi॒- [pa॒śubhiḥ̭, ya e॒vaṃ-ve~da॒] 63
-rya e॒vaṃ-ve~da॒ yadeka̭yā ''ghā॒raye॒dekā᳚-mprīṇīyā॒dya-ddvābhyā॒-ndve prī̭ṇīyā॒dya-dti॒sṛbhi॒rati॒ tadrḙcaye॒tmana॒sā ''ghā̭rayati॒ mana̭sā॒ hyanā᳚ptamā॒pyatḙ ti॒ryañca॒mā ghā̭raya॒tyacha̭mbaṭkāraṃ॒-vā~kca॒ mana̭ścā ''rtīyetāma॒ha-nde॒vebhyo̭ ha॒vyaṃ-va~̭hā॒mīti॒ vāga̭bravīda॒ha-nde॒vebhya॒ iti॒ mana॒stau pra॒jāpa̭ti-mpra॒śñamai̭tā॒gṃ॒ so᳚-'bravī- [so᳚-'bravīt, pra॒jāpa̭tirdū॒tīre॒va] 64
-tpra॒jāpa̭tirdū॒tīre॒va tva-mmana̭so-'si॒ yaddhi mana̭sā॒ dhyāya̭ti॒ tadvā॒cā vada॒tīti॒ ta-tkhalu॒ tubhya॒-nna vā॒cā jṷhava॒nnitya̭bravī॒-ttasmā॒nmana̭sā pra॒jāpa̭taye juhvati॒mana̭ iva॒ hi pra॒jāpa̭tiḥ pra॒jāpa̭te॒rāptyai̭ pari॒dhīnthsa-mmā᳚rṣṭi pu॒nātye॒vainā॒ntrirma̭ddhya॒ma-ntrayo॒ vai prā॒ṇāḥ prā॒ṇāne॒vābhi ja̭yati॒ trirda̭kṣiṇā॒rdhyaṃ̭ traya̭ [-trayaḥ̭, i॒me lo॒kā] 65
i॒me lo॒kā i॒māne॒va lo॒kāna॒bhi ja̭yati॒ trirṷttarā॒rdhya̭-ntrayo॒ vai dḙva॒yānāḥ॒ panthā̭na॒stāne॒vābhi ja̭yati॒ trirupa̭ vājayati॒ trayo॒ vai dḙvalo॒kā dḙvalo॒kāne॒vābhi ja̭yati॒ dvāda̭śa॒ sa-mpa̭dyante॒ dvāda̭śa॒ māsā᳚-ssaṃva~thsa॒ra-ssaṃ̭va~thsa॒rame॒va prī̭ṇā॒tyatho̭ saṃva~thsa॒rame॒vāsmā॒ upa̭ dadhāti suva॒rgasya̭ lo॒kasya॒ sama̭ṣṭyā āghā॒ramā ghā̭rayati ti॒ra i̭va॒ [ti॒ra i̭va, vai sṷva॒rgo] 66
vai sṷva॒rgo lo॒ka-ssṷva॒rgame॒vāsmai̭ lo॒ka-mpraro̭cayatyṛ॒jumā ghā̭rayatyṛ॒juri̭va॒ hi prā॒ṇa-ssanta̭ta॒mā ghā̭rayati prā॒ṇānā̭ma॒nnādya̭sya॒ santa̭tyā॒ atho॒ rakṣa̭sā॒mapa̭hatyai॒ ya-ṅkā॒mayḙta pra॒māyṷka-ssyā॒diti̭ ji॒hma-ntasyā ''ghā̭raye-tprā॒ṇame॒vāsmā᳚jji॒hma-nna̭yati tā॒ja-kpramī̭yate॒śiro॒ vā e॒ta-dya॒jñasya॒ yadā̭ghā॒ra ā॒tmā dhru॒vā- [ā॒tmā dhru॒vā, ā॒ghā॒ramā॒ghārya̭] 67
-''ghā॒ramā॒ghārya̭ dhru॒vāgṃ sama̭naktyā॒tmanne॒va ya॒jñasya॒ śiraḥ॒ prati̭ dadhātya॒gni-rde॒vānā᳚-ndū॒ta āsī॒-ddaivyo-'sṷrāṇā॒-ntau pra॒jāpa̭ti-mpra॒śña-mai̭tā॒gṃ॒ sa pra॒jāpa̭ti rbrāhma॒ṇa-ma̭bravī-de॒tadvi brū॒hītyā śrā̭va॒yetī॒da-ndḙvā-śśṛṇu॒teti॒ vāva tada̭bravī-da॒gni rde॒vo hoteti॒ ya e॒va de॒vānā॒-ntama̭vṛṇīta॒ tato̭ de॒vā [de॒vāḥ, abha̭va॒-nparā-'sṷrā॒] 68
abha̭va॒-nparā-'sṷrā॒ yasyai॒vaṃ-vi~॒duṣaḥ̭ prava॒ra-mpra̭vṛ॒ṇate॒ bhava̭tyā॒tmanā॒ parā᳚-'sya॒ bhrātṛ̭vyo bhavati॒ yadbrā᳚hma॒ṇaścā brā᳚hmaṇaśca pra॒śña-me॒yātā᳚-mbrāhma॒ṇāyādhi̭ brūyā॒-dya-dbrā᳚hma॒ṇāyā॒-'ddhyāhā॒ ''tmane-'ddhyā̭ha॒ yadbrā᳚hma॒ṇa-mpa॒rāhā॒-''tmāna॒-mparā̭-''ha॒ tasmā᳚-dbrāhma॒ṇo na pa॒rocyaḥ̭ || 69 ||
(vā - ā̭ra॒ṇyāgścāva̭ ru॒ndhe-'tho̭ - pa॒śubhiḥ॒ - so᳚-'bravī-d- dakṣiṇā॒rdhyaṃ̭ traya̭ -iva - dhru॒vā - de॒vā - śca̭tvāri॒gṃ॒śacca̭ ) (a. 11)
āyṷṣṭa āyu॒rdā a̭gna॒ ā pyā̭yasva॒ sa-nte 'va̭ te॒ heḍa॒ udṷtta॒ma-mpraṇo̭ de॒vyā no̭ di॒vo 'gnā̭ viṣṇū॒ agnā̭viṣṇū i॒ma-mmḙ varuṇa॒-tattvā̭ yā॒ myu du॒tya-ñci॒tram || a॒pā-nnapā॒dā hyasthā̭-du॒pastha̭-ñji॒hmānā̭-mū॒rdhvo vi॒dyutaṃ॒-va~sā̭naḥ | tasya॒ jyeṣṭha̭-mmahi॒mānaṃ॒-va~ha̭ntī॒r॒ hira̭ṇyavarṇāḥ॒ pari̭ yanti ya॒hvīḥ || sa- [sam, a॒nyā yantyupa̭] 70
-ma॒nyā yantyupa̭ yantya॒nyā-ssa̭mā॒namū॒rva-nna॒dyaḥ̭ pṛṇanti | tamū॒ śuci॒gṃ॒ śuca̭yo dīdi॒vāgṃ sa̭ma॒pā-nnapā̭ta॒-mpari̭tasthu॒rāpaḥ̭ | tamasmḙrā yuva॒tayo॒ yuvā̭na-mmarmṛ॒jyamā̭nāḥ॒ pari̭ ya॒ntyāpaḥ̭ || sa śu॒kreṇa॒ śikva̭nā re॒vada॒gnirdī॒dāyā̭ni॒ddhmo ghṛ॒tani̭rṇiga॒phsu || indrā॒varṷṇayora॒hagṃsa॒mrājo॒rava॒ ā vṛ̭ṇe | tā no̭ mṛḍāta ī॒dṛśe᳚ || indrā̭varuṇā yu॒vama̭ddhva॒rāya̭ no [yu॒vama̭ddhva॒rāya̭ naḥ, vi॒śe janā̭ya॒] 71
vi॒śe janā̭ya॒ mahi॒ śarma̭ yacchatam | dī॒rghapra̭yajyu॒mati॒ yo va̭nu॒ṣyati̭ va॒ya-ñja̭yema॒ pṛta̭nāsu dū॒ḍhyaḥ̭ || ā no̭mitrāvaruṇā॒, prabā॒havā᳚ || tva-nno̭ agne॒ varṷṇasya vi॒dvā-nde॒vasya॒ heḍo-'va̭ yāsi sīṣṭhāḥ | yaji̭ṣṭho॒ vahni̭ tama॒-śśośṷcāno॒ viśvā॒ dveṣāgṃ̭si॒ pramṷmugdhya॒smat || sa tvanno̭ agne-'va॒mo bha̭vo॒tī nedi̭ṣṭho a॒syā u॒ṣaso॒ vyṷṣṭau | ava̭ yakṣva no॒ varṷṇa॒gṃ॒ [no॒ varṷṇam, rarā̭ṇo vī॒hi] 72
rarā̭ṇo vī॒hi mṛ̭ḍī॒kagṃ su॒havo̭ na edhi || praprā॒yama॒gnirbha̭ra॒tasya̭ śṛṇve॒ vi ya-thsūryo॒ na roca̭te bṛ॒hadbhāḥ | a॒bhi yaḥ pū॒ru-mpṛta̭nāsu ta॒sthau dī॒dāya॒ daivyo॒ ati̭thi-śśi॒vo naḥ̭ || pra tḙ yakṣi॒ pra ta̭ iyarmi॒ manma॒ bhuvo॒ yathā॒ vandyo̭ no॒ havḙṣu | dhanva̭nniva pra॒pā a̭si॒ tvama̭gna iya॒kṣavḙ pū॒rave᳚ pratna rājann || 73 ||
vi pāja̭sā॒ vi jyoti̭ṣā || sa tvama̭gne॒ pratī̭kena॒ pratyo̭ṣa yātudhā॒nyaḥ̭ | u॒ru॒kṣayḙṣu॒ dīdya̭t || tagṃ su॒pratī̭kagṃ su॒dṛśa॒gg॒ svañca॒-mavi̭dvāgṃso vi॒duṣṭa̭ragṃ sapema | sa ya̭kṣa॒-dviśvā̭ va॒yunā̭ni vi॒dvā-npra ha॒vya-ma॒gni-ra॒mṛtḙṣu vocat || a॒gṃ॒ho॒mucḙ vi॒veṣa॒ yanmā॒ vina̭ i॒ndre-ndra̭ kṣa॒trami̭ndri॒yāṇi̭ śatakra॒to 'nṷ te dāyi || 74 ||
(ya॒hvī-ssa - ma̭dhva॒rāya̭ no॒ - varṷṇagṃ - rāja॒gg॒ -tṷścatvārigṃśacca) (a. 12)
(vi॒śvarṷ̄pa॒ - stvaṣṭe - ndraṃ̭-vṛ~॒traṃ - bra̭hmavā॒dina॒-ssa tvai - nā-'so̭mayājye॒ - ṣa vai dḙvara॒tho - de॒vā vai narci nā - ya॒jño - 'gnḙ ma॒hān - trīn - nivī̭ta॒ - māyṷṣṭe॒ - dvāda̭śa)
(vi॒śvarṷ̄po॒ - nainagṃ̭ śītarū॒rā - va॒dya vasṷ - pūrve॒dyu - rvājā॒ itya - gnḙ ma॒hān - nivī̭ta - ma॒nyā yanti॒ - catuḥ̭ saptatiḥ )
(vi॒śvarūpo॒, 'nṷ te dāyi)
|| hariḥ̭ om ||
|| kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya saṃhitāyā-ndvitīyakāṇḍe pañcamaḥ praśna-ssamāptaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
कृष्ण यजुर्वेदीय तैत्तिरीय संहिताया-न्द्वितीयकाण्डे पञ्चमः प्रश्नः - इष्टिविधानं
ओ-न्नमः परमात्मने, श्री महागणपतये नमः,
श्री गुरुभ्यो नमः । ह॒रिः॒ ओम् ॥
वि॒श्वरू॑पो॒ वै त्वा॒ष्ट्रः पु॒रोहि॑तो दे॒वाना॑मासी-थ्स्व॒स्रीयो-ऽसु॑राणा॒-न्तस्य॒ त्रीणि॑ शी॒र्॒षाण्या॑सन्-थ्सोम॒पानग्ं॑ सुरा॒पान॑-म॒न्नाद॑न॒ग्ं॒ स प्र॒त्यक्ष॑-न्दे॒वेभ्यो॑ भा॒गम॑वद-त्प॒रोक्ष॒मसु॑रेभ्य॒-स्सर्व॑स्मै॒ वै प्र॒त्यक्ष॑-म्भा॒गं-वँ॑दन्ति॒ यस्मा॑ ए॒व प॒रोक्षं॒-वँद॑न्ति॒ तस्य॑ भा॒ग उ॑दि॒तस्तस्मा॒दिन्द्रो॑ ऽबिभेदी॒दृं-वैँ रा॒ष्ट्रं-विँ प॒र्याव॑र्तय॒तीति॒ तस्य॒ वज्र॑मा॒दाय॑ शी॒र्॒षाण्य॑च्छिन॒द्य-थ्सो॑म॒पान॒- [-थ्सो॑म॒पान᳚म्, आसी॒थ्स] 1
-मासी॒थ्स क॒पिञ्ज॑लो ऽभव॒-द्य-थ्सु॑रा॒पान॒ग्ं॒ स क॑ल॒विङ्को॒ यद॒न्नाद॑न॒ग्ं॒ स ति॑त्ति॒रिस्तस्या᳚ञ्ज॒लिना᳚ ब्रह्मह॒त्यामुपा॑गृह्णा॒-त्ताग्ं सं॑वँथ्स॒रम॑बिभ॒स्त-म्भू॒तान्य॒भ्य॑क्रोश॒-न्ब्रह्म॑ह॒न्निति॒ स पृ॑थि॒वीमुपा॑सीदद॒स्यै ब्र॑ह्मह॒त्यायै॒ तृती॑य॒-म्प्रति॑ गृहा॒णेति॒ सा-ऽब्र॑वी॒द्वरं॑-वृँणै खा॒ता-त्प॑राभवि॒ष्यन्ती॑ मन्ये॒ ततो॒ मा परा॑ भूव॒मिति॑पु॒रा ते॑ [भूव॒मिति॑पु॒रा ते᳚, संवँथ्स॒रादपि॑] 2
संवँथ्स॒रादपि॑ रोहा॒दित्य॑ब्रवी॒-त्तस्मा᳚-त्पु॒रा सं॑वँथ्स॒रा-त्पृ॑थि॒व्यै खा॒तमपि॑ रोहति॒ वारे॑वृत॒ग्ग्॒ ह्य॑स्यै॒ तृती॑य-म्ब्रह्मह॒त्यायै॒ प्रत्य॑गृह्णा॒-त्त-थ्स्वकृ॑त॒मिरि॑णमभव॒-त्तस्मा॒दाहि॑ताग्नि-श्श्र॒द्धादे॑व॒-स्स्वकृ॑त॒ इरि॑णे॒ नाव॑ स्ये-द्ब्रह्मह॒त्यायै॒ ह्ये॑ष वर्ण॒-स्स वन॒स्पती॒नुपा॑सीदद॒स्यै ब्र॑ह्मह॒त्यायै॒ तृती॑य॒-म्प्रति॑ गृह्णी॒तेति॒ ते᳚-ऽब्रुव॒न् वरं॑-वृँणामहै वृ॒क्णा- [वृ॒क्णात्, प॒रा॒भ॒वि॒ष्यन्तो॑] 3
-त्प॑राभवि॒ष्यन्तो॑ मन्यामहे॒ ततो॒ मा परा॑ भू॒मेत्या॒व्रश्च॑नाद्वो॒ भूयाग्ं॑स॒ उत्ति॑ष्ठा॒नित्य॑ब्रवी॒-त्तस्मा॑दा॒व्रश्च॑ना-द्वृ॒क्षाणा॒-म्भूयाग्ं॑स॒ उत्ति॑ष्ठन्ति॒ वारे॑वृत॒ग्ग्॒ ह्ये॑षा॒-न्तृती॑य-म्ब्रह्मह॒त्यायै॒ प्रत्य॑गृण्ह॒न्थ्स नि॑र्या॒सो॑ ऽभव॒-त्तस्मा᳚न्निर्या॒सस्य॒ ना-ऽऽश्य॑-म्ब्रह्मह॒त्यायै॒ ह्ये॑ष वर्णो-ऽथो॒ खलु॒ य ए॒व लोहि॑तो॒ यो वा॒-ऽऽव्रश्च॑नान्नि॒र्येष॑ति॒ तस्य॒ ना-ऽऽश्य॑- [ना-ऽऽश्य᳚म्, काम॑म॒न्यस्य॒] 4
-ङ्काम॑म॒न्यस्य॒ सस्त्री॑षग्ंसा॒द-मुपा॑सीदद॒स्यै ब्र॑ह्मह॒त्यायै॒ तृती॑य॒-म्प्रति॑ गृह्णी॒तेति॒ ता अ॑ब्रुव॒न् वरं॑-वृँणामहा॒ ऋत्वि॑या-त्प्र॒जां-विँ॑न्दामहै॒ काम॒मा विज॑नितो॒-स्स-म्भ॑वा॒मेति॒ तस्मा॒दृत्वि॑या॒-थ्स्त्रियः॑ प्र॒जां ँवि॑न्दन्ते॒ काम॒मा विज॑नितो॒-स्सम्भ॑वन्ति॒ वारे॑वृत॒ग्ग्॒ ह्या॑सा॒-न्तृती॑य-म्ब्रह्मह॒त्यायै॒ प्रत्य॑गृह्ण॒न्-थ्सा मल॑वद्वासा अभव॒-त्तस्मा॒-न्मल॑व-द्वाससा॒ न संवँ॑देत॒- [संवँ॑देत, न स॒हा-ऽऽसी॑त॒] 5
-न स॒हा-ऽऽसी॑त॒ नास्या॒ अन्न॑मद्या-द्ब्रह्मह॒त्यायै॒ ह्ये॑षा वर्ण॑-म्प्रति॒मुच्या ऽऽस्ते-ऽथो॒ खल्वा॑हुर॒भ्यञ्ज॑नं॒-वाँव स्त्रि॒या अन्न॑म॒भ्यञ्ज॑नमे॒व न प्र॑ति॒गृह्य॒-ङ्काम॑म॒न्यदिति॒ या-म्मल॑व-द्वाससग्ं स॒भंवँ॑न्ति॒ यस्ततो॒ जाय॑ते॒ सो॑-ऽभिश॒स्तो यामर॑ण्ये॒ तस्यै᳚ स्ते॒नो या-म्परा॑ची॒-न्तस्यै᳚ ह्रीतमु॒ख्य॑पग॒ल्भो या स्नाति॒ तस्या॑ अ॒फ्सु मारु॑को॒ या- [मारु॑को॒ या, अ॒भ्य॒ङ्क्ते] 6
-ऽभ्य॒ङ्क्ते तस्यै॑ दु॒श्चर्मा॒ या प्र॑लि॒खते॒ तस्यै॑ खल॒तिर॑पमा॒री या-ऽऽङ्क्ते तस्यै॑ का॒णो या द॒तो धाव॑ते॒ तस्यै᳚ श्या॒वद॒न्॒. या न॒खानि॑ निकृ॒न्तते॒ तस्यै॑ कुन॒खी या कृ॒णत्ति॒ तस्यै᳚ क्ली॒बो या रज्जुग्ं॑ सृ॒जति॒ तस्या॑ उ॒-द्बन्धु॑को॒ या प॒र्णेन॒ पिब॑ति॒ तस्या॑ उ॒न्मादु॑को॒ या ख॒र्वेण॒ पिब॑ति॒ तस्यै॑ ख॒र्वस्ति॒स्रो रात्री᳚र्व्र॒त-ञ्च॑रेदञ्ज॒लिना॑ वा॒ पिबे॒दख॑र्वेण वा॒ पात्रे॑ण प्र॒जायै॑ गोपी॒थाय॑ ॥ 7 ॥
(य-थ्सो॑म॒पानं॑ - ते - वृ॒क्णात्- तस्य॒ ना-ऽऽश्यं॑ - ँवदेत॒ -मारु॑को॒ या -ऽख॑र्वेण वा॒ - त्रीणि॑ च) (अ. 1)
त्वष्टा॑ ह॒तपु॑त्रो॒ वीन्द्र॒ग्ं॒ सोम॒मा-ऽह॑र॒-त्तस्मि॒न्निन्द्र॑ उपह॒वमै᳚च्छत॒ त-न्नोपा᳚ह्वयत पु॒त्र-म्मे॑-ऽवधी॒रिति॒ स य॑ज्ञवेश॒स-ङ्कृ॒त्वा प्रा॒सहा॒ सोम॑मपिब॒-त्तस्य॒ यद॒त्यशि॑ष्यत॒ त-त्त्वष्टा॑-ऽऽहव॒नीय॒मुप॒ प्राव॑र्तय॒-थ्स्वाहेन्द्र॑शत्रु-र्वर्ध॒स्वेति॒ यदव॑र्तय॒-त्त-द्वृ॒त्रस्य॑ वृत्र॒त्वं-यँदब्र॑वी॒-थ्स्वाहेन्द्र॑शत्रु-र्वर्ध॒स्वेति॒ तस्मा॑द॒स्ये- [तस्मा॑दस्य, इन्द्र॒-श्शत्रु॑रभव॒थ्स] 8
-न्द्र॒-श्शत्रु॑रभव॒थ्स स॒भंवँ॑न्न॒ग्नीषोमा॑व॒भि सम॑भव॒-थ्स इ॑षुमा॒त्रमि॑षुमात्रं॒-विँष्व॑ङ्ङवर्धत॒ स इ॒मां-लोँ॒कान॑वृणो॒द्यदि॒मां-लोँ॒कानवृ॑णो॒-त्त-द्वृ॒त्रस्य॑ वृत्र॒त्व-न्तस्मा॒दिन्द्रो॑-ऽबिभे॒-थ्स प्र॒जाप॑ति॒मुपा॑धाव॒-च्छत्रु॑र्मे-ऽ ज॒नीति॒ तस्मै॒ वज्रग्ं॑ सि॒क्त्वा प्राय॑च्छदे॒तेन॑ ज॒हीति॒ तेना॒भ्या॑यत॒ ताव॑ब्रूताम॒ग्नीषोमौ॒ मा [ ] 9
प्रहा॑रा॒वम॒न्त-स्स्व॒ इति॒ मम॒ वै यु॒वग्ग्स्थ॒ इत्य॑ब्रवी॒-न्माम॒भ्येत॒मिति॒ तौ भा॑ग॒धेय॑मैच्छेता॒-न्ताभ्या॑-मे॒तम॑ग्नीषो॒मीय॒-मेका॑दशकपाल-म्पू॒र्णमा॑से॒ प्राय॑च्छ॒-त्ताव॑ब्रूताम॒भि सन्द॑ष्टौ॒ वै स्वो॒ न श॑क्नुव॒ ऐतु॒मिति॒ स इन्द्र॑ आ॒त्मनः॑ शीतरू॒राव॑जनय॒-त्तच्छी॑तरू॒रयो॒र्जन्म॒ य ए॒वग्ं शी॑तरू॒रयो॒र्जन्म॒ वेद॒ [वेद॑, नैनग्ं॑] 10
नैनग्ं॑ शीतरू॒रौ ह॑त॒स्ताभ्या॑मेनम॒भ्य॑नय॒-त्तस्मा᳚-ज्जञ्ज॒भ्यमा॑नाद॒ग्नीषोमौ॒ निर॑क्रामता-म्प्राणापा॒नौ वा ए॑न॒-न्तद॑जहिता-म्प्रा॒णो वै दक्षो॑-ऽपा॒नः क्रतु॒स्तस्मा᳚-ज्जञ्ज॒भ्यमा॑नो ब्रूया॒न्मयि॑ दक्षक्र॒तू इति॑ प्राणापा॒नावे॒वा-ऽऽत्म-न्ध॑त्ते॒ सर्व॒मायु॑रेति॒ स दे॒वता॑ वृ॒त्रान्नि॒र्॒हूय॒ वार्त्र॑घ्नग्ं ह॒विः पू॒र्णमा॑से॒ निर॑वप॒-द्घ्नन्ति॒ वा ए॑न-म्पू॒र्णमा॑स॒ आ- [आ, अ॒मा॒वा॒स्या॑यां-] 11
-ऽमा॑वा॒स्या॑या-म्प्याययन्ति॒ तस्मा॒-द्वार्त्र॑घ्नी पू॒र्णमा॒से ऽनू᳚च्येते॒ वृध॑न्वती अमावा॒स्या॑या॒-न्त-थ्स॒ग्ग्॒स्थाप्य॒ वार्त्र॑घ्नग्ं ह॒विर्वज्र॑मा॒दाय॒ पुन॑र॒भ्या॑यत॒ ते अ॑ब्रूता॒-न्द्यावा॑पृथि॒वी मा प्र हा॑रा॒वयो॒र्वै श्रि॒त इति॒ ते अ॑ब्रूतां॒-वँरं॑-वृँणावहै॒ नक्ष॑त्रविहिता॒-ऽहमसा॒नीत्य॒साव॑ब्रवी- च्चि॒त्रवि॑हिता॒- ऽहमिती॒य-न्तस्मा॒न्नक्ष॑त्रविहिता॒-ऽसौ चि॒त्रवि॑हिते॒-ऽयं-यँ ए॒व-न्द्यावा॑पृथि॒व्यो- [-द्यावा॑पृथि॒व्योः, वरं॒-वेँदैनं॒-वँरो॑] 12
-र्वरं॒-वेँदैनं॒-वँरो॑ गच्छति॒ स आ॒भ्यामे॒व प्रसू॑त॒ इन्द्रो॑ वृ॒त्रम॑ह॒-न्ते दे॒वा वृ॒त्रग्ं ह॒त्वा-ऽग्नीषोमा॑वब्रुवन्. ह॒व्य-न्नो॑ वहत॒मिति॒ ताव॑ब्रूता॒मप॑तेजसौ॒ वै त्यौ वृ॒त्रे वै त्ययो॒स्तेज॒ इति॒ ते᳚-ऽब्रुव॒न् क इ॒दमच्छै॒तीति॒ गौरित्य॑ब्रुव॒-न्गौर्वाव सर्व॑स्य मि॒त्रमिति॒ सा-ऽब्र॑वी॒- [सा-ऽब्र॑वीत्, वरं॑-वृँणै॒ मय्ये॒व] 13
-द्वरं॑-वृँणै॒ मय्ये॒व स॒तो-ऽभये॑न भुनजाद्ध्वा॒ इति॒ त-द्गौरा-ऽह॑र॒-त्तस्मा॒-द्गवि॑ स॒तोभये॑न भुञ्जत ए॒तद्वा अ॒ग्नेस्तेजो॒ य-द्घृ॒तमे॒त-थ्सोम॑स्य॒ य-त्पयो॒ य ए॒वम॒ग्नीषोम॑यो॒ स्तेजो॒ वेद॑ तेज॒स्व्ये॑व भ॑वति ब्रह्मवा॒दिनो॑ वदन्ति किन्देव॒त्य॑-म्पौर्णमा॒समिति॑ प्राजाप॒त्यमिति॑ ब्रूया॒-त्तेनेन्द्र॑-ञ्ज्ये॒ष्ठ-म्पु॒त्र-न्नि॒रवा॑सायय॒दिति॒ तस्मा᳚- -ज्ज्ये॒ष्ठ-म्पु॒त्र-न्धने॑न नि॒रव॑साययन्ति ॥ 14 ॥
(अ॒स्य॒ - मा - वेदा - ऽऽ - द्यावा॑पृथि॒व्यो - र॑ब्रवी॒ - दिति॒ तस्मा᳚ - च्च॒त्वारि॑ च) (अ. 2)
इन्द्रं॑-वृँ॒त्र-ञ्ज॑घ्नि॒वाग्ंस॒-म्मृधो॒-ऽभि प्रावे॑पन्त॒ स ए॒तं-वैँ॑मृ॒ध-म्पू॒ऎणमा॑से-ऽनुनिर्वा॒प्य॑मपश्य॒-त्त-न्निर॑वप॒-त्तेन॒ वै स मृधो-ऽपा॑हत॒ यद्वै॑मृ॒धः पू॒र्णमा॑से-ऽनुनिर्वा॒प्यो॑ भव॑ति॒ मृध॑ ए॒व तेन॒ यज॑मा॒नो ऽप॑ हत॒ इन्द्रो॑ वृ॒त्रग्ं ह॒त्वा दे॒वता॑भिश्चेन्द्रि॒येण॑ च॒ व्या᳚र्ध्यत॒ स ए॒तमा᳚ग्ने॒य-म॒ष्टाक॑पाल-ममावा॒स्या॑यामपश्यदै॒न्द्र-न्दधि॒ [-दधि॑, त-न्निर॑वप॒-त्तेन॒] 15
त-न्निर॑वप॒-त्तेन॒ वै स दे॒वता᳚श्चेन्द्रि॒य-ञ्चावा॑रुन्ध॒यदा᳚ग्ने॒यो᳚ ऽष्टाक॑पालो ऽमावा॒स्या॑या॒-म्भव॑त्यै॒न्द्र-न्दधि॑ दे॒वता᳚श्चै॒व तेने᳚न्द्रि॒य-ञ्च॒ यज॑मा॒नो-ऽव॑ रुन्ध॒ इन्द्र॑स्य वृ॒त्र-ञ्ज॒घ्नुष॑ इन्द्रि॒यं-वीँ॒र्य॑-म्पृथि॒वीमनु॒ व्या᳚र्च्छ॒-त्तदोष॑धयो वी॒रुधो॑-ऽभव॒न्थ्स प्र॒जाप॑ति॒मुपा॑धाव-द्वृ॒त्र-म्मे॑ ज॒घ्नुष॑ इन्द्रि॒यं-वीँ॒र्य॑- [वी॒र्य᳚म्, पृ॒थि॒वीमनु॒] 16
-म्पृथि॒वीमनु॒ व्या॑र॒-त्तदोष॑धयो वी॒रुधो॑-ऽभूव॒न्निति॒ स प्र॒जाप॑तिः प॒शून॑ब्रवीदे॒तद॑स्मै॒ स-न्न॑य॒तेति॒ त-त्प॒शव॒ ओष॑धी॒भ्यो ऽध्या॒त्मन्-थ्सम॑नय॒-न्त-त्प्रत्य॑दुह॒न्॒. य-थ्स॒मन॑य॒-न्त-थ्सा᳚-न्ना॒य्यस्य॑ सान्नाय्य॒त्वं-यँ-त्प्र॒त्यदु॑ह॒-न्त-त्प्र॑ति॒धुषः॑ प्रतिधु॒क्त्वग्ं सम॑नैषुः॒ प्रत्य॑धुक्ष॒-न्न तु मयि॑ श्रयत॒ इत्य॑ब्रवीदे॒तद॑स्मै [ ] 17
शृ॒त-ङ्कु॑रु॒तेत्य॑ब्रवी॒-त्तद॑स्मै शृ॒त-म॑कुर्वन्निन्द्रि॒यं-वाँवास्मि॑न् वी॒र्य॑-न्तद॑श्रय॒-न्तच्छृ॒तस्य॑ शृत॒त्वग्ं सम॑नैषुः॒ प्रत्य॑धुक्षञ्छृ॒तम॑क्र॒-न्न तु मा॑ धिनो॒तीत्य॑ब्रवीदे॒तद॑स्मै॒ दधि॑ कुरु॒तेत्य॑ब्रवी॒-त्तद॑स्मै॒ दद्ध्य॑कुर्व॒-न्तदे॑नमधिनो॒-त्तद्द॒द्ध्नो द॑धि॒त्व-म्ब्र॑ह्मवा॒दिनो॑ वदन्ति द॒द्ध्नः पूर्व॑स्याव॒देय॒- [पूर्व॑स्याव॒देय᳚म्, दधि॒ हि] 18
-न्दधि॒ हि पूर्व॑-ङ्क्रि॒यत॒ इत्यना॑दृत्य॒ तच्छृ॒तस्यै॒व पूर्व॒स्याव॑ द्येदिन्द्रि॒यमे॒वास्मि॑न् वी॒र्यग्ग्॑ श्रि॒त्वा द॒द्ध्नो परि॑ष्टाद्धिनोति यथापू॒र्वमुपै॑ति॒ य-त्पू॒तीकै᳚र्वा पर्णव॒ल्कैर्वा॑ ऽऽत॒ञ्च्या-थ्सौ॒म्य-न्तद्य-त्क्व॑लै राक्ष॒स-न्तद्य-त्त॑ण्डु॒लैर्वै᳚श्वदे॒व-न्तद्यदा॒तञ्च॑नेन मानु॒ष-न्त-द्य-द्द॒द्ध्ना त-थ्सेन्द्र॑-न्द॒द्ध्ना ऽऽत॑नक्ति [त॑नक्ति, से॒न्द्र॒त्वाया᳚-] 19
सेन्द्र॒त्वाया᳚-ऽग्निहोत्रोच्छेष॒णम॒भ्या-त॑नक्ति य॒ज्ञस्य॒ सन्त॑त्या॒ इन्द्रो॑ वृ॒त्रग्ं ह॒त्वा परा᳚-म्परा॒वत॑-मगच्छ॒-दपा॑राध॒मिति॒ मन्य॑मान॒स्त-न्दे॒वताः॒ प्रैष॑मैच्छ॒न्-थ्सो᳚-ऽब्रवी-त्प्र॒जाप॑ति॒र्यः प्र॑थ॒मो॑-ऽनुवि॒न्दति॒ तस्य॑ प्रथ॒म-म्भा॑ग॒धेय॒मिति॒ त-म्पि॒तरो-ऽन्व॑विन्द॒-न्तस्मा᳚-त्पि॒तृभ्यः॑ पूर्वे॒द्युः क्रि॑यते॒ सो॑-ऽमावा॒स्या᳚-म्प्रत्या-ऽग॑च्छ॒-त्त-न्दे॒वा अ॒भि सम॑गच्छन्ता॒मा वै नो॒- [वै नः॑, अ॒द्य वसु॑] 20
-ऽद्य वसु॑ वस॒तीतीन्द्रो॒ हि दे॒वानां॒-वँसु॒ तद॑मावा॒स्या॑या अमावास्य॒त्व-म्ब्र॑ह्मवा॒दिनो॑ वदन्ति किन्देव॒त्यग्ं॑ सान्ना॒य्यमिति॑ वैश्वदे॒वमिति॑ ब्रूया॒-द्विश्वे॒ हि तद्दे॒वा भा॑ग॒धेय॑म॒भि स॒मग॑च्छ॒न्तेत्यथो॒ खल्वै॒न्द्रमित्ये॒व ब्रू॑या॒दिन्द्रं॒-वाँव ते त-द्भि॑ष॒ज्यन्तो॒-ऽभि सम॑गच्छ॒न्तेति॑ ॥ 21 ॥
(दधि॑ - मे ज॒घ्नुष॑ इन्द्रि॒यं-वीँ॒र्य॑ - मित्य॑ब्रवीदे॒तद॑स्मा - अव॒देयं॑ - तनक्ति - नो॒ - द्विच॑त्वारिग्ंशच्च) (अ. 3)
ब्र॒ह्म॒वा॒दिनो॑ वदन्ति॒ स त्वै द॑॑र्शपूर्णमा॒सौ य॑जेत॒ य ए॑नौ॒ सेन्द्रौ॒ यजे॒तेति॑ वैमृ॒धः पू॒र्णमा॑से ऽनुनिर्वा॒प्यो॑ भवति॒ तेन॑ पू॒र्णमा॑स॒-स्सेन्द्र॑ ऐ॒न्द्र-न्दद्ध्य॑मावा॒स्या॑या॒-न्तेना॑मावा॒स्या॑ सेन्द्रा॒ य ए॒वं-विँ॒द्वा-न्द॑र्शपूर्णमा॒सौ यज॑ते॒ सेन्द्रा॑वे॒वैनौ॑ यजते॒ श्व-श्श्वो᳚-ऽस्मा ईजा॒नाय॒ वसी॑यो भवति दे॒वा वै य-द्य॒ज्ञे ऽकु॑र्वत॒तदसु॑रा अकुर्वत॒ ते दे॒वा ए॒ता- [दे॒वा ए॒ताम्, इष्टि॑-मपश्यन्-] 22
-मिष्टि॑-मपश्य-न्नाग्नावैष्ण॒व-मेका॑दशकपाल॒ग्ं॒ सर॑स्वत्यै च॒रुग्ं सर॑स्वते च॒रु-न्ता-म्पौ᳚र्णमा॒सग्ं स॒ग्ग्॒स्थाप्यानु॒ निर॑वप॒-न्ततो॑ दे॒वा अभ॑व॒-न्परा-ऽसु॑रा॒ यो भ्रातृ॑व्यवा॒न्थ्स्या-थ्स पौ᳚र्णमा॒सग्ं स॒ग्ग्॒स्थाप्यै॒तामिष्टि॒मनु॒ निर्व॑पे-त्पौर्णमा॒सेनै॒व वज्र॒-म्भ्रातृ॑व्याय प्र॒हृत्या᳚-ऽऽग्नावैष्ण॒वेन॑ दे॒वता᳚श्च य॒ज्ञ-ञ्च॒ भ्रातृ॑व्यस्य वृङ्क्ते मिथु॒ना-न्प॒शून्-थ्सा॑रस्व॒ताभ्यां॒-याँव॑दे॒वास्यास्ति॒ त- [याव॑दे॒वास्यास्ति॒ तत्, सर्वं॑-वृँङ्क्ते] 23
-थ्सर्वं॑-वृँङ्क्ते पौर्णमा॒सीमे॒व य॑जेत॒ भ्रातृ॑व्यवा॒न्नामा॑वा॒स्याग्ं॑ ह॒त्वा भ्रातृ॑व्य॒-न्ना-ऽऽप्या॑ययति साकम्प्रस्था॒यीये॑न यजेत प॒शुका॑मो॒यस्मै॒ वा अल्पे॑ना॒-ऽऽहर॑न्ति॒ ना-ऽऽत्मना॒ तृप्य॑ति॒ नान्यस्मै॑ ददाति॒ यस्मै॑ मह॒ता तृप्य॑त्या॒त्मना॒ ददा᳚त्य॒न्यस्मै॑ मह॒ता पू॒र्णग्ं हो॑त॒व्य॑-न्तृ॒प्त ए॒वैन॒मिन्द्रः॑ प्र॒जया॑ प॒शुभि॑स्तर्पयति दारुपा॒त्रेण॑ जुहोति॒ न हि मृ॒न्मय॒माहु॑तिमान॒श औदु॑म्बर- [औदु॑म्बरम्, भ॒व॒त्यूर्ग्वा] 24
-म्भव॒त्यूर्ग्वा उ॑दु॒म्बर॒ ऊर्-क्प॒शव॑ ऊ॒र्जैवास्मा॒ ऊर्ज॑-म्प॒शूनव॑ रुन्धे॒ नाग॑तश्रीर्महे॒न्द्रं-यँ॑जेत॒ त्रयो॒ वै ग॒तश्रि॑य-श्शुश्रु॒वा-न्ग्रा॑म॒णी रा॑ज॒न्य॑स्तेषा᳚-म्महे॒न्द्रो दे॒वता॒ यो वै स्वा-न्दे॒वता॑मति॒ यज॑ते॒ प्रस्वायै॑ दे॒वता॑यैच्यवते॒ न परा॒-म्प्राप्नो॑ति॒ पापी॑या-न्भवति संवँथ्स॒र-मिन्द्रं॑-यँजेत संवँथ्स॒रग्ं हि व्र॒त-न्ना-ऽति॒ स्वै- [व्र॒त-न्ना-ऽति॒ स्वा, ए॒वैन॑-न्दे॒वते॒ज्यमा॑ना॒] 25
-वैन॑-न्दे॒वते॒ज्यमा॑ना॒ भूत्या॑ इन्धे॒ वसी॑या-न्भवति संवँथ्स॒रस्य॑ प॒रस्ता॑द॒ग्नये᳚ व्र॒तप॑तये पुरो॒डाश॑म॒ष्टाक॑पाल॒-न्निर्व॑पे-थ्संवँथ्स॒रमे॒वैनं॑-वृँ॒त्र-ञ्ज॑घ्नि॒वाग्ं स॑म॒ग्नि-र्व्र॒तप॑ति-र्व्र॒तमा ल॑म्भयति॒ ततो-ऽधि॒ कामं॑-यँजेत ॥ 26 ॥
(ए॒तां - त - दौदु॑म्बर॒ग्ग्॒ - स्वा - त्रि॒ग्ं॒शच्च॑ ) (अ. 4)
नासो॑मयाजी॒ स-न्न॑ये॒दना॑गतं॒-वाँ ए॒तस्य॒ पयो॒ यो-ऽसो॑मयाजी॒ यदसो॑मयाजी स॒-न्नये᳚-त्परिमो॒ष ए॒व सो-ऽनृ॑त-ङ्करो॒त्यथो॒ परै॒व सि॑च्यते सोमया॒ज्ये॑व स-न्न॑ये॒-त्पयो॒ वै सोमः॒ पयः॑ सान्ना॒य्य-म्पय॑सै॒व पय॑ आ॒त्म-न्ध॑त्ते॒ वि वा ए॒त-म्प्र॒जया॑ प॒शुभि॑रर्धयति व॒र्धय॑त्यस्य॒ भ्रातृ॑व्यं॒-यँस्य॑ ह॒विर्निरु॑प्त-म्पु॒रस्ता᳚च्च॒न्द्रमा॑ [पु॒रस्ता᳚च्च॒न्द्रमाः᳚, अ॒भ्यु॑देति॑] 27
अ॒भ्यु॑देति॑ त्रे॒धा त॑ण्डु॒लान्. वि भ॑जे॒द्ये म॑द्ध्य॒मा-स्स्युस्तान॒ग्नये॑ दा॒त्रे पु॑रो॒डाश॑म॒ष्टाक॑पाल-ङ्कुर्या॒द्ये स्थवि॑ष्ठा॒स्तानिन्द्रा॑य प्रदा॒त्रे द॒धग्ग्श्च॒रुं-येँ-ऽणि॑ष्ठा॒स्तान्. विष्ण॑वे शिपिवि॒ष्टाय॑ शृ॒ते च॒रुम॒ग्निरे॒वास्मै᳚ प्र॒जा-म्प्र॑ज॒नय॑ति वृ॒द्धामिन्द्रः॒ प्रय॑च्छति य॒ज्ञो वै विष्णुः॑ प॒शव॒-श्शिपि॑र्य॒ज्ञ ए॒व प॒शुषु॒ प्रति॑तिष्ठति॒ न द्वे [न द्वे, य॒जे॒त॒ य-त्पूर्व॑या] 28
य॑जेत॒ य-त्पूर्व॑या सम्प्र॒ति यजे॒तोत्त॑रया छ॒म्बट्कु॑र्या॒द्यदुत्त॑रया सम्प्र॒ति यजे॑त॒ पूर्व॑या छ॒म्बट्कु॑र्या॒न्नेष्टि॒र्भव॑ति॒ न य॒ज्ञस्तदनु॑ ह्रीतमु॒ख्य॑पग॒ल्भो जा॑यत॒ एका॑मे॒व य॑जेत प्रग॒ल्भो᳚-ऽस्य जाय॒ते ऽना॑दृत्य॒ त-द्द्वे ए॒व य॑जेत यज्ञ मु॒खमे॒व पूर्व॑या॒-ऽऽलभ॑ते॒ यज॑त॒ उत्त॑रया दे॒वता॑ ए॒व पूर्व॑या ऽवरु॒न्ध इ॑न्द्रि॒य-मुत्त॑रया देवलो॒कमे॒व [ ] 29
पूर्व॑या-ऽभि॒जय॑ति मनुष्यलो॒कमुत्त॑रया॒ भूय॑सो यज्ञक्र॒तूनुपै᳚त्ये॒षा वै सु॒मना॒ नामेष्टि॒र्यम॒द्येजा॒न-म्प॒श्चाच्च॒न्द्रमा॑ अ॒भ्यु॑देत्य॒स्मिन्ने॒वास्मै॑ लो॒के-ऽर्धु॑क-म्भवति दाक्षायण य॒ज्ञेन॑ सुव॒र्गका॑मो यजेत पू॒र्णमा॑से॒ स-न्न॑ये-न्मैत्रावरु॒ण्या ऽऽमिक्ष॑या ऽमावा॒स्या॑यां-यँजेत पू॒र्णमा॑से॒ वै दे॒वानाग्ं॑ सु॒तस्तेषा॑मे॒तम॑र्धमा॒स-म्प्रसु॑त॒स्तेषा᳚-म्मैत्रावरु॒णी व॒शा-ऽमा॑वा॒स्या॑या-मनूब॒न्ध्या॑ य- [-मनूब॒न्ध्या॑ यत्, पू॒र्वे॒द्यु र्यज॑ते॒] 30
-त्पू᳚र्वे॒द्यु र्यज॑ते॒ वेदि॑मे॒व त-त्क॑रोति॒ य-द्व॒थ्सा-न॑पाक॒रोति॑ सदोहविर्धा॒ने ए॒व स-म्मि॑नोति॒ यद्यज॑ते दे॒वैरे॒व सु॒त्याग्ं स-म्पा॑दयति॒ स ए॒तम॑र्धमा॒सग्ं स॑ध॒माद॑-न्दे॒वै-स्सोम॑-म्पिबति॒ य-न्मै᳚त्रावरु॒ण्या ऽऽमिक्ष॑या ऽमावा॒स्या॑यां॒-यँज॑ते॒ यैवासौ दे॒वानां᳚-वँ॒शा-ऽनू॑ब॒न्ध्या॑ सो ए॒वैषैतस्य॑ सा॒क्षाद्वा ए॒ष दे॒वान॒भ्यारो॑हति॒ य ए॑षां-यँ॒ज्ञ- [य॒ज्ञम्, अ॒भ्या॒रोह॑ति॒] 31
-म॑भ्या॒रोह॑ति॒ यथा॒ खलु॒वै श्रेया॑न॒भ्यारू॑ढः का॒मय॑ते॒ तथा॑ करोति॒ यद्य॑व॒विद्ध्य॑ति॒ पापी॑या-न्भवति॒ यदि॒ नाव॒विद्ध्य॑ति स॒दृं-व्याँ॒वृत्का॑म ए॒तेन॑ य॒ज्ञेन॑ यजेत क्षु॒रप॑वि॒र्ह्ये॑ष य॒ज्ञस्ता॒ज-क्पुण्यो॑ वा॒ भव॑ति॒ प्र वा॑ मीयते॒ तस्यै॒तद्व्र॒त-न्नानृ॑तं-वँदे॒न्न मा॒ग्ं॒ सम॑श्ञीया॒न्न स्त्रिय॒मुपे॑या॒न्नास्य॒ पल्पू॑लनेन॒ वासः॑ पल्पूलयेयु -रे॒तद्धि दे॒वा-स्सर्व॒-न्न कु॒र्वन्ति॑ ॥ 32 ॥
(च॒न्द्रमा॒ -द्वे -दे॑वलो॒कमे॒व - य-द्य॒ज्ञं- प॑ल्पूलयेयुः॒ -षट् च॑) (अ. 5)
ए॒ष वै दे॑वर॒थो य-द्द॑र्शपूर्णमा॒सौ यो द॑र्शपूर्णमा॒सावि॒ष्ट्वा सोमे॑न॒ यज॑ते॒ रथ॑स्पष्ट ए॒वाव॒साने॒ वरे॑ दे॒वाना॒मव॑ स्यत्ये॒तानि॒ वा अङ्गा॒परूग्ं॑षि संवँथ्स॒रस्य॒ य-द्द॑र्शपूर्णमा॒सौ य ए॒वं-विँ॒द्वा-न्द॑र्शपूर्णमा॒सौ यज॒ते-ऽङ्गा॒परूग्॑ष्ये॒व सं॑वँथ्स॒रस्य॒ प्रति॑ दधात्ये॒ ते वै सं॑वँथ्स॒रस्य॒ चक्षु॑षी॒ य-द्द॑र्शपूर्णमा॒सौ य ए॒वं-विँ॒द्वा-न्द॑र्शपूर्णमा॒सौ यज॑ते॒ ताभ्या॑मे॒व सु॑व॒र्गं-लोँ॒कमनु॑ पश्य- [पश्यति, ए॒षा वै] 33
-त्ये॒षा वै दे॒वानां॒-विँक्रा᳚न्ति॒ र्य-द्द॑र्शपूर्णमा॒सौ य ए॒वं-विँ॒द्वा-न्द॑र्शपूर्णमा॒सौ यज॑ते दे॒वाना॑मे॒व विक्रा᳚न्ति॒मनु॒ विक्र॑मत ए॒ष वै दे॑व॒यानः॒ पन्था॒ य-द्द॑र्शपूर्णमा॒सौ य ए॒वं-विँ॒द्वा-न्द॑र्शपूर्णमा॒सौ यज॑ते॒ य ए॒व दे॑व॒यानः॒ पन्था॒स्तग्ं स॒मारो॑हत्ये॒तौ वै दे॒वाना॒ग्ं॒ हरी॒ य-द्द॑र्शपूर्णमा॒सौ य ए॒वं-विँ॒द्वा-न्द॑र्शपूर्णमा॒सौ यज॑ते॒ यावे॒व दे॒वाना॒ग्ं॒ हरी॒ ताभ्या॑- [हरी॒ ताभ्या᳚म्, ए॒वैभ्यो॑ ह॒व्यं-] 34
-मे॒वैभ्यो॑ ह॒व्यं-वँ॑हत्ये॒तद्वै दे॒वाना॑मा॒स्यं॑-यँ-द्द॑र्शपूर्णमा॒सौ य ए॒वं-विँ॒द्वा-न्द॑र्शपूर्णमा॒सौ यज॑ते सा॒क्षादे॒व दे॒वाना॑मा॒स्ये॑ जुहोत्ये॒ष वै ह॑विर्धा॒नी यो द॑र्शपूर्णमासया॒जी सा॒यम्प्रा॑तरग्निहो॒त्र-ञ्जु॑होति॒ यज॑ते दर्शपूर्णमा॒सा-वह॑रहर्-हविर्धा॒निनाग्ं॑ सु॒तो य ए॒वं-विँ॒द्वा-न्द॑र्शपूर्णमा॒सौ यज॑ते हविर्धा॒न्य॑स्मीति॒ सर्व॑मे॒वास्य॑ बर्हि॒ष्य॑-न्द॒त्त-म्भ॑वति दे॒वावा अह॑- [अहः, य॒ज्ञिय॒-न्नावि॑न्द॒-न्ते] 35
-र्य॒ज्ञिय॒-न्नावि॑न्द॒-न्ते द॑र्शपूर्णमा॒साव॑पुन॒-न्तौ वा ए॒तौ पू॒तौ मेद्ध्यौ॒ य-द्द॑र्शपूर्णमा॒सौ य ए॒वं-विँ॒द्वा-न्द॑र्शपूर्णमा॒सौ यज॑ते पू॒तावे॒वैनौ॒ मेद्ध्यौ॑ यजते॒ नामा॑वा॒स्या॑या-ञ्च पौर्णमा॒स्या-ञ्च॒ स्त्रिय॒-मुपे॑या॒द्य- दु॑पे॒यान्निरि॑न्द्रिय-स्स्या॒-थ्सोम॑स्य॒ वै राज्ञो᳚-ऽर्धमा॒सस्य॒ रात्र॑यः॒ पत्न॑य आस॒-न्तासा॑ममावा॒स्या᳚-ञ्च पौर्णमा॒सी-ञ्च॒ नोपै॒- [नोपै᳚त्, ते ए॑नम॒भि] 36
-त्ते ए॑नम॒भि सम॑नह्येता॒-न्तं-यँक्ष्म॑ आर्च्छ॒-द्राजा॑नं॒-यँक्ष्म॑ आर॒दिति॒ त-द्रा॑जय॒क्ष्मस्य॒ जन्म॒ य-त्पापी॑या॒नभ॑व॒-त्त-त्पा॑पय॒क्ष्मस्य॒ यज्जा॒याभ्या॒मवि॑न्द॒-त्तज्जा॒येन्य॑स्य॒ य ए॒वमे॒तेषां॒-यँक्ष्मा॑णा॒-ञ्जन्म॒ वेद॒ नैन॑मे॒ते यक्ष्मा॑विन्दन्ति॒ स ए॒ते ए॒व न॑म॒स्यन्नुपा॑धाव॒-त्ते अ॑ब्रूतां॒-वँरं॑-वृँणावहा आ॒व-न्दे॒वाना᳚-म्भाग॒धे अ॑सावा॒- [अ॑साव, आ॒वदधि॑ दे॒वा] 37
-ऽवदधि॑ दे॒वा इ॑ज्यान्ता॒ इति॒ तस्मा᳚-थ्स॒दृशी॑ना॒ग्ं॒ रात्री॑णा-ममावा॒स्या॑या-ञ्च पौर्णमा॒स्या-ञ्च॑ दे॒वा इ॑ज्यन्त ए॒ते हि दे॒वाना᳚-म्भाग॒धे भा॑ग॒धा अ॑स्मै मनु॒ष्या॑ भवन्ति॒ य ए॒वं-वेँद॑ भू॒तानि॒ क्षुध॑मघ्नन्-थ्स॒द्यो म॑नु॒ष्या॑ अर्धमा॒से दे॒वा मा॒सि पि॒तरः॑ संवँथ्स॒रे वन॒स्पत॑य॒-स्तस्मा॒-दह॑रह-र्मनु॒ष्या॑ अश॑नमिच्छन्ते ऽर्धमा॒से दे॒वा इ॑ज्यन्ते मा॒सि पि॒तृभ्यः॑ क्रियते संवँथ्स॒रे वन॒स्पत॑यः॒ फल॑-ङ्गृह्णन्ति॒ य ए॒वं-वेँद॒ हन्ति॒ क्षुध॒-म्भ्रातृ॑व्यम् ॥ 38 ॥
(प॒श्य॒ति॒ - ताभ्या॒ -मह॑ - रै - दसाव॒ -फलग्ं॑ -स॒प्त च॑) (अ. 6)
दे॒वा वै नर्चि न यजु॑ष्यश्रयन्त॒ ते साम॑न्ने॒वा-ऽश्र॑यन्त॒ हि-ङ्क॑रोति॒ सामै॒वा-ऽक॒र्॒हि-ङ्क॑रोति॒ यत्रै॒व दे॒वा अश्र॑यन्त॒ तत॑ ए॒वैना॒-न्प्रयु॑ङ्क्ते॒ हि-ङ्क॑रोति वा॒च ए॒वैष योगो॒ हि-ङ्क॑रोति प्र॒जा ए॒व त-द्यज॑मान-स्सृजते॒ त्रिः प्र॑थ॒मामन्वा॑ह॒ त्रिरु॑त्त॒मां-यँ॒ज्ञस्यै॒व तद्ब॒र्॒स- [तद्ब॒र्॒सम्, न॒ह्य॒त्यप्र॑स्रग्ंसाय॒-] 39
-न्न॑ह्य॒त्यप्र॑स्रग्ंसाय॒ सन्त॑त॒मन्वा॑ह प्रा॒णाना॑म॒न्नाद्य॑स्य॒ सन्त॑त्या॒ अथो॒ रक्ष॑सा॒मप॑हत्यै॒ राथ॑तंरी-म्प्रथ॒मामन्वा॑ह॒ राथ॑तंरो॒ वा अ॒यं-लोँ॒क इ॒ममे॒व लो॒कम॒भि ज॑यति॒ त्रिर्वि गृ॑ह्णाति॒ त्रय॑ इ॒मे लो॒का इ॒माने॒व लो॒कान॒भि ज॑यति॒ बार्ह॑तीमुत्त॒मा-मन्वा॑ह॒ बार्ह॑तो॒ वा अ॒सौ लो॒को॑-ऽमुमे॒व लो॒कम॒भि ज॑यति॒ प्र वो॒ [प्र वः॑, वाजा॒] 40
वाजा॒ इत्यनि॑रुक्ता-म्प्राजाप॒त्यामन्वा॑ह य॒ज्ञो वै प्र॒जाप॑तिर्य॒ज्ञमे॒व प्र॒जाप॑ति॒मा र॑भते॒ प्रवो॒ वाजा॒ इत्यन्वा॒हान्नं॒-वैँ वाजो-ऽन्न॑मे॒वाव॑ रुन्धे॒ प्रवो॒ वाजा॒ इत्यन्वा॑ह॒ तस्मा᳚-त्प्रा॒चीन॒ग्ं॒ रेतो॑ धीय॒ते-ऽग्न॒ आ या॑हि वी॒तय॒ इत्या॑ह॒ तस्मा᳚-त्प्र॒तीचीः᳚ प्र॒जा जा॑यन्ते॒ प्रवो॒ वाजा॒ [वाजाः᳚, इत्यन्वा॑ह॒] 41
इत्यन्वा॑ह॒ मासा॒ वै वाजा॑ अर्धमा॒सा अ॒भिद्य॑वो दे॒वा ह॒विष्म॑न्तो॒ गौर्घृ॒ताची॑ य॒ज्ञो दे॒वाञ्जि॑गाति॒ यज॑मान-स्सुम्न॒यु-रि॒द-म॑सी॒द-म॒सीत्ये॒व य॒ज्ञस्य॑ प्रि॒य-न्धामाव॑ रुन्धे॒ य-ङ्का॒मये॑त॒ सर्व॒-मायु॑-रिया॒-दिति॒ प्र वो॒ वाजा॒ इति॒ तस्या॒नूच्याग्न॒ आ या॑हि वी॒तय॒ इति॒ सन्त॑त॒-मुत्त॑र-मर्ध॒र्चमा ल॑भेत [ ] 42
प्रा॒णेनै॒वा-ऽस्या॑-ऽपा॒न-न्दा॑धार॒ सर्व॒मायु॑रेति॒ यो वा अ॑र॒त्निग्ं सा॑मिधे॒नीनां॒-वेँदा॑र॒त्नावे॒व भ्रातृ॑व्य-ङ्कुरुते-ऽर्ध॒र्चौ स-न्द॑धात्ये॒ष वा अ॑र॒त्नि-स्सा॑मिधे॒नीनां॒-यँ ए॒वं-वेँदा॑र॒त्नावे॒व भ्रातृ॑व्य-ङ्कुरुत॒ ऋषेर्॑-ऋषे॒र्वा ए॒ता निर्मि॑ता॒ य-थ्सा॑मिधे॒न्य॑स्ता यदसं॑-युँक्ता॒-स्स्युः प्र॒जया॑ प॒शुभि॒ र्यज॑मानस्य॒ वि ति॑ष्ठेरन्नर्ध॒र्चौ स-न्द॑धाति॒ सं ँयु॑नक्त्ये॒वैना॒स्ता अ॑स्मै॒ संयुँ॑क्ता॒ अव॑रुद्धा॒-स्सर्वा॑-मा॒शिष॑-न्दुह्रे ॥ 43 ॥
(ब॒र्सं - ँवो॑ - जायन्ते॒ प्रवो॒ वाजा॑ - लभेत - दधाति॒ सं - दश॑ च) (अ. 7)
अय॑ज्ञो॒ वा ए॒ष यो॑-ऽसा॒मा-ऽग्न॒ आ या॑हि वी॒तय॒ इत्या॑ह रथन्त॒रस्यै॒ष वर्ण॒स्त-न्त्वा॑ स॒मिद्भि॑रङ्गिर॒ इत्या॑ह वामदे॒व्यस्यै॒ष वर्णो॑ बृ॒हद॑ग्ने सु॒वीर्य॒मित्या॑ह बृह॒त ए॒ष वर्णो॒ यदे॒त-न्तृ॒चम॒न्वाह॑ य॒ज्ञमे॒व त-थ्साम॑न्वन्त-ङ्करोत्य॒ग्निर॒मुष्मि॑न् ँलो॒क आसी॑दादि॒त्यो᳚-ऽस्मि-न्तावि॒मौ लो॒कावशा᳚न्ता- [लो॒कावशा᳚न्तौ, आ॒स्ता॒-न्ते दे॒वा] 44
-वास्ता॒-न्ते दे॒वा अ॑ब्रुव॒न्नेते॒मौ वि पर्यू॑हा॒मेत्यग्न॒ आ या॑हि वी॒तय॒ इत्य॒स्मिन् ँलो॒के᳚-ऽग्निम॑दधु र्बृ॒हद॑ग्ने सु॒वीर्य॒मित्य॒मुष्मि॑न् ँलो॒क आ॑दि॒त्य-न्ततो॒ वा इ॒मौ लो॒काव॑शाम्यतां॒-यँदे॒वम॒न्वाहा॒नयो᳚ र्लो॒कयो॒-श्शान्त्यै॒ शाम्य॑तो-ऽस्मा इ॒मौ लो॒कौ य ए॒वं-वेँद॒ पञ्च॑दश सामिधे॒नीरन्वा॑ह॒ पञ्च॑दश॒ [पञ्च॑दश, वा अ॑र्धमा॒सस्य॒] 45
वा अ॑र्धमा॒सस्य॒ रात्र॑यो-ऽर्धमास॒श-स्सं॑वँथ्स॒र आ᳚प्यते॒ तासा॒-न्त्रीणि॑ च श॒तानि॑ ष॒ष्टिश्चा॒क्षरा॑णि॒ ताव॑ती-स्संवँथ्स॒रस्य॒ रात्र॑यो-ऽक्षर॒श ए॒व सं॑वँथ्स॒रमा᳚प्नोति नृ॒मेध॑श्च॒ परु॑च्छेपश्च ब्रह्म॒वाद्य॑मवदेताम॒स्मि-न्दारा॑वा॒र्द्रे᳚-ऽग्नि-ञ्ज॑नयाव यत॒रो नौ॒ ब्रह्मी॑या॒निति॑ नृ॒मेधो॒-ऽभ्य॑वद॒-थ्स धू॒मम॑जनय॒-त्परु॑च्छेपो॒ ऽभ्य॑वद॒-थ्सो᳚-ऽग्निम॑जनय॒दृष॒ इत्य॑ब्रवी॒- [इत्य॑ब्रवीत्, यथ्स॒माव॑द्वि॒द्व] 46
-द्यथ्स॒माव॑द्वि॒द्व क॒था त्वम॒ग्निमजी॑जनो॒ नाहमिति॑ सामिधे॒नीना॑मे॒वाहं-वँर्णं॑-वेँ॒देत्य॑ब्रवी॒द्य-द्घृ॒तव॑-त्प॒दम॑नू॒च्यते॒ स आ॑सां॒-वँर्ण॒स्त-न्त्वा॑ स॒मिद्भि॑रङ्गिर॒ इत्या॑ह सामिधे॒नीष्वे॒व तज्ज्योति॑ र्जनयति॒ स्त्रिय॒स्तेन॒ यदृच॒-स्स्त्रिय॒स्तेन॒ य-द्गा॑य॒त्रिय॒-स्स्त्रिय॒स्तेन॒ य-थ्सा॑मिधे॒न्यो॑ वृष॑ण्वती॒-मन्वा॑ह॒ [वृष॑ण्वती॒-मन्वा॑ह, तेन॒ पुग्ग्स्व॑ती॒स्तेन॒] 47
तेन॒ पुग्ग्स्व॑ती॒स्तेन॒ सेन्द्रा॒स्तेन॑ मिथु॒ना अ॒ग्निर्दे॒वाना᳚-न्दू॒त आसी॑दु॒शना॑ का॒व्यो-ऽसु॑राणा॒-न्तौ प्र॒जाप॑ति-म्प्र॒श्ञमै॑ता॒ग्ं॒ स प्र॒जाप॑तिर॒ग्नि-न्दू॒तं-वृँ॑णीमह॒ इत्य॒भि प॒र्याव॑र्तत॒ ततो॑ दे॒वा अभ॑व॒-न्परा-ऽसु॑रा॒ यस्यै॒वं-विँ॒दुषो॒-ऽग्नि-न्दू॒तं-वृँ॑णीमह॒ इत्य॒न्वाह॒ भव॑त्या॒त्मना॒ परा᳚-ऽस्य॒ भ्रातृ॑व्यो भवत्यद्ध्व॒रव॑ती॒मन्वा॑ह॒ भ्रातृ॑व्यमे॒वैतया᳚ [भ्रातृ॑व्यमे॒वैतया᳚, ध्व॒र॒ति॒ शो॒चिष्के॑श॒स्तमी॑मह॒] 48
ध्वरति शो॒चिष्के॑श॒स्तमी॑मह॒ इत्या॑ह प॒वित्र॑मे॒वैत-द्यज॑मानमे॒वैतया॑ पवयति॒ समि॑द्धो अग्न आहु॒तेत्या॑ह परि॒धिमे॒वैत-म्परि॑ दधा॒त्यस्क॑न्दाय॒ यदत॑ ऊ॒र्ध्वम॑भ्याद॒द्ध्याद्यथा॑ बहिः परि॒धि स्कन्द॑ति ता॒दृगे॒व त-त्त्रयो॒ वा अ॒ग्नयो॑ हव्य॒वाह॑नो दे॒वाना᳚-ङ्कव्य॒वाह॑नः पितृ॒णाग्ं स॒हर॑क्षा॒ असु॑राणा॒-न्त ए॒तर्ह्या शग्ं॑सन्ते॒ मां-वँ॑रिष्यते॒ मा- [माम्, इति॑] 49
-मिति॑ वृणी॒द्ध्वग्ं ह॑व्य॒वाह॑न॒मित्या॑ह॒ य ए॒व दे॒वाना॒-न्तं-वृँ॑णीत आर्षे॒यं-वृँ॑णीते॒ बन्धो॑रे॒व नैत्यथो॒ सन्त॑त्यै प॒रस्ता॑द॒र्वाचो॑ वृणीते॒ तस्मा᳚-त्प॒रस्ता॑द॒र्वाञ्चो॑ मनु॒ष्या᳚-न्पि॒तरो-ऽनु॒ प्र पि॑पते ॥ 50 ॥
(अशा᳚न्ता - वाह॒ पञ्च॑दशा - ब्रवी॒ - दन्वा॑है॒ - तया॑ - वरिष्यते॒ मा - मेका॒न्नत्रि॒ग्ं॒शच्च॑) (अ. 8)
अग्ने॑ म॒हाग्ं अ॒सीत्या॑ह म॒हान्. ह्ये॑ष यद॒ग्नि र्ब्रा᳚ह्म॒णेत्या॑ह ब्राह्म॒णो ह्ये॑ष भा॑र॒तेत्या॑है॒ष हि दे॒वेभ्यो॑ ह॒व्य-म्भर॑ति दे॒वेद्ध॒ इत्या॑ह दे॒वा ह्ये॑तमैन्ध॑त॒ मन्वि॑द्ध॒ इत्या॑ह॒ मनु॒र्ह्ये॑तमुत्त॑रो दे॒वेभ्य॒ ऐन्धर्षि॑ष्टुत॒ इत्या॒हर्ष॑यो॒ ह्ये॑तमस्तु॑व॒न् विप्रा॑नुमदित॒ इत्या॑ह॒ [इत्या॑ह, विप्रा॒ ह्ये॑ते] 51
विप्रा॒ ह्ये॑ते यच्छु॑श्रु॒वाग्ंसः॑ कविश॒स्त इत्या॑ह क॒वयो॒ ह्ये॑ते यच्छु॑श्रु॒वाग्ंसो॒ ब्रह्म॑सग्ंशित॒ इत्या॑ह॒ ब्रह्म॑सग्ंशितो॒ ह्ये॑ष घृ॒ताह॑वन॒ इत्या॑ह घृताहु॒तिर्ह्य॑स्य प्रि॒यत॑मा प्र॒णीर्य॒ज्ञाना॒मित्या॑ह प्र॒णीर्ह्ये॑ष य॒ज्ञानाग्ं॑ र॒थीर॑द्ध्व॒राणा॒मित्या॑है॒ष हि दे॑वर॒थो॑-ऽतूर्तो॒ होतेत्या॑ह॒ न ह्ये॑त-ङ्कश्च॒न [ ] 52
तर॑ति॒ तूर्णि॑र्-हव्य॒वाडित्या॑ह॒ सर्व॒ग्ग्॒ह्ये॑ष तर॒त्यास्पात्र॑-ञ्जु॒हूर्दे॒वाना॒मित्या॑ह जु॒हूर्ह्ये॑ष दे॒वाना᳚-ञ्चम॒सो दे॑व॒पान॒ इत्या॑ह चम॒सो ह्ये॑ष दे॑व॒पानो॒-ऽराग्ं इ॑वाग्ने ने॒मिर्दे॒वाग्स्त्व-म्प॑रि॒भूर॒सीत्या॑ह दे॒वान् ह्ये॑ष प॑रि॒भूर्य-द्ब्रू॒यादा व॑ह दे॒वा-न्दे॑वय॒ते यज॑माना॒येति॒ भ्रातृ॑व्यमस्मै [भ्रातृ॑व्यमस्मै, ज॒न॒ये॒दा व॑ह] 53
जनये॒दा व॑ह दे॒वान्. यज॑माना॒येत्या॑ह॒ यज॑मानमे॒वैतेन॑ वर्धयत्य॒ग्निम॑ग्न॒ आ व॑ह॒ सोम॒मा व॒हेत्या॑ह दे॒वता॑ ए॒व त-द्य॑थापू॒र्वमुप॑ ह्वयत॒ आ चा᳚ग्ने दे॒वान्. वह॑ सु॒यजा॑ च यज जातवेद॒ इत्या॑हा॒ग्निमे॒व त-थ्सग्ग् श्य॑ति॒ सो᳚-ऽस्य॒ सग्ंशि॑तो दे॒वेभ्यो॑ ह॒व्यं-वँ॑हत्य॒ग्निर्-होते- [-होता᳚, इत्या॑हा॒-ऽग्निर्वै] 54
-त्या॑हा॒-ऽग्निर्वै दे॒वाना॒ग्ं॒ होता॒ य ए॒व दे॒वाना॒ग्ं॒ होता॒ तं-वृँ॑णीते॒स्मो व॒यमित्या॑हा॒-ऽऽत्मान॑मे॒व स॒त्त्व-ङ्ग॑मयति सा॒धु ते॑ यजमान दे॒वतेत्या॑हा॒-ऽऽशिष॑मे॒वैतामा शा᳚स्ते॒ यद्ब्रू॒या-द्यो᳚-ऽग्निग्ं होता॑र॒मवृ॑था॒ इत्य॒ग्निनो॑भ॒यतो॒ यज॑मान॒-म्परि॑ गृह्णीया-त्प्र॒मायु॑क-स्स्या-द्यजमानदेव॒त्या॑ वै जु॒हूर्भ्रा॑तृव्य देव॒त्यो॑प॒भृ- [देव॒त्यो॑प॒भृत्, यद्द्वे इ॑व] 55
-द्यद्द्वे इ॑व ब्रू॒या-द्भ्रातृ॑व्यमस्मै जनये-द्घृ॒तव॑तीमद्ध्वर्यो॒ स्रुच॒मा-ऽस्य॒स्वेत्या॑ह॒ यज॑मान मे॒वैतेन॑ वर्धयति देवा॒युव॒मित्या॑ह दे॒वान्. ह्ये॑षा-ऽव॑ति वि॒श्ववा॑रा॒मित्या॑ह॒ विश्व॒ग्ग्॒ ह्ये॑षा-ऽव॒तीडा॑महै दे॒वाग्ं ई॒डेन्या᳚न्नम॒स्याम॑ नम॒स्यान्॑ यजा॑म य॒ज्ञिया॒नित्या॑हमनु॒ष्या॑ वा ई॒डेन्याः᳚ पि॒तरो॑ नम॒स्या॑ दे॒वा य॒ज्ञिया॑ दे॒वता॑ ए॒व त-द्य॑थाभा॒गं-यँ॑जति ॥ 56 ॥
(विप्रा॑नुमदित॒ इत्या॑ह - च॒ना - ऽस्मै॒ - होतो॑ - प॒भृ-द्- दे॒वता॑ ए॒व - त्रीणि॑ च) (अ. 9)
त्रीग्स्तृ॒चाननु॑ ब्रूया-द्राज॒न्य॑स्य॒ त्रयो॒ वा अ॒न्ये रा॑ज॒न्या᳚-त्पुरु॑षा ब्राह्म॒णो वैश्यः॑ शू॒द्रस्ताने॒वास्मा॒ अनु॑कान् करोति॒ पञ्च॑द॒शानु॑ ब्रूया-द्राज॒न्य॑स्य पञ्चद॒शो वै रा॑ज॒न्यः॑ स्व ए॒वैन॒ग्ग्॒ स्तोमे॒ प्रति॑ष्ठापयति त्रि॒ष्टुभा॒ परि॑ दद्ध्यादिन्द्रि॒यं-वैँ त्रि॒ष्टुगि॑न्द्रि॒यका॑मः॒ खलु॒ वै रा॑ज॒न्यो॑ यजते त्रि॒ष्टुभै॒वास्मा॑ इन्द्रि॒य-म्परि॑ गृह्णाति॒ यदि॑ का॒मये॑त [का॒मये॑त, ब्र॒ह्म॒व॒र्च॒सम॒स्त्विति॑] 57
ब्रह्मवर्च॒सम॒स्त्विति॑ गायत्रि॒या परि॑ दद्ध्या-द्ब्रह्मवर्च॒सं-वैँ गा॑य॒त्री ब्र॑ह्मवर्च॒समे॒व भ॑वति स॒प्तद॒शानु॑ ब्रूया॒-द्वैश्य॑स्य सप्तद॒शो वै वैश्य॒-स्स्व ए॒वैन॒ग्ग्॒ स्तोमे॒ प्रति॑ ष्ठापयति॒जग॑त्या॒ परि॑ दद्ध्या॒ज्जाग॑ता॒ वै प॒शवः॑ प॒शुका॑मः॒ खलु॒ वै वैश्यो॑ यजते॒ जग॑त्यै॒वास्मै॑ प॒शू-न्परि॑ गृह्णा॒त्ये क॑विग्ं शति॒मनु॑ ब्रूया-त्प्रति॒ष्ठाका॑मस्यै कवि॒ग्ं॒श-स्स्तोमा॑ना-म्प्रति॒ष्ठा प्रति॑ष्ठित्यै॒ [प्रति॑ष्ठित्यै, चतु॑र्विग्ंशति॒मनु॑] 58
चतु॑र्विग्ंशति॒मनु॑ ब्रूया-द्ब्रह्मवर्च॒स-का॑मस्य॒ चतु॑र्विग्ंशत्यक्षरा गाय॒त्री गा॑य॒त्री ब्र॑ह्मवर्च॒स-ङ्गा॑यत्रि॒यैवास्मै᳚ ब्रह्मवर्च॒समव॑ रुन्धे त्रि॒ग्ं॒शत॒मनु॑ ब्रूया॒दन्न॑कामस्य त्रि॒ग्ं॒शद॑क्षरा वि॒राडन्नं॑-विँ॒रा-ड्वि॒राजै॒वास्मा॑ अ॒न्नाद्य॒मव॑ रुन्धे॒ द्वात्रिग्ं॑शत॒मनु॑ ब्रूया-त्प्रति॒ष्ठाका॑मस्य॒ द्वात्रिग्ं॑शदक्षरा ऽनु॒ष्टुग॑नु॒ष्टु-प्छन्द॑सा-म्प्रति॒ष्ठा प्रति॑ष्ठित्यै॒ षट्त्रिग्ं॑शत॒मनु॑ ब्रूया-त्प॒शुका॑मस्य॒ षट्त्रिग्ं॑शदक्षरा बृह॒ती बार्ह॑ताः प॒शवो॑ बृह॒त्यैवास्मै॑ प॒शू- [प॒शून्, अव॑ रुन्धे॒] 59
-नव॑ रुन्धे॒ चतु॑श्चत्वारिग्ंशत॒मनु॑ ब्रूयादिन्द्रि॒यका॑मस्य॒ चतु॑श्चत्वारिग्ंशदक्षरा त्रि॒ष्टुगि॑न्द्रि॒य-न्त्रि॒ष्टु-प्त्रि॒ष्टुभै॒वास्मा॑ इन्द्रि॒यमव॑ रुन्धे॒ ऽष्टाच॑त्वारिग्ं शत॒मनु॑ ब्रूया-त्प॒शुका॑मस्या॒ष्टाच॑त्वारिग्ंशदक्षरा॒ जग॑ती॒ जाग॑ताः प॒शवो॒जग॑त्यै॒वास्मै॑ प॒शूनव॑ रुन्धे॒ सर्वा॑णि॒ छन्दा॒ग्॒ स्यनु॑ ब्रूया-द्बहुया॒जिन॒-स्सर्वा॑णि॒ वा ए॒तस्य॒ छन्दा॒ग्॒स्य व॑रुद्धानि॒ यो ब॑हुया॒ज्यप॑रिमित॒मनु॑ ब्रूया॒दप॑रिमित॒स्या व॑रुध्यै ॥ 60 ॥
(का॒मये॑त॒ - प्रति॑ष्ठित्यै - प॒शून्थ् - स॒प्तच॑त्वारिग्ंशच्च) (अ. 10)
निवी॑त-म्मनु॒ष्या॑णा-म्प्राचीनावी॒त-म्पि॑तृ॒णामुप॑वीत-न्दे॒वाना॒मुप॑ व्ययते देवल॒क्ष्ममे॒व त-त्कु॑रुते॒ तिष्ठ॒न्नन्वा॑ह॒ तिष्ठ॒न्न्॒. ह्याश्रु॑ततरं॒-वँद॑ति॒ तिष्ठ॒न्नन्वा॑ह सुव॒र्गस्य॑ लो॒कस्या॒भिजि॑त्या॒ आसी॑नो यजत्य॒स्मिन्ने॒व लो॒के प्रति॑तिष्ठति॒ य-त्क्रौ॒ञ्चम॒न्वाहा॑-ऽऽसु॒र-न्त-द्यन्म॒न्द्र-म्मा॑नु॒ष-न्तद्यद॑न्त॒रा त-थ्सदे॑वमन्त॒रा-ऽनूच्यग्ं॑ सदेव॒त्वाय॑ वि॒द्वाग्ंसो॒ वै [ ] 61
पु॒रा होता॑रो-ऽभूव॒-न्तस्मा॒-द्विधृ॑ता॒ अद्ध्वा॒नो-ऽभू॑व॒-न्न पन्था॑न॒-स्सम॑रुक्षन्नन्तर्वे॒द्य॑न्यः पादो॒ भव॑ति बहिर्वे॒द्य॑न्यो-ऽथान्वा॒हाद्ध्व॑नां॒-विँधृ॑त्यै प॒थामसग्ं॑ रोहा॒याथो॑ भू॒तञ्चै॒व भ॑वि॒ष्यच्चाव॑ रु॒न्धे-ऽथो॒ परि॑मित-ञ्चै॒वाप॑रिमित॒-ञ्चाव॑ रु॒न्धे-ऽथो᳚ ग्रा॒म्याग्श्चै॒व प॒शूना॑र॒ण्याग्श्चाव॑ रु॒न्धे-ऽथो॑ [रु॒न्धे-ऽथो᳚, दे॒व॒लो॒क-ञ्चै॒व] 62
देवलो॒क-ञ्चै॒व म॑नुष्य लो॒क-ञ्चा॒भि ज॑यति दे॒वा वै सा॑मिधे॒नीर॒नूच्य॑ य॒ज्ञ-न्नान्व॑पश्य॒न्थ्स प्र॒जाप॑तिस्तू॒ष्णी-मा॑घा॒रमा ऽघा॑रय॒-त्ततो॒ वै दे॒वा य॒ज्ञमन्व॑पश्य॒न्॒. य-त्तू॒ष्णीमा॑घा॒र-मा॑घा॒रय॑ति य॒ज्ञस्यानु॑ख्यात्या॒ अथो॑ सामिधे॒नीरे॒वाभ्य॑-न॒क्त्यलू᳚क्षो भवति॒ य ए॒वं-वेँदाथो॑ त॒र्पय॑त्ये॒वैना॒-स्तृप्य॑ति प्र॒जया॑ प॒शुभि॒- [प॒शुभिः॑, य ए॒वं-वेँद॒] 63
-र्य ए॒वं-वेँद॒ यदेक॑या ऽऽघा॒रये॒देका᳚-म्प्रीणीया॒द्य-द्द्वाभ्या॒-न्द्वे प्री॑णीया॒द्य-द्ति॒सृभि॒रति॒ तद्रे॑चये॒त्मन॒सा ऽऽघा॑रयति॒ मन॑सा॒ ह्यना᳚प्तमा॒प्यते॑ ति॒र्यञ्च॒मा घा॑रय॒त्यछ॑म्बट्कारं॒-वाँक्च॒ मन॑श्चा ऽऽर्तीयेताम॒ह-न्दे॒वेभ्यो॑ ह॒व्यं-वँ॑हा॒मीति॒ वाग॑ब्रवीद॒ह-न्दे॒वेभ्य॒ इति॒ मन॒स्तौ प्र॒जाप॑ति-म्प्र॒श्ञमै॑ता॒ग्ं॒ सो᳚-ऽब्रवी- [सो᳚-ऽब्रवीत्, प्र॒जाप॑तिर्दू॒तीरे॒व] 64
-त्प्र॒जाप॑तिर्दू॒तीरे॒व त्व-म्मन॑सो-ऽसि॒ यद्धि मन॑सा॒ ध्याय॑ति॒ तद्वा॒चा वद॒तीति॒ त-त्खलु॒ तुभ्य॒-न्न वा॒चा जु॑हव॒न्नित्य॑ब्रवी॒-त्तस्मा॒न्मन॑सा प्र॒जाप॑तये जुह्वति॒मन॑ इव॒ हि प्र॒जाप॑तिः प्र॒जाप॑ते॒राप्त्यै॑ परि॒धीन्थ्स-म्मा᳚र्ष्टि पु॒नात्ये॒वैना॒न्त्रिर्म॑द्ध्य॒म-न्त्रयो॒ वै प्रा॒णाः प्रा॒णाने॒वाभि ज॑यति॒ त्रिर्द॑क्षिणा॒र्ध्यं॑ त्रय॑ [-त्रयः॑, इ॒मे लो॒का] 65
इ॒मे लो॒का इ॒माने॒व लो॒कान॒भि ज॑यति॒ त्रिरु॑त्तरा॒र्ध्य॑-न्त्रयो॒ वै दे॑व॒यानाः॒ पन्था॑न॒स्ताने॒वाभि ज॑यति॒ त्रिरुप॑ वाजयति॒ त्रयो॒ वै दे॑वलो॒का दे॑वलो॒काने॒वाभि ज॑यति॒ द्वाद॑श॒ स-म्प॑द्यन्ते॒ द्वाद॑श॒ मासा᳚-स्संवँथ्स॒र-स्सं॑वँथ्स॒रमे॒व प्री॑णा॒त्यथो॑ संवँथ्स॒रमे॒वास्मा॒ उप॑ दधाति सुव॒र्गस्य॑ लो॒कस्य॒ सम॑ष्ट्या आघा॒रमा घा॑रयति ति॒र इ॑व॒ [ति॒र इ॑व, वै सु॑व॒र्गो] 66
वै सु॑व॒र्गो लो॒क-स्सु॑व॒र्गमे॒वास्मै॑ लो॒क-म्प्ररो॑चयत्यृ॒जुमा घा॑रयत्यृ॒जुरि॑व॒ हि प्रा॒ण-स्सन्त॑त॒मा घा॑रयति प्रा॒णाना॑म॒न्नाद्य॑स्य॒ सन्त॑त्या॒ अथो॒ रक्ष॑सा॒मप॑हत्यै॒ य-ङ्का॒मये॑त प्र॒मायु॑क-स्स्या॒दिति॑ जि॒ह्म-न्तस्या ऽऽघा॑रये-त्प्रा॒णमे॒वास्मा᳚ज्जि॒ह्म-न्न॑यति ता॒ज-क्प्रमी॑यते॒शिरो॒ वा ए॒त-द्य॒ज्ञस्य॒ यदा॑घा॒र आ॒त्मा ध्रु॒वा- [आ॒त्मा ध्रु॒वा, आ॒घा॒रमा॒घार्य॑] 67
-ऽऽघा॒रमा॒घार्य॑ ध्रु॒वाग्ं सम॑नक्त्या॒त्मन्ने॒व य॒ज्ञस्य॒ शिरः॒ प्रति॑ दधात्य॒ग्नि-र्दे॒वाना᳚-न्दू॒त आसी॒-द्दैव्यो-ऽसु॑राणा॒-न्तौ प्र॒जाप॑ति-म्प्र॒श्ञ-मै॑ता॒ग्ं॒ स प्र॒जाप॑ति र्ब्राह्म॒ण-म॑ब्रवी-दे॒तद्वि ब्रू॒हीत्या श्रा॑व॒येती॒द-न्दे॑वा-श्शृणु॒तेति॒ वाव तद॑ब्रवी-द॒ग्नि र्दे॒वो होतेति॒ य ए॒व दे॒वाना॒-न्तम॑वृणीत॒ ततो॑ दे॒वा [दे॒वाः, अभ॑व॒-न्परा-ऽसु॑रा॒] 68
अभ॑व॒-न्परा-ऽसु॑रा॒ यस्यै॒वं-विँ॒दुषः॑ प्रव॒र-म्प्र॑वृ॒णते॒ भव॑त्या॒त्मना॒ परा᳚-ऽस्य॒ भ्रातृ॑व्यो भवति॒ यद्ब्रा᳚ह्म॒णश्चा ब्रा᳚ह्मणश्च प्र॒श्ञ-मे॒याता᳚-म्ब्राह्म॒णायाधि॑ ब्रूया॒-द्य-द्ब्रा᳚ह्म॒णाया॒-ऽद्ध्याहा॒ ऽऽत्मने-ऽद्ध्या॑ह॒ यद्ब्रा᳚ह्म॒ण-म्प॒राहा॒-ऽऽत्मान॒-म्परा॑-ऽऽह॒ तस्मा᳚-द्ब्राह्म॒णो न प॒रोच्यः॑ ॥ 69 ॥
(वा - आ॑र॒ण्याग्श्चाव॑ रु॒न्धे-ऽथो॑ - प॒शुभिः॒ - सो᳚-ऽब्रवी-द्- दक्षिणा॒र्ध्यं॑ त्रय॑ -इव - ध्रु॒वा - दे॒वा - श्च॑त्वारि॒ग्ं॒शच्च॑ ) (अ. 11)
आयु॑ष्ट आयु॒र्दा अ॑ग्न॒ आ प्या॑यस्व॒ स-न्ते ऽव॑ ते॒ हेड॒ उदु॑त्त॒म-म्प्रणो॑ दे॒व्या नो॑ दि॒वो ऽग्ना॑ विष्णू॒ अग्ना॑विष्णू इ॒म-म्मे॑ वरुण॒-तत्त्वा॑ या॒ म्यु दु॒त्य-ञ्चि॒त्रम् ॥ अ॒पा-न्नपा॒दा ह्यस्था॑-दु॒पस्थ॑-ञ्जि॒ह्माना॑-मू॒र्ध्वो वि॒द्युतं॒-वँसा॑नः । तस्य॒ ज्येष्ठ॑-म्महि॒मानं॒-वँह॑न्ती॒र्॒ हिर॑ण्यवर्णाः॒ परि॑ यन्ति य॒ह्वीः ॥ स- [सम्, अ॒न्या यन्त्युप॑] 70
-म॒न्या यन्त्युप॑ यन्त्य॒न्या-स्स॑मा॒नमू॒र्व-न्न॒द्यः॑ पृणन्ति । तमू॒ शुचि॒ग्ं॒ शुच॑यो दीदि॒वाग्ं स॑म॒पा-न्नपा॑त॒-म्परि॑तस्थु॒रापः॑ । तमस्मे॑रा युव॒तयो॒ युवा॑न-म्मर्मृ॒ज्यमा॑नाः॒ परि॑ य॒न्त्यापः॑ ॥ स शु॒क्रेण॒ शिक्व॑ना रे॒वद॒ग्निर्दी॒दाया॑नि॒द्ध्मो घृ॒तनि॑र्णिग॒फ्सु ॥ इन्द्रा॒वरु॑णयोर॒हग्ंस॒म्राजो॒रव॒ आ वृ॑णे । ता नो॑ मृडात ई॒दृशे᳚ ॥ इन्द्रा॑वरुणा यु॒वम॑द्ध्व॒राय॑ नो [यु॒वम॑द्ध्व॒राय॑ नः, वि॒शे जना॑य॒] 71
वि॒शे जना॑य॒ महि॒ शर्म॑ यच्छतम् । दी॒र्घप्र॑यज्यु॒मति॒ यो व॑नु॒ष्यति॑ व॒य-ञ्ज॑येम॒ पृत॑नासु दू॒ढ्यः॑ ॥ आ नो॑मित्रावरुणा॒, प्रबा॒हवा᳚ ॥ त्व-न्नो॑ अग्ने॒ वरु॑णस्य वि॒द्वा-न्दे॒वस्य॒ हेडो-ऽव॑ यासि सीष्ठाः । यजि॑ष्ठो॒ वह्नि॑ तम॒-श्शोशु॑चानो॒ विश्वा॒ द्वेषाग्ं॑सि॒ प्रमु॑मुग्ध्य॒स्मत् ॥ स त्वन्नो॑ अग्ने-ऽव॒मो भ॑वो॒ती नेदि॑ष्ठो अ॒स्या उ॒षसो॒ व्यु॑ष्टौ । अव॑ यक्ष्व नो॒ वरु॑ण॒ग्ं॒ [नो॒ वरु॑णम्, ररा॑णो वी॒हि] 72
ररा॑णो वी॒हि मृ॑डी॒कग्ं सु॒हवो॑ न एधि ॥ प्रप्रा॒यम॒ग्निर्भ॑र॒तस्य॑ शृण्वे॒ वि य-थ्सूर्यो॒ न रोच॑ते बृ॒हद्भाः । अ॒भि यः पू॒रु-म्पृत॑नासु त॒स्थौ दी॒दाय॒ दैव्यो॒ अति॑थि-श्शि॒वो नः॑ ॥ प्र ते॑ यक्षि॒ प्र त॑ इयर्मि॒ मन्म॒ भुवो॒ यथा॒ वन्द्यो॑ नो॒ हवे॑षु । धन्व॑न्निव प्र॒पा अ॑सि॒ त्वम॑ग्न इय॒क्षवे॑ पू॒रवे᳚ प्रत्न राजन्न् ॥ 73 ॥
वि पाज॑सा॒ वि ज्योति॑षा ॥ स त्वम॑ग्ने॒ प्रती॑केन॒ प्रत्यो॑ष यातुधा॒न्यः॑ । उ॒रु॒क्षये॑षु॒ दीद्य॑त् ॥ तग्ं सु॒प्रती॑कग्ं सु॒दृश॒ग्ग्॒ स्वञ्च॒-मवि॑द्वाग्ंसो वि॒दुष्ट॑रग्ं सपेम । स य॑क्ष॒-द्विश्वा॑ व॒युना॑नि वि॒द्वा-न्प्र ह॒व्य-म॒ग्नि-र॒मृते॑षु वोचत् ॥ अ॒ग्ं॒हो॒मुचे॑ वि॒वेष॒ यन्मा॒ विन॑ इ॒न्द्रे-न्द्र॑ क्ष॒त्रमि॑न्द्रि॒याणि॑ शतक्र॒तो ऽनु॑ ते दायि ॥ 74 ॥
(य॒ह्वी-स्स - म॑ध्व॒राय॑ नो॒ - वरु॑णग्ं - राज॒ग्ग्॒ -तु॑श्चत्वारिग्ंशच्च) (अ. 12)
(वि॒श्वरू॑प॒ - स्त्वष्टे - न्द्रं॑-वृँ॒त्रं - ब्र॑ह्मवा॒दिन॒-स्स त्वै - ना-ऽसो॑मयाज्ये॒ - ष वै दे॑वर॒थो - दे॒वा वै नर्चि ना - य॒ज्ञो - ऽग्ने॑ म॒हान् - त्रीन् - निवी॑त॒ - मायु॑ष्टे॒ - द्वाद॑श)
(वि॒श्वरू॑पो॒ - नैनग्ं॑ शीतरू॒रा - व॒द्य वसु॑ - पूर्वे॒द्यु - र्वाजा॒ इत्य - ग्ने॑ म॒हान् - निवी॑त - म॒न्या यन्ति॒ - चतुः॑ सप्ततिः )
(वि॒श्वरूपो॒, ऽनु॑ ते दायि)
॥ हरिः॑ ओम् ॥
॥ कृष्ण यजुर्वेदीय तैत्तिरीय संहिताया-न्द्वितीयकाण्डे पञ्चमः प्रश्न-स्समाप्तः ॥
kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya saṃhitāyā-ndvitīyakāṇḍe pañcamaḥ praśnaḥ - iṣṭividhānaṃ
o-nnamaḥ paramātmane, śrī mahāgaṇapataye namaḥ,
śrī gurubhyo namaḥ | ha॒riḥ॒ om ||
vi॒śvarṷ̄po॒ vai tvā॒ṣṭraḥ pu॒rohi̭to de॒vānā̭māsī-thsva॒srīyo-'sṷrāṇā॒-ntasya॒ trīṇi̭ śī॒r॒ṣāṇyā̭san-thsoma॒pānagṃ̭ surā॒pāna̭-ma॒nnāda̭na॒gṃ॒ sa pra॒tyakṣa̭-nde॒vebhyo̭ bhā॒gama̭vada-tpa॒rokṣa॒masṷrebhya॒-ssarva̭smai॒ vai pra॒tyakṣa̭-mbhā॒gaṃ-va~̭danti॒ yasmā̭ e॒va pa॒rokṣaṃ॒-va~da̭nti॒ tasya̭ bhā॒ga ṷdi॒tastasmā॒dindro̭ 'bibhedī॒dṛṃ-vai~ rā॒ṣṭraṃ-vi~ pa॒ryāva̭rtaya॒tīti॒ tasya॒ vajra̭mā॒dāya̭ śī॒r॒ṣāṇya̭cchina॒dya-thso̭ma॒pāna॒- [-thso̭ma॒pāna᳚m, āsī॒thsa] 1
-māsī॒thsa ka॒piñja̭lo 'bhava॒-dya-thsṷrā॒pāna॒gṃ॒ sa ka̭la॒viṅko॒ yada॒nnāda̭na॒gṃ॒ sa ti̭tti॒ristasyā᳚ñja॒linā᳚ brahmaha॒tyāmupā̭gṛhṇā॒-ttāgṃ saṃ̭va~thsa॒rama̭bibha॒sta-mbhū॒tānya॒bhya̭krośa॒-nbrahma̭ha॒nniti॒ sa pṛ̭thi॒vīmupā̭sīdada॒syai bra̭hmaha॒tyāyai॒ tṛtī̭ya॒-mprati̭ gṛhā॒ṇeti॒ sā-'bra̭vī॒dvaraṃ̭-vṛ~ṇai khā॒tā-tpa̭rābhavi॒ṣyantī̭ manye॒ tato॒ mā parā̭ bhūva॒miti̭pu॒rā tḙ [bhūva॒miti̭pu॒rā te᳚, saṃva~thsa॒rādapi̭] 2
saṃva~thsa॒rādapi̭ rohā॒ditya̭bravī॒-ttasmā᳚-tpu॒rā saṃ̭va~thsa॒rā-tpṛ̭thi॒vyai khā॒tamapi̭ rohati॒ vārḙvṛta॒gg॒ hya̭syai॒ tṛtī̭ya-mbrahmaha॒tyāyai॒ pratya̭gṛhṇā॒-tta-thsvakṛ̭ta॒miri̭ṇamabhava॒-ttasmā॒dāhi̭tāgni-śśra॒ddhādḙva॒-ssvakṛ̭ta॒ iri̭ṇe॒ nāva̭ sye-dbrahmaha॒tyāyai॒ hyḙṣa varṇa॒-ssa vana॒spatī॒nupā̭sīdada॒syai bra̭hmaha॒tyāyai॒ tṛtī̭ya॒-mprati̭ gṛhṇī॒teti॒ te᳚-'bruva॒n varaṃ̭-vṛ~ṇāmahai vṛ॒kṇā- [vṛ॒kṇāt, pa॒rā॒bha॒vi॒ṣyanto̭] 3
-tpa̭rābhavi॒ṣyanto̭ manyāmahe॒ tato॒ mā parā̭ bhū॒metyā॒vraśca̭nādvo॒ bhūyāgṃ̭sa॒ utti̭ṣṭhā॒nitya̭bravī॒-ttasmā̭dā॒vraśca̭nā-dvṛ॒kṣāṇā॒-mbhūyāgṃ̭sa॒ utti̭ṣṭhanti॒ vārḙvṛta॒gg॒ hyḙṣā॒-ntṛtī̭ya-mbrahmaha॒tyāyai॒ pratya̭gṛṇha॒nthsa ni̭ryā॒so̭ 'bhava॒-ttasmā᳚nniryā॒sasya॒ nā-''śya̭-mbrahmaha॒tyāyai॒ hyḙṣa varṇo-'tho॒ khalu॒ ya e॒va lohi̭to॒ yo vā॒-''vraśca̭nānni॒ryeṣa̭ti॒ tasya॒ nā-''śya̭- [nā-''śya᳚m, kāma̭ma॒nyasya॒] 4
-ṅkāma̭ma॒nyasya॒ sastrī̭ṣagṃsā॒da-mupā̭sīdada॒syai bra̭hmaha॒tyāyai॒ tṛtī̭ya॒-mprati̭ gṛhṇī॒teti॒ tā a̭bruva॒n varaṃ̭-vṛ~ṇāmahā॒ ṛtvi̭yā-tpra॒jāṃ-vi~̭ndāmahai॒ kāma॒mā vija̭nito॒-ssa-mbha̭vā॒meti॒ tasmā॒dṛtvi̭yā॒-thstriyaḥ̭ pra॒jāṃ ~vi̭ndante॒ kāma॒mā vija̭nito॒-ssambha̭vanti॒ vārḙvṛta॒gg॒ hyā̭sā॒-ntṛtī̭ya-mbrahmaha॒tyāyai॒ pratya̭gṛhṇa॒n-thsā mala̭vadvāsā abhava॒-ttasmā॒-nmala̭va-dvāsasā॒ na saṃva~̭deta॒- [saṃva~̭deta, na sa॒hā-''sī̭ta॒] 5
-na sa॒hā-''sī̭ta॒ nāsyā॒ anna̭madyā-dbrahmaha॒tyāyai॒ hyḙṣā varṇa̭-mprati॒mucyā ''ste-'tho॒ khalvā̭hura॒bhyañja̭naṃ॒-vā~va stri॒yā anna̭ma॒bhyañja̭name॒va na pra̭ti॒gṛhya॒-ṅkāma̭ma॒nyaditi॒ yā-mmala̭va-dvāsasagṃ sa॒bhaṃva~̭nti॒ yastato॒ jāya̭te॒ so̭-'bhiśa॒sto yāmara̭ṇye॒ tasyai᳚ ste॒no yā-mparā̭cī॒-ntasyai᳚ hrītamu॒khya̭paga॒lbho yā snāti॒ tasyā̭ a॒phsu mārṷko॒ yā- [mārṷko॒ yā, a॒bhya॒ṅkte] 6
-'bhya॒ṅkte tasyai̭ du॒ścarmā॒ yā pra̭li॒khate॒ tasyai̭ khala॒tira̭pamā॒rī yā-''ṅkte tasyai̭ kā॒ṇo yā da॒to dhāva̭te॒ tasyai᳚ śyā॒vada॒n॒. yā na॒khāni̭ nikṛ॒ntate॒ tasyai̭ kuna॒khī yā kṛ॒ṇatti॒ tasyai᳚ klī॒bo yā rajjugṃ̭ sṛ॒jati॒ tasyā̭ u॒-dbandhṷko॒ yā pa॒rṇena॒ piba̭ti॒ tasyā̭ u॒nmādṷko॒ yā kha॒rveṇa॒ piba̭ti॒ tasyai̭ kha॒rvasti॒sro rātrī᳚rvra॒ta-ñca̭redañja॒linā̭ vā॒ pibe॒dakha̭rveṇa vā॒ pātrḙṇa pra॒jāyai̭ gopī॒thāya̭ || 7 ||
(ya-thso̭ma॒pānaṃ̭ - te - vṛ॒kṇāt- tasya॒ nā-''śyaṃ̭ - ~vadeta॒ -mārṷko॒ yā -'kha̭rveṇa vā॒ - trīṇi̭ ca) (a. 1)
tvaṣṭā̭ ha॒tapṷtro॒ vīndra॒gṃ॒ soma॒mā-'ha̭ra॒-ttasmi॒nnindra̭ upaha॒vamai᳚cchata॒ ta-nnopā᳚hvayata pu॒tra-mmḙ-'vadhī॒riti॒ sa ya̭jñaveśa॒sa-ṅkṛ॒tvā prā॒sahā॒ soma̭mapiba॒-ttasya॒ yada॒tyaśi̭ṣyata॒ ta-ttvaṣṭā̭-''hava॒nīya॒mupa॒ prāva̭rtaya॒-thsvāhendra̭śatru-rvardha॒sveti॒ yadava̭rtaya॒-tta-dvṛ॒trasya̭ vṛtra॒tvaṃ-ya~dabra̭vī॒-thsvāhendra̭śatru-rvardha॒sveti॒ tasmā̭da॒sye- [tasmā̭dasya, indra॒-śśatrṷrabhava॒thsa] 8
-ndra॒-śśatrṷrabhava॒thsa sa॒bhaṃva~̭nna॒gnīṣomā̭va॒bhi sama̭bhava॒-thsa i̭ṣumā॒trami̭ṣumātraṃ॒-vi~ṣva̭ṅṅavardhata॒ sa i॒māṃ-lo~॒kāna̭vṛṇo॒dyadi॒māṃ-lo~॒kānavṛ̭ṇo॒-tta-dvṛ॒trasya̭ vṛtra॒tva-ntasmā॒dindro̭-'bibhe॒-thsa pra॒jāpa̭ti॒mupā̭dhāva॒-cchatrṷrme-' ja॒nīti॒ tasmai॒ vajragṃ̭ si॒ktvā prāya̭cchade॒tena̭ ja॒hīti॒ tenā॒bhyā̭yata॒ tāva̭brūtāma॒gnīṣomau॒ mā [ ] 9
prahā̭rā॒vama॒nta-ssva॒ iti॒ mama॒ vai yu॒vaggstha॒ itya̭bravī॒-nmāma॒bhyeta॒miti॒ tau bhā̭ga॒dheya̭maicchetā॒-ntābhyā̭-me॒tama̭gnīṣo॒mīya॒-mekā̭daśakapāla-mpū॒rṇamā̭se॒ prāya̭ccha॒-ttāva̭brūtāma॒bhi sanda̭ṣṭau॒ vai svo॒ na śa̭knuva॒ aitu॒miti॒ sa indra̭ ā॒tmanaḥ̭ śītarū॒rāva̭janaya॒-ttacchī̭tarū॒rayo॒rjanma॒ ya e॒vagṃ śī̭tarū॒rayo॒rjanma॒ veda॒ [veda̭, nainagṃ̭] 10
nainagṃ̭ śītarū॒rau ha̭ta॒stābhyā̭menama॒bhya̭naya॒-ttasmā᳚-jjañja॒bhyamā̭nāda॒gnīṣomau॒ nira̭krāmatā-mprāṇāpā॒nau vā ḙna॒-ntada̭jahitā-mprā॒ṇo vai dakṣo̭-'pā॒naḥ kratu॒stasmā᳚-jjañja॒bhyamā̭no brūyā॒nmayi̭ dakṣakra॒tū iti̭ prāṇāpā॒nāve॒vā-''tma-ndha̭tte॒ sarva॒māyṷreti॒ sa de॒vatā̭ vṛ॒trānni॒r॒hūya॒ vārtra̭ghnagṃ ha॒viḥ pū॒rṇamā̭se॒ nira̭vapa॒-dghnanti॒ vā ḙna-mpū॒rṇamā̭sa॒ ā- [ā, a॒mā॒vā॒syā̭yāṃ-] 11
-'mā̭vā॒syā̭yā-mpyāyayanti॒ tasmā॒-dvārtra̭ghnī pū॒rṇamā॒se 'nū᳚cyete॒ vṛdha̭nvatī amāvā॒syā̭yā॒-nta-thsa॒gg॒sthāpya॒ vārtra̭ghnagṃ ha॒virvajra̭mā॒dāya॒ puna̭ra॒bhyā̭yata॒ te a̭brūtā॒-ndyāvā̭pṛthi॒vī mā pra hā̭rā॒vayo॒rvai śri॒ta iti॒ te a̭brūtāṃ॒-va~raṃ̭-vṛ~ṇāvahai॒ nakṣa̭travihitā॒-'hamasā॒nītya॒sāva̭bravī- cci॒travi̭hitā॒- 'hamitī॒ya-ntasmā॒nnakṣa̭travihitā॒-'sau ci॒travi̭hite॒-'yaṃ-ya~ e॒va-ndyāvā̭pṛthi॒vyo- [-dyāvā̭pṛthi॒vyoḥ, varaṃ॒-ve~dainaṃ॒-va~ro̭] 12
-rvaraṃ॒-ve~dainaṃ॒-va~ro̭ gacchati॒ sa ā॒bhyāme॒va prasṷ̄ta॒ indro̭ vṛ॒trama̭ha॒-nte de॒vā vṛ॒tragṃ ha॒tvā-'gnīṣomā̭vabruvan. ha॒vya-nno̭ vahata॒miti॒ tāva̭brūtā॒mapa̭tejasau॒ vai tyau vṛ॒tre vai tyayo॒steja॒ iti॒ te᳚-'bruva॒n ka i॒damacchai॒tīti॒ gauritya̭bruva॒-ngaurvāva sarva̭sya mi॒tramiti॒ sā-'bra̭vī॒- [sā-'bra̭vīt, varaṃ̭-vṛ~ṇai॒ mayye॒va] 13
-dvaraṃ̭-vṛ~ṇai॒ mayye॒va sa॒to-'bhayḙna bhunajāddhvā॒ iti॒ ta-dgaurā-'ha̭ra॒-ttasmā॒-dgavi̭ sa॒tobhayḙna bhuñjata e॒tadvā a॒gnestejo॒ ya-dghṛ॒tame॒ta-thsoma̭sya॒ ya-tpayo॒ ya e॒vama॒gnīṣoma̭yo॒ stejo॒ veda̭ teja॒svyḙva bha̭vati brahmavā॒dino̭ vadanti kindeva॒tya̭-mpaurṇamā॒samiti̭ prājāpa॒tyamiti̭ brūyā॒-ttenendra̭-ñjye॒ṣṭha-mpu॒tra-nni॒ravā̭sāyaya॒diti॒ tasmā᳚- -jjye॒ṣṭha-mpu॒tra-ndhanḙna ni॒rava̭sāyayanti || 14 ||
(a॒sya॒ - mā - vedā - '' - dyāvā̭pṛthi॒vyo - ra̭bravī॒ - diti॒ tasmā᳚ - cca॒tvāri̭ ca) (a. 2)
indraṃ̭-vṛ~॒tra-ñja̭ghni॒vāgṃsa॒-mmṛdho॒-'bhi prāvḙpanta॒ sa e॒taṃ-vai~̭mṛ॒dha-mpū॒èṇamā̭se-'nunirvā॒pya̭mapaśya॒-tta-nnira̭vapa॒-ttena॒ vai sa mṛdho-'pā̭hata॒ yadvai̭mṛ॒dhaḥ pū॒rṇamā̭se-'nunirvā॒pyo̭ bhava̭ti॒ mṛdha̭ e॒va tena॒ yaja̭mā॒no 'pa̭ hata॒ indro̭ vṛ॒tragṃ ha॒tvā de॒vatā̭bhiścendri॒yeṇa̭ ca॒ vyā᳚rdhyata॒ sa e॒tamā᳚gne॒ya-ma॒ṣṭāka̭pāla-mamāvā॒syā̭yāmapaśyadai॒ndra-ndadhi॒ [-dadhi̭, ta-nnira̭vapa॒-ttena॒] 15
ta-nnira̭vapa॒-ttena॒ vai sa de॒vatā᳚ścendri॒ya-ñcāvā̭rundha॒yadā᳚gne॒yo᳚ 'ṣṭāka̭pālo 'māvā॒syā̭yā॒-mbhava̭tyai॒ndra-ndadhi̭ de॒vatā᳚ścai॒va tene᳚ndri॒ya-ñca॒ yaja̭mā॒no-'va̭ rundha॒ indra̭sya vṛ॒tra-ñja॒ghnuṣa̭ indri॒yaṃ-vī~॒rya̭-mpṛthi॒vīmanu॒ vyā᳚rccha॒-ttadoṣa̭dhayo vī॒rudho̭-'bhava॒nthsa pra॒jāpa̭ti॒mupā̭dhāva-dvṛ॒tra-mmḙ ja॒ghnuṣa̭ indri॒yaṃ-vī~॒rya̭- [vī॒rya᳚m, pṛ॒thi॒vīmanu॒] 16
-mpṛthi॒vīmanu॒ vyā̭ra॒-ttadoṣa̭dhayo vī॒rudho̭-'bhūva॒nniti॒ sa pra॒jāpa̭tiḥ pa॒śūna̭bravīde॒tada̭smai॒ sa-nna̭ya॒teti॒ ta-tpa॒śava॒ oṣa̭dhī॒bhyo 'dhyā॒tman-thsama̭naya॒-nta-tpratya̭duha॒n॒. ya-thsa॒mana̭ya॒-nta-thsā᳚-nnā॒yyasya̭ sānnāyya॒tvaṃ-ya~-tpra॒tyadṷha॒-nta-tpra̭ti॒dhuṣaḥ̭ pratidhu॒ktvagṃ sama̭naiṣuḥ॒ pratya̭dhukṣa॒-nna tu mayi̭ śrayata॒ itya̭bravīde॒tada̭smai [ ] 17
śṛ॒ta-ṅkṷru॒tetya̭bravī॒-ttada̭smai śṛ॒ta-ma̭kurvannindri॒yaṃ-vā~vāsmi̭n vī॒rya̭-ntada̭śraya॒-ntacchṛ॒tasya̭ śṛta॒tvagṃ sama̭naiṣuḥ॒ pratya̭dhukṣañchṛ॒tama̭kra॒-nna tu mā̭ dhino॒tītya̭bravīde॒tada̭smai॒ dadhi̭ kuru॒tetya̭bravī॒-ttada̭smai॒ daddhya̭kurva॒-ntadḙnamadhino॒-ttadda॒ddhno da̭dhi॒tva-mbra̭hmavā॒dino̭ vadanti da॒ddhnaḥ pūrva̭syāva॒deya॒- [pūrva̭syāva॒deya᳚m, dadhi॒ hi] 18
-ndadhi॒ hi pūrva̭-ṅkri॒yata॒ ityanā̭dṛtya॒ tacchṛ॒tasyai॒va pūrva॒syāva̭ dyedindri॒yame॒vāsmi̭n vī॒ryagg̭ śri॒tvā da॒ddhno pari̭ṣṭāddhinoti yathāpū॒rvamupai̭ti॒ ya-tpū॒tīkai᳚rvā parṇava॒lkairvā̭ ''ta॒ñcyā-thsau॒mya-ntadya-tkva̭lai rākṣa॒sa-ntadya-tta̭ṇḍu॒lairvai᳚śvade॒va-ntadyadā॒tañca̭nena mānu॒ṣa-nta-dya-dda॒ddhnā ta-thsendra̭-nda॒ddhnā ''ta̭nakti [ta̭nakti, se॒ndra॒tvāyā᳚-] 19
sendra॒tvāyā᳚-'gnihotroccheṣa॒ṇama॒bhyā-ta̭nakti ya॒jñasya॒ santa̭tyā॒ indro̭ vṛ॒tragṃ ha॒tvā parā᳚-mparā॒vata̭-magaccha॒-dapā̭rādha॒miti॒ manya̭māna॒sta-nde॒vatāḥ॒ praiṣa̭maiccha॒n-thso᳚-'bravī-tpra॒jāpa̭ti॒ryaḥ pra̭tha॒mo̭-'nuvi॒ndati॒ tasya̭ pratha॒ma-mbhā̭ga॒dheya॒miti॒ ta-mpi॒taro-'nva̭vinda॒-ntasmā᳚-tpi॒tṛbhyaḥ̭ pūrve॒dyuḥ kri̭yate॒ so̭-'māvā॒syā᳚-mpratyā-'ga̭ccha॒-tta-nde॒vā a॒bhi sama̭gacchantā॒mā vai no॒- [vai naḥ̭, a॒dya vasṷ] 20
-'dya vasṷ vasa॒tītīndro॒ hi de॒vānāṃ॒-va~su॒ tada̭māvā॒syā̭yā amāvāsya॒tva-mbra̭hmavā॒dino̭ vadanti kindeva॒tyagṃ̭ sānnā॒yyamiti̭ vaiśvade॒vamiti̭ brūyā॒-dviśve॒ hi tadde॒vā bhā̭ga॒dheya̭ma॒bhi sa॒maga̭ccha॒ntetyatho॒ khalvai॒ndramitye॒va brṷ̄yā॒dindraṃ॒-vā~va te ta-dbhi̭ṣa॒jyanto॒-'bhi sama̭gaccha॒nteti̭ || 21 ||
(dadhi̭ - me ja॒ghnuṣa̭ indri॒yaṃ-vī~॒rya̭ - mitya̭bravīde॒tada̭smā - ava॒deyaṃ̭ - tanakti - no॒ - dvica̭tvārigṃśacca) (a. 3)
bra॒hma॒vā॒dino̭ vadanti॒ sa tvai da̭̭rśapūrṇamā॒sau ya̭jeta॒ ya ḙnau॒ sendrau॒ yaje॒teti̭ vaimṛ॒dhaḥ pū॒rṇamā̭se 'nunirvā॒pyo̭ bhavati॒ tena̭ pū॒rṇamā̭sa॒-ssendra̭ ai॒ndra-ndaddhya̭māvā॒syā̭yā॒-ntenā̭māvā॒syā̭ sendrā॒ ya e॒vaṃ-vi~॒dvā-nda̭rśapūrṇamā॒sau yaja̭te॒ sendrā̭ve॒vainaṷ yajate॒ śva-śśvo᳚-'smā ījā॒nāya॒ vasī̭yo bhavati de॒vā vai ya-dya॒jñe 'kṷrvata॒tadasṷrā akurvata॒ te de॒vā e॒tā- [de॒vā e॒tām, iṣṭi̭-mapaśyan-] 22
-miṣṭi̭-mapaśya-nnāgnāvaiṣṇa॒va-mekā̭daśakapāla॒gṃ॒ sara̭svatyai ca॒rugṃ sara̭svate ca॒ru-ntā-mpau᳚rṇamā॒sagṃ sa॒gg॒sthāpyānu॒ nira̭vapa॒-ntato̭ de॒vā abha̭va॒-nparā-'sṷrā॒ yo bhrātṛ̭vyavā॒nthsyā-thsa pau᳚rṇamā॒sagṃ sa॒gg॒sthāpyai॒tāmiṣṭi॒manu॒ nirva̭pe-tpaurṇamā॒senai॒va vajra॒-mbhrātṛ̭vyāya pra॒hṛtyā᳚-''gnāvaiṣṇa॒vena̭ de॒vatā᳚śca ya॒jña-ñca॒ bhrātṛ̭vyasya vṛṅkte mithu॒nā-npa॒śūn-thsā̭rasva॒tābhyāṃ॒-yā~va̭de॒vāsyāsti॒ ta- [yāva̭de॒vāsyāsti॒ tat, sarvaṃ̭-vṛ~ṅkte] 23
-thsarvaṃ̭-vṛ~ṅkte paurṇamā॒sīme॒va ya̭jeta॒ bhrātṛ̭vyavā॒nnāmā̭vā॒syāgṃ̭ ha॒tvā bhrātṛ̭vya॒-nnā-''pyā̭yayati sākamprasthā॒yīyḙna yajeta pa॒śukā̭mo॒yasmai॒ vā alpḙnā॒-''hara̭nti॒ nā-''tmanā॒ tṛpya̭ti॒ nānyasmai̭ dadāti॒ yasmai̭ maha॒tā tṛpya̭tyā॒tmanā॒ dadā᳚tya॒nyasmai̭ maha॒tā pū॒rṇagṃ ho̭ta॒vya̭-ntṛ॒pta e॒vaina॒mindraḥ̭ pra॒jayā̭ pa॒śubhi̭starpayati dārupā॒treṇa̭ juhoti॒ na hi mṛ॒nmaya॒māhṷtimāna॒śa audṷmbara- [audṷmbaram, bha॒va॒tyūrgvā] 24
-mbhava॒tyūrgvā ṷdu॒mbara॒ ūr-kpa॒śava̭ ū॒rjaivāsmā॒ ūrja̭-mpa॒śūnava̭ rundhe॒ nāga̭taśrīrmahe॒ndraṃ-ya~̭jeta॒ trayo॒ vai ga॒taśri̭ya-śśuśru॒vā-ngrā̭ma॒ṇī rā̭ja॒nya̭steṣā᳚-mmahe॒ndro de॒vatā॒ yo vai svā-nde॒vatā̭mati॒ yaja̭te॒ prasvāyai̭ de॒vatā̭yaicyavate॒ na parā॒-mprāpno̭ti॒ pāpī̭yā-nbhavati saṃva~thsa॒ra-mindraṃ̭-ya~jeta saṃva~thsa॒ragṃ hi vra॒ta-nnā-'ti॒ svai- [vra॒ta-nnā-'ti॒ svā, e॒vaina̭-nde॒vate॒jyamā̭nā॒] 25
-vaina̭-nde॒vate॒jyamā̭nā॒ bhūtyā̭ indhe॒ vasī̭yā-nbhavati saṃva~thsa॒rasya̭ pa॒rastā̭da॒gnaye᳚ vra॒tapa̭taye puro॒ḍāśa̭ma॒ṣṭāka̭pāla॒-nnirva̭pe-thsaṃva~thsa॒rame॒vainaṃ̭-vṛ~॒tra-ñja̭ghni॒vāgṃ sa̭ma॒gni-rvra॒tapa̭ti-rvra॒tamā la̭mbhayati॒ tato-'dhi॒ kāmaṃ̭-ya~jeta || 26 ||
(e॒tāṃ - ta - daudṷmbara॒gg॒ - svā - tri॒gṃ॒śacca̭ ) (a. 4)
nāso̭mayājī॒ sa-nna̭ye॒danā̭gataṃ॒-vā~ e॒tasya॒ payo॒ yo-'so̭mayājī॒ yadaso̭mayājī sa॒-nnaye᳚-tparimo॒ṣa e॒va so-'nṛ̭ta-ṅkaro॒tyatho॒ parai॒va si̭cyate somayā॒jyḙva sa-nna̭ye॒-tpayo॒ vai somaḥ॒ payaḥ̭ sānnā॒yya-mpaya̭sai॒va paya̭ ā॒tma-ndha̭tte॒ vi vā e॒ta-mpra॒jayā̭ pa॒śubhi̭rardhayati va॒rdhaya̭tyasya॒ bhrātṛ̭vyaṃ॒-ya~sya̭ ha॒virnirṷpta-mpu॒rastā᳚cca॒ndramā̭ [pu॒rastā᳚cca॒ndramāḥ᳚, a॒bhyṷdeti̭] 27
a॒bhyṷdeti̭ tre॒dhā ta̭ṇḍu॒lān. vi bha̭je॒dye ma̭ddhya॒mā-ssyustāna॒gnayḙ dā॒tre pṷro॒ḍāśa̭ma॒ṣṭāka̭pāla-ṅkuryā॒dye sthavi̭ṣṭhā॒stānindrā̭ya pradā॒tre da॒dhaggśca॒ruṃ-ye~-'ṇi̭ṣṭhā॒stān. viṣṇa̭ve śipivi॒ṣṭāya̭ śṛ॒te ca॒ruma॒gnire॒vāsmai᳚ pra॒jā-mpra̭ja॒naya̭ti vṛ॒ddhāmindraḥ॒ praya̭cchati ya॒jño vai viṣṇuḥ̭ pa॒śava॒-śśipi̭rya॒jña e॒va pa॒śuṣu॒ prati̭tiṣṭhati॒ na dve [na dve, ya॒je॒ta॒ ya-tpūrva̭yā] 28
ya̭jeta॒ ya-tpūrva̭yā sampra॒ti yaje॒totta̭rayā cha॒mbaṭkṷryā॒dyadutta̭rayā sampra॒ti yajḙta॒ pūrva̭yā cha॒mbaṭkṷryā॒nneṣṭi॒rbhava̭ti॒ na ya॒jñastadanṷ hrītamu॒khya̭paga॒lbho jā̭yata॒ ekā̭me॒va ya̭jeta praga॒lbho᳚-'sya jāya॒te 'nā̭dṛtya॒ ta-ddve e॒va ya̭jeta yajña mu॒khame॒va pūrva̭yā॒-''labha̭te॒ yaja̭ta॒ utta̭rayā de॒vatā̭ e॒va pūrva̭yā 'varu॒ndha i̭ndri॒ya-mutta̭rayā devalo॒kame॒va [ ] 29
pūrva̭yā-'bhi॒jaya̭ti manuṣyalo॒kamutta̭rayā॒ bhūya̭so yajñakra॒tūnupai᳚tye॒ṣā vai su॒manā॒ nāmeṣṭi॒ryama॒dyejā॒na-mpa॒ścācca॒ndramā̭ a॒bhyṷdetya॒sminne॒vāsmai̭ lo॒ke-'rdhṷka-mbhavati dākṣāyaṇa ya॒jñena̭ suva॒rgakā̭mo yajeta pū॒rṇamā̭se॒ sa-nna̭ye-nmaitrāvaru॒ṇyā ''mikṣa̭yā 'māvā॒syā̭yāṃ-ya~jeta pū॒rṇamā̭se॒ vai de॒vānāgṃ̭ su॒tasteṣā̭me॒tama̭rdhamā॒sa-mprasṷta॒steṣā᳚-mmaitrāvaru॒ṇī va॒śā-'mā̭vā॒syā̭yā-manūba॒ndhyā̭ ya- [-manūba॒ndhyā̭ yat, pū॒rve॒dyu ryaja̭te॒] 30
-tpū᳚rve॒dyu ryaja̭te॒ vedi̭me॒va ta-tka̭roti॒ ya-dva॒thsā-na̭pāka॒roti̭ sadohavirdhā॒ne e॒va sa-mmi̭noti॒ yadyaja̭te de॒vaire॒va su॒tyāgṃ sa-mpā̭dayati॒ sa e॒tama̭rdhamā॒sagṃ sa̭dha॒māda̭-nde॒vai-ssoma̭-mpibati॒ ya-nmai᳚trāvaru॒ṇyā ''mikṣa̭yā 'māvā॒syā̭yāṃ॒-ya~ja̭te॒ yaivāsau de॒vānāṃ᳚-va~॒śā-'nṷ̄ba॒ndhyā̭ so e॒vaiṣaitasya̭ sā॒kṣādvā e॒ṣa de॒vāna॒bhyāro̭hati॒ ya ḙṣāṃ-ya~॒jña- [ya॒jñam, a॒bhyā॒roha̭ti॒] 31
-ma̭bhyā॒roha̭ti॒ yathā॒ khalu॒vai śreyā̭na॒bhyārṷ̄ḍhaḥ kā॒maya̭te॒ tathā̭ karoti॒ yadya̭va॒viddhya̭ti॒ pāpī̭yā-nbhavati॒ yadi॒ nāva॒viddhya̭ti sa॒dṛṃ-vyā~॒vṛtkā̭ma e॒tena̭ ya॒jñena̭ yajeta kṣu॒rapa̭vi॒rhyḙṣa ya॒jñastā॒ja-kpuṇyo̭ vā॒ bhava̭ti॒ pra vā̭ mīyate॒ tasyai॒tadvra॒ta-nnānṛ̭taṃ-va~de॒nna mā॒gṃ॒ sama̭śñīyā॒nna striya॒mupḙyā॒nnāsya॒ palpṷ̄lanena॒ vāsaḥ̭ palpūlayeyu -re॒taddhi de॒vā-ssarva॒-nna ku॒rvanti̭ || 32 ||
(ca॒ndramā॒ -dve -dḙvalo॒kame॒va - ya-dya॒jñaṃ- pa̭lpūlayeyuḥ॒ -ṣaṭ ca̭) (a. 5)
e॒ṣa vai dḙvara॒tho ya-dda̭rśapūrṇamā॒sau yo da̭rśapūrṇamā॒sāvi॒ṣṭvā somḙna॒ yaja̭te॒ ratha̭spaṣṭa e॒vāva॒sāne॒ varḙ de॒vānā॒mava̭ syatye॒tāni॒ vā aṅgā॒parūgṃ̭ṣi saṃva~thsa॒rasya॒ ya-dda̭rśapūrṇamā॒sau ya e॒vaṃ-vi~॒dvā-nda̭rśapūrṇamā॒sau yaja॒te-'ṅgā॒parūg̭ṣye॒va saṃ̭va~thsa॒rasya॒ prati̭ dadhātye॒ te vai saṃ̭va~thsa॒rasya॒ cakṣṷṣī॒ ya-dda̭rśapūrṇamā॒sau ya e॒vaṃ-vi~॒dvā-nda̭rśapūrṇamā॒sau yaja̭te॒ tābhyā̭me॒va sṷva॒rgaṃ-lo~॒kamanṷ paśya- [paśyati, e॒ṣā vai] 33
-tye॒ṣā vai de॒vānāṃ॒-vi~krā᳚nti॒ rya-dda̭rśapūrṇamā॒sau ya e॒vaṃ-vi~॒dvā-nda̭rśapūrṇamā॒sau yaja̭te de॒vānā̭me॒va vikrā᳚nti॒manu॒ vikra̭mata e॒ṣa vai dḙva॒yānaḥ॒ panthā॒ ya-dda̭rśapūrṇamā॒sau ya e॒vaṃ-vi~॒dvā-nda̭rśapūrṇamā॒sau yaja̭te॒ ya e॒va dḙva॒yānaḥ॒ panthā॒stagṃ sa॒māro̭hatye॒tau vai de॒vānā॒gṃ॒ harī॒ ya-dda̭rśapūrṇamā॒sau ya e॒vaṃ-vi~॒dvā-nda̭rśapūrṇamā॒sau yaja̭te॒ yāve॒va de॒vānā॒gṃ॒ harī॒ tābhyā̭- [harī॒ tābhyā᳚m, e॒vaibhyo̭ ha॒vyaṃ-] 34
-me॒vaibhyo̭ ha॒vyaṃ-va~̭hatye॒tadvai de॒vānā̭mā॒syaṃ̭-ya~-dda̭rśapūrṇamā॒sau ya e॒vaṃ-vi~॒dvā-nda̭rśapūrṇamā॒sau yaja̭te sā॒kṣāde॒va de॒vānā̭mā॒syḙ juhotye॒ṣa vai ha̭virdhā॒nī yo da̭rśapūrṇamāsayā॒jī sā॒yamprā̭taragniho॒tra-ñjṷhoti॒ yaja̭te darśapūrṇamā॒sā-vaha̭rahar-havirdhā॒nināgṃ̭ su॒to ya e॒vaṃ-vi~॒dvā-nda̭rśapūrṇamā॒sau yaja̭te havirdhā॒nya̭smīti॒ sarva̭me॒vāsya̭ barhi॒ṣya̭-nda॒tta-mbha̭vati de॒vāvā aha̭- [ahaḥ, ya॒jñiya॒-nnāvi̭nda॒-nte] 35
-rya॒jñiya॒-nnāvi̭nda॒-nte da̭rśapūrṇamā॒sāva̭puna॒-ntau vā e॒tau pū॒tau meddhyau॒ ya-dda̭rśapūrṇamā॒sau ya e॒vaṃ-vi~॒dvā-nda̭rśapūrṇamā॒sau yaja̭te pū॒tāve॒vainau॒ meddhyaṷ yajate॒ nāmā̭vā॒syā̭yā-ñca paurṇamā॒syā-ñca॒ striya॒-mupḙyā॒dya- dṷpe॒yānniri̭ndriya-ssyā॒-thsoma̭sya॒ vai rājño᳚-'rdhamā॒sasya॒ rātra̭yaḥ॒ patna̭ya āsa॒-ntāsā̭mamāvā॒syā᳚-ñca paurṇamā॒sī-ñca॒ nopai॒- [nopai᳚t, te ḙnama॒bhi] 36
-tte ḙnama॒bhi sama̭nahyetā॒-ntaṃ-ya~kṣma̭ ārccha॒-drājā̭naṃ॒-ya~kṣma̭ āra॒diti॒ ta-drā̭jaya॒kṣmasya॒ janma॒ ya-tpāpī̭yā॒nabha̭va॒-tta-tpā̭paya॒kṣmasya॒ yajjā॒yābhyā॒mavi̭nda॒-ttajjā॒yenya̭sya॒ ya e॒vame॒teṣāṃ॒-ya~kṣmā̭ṇā॒-ñjanma॒ veda॒ naina̭me॒te yakṣmā̭vindanti॒ sa e॒te e॒va na̭ma॒syannupā̭dhāva॒-tte a̭brūtāṃ॒-va~raṃ̭-vṛ~ṇāvahā ā॒va-nde॒vānā᳚-mbhāga॒dhe a̭sāvā॒- [a̭sāva, ā॒vadadhi̭ de॒vā] 37
-'vadadhi̭ de॒vā i̭jyāntā॒ iti॒ tasmā᳚-thsa॒dṛśī̭nā॒gṃ॒ rātrī̭ṇā-mamāvā॒syā̭yā-ñca paurṇamā॒syā-ñca̭ de॒vā i̭jyanta e॒te hi de॒vānā᳚-mbhāga॒dhe bhā̭ga॒dhā a̭smai manu॒ṣyā̭ bhavanti॒ ya e॒vaṃ-ve~da̭ bhū॒tāni॒ kṣudha̭maghnan-thsa॒dyo ma̭nu॒ṣyā̭ ardhamā॒se de॒vā mā॒si pi॒taraḥ̭ saṃva~thsa॒re vana॒spata̭ya॒-stasmā॒-daha̭raha-rmanu॒ṣyā̭ aśa̭namicchante 'rdhamā॒se de॒vā i̭jyante mā॒si pi॒tṛbhyaḥ̭ kriyate saṃva~thsa॒re vana॒spata̭yaḥ॒ phala̭-ṅgṛhṇanti॒ ya e॒vaṃ-ve~da॒ hanti॒ kṣudha॒-mbhrātṛ̭vyam || 38 ||
(pa॒śya॒ti॒ - tābhyā॒ -maha̭ - rai - dasāva॒ -phalagṃ̭ -sa॒pta ca̭) (a. 6)
de॒vā vai narci na yajṷṣyaśrayanta॒ te sāma̭nne॒vā-'śra̭yanta॒ hi-ṅka̭roti॒ sāmai॒vā-'ka॒r॒hi-ṅka̭roti॒ yatrai॒va de॒vā aśra̭yanta॒ tata̭ e॒vainā॒-nprayṷṅkte॒ hi-ṅka̭roti vā॒ca e॒vaiṣa yogo॒ hi-ṅka̭roti pra॒jā e॒va ta-dyaja̭māna-ssṛjate॒ triḥ pra̭tha॒māmanvā̭ha॒ trirṷtta॒māṃ-ya~॒jñasyai॒va tadba॒r॒sa- [tadba॒r॒sam, na॒hya॒tyapra̭sragṃsāya॒-] 39
-nna̭hya॒tyapra̭sragṃsāya॒ santa̭ta॒manvā̭ha prā॒ṇānā̭ma॒nnādya̭sya॒ santa̭tyā॒ atho॒ rakṣa̭sā॒mapa̭hatyai॒ rātha̭taṃrī-mpratha॒māmanvā̭ha॒ rātha̭taṃro॒ vā a॒yaṃ-lo~॒ka i॒mame॒va lo॒kama॒bhi ja̭yati॒ trirvi gṛ̭hṇāti॒ traya̭ i॒me lo॒kā i॒māne॒va lo॒kāna॒bhi ja̭yati॒ bārha̭tīmutta॒mā-manvā̭ha॒ bārha̭to॒ vā a॒sau lo॒ko̭-'mume॒va lo॒kama॒bhi ja̭yati॒ pra vo॒ [pra vaḥ̭, vājā॒] 40
vājā॒ ityani̭ruktā-mprājāpa॒tyāmanvā̭ha ya॒jño vai pra॒jāpa̭tirya॒jñame॒va pra॒jāpa̭ti॒mā ra̭bhate॒ pravo॒ vājā॒ ityanvā॒hānnaṃ॒-vai~ vājo-'nna̭me॒vāva̭ rundhe॒ pravo॒ vājā॒ ityanvā̭ha॒ tasmā᳚-tprā॒cīna॒gṃ॒ reto̭ dhīya॒te-'gna॒ ā yā̭hi vī॒taya॒ ityā̭ha॒ tasmā᳚-tpra॒tīcīḥ᳚ pra॒jā jā̭yante॒ pravo॒ vājā॒ [vājāḥ᳚, ityanvā̭ha॒] 41
ityanvā̭ha॒ māsā॒ vai vājā̭ ardhamā॒sā a॒bhidya̭vo de॒vā ha॒viṣma̭nto॒ gaurghṛ॒tācī̭ ya॒jño de॒vāñji̭gāti॒ yaja̭māna-ssumna॒yu-ri॒da-ma̭sī॒da-ma॒sītye॒va ya॒jñasya̭ pri॒ya-ndhāmāva̭ rundhe॒ ya-ṅkā॒mayḙta॒ sarva॒-māyṷ-riyā॒-diti॒ pra vo॒ vājā॒ iti॒ tasyā॒nūcyāgna॒ ā yā̭hi vī॒taya॒ iti॒ santa̭ta॒-mutta̭ra-mardha॒rcamā la̭bheta [ ] 42
prā॒ṇenai॒vā-'syā̭-'pā॒na-ndā̭dhāra॒ sarva॒māyṷreti॒ yo vā a̭ra॒tnigṃ sā̭midhe॒nīnāṃ॒-ve~dā̭ra॒tnāve॒va bhrātṛ̭vya-ṅkurute-'rdha॒rcau sa-nda̭dhātye॒ṣa vā a̭ra॒tni-ssā̭midhe॒nīnāṃ॒-ya~ e॒vaṃ-ve~dā̭ra॒tnāve॒va bhrātṛ̭vya-ṅkuruta॒ ṛṣer̭-ṛṣe॒rvā e॒tā nirmi̭tā॒ ya-thsā̭midhe॒nya̭stā yadasaṃ̭-yu~ktā॒-ssyuḥ pra॒jayā̭ pa॒śubhi॒ ryaja̭mānasya॒ vi ti̭ṣṭherannardha॒rcau sa-nda̭dhāti॒ saṃ ~yṷnaktye॒vainā॒stā a̭smai॒ saṃyu~̭ktā॒ ava̭ruddhā॒-ssarvā̭-mā॒śiṣa̭-nduhre || 43 ||
(ba॒rsaṃ - ~vo̭ - jāyante॒ pravo॒ vājā̭ - labheta - dadhāti॒ saṃ - daśa̭ ca) (a. 7)
aya̭jño॒ vā e॒ṣa yo̭-'sā॒mā-'gna॒ ā yā̭hi vī॒taya॒ ityā̭ha rathanta॒rasyai॒ṣa varṇa॒sta-ntvā̭ sa॒midbhi̭raṅgira॒ ityā̭ha vāmade॒vyasyai॒ṣa varṇo̭ bṛ॒hada̭gne su॒vīrya॒mityā̭ha bṛha॒ta e॒ṣa varṇo॒ yade॒ta-ntṛ॒cama॒nvāha̭ ya॒jñame॒va ta-thsāma̭nvanta-ṅkarotya॒gnira॒muṣmi̭n ~lo॒ka āsī̭dādi॒tyo᳚-'smi-ntāvi॒mau lo॒kāvaśā᳚ntā- [lo॒kāvaśā᳚ntau, ā॒stā॒-nte de॒vā] 44
-vāstā॒-nte de॒vā a̭bruva॒nnete॒mau vi paryṷ̄hā॒metyagna॒ ā yā̭hi vī॒taya॒ itya॒smin ~lo॒ke᳚-'gnima̭dadhu rbṛ॒hada̭gne su॒vīrya॒mitya॒muṣmi̭n ~lo॒ka ā̭di॒tya-ntato॒ vā i॒mau lo॒kāva̭śāmyatāṃ॒-ya~de॒vama॒nvāhā॒nayo᳚ rlo॒kayo॒-śśāntyai॒ śāmya̭to-'smā i॒mau lo॒kau ya e॒vaṃ-ve~da॒ pañca̭daśa sāmidhe॒nīranvā̭ha॒ pañca̭daśa॒ [pañca̭daśa, vā a̭rdhamā॒sasya॒] 45
vā a̭rdhamā॒sasya॒ rātra̭yo-'rdhamāsa॒śa-ssaṃ̭va~thsa॒ra ā᳚pyate॒ tāsā॒-ntrīṇi̭ ca śa॒tāni̭ ṣa॒ṣṭiścā॒kṣarā̭ṇi॒ tāva̭tī-ssaṃva~thsa॒rasya॒ rātra̭yo-'kṣara॒śa e॒va saṃ̭va~thsa॒ramā᳚pnoti nṛ॒medha̭śca॒ parṷcchepaśca brahma॒vādya̭mavadetāma॒smi-ndārā̭vā॒rdre᳚-'gni-ñja̭nayāva yata॒ro nau॒ brahmī̭yā॒niti̭ nṛ॒medho॒-'bhya̭vada॒-thsa dhū॒mama̭janaya॒-tparṷcchepo॒ 'bhya̭vada॒-thso᳚-'gnima̭janaya॒dṛṣa॒ itya̭bravī॒- [itya̭bravīt, yathsa॒māva̭dvi॒dva] 46
-dyathsa॒māva̭dvi॒dva ka॒thā tvama॒gnimajī̭jano॒ nāhamiti̭ sāmidhe॒nīnā̭me॒vāhaṃ-va~rṇaṃ̭-ve~॒detya̭bravī॒dya-dghṛ॒tava̭-tpa॒dama̭nū॒cyate॒ sa ā̭sāṃ॒-va~rṇa॒sta-ntvā̭ sa॒midbhi̭raṅgira॒ ityā̭ha sāmidhe॒nīṣve॒va tajjyoti̭ rjanayati॒ striya॒stena॒ yadṛca॒-sstriya॒stena॒ ya-dgā̭ya॒triya॒-sstriya॒stena॒ ya-thsā̭midhe॒nyo̭ vṛṣa̭ṇvatī॒-manvā̭ha॒ [vṛṣa̭ṇvatī॒-manvā̭ha, tena॒ puggsva̭tī॒stena॒] 47
tena॒ puggsva̭tī॒stena॒ sendrā॒stena̭ mithu॒nā a॒gnirde॒vānā᳚-ndū॒ta āsī̭du॒śanā̭ kā॒vyo-'sṷrāṇā॒-ntau pra॒jāpa̭ti-mpra॒śñamai̭tā॒gṃ॒ sa pra॒jāpa̭tira॒gni-ndū॒taṃ-vṛ~̭ṇīmaha॒ itya॒bhi pa॒ryāva̭rtata॒ tato̭ de॒vā abha̭va॒-nparā-'sṷrā॒ yasyai॒vaṃ-vi~॒duṣo॒-'gni-ndū॒taṃ-vṛ~̭ṇīmaha॒ itya॒nvāha॒ bhava̭tyā॒tmanā॒ parā᳚-'sya॒ bhrātṛ̭vyo bhavatyaddhva॒rava̭tī॒manvā̭ha॒ bhrātṛ̭vyame॒vaitayā᳚ [bhrātṛ̭vyame॒vaitayā᳚, dhva॒ra॒ti॒ śo॒ciṣkḙśa॒stamī̭maha॒] 48
dhvarati śo॒ciṣkḙśa॒stamī̭maha॒ ityā̭ha pa॒vitra̭me॒vaita-dyaja̭māname॒vaitayā̭ pavayati॒ sami̭ddho agna āhu॒tetyā̭ha pari॒dhime॒vaita-mpari̭ dadhā॒tyaska̭ndāya॒ yadata̭ ū॒rdhvama̭bhyāda॒ddhyādyathā̭ bahiḥ pari॒dhi skanda̭ti tā॒dṛge॒va ta-ttrayo॒ vā a॒gnayo̭ havya॒vāha̭no de॒vānā᳚-ṅkavya॒vāha̭naḥ pitṛ॒ṇāgṃ sa॒hara̭kṣā॒ asṷrāṇā॒-nta e॒tarhyā śagṃ̭sante॒ māṃ-va~̭riṣyate॒ mā- [mām, iti̭] 49
-miti̭ vṛṇī॒ddhvagṃ ha̭vya॒vāha̭na॒mityā̭ha॒ ya e॒va de॒vānā॒-ntaṃ-vṛ~̭ṇīta ārṣe॒yaṃ-vṛ~̭ṇīte॒ bandho̭re॒va naityatho॒ santa̭tyai pa॒rastā̭da॒rvāco̭ vṛṇīte॒ tasmā᳚-tpa॒rastā̭da॒rvāñco̭ manu॒ṣyā᳚-npi॒taro-'nu॒ pra pi̭pate || 50 ||
(aśā᳚ntā - vāha॒ pañca̭daśā - bravī॒ - danvā̭hai॒ - tayā̭ - variṣyate॒ mā - mekā॒nnatri॒gṃ॒śacca̭) (a. 8)
agnḙ ma॒hāgṃ a॒sītyā̭ha ma॒hān. hyḙṣa yada॒gni rbrā᳚hma॒ṇetyā̭ha brāhma॒ṇo hyḙṣa bhā̭ra॒tetyā̭hai॒ṣa hi de॒vebhyo̭ ha॒vya-mbhara̭ti de॒veddha॒ ityā̭ha de॒vā hyḙtamaindha̭ta॒ manvi̭ddha॒ ityā̭ha॒ manu॒rhyḙtamutta̭ro de॒vebhya॒ aindharṣi̭ṣṭuta॒ ityā॒harṣa̭yo॒ hyḙtamastṷva॒n viprā̭numadita॒ ityā̭ha॒ [ityā̭ha, viprā॒ hyḙte] 51
viprā॒ hyḙte yacchṷśru॒vāgṃsaḥ̭ kaviśa॒sta ityā̭ha ka॒vayo॒ hyḙte yacchṷśru॒vāgṃso॒ brahma̭sagṃśita॒ ityā̭ha॒ brahma̭sagṃśito॒ hyḙṣa ghṛ॒tāha̭vana॒ ityā̭ha ghṛtāhu॒tirhya̭sya pri॒yata̭mā pra॒ṇīrya॒jñānā॒mityā̭ha pra॒ṇīrhyḙṣa ya॒jñānāgṃ̭ ra॒thīra̭ddhva॒rāṇā॒mityā̭hai॒ṣa hi dḙvara॒tho̭-'tūrto॒ hotetyā̭ha॒ na hyḙta-ṅkaśca॒na [ ] 52
tara̭ti॒ tūrṇi̭r-havya॒vāḍityā̭ha॒ sarva॒gg॒hyḙṣa tara॒tyāspātra̭-ñju॒hūrde॒vānā॒mityā̭ha ju॒hūrhyḙṣa de॒vānā᳚-ñcama॒so dḙva॒pāna॒ ityā̭ha cama॒so hyḙṣa dḙva॒pāno॒-'rāgṃ i̭vāgne ne॒mirde॒vāgstva-mpa̭ri॒bhūra॒sītyā̭ha de॒vān hyḙṣa pa̭ri॒bhūrya-dbrū॒yādā va̭ha de॒vā-ndḙvaya॒te yaja̭mānā॒yeti॒ bhrātṛ̭vyamasmai [bhrātṛ̭vyamasmai, ja॒na॒ye॒dā va̭ha] 53
janaye॒dā va̭ha de॒vān. yaja̭mānā॒yetyā̭ha॒ yaja̭māname॒vaitena̭ vardhayatya॒gnima̭gna॒ ā va̭ha॒ soma॒mā va॒hetyā̭ha de॒vatā̭ e॒va ta-dya̭thāpū॒rvamupa̭ hvayata॒ ā cā᳚gne de॒vān. vaha̭ su॒yajā̭ ca yaja jātaveda॒ ityā̭hā॒gnime॒va ta-thsagg śya̭ti॒ so᳚-'sya॒ sagṃśi̭to de॒vebhyo̭ ha॒vyaṃ-va~̭hatya॒gnir-hote- [-hotā᳚, ityā̭hā॒-'gnirvai] 54
-tyā̭hā॒-'gnirvai de॒vānā॒gṃ॒ hotā॒ ya e॒va de॒vānā॒gṃ॒ hotā॒ taṃ-vṛ~̭ṇīte॒smo va॒yamityā̭hā॒-''tmāna̭me॒va sa॒ttva-ṅga̭mayati sā॒dhu tḙ yajamāna de॒vatetyā̭hā॒-''śiṣa̭me॒vaitāmā śā᳚ste॒ yadbrū॒yā-dyo᳚-'gnigṃ hotā̭ra॒mavṛ̭thā॒ itya॒gnino̭bha॒yato॒ yaja̭māna॒-mpari̭ gṛhṇīyā-tpra॒māyṷka-ssyā-dyajamānadeva॒tyā̭ vai ju॒hūrbhrā̭tṛvya deva॒tyo̭pa॒bhṛ- [deva॒tyo̭pa॒bhṛt, yaddve i̭va] 55
-dyaddve i̭va brū॒yā-dbhrātṛ̭vyamasmai janaye-dghṛ॒tava̭tīmaddhvaryo॒ sruca॒mā-'sya॒svetyā̭ha॒ yaja̭māna me॒vaitena̭ vardhayati devā॒yuva॒mityā̭ha de॒vān. hyḙṣā-'va̭ti vi॒śvavā̭rā॒mityā̭ha॒ viśva॒gg॒ hyḙṣā-'va॒tīḍā̭mahai de॒vāgṃ ī॒ḍenyā᳚nnama॒syāma̭ nama॒syāṋ yajā̭ma ya॒jñiyā॒nityā̭hamanu॒ṣyā̭ vā ī॒ḍenyāḥ᳚ pi॒taro̭ nama॒syā̭ de॒vā ya॒jñiyā̭ de॒vatā̭ e॒va ta-dya̭thābhā॒gaṃ-ya~̭jati || 56 ||
(viprā̭numadita॒ ityā̭ha - ca॒nā - 'smai॒ - hoto̭ - pa॒bhṛ-d- de॒vatā̭ e॒va - trīṇi̭ ca) (a. 9)
trīgstṛ॒cānanṷ brūyā-drāja॒nya̭sya॒ trayo॒ vā a॒nye rā̭ja॒nyā᳚-tpurṷṣā brāhma॒ṇo vaiśyaḥ̭ śū॒drastāne॒vāsmā॒ anṷkān karoti॒ pañca̭da॒śānṷ brūyā-drāja॒nya̭sya pañcada॒śo vai rā̭ja॒nyaḥ̭ sva e॒vaina॒gg॒ stome॒ prati̭ṣṭhāpayati tri॒ṣṭubhā॒ pari̭ daddhyādindri॒yaṃ-vai~ tri॒ṣṭugi̭ndri॒yakā̭maḥ॒ khalu॒ vai rā̭ja॒nyo̭ yajate tri॒ṣṭubhai॒vāsmā̭ indri॒ya-mpari̭ gṛhṇāti॒ yadi̭ kā॒mayḙta [kā॒mayḙta, bra॒hma॒va॒rca॒sama॒stviti̭] 57
brahmavarca॒sama॒stviti̭ gāyatri॒yā pari̭ daddhyā-dbrahmavarca॒saṃ-vai~ gā̭ya॒trī bra̭hmavarca॒same॒va bha̭vati sa॒ptada॒śānṷ brūyā॒-dvaiśya̭sya saptada॒śo vai vaiśya॒-ssva e॒vaina॒gg॒ stome॒ prati̭ ṣṭhāpayati॒jaga̭tyā॒ pari̭ daddhyā॒jjāga̭tā॒ vai pa॒śavaḥ̭ pa॒śukā̭maḥ॒ khalu॒ vai vaiśyo̭ yajate॒ jaga̭tyai॒vāsmai̭ pa॒śū-npari̭ gṛhṇā॒tye ka̭vigṃ śati॒manṷ brūyā-tprati॒ṣṭhākā̭masyai kavi॒gṃ॒śa-sstomā̭nā-mprati॒ṣṭhā prati̭ṣṭhityai॒ [prati̭ṣṭhityai, catṷrvigṃśati॒manṷ] 58
catṷrvigṃśati॒manṷ brūyā-dbrahmavarca॒sa-kā̭masya॒ catṷrvigṃśatyakṣarā gāya॒trī gā̭ya॒trī bra̭hmavarca॒sa-ṅgā̭yatri॒yaivāsmai᳚ brahmavarca॒samava̭ rundhe tri॒gṃ॒śata॒manṷ brūyā॒danna̭kāmasya tri॒gṃ॒śada̭kṣarā vi॒rāḍannaṃ̭-vi~॒rā-ḍvi॒rājai॒vāsmā̭ a॒nnādya॒mava̭ rundhe॒ dvātrigṃ̭śata॒manṷ brūyā-tprati॒ṣṭhākā̭masya॒ dvātrigṃ̭śadakṣarā 'nu॒ṣṭuga̭nu॒ṣṭu-pchanda̭sā-mprati॒ṣṭhā prati̭ṣṭhityai॒ ṣaṭtrigṃ̭śata॒manṷ brūyā-tpa॒śukā̭masya॒ ṣaṭtrigṃ̭śadakṣarā bṛha॒tī bārha̭tāḥ pa॒śavo̭ bṛha॒tyaivāsmai̭ pa॒śū- [pa॒śūn, ava̭ rundhe॒] 59
-nava̭ rundhe॒ catṷścatvārigṃśata॒manṷ brūyādindri॒yakā̭masya॒ catṷścatvārigṃśadakṣarā tri॒ṣṭugi̭ndri॒ya-ntri॒ṣṭu-ptri॒ṣṭubhai॒vāsmā̭ indri॒yamava̭ rundhe॒ 'ṣṭāca̭tvārigṃ śata॒manṷ brūyā-tpa॒śukā̭masyā॒ṣṭāca̭tvārigṃśadakṣarā॒ jaga̭tī॒ jāga̭tāḥ pa॒śavo॒jaga̭tyai॒vāsmai̭ pa॒śūnava̭ rundhe॒ sarvā̭ṇi॒ chandā॒g॒ syanṷ brūyā-dbahuyā॒jina॒-ssarvā̭ṇi॒ vā e॒tasya॒ chandā॒g॒sya va̭ruddhāni॒ yo ba̭huyā॒jyapa̭rimita॒manṷ brūyā॒dapa̭rimita॒syā va̭rudhyai || 60 ||
(kā॒mayḙta॒ - prati̭ṣṭhityai - pa॒śūnth - sa॒ptaca̭tvārigṃśacca) (a. 10)
nivī̭ta-mmanu॒ṣyā̭ṇā-mprācīnāvī॒ta-mpi̭tṛ॒ṇāmupa̭vīta-nde॒vānā॒mupa̭ vyayate devala॒kṣmame॒va ta-tkṷrute॒ tiṣṭha॒nnanvā̭ha॒ tiṣṭha॒nn॒. hyāśrṷtataraṃ॒-va~da̭ti॒ tiṣṭha॒nnanvā̭ha suva॒rgasya̭ lo॒kasyā॒bhiji̭tyā॒ āsī̭no yajatya॒sminne॒va lo॒ke prati̭tiṣṭhati॒ ya-tkrau॒ñcama॒nvāhā̭-''su॒ra-nta-dyanma॒ndra-mmā̭nu॒ṣa-ntadyada̭nta॒rā ta-thsadḙvamanta॒rā-'nūcyagṃ̭ sadeva॒tvāya̭ vi॒dvāgṃso॒ vai [ ] 61
pu॒rā hotā̭ro-'bhūva॒-ntasmā॒-dvidhṛ̭tā॒ addhvā॒no-'bhṷ̄va॒-nna panthā̭na॒-ssama̭rukṣannantarve॒dya̭nyaḥ pādo॒ bhava̭ti bahirve॒dya̭nyo-'thānvā॒hāddhva̭nāṃ॒-vi~dhṛ̭tyai pa॒thāmasagṃ̭ rohā॒yātho̭ bhū॒tañcai॒va bha̭vi॒ṣyaccāva̭ ru॒ndhe-'tho॒ pari̭mita-ñcai॒vāpa̭rimita॒-ñcāva̭ ru॒ndhe-'tho᳚ grā॒myāgścai॒va pa॒śūnā̭ra॒ṇyāgścāva̭ ru॒ndhe-'tho̭ [ru॒ndhe-'tho᳚, de॒va॒lo॒ka-ñcai॒va] 62
devalo॒ka-ñcai॒va ma̭nuṣya lo॒ka-ñcā॒bhi ja̭yati de॒vā vai sā̭midhe॒nīra॒nūcya̭ ya॒jña-nnānva̭paśya॒nthsa pra॒jāpa̭tistū॒ṣṇī-mā̭ghā॒ramā 'ghā̭raya॒-ttato॒ vai de॒vā ya॒jñamanva̭paśya॒n॒. ya-ttū॒ṣṇīmā̭ghā॒ra-mā̭ghā॒raya̭ti ya॒jñasyānṷkhyātyā॒ atho̭ sāmidhe॒nīre॒vābhya̭-na॒ktyalū᳚kṣo bhavati॒ ya e॒vaṃ-ve~dātho̭ ta॒rpaya̭tye॒vainā॒-stṛpya̭ti pra॒jayā̭ pa॒śubhi॒- [pa॒śubhiḥ̭, ya e॒vaṃ-ve~da॒] 63
-rya e॒vaṃ-ve~da॒ yadeka̭yā ''ghā॒raye॒dekā᳚-mprīṇīyā॒dya-ddvābhyā॒-ndve prī̭ṇīyā॒dya-dti॒sṛbhi॒rati॒ tadrḙcaye॒tmana॒sā ''ghā̭rayati॒ mana̭sā॒ hyanā᳚ptamā॒pyatḙ ti॒ryañca॒mā ghā̭raya॒tyacha̭mbaṭkāraṃ॒-vā~kca॒ mana̭ścā ''rtīyetāma॒ha-nde॒vebhyo̭ ha॒vyaṃ-va~̭hā॒mīti॒ vāga̭bravīda॒ha-nde॒vebhya॒ iti॒ mana॒stau pra॒jāpa̭ti-mpra॒śñamai̭tā॒gṃ॒ so᳚-'bravī- [so᳚-'bravīt, pra॒jāpa̭tirdū॒tīre॒va] 64
-tpra॒jāpa̭tirdū॒tīre॒va tva-mmana̭so-'si॒ yaddhi mana̭sā॒ dhyāya̭ti॒ tadvā॒cā vada॒tīti॒ ta-tkhalu॒ tubhya॒-nna vā॒cā jṷhava॒nnitya̭bravī॒-ttasmā॒nmana̭sā pra॒jāpa̭taye juhvati॒mana̭ iva॒ hi pra॒jāpa̭tiḥ pra॒jāpa̭te॒rāptyai̭ pari॒dhīnthsa-mmā᳚rṣṭi pu॒nātye॒vainā॒ntrirma̭ddhya॒ma-ntrayo॒ vai prā॒ṇāḥ prā॒ṇāne॒vābhi ja̭yati॒ trirda̭kṣiṇā॒rdhyaṃ̭ traya̭ [-trayaḥ̭, i॒me lo॒kā] 65
i॒me lo॒kā i॒māne॒va lo॒kāna॒bhi ja̭yati॒ trirṷttarā॒rdhya̭-ntrayo॒ vai dḙva॒yānāḥ॒ panthā̭na॒stāne॒vābhi ja̭yati॒ trirupa̭ vājayati॒ trayo॒ vai dḙvalo॒kā dḙvalo॒kāne॒vābhi ja̭yati॒ dvāda̭śa॒ sa-mpa̭dyante॒ dvāda̭śa॒ māsā᳚-ssaṃva~thsa॒ra-ssaṃ̭va~thsa॒rame॒va prī̭ṇā॒tyatho̭ saṃva~thsa॒rame॒vāsmā॒ upa̭ dadhāti suva॒rgasya̭ lo॒kasya॒ sama̭ṣṭyā āghā॒ramā ghā̭rayati ti॒ra i̭va॒ [ti॒ra i̭va, vai sṷva॒rgo] 66
vai sṷva॒rgo lo॒ka-ssṷva॒rgame॒vāsmai̭ lo॒ka-mpraro̭cayatyṛ॒jumā ghā̭rayatyṛ॒juri̭va॒ hi prā॒ṇa-ssanta̭ta॒mā ghā̭rayati prā॒ṇānā̭ma॒nnādya̭sya॒ santa̭tyā॒ atho॒ rakṣa̭sā॒mapa̭hatyai॒ ya-ṅkā॒mayḙta pra॒māyṷka-ssyā॒diti̭ ji॒hma-ntasyā ''ghā̭raye-tprā॒ṇame॒vāsmā᳚jji॒hma-nna̭yati tā॒ja-kpramī̭yate॒śiro॒ vā e॒ta-dya॒jñasya॒ yadā̭ghā॒ra ā॒tmā dhru॒vā- [ā॒tmā dhru॒vā, ā॒ghā॒ramā॒ghārya̭] 67
-''ghā॒ramā॒ghārya̭ dhru॒vāgṃ sama̭naktyā॒tmanne॒va ya॒jñasya॒ śiraḥ॒ prati̭ dadhātya॒gni-rde॒vānā᳚-ndū॒ta āsī॒-ddaivyo-'sṷrāṇā॒-ntau pra॒jāpa̭ti-mpra॒śña-mai̭tā॒gṃ॒ sa pra॒jāpa̭ti rbrāhma॒ṇa-ma̭bravī-de॒tadvi brū॒hītyā śrā̭va॒yetī॒da-ndḙvā-śśṛṇu॒teti॒ vāva tada̭bravī-da॒gni rde॒vo hoteti॒ ya e॒va de॒vānā॒-ntama̭vṛṇīta॒ tato̭ de॒vā [de॒vāḥ, abha̭va॒-nparā-'sṷrā॒] 68
abha̭va॒-nparā-'sṷrā॒ yasyai॒vaṃ-vi~॒duṣaḥ̭ prava॒ra-mpra̭vṛ॒ṇate॒ bhava̭tyā॒tmanā॒ parā᳚-'sya॒ bhrātṛ̭vyo bhavati॒ yadbrā᳚hma॒ṇaścā brā᳚hmaṇaśca pra॒śña-me॒yātā᳚-mbrāhma॒ṇāyādhi̭ brūyā॒-dya-dbrā᳚hma॒ṇāyā॒-'ddhyāhā॒ ''tmane-'ddhyā̭ha॒ yadbrā᳚hma॒ṇa-mpa॒rāhā॒-''tmāna॒-mparā̭-''ha॒ tasmā᳚-dbrāhma॒ṇo na pa॒rocyaḥ̭ || 69 ||
(vā - ā̭ra॒ṇyāgścāva̭ ru॒ndhe-'tho̭ - pa॒śubhiḥ॒ - so᳚-'bravī-d- dakṣiṇā॒rdhyaṃ̭ traya̭ -iva - dhru॒vā - de॒vā - śca̭tvāri॒gṃ॒śacca̭ ) (a. 11)
āyṷṣṭa āyu॒rdā a̭gna॒ ā pyā̭yasva॒ sa-nte 'va̭ te॒ heḍa॒ udṷtta॒ma-mpraṇo̭ de॒vyā no̭ di॒vo 'gnā̭ viṣṇū॒ agnā̭viṣṇū i॒ma-mmḙ varuṇa॒-tattvā̭ yā॒ myu du॒tya-ñci॒tram || a॒pā-nnapā॒dā hyasthā̭-du॒pastha̭-ñji॒hmānā̭-mū॒rdhvo vi॒dyutaṃ॒-va~sā̭naḥ | tasya॒ jyeṣṭha̭-mmahi॒mānaṃ॒-va~ha̭ntī॒r॒ hira̭ṇyavarṇāḥ॒ pari̭ yanti ya॒hvīḥ || sa- [sam, a॒nyā yantyupa̭] 70
-ma॒nyā yantyupa̭ yantya॒nyā-ssa̭mā॒namū॒rva-nna॒dyaḥ̭ pṛṇanti | tamū॒ śuci॒gṃ॒ śuca̭yo dīdi॒vāgṃ sa̭ma॒pā-nnapā̭ta॒-mpari̭tasthu॒rāpaḥ̭ | tamasmḙrā yuva॒tayo॒ yuvā̭na-mmarmṛ॒jyamā̭nāḥ॒ pari̭ ya॒ntyāpaḥ̭ || sa śu॒kreṇa॒ śikva̭nā re॒vada॒gnirdī॒dāyā̭ni॒ddhmo ghṛ॒tani̭rṇiga॒phsu || indrā॒varṷṇayora॒hagṃsa॒mrājo॒rava॒ ā vṛ̭ṇe | tā no̭ mṛḍāta ī॒dṛśe᳚ || indrā̭varuṇā yu॒vama̭ddhva॒rāya̭ no [yu॒vama̭ddhva॒rāya̭ naḥ, vi॒śe janā̭ya॒] 71
vi॒śe janā̭ya॒ mahi॒ śarma̭ yacchatam | dī॒rghapra̭yajyu॒mati॒ yo va̭nu॒ṣyati̭ va॒ya-ñja̭yema॒ pṛta̭nāsu dū॒ḍhyaḥ̭ || ā no̭mitrāvaruṇā॒, prabā॒havā᳚ || tva-nno̭ agne॒ varṷṇasya vi॒dvā-nde॒vasya॒ heḍo-'va̭ yāsi sīṣṭhāḥ | yaji̭ṣṭho॒ vahni̭ tama॒-śśośṷcāno॒ viśvā॒ dveṣāgṃ̭si॒ pramṷmugdhya॒smat || sa tvanno̭ agne-'va॒mo bha̭vo॒tī nedi̭ṣṭho a॒syā u॒ṣaso॒ vyṷṣṭau | ava̭ yakṣva no॒ varṷṇa॒gṃ॒ [no॒ varṷṇam, rarā̭ṇo vī॒hi] 72
rarā̭ṇo vī॒hi mṛ̭ḍī॒kagṃ su॒havo̭ na edhi || praprā॒yama॒gnirbha̭ra॒tasya̭ śṛṇve॒ vi ya-thsūryo॒ na roca̭te bṛ॒hadbhāḥ | a॒bhi yaḥ pū॒ru-mpṛta̭nāsu ta॒sthau dī॒dāya॒ daivyo॒ ati̭thi-śśi॒vo naḥ̭ || pra tḙ yakṣi॒ pra ta̭ iyarmi॒ manma॒ bhuvo॒ yathā॒ vandyo̭ no॒ havḙṣu | dhanva̭nniva pra॒pā a̭si॒ tvama̭gna iya॒kṣavḙ pū॒rave᳚ pratna rājann || 73 ||
vi pāja̭sā॒ vi jyoti̭ṣā || sa tvama̭gne॒ pratī̭kena॒ pratyo̭ṣa yātudhā॒nyaḥ̭ | u॒ru॒kṣayḙṣu॒ dīdya̭t || tagṃ su॒pratī̭kagṃ su॒dṛśa॒gg॒ svañca॒-mavi̭dvāgṃso vi॒duṣṭa̭ragṃ sapema | sa ya̭kṣa॒-dviśvā̭ va॒yunā̭ni vi॒dvā-npra ha॒vya-ma॒gni-ra॒mṛtḙṣu vocat || a॒gṃ॒ho॒mucḙ vi॒veṣa॒ yanmā॒ vina̭ i॒ndre-ndra̭ kṣa॒trami̭ndri॒yāṇi̭ śatakra॒to 'nṷ te dāyi || 74 ||
(ya॒hvī-ssa - ma̭dhva॒rāya̭ no॒ - varṷṇagṃ - rāja॒gg॒ -tṷścatvārigṃśacca) (a. 12)
(vi॒śvarṷ̄pa॒ - stvaṣṭe - ndraṃ̭-vṛ~॒traṃ - bra̭hmavā॒dina॒-ssa tvai - nā-'so̭mayājye॒ - ṣa vai dḙvara॒tho - de॒vā vai narci nā - ya॒jño - 'gnḙ ma॒hān - trīn - nivī̭ta॒ - māyṷṣṭe॒ - dvāda̭śa)
(vi॒śvarṷ̄po॒ - nainagṃ̭ śītarū॒rā - va॒dya vasṷ - pūrve॒dyu - rvājā॒ itya - gnḙ ma॒hān - nivī̭ta - ma॒nyā yanti॒ - catuḥ̭ saptatiḥ )
(vi॒śvarūpo॒, 'nṷ te dāyi)
|| hariḥ̭ om ||
|| kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya saṃhitāyā-ndvitīyakāṇḍe pañcamaḥ praśna-ssamāptaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Devanagari script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.