⚠️ AI-generated translation — the Hindi meaning was produced by AI and automatically cross-checked against the Sanskrit, but it may still contain errors. It has not yet been reviewed by a scholar. Please refer to a traditional commentary for study.
Summary — Hindi
श्री हयग्रीव सम्पदा स्तोत्रम् में हयग्रीव की उपासना की गई है, जो ज्ञान और आनंद से युक्त, निर्मल स्फटिक के समान आकृति वाले और समस्त विद्याओं के आधार हैं। यह स्तोत्र कहता है कि हयग्रीव, हयग्रीव, हयग्रीव इस प्रकार कहने वाले मनुष्य को पाप छोड़ देते हैं, जैसे दरिद्र को स्त्रियाँ छोड़ देती हैं। ऐसा कहने वाले की वाणी गंगा की धारा के समान निकलती है, और वह ध्वनि वैकुण्ठ के द्वार खोलने में समर्थ होकर शोभित होती है। हयग्रीव के नाम से अंकित यह पुण्यमय तीन श्लोकों का समूह, वादिराज यति द्वारा कहा गया, पढ़ने वालों के लिए सम्पदाओं का स्थान है।
AI-generated · not yet verified
The Hindi meaning of each verse is shown below the verse.
Meaning —
⏳ The meaning of this text is being prepared (AI translation with an accuracy check). This usually takes a few minutes — this page will refresh when it is ready.
The meaning is ready. Show it.
The meaning could not be prepared right now.
A translation in is not yet available for this text.
Available in: Hindi.
Verse 1
𑌜𑍍𑌞𑌾𑌨𑌾𑌨𑌨𑍍𑌦𑌮𑌯𑌂 𑌦𑍇𑌵𑌂 𑌨𑌿𑌰𑍍𑌮𑌲𑌸𑍍𑌫𑌟𑌿𑌕𑌾𑌕𑍃𑌤𑌿𑌂
𑌆𑌧𑌾𑌰𑌂 𑌸𑌰𑍍𑌵𑌵𑌿𑌦𑍍𑌯𑌾𑌨𑌾𑌂 𑌹𑌯𑌗𑍍𑌰𑍀𑌵𑌮𑍁𑌪𑌾𑌸𑍍𑌮𑌹𑍇 ॥1॥
𑌆𑌧𑌾𑌰𑌂 𑌸𑌰𑍍𑌵𑌵𑌿𑌦𑍍𑌯𑌾𑌨𑌾𑌂 𑌹𑌯𑌗𑍍𑌰𑍀𑌵𑌮𑍁𑌪𑌾𑌸𑍍𑌮𑌹𑍇 ॥1॥
jñānānandamayaṃ devaṃ nirmalasphaṭikākṛtiṃ
ādhāraṃ sarvavidyānāṃ hayagrīvamupāsmahe ||1||
ādhāraṃ sarvavidyānāṃ hayagrīvamupāsmahe ||1||
ज्ञान और आनंद से युक्त देवता, निर्मल स्फटिक के समान आकृति वाले, समस्त विद्याओं के आधार हयग्रीव की हम उपासना करते हैं। AI
Verse 1
𑌹𑌯𑌗𑍍𑌰𑍀𑌵 𑌹𑌯𑌗𑍍𑌰𑍀𑌵 𑌹𑌯𑌗𑍍𑌰𑍀𑌵𑍇𑌤𑌿 𑌵𑌾𑌦𑌿𑌨𑌮𑍍 ।
𑌨𑌰𑌂 𑌮𑍁𑌞𑍍𑌚𑌨𑍍𑌤𑌿 𑌪𑌾𑌪𑌾𑌨𑌿 𑌦𑌰𑌿𑌦𑍍𑌰𑌮𑌿𑌵 𑌯𑍋𑌷𑌿𑌤𑌃 ॥ 1॥
𑌨𑌰𑌂 𑌮𑍁𑌞𑍍𑌚𑌨𑍍𑌤𑌿 𑌪𑌾𑌪𑌾𑌨𑌿 𑌦𑌰𑌿𑌦𑍍𑌰𑌮𑌿𑌵 𑌯𑍋𑌷𑌿𑌤𑌃 ॥ 1॥
hayagrīva hayagrīva hayagrīveti vādinam |
naraṃ muñcanti pāpāni daridramiva yoṣitaḥ || 1||
naraṃ muñcanti pāpāni daridramiva yoṣitaḥ || 1||
हयग्रीव, हयग्रीव, हयग्रीव इस प्रकार कहने वाले मनुष्य को पाप छोड़ देते हैं, जैसे दरिद्र को स्त्रियाँ छोड़ देती हैं। AI
Verse 2
𑌹𑌯𑌗𑍍𑌰𑍀𑌵 𑌹𑌯𑌗𑍍𑌰𑍀𑌵 𑌹𑌯𑌗𑍍𑌰𑍀𑌵𑍇𑌤𑌿 𑌯𑍋 𑌵𑌦𑍇𑌤𑍍 ।
𑌤𑌸𑍍𑌯 𑌨𑌿𑌸𑍍𑌸𑌰𑌤𑍇 𑌵𑌾𑌣𑍀 𑌜𑌹𑍍𑌨𑍁𑌕𑌨𑍍𑌯𑌾 𑌪𑍍𑌰𑌵𑌾𑌹𑌵𑌤𑍍 ॥ 2॥
𑌤𑌸𑍍𑌯 𑌨𑌿𑌸𑍍𑌸𑌰𑌤𑍇 𑌵𑌾𑌣𑍀 𑌜𑌹𑍍𑌨𑍁𑌕𑌨𑍍𑌯𑌾 𑌪𑍍𑌰𑌵𑌾𑌹𑌵𑌤𑍍 ॥ 2॥
hayagrīva hayagrīva hayagrīveti yo vadet |
tasya nissarate vāṇī jahnukanyā pravāhavat || 2||
tasya nissarate vāṇī jahnukanyā pravāhavat || 2||
हयग्रीव, हयग्रीव, हयग्रीव इस प्रकार जो कहता है, उसकी वाणी गंगा की धारा के समान निकलती है। AI
Verse 3
𑌹𑌯𑌗𑍍𑌰𑍀𑌵 𑌹𑌯𑌗𑍍𑌰𑍀𑌵 𑌹𑌯𑌗𑍍𑌰𑍀𑌵𑍇𑌤𑌿 𑌯𑍋 𑌧𑍍𑌵𑌨𑌿𑌃 ।
𑌵𑌿𑌶𑍋𑌭𑌤𑍇 𑌸 𑌵𑍈𑌕𑍁𑌣𑍍𑌠 𑌕𑌵𑌾𑌟𑍋𑌦𑍍𑌘𑌾𑌟𑌨𑌕𑍍𑌷𑌮𑌃 ॥ 3॥
𑌵𑌿𑌶𑍋𑌭𑌤𑍇 𑌸 𑌵𑍈𑌕𑍁𑌣𑍍𑌠 𑌕𑌵𑌾𑌟𑍋𑌦𑍍𑌘𑌾𑌟𑌨𑌕𑍍𑌷𑌮𑌃 ॥ 3॥
hayagrīva hayagrīva hayagrīveti yo dhvaniḥ |
viśobhate sa vaikuṇṭha kavāṭodghāṭanakṣamaḥ || 3||
viśobhate sa vaikuṇṭha kavāṭodghāṭanakṣamaḥ || 3||
हयग्रीव, हयग्रीव, हयग्रीव यह जो ध्वनि है, वह वैकुण्ठ के द्वार खोलने में समर्थ होकर शोभित होती है। AI
Verse 4
𑌶𑍍𑌲𑍋𑌕𑌤𑍍𑌰𑌯𑌮𑌿𑌦𑌂 𑌪𑍁𑌣𑍍𑌯𑌂 𑌹𑌯𑌗𑍍𑌰𑍀𑌵𑌪𑌦𑌾𑌙𑍍𑌕𑌿𑌤𑌮𑍍
𑌵𑌾𑌦𑌿𑌰𑌾𑌜𑌯𑌤𑌿𑌪𑍍𑌰𑍋𑌕𑍍𑌤𑌂 𑌪𑌠𑌤𑌾𑌂 𑌸𑌮𑍍𑌪𑌦𑌾𑌂 𑌪𑌦𑌮𑍍 ॥ 4॥
𑌵𑌾𑌦𑌿𑌰𑌾𑌜𑌯𑌤𑌿𑌪𑍍𑌰𑍋𑌕𑍍𑌤𑌂 𑌪𑌠𑌤𑌾𑌂 𑌸𑌮𑍍𑌪𑌦𑌾𑌂 𑌪𑌦𑌮𑍍 ॥ 4॥
ślokatrayamidaṃ puṇyaṃ hayagrīvapadāṅkitam
vādirājayatiproktaṃ paṭhatāṃ sampadāṃ padam || 4||
vādirājayatiproktaṃ paṭhatāṃ sampadāṃ padam || 4||
हयग्रीव के नाम से अंकित यह पुण्यमय तीन श्लोकों का समूह, वादिराज यति द्वारा कहा गया, पढ़ने वालों के लिए सम्पदाओं का स्थान है। AI
॥ 𑌇𑌤𑌿 𑌶𑍍𑌰𑍀𑌮𑌦𑍍𑌵𑌾𑌦𑌿𑌰𑌾𑌜𑌪𑍂𑌜𑍍𑌯𑌚𑌰𑌣𑌵𑌿𑌰𑌚𑌿𑌤𑌂 𑌹𑌯𑌗𑍍𑌰𑍀𑌵𑌸𑌮𑍍𑌪𑌦𑌾𑌸𑍍𑌤𑍋𑌤𑍍𑌰𑌂 𑌸𑌮𑍍𑌪𑍂𑌰𑍍𑌣𑌮𑍍 ॥
Sanskrit — Devanagari (original)
ज्ञानानन्दमयं देवं निर्मलस्फटिकाकृतिं
आधारं सर्वविद्यानां हयग्रीवमुपास्महे ॥1॥
हयग्रीव हयग्रीव हयग्रीवेति वादिनम् ।
नरं मुञ्चन्ति पापानि दरिद्रमिव योषितः ॥ 1॥
हयग्रीव हयग्रीव हयग्रीवेति यो वदेत् ।
तस्य निस्सरते वाणी जह्नुकन्या प्रवाहवत् ॥ 2॥
हयग्रीव हयग्रीव हयग्रीवेति यो ध्वनिः ।
विशोभते स वैकुण्ठ कवाटोद्घाटनक्षमः ॥ 3॥
श्लोकत्रयमिदं पुण्यं हयग्रीवपदाङ्कितम्
वादिराजयतिप्रोक्तं पठतां सम्पदां पदम् ॥ 4॥
॥ इति श्रीमद्वादिराजपूज्यचरणविरचितं हयग्रीवसम्पदास्तोत्रं सम्पूर्णम् ॥
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Grantha script. Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.
It is a transliteration, not a translation — see “Meaning” for translations where available.