📚 Taittiriya Samhita · Kanda 7

7.4 - bṛhaspati rakāmayata - kṛṣṇa yajurveda taittirīya saṃhitā pāṭhaḥ

Prashna 7.4

✍️ Vedic (Apaurusheya) 🖋️ Latin script 🔢 22 verses 26 views
📄 Download PDF
⚠️ AI-generated translation — the Kannada meaning was produced by AI and automatically cross-checked against the Sanskrit, but it may still contain errors. It has not yet been reviewed by a scholar. Please refer to a traditional commentary for study.
Summary — Kannada
ಈ ಪಠ್ಯವು ಕೃಷ್ಣ ಯಜುರ್ವೇದದ ತೈತ್ತಿರೀಯ ಸಂಹಿತೆಯ ಏಳನೆಯ ಕಾಂಡದ ನಾಲ್ಕನೆಯ ಪ್ರಶ್ನೆಯಲ್ಲಿ ಸತ್ರಕರ್ಮದ ನಿರೂಪಣೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಬೃಹಸ್ಪತಿಯು ಶ್ರದ್ಧೆಯನ್ನು ಬಯಸಿ ಇಪ್ಪತ್ತನಾಲ್ಕು ರಾತ್ರಿಗಳ ಸತ್ರವನ್ನು ಕಂಡು ಆಚರಿಸಿದನು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ದೇವತೆಗಳು ಮನುಷ್ಯರಂತಿದ್ದು ಪಾಪ ಮತ್ತು ಮೃತ್ಯುವನ್ನು ತೊಲಗಿಸಲು ಈ ಸತ್ರವನ್ನು ಆಚರಿಸಿದರು ಎಂದು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮೂವತ್ತು, ಮೂವತ್ತೆರಡು ಮತ್ತು ಮೂವತ್ತಮೂರು ರಾತ್ರಿಗಳ ಸತ್ರಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಜ್ಯೋತಿ, ಗೌ, ಆಯುಸ್ ಎಂಬ ದಿನಗಳು, ಬೃಹತ್ ಮತ್ತು ರಥಂತರ ಸಾಮಗಳು, ಹಾಗೂ ವಿರಾಟ್ ಛಂದಸ್ಸಿನ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಪಠ್ಯವು ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ.

AI-generated · not yet verified

The Kannada meaning of each verse is shown below the verse.

⚠️ AI-generated translation — the Konkani meaning was produced by AI and automatically cross-checked against the Sanskrit, but it may still contain errors. It has not yet been reviewed by a scholar. Please refer to a traditional commentary for study.
Summary — Konkani
ह्या पाठांत कृष्ण यजुर्वेदीय तैत्तिरीय संहितेच्या सातव्या कांडांतल्या चौथ्या प्रश्नांत सत्रकर्माचें निरूपण केलां. बृहस्पतीन चोवीस रातींचें सत्र पळयलें आनी ताचेवरवीं देवांकडल्यान श्रद्धा आनी पुरोहितपद मेळयलें; जो हें जाणून तें सत्र करता ताका तेंच फळ मेळटा. उपरांत पृथ्वी, देव, प्रजापती आनी आदित्य हांणीय आपआपल्या इत्सेखातीर तीस, बत्तीस आनी छत्तीस रात्रींचीं सत्रां केलीं आनी तांचेवरवीं संतती, पशू, अन्न, वाक् आनी सुर्गलोक मेळयले. सत्रांत पृष्ठांनी देवतांक आनी छंदोमांनी पशूंक वश करतात; बृहत् आनी रथंतर हे यज्ञाचे सरळ मार्ग आसात. दोनूय वटांनी अतिरात्र जाता, ब्रह्मवर्चस आनी सुर्गलोकाच्या रक्षणाखातीर.

AI-generated · not yet verified

The Konkani meaning of each verse is shown below the verse.

⚠️ AI-generated translation — the English meaning was produced by AI and automatically cross-checked against the Sanskrit, but it may still contain errors. It has not yet been reviewed by a scholar. Please refer to a traditional commentary for study.
Summary — English
This portion of the Krishna Yajurveda's Taittiriya Samhita, Kanda 7 Prashna 7.4, concerns determination of the Sattra rite and the twenty-four-night, thirty-night, thirty-two-night, and thirty-three-day rites. It relates that Brihaspati desired the gods to place faith in him and attain the office of Purohita, and that he saw and performed the twenty-four-night rite, after which the gods placed faith in him and he attained that office; those who know this and perform the rite likewise receive faith and attain the office of Purohita. The text describes the earth as formerly without hair and hungry, seeing thirty nights and the Viraj, and being born forth through plants and trees and winning food, offspring, and cattle. It further relates that Prajapati went to the heavenly world and that the gods, unable to reach it by whatever meter they followed, saw the thirty-two nights identified with the thirty-two-syllabled Anushtubh. It also describes two divine sessions, the twelve-day and thirty-three-day rites, and states that those who know this and sit through the thirty-three-day rite ascend directly to the gods, turn away evil and their rival, prosper, and attain leadership of the village.

AI-generated · not yet verified

The English meaning of each verse is shown below the verse.

Meaning —
Anuvaka 3
kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya saṃhitāyāṃ saptamakāṇḍe caturthaḥ praśnaḥ - satrakarmanirūpaṇaṃ
o-nnamaḥ paramātmane, śrī mahāgaṇapataye namaḥ,
śrī gurubhyo namaḥ | ha॒riḥ॒ om ||
bṛha॒spati̭rakāmayata॒ śranmḙ de॒vā dadhī̭ra॒-ngacchḙya-mpuro॒dhāmiti॒ sa e॒ta-ñca̭turvigṃśatirā॒tra-ma̭paśya॒-ttamā-'ha̭ra॒-ttenā̭yajata॒ tato॒ vai tasmai॒ śradde॒vā ada̭dha॒tāga̭ccha-tpuro॒dhāṃ-ya~ e॒vaṃ-vi~॒dvāgṃsa̭-ścaturvigṃśatirā॒tra-māsa̭te॒ śrade᳚bhyo manu॒ṣyā̭ dadhate॒ gaccha̭nti puro॒dhā-ñjyoti॒rgaurāyu॒riti̭ trya॒hā bha̭vantī॒yaṃ-vā~va jyoti̭ra॒ntari̭kṣa॒-ṅgaura॒sā-vāyṷ- [-vāyuḥ̭, i॒māne॒va] 1
-ri॒māne॒va lo॒kāna॒bhyāro̭hantyabhi pū॒rva-ntrya॒hā bha̭vantyabhipū॒rvame॒va sṷva॒rgaṃ-lo~॒kama॒bhyāro̭ha॒ntyasa̭traṃ॒-vā~ e॒ta-dyada̭chando॒maṃ-ya~ccha̭ndo॒mā bhava̭nti॒ tena̭ sa॒tra-nde॒vatā̭ e॒va pṛ॒ṣṭhairava̭ rundhate pa॒śūñcha̭ndo॒mairojo॒ vai vī॒rya̭-mpṛ॒ṣṭhāni̭ pa॒śavaḥ̭ chando॒mā oja̭sye॒va vī॒ryḙ pa॒śuṣu॒ prati̭ tiṣṭhanti bṛha-drathanta॒rābhyāṃ᳚-ya~ntī॒yaṃ-vā~va ra̭thanta॒rama॒sau bṛ॒hadā॒bhyāme॒va [ ] 2
ya॒ntyatho̭ a॒nayo̭re॒va prati̭ tiṣṭhantye॒te vai ya॒jñasyā᳚ñja॒sāya̭nī sru॒tī tābhyā̭me॒va sṷva॒rgaṃ-lo~॒kaṃ-ya~̭nti caturvigṃśatirā॒tro bha̭vati॒ catṷrvigṃśatirardhamā॒sā-ssaṃ̭​va~thsa॒ra-ssaṃ̭​va~thsa॒ra-ssṷva॒rgo lo॒ka-ssaṃ̭​va~thsa॒ra e॒va sṷva॒rge lo॒ke prati̭ tiṣṭha॒ntyatho॒ catṷrvigṃśatyakṣarā gāya॒trī gā̭ya॒trī bra̭hmavarca॒sa-ṅgā̭yatri॒yaiva bra̭hmavarca॒samava̭ rundhate 'tirā॒trāva॒bhito̭ bhavato brahmavarca॒sasya॒ pari̭gṛhītyai || 3 ||

In the Krishna Yajurveda's Taittiriya Samhita, Seventh Kanda, Fourth Prashna — Determination of the Sattra rite. Om. Salutations to the Supreme Self. Salutations to Shri Mahaganapati. Salutations to the Shri Gurus. Harih Om. Brihaspati desired: 'May the gods place faith (shrad) in me; may I attain the office of Purohita.' He saw this twenty-four-night rite; he took it up; he sacrificed with it. Thereupon the gods indeed placed faith in him, and he attained the office of Purohita. He who, knowing thus, performs the twenty-four-night rite — men place faith in him, and they attain the office of Purohita. The three days are Light, Cow, and Life. This world is verily the Light; the atmosphere is the Cow; yonder world is Life. By these they ascend these worlds. The three days are the earlier ones; by the earlier ones they ascend to the heavenly world. That is not a Sattra which is without the Chandomas; in that they become possessed of the Chandomas, thereby they win the Sattra. The gods win the deities by the Prishtas, and the animals by the Chandomas. The Prishtas are strength and valour; the Chandomas are the animals. In strength and valour and in the animals they are established. They go by the Brihat and Rathantara. This world is verily the Rathantara; yonder is the Brihat. By these two they go; and thereby they are established in these two. These two are the straight paths of the sacrifice; by them they go to the heavenly world. The twenty-four-night rite is performed; twenty-four are the half-months; the year is the heavenly world. In the year, in the heavenly world, they are established. Moreover, the Gayatri has twenty-four syllables; the Gayatri is spiritual lustre. By the Gayatri they win spiritual lustre. The Atiratra rites are on either side, for the encompassing of spiritual lustre. AI

ಕೃಷ್ಣ ಯಜುರ್ವೇದದ ತೈತ್ತಿರೀಯ ಸಂಹಿತೆಯಲ್ಲಿ ಏಳನೆಯ ಕಾಂಡದ ನಾಲ್ಕನೆಯ ಪ್ರಶ್ನೆ - ಸತ್ರಕರ್ಮದ ನಿರೂಪಣೆ. ಓಂ ನಮಃ ಪರಮಾತ್ಮನಿಗೆ, ಶ್ರೀ ಮಹಾಗಣಪತಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ, ಶ್ರೀ ಗುರುಗಳಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ಹರಿಃ ಓಂ. ಬೃಹಸ್ಪತಿಯು ಬಯಸಿದನು - ದೇವತೆಗಳು ನನಗೆ ಶ್ರದ್ಧೆಯನ್ನು ಕೊಡಲಿ, ನಾನು ಪುರೋಧಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಹೋಗಲಿ ಎಂದು. ಅವನು ಈ ಇಪ್ಪತ್ತನಾಲ್ಕು ರಾತ್ರಿಗಳ ಸತ್ರವನ್ನು ಕಂಡನು; ಅದನ್ನು ಆಚರಿಸಿದನು, ಅದರಿಂದ ಯಜ್ಞ ಮಾಡಿದನು. ಆಗ ದೇವತೆಗಳು ಅವನಿಗೆ ಶ್ರದ್ಧೆಯನ್ನು ಕೊಟ್ಟರು, ಅವನು ಪುರೋಧಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಹೋದನು. ಹೀಗೆ ತಿಳಿದು ಇಪ್ಪತ್ತನಾಲ್ಕು ರಾತ್ರಿಗಳ ಸತ್ರವನ್ನು ಆಚರಿಸುವವರಿಗೆ ಮನುಷ್ಯರು ಶ್ರದ್ಧೆಗಳಿಂದ ಶ್ರದ್ಧೆಯನ್ನು ಕೊಡುತ್ತಾರೆ, ಅವರು ಪುರೋಧಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ. ಜ್ಯೋತಿ, ಗೌರ್, ಆಯುಃ ಎಂಬ ಮೂರು ದಿನಗಳು ಇರುತ್ತವೆ. ಜ್ಯೋತಿ ಎಂಬುದು ಈ ಭೂಮಿ, ಗೌರ್ ಎಂಬುದು ಅಂತರಿಕ್ಷ, ಆಯುಃ ಎಂಬುದು ಆ ವಾಯು. ಇವುಗಳಿಂದ ಅವರು ಈ ಲೋಕಗಳನ್ನೇ ಏರುತ್ತಾರೆ. ಮೊದಲ ಮೂರು ದಿನಗಳು ಇರುತ್ತವೆ; ಮೊದಲು ಅವರು ಸ್ವರ್ಗಲೋಕವನ್ನೇ ಏರುತ್ತಾರೆ. ಛಂದೋಮಗಳಿಲ್ಲದಿರುವುದು ಸತ್ರವಲ್ಲ; ಛಂದೋಮಗಳು ಇರುವುದರಿಂದ ಅದು ಸತ್ರವಾಗುತ್ತದೆ. ಅದರಿಂದ ಅವರು ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಪೃಷ್ಠಗಳಿಂದ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ, ಪಶುಗಳನ್ನು ಛಂದೋಮಗಳಿಂದ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಪೃಷ್ಠಗಳು ಓಜಸ್ಸು ಮತ್ತು ವೀರ್ಯ, ಛಂದೋಮಗಳು ಪಶುಗಳು; ಅವರು ಓಜಸ್ಸು ಮತ್ತು ವೀರ್ಯದಲ್ಲಿಯೂ ಪಶುಗಳಲ್ಲಿಯೂ ನೆಲೆಗೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಬೃಹತ್ ಮತ್ತು ರಥಂತರಗಳಿಂದ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ. ರಥಂತರ ಎಂಬುದು ಈ ಭೂಮಿ, ಬೃಹತ್ ಎಂಬುದು ಆ ಆಕಾಶ. ಅವುಗಳಿಂದ ಅವರು ಹೋಗುತ್ತಾರೆ, ಮತ್ತು ಅವುಗಳಲ್ಲಿಯೇ ನೆಲೆಗೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಇವು ಯಜ್ಞದ ನೇರವಾದ ಮಾರ್ಗಗಳು; ಅವುಗಳಿಂದ ಅವರು ಸ್ವರ್ಗಲೋಕಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ. ಇಪ್ಪತ್ತನಾಲ್ಕು ರಾತ್ರಿಗಳ ಸತ್ರವು ಇರುತ್ತದೆ; ಇಪ್ಪತ್ತನಾಲ್ಕು ಅರ್ಧಮಾಸಗಳು ಒಂದು ಸಂವತ್ಸರ; ಸಂವತ್ಸರವು ಸ್ವರ್ಗಲೋಕ; ಸಂವತ್ಸರದಲ್ಲಿಯೇ ಅವರು ಸ್ವರ್ಗಲೋಕದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಇದಲ್ಲದೆ ಗಾಯತ್ರಿಯು ಇಪ್ಪತ್ತನಾಲ್ಕು ಅಕ್ಷರಗಳುಳ್ಳದ್ದು; ಗಾಯತ್ರಿಯು ಬ್ರಹ್ಮವರ್ಚಸ್ಸು; ಗಾಯತ್ರಿಯಿಂದಲೇ ಅವರು ಬ್ರಹ್ಮವರ್ಚಸ್ಸನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಅತಿರಾತ್ರಗಳು ಎರಡು ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಇರುತ್ತವೆ - ಬ್ರಹ್ಮವರ್ಚಸ್ಸನ್ನು ಸುತ್ತುವರಿಯುವುದಕ್ಕಾಗಿ. AI

कृष्ण यजुर्वेदीय तैत्तिरीय संहितेच्या सातव्या कांडांत चौथो प्रश्न - सत्रकर्माचें निरूपण. ओम्, परमात्म्याक नमस्कार, श्री महागणपतीक नमस्कार, श्री गुरूंक नमस्कार. हरिः ओम्. बृहस्पतीन अशी इच्छा केली: देव म्हाका श्रद्धा दिवंक आनी हांव पुरोहितपदाक पावंक. ताणें हें चोवीस रातींचें सत्र पळयलें, तें आपणायलें आनी ताचेवरवीं यज्ञ केलो. तेखातीर देवांनी ताका श्रद्धा दिली आनी तो पुरोहितपदाक पावलो. जो हें अशें जाणून चोवीस रातींचें सत्र करता, ताका देव श्रद्धा दितात आनी तो पुरोहितपदाक पावता. ज्योतिः, गौर आनी आयुः हे तीन दीस जावन आसतात. ज्योतिः म्हळ्यार हें पृथ्वी, गौर म्हळ्यार अंतरिक्ष, आयुः म्हळ्यार वायु. हे लोक आपणायतात. उपरांत तीन दीस जावन आसतात; ते उपरांत स्वर्गलोक आपणायतात. जें सत्र नासता तें हें; ज्यो छंदोम जावन आसतात तें तें. ताचेवरवीं सत्रांत देवतांक पृष्ठांनी आनी पशूंक छंदोमांनी आपल्या वशांत करतात. पृष्ठां म्हळ्यार ओज आनी वीर्य, छंदोम म्हळ्यार पशू. ते ओज आनी वीर्यांत आनी पशूंत स्थिर जातात. बृहत् आनी रथंतर हांचेवरवीं वता. रथंतर म्हळ्यार हें पृथ्वी, बृहत् म्हळ्यार तो स्वर्ग. हांचेवरवीं वता आनी उपरांत हांचेच आदारान स्थिर जातात. हे दोनूय यज्ञाचे सरळ मार्ग आसतात; हांचेवरवीं स्वर्गलोकाक वता. चोवीस रातींचें सत्र जावन आसता; चोवीस अर्धमास जावन आसतात; वर्स जावन आसता; वर्स म्हळ्यार स्वर्गलोक. वर्सांतूच स्वर्गलोकांत स्थिर जातात. उपरांत गायत्री चोवीस अक्षरांची जावन आसता; गायत्री म्हळ्यार ब्रह्मवर्चस. गायत्रीवरवीं ब्रह्मवर्चस आपल्या वशांत करतात. दोनूय वटांनी अतिरात्र जावन आसतात, ब्रह्मवर्चसाच्या रक्षणाखातीर. AI

(a॒sāvāyṷ - rā॒bhyāme॒va - pañca̭catvārigṃśacca) (a. 1)
Anuvaka 8
yathā॒ vai ma̭nu॒ṣyā̭ e॒va-nde॒vā agra̭ āsa॒-ntḙ-'kāmaya॒ntā-'va̭rti-mpā॒pmāna̭-mmṛ॒tyu-ma̭pa॒hatya॒ daivīgṃ̭ sa॒gṃ॒sada̭-ṅgacche॒meti॒ ta e॒ta-ñca̭turvigṃśatirā॒tra-ma̭paśya॒-ntamā-'ha̭ra॒-ntenā̭yajanta॒ tato॒ vai te-'va̭rti-mpā॒pmāna̭-mmṛ॒tyu-ma̭pa॒hatya॒ daivīgṃ̭ sa॒gṃ॒sada̭magaccha॒n॒. ya e॒vaṃ-vi~॒dvāgṃsa̭-ścaturvigṃśatirā॒tra-māsa॒te-'va̭rtime॒va pā॒pmāna̭-mapa॒hatya॒ śriya̭-ṅgacchanti॒ śrīr​hi ma̭nu॒ṣya̭sya॒ [śrīr​hi ma̭nu॒ṣya̭sya, daivī̭ sa॒gṃ॒sa-jjyoti̭-] 4
daivī̭ sa॒gṃ॒sa-jjyoti̭-ratirā॒tro bha̭vati suva॒rgasya̭ lo॒kasyānṷkhyātyai॒ pṛṣṭhyaḥ̭ ṣaḍa॒ho bha̭vati॒ ṣa-ḍvā ṛ॒tavaḥ̭ saṃ​va~thsa॒rasta-mmāsā̭ ardhamā॒sā ṛ॒tavaḥ̭ pra॒viśya॒ daivīgṃ̭ sa॒gṃ॒sada̭magaccha॒n॒. ya e॒vaṃ-vi~॒dvāgṃsa̭-ścaturvigṃśatirā॒tramāsa̭te saṃ​va~thsa॒rame॒va pra॒viśya॒ vasya̭sīgṃ sa॒gṃ॒sada̭-ṅgacchanti॒ traya̭strayastri॒gṃ॒śā a॒vastā᳚-dbhavanti॒ traya̭strayastri॒gṃ॒śāḥ pa॒rastā᳚-ttrayastri॒gṃ॒śaire॒vobha॒yato 'va̭rti-mpā॒pmāna̭mapa॒hatya॒ daivīgṃ̭ sa॒gṃ॒sada̭-mmaddhya॒to [sa॒gṃ॒sada̭-mmaddhya॒taḥ, ga॒ccha॒nti॒ pṛ॒ṣṭhāni॒ hi] 5
ga̭cchanti pṛ॒ṣṭhāni॒ hi daivī̭ sa॒gṃ॒sajjā॒mi vā e॒ta-tkṷrvanti॒ ya-ttraya̭strayastri॒gṃ॒śā a॒nvañco॒ maddhye-'ni̭rukto bhavati॒ tenājā᳚myū॒rdhvāni̭ pṛ॒ṣṭhāni̭ bhavantyū॒rdhvā-ścha̭ndo॒mā u॒bhābhyāgṃ̭ rū॒pābhyāgṃ̭ suva॒rgaṃ-lo~॒kaṃ-ya~॒ntyasa̭traṃ॒-vā~ e॒ta-dyada̭chando॒maṃ-ya~ccha̭ndo॒mā bhava̭nti॒ tena̭ sa॒tra-nde॒vatā̭ e॒va pṛ॒ṣṭhairava̭ rundhate pa॒śūñcha̭ndo॒mairojo॒ vai vī॒rya̭-mpṛ॒ṣṭhāni̭ pa॒śava̭- [pa॒śavaḥ̭, cha॒ndo॒mā oja̭sye॒va] 6
-śchando॒mā oja̭sye॒va vī॒ryḙ pa॒śuṣu॒ prati̭ tiṣṭhanti॒ traya̭strayastri॒gṃ॒śā a॒vastā᳚-dbhavanti॒ traya̭strayastri॒gṃ॒śāḥ pa॒rastā॒nmaddhyḙ pṛ॒ṣṭhānyuro॒ vai tra̭yastri॒gṃ॒śā ā॒tmā pṛ॒ṣṭhānyā॒tmana̭ e॒va ta-dyaja̭mānā॒-śśarma̭ nahya॒nte-'nā᳚rtyai bṛha-drathanta॒rābhyāṃ᳚-ya~ntī॒yaṃ-vā~va ra̭thanta॒rama॒sau bṛ॒hadā॒bhyāme॒va ya॒ntyatho̭ a॒nayo̭re॒va prati̭ tiṣṭhantye॒te vai ya॒jñasyā᳚ñja॒sāya̭nī sru॒tī tābhyā̭me॒va [tābhyā̭me॒va, su॒va॒rgaṃ-lo~॒kaṃ-ya~̭nti॒] 7
sṷva॒rgaṃ-lo~॒kaṃ-ya~̭nti॒ parā᳚ñco॒ vā e॒te sṷva॒rgaṃ-lo~॒kama॒bhyāro̭hanti॒ ye pa̭rā॒cīnā̭ni pṛ॒ṣṭhānyṷpa॒yanti̭ pra॒tyaṃ ṣa̭ḍa॒ho bha̭vati pra॒tyava̭rūḍhyā॒ atho॒ prati̭ṣṭhityā u॒bhayo᳚rlo॒kayora̭ ṛ॒ddhvo-tti̭ṣṭhanti tri॒vṛto-'dhi̭ tri॒vṛta॒mupa̭ yanti॒ stomā̭nā॒gṃ॒ sampa̭ttyai prabha॒vāya॒ jyoti̭ragniṣṭo॒mo bha̭vatya॒yaṃ-vā~va sa kṣayo॒-'smāde॒va tena॒ kṣayā॒nna ya̭nti caturvigṃśatirā॒tro bha̭vati॒ catṷrvigṃśatirardhamā॒sā-ssaṃ̭​va~thsa॒ra-ssaṃ̭​va~thsa॒ra-ssṷva॒rgo lo॒ka-ssaṃ̭​va~thsa॒ra e॒va sṷva॒rge lo॒ke prati̭ tiṣṭha॒ntyatho॒ catṷrvigṃśatyakṣarā gāya॒trī gā̭ya॒trī bra̭hmavarca॒sa-ṅgā̭yatri॒yaiva bra̭hmavarca॒samava̭ rundhate 'tirā॒trāva॒bhito̭ bhavato brahmavarca॒sasya॒ pari̭gṛhītyai || 8 ||

Just as men are, so were the gods at first. They desired: 'Having cast off evil, death, which turns us back, may we attain the divine assembly.' They saw this twenty-four-night rite, took it up, and sacrificed with it. Then indeed, having cast off evil, death, which turns them back, they attained the divine assembly. Those who, knowing this, perform the twenty-four-night rite, cast off evil and attain prosperity; for prosperity belongs to man, the divine assembly and light. The atiratra becomes the light, for the proclaiming of the heavenly world. The prishthya six-day rite becomes; six are the seasons, the year; entering the months and half-months, the seasons, they attained the divine assembly. Those who, knowing this, perform the twenty-four-night rite, entering the year, attain the better assembly. Three and thirty become on the near side, three and thirty on the far side; by the three and thirties on both sides, casting off evil, death, which turns them back, they go to the divine assembly in the middle; for the prishthas go. The divine assembly; they make a common bond, in that the three and thirties following become undefined in the middle; thereby the prishthas become upward, the chandomas upward; by both forms they go to the heavenly world. This is not a session, in that there is no chandoma; in that there are chandomas, thereby it is a session. They confine the deities by the prishthas, the animals by the chandomas; for the prishthas are power and strength, the chandomas are animals; in power and strength, in animals they stand firm. They go by the Brihat and Rathantara; this Rathantara is this world, that Brihat is yonder world; by both they go; and then they stand firm in both. These are the two smooth streams of the sacrifice; by them they go to the heavenly world. The twenty-four-night rite becomes; twenty-four are the half-months, the year; the year is the heavenly world; in the year, in the heavenly world, they stand firm. And the Gayatri has twenty-four syllables; the Gayatri is sacred radiance; by the Gayatri they confine sacred radiance. The atiratra rites become on both sides, for the encompassing of sacred radiance. AI

ಹಿಂದೆ ದೇವತೆಗಳು ಮನುಷ್ಯರಂತೆಯೇ ಇದ್ದರು. ಅವರು ಪಾಪವನ್ನು ಮತ್ತು ಮೃತ್ಯುವನ್ನು ತೊಲಗಿಸಿ ದೈವೀ ಸಮಾಗಮವನ್ನು ಹೊಂದುವೆವು ಎಂದು ಬಯಸಿದರು. ಅವರು ಈ ಇಪ್ಪತ್ತನಾಲ್ಕು ರಾತ್ರಿಗಳ ಸತ್ರವನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡರು, ಅದನ್ನು ಆಚರಿಸಿದರು, ಅದರಿಂದ ಯಾಗ ಮಾಡಿದರು. ಆಗ ಅವರು ಪಾಪವನ್ನು ಮತ್ತು ಮೃತ್ಯುವನ್ನು ತೊಲಗಿಸಿ ದೈವೀ ಸಮಾಗಮವನ್ನು ಹೊಂದಿದರು. ಹೀಗೆ ತಿಳಿದು ಇಪ್ಪತ್ತನಾಲ್ಕು ರಾತ್ರಿಗಳ ಸತ್ರವನ್ನು ಆಚರಿಸುವವರು ಪಾಪವನ್ನು ತೊಲಗಿಸಿ ಸಂಪತ್ತನ್ನು ಹೊಂದುತ್ತಾರೆ; ಏಕೆಂದರೆ ಸಂಪತ್ತು ಮನುಷ್ಯನ ದೈವೀ ಸಮಾಗಮವೇ ಆಗಿದೆ. ಅತಿರಾತ್ರಿಯು ಸ್ವರ್ಗಲೋಕದ ಪ್ರಕಾಶಕ್ಕಾಗಿ ಇರುತ್ತದೆ. ಪೃಷ್ಠ್ಯ ಷಡಹವು ಇರುತ್ತದೆ; ಏಕೆಂದರೆ ಆರು ಋತುಗಳು ಸಂವತ್ಸರವಾಗಿವೆ; ಆ ಮಾಸಗಳು ಮತ್ತು ಅರ್ಧಮಾಸಗಳು ಋತುಗಳನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿ ದೈವೀ ಸಮಾಗಮವನ್ನು ಹೊಂದಿದವು. ಹೀಗೆ ತಿಳಿದು ಇಪ್ಪತ್ತನಾಲ್ಕು ರಾತ್ರಿಗಳ ಸತ್ರವನ್ನು ಆಚರಿಸುವವರು ಸಂವತ್ಸರವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿ ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದ ಸಮಾಗಮವನ್ನು ಹೊಂದುತ್ತಾರೆ. ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮೂರು ಮೂರು ಮೂವತ್ತರ ಗುಂಪುಗಳು ಇರುತ್ತವೆ, ಹಿಂಭಾಗದಲ್ಲಿಯೂ ಮೂರು ಮೂರು ಮೂವತ್ತರ ಗುಂಪುಗಳು ಇರುತ್ತವೆ; ಎರಡೂ ಕಡೆಯ ಮೂವತ್ತರ ಗುಂಪುಗಳಿಂದ ಪಾಪವನ್ನು ತೊಲಗಿಸಿ ದೈವೀ ಸಮಾಗಮವನ್ನು ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಹೊಂದುತ್ತಾರೆ; ಏಕೆಂದರೆ ಪೃಷ್ಠಗಳು ಅಲ್ಲಿವೆ. ದೈವೀ ಸಮಾಗಮವು ಪೃಷ್ಠಗಳನ್ನು ಹೊಂದುತ್ತದೆ. ಮೂರು ಮೂರು ಮೂವತ್ತರ ಗುಂಪುಗಳು ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಇರುವುದರಿಂದ ಅವರು ಸಂಬಂಧಿಕರಂತೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಅನಿರುಕ್ತವು ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ; ಅದರಿಂದ ಸಂಬಂಧವು ನಿವಾರಣೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಪೃಷ್ಠಗಳು ಊರ್ಧ್ವವಾಗಿರುತ್ತವೆ, ಛಂದೋಮಗಳು ಊರ್ಧ್ವವಾಗಿರುತ್ತವೆ; ಎರಡೂ ರೂಪಗಳಿಂದ ಸ್ವರ್ಗಲೋಕಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ. ಛಂದೋಮಗಳಿಲ್ಲದಿರುವುದು ಸತ್ರವಲ್ಲ; ಛಂದೋಮಗಳು ಇರುವುದರಿಂದ ಅದು ಸತ್ರವಾಗುತ್ತದೆ; ಅದರಿಂದ ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಪೃಷ್ಠಗಳಿಂದ ಮತ್ತು ಪಶುಗಳನ್ನು ಛಂದೋಮಗಳಿಂದ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಪೃಷ್ಠಗಳು ಓಜಸ್ಸು ಮತ್ತು ವೀರ್ಯ, ಛಂದೋಮಗಳು ಪಶುಗಳು; ಓಜಸ್ಸಿನಲ್ಲಿಯೂ ವೀರ್ಯದಲ್ಲಿಯೂ ಪಶುಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತರಾಗುತ್ತಾರೆ. ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮೂರು ಮೂರು ಮೂವತ್ತರ ಗುಂಪುಗಳು ಇರುತ್ತವೆ, ಹಿಂಭಾಗದಲ್ಲಿಯೂ ಮೂರು ಮೂರು ಮೂವತ್ತರ ಗುಂಪುಗಳು ಇರುತ್ತವೆ, ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಪೃಷ್ಠಗಳು ಇರುತ್ತವೆ; ಮೂರು ಮೂವತ್ತರ ಗುಂಪುಗಳು ಎದೆ, ಪೃಷ್ಠಗಳು ಆತ್ಮ; ಆತ್ಮನಿಗೆ ಅವರು ಯಜಮಾನರಿಗೆ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಕಟ್ಟುತ್ತಾರೆ, ಅನಾರ್ತಿಯನ್ನು ನಿವಾರಿಸಲು. ಬೃಹದ್ ಮತ್ತು ರಥಂತರಗಳಿಂದ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ; ರಥಂತರವು ಈ ಲೋಕ, ಬೃಹದ್ ಆ ಲೋಕ; ಅವೆರಡರಿಂದಲೇ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ, ಅವೆರಡರಲ್ಲಿಯೇ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತರಾಗುತ್ತಾರೆ. ಅವೆರಡೂ ಯಜ್ಞದ ನೇರವಾದ ಮಾರ್ಗಗಳು; ಅವೆರಡರಿಂದಲೇ ಸ್ವರ್ಗಲೋಕಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ. ಪೃಷ್ಠಗಳನ್ನು ಮುಂದಕ್ಕೆ ಮಾಡಿ ಉಪಯೋಗಿಸುವವರು ಸ್ವರ್ಗಲೋಕಕ್ಕೆ ಏರುತ್ತಾರೆ; ಪ್ರತ್ಯಕ್ ಷಡಹವು ಇರುತ್ತದೆ, ಪುನಃ ಇಳಿಯಲು ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಷ್ಠೆಗಾಗಿ; ಎರಡೂ ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಸಿದ್ಧರಾಗಿ ಏಳುತ್ತಾರೆ. ತ್ರಿವೃತ್‌ಗಳ ಮೇಲೆ ತ್ರಿವೃತ್ ಅನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ, ಸ್ತೋಮಗಳ ಸಂಪತ್ತಿಗಾಗಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಭವಕ್ಕಾಗಿ. ಜ್ಯೋತಿಷ್ಟೋಮವು ಇರುತ್ತದೆ; ಅದು ಈ ಲೋಕವೇ; ಅದರಿಂದ ಈ ಲೋಕದಿಂದ ಕ್ಷಯಕ್ಕೆ ಹೋಗುವುದಿಲ್ಲ. ಇಪ್ಪತ್ತನಾಲ್ಕು ರಾತ್ರಿಗಳ ಸತ್ರವು ಇರುತ್ತದೆ; ಇಪ್ಪತ್ತನಾಲ್ಕು ಅರ್ಧಮಾಸಗಳು ಸಂವತ್ಸರ; ಸಂವತ್ಸರವು ಸ್ವರ್ಗಲೋಕ; ಸಂವತ್ಸರದಲ್ಲಿಯೇ ಸ್ವರ್ಗಲೋಕದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತರಾಗುತ್ತಾರೆ. ಇದಲ್ಲದೆ ಗಾಯತ್ರಿಯು ಇಪ್ಪತ್ತನಾಲ್ಕು ಅಕ್ಷರಗಳು; ಗಾಯತ್ರಿಯು ಬ್ರಹ್ಮವರ್ಚಸ್ಸು; ಗಾಯತ್ರಿಯಿಂದಲೇ ಬ್ರಹ್ಮವರ್ಚಸ್ಸನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಅತಿರಾತ್ರಿಗಳು ಎರಡೂ ಕಡೆ ಇರುತ್ತವೆ, ಬ್ರಹ್ಮವರ್ಚಸ್ಸನ್ನು ಸುತ್ತುವರಿಯಲು. AI

जशे मनशांक देव सुर्वेक आसले, तशे ते इतलो इच्छेनासले की आमी पाप आनी मरण हांचो नाश करून देवांचो सहवास मेळयेवो. तांणी हे चोवीस रातींचें (अनुष्ठान) पळयलें, तें आपणायलें आनी ताचेर यज्ञ केलो. तेखातीर तांकां पाप आनी मरण हांचो नाश करून देवांचो सहवास मेळ्ळो. जे हें अशें जाणून चोवीस रातीं अनुष्ठान करतात, तांकां पापाचो नाश जावन श्रद्धा (श्री) मेळटा; कारण मनशाची श्री (श्रीर् हि मनुष्यस्य) दैवी सहवास जावन ज्योत जाता. दैवी सहवास ज्योत जावन अतिरात्र जाता, सुवर्गलोकाच्या अनुख्याती खातीर. पृष्ठ्य सडह जाता; स वा ऋतू, संवथ्सर, ते मास, अर्धमास हे ऋतू प्रवेश करून देव दैवी सहवासाक पावले. जे हें अशें जाणून चोवीस रातीं अनुष्ठान करतात, ते संवथ्सर प्रवेश करून वस्यसी (चड बरो) सहवासाक पावतात. तीन-तीन तीस अवस्तात जातात, तीन-तीन तीस परस्तात जातात; तीन-तीन तीसांवरवीं दोनूय वटांनी पाप आनी मरण हांचो नाश करून देवांच्या सहवासाक मद्ध्यांत पावतात; कारण ते पृष्ठांक पावतात. दैवी सहवास जामी (जुळो) करता; जें तीन-तीन तीस अन्वंचो (फुडें वचून) मद्ध्येंत अनिरुक्त जाता, ताचेवरवीं जामी जाली. पृष्ठां ऊर्ध्व जातात, छंद ऊर्ध्व जातात; दोनूय रूपांवरवीं ते सुवर्गलोकाक वता. जें छंद नाशिल्लें तें सत्र न्हय; जें छंद आसा तें सत्र जाता; ताचेवरवीं ते पृष्ठांनी देवतांक आपल्या वश करून घेतात आनी छंदांनी पशूंक वश करून घेतात. पृष्ठां म्हळ्यार ओज आनी वीर्य, छंद म्हळ्यार पशू; ते ओज आनी वीर्यांत आनी पशूंत स्थिर जातात. तीन-तीन तीस अवस्तात जातात, तीन-तीन तीस परस्तात जातात, मद्ध्येंत पृष्ठां आसात; तीन-तीन तीस म्हळ्यार उर (वक्षस्थळ), पृष्ठां म्हळ्यार आत्मो; आत्म्यांत ते यजमानांक शर्म (सुख) बांदून घेतात, अनार्ती खातीर. बृहत् आनी रथंतर ह्या दोन सामांनी ते वता; रथंतर म्हळ्यार ही पृथ्वी आनी बृहत् म्हळ्यार तो सुवर्ग; ह्या दोगांवांनी ते वता आनी ह्या दोगांत स्थिर जातात. हे दोगूय यज्ञाचे सरळ मार्ग आसात; तांचेवरवीं ते सुवर्गलोकाक वता. पराचीन (फुडलीं) पृष्ठां जे उपयतात, ते पराचीन सुवर्गलोकाक चडून वता. प्रत्यं सडह जाता, प्रत्यवरूढी खातीर आनी प्रतिष्ठिती खातीर; दोनूय लोकांनी ऋद्ध जावन ते उबे रावतात. त्रिवृतांवयल्यान त्रिवृताक उपयतात, स्तोमांच्या संपत्ती खातीर आनी प्रभव खातीर. ज्योतिरग्निष्टोम जाता; तो होच क्षय (निवास); ताचेवरवीं ते ह्या क्षयांतल्यान वता. चोवीस रातींचें अनुष्ठान जाता; चोवीस अर्धमास म्हळ्यार संवथ्सर; संवथ्सर म्हळ्यार सुवर्गलोक; ते संवथ्सरांत सुवर्गलोकांत स्थिर जातात. आनी चोवीस अक्षरांची गायत्री आसा; गायत्री म्हळ्यार ब्रह्मवर्चस; गायत्रीवरवीं ते ब्रह्मवर्चस आपल्या वश करून घेतात. दोनूय वटांनी अतिरात्र जाता, ब्रह्मवर्चस आपल्या भोंवतणी घेवन रावपाक. AI

Anuvaka 14
(ma॒nu॒ṣya̭sya - madhya॒taḥ - pa॒śava॒ - stābhyā̭me॒va - saṃ̭​va~thsa॒ra - ścatṷrvigṃśatiśca) (a. 2)
ṛ॒kṣā vā i॒yama̭lo॒makā̭-''sī॒-thsā-'kā̭maya॒tauṣa̭dhībhi॒-rvana॒spati̭bhiḥ॒ pra jā̭ye॒yeti॒ saitāstri॒gṃ॒śata॒gṃ॒ rātrī̭rapaśya॒-ttato॒ vā i॒yamoṣa̭dhībhi॒-rvana॒spati̭bhiḥ॒ prājā̭yata॒ ye pra॒jākā̭māḥ pa॒śukā̭mā॒-ssyusta e॒tā ā̭sīra॒-npraiva jā̭yante pra॒jayā̭ pa॒śubhi̭ri॒yaṃ-vā~ a̭kṣuddhya॒-thsaitāṃ-vi~॒rāja̭mapaśya॒-ttāmā॒tma-ndhi॒tvā-'nnādya॒mavā̭ 'ru॒ndhauṣa̭dhī॒- [-'ru॒ndhauṣa̭dhīḥ, vana॒spatī᳚-npra॒jā-] 9
-rvana॒spatī᳚-npra॒jā-mpa॒śū-ntenā̭vardhata॒ sā je॒māna̭-mmahi॒māna̭-magaccha॒dya e॒vaṃ-vi~॒dvāgṃsa̭ e॒tā āsa̭te vi॒rāja̭me॒vā-''tma-ndhi॒tvā-'nnādya॒mava̭ rundhate॒ vardha̭nte pra॒jayā̭ pa॒śubhi̭rje॒māna̭-mmahi॒māna̭-ṅgacchanti॒ jyoti̭ratirā॒tro bha̭vati suva॒rgasya̭ lo॒kasyānṷkhyātyai॒ pṛṣṭhyaḥ̭ ṣaḍa॒ho bha̭vati॒ ṣa-ḍvā ṛ॒tava॒-ṣṣaṭ pṛ॒ṣṭhāni̭ pṛ॒ṣṭhaire॒vartūna॒nvā-ro̭hantyṛ॒tubhiḥ̭ saṃ​va~thsa॒ra-nte saṃ̭​va~thsa॒ra e॒va [ ] 10
prati̭ tiṣṭhanti trayastri॒gṃ॒śā-ttra̭yastri॒gṃ॒śamupa̭ yanti ya॒jñasya॒ santa̭tyā॒ atho᳚ pra॒jāpa̭ti॒rvai tra̭yastri॒gṃ॒śaḥ pra॒jāpa̭time॒vā-''ra̭bhante॒ prati̭ṣṭhityai triṇa॒vo bha̭vati॒ viji̭tyā ekavi॒gṃ॒śo bha̭vati॒ prati̭ṣṭhityā॒ atho॒ ruca̭me॒vā-''tma-nda̭dhate tri॒vṛda̭gni॒ṣṭu-dbha̭vati pā॒pmāna̭me॒va tena॒ nirda̭ha॒nte-'tho॒ tejo॒ vai tri॒vṛ-tteja̭ e॒vā-''tma-nda̭dhate pañcada॒śa i̭ndrasto॒mo bha̭vatīndri॒ya-me॒vā-'va̭ [bha̭vatīndri॒ya-me॒vā-'va̭, ru॒ndha॒te॒ sa॒pta॒da॒śo bha̭vatya॒nnādya॒syā] 11
rundhate saptada॒śo bha̭vatya॒nnādya॒syā va̭ruddhyā॒ atho॒ praiva tena̭ jāyanta ekavi॒gṃ॒śo bha̭vati॒ prati̭ṣṭhityā॒ atho॒ ruca̭me॒vā-''tma-nda̭dhate caturvi॒gṃ॒śo bha̭vati॒ atṷrvigṃśatirardhamā॒sā-ssaṃ̭​va~thsa॒ra-ssaṃ̭​va~thsa॒ra-ssṷva॒rgo lo॒ka-ssaṃ̭​va~thsa॒ra e॒va sṷva॒rge lo॒ke prati̭ tiṣṭha॒ntyatho̭ e॒ṣa vai vi̭ṣū॒vān vi̭ṣū॒vanto̭ bhavanti॒ ya e॒vaṃ-vi~॒dvāgṃsa̭ e॒tā āsa̭te caturvi॒gṃ॒śā-tpṛ॒ṣṭhānyupa̭ yanti saṃ​va~thsa॒ra e॒va pra̭ti॒ṣṭhāya̭ [ ] 12
de॒vatā̭ a॒bhyāro̭hanti trayastri॒gṃ॒śā-ttra̭yastri॒gṃ॒śamupa̭ yanti॒ traya̭strigṃśa॒dvai de॒vatā̭ de॒vatā᳚sve॒va prati̭ tiṣṭhanti triṇa॒vo bha̭vatī॒me vai lo॒kāstri̭ṇa॒va e॒ṣvḙva lo॒keṣu॒ prati̭ tiṣṭhanti॒ dvāvḙkavi॒gṃ॒śau bha̭vataḥ॒ prati̭ṣṭhityā॒ atho॒ ruca̭me॒vā-''tma-nda̭dhate ba॒havaḥ̭ ṣoḍa॒śino̭ bhavanti॒ tasmā᳚-dba॒havaḥ̭ pra॒jāsu॒ vṛṣā̭ṇo॒ yade॒te stomā॒ vyati̭ṣaktā॒ bhava̭nti॒ tasmā̭di॒ya -moṣa̭dhībhi॒-rvana॒spati̭bhi॒-rvyati̭ṣaktā॒ [-rvyati̭ṣaktā, vyati̭ṣajyante] 13
vyati̭ṣajyante pra॒jayā̭ pa॒śubhi॒rya e॒vaṃ-vi~॒dvāgṃsa̭ e॒tā āsa॒te 'kḷ̭ptā॒ vā e॒te sṷva॒rgaṃ-lo~॒kaṃ-ya~̭ntyuccāva॒cān hi stomā̭nupa॒yanti॒ yade॒ta ū॒rdhvāḥ kḷ॒ptā-sstomā॒ bhava̭nti kḷ॒ptā e॒va sṷva॒rgaṃ-lo~॒kaṃ-ya~̭ntyu॒bhayo̭re॒bhyo lo॒kayoḥ᳚ kalpate tri॒gṃ॒śade॒tāstri॒gṃ॒śada̭kṣarā vi॒rāḍannaṃ̭-vi~॒rā-ḍvi॒rājai॒vānnādya॒mava̭ rundhate 'tirā॒trāva॒bhito̭ bhavato॒ 'nnādya̭sya॒ pari̭gṛhītyai || 14 ||

This earth was formerly without hair, as it were. She desired, 'May I be born forth through plants and trees.' She saw these thirty nights. Then indeed she was born forth through plants and trees. Those who desire offspring and desire cattle should sit through these nights; they are born forth with offspring and cattle. This earth was hungry, as it were. She saw this Viraj. Having placed it in herself, she won food; she won plants, trees, offspring and cattle, and thereby she grew. She attained fame and greatness. Those who know thus and sit through these nights, having placed the Viraj in themselves, win food; they grow with offspring and cattle and attain fame and greatness. The Atiratra is the light, for the proclaiming of the heavenly world. The Prishthya six-day rite is performed; six are the seasons, six are the Prishthas; by the Prishthas they ascend the seasons, by the seasons the year; they stand firm in the year. Three and thirty approach three and thirty, for the continuity of the sacrifice; and indeed Prajapati is three and thirty; they take hold of Prajapati, for standing firm. The Trinava is performed, for conquest. The Ekavimsha is performed, for standing firm; and moreover they place radiance in themselves. The Trivrit Agnishtoma is performed; by it they burn away evil; and moreover the Trivrit is brilliance; they place brilliance in themselves. The Panchadasa Indrastoma is performed; they win power. The Saptadasa is performed, for the winning of food; and moreover by it they are born forth. The Ekavimsha is performed, for standing firm; and moreover they place radiance in themselves. The Chaturvimsha is performed; twenty-four are the half-months, the year is the year, the year is the heavenly world; they stand firm in the year, in the heavenly world. And moreover this is the Vishuvat; those who know thus and sit through these nights become Vishuvat-like. From the Chaturvimsha they approach the Prishthas, having stood firm in the year they ascend the deities. Three and thirty approach three and thirty; three and thirty are the deities; they stand firm among the deities. The Trinava is performed; these worlds are the Trinava; they stand firm in these worlds. Two Ekavimshas are performed, for standing firm; and moreover they place radiance in themselves. Many Shodashins are performed; therefore many bulls are among offspring. Because these Stomas are interwoven, therefore this earth is interwoven with plants and trees; they are interwoven with offspring and cattle who know thus and sit through these nights. These go to the heavenly world unarranged, for they approach Stomas of various kinds; since these upward Stomas are arranged, they go to the heavenly world arranged; they are arranged for both these worlds. Thirty are these, thirty are the syllables of the Viraj; the Viraj is food; by the Viraj they win food. The Atiratras are on both sides, for the encompassing of food. || 14 || AI

ಈ ಭೂಮಿಯು ಮೊದಲು ರೋಮರಹಿತವಾಗಿದ್ದಿತು. ಅದು ಓಷಧಿಗಳಿಂದಲೂ ವನಸ್ಪತಿಗಳಿಂದಲೂ ಪ್ರಜನನವನ್ನು ಬಯಸಿತು. ಅದು ಮೂವತ್ತು ರಾತ್ರಿಗಳನ್ನು ಕಂಡಿತು. ಆಗ ಈ ಭೂಮಿಯು ಓಷಧಿಗಳಿಂದಲೂ ವನಸ್ಪತಿಗಳಿಂದಲೂ ಪ್ರಜನನವನ್ನು ಪಡೆಯಿತು. ಯಾರಿಗೆ ಪ್ರಜೆಗಳ ಬಯಕೆಯೂ ಪಶುಗಳ ಬಯಕೆಯೂ ಇರುತ್ತದೆಯೋ ಅವರು ಈ ಮೂವತ್ತು ರಾತ್ರಿಗಳನ್ನು ಆಚರಿಸಬೇಕು. ಅವರು ಪ್ರಜೆಗಳಿಂದಲೂ ಪಶುಗಳಿಂದಲೂ ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ಈ ಭೂಮಿಯು ಹಸಿವಿಲ್ಲದೆ ಇದ್ದು, ವಿರಾಜ್ ಎಂಬುದನ್ನು ಕಂಡಿತು. ಅದನ್ನು ತನ್ನೊಳಗೆ ಧರಿಸಿ, ಓಷಧಿಗಳನ್ನೂ ವನಸ್ಪತಿಗಳನ್ನೂ ಪ್ರಜೆಗಳನ್ನೂ ಪಶುಗಳನ್ನೂ ಆಹಾರವಾಗಿ ಪಡೆಯಿತು. ಅದರಿಂದ ಬೆಳೆಯಿತು. ಅದು ಜಯವನ್ನೂ ಮಹಿಮೆಯನ್ನೂ ಪಡೆಯಿತು. ಯಾರು ಇದನ್ನು ತಿಳಿದು ಈ ಮೂವತ್ತು ರಾತ್ರಿಗಳನ್ನು ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೋ ಅವರು ವಿರಾಜ್ ಅನ್ನು ತಮ್ಮೊಳಗೆ ಧರಿಸಿ ಆಹಾರವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ, ಪ್ರಜೆಗಳಿಂದಲೂ ಪಶುಗಳಿಂದಲೂ ಬೆಳೆಯುತ್ತಾರೆ, ಜಯವನ್ನೂ ಮಹಿಮೆಯನ್ನೂ ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ಜ್ಯೋತಿ ಎಂಬ ಅತಿರಾತ್ರವು ಸ್ವರ್ಗಲೋಕದ ಪ್ರಕಾಶಕ್ಕಾಗಿ ಇರುತ್ತದೆ. ಪೃಷ್ಠ್ಯ ಎಂಬ ಆರು ದಿನಗಳು ಇರುತ್ತವೆ. ಆರು ಋತುಗಳು, ಆರು ಪೃಷ್ಠಗಳು; ಪೃಷ್ಠಗಳಿಂದಲೇ ಋತುಗಳನ್ನೂ, ಋತುಗಳಿಂದ ಸಂವತ್ಸರವನ್ನೂ ಏರುತ್ತಾರೆ. ಅವರು ಸಂವತ್ಸರದಲ್ಲಿಯೇ ನೆಲೆಗೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಮೂವತ್ತಮೂರು, ಮೂವತ್ತಮೂರರಿಂದ ಮುಂದೆ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ; ಯಜ್ಞದ ಸಂತತಿಗಾಗಿ. ಇದಲ್ಲದೆ ಪ್ರಜಾಪತಿಯು ಮೂವತ್ತಮೂರನೆಯವನು; ಪ್ರಜಾಪತಿಯನ್ನೇ ಆಶ್ರಯಿಸುತ್ತಾರೆ, ನೆಲೆಗಾಗಿ. ತ್ರಿಣವವು ವಿಜಯಕ್ಕಾಗಿ ಇರುತ್ತದೆ. ಏಕವಿಂಶವು ನೆಲೆಗಾಗಿ ಇರುತ್ತದೆ; ಇದಲ್ಲದೆ ಕಾಂತಿಯನ್ನು ತಮ್ಮೊಳಗೆ ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ. ತ್ರಿವೃತ್ ಅಗ್ನಿಷ್ಟುದ್ ಆಗುತ್ತದೆ; ಅದರಿಂದ ಪಾಪವನ್ನೇ ದಹಿಸುತ್ತಾರೆ; ಇದಲ್ಲದೆ ತ್ರಿವೃತ್ ಎಂಬುದು ತೇಜಸ್ಸು; ತೇಜಸ್ಸನ್ನೇ ತಮ್ಮೊಳಗೆ ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಪಂಚದಶ ಇಂದ್ರಸ್ತೋಮವು ಇರುತ್ತದೆ; ಇಂದ್ರಿಯವನ್ನೇ ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ಸಪ್ತದಶವು ಇರುತ್ತದೆ; ಆಹಾರದ ವೃದ್ಧಿಗಾಗಿ; ಇದಲ್ಲದೆ ಅದರಿಂದ ಮುಂದೆ ಬೆಳೆಯುತ್ತಾರೆ. ಏಕವಿಂಶವು ನೆಲೆಗಾಗಿ ಇರುತ್ತದೆ; ಇದಲ್ಲದೆ ಕಾಂತಿಯನ್ನು ತಮ್ಮೊಳಗೆ ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಚತುರ್ವಿಂಶವು ಇರುತ್ತದೆ; ಇಪ್ಪತ್ತನಾಲ್ಕು ಅರ್ಧಮಾಸಗಳು, ಸಂವತ್ಸರವು; ಸಂವತ್ಸರವೇ ಸ್ವರ್ಗಲೋಕ; ಸಂವತ್ಸರದಲ್ಲಿಯೇ ಸ್ವರ್ಗಲೋಕದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಇದಲ್ಲದೆ ಇದು ವಿಷುವಾನ್; ಇದನ್ನು ತಿಳಿದು ಈ ಆಚರಣೆಯನ್ನು ಮಾಡುವವರು ವಿಷುವಂತರಾಗುತ್ತಾರೆ. ಇಪ್ಪತ್ತನಾಲ್ಕರಿಂದ ಪೃಷ್ಠಗಳನ್ನು ಏರುತ್ತಾರೆ; ಸಂವತ್ಸರದಲ್ಲಿಯೇ ನೆಲೆಗೊಂಡು ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಏರುತ್ತಾರೆ. ಮೂವತ್ತಮೂರರಿಂದ ಮೂವತ್ತಮೂರನ್ನು ಏರುತ್ತಾರೆ; ಮೂವತ್ತಮೂರು ದೇವತೆಗಳು; ದೇವತೆಗಳಲ್ಲಿಯೇ ನೆಲೆಗೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ತ್ರಿಣವವು ಇರುತ್ತದೆ; ಈ ಲೋಕಗಳು ತ್ರಿಣವ; ಈ ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿಯೇ ನೆಲೆಗೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಎರಡು ಏಕವಿಂಶಗಳು ಇರುತ್ತವೆ; ನೆಲೆಗಾಗಿ; ಇದಲ್ಲದೆ ಕಾಂತಿಯನ್ನು ತಮ್ಮೊಳಗೆ ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅನೇಕ ಷೋಡಶಿಗಳು ಇರುತ್ತವೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಪ್ರಜೆಗಳಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ವೃಷಭರು ಇರುತ್ತಾರೆ. ಈ ಸ್ತೋಮಗಳು ಪರಸ್ಪರ ಬೆರೆತಿರುವುದರಿಂದ, ಈ ಭೂಮಿಯು ಓಷಧಿಗಳಿಂದಲೂ ವನಸ್ಪತಿಗಳಿಂದಲೂ ಬೆರೆತಿದೆ. ಇದನ್ನು ತಿಳಿದು ಈ ಆಚರಣೆಯನ್ನು ಮಾಡುವವರು ಪ್ರಜೆಗಳಿಂದಲೂ ಪಶುಗಳಿಂದಲೂ ಬೆರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಈ ಸ್ತೋಮಗಳು ಅಕ್ಲೃಪ್ತವಾಗಿ ಸ್ವರ್ಗಲೋಕಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತವೆ; ಏಕೆಂದರೆ ಅವರು ಉಚ್ಚಾವಚ ಸ್ತೋಮಗಳನ್ನು ಏರುತ್ತಾರೆ. ಈ ಮೇಲಿನ ಸ್ತೋಮಗಳು ಕ್ಲೃಪ್ತವಾದವುಗಳಾಗುವುದರಿಂದ, ಕ್ಲೃಪ್ತವಾಗಿಯೇ ಸ್ವರ್ಗಲೋಕಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ; ಎರಡೂ ಲೋಕಗಳಿಗೂ ಅವರಿಗೆ ಸಿದ್ಧಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಮೂವತ್ತು ಇವು; ಮೂವತ್ತು ಅಕ್ಷರಗಳ ವಿರಾಟ್; ವಿರಾಟ್ ಎಂಬುದು ಅನ್ನ; ವಿರಾಜಿನಿಂದಲೇ ಆಹಾರವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ಅತಿರಾತ್ರಗಳು ಎರಡೂ ಕಡೆ ಇರುತ್ತವೆ; ಆಹಾರದ ಪರಿಗ್ರಹಕ್ಕಾಗಿ. AI

ही पृथ्वी लोम नासलेली (ओसाड) आशिल्ली. ती ओंसधी आनी वनस्पतींकडल्यान वाडूंक इत्सली. तिणें तीस राती पळयल्यो. तेखातीर ही ओंसधी आनी वनस्पतींकडल्यान वाडली. जे संततीची इत्सा आनी पशूंची इत्सा धरतात, तांणी ह्यो राती करच्यो; ते संततीन आनी पशूंन वाडतात. ही पृथ्वी अक्षुध (भुकेन नासपी) जाली. तिणें ही विराट पळयली आनी तिका आपणांत घेवन अन्नाद्य आपणाकडे खेचून घेतलें, ओंसधी, वनस्पती, संतती आनी पशू हांकां घेवन ती वाडली. ती जैमान (जय) आनी महिमा पावली. जो हें जाणून ह्यो राती करता, तो विराट आपणांत घेवन अन्नाद्य खेचून घेता, संततीन आनी पशूंन वाडता आनी जैमान आनी महिमा पावता. ज्योतिरतिरात्र जाता, स्वर्गलोकाच्या अनुख्याती खातीर. पृष्ठ्य सडह जाता; स वा ऋतू, स पृष्ठां; पृष्ठांनीच ऋतूंक चडून वता, ऋतूंनी संवत्सराक; संवत्सरांतच ते स्थिर जातात. तीसावर तीस चडून वतात, यज्ञाच्या संतती खातीर; आनी प्रजापती तीसावर तीस आसा; प्रजापतीकच ते धरतात, स्थिरताये खातीर. त्रिणव जाता, विजय खातीर; एकविंश जाता, स्थिरताये खातीर; आनी तेज आपणांत दवरतात. त्रिवृदग्निष्टुद जाता; ताच्यान ते पाप निर्दहन करतात; आनी तेज त्रिवृत आसा; तेजच आपणांत दवरतात. पंचदश इंद्रस्तोम जाता; इंद्रियच खेचून घेतात. सप्तदश जाता, अन्नाद्याच्या वाडी खातीर; आनी ताच्यान ते वाडतात. एकविंश जाता, स्थिरताये खातीर; आनी तेज आपणांत दवरतात. चोवीस जाता; चोवीस अर्धमास, संवत्सर, संवत्सर स्वर्गलोक; संवत्सरांतच ते स्वर्गलोकांत स्थिर जातात. आनी हो विषुवान; जे हें जाणून ह्यो राती करतात ते विषुवान जातात. चोविसावर पृष्ठांक चडून वतात; संवत्सरांत स्थिर जावन देवतांक चडून वतात. तीसावर तीस चडून वतात; तीस देवता; देवतांतच ते स्थिर जातात. त्रिणव जाता; हे लोक त्रिणव; ह्या लोकांतच ते स्थिर जातात. दोन एकविंश जातात, स्थिरताये खातीर; आनी तेज आपणांत दवरतात. जायते षोडशी जातात; तेखातीर संततींत जायते वृष (पुरूष) जातात. हे स्तोम एकमेकांत मेळयल्ले आसतात; तेखातीर ही पृथ्वी ओंसधी आनी वनस्पतींकडल्यान एकमेकांत मेळयल्ली आसा. जे हें जाणून ह्यो राती करतात तांची संतती आनी पशू एकमेकांत मेळटात. हे अकॅल्प्त (वेवस्थीत नासले) स्वर्गलोकांक वतात; कारण ते उच्चावच स्तोमांक चडून वतात. जेन्ना हे स्तोम वयर कॅल्प्त जातात, तेन्ना ते कॅल्प्त जावन स्वर्गलोकांक वतात आनी ह्या दोनूय लोकांखातीर तयार जातात. हे तीस; तीस अक्षरां विराट; विराट अन्न; विराटेनच ते अन्नाद्य खेचून घेतात. अतिरात्र दोनूय वटांनी जातात, अन्नाद्याच्या परिग्रह खातीर. AI

Anuvaka 17
(oṣa̭dhīḥ - saṃ​va~thsa॒ra e॒vā - 'va̭ - prati॒ṣṭhāya॒ - vyati̭ṣa॒ktyai - kā॒nnapa̭ñcā॒śacca̭) (a. 3)
pra॒jāpa̭ti-ssuva॒rgaṃ-lo~॒kamai॒-tta-nde॒vā yena̭yena॒ chanda॒sā-'nu॒ prāyṷñjata॒ tena॒ nā-''pnṷva॒-nta e॒tā dvātrigṃ̭śata॒gṃ॒ rātrī̭rapaśya॒-ndvātrigṃ̭śadakṣarā 'nu॒ṣṭugā-nṷṣṭubhaḥ pra॒jāpa̭ti॒-ssvenai॒va chanda̭sā pra॒jāpa̭ti-mā॒ptvā 'bhyā॒ruhya̭ suva॒rgaṃ-lo~॒kamā̭ya॒n॒. ya e॒vaṃ-vi~॒dvāgṃsa̭ e॒tā āsa̭te॒ dvātrigṃ̭śade॒tā dvātrigṃ̭śadakṣarā 'nu॒ṣṭugā-nṷṣṭubhaḥ pra॒jāpa̭ti॒-ssvenai॒va chanda̭sā pra॒jāpa̭timā॒ptvā śriya̭-ṅgacchanti॒ [śriya̭-ṅgacchanti, śrīr​hi] 15
śrīr​hi ma̭nu॒ṣya̭sya suva॒rgo lo॒ko dvātrigṃ̭śade॒tā dvātrigṃ̭śadakṣarā-'nu॒ṣṭug-vāga̭nu॒ṣṭu-phsarvā̭me॒va vāca̭māpnuvanti॒ sarvḙ vā॒co va̭di॒tāro̭ bhavanti॒ sarve॒ hi śriya॒-ṅgaccha̭nti॒ jyoti॒rgaurāyu॒riti̭ trya॒hā bha̭vantī॒yaṃ-vā~va jyoti̭ra॒ntari̭kṣa॒-ṅgaura॒sāvāyṷri॒māne॒va lo॒kāna॒bhyāro̭hantyabhipū॒rva-ntrya॒hā bha̭vantyabhipū॒rvame॒va sṷva॒rgaṃ-lo~॒kama॒bhyāro̭hanti bṛha-drathanta॒rābhyāṃ᳚-ya~ntī॒- [-~yanti, i॒yaṃ-vā~va] 16
-yaṃ-vā~va ra̭thanta॒rama॒sau bṛ॒hadā॒bhyāme॒va ya॒ntyatho̭ a॒nayo̭re॒va prati̭ tiṣṭhantye॒te vai ya॒jñasyā᳚ñja॒sāya̭nī sru॒tī tābhyā̭me॒va sṷva॒rgaṃ-lo~॒kaṃ-ya~̭nti॒ parā᳚ñco॒ vā e॒te sṷva॒rgaṃ-lo~॒kama॒bhyāro̭hanti॒ ye parā̭castrya॒hānṷpa॒yanti̭ pra॒tya-ntrya॒ho bha̭vati pra॒tyava̭rūḍhyā॒ atho॒ prati̭ṣṭhityā u॒bhayo᳚rlo॒kayor̭. ṛ॒ddhvo-tti̭ṣṭhanti॒ dvātrigṃ̭śade॒tāstāsāṃ॒-yā~ stri॒gṃ॒śa-ttri॒gṃ॒śada̭kṣarā vi॒rāḍannaṃ̭-vi~॒rā-ḍvi॒rājai॒vā-'nnādya॒mava̭ rundhate॒ ye dve a̭horā॒tre e॒va te u॒bhābhyāgṃ̭ rū॒pābhyāgṃ̭ suva॒rgaṃ-lo~॒kaṃ-ya~̭ntyatirā॒trāva॒bhito̭ bhavataḥ॒ pari̭gṛhītyai || 17 ||

Prajapati went to the heavenly world. The gods, with whatever meter they followed him, by that did not reach it. They saw these thirty-two nights; the thirty-two-syllabled Anushtubh is the Anushtubh meter. Prajapati, having reached Prajapati by his own meter, ascended and went to the heavenly world. Those who know thus and sit for these rites — these thirty-two nights, the thirty-two-syllabled Anushtubh, the Anushtubh meter — having reached Prajapati by his own meter, they attain prosperity. For prosperity is the heavenly world of man. These thirty-two nights are the thirty-two-syllabled Anushtubh; speech is the Anushtubh. They obtain all speech; all become speakers of speech; for all attain prosperity. The three days are Jyoti, Gaur, and Ayu. This earth is Jyoti, the mid-region is Gaur, yonder heaven is Ayu. They ascend these worlds. The three days are in forward order; in forward order they ascend to the heavenly world. They go by Brihat and Rathantara. This earth is Rathantara, yonder heaven is Brihat. By these two they go; and in these two they are established. These two are the straight courses of the sacrifice. By them they go to the heavenly world. Those who follow the three days in forward order ascend to the heavenly world facing forward. The three-day rite becomes reversed for them, for descending back and for establishment; and they stand prosperous in both worlds. These are thirty-two; of them thirty are the thirty-syllabled Viraj. Food is Viraj; by Viraj itself they obtain food. The two that are day and night — by both these forms they go to the heavenly world. The Atiratras are on either side, for encompassing. AI

ಪ್ರಜಾಪತಿಯು ಸ್ವರ್ಗಲೋಕವನ್ನು ಬಯಸಿದನು. ದೇವತೆಗಳು ಯಾವ ಯಾವ ಛಂದಸ್ಸಿನಿಂದ ಅವನನ್ನು ಅನುಸರಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರೋ ಆ ಛಂದಸ್ಸಿನಿಂದ ಅವರು ಅವನನ್ನು ಪಡೆಯಲಿಲ್ಲ. ಅವರು ಮೂವತ್ತೆರಡು ರಾತ್ರಿಗಳನ್ನು ಕಂಡರು; ಮೂವತ್ತೆರಡು ಅಕ್ಷರಗಳ ಅನುಷ್ಟುಪ್ ಛಂದಸ್ಸು. ಪ್ರಜಾಪತಿಯು ತನ್ನದೇ ಛಂದಸ್ಸಿನಿಂದ ಪ್ರಜಾಪತಿಯನ್ನು ಪಡೆದು, ಅವನನ್ನು ಏರಿ ಸ್ವರ್ಗಲೋಕಕ್ಕೆ ಹೋದರು. ಹೀಗೆ ತಿಳಿದವರು ಈ ಮೂವತ್ತೆರಡು ರಾತ್ರಿಗಳನ್ನು ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ; ಮೂವತ್ತೆರಡು ಅಕ್ಷರಗಳ ಅನುಷ್ಟುಪ್ ಛಂದಸ್ಸಿನಿಂದ ಪ್ರಜಾಪತಿಯು ತನ್ನದೇ ಛಂದಸ್ಸಿನಿಂದ ಪ್ರಜಾಪತಿಯನ್ನು ಪಡೆದು ಸಂಪತ್ತನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ಸಂಪತ್ತು ಮನುಷ್ಯನ ಸ್ವರ್ಗಲೋಕ. ಮೂವತ್ತೆರಡು ಅಕ್ಷರಗಳ ಅನುಷ್ಟುಪ್ ಛಂದಸ್ಸು ವಾಕ್; ಅನುಷ್ಟುಪ್ ಎಂದರೆ ವಾಕ್. ಅವರು ಎಲ್ಲಾ ವಾಕ್ಕನ್ನೂ ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ, ಎಲ್ಲರೂ ವಾಕ್ಕನ್ನು ಮಾತನಾಡುವವರಾಗುತ್ತಾರೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಎಲ್ಲರೂ ಸಂಪತ್ತನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ಜ್ಯೋತಿ, ಗೌ, ಆಯು ಎಂಬ ಮೂರು ದಿನಗಳು ಇರುತ್ತವೆ. ಜ್ಯೋತಿ ಎಂದರೆ ಈ ಭೂಮಿ, ಗೌ ಎಂದರೆ ಅಂತರಿಕ್ಷ, ಆಯು ಎಂದರೆ ಆ ಸ್ವರ್ಗ. ಈ ಲೋಕಗಳನ್ನೇ ಅವರು ಏರುತ್ತಾರೆ. ಮೊದಲು ಮೂರು ದಿನಗಳು ಇರುತ್ತವೆ; ಮೊದಲು ಸ್ವರ್ಗಲೋಕವನ್ನೇ ಏರುತ್ತಾರೆ. ಬೃಹತ್ ಮತ್ತು ರಥಂತರ ಎಂಬ ಎರಡು ಸಾಮಗಳಿಂದ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ. ರಥಂತರ ಎಂದರೆ ಈ ಭೂಮಿ, ಬೃಹತ್ ಎಂದರೆ ಆ ಸ್ವರ್ಗ. ಅವೆರಡರಿಂದಲೇ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ, ಅವೆರಡರಲ್ಲೇ ನೆಲೆಗೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಇವೇ ಯಜ್ಞದ ಸುಲಭಗಮ್ಯವಾದ ಮಾರ್ಗಗಳು. ಅವುಗಳಿಂದಲೇ ಸ್ವರ್ಗಲೋಕಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ. ಯಾರು ಮೂರು ದಿನಗಳನ್ನು ಮುಂದಕ್ಕೆ ಅನುಸರಿಸುತ್ತಾರೆಯೋ ಅವರು ಮುಂದಕ್ಕೆ ಸ್ವರ್ಗಲೋಕವನ್ನು ಏರುತ್ತಾರೆ. ಮೂರು ದಿನಗಳು ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಇರುತ್ತವೆ — ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಇಳಿಯಲು, ಮತ್ತು ನೆಲೆಗೊಳ್ಳಲು. ಎರಡೂ ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಅವರು ಸಮೃದ್ಧರಾಗಿ ನಿಲ್ಲುತ್ತಾರೆ. ಮೂವತ್ತೆರಡು ದಿನಗಳು ಇವು. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಮೂವತ್ತು ಮೂವತ್ತು ಅಕ್ಷರಗಳ ವಿರಾಟ್ ಛಂದಸ್ಸು. ವಿರಾಟ್ ಎಂದರೆ ಅನ್ನ. ವಿರಾಟ್‌ನಿಂದಲೇ ಅನ್ನವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ಯಾರು ಎರಡು ಹಗಲುರಾತ್ರಿಗಳನ್ನು ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆಯೋ ಅವರು ಆ ಎರಡೂ ರೂಪಗಳಿಂದ ಸ್ವರ್ಗಲೋಕಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ. ಅತಿರಾತ್ರ ಎರಡೂ ಕಡೆ ಇರುತ್ತದೆ — ಸುತ್ತುವರಿಯಲು. AI

प्रजापतीन सुवर्गलोक मेळयलो; ताका देवांनी ज्या ज्या छंदान वापरलें, त्या त्या छंदान ते ताका मेळोवंक शकले नात. तांणी हे बत्तीस रात्री पळयल्यो; बत्तीस अक्षरां आशिल्ली अनुष्टुप् छंद. अनुष्टुभेच्या आदारान प्रजापतीन आपल्या स्वताच्या छंदान प्रजापतीक मेळोवन, ताचेर चडून सुवर्गलोक गांठलो. जे अशें जाणून हें अनुसरतात, तेय बत्तीस अक्षरां आशिल्ल्या अनुष्टुपेच्या आदारान आपल्या स्वताच्या छंदान प्रजापतीक मेळोवन श्रीकडे वतात; कित्याक श्री होच मनशाचो सुवर्गलोक. बत्तीस अक्षरां आशिल्ली अनुष्टुप् म्हळ्यार वाणी; अनुष्टुभेच्या आदारान ते सगळी वाणी मेळोवतात, सगळे वाणी उलोवपी जातात; कित्याक सगळे श्रीकडे वतात. ज्योति, गौ, आयु हे तीन दीस जावन त्र्यह जाता: ज्योति म्हळ्यार ही पृथ्वी, गौ म्हळ्यार अंतरिक्ष, आयु म्हळ्यार हें द्युलोक; ह्या लोकांक ते चडून वतात. पयलीं पयलीं त्र्यह जाता; पयलीं पयलीं ते सुवर्गलोकाक चडून वतात. बृहत् आनी रथंतर ह्या सामांनी ते वतात: रथंतर म्हळ्यार ही पृथ्वी, बृहत् म्हळ्यार तो द्युलोक; ह्या दोगांयच्या आदारान ते वतात, आनी ह्या दोगांयचेर ते स्थिर जातात. हे दोगूय यज्ञाचे सरळ मार्ग आसात; तांच्या आदारान ते सुवर्गलोकाक वतात. जे त्र्यह पयलीं पयलीं अनुसरतात, ते पयलीं पयलीं सुवर्गलोकाक चडून वतात; त्र्यह परतून जाता, परतून देंवपाक आनी स्थिर जावपाक. ते दोगूय लोकांनी वाडून वता. हे बत्तीस रात्री आसात; तातूंतल्यो ज्यो तीस, तीस अक्षरां आशिल्ली विराट् म्हळ्यार अन्न; विराटेच्या आदारान ते अन्न मेळोवतात. जे दोन दीस आनी राती आसात, तांच्या दोगांय रुपांनी ते सुवर्गलोकाक वतात. दोनूय वटीं अतिरात्र जाता, सगळें आपल्या घेरांत घेवपाक. AI

Anuvaka 21
(ga॒ccha॒nti॒ - ya॒nti॒ - tri॒gṃ॒śada̭kṣarā॒ - dvāvigṃ̭śatiśca) (a. 4)
dve vāva dḙvasa॒tre dvā̭daśā॒haścai॒va tra̭yastrigṃśada॒haśca॒ ya e॒vaṃ-vi~॒dvāgṃsa̭strayastrigṃśada॒hamāsa̭te sā॒kṣāde॒va de॒vatā̭ a॒bhyāro̭hanti॒ yathā॒ khalu॒ vai śreyā̭na॒bhyārṷ̄ḍhaḥ kā॒maya̭te॒ tathā̭ karoti॒ yadya̭va॒viddhya̭ti॒ pāpī̭yā-nbhavati॒ yadi॒ nāva॒viddhya̭ti sa॒dṛṃ-ya~ e॒vaṃ-vi~॒dvāgṃsa̭strayastrigṃ- śada॒hamāsa̭te॒ vi pā॒pmanā॒ bhrātṛ̭vye॒ṇā-'' va̭rtante 'ha॒rbhājo॒ vā e॒tā de॒vā agra॒ ā-'ha̭ra॒- [ā-'ha̭rann, aha॒reko 'bha̭ja॒tā-] 18
-nnaha॒reko 'bha̭ja॒tā-ha॒reka॒stābhi॒rvaite pra॒bāhṷgārdhnuva॒n॒. ya e॒vaṃ-vi~॒dvāgṃsa̭strayastrigṃśada॒hamāsa̭te॒ sarva̭ e॒va pra॒bāhṷgṛddhnuvanti॒ sarve॒ grāma̭ṇīya॒-mprāpnṷvanti pañcā॒hā bha̭vanti॒ pañca॒ vā ṛ॒tavaḥ̭ saṃ​va~thsa॒ra ṛ॒tuṣve॒va saṃ̭​va~thsa॒re prati̭ tiṣṭha॒ntyatho॒ pañcā᳚kṣarā pa॒ṅktiḥ pāṅkto̭ ya॒jño ya॒jñame॒vāva̭ rundhate॒ trīṇyā᳚śvi॒nāni̭ bhavanti॒ traya̭ i॒me lo॒kā e॒- [i॒me lo॒kā e॒ṣu, e॒va lo॒keṣu॒ prati̭] 19
-ṣvḙva lo॒keṣu॒ prati̭ tiṣṭha॒ntyatho॒ trīṇi॒ vai ya॒jñasye᳚ndri॒yāṇi॒ tānye॒vāva̭ rundhate viśva॒ji-dbha̭vatya॒nnādya॒syā va̭ruddhyai॒ sarva̭pṛṣṭho bhavati॒ sarva̭syā॒bhiji̭tyai॒ vāgvai dvā̭daśā॒ho ya-tpu॒rastā᳚-ddvādaśā॒ha-mṷpe॒yuranā᳚ptāṃ॒-vā~ca॒-mupḙyu-rupa॒dāsṷkaiṣāṃ॒-vā~-khsyā̭-du॒pari̭ṣṭā-ddvādaśā॒hamupa̭ yantyā॒ptāme॒va vāca॒mupa̭ yanti॒ tasmā̭-du॒pari̭ṣṭā-dvā॒cā va̭dāmo 'vānta॒raṃ- [va̭dāmo 'vānta॒ram, vai da̭śarā॒treṇa̭] 20
-~vai da̭śarā॒treṇa̭ pra॒jāpa̭tiḥ pra॒jā a̭sṛjata॒ ya-dda̭śarā॒tro bhava̭ti pra॒jā e॒va ta-dyaja̭mānā-ssṛjanta e॒tāgṃ ha॒ vā ṷda॒ṅka-śśau᳚lbāya॒na-ssa॒trasyardhi̭muvāca॒ ya-dda̭śarā॒tro ya-dda̭śarā॒tro bhava̭ti sa॒trasyardhyā॒ atho॒ yade॒va pūrve॒ṣvaha̭ssu॒ vilo̭ma kri॒yate॒ tasyai॒vaiṣā śānti̭drvyanī॒kā vā e॒tā rātra̭yo॒ yaja̭mānā viśva॒ji-thsa॒hāti̭rā॒treṇa॒ pūrvā॒-ṣṣoḍa̭śa sa॒hā ti̭rā॒treṇotta̭rā॒-ṣṣoḍa̭śa॒ ya e॒vaṃ-vi~॒dvāgṃsa̭strayastrigṃśada॒hamāsa̭ta॒ aiṣā᳚-ndvyanī॒kā pra॒jā jā̭yate 'tirā॒trāva॒bhito̭ bhavataḥ॒ pari̭gṛhītyai || 21 ||

There are indeed two divine sessions: the twelve-day rite and the thirty-three-day rite. Those who know this and sit through the thirty-three-day rite ascend directly to the gods. Just as a superior person, having ascended, desires, so he acts. If he slips, he becomes worse; if he does not slip, he remains equal. Those who know this and sit through the thirty-three-day rite turn away evil and their rival. These gods at first shared the days: one shared one day, another shared another day. By these they prospered and succeeded. Those who know this and sit through the thirty-three-day rite all prosper and succeed; all attain leadership of the village. There are five-day periods; there are five seasons, the year is the seasons; they establish themselves in the seasons and in the year. Moreover, the pankti has five syllables; the sacrifice is of the pankti; they secure the sacrifice. There are three Ashvina rites; these three worlds; they establish themselves in these worlds. Moreover, there are three powers of the sacrifice; they secure them. It is a universal conqueror, for winning food. It has all the Prishthas, for conquering all. Speech is the twelve-day rite. If they were to approach the twelve-day rite from the front, they would approach unattained speech; their speech would be deficient. They approach the twelve-day rite from above; they approach attained speech. Therefore we speak from above with speech, not in the middle. Prajapati created creatures by the ten-night rite. Since there is a ten-night rite, therefore the sacrificers create creatures. Udanka Shaulbayana spoke of the success of the session: since there is a ten-night rite, since there is a ten-night rite, therefore there is success of the session. Moreover, what is done in reverse in the earlier days, this is the remedy for that. These nights are indeed of two kinds for the sacrificer. The universal conqueror with the Saha Atiratra is the first sixteen; the Saha Atiratra is the latter sixteen. Those who know this and sit through the thirty-three-day rite—their creatures are born of two kinds. The Atiratra rites are on both sides, for encompassing. AI

ಎರಡು ದೇವಸತ್ರಗಳಿವೆ — ಹನ್ನೆರಡು ದಿನಗಳದ್ದು ಮತ್ತು ಮೂವತ್ತಮೂರು ದಿನಗಳದ್ದು. ಹೀಗೆ ತಿಳಿದವರು ಮೂವತ್ತಮೂರು ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ; ಅವರು ನೇರವಾಗಿಯೇ ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಏರುತ್ತಾರೆ. ಹೇಗೆ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದವನು ಏರಿದ ಮೇಲೆ ಬಯಸಿದಂತೆ ಮಾಡುತ್ತಾನೋ, ಹಾಗೆಯೇ ಆಗುತ್ತದೆ. ಒಂದು ವೇಳೆ ಕುಸಿದರೆ ಕೀಳಾದವನಾಗುತ್ತಾನೆ; ಕುಸಿಯದಿದ್ದರೆ ಸಮನಾಗಿಯೇ ಇರುತ್ತಾನೆ. ಹೀಗೆ ತಿಳಿದವರು ಮೂವತ್ತಮೂರು ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಕುಳಿತು ಪಾಪದಿಂದಲೂ ಶತ್ರುವಿನಿಂದಲೂ ಹಿಂದೆ ಸರಿಯುತ್ತಾರೆ. ಆ ದೇವತೆಗಳು ಮೊದಲು ದಿನವನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡರು — ಒಬ್ಬನು ಒಂದು ದಿನವನ್ನು ಪಡೆದನು, ಇನ್ನೊಬ್ಬನು ಇನ್ನೊಂದು ದಿನವನ್ನು ಪಡೆದನು. ಅವರಿಂದ ಅವರು ಪ್ರಬಾಹುವನ್ನು ಸಾಧಿಸಿದರು. ಹೀಗೆ ತಿಳಿದವರು ಮೂವತ್ತಮೂರು ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಕುಳಿತು ಎಲ್ಲರೂ ಪ್ರಬಾಹುವನ್ನು ಸಾಧಿಸುತ್ತಾರೆ, ಎಲ್ಲರೂ ಗ್ರಾಮಣಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ಐದು ದಿನಗಳು ಆಗುತ್ತವೆ — ಐದು ಋತುಗಳು, ಸಂವತ್ಸರ. ಋತುಗಳಲ್ಲಿಯೇ ಸಂವತ್ಸರದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತರಾಗುತ್ತಾರೆ. ಇದಲ್ಲದೆ ಪಂಕ್ತಿಯು ಐದು ಅಕ್ಷರಗಳದ್ದು; ಯಜ್ಞವು ಪಾಂಕ್ತ; ಯಜ್ಞವನ್ನೇ ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ಮೂರು ಅಶ್ವಿನಿಗಳು ಆಗುತ್ತವೆ — ಈ ಮೂರು ಲೋಕಗಳು; ಈ ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿಯೇ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತರಾಗುತ್ತಾರೆ. ಇದಲ್ಲದೆ ಯಜ್ಞದ ಮೂರು ಇಂದ್ರಿಯಗಳಿವೆ; ಅವನ್ನೇ ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ವಿಶ್ವಜಿತ್ ಆಗುತ್ತದೆ — ಅನ್ನದ್ಯದ ಸಂಪಾದನೆಗಾಗಿ. ಸರ್ವಪೃಷ್ಠ ಆಗುತ್ತದೆ — ಎಲ್ಲದರ ಜಯಕ್ಕಾಗಿ. ವಾಕ್ಕೇ ಹನ್ನೆರಡು ದಿನಗಳು. ಒಂದು ವೇಳೆ ಹನ್ನೆರಡು ದಿನಗಳ ಮೊದಲು ಉಪಾಸನೆ ಮಾಡಿದರೆ ಅಪ್ರಾಪ್ತವಾದ ವಾಚೆಯನ್ನೇ ಉಪಾಸನೆ ಮಾಡಿದಂತೆ; ಅವರಿಗೆ ವಾಕ್ ಉಪದಾಸುಕಳಾಗಬಹುದು. ಹನ್ನೆರಡು ದಿನಗಳ ನಂತರ ಉಪಾಸನೆ ಮಾಡಿದರೆ ಪ್ರಾಪ್ತವಾದ ವಾಚೆಯನ್ನೇ ಉಪಾಸನೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ನಾವು ಮೇಲಿನಿಂದ ವಾಚೆಯಿಂದ ಮಾತನಾಡುತ್ತೇವೆ. ಹತ್ತು ರಾತ್ರಿಗಳಿಂದ ಪ್ರಜಾಪತಿಯು ಪ್ರಜೆಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು. ಹತ್ತು ರಾತ್ರಿಗಳು ಆಗುವುದರಿಂದ ಯಜಮಾನರು ಪ್ರಜೆಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ವಿಷಯವನ್ನೇ ಉದಂಕ ಶೌಲ್ಬಾಯನನು ಸತ್ರದ ಸಿದ್ಧಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳಿದನು — ಹತ್ತು ರಾತ್ರಿಗಳು ಆಗುವುದರಿಂದ ಸತ್ರದ ಸಿದ್ಧಿ. ಇದಲ್ಲದೆ ಮೊದಲಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವ ವಿಲೋಮವು ಮಾಡಲ್ಪಡುತ್ತದೆಯೋ ಅದಕ್ಕೇ ಇದು ಶಾಂತಿ. ಈ ರಾತ್ರಿಗಳು ಯಜಮಾನನಿಗೆ ದ್ವ್ಯನೀಕಳಾದವು. ವಿಶ್ವಜಿತ್ ಸಹ ಅತಿರಾತ್ರದಿಂದ ಮೊದಲಿನ ಹದಿನಾರು, ಸಹ ಅತಿರಾತ್ರದಿಂದ ಉತ್ತರದ ಹದಿನಾರು. ಹೀಗೆ ತಿಳಿದವರು ಮೂವತ್ತಮೂರು ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಕುಳಿತು ಅವರಿಗೆ ದ್ವ್ಯನೀಕಳಾದ ಪ್ರಜೆಗಳು ಹುಟ್ಟುತ್ತಾರೆ. ಅತಿರಾತ್ರಗಳು ಎರಡೂ ಕಡೆ ಇರುತ್ತವೆ — ಸುತ್ತುವರಿಯುವುದಕ್ಕಾಗಿ. AI

(हे दोन देवसत्रां: बारा दिसांचें आनी तीस दिसांचें. जो हें अशें जाणून तीस दीस बसता, तो साक्षात देवतांक चडता; जसो खरेंच व्हडलो मनीस चडून आपलो इत्सितो फळ मेळयता, तशेंच तो करता. जर तो माघारो पडलो तर तो वायट जाता; जर तो माघारो पडना तर तो समान जाता. हें अशें जाणून जे तीस दीस बसतात, ते पाप आनी वैरी हांचे कडल्यान परततात. हे देव सुर्वेक दिसाचे वांटेकार जाले; एकान एक दीस घेतलो, दुसऱ्यान दुसरो दीस घेतलो. तांचे वरवीं हे प्रबाहुग (हाताचो विस्तार) साध्य जाले. हें अशें जाणून जे तीस दीस बसतात, ते सगळे प्रबाहुग साध्य करतात, सगळे ग्रामणीपण पावतात. पांच दीस जातात; पांच ऋतू आसात, संवत्सर ऋतूंनी आसा; ऋतूंनी आनी संवत्सरांत ते स्थिर जातात. आनी पांच अक्षरांची पंक्ती आसा, पांक्त यज्ञ आसा; ते यज्ञाकच आपलसो करतात. तीन अश्विनी आसात; हे तीन लोक आसात; ह्या लोकांनी ते स्थिर जातात. आनी यज्ञाचीं तीन इंद्रियां आसात; तींच ते आपलसीं करतात. विश्वजित जाता, अन्नाच्या वाडीखातीर; सर्वपृष्ठ जाता, सगळ्यांच्या जैताखातीर. वाक् म्हळ्यार बारा दीस; जर ते पयलीं बारा दीस पावले नासते तर अपूर्ण वाच पावले नासते; तांची वाच उपदासुक जातली आसली. उपरांत बारा दीस पावतात, ते पूर्ण वाच पावतात; देखून उपरांत वाचेन वद्तात. दशरात्रान प्रजापतीन प्रजा निर्माण केल्यो; दशरात्र जाल्यार तेच त्या वेळार यजमान प्रजा निर्माण करतात. ह्या विशीं उदंक शौल्बायनान सत्राची सिध्दी सांगली: दशरात्र जाल्यार सत्राची सिध्दी जाता; आनी पयल्या दिसांनी जें विलोम केलां ताचेखातीर ही शांती जाता. ह्यो रात्री यजमानाकडेन द्व्यनीका (दोन-दोन रात्रींचो गट) आसात. विश्वजित सहातिरात्रान पयलीं सोळा, सहातिरात्रान उपरांत सोळा. हें अशें जाणून जे तीस दीस बसतात, तांची द्व्यनीका प्रजा जल्मता. अतिरात्र दोनूय वटांनी जातात, भोंवतणी घेवन रावपाखातीर. AI

Anuvaka 24
(a॒ha॒ra॒- nne॒ṣva̭ - vānta॒ragṃ - ṣoḍa̭śa sa॒ha - sa॒ptada̭śa ca) (a. 5)
ā॒di॒tyā a̭kāmayanta suva॒rgaṃ-lo~॒kami̭yā॒meti॒ te sṷva॒rgaṃ-lo~॒ka-nna prājā̭na॒nna sṷva॒rgaṃ-lo~॒kamā̭ya॒-nta e॒tagṃ ṣa̭ṭtrigṃśadrā॒tra-ma̭paśya॒-ntamā-'ha̭ra॒-ntenā̭yajanta॒ tato॒ vai te sṷva॒rgaṃ-lo~॒ka-mprājā̭nan-thsuva॒rgaṃ-lo~॒kamā̭ya॒n॒. ya e॒vaṃ-vi~॒dvāgṃsaḥ̭ ṣaṭtrigṃśa-drā॒tramāsa̭te suva॒rgame॒va loka-mpra jā̭nanti suva॒rgaṃ-lo~॒kaṃ-ya~̭nti॒ jyoti̭-ratirā॒tro [jyoti̭-ratirā॒traḥ, bha॒va॒ti॒ jyoti̭re॒va] 22
bha̭vati॒ jyoti̭re॒va pu॒rastā᳚-ddadhate suva॒rgasya̭ lo॒kasyānṷkhyātyai ṣaḍa॒hā bha̭vanti॒ ṣa-ḍvā ṛ॒tava̭ ṛ॒tuṣve॒va prati̭ tiṣṭhanti ca॒tvāro̭ bhavanti॒ cata̭sro॒ diśo̭ di॒kṣvḙva prati̭ tiṣṭha॒ntyasa̭traṃ॒-vā~ e॒ta-dyada̭chando॒maṃ-ya~ccha̭ndo॒mā bhava̭nti॒ tena̭ sa॒tra-nde॒vatā̭ e॒va pṛ॒ṣṭhairava̭ rundhate pa॒śūñcha̭ndo॒mairojo॒ vai vī॒rya̭-mpṛ॒ṣṭhāni̭ pa॒śavaḥ̭ chando॒mā oja̭sye॒va [ ] 23
vī॒ryḙ pa॒śuṣu॒ prati̭ tiṣṭhanti ṣaṭ-trigṃśa-drā॒tro bha̭vati॒ ṣaṭtrigṃ̭śadakṣarā bṛha॒tī bār​ha̭tāḥ pa॒śavo̭ bṛha॒tyaiva pa॒śūnava̭ rundhate bṛha॒tī chanda̭sā॒g॒ svārā᳚jyamāśñutā-śñu॒vate॒ svārā᳚jyaṃ॒-ya~ e॒vaṃ-vi~॒dvāgṃsaḥ̭ ṣaṭtrigṃśa-drā॒tramāsa̭te suva॒rgame॒va lo॒kaṃ-ya~̭ntyatirā॒trāva॒bhito̭ bhavata-ssuva॒rgasya̭ lo॒kasya॒ pari̭gṛhītyai || 24 ||

The Adityas desired, 'May we attain the heavenly world.' They did not know the heavenly world, nor did they reach the heavenly world. They saw this thirty-six-night rite, took it up, and sacrificed with it. Thereby they came to know the heavenly world and reached the heavenly world. Those who know this and sit through the thirty-six-night rite come to know the heavenly world and reach the heavenly world. The Atiratra is light; it becomes light; they place light before them for the sake of the heavenly world. There are six days; there are six seasons; they stand firm in the seasons. There are four; there are four directions; they stand firm in the directions. That is without a Satra which is without Chandomas; since they become with Chandomas, thereby they win the Satra. They win the deities by the Prishtas, the animals by the Chandomas. The Prishtas are strength and vigour; the Chandomas are animals; they stand firm in strength and vigour and in animals. It becomes a thirty-six-night rite; the Brihati has thirty-six syllables; animals are of the Brihati metre; by the Brihati itself they win animals. By the Brihati metre they attain the sovereign rule; those who know this and sit through the thirty-six-night rite reach the heavenly world. The Atiratras are on both sides for the sake of encompassing the heavenly world. AI

ಆದಿತ್ಯರು ಸ್ವರ್ಗಲೋಕವನ್ನು ಹೊಂದಬೇಕೆಂದು ಬಯಸಿದರು. ಅವರು ಸ್ವರ್ಗಲೋಕವನ್ನು ತಿಳಿಯಲಿಲ್ಲ, ಸ್ವರ್ಗಲೋಕಕ್ಕೆ ಹೋಗಲಿಲ್ಲ. ಅವರು ಈ ಮೂವತ್ತಾರು ರಾತ್ರಿಗಳ (ಷಟ್ತ್ರಿಂಶದ್ರಾತ್ರ) ಸತ್ರವನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡರು, ಅದನ್ನು ಆಚರಿಸಿ ಅದರಿಂದ ಯಾಗ ಮಾಡಿದರು. ಅದರಿಂದ ಅವರು ಸ್ವರ್ಗಲೋಕವನ್ನು ತಿಳಿದರು, ಸ್ವರ್ಗಲೋಕಕ್ಕೆ ಹೋದರು. ಹೀಗೆ ತಿಳಿದು ಮೂವತ್ತಾರು ರಾತ್ರಿಗಳ ಸತ್ರವನ್ನು ಆಚರಿಸುವವರು ಸ್ವರ್ಗಲೋಕವನ್ನು ತಿಳಿಯುತ್ತಾರೆ, ಸ್ವರ್ಗಲೋಕಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ. ಅತಿರಾತ್ರವು ಜ್ಯೋತಿಯಾಗುತ್ತದೆ; ಜ್ಯೋತಿಯನ್ನೇ ಮುಂದೆ ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ, ಸ್ವರ್ಗಲೋಕದ ಅನುಸಂಧಾನಕ್ಕಾಗಿ. ಆರು ದಿನಗಳು ಆಗುತ್ತವೆ; ಆರು ಋತುಗಳು; ಋತುಗಳಲ್ಲಿಯೇ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತರಾಗುತ್ತಾರೆ. ನಾಲ್ಕು ದಿನಗಳು ಆಗುತ್ತವೆ; ನಾಲ್ಕು ದಿಕ್ಕುಗಳು; ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿಯೇ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತರಾಗುತ್ತಾರೆ. ಛಂದೋಮಗಳಿಲ್ಲದ್ದು ಸತ್ರವಲ್ಲ; ಛಂದೋಮಗಳು ಇರುವುದರಿಂದ ಅದು ಸತ್ರವಾಗುತ್ತದೆ. ಅದರಿಂದ ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಪೃಷ್ಠಗಳಿಂದ (ಪೃಷ್ಠಸ್ತೋತ್ರಗಳಿಂದ) ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ, ಪಶುಗಳನ್ನು ಛಂದೋಮಗಳಿಂದ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಪೃಷ್ಠಗಳು ಓಜಸ್ಸು ಮತ್ತು ವೀರ್ಯ, ಛಂದೋಮಗಳು ಪಶುಗಳು; ಓಜಸ್ಸಿನಲ್ಲಿಯೂ ವೀರ್ಯದಲ್ಲಿಯೂ ಪಶುಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತರಾಗುತ್ತಾರೆ. ಮೂವತ್ತಾರು ರಾತ್ರಿಗಳ ಸತ್ರವು ಆಗುತ್ತದೆ; ಬೃಹತಿ ಛಂದಸ್ಸು ಮೂವತ್ತಾರು ಅಕ್ಷರಗಳುಳ್ಳದ್ದು; ಬಾರ್ಹತರು ಪಶುಗಳು; ಬೃಹತಿಯಿಂದಲೇ ಪಶುಗಳನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಬೃಹತಿ ಛಂದಸ್ಸಿನಿಂದ ಸ್ವಾರಾಜ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದುತ್ತಾರೆ, ಸ್ವಾರಾಜ್ಯವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ಹೀಗೆ ತಿಳಿದು ಮೂವತ್ತಾರು ರಾತ್ರಿಗಳ ಸತ್ರವನ್ನು ಆಚರಿಸುವವರು ಸ್ವರ್ಗಲೋಕಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ. ಅತಿರಾತ್ರಗಳು ಇಕ್ಕೆಲಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಇರುತ್ತವೆ, ಸ್ವರ್ಗಲೋಕದ ಪರಿಗ್ರಹಕ್ಕಾಗಿ. AI

आदित्यांनी सुर्गलोक मेळचो अशी इच्छा केली; तांकां सुर्गलोक कळलो ना, ते सुर्गलोकाक पावले ना. तांनी ह्या छत्तीस रात्रींचो (सत्राचो) शोध लायलो, तो आपणायलो आनी ताचे वरवीं यज्ञ केलो; तेखातीर तांकां सुर्गलोक कळलो आनी ते सुर्गलोकाक पावले. जे अशें जाणून छत्तीस रात्रींचें सत्र करतात, तांकां सुर्गलोक कळटा आनी ते सुर्गलोकाक वतात. अतिरात्र ज्योत जावन आसता; ते ज्योत पयलीं दवरतात, सुर्गलोकाच्या जाणवणेखातीर. स आय दिसांचे आसतात; स आय ऋतू आसतात; ते ऋतूंनींच स्थिर जातात. चार आसतात; चार दिका आसतात; ते दिकांनींच स्थिर जातात. छंदोम नाशिल्लें तें सत्र न्हय; छंदोम आसता तेखातीर तें सत्र जाता; ताचे वरवीं देवतांक पृष्ठांनीं आपल्या वश करतात आनी पशूंक छंदोमांनीं. पृष्ठां म्हळ्यार ओज आनी वीर्य, छंदोम म्हळ्यार पशू; ते ओज आनी वीर्यांत आनी पशूंनीं स्थिर जातात. छत्तीस रात्रींचें आसता; बृहती छंदाक छत्तीस अक्षरां आसतात; बार्हत पशू आसतात; बृहतीचे वरवीं पशूंक आपल्या वश करतात. बृहती छंदान स्वाराज्याक पावतात; जे अशें जाणून छत्तीस रात्रींचें सत्र करतात ते सुर्गलोकाक वतात. दोनूय वटांनी अतिरात्र आसतात, सुर्गलोकाच्या रक्षणाखातीर. AI

(a॒ti॒rā॒tra - oja̭sye॒va - ṣaṭtrigṃ̭śacca) (a. 6)
Anuvaka 27
vasi̭ṣṭho ha॒tapṷtro-'kāmayata vi॒ndeya̭ pra॒jāma॒bhi sā̭dā॒sā-nbha̭veya॒miti॒ sa e॒tamḙkasmā-nnapañcā॒śa-ma̭paśya॒-ttamā-'ha̭ra॒-ttenā̭yajata॒ tato॒ vai so-'vi̭ndata pra॒jāma॒bhi saṷdā॒sāna̭bhava॒dya e॒vaṃ-vi~॒dvāgṃsa̭ ekasmā-nnapañcā॒śamāsa̭te vi॒ndante᳚ pra॒jāma॒bhi bhrātṛ̭vyā-nbhavanti॒ traya̭stri॒vṛto᳚-'gniṣṭo॒mā bha̭vanti॒ vajra̭syai॒va mukha॒gṃ॒ sagg​ śya̭nti॒ daśa̭ pañcada॒śā bha̭vanti pañcada॒śo vajro॒ [vajraḥ̭, vajra̭me॒va] 25
vajra̭me॒va bhrātṛ̭vyebhyaḥ॒ pra ha̭ranti ṣoḍaśi॒ma̭-ddaśa॒mamaha̭-rbhavati॒ vajra̭ e॒va vī॒rya̭-ndadhati॒ dvāda̭śa saptada॒śā bha̭vantya॒nnādya॒syā va̭ruddhyā॒ atho॒ praiva tairjā̭yante॒ pṛṣṭhyaḥ̭ ṣaḍa॒ho bha̭vati॒ ṣaḍvā ṛ॒tava॒-ṣṣaṭ pṛ॒ṣṭhāni̭ pṛ॒ṣṭhaire॒vartūna॒nvāro̭hantyṛ॒tṛbhiḥ̭ saṃ​va~thsa॒ra-nte saṃ̭​va~thsa॒ra e॒va prati̭ tiṣṭhanti॒ dvāda̭śaikavi॒gṃ॒śā bha̭vanti॒ prati̭ṣṭhityā॒ atho॒ ruca̭me॒vā-''tma- [ruca̭me॒vā-''tmann, da॒dha॒te॒ ba॒havaḥ̭ ṣoḍa॒śino̭] 26
-nda̭dhate ba॒havaḥ̭ ṣoḍa॒śino̭ bhavanti॒ viji̭tyai॒ ṣaḍā᳚śvi॒nāni̭ bhavanti॒ ṣaḍvā ṛ॒tava̭ ṛ॒tuṣve॒va prati̭ tiṣṭhantyūnātiri॒ktā vā e॒tā rātra̭ya ū॒nāsta-dyadeka̭syai॒ na pa̭ñcā॒śada-ti̭riktā॒sta-dya-dbhūya̭sī-ra॒ṣṭāca̭tvārigṃśata ū॒nācca॒ khalu॒ vā ati̭riktācca pra॒jāpa̭tiḥ॒ prājā̭yata॒ ye pra॒jākā̭māḥ pa॒śukā̭mā॒-ssyusta e॒tā ā̭sīra॒-npraiva jā̭yante pra॒jayā̭ pa॒śubhi̭rvairā॒jo vā e॒ṣa ya॒jño yadḙkasmā-nnapañcā॒śo ya e॒vaṃ-vi~॒dvāgṃsa̭ ekasmā-nnapañcā॒śamāsa̭te vi॒rāja̭me॒va ga̭cchantyannā॒dā bha̭vantyati-rā॒trāva॒bhito̭ bhavato॒-'nnādya̭sya॒ pari̭gṛhītyai || 27 ||

Vasishtha, whose sons had died, desired, 'May I obtain offspring; may I become one whose descendants are the Saudasas.' He saw this rite of one hundred and fifty nights; he took it up and sacrificed with it. Then indeed he obtained offspring and became one whose descendants were the Saudasas. Those who know this and perform the rite of one hundred and fifty nights obtain offspring and become superior to their enemies. There are three Trivrit Agnishtoma rites; thereby they sharpen the very face of the thunderbolt. There are ten and fifteen rites; the fifteen is the thunderbolt. With the thunderbolt they strike at their enemies. The sixteenth is the tenth day; thereby they place power in the thunderbolt. There are twelve and seventeen rites, for the increase of food. Moreover, by these they are born forth. There is a six-day Prishthya rite; six are the seasons, six are the Prishthas; through the Prishthas they ascend the seasons, and through the seasons the year; they rest in the year. There are twelve and twenty-one rites, for firm establishment. Moreover, many who possess the sixteenth rite place radiance in themselves. Many become possessors of the sixteenth rite, for victory. There are six Ashvina rites; six are the seasons; they rest in the seasons. These nights are deficient and excessive: they are deficient in that one is not fifty; they are excessive in that they are more than forty-eight. From the deficient and the excessive Prajapati was born. Those who desire offspring and desire cattle should perform these rites; they are born forth with offspring and cattle. This sacrifice is the Viraj, namely the rite of one hundred and fifty nights. Those who know this and perform the rite of one hundred and fifty nights attain the Viraj and become eaters of food. The Atiratra rites are on either side, for the encompassing of food. AI

ವಸಿಷ್ಠರು ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡು, 'ನಾನು ಸಂತಾನವನ್ನು ಪಡೆಯಲಿ, ಸುದಾಸನ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಸಮಾನನಾಗಲಿ' ಎಂದು ಬಯಸಿದರು. ಅವರು ಒಂದನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಐವತ್ತೊಂಬತ್ತು (ಒಂದರಿಂದ ಐವತ್ತೊಂಬತ್ತರವರೆಗಿನ) ಈ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡರು; ಅದನ್ನು ಅವರು ಸ್ವೀಕರಿಸಿ ಅದರಿಂದ ಯಾಗ ಮಾಡಿದರು. ಆಗ ಅವರು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಸಂತಾನವನ್ನು ಪಡೆದರು ಮತ್ತು ಸುದಾಸನ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಸಮಾನರಾದರು. ಹೀಗೆ ತಿಳಿದು ಒಂದನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಐವತ್ತೊಂಬತ್ತನ್ನು ಆಚರಿಸುವವರು ಸಂತಾನವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಶತ್ರುಗಳಿಗೆ ಸಮಾನರಾಗುತ್ತಾರೆ. ಮೂರು ತ್ರಿವೃತ್ ಅಗ್ನಿಷ್ಟೋಮಗಳು ಇರುತ್ತವೆ; ಅವು ವಜ್ರದ ಮುಖವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಹತ್ತು ಮತ್ತು ಹದಿನೈದು ಇರುತ್ತವೆ; ಹದಿನೈದು ವಜ್ರ; ವಜ್ರವನ್ನೇ ಶತ್ರುಗಳ ಮೇಲೆ ಎಸೆಯುತ್ತಾರೆ. ಹದಿನಾರನೆಯದು ಹತ್ತನೆಯ ದಿನವಾಗುತ್ತದೆ; ವಜ್ರದಲ್ಲಿಯೇ ಪರಾಕ್ರಮವನ್ನು ಇಡುತ್ತಾರೆ. ಹನ್ನೆರಡು ಮತ್ತು ಹದಿನೇಳು ಇರುತ್ತವೆ; ಅನ್ನದ ವೃದ್ಧಿಗಾಗಿ; ಮತ್ತು ಅವುಗಳಿಂದ ಅವರು ಮೇಲೇರುತ್ತಾರೆ. ಪೃಷ್ಠ್ಯ ಷಡಹ ಇರುತ್ತದೆ; ಆರು ಋತುಗಳು, ಆರು ಪೃಷ್ಠಗಳು; ಪೃಷ್ಠಗಳಿಂದ ಋತುಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ ಏರುತ್ತಾರೆ; ಋತುಗಳಿಂದ ಸಂವತ್ಸರವನ್ನು; ಸಂವತ್ಸರದಲ್ಲಿಯೇ ನೆಲೆಗೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಹನ್ನೆರಡು ಮತ್ತು ಇಪ್ಪತ್ತೊಂದು ಇರುತ್ತವೆ; ಸ್ಥಿರತೆಗಾಗಿ; ಮತ್ತು ಅವರು ತಮ್ಮಲ್ಲಿಯೇ ಕಾಂತಿಯನ್ನು ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಅನೇಕರು ಹದಿನಾರನೆಯದನ್ನು ಹೊಂದುವವರಾಗುತ್ತಾರೆ; ಜಯಕ್ಕಾಗಿ. ಆರು ಅಶ್ವಿನಿಗಳು ಇರುತ್ತವೆ; ಆರು ಋತುಗಳು; ಋತುಗಳಲ್ಲಿಯೇ ನೆಲೆಗೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಈ ರಾತ್ರಿಗಳು ಕಡಿಮೆಯೂ ಹೆಚ್ಚೂ ಆಗಿವೆ; ಒಂದನ್ನು ಬಿಟ್ಟದ್ದು ಕಡಿಮೆ; ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾದ ನಲವತ್ತೆಂಟು ಹೆಚ್ಚು. ಕಡಿಮೆಯಿಂದಲೂ ಹೆಚ್ಚಿನಿಂದಲೂ ಪ್ರಜಾಪತಿ ಹುಟ್ಟಿದನು. ಸಂತಾನವನ್ನು ಬಯಸುವವರು, ಪಶುಗಳನ್ನು ಬಯಸುವವರು ಈ ರಾತ್ರಿಗಳನ್ನು ಆಚರಿಸಬೇಕು; ಅವರು ಸಂತಾನದಿಂದಲೂ ಪಶುಗಳಿಂದಲೂ ಮೇಲೇರುತ್ತಾರೆ. ಒಂದನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಐವತ್ತೊಂಬತ್ತು ವಿರಾಜ್ ಯಜ್ಞವೇ; ಹೀಗೆ ತಿಳಿದು ಅದನ್ನು ಆಚರಿಸುವವರು ವಿರಾಜನ್ನು ಹೊಂದುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಅನ್ನವನ್ನು ಉಣ್ಣುವವರಾಗುತ್ತಾರೆ. ಎರಡೂ ಕಡೆ ಅತಿರಾತ್ರಗಳು ಇರುತ್ತವೆ; ಅನ್ನದ ಸುತ್ತಲೂ ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ. AI

वसिष्ठान आपल्या पुत्रांक मारलां, तो इतलो इच्छेनासलो: ‘हांव संतती मेळयीं आनी सुदासाच्या वंशांतल्या लोकांक वश करीं.’ ताणें एकुणपन्नास रात्रींचो हो क्रम पळयलो, तो घेतलो आनी ताचेवरवीं यज्ञ केलो. तेखातीर ताका संतती मेळ्ळी आनी तो सुदासाच्या वंशांतल्या लोकांचो वश करपी जालो. जे हें जाणून एकुणपन्नास रात्रीं बसतात, तांकां संतती मेळटा आनी ते आपल्या दुस्मानांक वश करतात. तीन त्रिवृत अग्निष्टोम असतात; ते वज्राचें तोंड निर्माण करतात. धा पंधरा जातात; पंधरा वज्र जाता; वज्रच दुस्मानांआड फेंकून दितात. सोळावो दसवो दीस जाता; वज्रांतूच बळ दवरतात. बारा सतरा जातात, अन्नाच्या वाडेखातीर; आनी तांचेवरवीं ते वाडटात. पृष्ठ्य स दीस जातात; स रितू, स पृष्ठां; पृष्ठांवरवीं रितूंकडेन चडटात, रितूंवरवीं वर्साकडेन पावतात आनी वर्सांतूच स्थिर जातात. बारा एकवीस जातात, स्थिरतायेखातीर; आनी ते आपल्या आतम्यांत कांती दवरतात. जायते सोळशी जातात, जैताखातीर. स आश्विन जातात; स रितू; रितूंनीच स्थिर जातात. ह्यो रात्री उण्यो वा चड जातात; एकेक रात्रेक पन्नास परस उणें आसता, तें उणें; पंचेचाळीस परस चड आसता, तें चड. उण्या आनी चड अशा दोनूय वरवीं प्रजापती प्रकट जालो. जे संततीची आनी पशूंची इच्छा करतात, तांणी ह्यो रात्री आसूंक जाय; ते संततीन आनी पशूंनी वाडटात. एकुणपन्नास रात्रींचो हो यज्ञ विराट जाता; जे हें जाणून एकुणपन्नास रात्रीं बसतात, ते विराटाकडेन पावतात आनी अन्न खावपी जातात. दोनूय वटांनी अतिरात्र असतात, अन्नाच्या राखणेखातीर. AI

(vajra̭ - ā॒tman - pra॒jayā॒ - dvāvigṃ̭śatiśca) (a. 7)
Anuvaka 30
saṃ॒​va~॒thsa॒rāya̭ dīkṣi॒ṣyamā̭ṇā ekāṣṭa॒kāyā᳚-ndīkṣeranne॒ṣā vai saṃ̭​va~thsa॒rasya॒ patnī॒ yadḙkāṣṭa॒kaitasyāṃ॒-vā~ e॒ṣa e॒tāgṃ rātriṃ̭-va~sati sā॒kṣāde॒va saṃ̭​va~thsa॒ramā॒rabhya̭ dīkṣanta॒ ārtaṃ॒-vā~ e॒te saṃ̭​va~thsa॒rasyā॒bhi dī᳚kṣante॒ ya ḙkāṣṭa॒kāyā॒-ndīkṣa॒nte 'nta̭nāmānāvṛ॒tū bha̭vato॒ vya̭staṃ॒-vā~ e॒te saṃ̭​va~thsa॒rasyā॒-'bhi dī᳚kṣante॒ ya ḙkāṣṭa॒kāyā॒-ndīkṣa॒nte-'nta̭nāmānāvṛ॒tū bha̭vataḥ phalgunī pūrṇamā॒se dī᳚kṣera॒-nmukhaṃ॒-vā~ e॒ta- [e॒tat, saṃ॒​va~॒thsa॒rasya॒ ya-tpha̭lgunī-] 28
-thsaṃ̭​va~thsa॒rasya॒ ya-tpha̭lgunī-pūrṇamā॒so mṷkha॒ta e॒va saṃ̭​va~thsa॒ramā॒rabhya̭ dīkṣante॒ tasyaikai॒va ni॒ryā ya-thsāmme᳚ghye viṣū॒vān-thsa॒pandya̭te citrāpūrṇamā॒se dī᳚kṣera॒-nmukhaṃ॒-vā~ e॒ta-thsaṃ̭​va~thsa॒rasya॒ yacci̭trāpūrṇamā॒so mṷkha॒ta e॒va saṃ̭​va~thsa॒ramā॒rabhya̭ dīkṣante॒ tasya॒ na kā ca॒na ni॒ryā bha̭vati catura॒he pu॒rastā᳚-tpaurṇamā॒syai dī᳚kṣera॒-nteṣā̭mekāṣṭa॒kāyā᳚-ṅkra॒ya-ssa-mpa̭dyate॒ tenai̭kāṣṭa॒kā-nna cha॒mba-ṭkṷrvanti॒ teṣā᳚- [teṣā᳚m, pū॒rva॒pa॒kṣe su॒tyā] 29
-mpūrvapa॒kṣe su॒tyā sa-mpa̭dyate pūrvapa॒kṣa-mmāsā̭ a॒bhi sa-mpa̭dyante॒ te pū᳚rvapa॒kṣa u-tti̭ṣṭhanti॒ tānu॒ttiṣṭha̭ta॒ oṣa̭dhayo॒ vana॒spata॒yo-'nū-tti̭ṣṭhanti॒ tān ka̭lyā॒ṇī kī॒rtiranū-tti̭ṣṭha॒tyarā᳚-thsuri॒me yaja̭mānā॒ iti॒ tadanu॒ sarvḙ rāddhnuvanti || 30 ||

Those about to consecrate themselves for the year should consecrate themselves at the Ekashtaka. That Ekashtaka is the wife of the year; in her this one dwells for that night. So they consecrate themselves having directly taken hold of the year. Those who consecrate themselves at the Ekashtaka approach the year in a faulty manner; the seasons become nameless for them. Those who consecrate themselves at the Ekashtaka approach the year in a disordered manner; the seasons become nameless for them. They should consecrate themselves on the full moon of Phalguna. That full moon of Phalguna is the head of the year; from the head itself they consecrate themselves having taken hold of the year. Of that there is only one exit, as the middle day of the Sattra is passed over. They should consecrate themselves on the full moon of Chitra. That full moon of Chitra is the head of the year; from the head itself they consecrate themselves having taken hold of the year. Of that there is no exit at all. They should consecrate themselves four days before the full moon; for them the buying at the Ekashtaka comes to completion. Therefore they do not make the Ekashtaka a mere remnant. For them the Soma pressing comes to completion in the former half of the month; they come to completion in the former half of the month. They rise in the former half of the month; as they rise, the plants and trees rise after them; fair fame rises after them. 'These our sacrificers have prospered' — thus all attain success after that. AI

ಸಂವತ್ಸರನಿಗಾಗಿ ದೀಕ್ಷೆಗೆ ಸಿದ್ಧರಾಗುವವರು ಏಕಾಷ್ಟಕೆಯಂದು ದೀಕ್ಷೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಏಕಾಷ್ಟಕೆಯು ಸಂವತ್ಸರನ ಪತ್ನಿ. ಅವಳಲ್ಲಿಯೇ ಸಂವತ್ಸರನು ಆ ರಾತ್ರಿಯನ್ನು ಕಳೆಯುತ್ತಾನೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಅವರು ನೇರವಾಗಿ ಸಂವತ್ಸರವನ್ನೇ ಆರಂಭಿಸಿ ದೀಕ್ಷೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಏಕಾಷ್ಟಕೆಯಂದು ದೀಕ್ಷೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವವರು ಸಂವತ್ಸರದ ಋತುಗಳನ್ನು ಅಂತರದಲ್ಲಿಟ್ಟು ಅದನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸುತ್ತಾರೆ. ಫಲ್ಗುಣಿ ಪೂರ್ಣಿಮೆಯಂದು ದೀಕ್ಷೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಫಲ್ಗುಣಿ ಪೂರ್ಣಿಮೆಯು ಸಂವತ್ಸರದ ಮುಖ. ಆದ್ದರಿಂದ ಅವರು ಮುಖದಿಂದಲೇ ಸಂವತ್ಸರವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿ ದೀಕ್ಷೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಅವರಿಗೆ ಒಂದೇ ನಿರ್ಯಾಣ (ಸಮಾಪ್ತಿ) ಇರುತ್ತದೆ; ಏಕೆಂದರೆ ಸಾಮಮೇಘದಲ್ಲಿ ವಿಷುವಂತು ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಗುತ್ತದೆ. ಚಿತ್ರಾ ಪೂರ್ಣಿಮೆಯಂದು ದೀಕ್ಷೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಚಿತ್ರಾ ಪೂರ್ಣಿಮೆಯು ಸಂವತ್ಸರದ ಮುಖ. ಆದ್ದರಿಂದ ಅವರು ಮುಖದಿಂದಲೇ ಸಂವತ್ಸರವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿ ದೀಕ್ಷೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಅವರಿಗೆ ಯಾವ ನಿರ್ಯಾಣವೂ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಪೂರ್ಣಿಮೆಗೆ ನಾಲ್ಕು ದಿನ ಮೊದಲು ದೀಕ್ಷೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಅವರಿಗೆ ಏಕಾಷ್ಟಕೆಯಲ್ಲಿ ಕ್ರಯವು ಸಂಪಾದಿಸುತ್ತದೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಏಕಾಷ್ಟಕೆಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಬಿಡುವುದಿಲ್ಲ. ಅವರಿಗೆ ಪೂರ್ವಪಕ್ಷದಲ್ಲಿ ಸುತ್ಯವು ಸಂಪಾದಿಸುತ್ತದೆ; ಪೂರ್ವಪಕ್ಷವು ಮಾಸಗಳನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸುತ್ತದೆ. ಅವರು ಪೂರ್ವಪಕ್ಷದಲ್ಲಿ ಏಳುತ್ತಾರೆ; ಅವರು ಏಳುವಾಗ ಓಷಧಿಗಳು ಮತ್ತು ವನಸ್ಪತಿಗಳು ಅವರನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ ಏಳುತ್ತವೆ; ಕಲ್ಯಾಣವಾದ ಕೀರ್ತಿಯು ಅವರನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ ಏಳುತ್ತದೆ — 'ಇವರು ಯಜಮಾನರು ಶ್ರೀಮಂತರಾಗಿದ್ದಾರೆ' ಎಂದು. ಅದರಂತೆ ಎಲ್ಲರೂ ಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ಹೊಂದುತ್ತಾರೆ. AI

जे एकाष्टकेच्या दिसा दीक्षा घेवन सोमयागाक वा सत्रयागाक सुरू करतात, तांणी संवत्सराक दीक्षा घेवची अशी इच्छा धरची. एकाष्टका हो संवत्सराचो घोव (पत्नी) आसा; त्या दिसा संवत्सर ही रात सोबत रावता. ते एकाष्टकेच्या दिसा दीक्षा घेवन साक्षात् संवत्सराक धरून दीक्षा घेतात. जे एकाष्टकेच्या दिसा दीक्षा घेतात ते संवत्सराक अर्धवट धरून दीक्षा घेतात; तांचे ऋतू नामरहित जातात. जे एकाष्टकेच्या दिसा दीक्षा घेतात ते संवत्सराक विभागून धरून दीक्षा घेतात; तांचे ऋतू नामरहित जातात. फाल्गुनी पौर्णमासीच्या दिसा दीक्षा घेवची; तो संवत्सराचो मुख भाग जावन आसा. फाल्गुनी पौर्णमासीच्या दिसा दीक्षा घेवन ते मुखापासून संवत्सराक धरून दीक्षा घेतात; ताका एकूच निर्या (विश्रांतीचो दिस) मेळटा, जो मध्यम सोमयागाच्या विषुवान दिसा पडटा. चित्रा पौर्णमासीच्या दिसा दीक्षा घेवची; तोय संवत्सराचो मुख भाग जावन आसा. चित्रा पौर्णमासीच्या दिसा दीक्षा घेवन ते मुखापासून संवत्सराक धरून दीक्षा घेतात; तांका खंयचीच निर्या नासता. पौर्णमासीच्या आदीं चार दिस दीक्षा घेवची; तांचेकडेन एकाष्टका क्रय (सोम खरेदी) जावन पडटा; ते खातीर एकाष्टकेच्या दिसा ते शंबट (विश्रांती) करीनात. तांचो सोमयागाचो सुत्य दिस पूर्वपक्षांत जावन पडटा; ते पूर्वपक्षाक म्हयन्यांकडेन वता; ते पूर्वपक्षांत उठतात; तांच्या फाटल्यान वनस्पती आनी ओषधी उठतात; तांच्या फाटल्यान कल्याणी कीर्त उठता; ‘हे यजमान राद्ध (समृद्ध) जाले’ अशी ती कीर्त; तेच्या फाटल्यान सगळे राद्ध जातात. AI

(e॒ta - ccha॒baṇṭkṷrvanti॒ teṣāṃ॒ - catṷstrigṃśacca) (a. 8)
Anuvaka 31
su॒va॒rgaṃ-vā~ e॒te lo॒kaṃ-ya~̭nti॒ ye sa॒tramṷpa॒yantya॒bhīndha̭ta e॒va dī॒kṣābhi̭rā॒tmānagg̭ śrapayanta upa॒sadbhi॒-rdvābhyāṃ॒-lo~māva̭ dyanti॒ dvābhyā॒-ntvaca॒-ndvābhyā॒masṛ॒-ddvābhyā᳚-mmā॒gṃ॒sa-ndvābhyā॒masthi॒ dvābhyā᳚-mma॒jjāna̭mā॒tmada̭kṣiṇaṃ॒-vai~ sa॒tramā॒tmāna̭me॒va dakṣi̭ṇā-nnī॒tvā sṷva॒rgaṃ-lo~॒kaṃ-ya~̭nti॒ śikhā॒manu॒ pra va̭panta॒ ṛddhyā॒ atho॒ raghī̭yāgṃsa-ssuva॒rgaṃ-lo~॒kama̭yā॒meti̭ || 31 ||

Those who undertake the Sattra go to the heavenly world. They kindle themselves by the consecrations, they cook themselves by the Upasads. With two they weave the hair, with two the skin, with two the blood, with two the flesh, with two the bone, with two the marrow. The Sattra is the self as the sacrificial fee; having led the self as the fee, they go to the heavenly world. They shave the crest of the head for prosperity; and also, 'May we go the more swiftly to the heavenly world.' AI

ಸತ್ರವನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳುವವರು ಸ್ವರ್ಗಲೋಕಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ. ದೀಕ್ಷೆಗಳಿಂದ ತಮ್ಮನ್ನು ಬೆಳಗಿಸಿಕೊಂಡು, ಉಪಸದ್‌ಗಳಿಂದ ತಮ್ಮನ್ನು ಬೇಯಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಎರಡರಿಂದ ಕೂದಲನ್ನು, ಎರಡರಿಂದ ಚರ್ಮವನ್ನು, ಎರಡರಿಂದ ರಕ್ತವನ್ನು, ಎರಡರಿಂದ ಮಾಂಸವನ್ನು, ಎರಡರಿಂದ ಮೂಳೆಯನ್ನು, ಎರಡರಿಂದ ಮಜ್ಜೆಯನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕುತ್ತಾರೆ. ಸತ್ರವು ಆತ್ಮದಕ್ಷಿಣೆಯುಳ್ಳದ್ದು; ತಮ್ಮನ್ನೇ ದಕ್ಷಿಣೆಯಾಗಿ ನೀಡಿ ಸ್ವರ್ಗಲೋಕಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ. ಸಿದ್ಧಿಗಾಗಿ ಶಿಖೆಯನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿ ಬಿಸಾಡುತ್ತಾರೆ; ಅಲ್ಲದೆ ಇನ್ನೂ ಹಗುರವಾಗಿ ಸ್ವರ್ಗಲೋಕಕ್ಕೆ ಹೋಗೋಣ ಎಂದು. AI

जे सत्रयागाक सुरू करतात ते स्वर्गलोकाक वतात. ते दीक्षांनी आपणाक प्रज्वलित करतात, उपसदांनी आपणाक शिजयतात. दोन उपसदांनी केस, दोनांनी त्वचा, दोनांनी रगत, दोनांनी मांस, दोनांनी हाड आनी दोनांनी मज्जा — अशे ते आपल्या शरीराक तयार करतात. सत्रयाग हो आत्मदक्षिणा (आपूणच दक्षिणा) आसा; आपणाकूच दक्षिणा करून ते स्वर्गलोकाक वतात. ते शिखा (चुडो) वपन करतात — समृद्धी खातीर; आनी ‘आमी स्वर्गलोकाक लवकर वचूं’ अशे म्हणतात. AI

(su॒va॒rgaṃ - pa̭ñcā॒śat) (a. 9)
Anuvaka 33
bra॒hma॒vā॒dino̭ vadantyatirā॒traḥ pa̭ra॒mo ya̭jñakratū॒nā-ṅkasmā॒-tta-mpra̭tha॒mamupa̭ ya॒ntītye॒tadvā a̭gniṣṭo॒ma-mpra̭tha॒mamupa̭ ya॒ntyatho॒kthya̭matha̭ ṣoḍa॒śina॒-mathā̭tirā॒tra-ma̭nupū॒rvame॒vaita-dya̭jñakra॒tūnu॒petya॒ tānā॒labhya̭ pari॒gṛhya॒ soma̭me॒vaita-tpiba̭nta āsate॒ jyoti̭ṣṭoma-mpratha॒mamupa̭ yanti॒ jyoti̭ṣṭomo॒ vai stomā̭nā॒-mmukha̭-mmukha॒ta e॒va stomā॒-npra yṷñjate॒ te [ ] 32
sagg​stṷtā vi॒rāja̭ma॒bhi sa-mpa̭dyante॒ dve carcā॒vati̭ ricyete॒ eka̭yā॒ gaurati̭rikta॒ eka॒yā-''yṷrū॒na-ssṷva॒rgo vai lo॒ko jyoti॒rūrg-vi॒rāṭ-thsṷva॒rgame॒va tena̭ lo॒kaṃ-ya~̭nti rathanta॒ra-ndivā॒ bhava̭ti rathanta॒ra-nnakta॒mityā̭hu-rbrahmavā॒dinaḥ॒ kena॒ tadajā॒mīti̭ saubha॒ra-ntṛ̭tīyasava॒ne bra̭hmasā॒ma-mbṛ॒ha-ttanma̭ddhya॒to da̭dhati॒ vidhṛ̭tyai॒ tenājā̭mi || 33 ||

The expounders of Brahman say: 'The Atiratra is the highest of the sacrificial rites; why do they approach it first?' In truth they first approach the Agnistoma, then the Ukthya, then the Shodashin, then the Atiratra; thus in due order approaching these sacrificial rites, taking them up and encompassing them, they sit drinking the Soma. They first approach the Jyotistoma; the Jyotistoma is the head of the Stomas; from the head they harness the Stomas. Being sung together, they unite with the Viraj; two verses are left over; by one the cow is left over, by one the vital breaths. Heaven is the world, light is the Viraj; by that they go to the heavenly world. The Rathantara is by day, the Rathantara by night, say the expounders of Brahman. By what is that not barren? The Saubhara is the Brahmasaman at the third pressing; they place the great one in the middle for support; by that it is not barren. AI

ಬ್ರಹ್ಮವಾದಿಗಳು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ: ಅತಿರಾತ್ರವು ಯಜ್ಞಕ್ರತುಗಳಲ್ಲಿ ಪರಮ ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದುದು; ಆದ್ದರಿಂದ ಅವರು ಅದನ್ನು ಮೊದಲು ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ ಎಂದು. ಆದರೆ ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಅವರು ಮೊದಲು ಅಗ್ನಿಷ್ಟೋಮವನ್ನು ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ, ಬಳಿಕ ಉಕಥ್ಯವನ್ನು, ಬಳಿಕ ಷೋಡಶಿಯನ್ನು, ಬಳಿಕ ಅತಿರಾತ್ರವನ್ನು — ಹೀಗೆ ಕ್ರಮವಾಗಿಯೇ ಯಜ್ಞಕ್ರತುಗಳನ್ನು ಆಚರಿಸಿ, ಅವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿ, ಹಿಡಿದು, ಸೋಮವನ್ನೇ ಕುಡಿಯುತ್ತಾ ಕುಳಿತಿರುತ್ತಾರೆ. ಮೊದಲು ಜ್ಯೋತಿಷ್ಟೋಮವನ್ನು ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ; ಜ್ಯೋತಿಷ್ಟೋಮವು ಸ್ತೋಮಗಳಿಗೆ ಮುಖವಾದುದು; ಮುಖದಿಂದಲೇ ಸ್ತೋಮಗಳನ್ನು ಪ್ರಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅವು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಸ್ತುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟು ವಿರಾಜನ್ನು ಸೇರುತ್ತವೆ. ಎರಡು ಋಕ್ಕುಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಉಳಿಯುತ್ತವೆ; ಒಂದರಿಂದ ಗೌಃ ಅಧಿಕವಾಗುತ್ತದೆ, ಇನ್ನೊಂದರಿಂದ ಆಯುಃ. ಸುವರ್ಗಲೋಕವು ಜ್ಯೋತಿಸ್ಸು, ಊರ್ಕ್, ವಿರಾಟ್ — ಅದರಿಂದ ಅವರು ಸುವರ್ಗಲೋಕವನ್ನು ಸೇರುತ್ತಾರೆ. ರಥಂತರವು ಹಗಲಿನದು, ರಥಂತರವು ರಾತ್ರಿಯದು ಎಂದು ಬ್ರಹ್ಮವಾದಿಗಳು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಅದು ಏಕೆ ಜೋಡಿಯಾಗದೆ ಇದೆ ಎಂದು ಕೇಳಿದರೆ — ಸೌಭರನು ಮೂರನೆಯ ಸವನದಲ್ಲಿ ಬೃಹತ್ ಎಂಬ ಬ್ರಹ್ಮಸಾಮವನ್ನು ಹಾಕುತ್ತಾನೆ; ಅದನ್ನು ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಇಡುತ್ತಾರೆ, ಸ್ಥಿರತೆಗಾಗಿ; ಅದರಿಂದ ಅದು ಜೋಡಿಯಾಗದೆ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. AI

ब्रह्मवादी अशें सांगतात की अतिरात्र हो यज्ञक्रतूंचो सगळ्यांत व्हड; तो खूब म्हत्वाचो म्हणून ताका पयलीं जातात. पूण ते पयलीं अग्निष्टोमाक जातात, उपरांत उक्थ्याक, उपरांत षोडशीक, उपरांत अतिरात्राक — अशें क्रमान यज्ञक्रतूंकडे वचून, तांकां घेवन, तांकां आपलसें करून, ते सोम पितात आसतात. पयलीं ज्योतिष्टोमाक जातात; ज्योतिष्टोम हो स्तोमांमदलो मुख आसा; मुखापासून स्तोमांक सुरू करतात. ते सगळे एकठांय स्तुति जावन विराजाक प्राप्त जातात. दोन ऋचा उरतात; एकेकडेन गौ (गो) अधिक उरता, आनी एकेकडेन आयु (आयु) अधिक उरता. स्वर्ग हो लोक ज्योति आनी ऊर्ग (अन्न) आसा, विराट तीच आसा; तेखातीर त्या विराजा वरवीं ते स्वर्गलोकाक जातात. रथंतर दिसा जाता आनी रथंतर रातीं जाता अशें ब्रह्मवादी सांगतात. तें कशें अजामी (भावाशिवाय) जालें? अशें विचारतात. तिसऱ्या सवनांत बृहत् ब्रह्मसाम आसा; तें मध्यान म्हत्वाचें मानून धरतात, विधृतीखातीर; त्या वरवीं तें अजामी जायना. AI

(ta - ekā॒nnapa̭ñcā॒śacca̭) (a. 10)
Anuvaka 37
jyoti̭ṣṭoma-mpratha॒mamupa̭ yantya॒sminne॒va tena̭ lo॒ke prati̭ tiṣṭhanti॒ goṣṭo̭ma-ndvi॒tīya॒mupa̭ yantya॒ntari̭kṣa e॒va tena॒ prati̭ tiṣṭha॒ntyāyṷṣṭoma-ntṛ॒tīya॒mupa̭ yantya॒muṣmi̭nne॒va tena̭ lo॒ke prati̭ tiṣṭhantī॒yaṃ-vā~va jyoti̭ra॒ntari̭kṣa॒-ṅgaura॒sāvāyu॒-ryade॒tān-thstomā̭-nupa॒yantye॒ṣvḙva tallo॒keṣṷ sa॒triṇaḥ̭ prati॒ tiṣṭha̭nto yanti॒ te sagg​stṷtā vi॒rāja̭- [vi॒rāja᳚m, a॒bhi sampa̭dyante॒ dve] 34
-ma॒bhi sampa̭dyante॒ dve carcā॒vati̭ ricyete॒ eka̭yā॒ gaurati̭rikta॒ eka॒yā-''yṷrū॒na-ssṷva॒rgo vai lo॒ko jyoti॒rūrg-vi॒rāḍūrja̭-me॒vāva̭ rundhate॒ te na kṣu॒dhā ''rti॒mārccha॒ntyakṣo̭dhukā bhavanti॒ kṣu-thsa̭bāndhā iva॒ hi sa॒triṇo᳚ 'gniṣṭo॒māva॒bhitaḥ̭ pra॒dhī tāvu॒kthyā̭ maddhye॒ nabhya॒-nta-ttade॒ta-tpa̭ri॒ya-ddḙvaca॒kraṃ-ya~de॒tena̭ [-~yade॒tena̭, ṣa॒ḍa॒hena॒ yanti̭] 35
ṣaḍa॒hena॒ yanti̭ devaca॒krame॒va sa॒māro̭ha॒ntyari̭ṣṭyai॒ te sva॒sti sama̭śñuvate ṣaḍa॒hena̭ yanti॒ ṣaḍvā ṛ॒tava̭ ṛ॒tuṣve॒va prati̭ tiṣṭhantyubha॒yato᳚ jyotiṣā yantyubha॒yata̭ e॒va sṷva॒rge lo॒ke pra̭ti॒tiṣṭha̭nto yanti॒ dvau ṣa̭ḍa॒hau bha̭vata॒stāni॒ dvāda॒śāhā̭ni॒ sa-mpa̭dyante dvāda॒śo vai purṷṣo॒ dve sa॒kthyau᳚ dvau bā॒hū ā॒tmā ca॒ śira̭śca ca॒tvāryaṅgā̭ni॒ stanau᳚ dvāda॒śau [ ] 36
ta-tpurṷṣa॒manṷ pa॒ryāva̭rtante॒ trayaḥ̭ ṣaḍa॒hā bha̭vanti॒ tānya॒ṣṭāda॒śāhā̭ni॒ sa-mpa̭dyante॒ navā॒nyāni॒ navā॒nyāni॒ nava॒ vai purṷṣe prā॒ṇāsta-tprā॒ṇānanṷ pa॒ryāva̭rtante ca॒tvāraḥ̭ ṣaḍa॒hā bha̭vanti॒ tāni॒ catṷrvigṃśati॒rahā̭ni॒ sa-mpa̭dyante॒ catṷrvigṃśatirardhamā॒sā-ssaṃ̭​va~thsa॒rasta-thsaṃ̭​va~thsa॒ramanṷ pa॒ryāva̭rta॒nte 'pra̭tiṣṭhita-ssaṃ​va~thsa॒ra iti॒ khalu॒ vā ā̭hu॒rvar​ṣī̭yā-nprati॒ṣṭhāyā॒ itye॒tāva॒dvai saṃ̭​va~thsa॒rasya॒ brāhma̭ṇaṃ॒-yā~va̭nmā॒so mā॒simā᳚sye॒va pra̭ti॒tiṣṭha̭nto yanti || 37 ||

They approach the Jyotishtoma first; by it they become established in this world. They approach the Goshtoma second; by it they become established in the mid-region. They approach the Ayushtoma third; by it they become established in yonder world. This world is the Jyotis, the mid-region the Gau, yonder world the Ayus. In that they approach these Stomas, the performers of the Sattra go becoming established in these worlds. They, being sung together, attain to the Viraj. Two verses are left over; by one the Gau is exceeded, by the other the Ayus. The world of heaven is light, the Viraj is food; by that they win food. They do not fall into hunger and distress; they become free from hunger. For performers of the Sattra are like those bound by hunger. The Agnistoma is the two enclosing beams, the Ukthya the middle, the Nabhya the nave; that is this revolving wheel of the gods, which they traverse by the six-day rite. By the six-day rite they ascend the wheel of the gods, for safety; they attain well-being. They go by the six-day rite; six are the seasons; they become established in the seasons. They go with light on both sides; on both sides they go becoming established in the world of heaven. Two six-day rites become twelve days; twelve is the man: two thighs, two arms, the trunk and the head, four limbs, the two breasts — twelve. They revolve after that man. Three six-day rites become eighteen days; nine and nine; nine are the breaths in a man; they revolve after those breaths. Four six-day rites become twenty-four days; twenty-four are the half-months, the year; they revolve after that year. The year is without support, they say; verily they go becoming established in what is more extended than the support. This much is the Brahmana of the year; as far as the months, they go becoming established month by month. AI

ಜ್ಯೋತಿಷ್ಟೋಮವನ್ನು ಮೊದಲು ಸಮೀಪಿಸುತ್ತಾರೆ; ಅದರಿಂದ ಅವರು ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತರಾಗುತ್ತಾರೆ. ಗೋಷ್ಟೋಮವನ್ನು ಎರಡನೆಯದಾಗಿ ಸಮೀಪಿಸುತ್ತಾರೆ; ಅದರಿಂದ ಅಂತರಿಕ್ಷದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತರಾಗುತ್ತಾರೆ. ಆಯುಷ್ಟೋಮವನ್ನು ಮೂರನೆಯದಾಗಿ ಸಮೀಪಿಸುತ್ತಾರೆ; ಅದರಿಂದ ಅವರು ಆ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತರಾಗುತ್ತಾರೆ. ಈ ಲೋಕವೇ ಜ್ಯೋತಿ, ಅಂತರಿಕ್ಷವೇ ಗೌ, ಆ ಲೋಕವೇ ಆಯುಸ್ಸು. ಈ ಸ್ತೋಮಗಳನ್ನು ಸಮೀಪಿಸುವುದರಿಂದ ಸತ್ರಯಾಗಿಗಳು ಆ ಲೋಕಗಳಲ್ಲೇ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತರಾಗಿ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ. ಅವರು ಒಟ್ಟಿಗೆ ಸ್ತುತರಾಗಿ ವಿರಾಜನ್ನು ಸೇರುತ್ತಾರೆ. ಎರಡು ಋಕ್ಕುಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಉಳಿಯುತ್ತವೆ; ಒಂದರಿಂದ ಗೌ ಅಧಿಕವಾಗುತ್ತದೆ, ಇನ್ನೊಂದರಿಂದ ಆಯುಸ್ಸು. ಸ್ವರ್ಗಲೋಕವೇ ಜ್ಯೋತಿ, ಊರ್ಕ್ ವಿರಾಟ್; ಊರ್ಜೆಯನ್ನೇ ಅವರು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ಅವರು ಹಸಿವಿನಿಂದ ಬಳಲುವುದಿಲ್ಲ, ಹಸಿವಿಲ್ಲದವರಾಗುತ್ತಾರೆ; ಏಕೆಂದರೆ ಸತ್ರಯಾಗಿಗಳು ಹಸಿವಿನಿಂದ ಬಂಧಿತರಂತೆ ಇರುತ್ತಾರೆ. ಅಗ್ನಿಷ್ಟೋಮಗಳು ಇಕ್ಕೆಲಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಿಗಳು, ಉಕ್ಥ್ಯಗಳು ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ನಾಭಿಯಂತೆ; ಅದೇ ಈ ಪರಿಯ ದೇವಚಕ್ರ. ಈ ಆರು ದಿನಗಳಿಂದ ಅವರು ಹೋಗುತ್ತಾರೆ; ದೇವಚಕ್ರವನ್ನೇ ಅವರು ಏರುತ್ತಾರೆ, ಅರಿಷ್ಟದಿಂದ ಪಾರಾಗಲು. ಅವರು ಕ್ಷೇಮವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ಆರು ದಿನಗಳಿಂದ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ; ಋತುಗಳು ಆರು; ಋತುಗಳಲ್ಲೇ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತರಾಗುತ್ತಾರೆ. ಎರಡು ಕಡೆ ಜ್ಯೋತಿಯಿಂದ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ; ಎರಡು ಕಡೆ ಸ್ವರ್ಗಲೋಕದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತರಾಗಿ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ. ಎರಡು ಷಡಹಗಳು ಇರುತ್ತವೆ; ಅವು ಹನ್ನೆರಡು ದಿನಗಳಾಗುತ್ತವೆ. ಪುರುಷನು ಹನ್ನೆರಡು ಅಂಗಗಳವನು — ಎರಡು ತೊಡೆಗಳು, ಎರಡು ಬಾಹುಗಳು, ಆತ್ಮ ಮತ್ತು ಶಿರಸ್ಸು, ನಾಲ್ಕು ಅಂಗಗಳು, ಎರಡು ಸ್ತನಗಳು — ಹೀಗೆ ಹನ್ನೆರಡು. ಅವು ಆ ಪುರುಷನನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ ಸುತ್ತುತ್ತವೆ. ಮೂರು ಷಡಹಗಳು ಇರುತ್ತವೆ; ಅವು ಹದಿನೆಂಟು ದಿನಗಳಾಗುತ್ತವೆ. ಒಂಬತ್ತು ಮತ್ತು ಒಂಬತ್ತು; ಪುರುಷನಲ್ಲಿ ಒಂಬತ್ತು ಪ್ರಾಣಗಳು; ಅವು ಆ ಪ್ರಾಣಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ ಸುತ್ತುತ್ತವೆ. ನಾಲ್ಕು ಷಡಹಗಳು ಇರುತ್ತವೆ; ಅವು ಇಪ್ಪತ್ತನಾಲ್ಕು ದಿನಗಳಾಗುತ್ತವೆ. ಅರ್ಧಮಾಸಗಳು ಇಪ್ಪತ್ತನಾಲ್ಕು; ಅವು ಸಂವತ್ಸರ; ಅವು ಸಂವತ್ಸರವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ ಸುತ್ತುತ್ತವೆ. ಸಂವತ್ಸರವು ಪ್ರತಿಷ್ಠೆಯಿಲ್ಲದ್ದು ಎಂದು ಕೆಲವರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ; ಪ್ರತಿಷ್ಠೆಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನದು ಎಂದೂ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಸಂವತ್ಸರದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣವು ಇಷ್ಟೇ — ತಿಂಗಳಿಗೆ ತಿಂಗಳು ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತರಾಗಿ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ. AI

ज्योतिष्टोम हो पयलो म्हणून लागतात; ताच्या योगान ते ह्या लोकांत स्थिर जातात. गोष्टोम हो दुसरो म्हणून लागतात; ताच्या योगान ते अंतरिक्षांत स्थिर जातात. आयुष्टोम हो तिसरो म्हणून लागतात; ताच्या योगान ते त्या (परलोकांत) स्थिर जातात. ही पृथ्वी ज्योती, अंतरिक्ष गौ, आनी परलोक आयु. जेन्ना ते हे स्तोम लागतात, तेन्ना सत्र करपी लोक त्या त्या लोकांनी स्थिर जावन वता. ते एकठांय स्तुती केल्ले विराजेक प्राप्त जातात; दोन ऋचा उरतात; एकेकडेन गौ अधिक जाता, आनी दुसरेकडेन आयु अधिक जाता. स्वर्ग हो लोक ज्योती आनी ऊर्ज (अन्न) आसा; विराट ऊर्ज आसा; ते ऊर्जेक धरून घेतात; ते भुकेचें दुख्ख भोगनात, ते भुकेकडेन जिंकिल्ले जातात; कित्याक सत्र करपी लोक भुकेच्या बंधनांसारके आसतात. अग्निष्टोम हे दोनूय वटेनचे प्रधी आसात; उक्थ्य ते मदीं नाभी आसा; तो हो परिभ्रमण करपी देवचक्र; जो ते ह्या स-दह्यान (सहा दिसांच्या सत्रान) चलयतात. स-दह्यान ते चलयतात; ते देवचक्राचेर चडटात, अरिष्ट (अनिष्ट) टाळपा खातीर; ते कुशळतायेन सुख प्राप्त करतात. स-दह्यान ते चलयतात; सहा ऋतू आसात; ते ऋतूंनी स्थिर जातात. दोनूय वटेन ज्योतीन ते वता; दोनूय वटेन ते स्वर्गलोकांत स्थिर जावन वता. दोन स-दह्य आसतात; ते बारा दिस जातात. मनीस बारा अंगांचो आसा: दोन मांडयो, दोन हात, आत्मो आनी मस्तक; चार अवयव; दोन स्तन; बारा. ते त्या पुरुषाच्या फाटल्यान भोवंडटात. तीन स-दह्य आसतात; ते अठरा दिस जातात. नव आनी नव; मनीसांत नव प्राण आसतात; ते त्या प्राणांच्या फाटल्यान भोवंडटात. चार स-दह्य आसतात; ते चोवीस दिस जातात. चोवीस अर्धमास एक वर्स जाता; ते त्या वर्साच्या फाटल्यान भोवंडटात. वर्स अप्रतिष्ठित आसा अशें कांय ब्रह्मवादी म्हणतात; ते प्रतिष्ठेपरस व्हड अशें म्हणतात. वर्साचें ब्राह्मण इतलेंच आसा: जितले म्हयने आसात, तितलेच ते म्हयन्या-म्हयन्यान स्थिर जावन वता. AI

Anuvaka 38
(vi॒rāja̭ - me॒tena̭ - dvāda॒śā - ve॒tāva॒dvā - a॒ṣṭau ca̭) (a. 11)
me॒ṣastvā̭ paca॒taira̭vatu॒ lohi̭tagrīva॒-śchāgai᳚-śśalma॒lirvṛddhyā̭ pa॒rṇo brahma̭ṇā pla॒kṣo medhḙna nya॒grodha̭ścama॒sairṷdu॒baṃra̭ ū॒rjā gā̭ya॒trī chando̭bhistri॒vṛ-thstomai॒rava̭ntī॒-ssthāva̭ntīstvā-'vantu pri॒ya-ntvā᳚ pri॒yāṇāṃ॒-va~r​ṣi̭ṣṭha॒māpyā̭nā-nnidhī॒nā-ntvā̭ nidhi॒patigṃ̭ havāmahe vaso mama || 38 ||

May the he-goat with the reddish-brown neck protect you with the roasted grains; may the goat protect you with the goats; may the shalmali tree protect you with growth; may the palasha tree protect you with sacred knowledge; may the banyan protect you with wisdom; may the udumbara protect you with the sacrificial cups; may the Gayatri protect you with the metres; may the threefold stoma protect you with the stomas. May the standing waters protect you; may the dear ones protect you; may you, most excellent of the dear, be ours. O lord of treasures, we invoke you, the treasure of the waters, for the obtaining of treasures. Yours is the wealth, mine too. AI

ಮೇಷನು ನಿನ್ನನ್ನು ಪಚತರು (ಬೇಯಿಸುವವರು) ರಕ್ಷಿಸಲಿ; ಕೆಂಪು ಕೊರಳಿನವನು ಆಡುಗಳಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಲಿ; ಶಲ್ಮಲಿ ವೃದ್ಧಿಯಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಲಿ; ಪರ್ಣವು ಬ್ರಹ್ಮನಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಲಿ; ಪ್ಲಕ್ಷವು ಮೇಧೆಯಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಲಿ; ನ್ಯಗ್ರೋಧವು ಚಮಸಗಳಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಲಿ; ಉದುಂಬರವು ಊರ್ಜೆಯಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಲಿ; ಗಾಯತ್ರಿ ಛಂದಸ್ಸುಗಳಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಲಿ; ತ್ರಿವೃತ್ ಸ್ತೋಮಗಳಿಂದ ಅವಂತೀ ನದಿಗಳು ರಕ್ಷಿಸಲಿ; ಸ್ಥಾವರಗಳು ನಿನ್ನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲಿ; ಪ್ರಿಯವಾದವು ನಿನ್ನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲಿ; ಪ್ರಿಯರಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ಸಂಪತ್ತಿನ ನಿಧಿಗಳಲ್ಲಿ ನಿನ್ನನ್ನು ನಿಧಿಪತಿ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತೇವೆ; ಹೇ ವಸುವೇ, ನನ್ನ (ಸಂಪತ್ತು ನಿನ್ನದು). AI

मेष तुजें पचत (शिजयल्ल्या अन्नान) राखूं, लोहितग्रीव छागांनी राखूं, शल्मली वाडीपणान राखूं, पर्ण ब्रह्मान राखूं, प्लक्ष मेधेन राखूं, न्यग्रोध चमसांनी राखूं, उदुंबर ऊर्जेन राखूं, गायत्री छंदांनी राखूं, त्रिवृत् स्तोमांनी राखूं; अवंती (रक्षण करपी) देवता तुका राखूं, स्थावंत (स्थिर) देवता तुका राखूं; प्रियांतल्या व्हडल्या प्रिय अशा तुका, आप्यानांतल्या निधींतल्या तुका, निधिपती अशा तुका आमी ह्वाळतात; हे वसो, म्हजे कडेन (आसूं). AI

(me॒ṣaḥ - ṣa-ṭtrigṃ̭śat) (a. 12)
Anuvaka 39
kūpyā᳚bhya॒-ssvāhā॒ kūlyā᳚bhya॒-ssvāhā̭ vika॒ryā᳚bhya॒-ssvāhā̭ 'va॒ṭyā᳚bhya॒-ssvāhā॒ khanyā᳚bhya॒-ssvāhā॒ hradyā᳚bhya॒-ssvāhā॒ sūdyā᳚bhya॒-ssvāhā̭ sara॒syā᳚bhya॒-ssvāhā̭ vaiśa॒ntībhya॒-ssvāhā̭ palva॒lyā᳚bhya॒-ssvāhā॒ var​ṣyā᳚bhya॒-ssvāhā̭ 'va॒r​ṣyābhya॒-ssvāhā᳚ hrā॒dunī᳚bhya॒-ssvāhā॒ pṛṣvā᳚bhya॒-ssvāhā॒ syanda̭mānābhya॒-ssvāhā᳚ sthāva॒rābhya॒-ssvāhā̭ nāde॒yībhya॒-ssvāhā̭ saindha॒vībhya॒-ssvāhā̭ samu॒driyā᳚bhya॒-ssvāhā॒ sarvā᳚bhya॒-ssvāhā᳚ || 39 ||

Svaha to the wells; svaha to the canals; svaha to the rivulets; svaha to the pits; svaha to the dug-out springs; svaha to the lakes; svaha to the springs; svaha to the ponds; svaha to the pools; svaha to the marshes; svaha to the rain-waters; svaha to the non-rain-waters; svaha to the whirlpools; svaha to the spray; svaha to the flowing waters; svaha to the standing waters; svaha to the undrinkable waters; svaha to the waters of the Indus; svaha to the ocean waters; svaha to all waters. AI

ಬಾವಿಗಳಿಗೆ ಸ್ವಾಹಾ; ಕಾಲುವೆಗಳಿಗೆ ಸ್ವಾಹಾ; ವಿಕರ್ಯಗಳಿಗೆ ಸ್ವಾಹಾ; ಅವಟಗಳಿಗೆ ಸ್ವಾಹಾ; ಖನಿಗಳಿಗೆ ಸ್ವಾಹಾ; ಕೊಳಗಳಿಗೆ ಸ್ವಾಹಾ; ಸೂದ್ಯಗಳಿಗೆ ಸ್ವಾಹಾ; ಸರಸಿಗಳಿಗೆ ಸ್ವಾಹಾ; ವೈಶಂತಿಗಳಿಗೆ ಸ್ವಾಹಾ; ಪಲ್ವಲಗಳಿಗೆ ಸ್ವಾಹಾ; ಮಳೆಯ ನೀರಿಗೆ ಸ್ವಾಹಾ; ಮಳೆಯಿಲ್ಲದ ನೀರಿಗೆ ಸ್ವಾಹಾ; ಹ್ರಾದುನಿಗಳಿಗೆ ಸ್ವಾಹಾ; ಪೃಷ್ವಗಳಿಗೆ ಸ್ವಾಹಾ; ಹರಿಯುವ ನೀರಿಗೆ ಸ್ವಾಹಾ; ಸ್ಥಾವರಗಳಿಗೆ ಸ್ವಾಹಾ; ನಾದೇಯಿಗಳಿಗೆ ಸ್ವಾಹಾ; ಸೈಂಧವಿಗಳಿಗೆ ಸ್ವಾಹಾ; ಸಮುದ್ರದ ನೀರಿಗೆ ಸ್ವಾಹಾ; ಎಲ್ಲಕ್ಕೂ ಸ್ವಾಹಾ. AI

कूप्यांक स्वाहा, कूल्यांक स्वाहा, विकर्यांक स्वाहा, अवट्यांक स्वाहा, खन्यांक स्वाहा, ह्रद्यांक स्वाहा, सूद्यांक स्वाहा, सरस्यांक स्वाहा, वैशंतींक स्वाहा, पल्वल्यांक स्वाहा, वर्ष्यांक स्वाहा, अवर्ष्यांक स्वाहा, ह्रादुनींक स्वाहा, पृष्वांक स्वाहा, स्यंदमानांक स्वाहा, स्थावरांक स्वाहा, नादेयींक स्वाहा, सैंधवींक स्वाहा, समुद्रियांक स्वाहा, सर्वांक स्वाहा. AI

(kūpyā᳚bhya - ścatvāri॒gṃ॒śat) (a. 13)
Anuvaka 40
a॒dbhya-ssvāhā॒ vaha̭ntībhya॒-ssvāhā̭ pari॒vaha̭ntībhya॒-ssvāhā̭ sama॒ntaṃ-va~ha̭ntībhya॒-ssvāhā॒ śīghraṃ॒-va~ha̭ntībhya॒-ssvāhā॒ śībhaṃ॒-va~ha̭ntībhya॒-ssvāho॒graṃ-va~ha̭ntībhya॒-ssvāhā̭ bhī॒maṃ-va~ha̭ntībhya॒-ssvāhā-'mbho᳚bhya॒-ssvāhā॒ nabho᳚bhya॒-ssvāhā॒ maho᳚bhya॒-ssvāhā॒ sarva̭smai॒ svāhā᳚ || 40 ||

Svaha to the waters; svaha to those that carry; svaha to those that carry around; svaha to those that carry on all sides; svaha to those that carry swiftly; svaha to those that carry speedily; svaha to those that carry fiercely; svaha to those that carry terribly; svaha to the waters; svaha to the mists; svaha to the great waters; svaha to all. AI

ನೀರಿಗೆ ಸ್ವಾಹಾ; ಹರಿಯುವ ನೀರಿಗೆ ಸ್ವಾಹಾ; ಸುತ್ತಲೂ ಹರಿಯುವ ನೀರಿಗೆ ಸ್ವಾಹಾ; ಎಲ್ಲೆಡೆ ಹರಿಯುವ ನೀರಿಗೆ ಸ್ವಾಹಾ; ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಹರಿಯುವ ನೀರಿಗೆ ಸ್ವಾಹಾ; ವೇಗವಾಗಿ ಹರಿಯುವ ನೀರಿಗೆ ಸ್ವಾಹಾ; ಉಗ್ರವಾಗಿ ಹರಿಯುವ ನೀರಿಗೆ ಸ್ವಾಹಾ; ಭಯಂಕರವಾಗಿ ಹರಿಯುವ ನೀರಿಗೆ ಸ್ವಾಹಾ; ಜಲಗಳಿಗೆ ಸ್ವಾಹಾ; ಆಕಾಶದ ನೀರಿಗೆ ಸ್ವಾಹಾ; ಮಹತ್ತರವಾದ ನೀರಿಗೆ ಸ್ವಾಹಾ; ಎಲ್ಲಕ್ಕೂ ಸ್ವಾಹಾ. AI

उदकांक स्वाहा, वाहून व्हरपी उदकांक स्वाहा, भोंवतणी व्हरपी उदकांक स्वाहा, सगळे कडेन व्हरपी उदकांक स्वाहा, वेगान व्हरपी उदकांक स्वाहा, शीघ्र व्हरपी उदकांक स्वाहा, उग्र व्हरपी उदकांक स्वाहा, भीम व्हरपी उदकांक स्वाहा, अंभांक स्वाहा, नभांक स्वाहा, महांक स्वाहा, सर्वस्वाक स्वाहा. AI

(a॒dbhya - ekā॒nnatri॒gṃ॒śat) (a. 14)
Anuvaka 41
yo arva̭nta॒-ñjighāgṃ̭sati॒ tama॒bhya̭mīti॒ varṷṇaḥ || pa॒ro martaḥ̭ pa॒ra-śśvā || a॒ha-ñca॒ tva-ñca̭ vṛtraha॒n​thsa-mba̭bhūva sa॒nibhya॒ ā | a॒rā॒tī॒vā ci̭dadri॒vo-'nṷ nau śūra magṃsatai bha॒drā indra̭sya rā॒tayaḥ̭ || a॒bhi kratve᳚ndra bhū॒radha॒ jmanna tḙ vivyammahi॒māna॒gṃ॒ rajāgṃ̭si | svenā॒ hi vṛ॒tragṃ śava̭sā ja॒ghantha॒ na śatru॒rantaṃ̭-vi~vida-dyu॒dhā te᳚ || 41 ||

Varuna comes after him who would harm the horse. Far off is the mortal, far off the dog. O slayer of Vritra, I and you have become united for the sake of gains. O lord of the thunderbolt, even the hostile one shall bow to us; O hero, may the gracious gifts of Indra be ours. O Indra, we have grown in strength for your power, as it were on the earth; we have encompassed the greatness of the heavens. For by your own might you slew Vritra; no enemy could find the end of you in battle. AI

ಯಾವನು ಕುದುರೆಯನ್ನು ಹಿಂಸಿಸಲು ಬಯಸುತ್ತಾನೋ ಅವನನ್ನು ವರುಣನು ಸಮೀಪಿಸುತ್ತಾನೆ. ಮರ್ತ್ಯನು ದೂರನಾಗಲಿ, ನಾಯಿಯು ದೂರವಾಗಲಿ. ಎಲೈ ವೃತ್ರಹಂತಕನೇ, ನಾನು ಮತ್ತು ನೀನು ಸಂಪತ್ತಿಗಾಗಿ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರಿದ್ದೇವೆ. ಎಲೈ ಅದ್ರಿವನೇ (ಇಂದ್ರನೇ), ಶತ್ರುಗಳು ನಮ್ಮನ್ನು ಅನುಸರಿಸದಿರಲಿ; ಇಂದ್ರನ ದಾನಗಳು ಮಂಗಳಕರವಾಗಿವೆ. ಎಲೈ ಇಂದ್ರನೇ, ನಿನ್ನ ಕರ್ಮಕ್ಕಾಗಿ ನಾವು ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ನಿನ್ನ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿದ್ದೇವೆ. ನಿನ್ನ ಸ್ವಂತ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ವೃತ್ರನನ್ನು ಕೊಂದೆ; ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಶತ್ರುವು ನಿನ್ನ ಅಂತ್ಯವನ್ನು ಕಾಣಲಿಲ್ಲ. AI

जो अर्वंताक (घोड्याक) दुखयता, ताचेर वरुण दवरता. मर्त (मनशू) पयस आसूं, श्वान (कुत्रो) पयस आसूं. हे वृत्रहन्, हांव आनी तूं दोगांय सानिभ्यांक एकठांय जाल्यांव. हे अद्रिवो, अरातीवंतूय आमचे विरुद्ध मनांत चिंतूं देवूं नाका; हे शूर, इंद्राच्यो राती (दानां) भद्र आसात. हे इंद्र, क्रतूक (बळाक) अभिमुख जाव; पृथ्वीचेर तुजें महिमान आमी व्यापलें, आकाशांनीय. तुवें आपल्या शवसान (बळान) वृत्राक मारलो; युद्धान तुजो शत्रू अंत मेळोवंक ना. AI

(vi॒vi॒da॒-d- dve ca̭) (a. 15)
Anuvaka 42
namo॒ rājñe॒ namo॒ varṷṇāya॒ namo-'śvā̭ya॒ namaḥ̭ pra॒jāpa̭taye॒ namo-'dhi̭pata॒ye 'dhi̭patira॒syadhi̭pati-mmā ku॒rvadhi̭patira॒ha-mpra॒jānā᳚-mbhūyāsa॒-mmā-ndhḙhi॒ mayi̭ dhehyu॒pākṛ̭tāya॒ svāhā ''la̭bdhāya॒ svāhā̭ hu॒tāya॒ svāhā᳚ || 42 ||

Homage to the king, homage to Varuna, homage to the horse, homage to Prajapati, homage to the overlord. You are the overlord; make me the overlord. May I become the overlord of creatures. Do not harm me; place (strength) in me. To that which has been prepared — svaha. To that which has been seized — svaha. To that which has been offered — svaha. AI

ರಾಜನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ, ವರುಣನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ, ಅಶ್ವಕ್ಕೆ ನಮಸ್ಕಾರ, ಪ್ರಜಾಪತಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ, ಅಧಿಪತಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ನೀನು ಅಧಿಪತಿಯಾಗಿದ್ದೀಯ; ನನ್ನನ್ನು ಅಧಿಪತಿಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡು; ನಾನು ಪ್ರಜೆಗಳಿಗೆ ಅಧಿಪತಿಯಾಗುವೆನು. ನನ್ನನ್ನು ಬಿಡಬೇಡ; ನನ್ನಲ್ಲಿ ಇಡು. ಉಪಾಕೃತನಿಗೆ ಸ್ವಾಹಾ, ಆಲಬ್ಧನಿಗೆ ಸ್ವಾಹಾ, ಹುತನಿಗೆ ಸ್ವಾಹಾ. AI

राजाला नमस्कार, वरुणाक नमस्कार, अश्वाक नमस्कार, प्रजापतीक नमस्कार, अधिपतीक नमस्कार. तूं अधिपती आसा, म्हाका अधिपती कर; हांव प्रजांचो अधिपती जावं; म्हाका दुख्ख दिवनाका, म्हजेर धर; उपाकृत केल्ल्याक स्वाहा, आलब्ध केल्ल्याक स्वाहा, हुत केल्ल्याक स्वाहा. AI

(nama॒ - ekā॒nna tri॒gṃ॒śat) (a. 16)
Anuvaka 44
ma॒yo॒bhūrvāto̭ a॒bhi vā̭tū॒srā ūrja̭svatī॒roṣa̭dhī॒rā ri̭śantām | pīva̭svatīrjī॒vadha̭nyāḥ pibantvava॒sāya̭ pa॒dvatḙ rudra mṛḍa || yā-ssarṷ̄pā॒ virṷ̄pā॒ eka̭rūpā॒ yāsā̭ma॒gniriṣṭyā॒ nāmā̭ni॒ veda̭ | yā aṅgi̭rasa॒stapa̭se॒ha ca॒krustābhyaḥ̭ parjanya॒ mahi॒ śarma̭ yaccha || yā de॒veṣṷ ta॒nuva॒maira̭yanta॒ yāsā॒gṃ॒ somo॒ viśvā̭ rū॒pāṇi॒ veda̭ | tā a॒smabhya॒-mpaya̭sā॒ pinva̭mānāḥ pra॒jāva̭tīrindra [ ] 43
go॒ṣṭhe ri̭rīhi || pra॒jāpa̭ti॒rmahya̭me॒tā rarā̭ṇo॒ viśvai᳚rde॒vaiḥ pi॒tṛbhiḥ̭ saṃ​vi~dā॒naḥ | śi॒vā-ssa॒tīrupa̭ no go॒ṣṭhamā-'ka॒stāsāṃ᳚-va~॒ya-mpra॒jayā॒ sagṃ sa̭dema || i॒ha dhṛti॒-ssvāhe॒ha vidhṛ̭ti॒-ssvāhe॒ha ranti॒-ssvāhe॒ha rama̭ti॒-ssvāhā̭ ma॒hīmū॒ ṣu1 su॒trāmā̭ṇaṃ2 || 44 ||

May the wind blow pleasantly; may the nourishing, strength-giving plants come forth. May the fat-rich, life-sustaining ones drink; for our aid, O Rudra, be gracious to the footed (creature). Those plants which are of like form, of varied form, of one form, whose names Agni knows by sacrifice; those which the Angirases made here for austerity — to them, O Parjanya, grant great protection. Those which spread their body among the gods, whose every form Soma knows — may those, swelling with milk, full of offspring, O Indra, pour into our cow-stall. Prajapati, rejoicing, has given these to me, agreeing with all the gods and the fathers. May they, being auspicious, come near to our cow-stall; may we, with our offspring, sit together in their fold. Here is steadfastness — svaha; here is support — svaha; here is delight — svaha; here is enjoyment — svaha. The great one, well-protected. AI

ಸುಖಕರನಾದ ವಾಯುವು ಬೀಸಲಿ; ಓಜಸ್ಸುಳ್ಳ ಓಷಧಿಗಳು ಬೆಳೆಯಲಿ; ಪುಷ್ಟಿಕರವಾದ, ಜೀವಧನವುಳ್ಳ ಓಷಧಿಗಳು ಕುಡಿಯಲಿ; ಓ ರುದ್ರ, ನಮ್ಮ ಪಾದಗಳಿಗೆ ಆಶ್ರಯವನ್ನು ಕೊಡು, ನಮಗೆ ಸಂತೋಷವಾಗಿರು. ಸಮಾನರೂಪದ, ವಿರೂಪದ, ಏಕರೂಪದ ಓಷಧಿಗಳಲ್ಲಿ ಅಗ್ನಿಯು ಇಷ್ಟದಿಂದ ಯಾವ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ತಿಳಿದಿದ್ದಾನೆಯೋ, ಅಂಗಿರಸರು ತಪಸ್ಸಿಗಾಗಿ ಯಾವ ಓಷಧಿಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿದರೋ, ಓ ಪರ್ಜನ್ಯ, ಅವುಗಳಿಗೆ ದೊಡ್ಡ ಸುಖವನ್ನು ಕೊಡು. ದೇವತೆಗಳಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ದೇಹವನ್ನು ಹೊಂದಿಸಿದ ಓಷಧಿಗಳನ್ನು, ಸೋಮನು ಯಾವ ಎಲ್ಲ ರೂಪಗಳನ್ನು ತಿಳಿದಿದ್ದಾನೆಯೋ, ಅವು ನಮಗೆ ಹಾಲಿನಿಂದ ತುಂಬಿ, ಸಂತಾನವುಳ್ಳವಾಗಿ, ಗೋಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಸಂತೋಷಪಡಿಸಲಿ. ಪ್ರಜಾಪತಿಯು ನನಗೆ ಇವನ್ನು ಕೊಟ್ಟನು; ಎಲ್ಲ ದೇವತೆಗಳ ಮತ್ತು ಪಿತೃಗಳ ಸಮ್ಮತಿಯಿಂದ ಕೊಟ್ಟನು. ಅವು ಶುಭವಾಗಿದ್ದು ನಮ್ಮ ಗೋಶಾಲೆಗೆ ಬರಲಿ; ಅವುಗಳ ಸಂತಾನದಿಂದ ನಾವು ಒಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರುವೆವು. ಇಲ್ಲಿ ಧೃತಿ ಸ್ವಾಹಾ, ಇಲ್ಲಿ ವಿಧೃತಿ ಸ್ವಾಹಾ, ಇಲ್ಲಿ ರಂತಿ ಸ್ವಾಹಾ, ಇಲ್ಲಿ ರಮತಿ ಸ್ವಾಹಾ, ಮಹಿಯನ್ನು, ಸುತ್ರಾಮನನ್ನು. AI

सुखकारक वारो व्हांवूं, वार्याची धारा व्हांवूं, उर्जेन भरिल्लीं ओषधीं वाडूं. पीवस्वती आनी जीवधन्य ओषधी पिवंवं, हे रुद्रा, पद्वताक आवस दिवन म्हाका खुशी कर. ज्या सरूप, विरूप आनी एकरूप आसात, जांचीं नांवां अग्नीन इष्टीन वळखलीं, ज्या अंगिरसांनी तपाक तयार केलीं, तांकां हे पर्जन्या, व्हड शर्म दी. ज्यांनी देवांमदीं तनू धारण केली, जांचीं सगळीं रूपां सोमाक खबर आसात, तीं आमकां दूधान भरिल्लीं, प्रजावती जावन इंद्रा, गोठ्यांत रिरीहि. प्रजापतीन म्हाका हीं दिलीं, सगळ्या देवां आनी पितरां कडेन एकचित्त जावन. तीं शिवा जावन आमच्या गोठ्याक येवं, तांच्या वंशान आमी प्रजे कडेन एकठांय बसूं. हांगा धृति स्वाहा, हांगा विधृति स्वाहा, हांगा रन्ति स्वाहा, हांगा रमति स्वाहा, व्हड सुत्रामा. AI

(i॒ndrā॒ - ṣṭātrigṃ̭śacca) (a. 17)
Anuvaka 46
kigg​ svi̭dāsī-tpū॒rvaci̭ttiḥ॒ kigg​ svi̭dāsī-dbṛ॒hadvayaḥ̭ | kigg​ svi̭dāsī-tpiśaṅgi॒lā kigg​ svi̭dāsī-tpilippi॒lā || dyaurā̭sī-tpū॒rvaci̭tti॒raśva̭ āsī-dbṛ॒hadvayaḥ̭ | rātri̭rāsī-tpiśaṅgi॒lā 'vi̭rāsī-tpilippi॒lā || ka-ssvi̭dekā॒kī ca̭rati॒ ka ṷ svijjāyate॒ punaḥ̭ | kigg​ svi̭ddhi॒masya̭ bheṣa॒ja-ṅkigg​ svi̭dā॒vapa̭na-mma॒hat || sūrya̭ ekā॒kī ca̭rati [ ] 45
ca॒ndramā̭ jāyate॒ punaḥ̭ | a॒gnir-hi॒masya̭ bheṣa॒ja-mbhūmi̭rā॒vapa̭na-mma॒hat || pṛ॒cchāmi̭ tvā॒ para॒manta̭-mpṛthi॒vyāḥ pṛ॒cchāmi̭ tvā॒ bhuva̭nasya॒ nābhi᳚m | pṛ॒cchāmi̭ tvā॒ vṛṣṇo॒ aśva̭sya॒ retaḥ̭ pṛ॒cchāmi̭ vā॒caḥ pa̭ra॒maṃ-vyo~̭ma || vedi̭māhuḥ॒ para॒manta̭-mpṛthi॒vyā ya॒jñamā̭hu॒ rbhuva̭nasya॒ nābhi᳚m | soma̭māhu॒rvṛṣṇo॒ aśva̭sya॒ reto॒ brahmai॒va vā॒caḥ pa̭ra॒maṃ-vyo~̭ma || 46 ||

What was the former thought? What was the great embryo? What was the tawny one? What was the grey one? Heaven was the former thought; the horse was the great embryo; night was the tawny one; the sheep was the grey one. Who walks alone? Who is born again? What is the medicine for cold? What is the great sowing-place? The sun walks alone; the moon is born again; fire is the medicine for cold; the earth is the great sowing-place. I ask you of the farthest end of the earth; I ask you of the navel of the world; I ask you of the seed of the bull, the horse; I ask you of the highest heaven of speech. They call the altar the farthest end of the earth; they call the sacrifice the navel of the world; they call Soma the seed of the bull, the horse; Brahman indeed is the highest heaven of speech. AI

ಹಿಂದೆ ಯಾವುದು ಮೊದಲಿನ ಅರಿವಾಗಿತ್ತು? ಹಿಂದೆ ಯಾವುದು ದೊಡ್ಡ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಾಗಿತ್ತು? ಹಿಂದೆ ಯಾವುದು ಕಂದುಬಣ್ಣದ್ದಾಗಿತ್ತು? ಹಿಂದೆ ಯಾವುದು ಪಿಲಿಪ್ಪಿಲ (ಬೂದುಬಣ್ಣದ್ದು) ಆಗಿತ್ತು? ಆಕಾಶವೇ ಮೊದಲಿನ ಅರಿವಾಗಿತ್ತು; ಕುದುರೆಯೇ ದೊಡ್ಡ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಾಗಿತ್ತು; ರಾತ್ರಿಯೇ ಕಂದುಬಣ್ಣದ್ದಾಗಿತ್ತು; ಕುರಿಯೇ ಪಿಲಿಪ್ಪಿಲ ಆಗಿತ್ತು. ಯಾವನು ಒಂಟಿಯಾಗಿ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಾನೆ? ಯಾವನು ಪುನಃ ಜನಿಸುತ್ತಾನೆ? ಚಳಿಗೆ ಯಾವುದು ಔಷಧ? ಯಾವುದು ದೊಡ್ಡ ಬಿತ್ತನೆಯ ಭೂಮಿ? ಸೂರ್ಯನೇ ಒಂಟಿಯಾಗಿ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಾನೆ; ಚಂದ್ರನೇ ಪುನಃ ಜನಿಸುತ್ತಾನೆ; ಅಗ್ನಿಯೇ ಚಳಿಗೆ ಔಷಧ; ಭೂಮಿಯೇ ದೊಡ್ಡ ಬಿತ್ತನೆಯ ಭೂಮಿ. ಭೂಮಿಯ ಪರಮ ತುದಿಯನ್ನು ನಿನ್ನನ್ನು ಕೇಳುತ್ತೇನೆ; ಜಗತ್ತಿನ ನಾಭಿಯನ್ನು ನಿನ್ನನ್ನು ಕೇಳುತ್ತೇನೆ; ವೃಷಭನಾದ ಅಶ್ವದ ರೇತಸ್ಸನ್ನು ನಿನ್ನನ್ನು ಕೇಳುತ್ತೇನೆ; ವಾಕ್ಕಿನ ಪರಮ ವ್ಯೋಮವನ್ನು ನಿನ್ನನ್ನು ಕೇಳುತ್ತೇನೆ. ಭೂಮಿಯ ಪರಮ ತುದಿಯನ್ನು ವೇದಿ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ; ಜಗತ್ತಿನ ನಾಭಿಯನ್ನು ಯಜ್ಞ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ; ವೃಷಭನಾದ ಅಶ್ವದ ರೇತಸ್ಸನ್ನು ಸೋಮ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ; ವಾಕ್ಕಿನ ಪರಮ ವ್ಯೋಮವನ್ನು ಬ್ರಹ್ಮವೇ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. AI

कितें तें पयलीं जाणलें आसलें? कितें तें व्हड वय आसलें? कितें तें पिशंगुळ आसलें? कितें तें पिलिप्पिल आसलें? आकाश पयलीं जाणलें आसलें; घोडो व्हड वय आसलो; रात पिशंगुळ आसली; मेेंढरी पिलिप्पिल आसली. कुण एकलो भोंवता? कुण परतून जल्मता? हिमाचें औषध कितें? व्हड पेरणीची जागा कितें? सूर्य एकलो भोंवता; चंद्र परतून जल्मता; अग्नी हिमाचें औषध; भूंय व्हड पेरणीची जागा. तुजे कडेन विचारतां पृथ्वीचो परम अंत; तुजे कडेन विचारतां भुवनाची नाबी; तुजे कडेन विचारतां वृषभ घोड्याचें रेत; तुजे कडेन विचारतां वाचेचें परम व्योम. वेदीक पृथ्वीचो परम अंत म्हणतात; यज्ञाक भुवनाची नाबी म्हणतात; सोमाक वृषभ घोड्याचें रेत म्हणतात; ब्रह्मच वाचेचें परम व्योम. AI

(sūrya̭ ekā॒kī ca̭rati॒ - ṣaṭca̭tvārigṃśacca) (a. 18)
Anuvaka 50
abeṃ॒ abāṃ॒lyambi̭ke॒ na mā̭ nayati॒ kaśca॒na | sa॒sastya̭śva॒kaḥ || subha̭ge॒ kāmpī̭lavāsini suva॒rge lo॒ke sa-mprorṇvā̭thām | ā-'hama̭jāni garbha॒dhamā tvama̭jāsi garbha॒dham || tau sa॒ha ca॒turaḥ̭ pa॒da-ssa-mpra sā̭rayāvahai || vṛṣā̭ vāgṃ reto॒dhā reto̭ dadhā॒tū-thsa॒kthyo᳚rgṛ॒da-ndhe᳚hya॒ñjimuda̭ñji॒manva̭ja | ya-sstrī॒ṇā-ñjī̭va॒bhoja̭no॒ ya ā̭sā- [ya ā̭sām, bi॒la॒dhāva̭naḥ |] 47
-mbila॒dhāva̭naḥ | pri॒ya-sstrī॒ṇāma̭pī॒cyaḥ̭ || ya ā̭sā-ṅkṛ॒ṣṇe lakṣma̭ṇi॒ sardi̭gṛdi-mpa॒rāva̭dhīt || abeṃ॒ abāṃ॒lyambi̭ke॒ na mā̭ yabhati॒ kaśca॒na | sa॒sastya̭śva॒kaḥ || ū॒rdhvā-mḙnā॒mucchra̭yatā-dveṇubhā॒ra-ṅgi॒rāvi̭va | athā᳚syā॒ maddhya̭medhatāgṃ śī॒te vātḙ pu॒nanni̭va || abeṃ॒ abāṃ॒lyambi̭ke॒ na mā̭ yabhati॒ kaśca॒na | sa॒sastya̭śva॒kaḥ || yaddha̭ri॒ṇī yava॒matti॒ na [ ] 48
pu॒ṣṭa-mpa॒śu ma̭nyate | śū॒drā yadarya̭jārā॒ na poṣā̭ya dhanāyati || abeṃ॒ abāṃ॒lyambi̭ke॒ na mā̭ yabhati॒ kaśca॒na | sa॒sastya̭śva॒kaḥ || i॒yaṃ-ya~॒kā śa̭kunti॒kā ''hala॒miti॒ sarpa̭ti | āha̭ta-ṅga॒bhe paso॒ ni ja̭lgulīti॒ dhāṇi̭kā || abeṃ॒ abāṃ॒lyambi̭ke॒ na mā̭ yabhati॒ kaśca॒na | sa॒sastya̭śva॒kaḥ || mā॒tā ca̭ te pi॒tā ca॒ te-'graṃ̭-vṛ~॒kṣasya̭ rohataḥ | 49
pra sṷlā॒mīti̭ te pi॒tā ga॒bhe mu॒ṣṭima̭tagṃsayat || da॒dhi॒krāv.ṇṇo̭ akāriṣa-ñji॒ṣṇoraśva̭sya vā॒jinaḥ̭ | sura॒bhi no॒ mukhā̭ kara॒-tpraṇa॒ āyūgṃ̭ṣi tāriṣat || āpo॒ hi ṣṭhā ma̭yo॒bhuva॒stā na̭ ū॒rje da̭dhātana | ma॒heraṇā̭ya॒ cakṣa̭se || yo vaḥ̭ śi॒vata̭mo॒ rasa॒stasya̭ bhājayate॒ha naḥ̭ | u॒śa॒tīri̭va mā॒taraḥ̭ || tasmā॒ ara̭-ṅgamāma vo॒ yasya॒ kṣayā̭ya॒ jinva̭tha | āpo̭ ja॒naya̭thā ca naḥ || 50 ||

O Abe and Ambali Ambike, no one leads me away; the horse Sasa is mine. O fortunate one who dwells in Kampila, in the heavenly world, spread out (your favor) for us. I have been born as the bearer of the embryo; you too have been born as the bearer of the embryo. Let us both together cause the four-footed (creature) to move forward. Let the bull, the giver of seed, place seed in the thighs; smear the ointment on the thighs, smear it along. He who is the life-sustaining food of women, who runs into the holes of their mouths, dear to women, to be drunk by them. He who, in the black mark of their mouths, struck down the Sardi and Gridi. O Abe and Ambali Ambike, no one has intercourse with me; the horse Sasa is mine. Raise her upward, like a load of bamboo on a mountain; then let her middle swell, like grain being winnowed in the cold wind. O Abe and Ambali Ambike, no one has intercourse with me; the horse Sasa is mine. When the tawny (cow) eats the barley, she is not thought to be a nourished animal; when a Sudra woman is the lover of a noble, she does not aim at wealth for nourishment. O Abe and Ambali Ambike, no one has intercourse with me; the horse Sasa is mine. This little bird moves about saying 'halam'; the female lizard, struck on the vulva, mutters 'jalgu'. O Abe and Ambali Ambike, no one has intercourse with me; the horse Sasa is mine. Your mother and your father climb the top of the tree; your father, calling 'sulami', made a fist in the vulva. Dadhikravan has been praised by us, the victorious, swift horse; may he make our faces fragrant, and carry our lives forward to the crossing. The waters are indeed auspicious to us; they place us in vigor and for great sight. May we partake of the most auspicious essence of you, like mothers who are willing. To that we have gone in submission, for whose dwelling you quicken us; O waters, generate us. AI

ಎಲೈ ಅಂಬಿಕೆಯೇ, ಈ ಹೆಣ್ಣುಕುದುರೆಯನ್ನು ಯಾರೂ ನನ್ನೊಂದಿಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯದಿರಲಿ; ಅದು ಅಶ್ವಕನೊಂದಿಗೆ ಮಲಗಿದೆ. ಎಲೈ ಸೌಭಾಗ್ಯವತಿಯೇ, ಕಾಂಪೀಲ ನಗರದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವವಳೇ, ಸ್ವರ್ಗಲೋಕದಲ್ಲಿ ಅವಳನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತುಂಬಿಸು. ನಾನು ಗರ್ಭಧಾರಣೆಗೆ ಯೋಗ್ಯಳಾದೆ; ನೀನೂ ಗರ್ಭಧಾರಣೆಗೆ ಯೋಗ್ಯಳಾದೆ. ನಾವಿಬ್ಬರೂ ಒಟ್ಟಿಗೆ ನಾಲ್ಕು ಹೆಜ್ಜೆಗಳನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ನಡೆಯೋಣ. ವೃಷಭನಾದ ವಾಕ್ ವೀರ್ಯಧಾರಕನಾಗಿ ವೀರ್ಯವನ್ನು ಇಡಲಿ; ತೊಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಗರ್ಭವನ್ನು ಹಿಡಿಯಲಿ. ಅಂಜನವನ್ನು ಅಂಜಿಸಿದೆ, ಅನ್ವಂಜನವನ್ನು ಅನ್ವಜನಿಸಿದೆ. ಯಾವನು ಸ್ತ್ರೀಯರ ಜೀವನಭೋಜನನೋ, ಯಾವನು ಬಾಯಿಯಲ್ಲಿ ಬಿಲಧಾವನನೋ, ಯಾವನು ಸ್ತ್ರೀಯರಿಗೆ ಪ್ರಿಯನೂ ಅಪೀಚ್ಯನೂ ಆಗಿದ್ದಾನೆಯೋ, ಯಾವನು ಬಾಯಿಯಲ್ಲಿ ಕೃಷ್ಣ ಲಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಸರ್ದಿಗೃದಿಯನ್ನು ಪರಾವಧಿ ಮಾಡಿದನೋ — ಎಲೈ ಅಂಬಿಕೆಯೇ, ಈ ಹೆಣ್ಣುಕುದುರೆಯನ್ನು ಯಾರೂ ನನ್ನೊಂದಿಗೆ ಸಂಗಮಿಸದಿರಲಿ; ಅದು ಅಶ್ವಕನೊಂದಿಗೆ ಮಲಗಿದೆ. ಇವಳನ್ನು ಮೇಲಕ್ಕೆ ಎತ್ತಿ ನಿಲ್ಲಿಸಿ, ಬಿದಿರಿನ ಹೊರೆಯನ್ನು ಗಿರಿಯಂತೆ ಹೊತ್ತುಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಮಾಡಿ; ಆಗ ಇವಳ ಮಧ್ಯಭಾಗವು ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ, ಶೀತವಾದ ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಧಾನ್ಯವನ್ನು ಸೋಸುವಂತೆ. ಎಲೈ ಅಂಬಿಕೆಯೇ, ಈ ಹೆಣ್ಣುಕುದುರೆಯನ್ನು ಯಾರೂ ನನ್ನೊಂದಿಗೆ ಸಂಗಮಿಸದಿರಲಿ; ಅದು ಅಶ್ವಕನೊಂದಿಗೆ ಮಲಗಿದೆ. ಹರಿಣಿಯು ಯವವನ್ನು ತಿನ್ನುವಾಗ ಪುಷ್ಟವಾದ ಪಶುವನ್ನು ಯಾರೂ ಗಣಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ಶೂದ್ರಳು ಅರ್ಯನನ್ನು ಮದುವೆಯಾದರೆ ಧನದಿಂದ ಪೋಷಣೆಗೆ ಯೋಗ್ಯಳಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಎಲೈ ಅಂಬಿಕೆಯೇ, ಈ ಹೆಣ್ಣುಕುದುರೆಯನ್ನು ಯಾರೂ ನನ್ನೊಂದಿಗೆ ಸಂಗಮಿಸದಿರಲಿ; ಅದು ಅಶ್ವಕನೊಂದಿಗೆ ಮಲಗಿದೆ. ಈ ಶಕುಂತಿಕಾ ಪಕ್ಷಿಯು 'ಹಲಂ' ಎಂದು ಹಾರುತ್ತದೆ; ಹೊಡೆಯಲ್ಪಟ್ಟ ಗರ್ಭವು ಹೊರಬರುತ್ತದೆ, ಧಾಣಿಕಾ ಪಕ್ಷಿಯು ಜಲ್ಗುಲಿ ಎಂದು ಕೂಗುತ್ತದೆ. ಎಲೈ ಅಂಬಿಕೆಯೇ, ಈ ಹೆಣ್ಣುಕುದುರೆಯನ್ನು ಯಾರೂ ನನ್ನೊಂದಿಗೆ ಸಂಗಮಿಸದಿರಲಿ; ಅದು ಅಶ್ವಕನೊಂದಿಗೆ ಮಲಗಿದೆ. ನಿನ್ನ ತಾಯಿಯೂ ನಿನ್ನ ತಂದೆಯೂ ವೃಕ್ಷದ ತುದಿಯಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಾರೆ; ನಿನ್ನ ತಂದೆ 'ಸುಲಾಮಿ' ಎಂದು ಗರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮುಷ್ಟಿಯನ್ನು ಸೇರಿಸಿದನು. ದಧಿಕ್ರಾವಣನು ನಮಗೆ ಜಯಶಾಲಿಯಾದ ಅಶ್ವದ ವಾಜಿಯನ್ನು ಮಾಡಿದನು; ಸುರಭಿಯು ನಮ್ಮ ಮುಖವನ್ನು ಸುವಾಸನಾಯುಕ್ತವಾಗಿ ಮಾಡಲಿ, ಪ್ರಣನು ನಮ್ಮ ಆಯುಸ್ಸುಗಳನ್ನು ದಾಟಿಸಲಿ. ನೀರೇ, ನೀವು ಸುಖಕರವಾದವರು; ನಮಗೆ ಊರ್ಜೆಯನ್ನು ಕೊಡಿ, ಮಹಾ ಐಶ್ವರ್ಯಕ್ಕೂ ದರ್ಶನಕ್ಕೂ. ನಿಮ್ಮಲ್ಲಿ ಯಾವ ರಸವು ಅತ್ಯಂತ ಶಿವಕರವೋ ಅದನ್ನು ನಮಗೆ ಇಲ್ಲಿ ಉಣಿಸಿ, ಉತ್ಸುಕವಾದ ತಾಯಿಯರಂತೆ. ಆ ರಸಕ್ಕಾಗಿ ನಾವು ನಿಮ್ಮ ಬಳಿಗೆ ಬಂದೆವು; ಯಾವ ನಿವಾಸಕ್ಕಾಗಿ ನೀವು ನಮ್ಮನ್ನು ಪ್ರೇರೇಪಿಸುತ್ತೀರೋ ಅದಕ್ಕಾಗಿ; ನೀರೇ, ನಮ್ಮನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಿ. AI

हे अंबे, हे अंबालिके, म्हाका कोणूच भोगूंक ना. अश्वक हा सुभग, कांपील नगरांत रावपी, स्वर्गलोकांत समृद्ध जावो. हांव गर्भधारण करपी जालों, तूंय गर्भधारण करपी जाली. आमी दोगांय मेळून चार पावलां पुढारांत न्हय. वृषभ रूप वाक् रेत धारण करपी जावो, आमच्या मांडयांनी रेत धारण करूं. गर्भ धारण कर, वाढय, आनी वाढय. जो बायलांचो जिवभोजनो आनी तांच्या बिलांत धांवपी, तो बायलांक प्रिय आनी पाटलांतल्यान पळोवपी जावो. जो कृष्ण लक्षणांत आसा, तो सर्दिगृदि परावधी जावो. हे अंबे, हे अंबालिके, म्हाका कोणूच भोगूंक ना. अश्वक हा सुभग जावो. हिका वेणूभारा सारखी वयर उबारात, गिरावा सारखी. मागीर तिचो मद्ध्यम भाग वाढो, शीत वाऱ्यांत पुनपी सारखो. हे अंबे, हे अंबालिके, म्हाका कोणूच भोगूंक ना. अश्वक हा सुभग जावो. हरीणी जेन्ना यव खाता, तेन्ना ती पुष्ट पशू मानता. शूद्रा जेन्ना अर्यजारा जाता, तेन्ना ती पोषणाक धन मानना. हे अंबे, हे अंबालिके, म्हाका कोणूच भोगूंक ना. अश्वक हा सुभग जावो. ही शकुंतिका हलम् हलम् अशी सर्पता. आहत गभे पसो नि जल्गुली अशी धाणिका. हे अंबे, हे अंबालिके, म्हाका कोणूच भोगूंक ना. अश्वक हा सुभग जावो. तुजो माता आनी तुजो पिता वृक्षाच्या माथ्यार चडतात. सुलामी अशी तुजो पिता गभे मुश्टींत आतांसयतो. दधिक्रावणान अकारिष, जिष्णू अश्व वाजी हांचो. सुरभि आमचें मुख करूं, प्रणांत आमचीं आयुर्षां तारूं. आपो हि ष्ठा मयोभुवस्ता न ऊर्जे दधातन, महेरणाय चक्षसे. यो वः शिवतमो रसस्तस्य भाजयतेह नः, उशतीरिव मातरः. तस्मा अरंगमाम वो यस्य क्षयाय जिन्वथ, आपो जनयथा च नः. AI

(ā॒sā॒ - matti॒ na - ro̭hato॒ - jinva̭tha - ca॒tvāri̭ ca) (a. 19)
Anuvaka 51
bhūrbhuva॒-ssuva॒rvasa̭vastvā 'ñjantu gāya॒treṇa॒ chanda̭sā ru॒drāstvā᳚ 'ñjantu॒ traiṣṭṷbhena॒ chanda̭sā, ''di॒tyāstvā᳚-'ñjantu॒ jāga̭tena॒ chanda̭sā॒ ya-dvāto̭ a॒po aga̭ma॒dindra̭sya ta॒nuva̭-mpri॒yām | e॒tagg​ sto̭tare॒tena̭ pa॒thā puna॒raśva॒mā va̭rtayāsi naḥ || lājī(3)-ñchācī(3)n yaśo̭ ma॒mā~(4) | ya॒vyāyai̭ ga॒vyāyā̭ e॒ta-ddḙvā॒ anna̭mattai॒tadanna̭maddhi prajāpate || yu॒ñjanti̭ bra॒ddhna-ma̭ru॒ṣa-ñcara̭nta॒-mpari̭ ta॒sthuṣaḥ̭ | roca̭nte roca॒nā di॒vi || yu॒ñjantya̭sya॒ kāmyā॒ harī॒ vipa̭kṣasā॒ rathe᳚ | śoṇā̭ dhṛ॒ṣṇū nṛ॒vāha̭sā || ke॒tu-ṅkṛ॒ṇvanna̭ke॒tave॒ peśo̭ maryā ape॒śase᳚ | samu॒ṣadbhi̭rajāyathāḥ || 51 ||

Bhur, Bhuvah, Suvah. May the Vasus anoint you with the Gayatri metre; may the Rudras anoint you with the Trishtubh metre; may the Adityas anoint you with the Jagati metre. The wind that has gone to the dear body of Indra — by this path, O praiser, lead our horse back again. May I be possessed of parched grain, of cooked grain, and of glory. To the barley-fed, to the cow-fed — this food the gods ate; eat this food, O Prajapati. They yoke the ruddy, dappled, wandering steed; the standing ones surround it; the shining lights gleam in heaven. They yoke for it its two beloved, well-winged bay horses to the chariot — the two red, bold, man-bearing ones. Making a banner for the bannerless one, a form for the formless one, O mortal, you were born together with the dawns. AI

ಭೂಃ, ಭುವಃ, ಸುವಃ ಲೋಕಗಳೇ, ವಸುಗಳು ನಿನ್ನನ್ನು ಗಾಯತ್ರಿ ಛಂದಸ್ಸಿನಿಂದ ಅಭಿಷೇಕಿಸಲಿ; ರುದ್ರರು ನಿನ್ನನ್ನು ತ್ರಿಷ್ಟುಭ್ ಛಂದಸ್ಸಿನಿಂದ ಅಭಿಷೇಕಿಸಲಿ; ಆದಿತ್ಯರು ನಿನ್ನನ್ನು ಜಗತಿ ಛಂದಸ್ಸಿನಿಂದ ಅಭಿಷೇಕಿಸಲಿ. ವಾಯುವು ಇಂದ್ರನ ಪ್ರಿಯವಾದ ತನ್ನ ಶರೀರವನ್ನು ನೀರಿಗೆ ತಲುಪಿಸಿದನೋ, ಆ ಸ್ತೋತ್ರದಿಂದ, ಆ ಮಾರ್ಗದಿಂದ ನಮ್ಮ ಕುದುರೆಯನ್ನು ಪುನಃ ಹಿಂದಿರುಗಿಸು. ಅರಳಿದ ಅಕ್ಕಿಯನ್ನು, ಶಾಚೀಪತಿಯಾದ ಇಂದ್ರನ ಕೀರ್ತಿಯನ್ನು ನನ್ನದಾಗಿಸು. ಯವಕ್ಕೂ ಗೋವಿಗೂ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಈ ಅನ್ನವನ್ನು ದೇವತೆಗಳು ತಿಂದರು; ಪ್ರಜಾಪತಿಯೇ, ಈ ಅನ್ನವನ್ನು ನೀನು ತಿನ್ನು. ಅವರು ಬಲಿಷ್ಠನಾದ, ಚಲಿಸುವ ಅರುಷನನ್ನು (ಅಗ್ನಿಯನ್ನು) ರಥಕ್ಕೆ ಕಟ್ಟುತ್ತಾರೆ; ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಬೆಳಗುವ ಬೆಳಕುಗಳು ಹೊಳೆಯುತ್ತವೆ. ಅವರು ಅವನ ಇಷ್ಟದ, ಪಕ್ಷಗಳನ್ನು ಬೇರೆಡೆಗೆ ಹರಡುವ, ಕೆಂಪುಬಣ್ಣದ, ಧೈರ್ಯಶಾಲಿಯಾದ, ಮನುಷ್ಯರನ್ನು ಸಾಗಿಸುವ ಎರಡು ಕುದುರೆಗಳನ್ನು ರಥಕ್ಕೆ ಕಟ್ಟುತ್ತಾರೆ. ಜ್ಞಾನವಿಲ್ಲದವನಿಗೂ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತಾ, ಅಲಂಕಾರವಿಲ್ಲದವನಿಗೂ ಅಲಂಕಾರವನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾ, ನೀನು ಒಟ್ಟಿಗೆ ಕುಳಿತವರೊಂದಿಗೆ ಜನಿಸಿದೆ. AI

भूः, भुवः, सुवः हे वसूंनो, गायत्री छंदान तुका अभिषेक करूं दिवचो; रुद्रांनी त्रिष्टुभ छंदान तुका अभिषेक करूं दिवचो; आदित्यांनी जगती छंदान तुका अभिषेक करूं दिवचो. वायू जेन्ना इंद्राच्या प्रिय शरीराक उदकाकडे गेलो, तेन्ना ह्या स्तोत्रान आनी ह्या मार्गान आमचो अश्व परत परतून हाडून दिवचो. लाजी आनी शाची हीं म्हजें यश. हें अन्न यव्य आनी गव्य हांकां दिवचें; हें अन्न देवांनी खालें, हें अन्न तूं खा, हे प्रजापती. अरुष रंगाच्या ब्रध्न अश्वाक ते स्थिर रावपी लोक रथाक जोडतात; ताचीं तेजस्कर तेजां आकाशांत चमकतात. ते आपल्या इच्छेच्या, दोनूय बाजूंनी पंख असलेल्या, तांबड्या रंगाच्या, धीट, मनशांक वाहून नेणाऱ्या हरी अश्वांक रथाक जोडतात. तूं केतू नासताना केतू करतो, मर्य लोकांक शोभा नासताना शोभा करतो; तूं एकत्र रावपी लोकांवांगडा जल्मलास. AI

(bra॒ddhnaṃ - pañca̭vigṃśatiśca) (a. 20)
Anuvaka 52
prā॒ṇāya॒ svāhā᳚ vyā॒nāya॒ svāhā̭ 'pā॒nāya॒ svāhā॒ snāva̭bhya॒-ssvāhā̭ santā॒nebhya॒-ssvāhā॒ pari̭santānebhya॒-ssvāhā॒ parva̭bhya॒-ssvāhā̭ sa॒dhānne᳚bhya॒-ssvāhā॒ śarī̭rebhya॒-ssvāhā̭ ya॒jñāya॒ svāhā॒ dakṣi̭ṇābhya॒-ssvāhā̭ suva॒rgāya॒ svāhā̭ lo॒kāya॒ svāhā॒ sarva̭smai॒ svāhā᳚ || 52 ||

Svaha to the in-breath; svaha to the diffused breath; svaha to the out-breath; svaha to the tendons; svaha to the joints; svaha to the surrounding joints; svaha to the knuckles; svaha to the joints of the body; svaha to the bodies; svaha to the sacrifice; svaha to the priestly gifts; svaha to heaven; svaha to the world; svaha to all. AI

ಪ್ರಾಣನಿಗೆ ಸ್ವಾಹಾ; ವ್ಯಾನನಿಗೆ ಸ್ವಾಹಾ; ಅಪಾನನಿಗೆ ಸ್ವಾಹಾ; ಸ್ನಾಯುಗಳಿಗೆ ಸ್ವಾಹಾ; ಸಂತಾನಗಳಿಗೆ (ಸಂಧಿಗಳಿಗೆ) ಸ್ವಾಹಾ; ಪರಿಸಂತಾನಗಳಿಗೆ ಸ್ವಾಹಾ; ಪರ್ವಗಳಿಗೆ (ಗಂಟುಗಳಿಗೆ) ಸ್ವಾಹಾ; ಸಧಾನ್ನಗಳಿಗೆ (ಒಟ್ಟಿಗೆ ಇರುವ ಅಂಗಗಳಿಗೆ) ಸ್ವಾಹಾ; ಶರೀರಗಳಿಗೆ ಸ್ವಾಹಾ; ಯಜ್ಞಕ್ಕೆ ಸ್ವಾಹಾ; ದಕ್ಷಿಣೆಗಳಿಗೆ ಸ್ವಾಹಾ; ಸ್ವರ್ಗಲೋಕಕ್ಕೆ ಸ್ವಾಹಾ; ಸರ್ವಸ್ವಕ್ಕೂ ಸ್ವಾಹಾ. AI

प्राणाक स्वाहा, व्यानाक स्वाहा, अपानाक स्वाहा, स्नायूंक स्वाहा, संतानांक स्वाहा, परिसंतानांक स्वाहा, पर्वांक स्वाहा, सधान्नांक स्वाहा, शरीरांक स्वाहा, यज्ञाक स्वाहा, दक्षिणांक स्वाहा, सुवर्गाक स्वाहा, लोकाक स्वाहा, सर्वाक स्वाहा. AI

(prā॒ṇāyā॒ - ṣṭāvigṃ̭śatiḥ) (a. 21)
Anuvaka 53
si॒tāya॒ svāhā 'si̭tāya॒ svāhā॒ 'bhihi̭tāya॒ svāhā 'na̭bhihitāya॒ svāhā̭ yu॒ktāya॒ svāhā 'yṷktāya॒ svāhā॒ suyṷktāya॒ svāho -dyṷktāya॒ svāhā॒ vimṷktāya॒ svāhā॒ pramṷktāya॒ svāhā॒ vañca̭te॒ svāhā̭ pari॒vañca̭te॒ svāhā̭ saṃ॒​va~ñca̭te॒ svāhā̭ 'nu॒vañca̭te॒ svāho॒--dvañca̭te॒ svāhā̭ ya॒te svāhā॒ dhāva̭te॒ svāhā॒ tiṣṭha̭te॒ svāhā॒ sarva̭smai॒ svāhā᳚ || 53 ||

Svaha to the white; svaha to the black; svaha to the covered; svaha to the uncovered; svaha to the yoked; svaha to the unyoked; svaha to the well-yoked; svaha to the badly yoked; svaha to the released; svaha to the fully released; svaha to the one that swerves; svaha to the one that swerves around; svaha to the one that swerves together; svaha to the one that swerves after; svaha to the one that swerves away; svaha to the one that goes; svaha to the one that runs; svaha to the one that stands; svaha to all. AI

ಬಿಳಿಯ ಬಣ್ಣದವನಿಗೆ ಸ್ವಾಹಾ; ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣದವನಿಗೆ ಸ್ವಾಹಾ; ಮುಚ್ಚಿದವನಿಗೆ ಸ್ವಾಹಾ; ಮುಚ್ಚದವನಿಗೆ ಸ್ವಾಹಾ; ಕಟ್ಟಿದವನಿಗೆ ಸ್ವಾಹಾ; ಕಟ್ಟದವನಿಗೆ ಸ್ವಾಹಾ; ಚೆನ್ನಾಗಿ ಕಟ್ಟಿದವನಿಗೆ ಸ್ವಾಹಾ; ಸಡಿಲವಾಗಿ ಕಟ್ಟಿದವನಿಗೆ ಸ್ವಾಹಾ; ಬಿಚ್ಚಿದವನಿಗೆ ಸ್ವಾಹಾ; ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಬಿಚ್ಚಿದವನಿಗೆ ಸ್ವಾಹಾ; ಮೋಸಗಾರನಿಗೆ ಸ್ವಾಹಾ; ಸುತ್ತುಮುತ್ತಲೂ ಮೋಸಗಾರನಿಗೆ ಸ್ವಾಹಾ; ಒಟ್ಟಿಗೆ ಮೋಸಗಾರನಿಗೆ ಸ್ವಾಹಾ; ಅನುಸರಿಸಿ ಮೋಸಗಾರನಿಗೆ ಸ್ವಾಹಾ; ಸ್ವಲ್ಪ ಮೋಸಗಾರನಿಗೆ ಸ್ವಾಹಾ; ಪ್ರಯತ್ನಶೀಲನಿಗೆ ಸ್ವಾಹಾ; ಓಡುವವನಿಗೆ ಸ್ವಾಹಾ; ನಿಂತಿರುವವನಿಗೆ ಸ್ವಾಹಾ; ಸರ್ವಸ್ವಕ್ಕೂ ಸ್ವಾಹಾ. AI

सिताक स्वाहा, असिताक स्वाहा, अभिहिताक स्वाहा, अनभिहिताक स्वाहा, युक्ताक स्वाहा, अयुक्ताक स्वाहा, सुयुक्ताक स्वाहा, उद्युक्ताक स्वाहा, विमुक्ताक स्वाहा, प्रमुक्ताक स्वाहा, वंचताक स्वाहा, परिवंचताक स्वाहा, संवंचताक स्वाहा, अनुवंचताक स्वाहा, उद्वंचताक स्वाहा, यताक स्वाहा, धावताक स्वाहा, तिष्ठताक स्वाहा, सर्वाक स्वाहा. AI

(si॒tāyā॒ - ṣṭātrigṃ̭śat) (a. 22)
(bṛha॒spati॒-śśra--dya॒thā vā - ṛ॒kṣā vai - pra॒jāpa̭ti॒ryena̭yena॒ - dve vāva dḙvasa॒tre - ā̭di॒tyā a̭kāmayanta suva॒rgaṃ - ~vasi̭ṣṭhaḥ - saṃ​va~thsa॒rāya̭ -surva॒rgaṃ-ye~ sa॒traṃ - bra̭hmavā॒dino̭-'tirā॒tro - jyoti̭ṣṭomaṃ - me॒ṣaḥ - kūpyā᳚bhyo॒ - 'dbhyo - yo - namo̭ - mayo॒bhūḥ - kigg​ svi॒da - mbe॒ - bhūḥ - prā॒ṇāya̭ - si॒tāya॒ - dvāvigṃ̭śatiḥ)
(bṛha॒spatiḥ॒ - prati̭ tiṣṭhanti॒ - vai da̭śarā॒treṇa̭ - suva॒rgaṃ - ~yo arva̭ntaṃ॒ - bhū - stripa̭ñcā॒śat)

Brihaspati; as heaven is, so indeed; the Rig verses; Prajapati; by whichever; two indeed are the divine seats; the Adityas desired heaven; Vasishtha; for the year; heaven; who the sacrifice; the Brahmavadins; the Atiratra; the Jyotishtoma; a ram; from the wells; from the waters; who; salutation; bringing happiness; what indeed; to me; the earth; to the breath; to the white; twenty-two. Brihaspati; they stand opposed; indeed with the ten-night rite; heaven; who the horse; the earth; fifty-three. AI

ಬೃಹಸ್ಪತಿಯು ಬಯಸಿದನು. ಋಕ್ಕುಗಳು ಎಂದರೆ ಪ್ರಜಾಪತಿ. ಯಾವ ಯಾವ ದೇವಸತ್ರಗಳಿಂದ ಆದಿತ್ಯರು ಸ್ವರ್ಗವನ್ನು ಬಯಸಿದರೋ, ವಸಿಷ್ಠನು ಸಂವತ್ಸರಕ್ಕಾಗಿ ಸ್ವರ್ಗವನ್ನು ಬಯಸಿದನು. ಯಾವ ಸತ್ರದಿಂದ ಬ್ರಹ್ಮವಾದಿಗಳು ಅತಿರಾತ್ರ ಜ್ಯೋತಿಷ್ಟೋಮವನ್ನು ಬಯಸಿದರೋ, ಮೇಷವು ಕೂಪ್ಯಗಳಿಗಾಗಿ, ನೀರಿಗಾಗಿ, ಯಾವ ನಮಃ ಎಂಬುದು ಮಯೋಭೂಃ, ಕಿಂ ಸ್ವಿತ್ ಎಂಬುದು ಭೂಃ, ಪ್ರಾಣನಿಗಾಗಿ, ಸಿತನಿಗಾಗಿ — ಇಪ್ಪತ್ತೆರಡು. ಬೃಹಸ್ಪತಿಯು ಪ್ರತಿತಿಷ್ಠಿಸುತ್ತಾನೆ. ಹತ್ತು ರಾತ್ರಿಗಳಿಂದ ಸ್ವರ್ಗವನ್ನು ಬಯಸಿದನು. ಯಾವ ಅರ್ವಂತನನ್ನು, ಭೂಃ, ಮೂವತ್ತೈದು. AI

बृहस्पतीन आपल्या इत्सेप्रमाणें हें सत्र केलें; ज्या-ज्या यज्ञान प्रजापतीन आपली इत्सा पुराय केली; देवसत्रांत दोनूय आदित्यांनी स्वर्गाची इत्सा धरली; वसिष्ठान संवत्सर सत्रान स्वर्ग मेळयलो; ब्रह्मवादी लोक अतिरात्र आनी ज्योतिष्टोम हीं सत्रां करतात; मेष कूप्यांतल्या उदकांक दिलो; जो नमो मयोभूः; किग् स्विद्; म्बे; भूः; प्राणाक; सिताक; अठ्ठावीस। बृहस्पतीकडेन दशरात्रान लोक स्थिर जातात; स्वर्ग; जो अर्वन्त; भू; त्रेपन्न। AI

(bṛha॒spati॒, ssarva̭smai॒ svāhā᳚)
|| hariḥ̭ om ||
|| kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya saṃhitāyāṃ saptamakāṇḍe caturthaḥ praśna-ssamāptaḥ ||

Hari Om. Here ends the Fourth Prashna of the Seventh Kanda of the Krishna Yajurveda Taittiriya Samhita. AI

ಹರಿಃ ಓಂ. ಕೃಷ್ಣ ಯಜುರ್ವೇದೀಯ ತೈತ್ತಿರೀಯ ಸಂಹಿತೆಯಲ್ಲಿ ಏಳನೆಯ ಕಾಂಡದ ನಾಲ್ಕನೆಯ ಪ್ರಶ್ನೆಯು ಸಮಾಪ್ತವಾಯಿತು. AI

हरि ओम्. कृष्ण यजुर्वेदीय तैत्तिरीय संहितेच्या सातव्या कांडांत चवथो प्रश्न संपलो. AI

Sanskrit — Devanagari (original)
कृष्ण यजुर्वेदीय तैत्तिरीय संहितायां सप्तमकाण्डे चतुर्थः प्रश्नः - सत्रकर्मनिरूपणं
ओ-न्नमः परमात्मने, श्री महागणपतये नमः,
श्री गुरुभ्यो नमः । ह॒रिः॒ ओम् ॥
बृह॒स्पति॑रकामयत॒ श्रन्मे॑ दे॒वा दधी॑र॒-न्गच्छे॑य-म्पुरो॒धामिति॒ स ए॒त-ञ्च॑तुर्विग्ंशतिरा॒त्र-म॑पश्य॒-त्तमा-ऽह॑र॒-त्तेना॑यजत॒ ततो॒ वै तस्मै॒ श्रद्दे॒वा अद॑ध॒ताग॑च्छ-त्पुरो॒धां-यँ ए॒वं-विँ॒द्वाग्ंस॑-श्चतुर्विग्ंशतिरा॒त्र-मास॑ते॒ श्रदे᳚भ्यो मनु॒ष्या॑ दधते॒ गच्छ॑न्ति पुरो॒धा-ञ्ज्योति॒र्गौरायु॒रिति॑ त्र्य॒हा भ॑वन्ती॒यं-वाँव ज्योति॑र॒न्तरि॑क्ष॒-ङ्गौर॒सा-वायु॑- [-वायुः॑, इ॒माने॒व] 1
-रि॒माने॒व लो॒कान॒भ्यारो॑हन्त्यभि पू॒र्व-न्त्र्य॒हा भ॑वन्त्यभिपू॒र्वमे॒व सु॑व॒र्गं-लोँ॒कम॒भ्यारो॑ह॒न्त्यस॑त्रं॒-वाँ ए॒त-द्यद॑छन्दो॒मं-यँच्छ॑न्दो॒मा भव॑न्ति॒ तेन॑ स॒त्र-न्दे॒वता॑ ए॒व पृ॒ष्ठैरव॑ रुन्धते प॒शूञ्छ॑न्दो॒मैरोजो॒ वै वी॒र्य॑-म्पृ॒ष्ठानि॑ प॒शवः॑ छन्दो॒मा ओज॑स्ये॒व वी॒र्ये॑ प॒शुषु॒ प्रति॑ तिष्ठन्ति बृह-द्रथन्त॒राभ्यां᳚-यँन्ती॒यं-वाँव र॑थन्त॒रम॒सौ बृ॒हदा॒भ्यामे॒व [ ] 2
य॒न्त्यथो॑ अ॒नयो॑रे॒व प्रति॑ तिष्ठन्त्ये॒ते वै य॒ज्ञस्या᳚ञ्ज॒साय॑नी स्रु॒ती ताभ्या॑मे॒व सु॑व॒र्गं-लोँ॒कं-यँ॑न्ति चतुर्विग्ंशतिरा॒त्रो भ॑वति॒ चतु॑र्विग्ंशतिरर्धमा॒सा-स्सं॑​वँथ्स॒र-स्सं॑​वँथ्स॒र-स्सु॑व॒र्गो लो॒क-स्सं॑​वँथ्स॒र ए॒व सु॑व॒र्गे लो॒के प्रति॑ तिष्ठ॒न्त्यथो॒ चतु॑र्विग्ंशत्यक्षरा गाय॒त्री गा॑य॒त्री ब्र॑ह्मवर्च॒स-ङ्गा॑यत्रि॒यैव ब्र॑ह्मवर्च॒समव॑ रुन्धते ऽतिरा॒त्राव॒भितो॑ भवतो ब्रह्मवर्च॒सस्य॒ परि॑गृहीत्यै ॥ 3 ॥
(अ॒सावायु॑ - रा॒भ्यामे॒व - पञ्च॑चत्वारिग्ंशच्च) (अ. 1)
यथा॒ वै म॑नु॒ष्या॑ ए॒व-न्दे॒वा अग्र॑ आस॒-न्ते॑-ऽकामय॒न्ता-ऽव॑र्ति-म्पा॒प्मान॑-म्मृ॒त्यु-म॑प॒हत्य॒ दैवीग्ं॑ स॒ग्ं॒सद॑-ङ्गच्छे॒मेति॒ त ए॒त-ञ्च॑तुर्विग्ंशतिरा॒त्र-म॑पश्य॒-न्तमा-ऽह॑र॒-न्तेना॑यजन्त॒ ततो॒ वै ते-ऽव॑र्ति-म्पा॒प्मान॑-म्मृ॒त्यु-म॑प॒हत्य॒ दैवीग्ं॑ स॒ग्ं॒सद॑मगच्छ॒न्॒. य ए॒वं-विँ॒द्वाग्ंस॑-श्चतुर्विग्ंशतिरा॒त्र-मास॒ते-ऽव॑र्तिमे॒व पा॒प्मान॑-मप॒हत्य॒ श्रिय॑-ङ्गच्छन्ति॒ श्रीर्​हि म॑नु॒ष्य॑स्य॒ [श्रीर्​हि म॑नु॒ष्य॑स्य, दैवी॑ स॒ग्ं॒स-ज्ज्योति॑-] 4
दैवी॑ स॒ग्ं॒स-ज्ज्योति॑-रतिरा॒त्रो भ॑वति सुव॒र्गस्य॑ लो॒कस्यानु॑ख्यात्यै॒ पृष्ठ्यः॑ षड॒हो भ॑वति॒ ष-ड्वा ऋ॒तवः॑ सं​वँथ्स॒रस्त-म्मासा॑ अर्धमा॒सा ऋ॒तवः॑ प्र॒विश्य॒ दैवीग्ं॑ स॒ग्ं॒सद॑मगच्छ॒न्॒. य ए॒वं-विँ॒द्वाग्ंस॑-श्चतुर्विग्ंशतिरा॒त्रमास॑ते सं​वँथ्स॒रमे॒व प्र॒विश्य॒ वस्य॑सीग्ं स॒ग्ं॒सद॑-ङ्गच्छन्ति॒ त्रय॑स्त्रयस्त्रि॒ग्ं॒शा अ॒वस्ता᳚-द्भवन्ति॒ त्रय॑स्त्रयस्त्रि॒ग्ं॒शाः प॒रस्ता᳚-त्त्रयस्त्रि॒ग्ं॒शैरे॒वोभ॒यतो ऽव॑र्ति-म्पा॒प्मान॑मप॒हत्य॒ दैवीग्ं॑ स॒ग्ं॒सद॑-म्मद्ध्य॒तो [स॒ग्ं॒सद॑-म्मद्ध्य॒तः, ग॒च्छ॒न्ति॒ पृ॒ष्ठानि॒ हि] 5
ग॑च्छन्ति पृ॒ष्ठानि॒ हि दैवी॑ स॒ग्ं॒सज्जा॒मि वा ए॒त-त्कु॑र्वन्ति॒ य-त्त्रय॑स्त्रयस्त्रि॒ग्ं॒शा अ॒न्वञ्चो॒ मद्ध्ये-ऽनि॑रुक्तो भवति॒ तेनाजा᳚म्यू॒र्ध्वानि॑ पृ॒ष्ठानि॑ भवन्त्यू॒र्ध्वा-श्छ॑न्दो॒मा उ॒भाभ्याग्ं॑ रू॒पाभ्याग्ं॑ सुव॒र्गं-लोँ॒कं-यँ॒न्त्यस॑त्रं॒-वाँ ए॒त-द्यद॑छन्दो॒मं-यँच्छ॑न्दो॒मा भव॑न्ति॒ तेन॑ स॒त्र-न्दे॒वता॑ ए॒व पृ॒ष्ठैरव॑ रुन्धते प॒शूञ्छ॑न्दो॒मैरोजो॒ वै वी॒र्य॑-म्पृ॒ष्ठानि॑ प॒शव॑- [प॒शवः॑, छ॒न्दो॒मा ओज॑स्ये॒व] 6
-श्छन्दो॒मा ओज॑स्ये॒व वी॒र्ये॑ प॒शुषु॒ प्रति॑ तिष्ठन्ति॒ त्रय॑स्त्रयस्त्रि॒ग्ं॒शा अ॒वस्ता᳚-द्भवन्ति॒ त्रय॑स्त्रयस्त्रि॒ग्ं॒शाः प॒रस्ता॒न्मद्ध्ये॑ पृ॒ष्ठान्युरो॒ वै त्र॑यस्त्रि॒ग्ं॒शा आ॒त्मा पृ॒ष्ठान्या॒त्मन॑ ए॒व त-द्यज॑माना॒-श्शर्म॑ नह्य॒न्ते-ऽना᳚र्त्यै बृह-द्रथन्त॒राभ्यां᳚-यँन्ती॒यं-वाँव र॑थन्त॒रम॒सौ बृ॒हदा॒भ्यामे॒व य॒न्त्यथो॑ अ॒नयो॑रे॒व प्रति॑ तिष्ठन्त्ये॒ते वै य॒ज्ञस्या᳚ञ्ज॒साय॑नी स्रु॒ती ताभ्या॑मे॒व [ताभ्या॑मे॒व, सु॒व॒र्गं-लोँ॒कं-यँ॑न्ति॒] 7
सु॑व॒र्गं-लोँ॒कं-यँ॑न्ति॒ परा᳚ञ्चो॒ वा ए॒ते सु॑व॒र्गं-लोँ॒कम॒भ्यारो॑हन्ति॒ ये प॑रा॒चीना॑नि पृ॒ष्ठान्यु॑प॒यन्ति॑ प्र॒त्यं ष॑ड॒हो भ॑वति प्र॒त्यव॑रूढ्या॒ अथो॒ प्रति॑ष्ठित्या उ॒भयो᳚र्लो॒कयोर॑ ऋ॒द्ध्वो-त्ति॑ष्ठन्ति त्रि॒वृतो-ऽधि॑ त्रि॒वृत॒मुप॑ यन्ति॒ स्तोमा॑ना॒ग्ं॒ सम्प॑त्त्यै प्रभ॒वाय॒ ज्योति॑रग्निष्टो॒मो भ॑वत्य॒यं-वाँव स क्षयो॒-ऽस्मादे॒व तेन॒ क्षया॒न्न य॑न्ति चतुर्विग्ंशतिरा॒त्रो भ॑वति॒ चतु॑र्विग्ंशतिरर्धमा॒सा-स्सं॑​वँथ्स॒र-स्सं॑​वँथ्स॒र-स्सु॑व॒र्गो लो॒क-स्सं॑​वँथ्स॒र ए॒व सु॑व॒र्गे लो॒के प्रति॑ तिष्ठ॒न्त्यथो॒ चतु॑र्विग्ंशत्यक्षरा गाय॒त्री गा॑य॒त्री ब्र॑ह्मवर्च॒स-ङ्गा॑यत्रि॒यैव ब्र॑ह्मवर्च॒समव॑ रुन्धते ऽतिरा॒त्राव॒भितो॑ भवतो ब्रह्मवर्च॒सस्य॒ परि॑गृहीत्यै ॥ 8 ॥
(म॒नु॒ष्य॑स्य - मध्य॒तः - प॒शव॒ - स्ताभ्या॑मे॒व - सं॑​वँथ्स॒र - श्चतु॑र्विग्ंशतिश्च) (अ. 2)
ऋ॒क्षा वा इ॒यम॑लो॒मका॑-ऽऽसी॒-थ्सा-ऽका॑मय॒तौष॑धीभि॒-र्वन॒स्पति॑भिः॒ प्र जा॑ये॒येति॒ सैतास्त्रि॒ग्ं॒शत॒ग्ं॒ रात्री॑रपश्य॒-त्ततो॒ वा इ॒यमोष॑धीभि॒-र्वन॒स्पति॑भिः॒ प्राजा॑यत॒ ये प्र॒जाका॑माः प॒शुका॑मा॒-स्स्युस्त ए॒ता आ॑सीर॒-न्प्रैव जा॑यन्ते प्र॒जया॑ प॒शुभि॑रि॒यं-वाँ अ॑क्षुद्ध्य॒-थ्सैतां-विँ॒राज॑मपश्य॒-त्तामा॒त्म-न्धि॒त्वा-ऽन्नाद्य॒मवा॑ ऽरु॒न्धौष॑धी॒- [-ऽरु॒न्धौष॑धीः, वन॒स्पती᳚-न्प्र॒जा-] 9
-र्वन॒स्पती᳚-न्प्र॒जा-म्प॒शू-न्तेना॑वर्धत॒ सा जे॒मान॑-म्महि॒मान॑-मगच्छ॒द्य ए॒वं-विँ॒द्वाग्ंस॑ ए॒ता आस॑ते वि॒राज॑मे॒वा-ऽऽत्म-न्धि॒त्वा-ऽन्नाद्य॒मव॑ रुन्धते॒ वर्ध॑न्ते प्र॒जया॑ प॒शुभि॑र्जे॒मान॑-म्महि॒मान॑-ङ्गच्छन्ति॒ ज्योति॑रतिरा॒त्रो भ॑वति सुव॒र्गस्य॑ लो॒कस्यानु॑ख्यात्यै॒ पृष्ठ्यः॑ षड॒हो भ॑वति॒ ष-ड्वा ऋ॒तव॒-ष्षट् पृ॒ष्ठानि॑ पृ॒ष्ठैरे॒वर्तून॒न्वा-रो॑हन्त्यृ॒तुभिः॑ सं​वँथ्स॒र-न्ते सं॑​वँथ्स॒र ए॒व [ ] 10
प्रति॑ तिष्ठन्ति त्रयस्त्रि॒ग्ं॒शा-त्त्र॑यस्त्रि॒ग्ं॒शमुप॑ यन्ति य॒ज्ञस्य॒ सन्त॑त्या॒ अथो᳚ प्र॒जाप॑ति॒र्वै त्र॑यस्त्रि॒ग्ं॒शः प्र॒जाप॑तिमे॒वा-ऽऽर॑भन्ते॒ प्रति॑ष्ठित्यै त्रिण॒वो भ॑वति॒ विजि॑त्या एकवि॒ग्ं॒शो भ॑वति॒ प्रति॑ष्ठित्या॒ अथो॒ रुच॑मे॒वा-ऽऽत्म-न्द॑धते त्रि॒वृद॑ग्नि॒ष्टु-द्भ॑वति पा॒प्मान॑मे॒व तेन॒ निर्द॑ह॒न्ते-ऽथो॒ तेजो॒ वै त्रि॒वृ-त्तेज॑ ए॒वा-ऽऽत्म-न्द॑धते पञ्चद॒श इ॑न्द्रस्तो॒मो भ॑वतीन्द्रि॒य-मे॒वा-ऽव॑ [भ॑वतीन्द्रि॒य-मे॒वा-ऽव॑, रु॒न्ध॒ते॒ स॒प्त॒द॒शो भ॑वत्य॒न्नाद्य॒स्या] 11
रुन्धते सप्तद॒शो भ॑वत्य॒न्नाद्य॒स्या व॑रुद्ध्या॒ अथो॒ प्रैव तेन॑ जायन्त एकवि॒ग्ं॒शो भ॑वति॒ प्रति॑ष्ठित्या॒ अथो॒ रुच॑मे॒वा-ऽऽत्म-न्द॑धते चतुर्वि॒ग्ं॒शो भ॑वति॒ अतु॑र्विग्ंशतिरर्धमा॒सा-स्सं॑​वँथ्स॒र-स्सं॑​वँथ्स॒र-स्सु॑व॒र्गो लो॒क-स्सं॑​वँथ्स॒र ए॒व सु॑व॒र्गे लो॒के प्रति॑ तिष्ठ॒न्त्यथो॑ ए॒ष वै वि॑षू॒वान् वि॑षू॒वन्तो॑ भवन्ति॒ य ए॒वं-विँ॒द्वाग्ंस॑ ए॒ता आस॑ते चतुर्वि॒ग्ं॒शा-त्पृ॒ष्ठान्युप॑ यन्ति सं​वँथ्स॒र ए॒व प्र॑ति॒ष्ठाय॑ [ ] 12
दे॒वता॑ अ॒भ्यारो॑हन्ति त्रयस्त्रि॒ग्ं॒शा-त्त्र॑यस्त्रि॒ग्ं॒शमुप॑ यन्ति॒ त्रय॑स्त्रिग्ंश॒द्वै दे॒वता॑ दे॒वता᳚स्वे॒व प्रति॑ तिष्ठन्ति त्रिण॒वो भ॑वती॒मे वै लो॒कास्त्रि॑ण॒व ए॒ष्वे॑व लो॒केषु॒ प्रति॑ तिष्ठन्ति॒ द्वावे॑कवि॒ग्ं॒शौ भ॑वतः॒ प्रति॑ष्ठित्या॒ अथो॒ रुच॑मे॒वा-ऽऽत्म-न्द॑धते ब॒हवः॑ षोड॒शिनो॑ भवन्ति॒ तस्मा᳚-द्ब॒हवः॑ प्र॒जासु॒ वृषा॑णो॒ यदे॒ते स्तोमा॒ व्यति॑षक्ता॒ भव॑न्ति॒ तस्मा॑दि॒य -मोष॑धीभि॒-र्वन॒स्पति॑भि॒-र्व्यति॑षक्ता॒ [-र्व्यति॑षक्ता, व्यति॑षज्यन्ते] 13
व्यति॑षज्यन्ते प्र॒जया॑ प॒शुभि॒र्य ए॒वं-विँ॒द्वाग्ंस॑ ए॒ता आस॒ते ऽकॢ॑प्ता॒ वा ए॒ते सु॑व॒र्गं-लोँ॒कं-यँ॑न्त्युच्चाव॒चान् हि स्तोमा॑नुप॒यन्ति॒ यदे॒त ऊ॒र्ध्वाः कॢ॒प्ता-स्स्तोमा॒ भव॑न्ति कॢ॒प्ता ए॒व सु॑व॒र्गं-लोँ॒कं-यँ॑न्त्यु॒भयो॑रे॒भ्यो लो॒कयोः᳚ कल्पते त्रि॒ग्ं॒शदे॒तास्त्रि॒ग्ं॒शद॑क्षरा वि॒राडन्नं॑-विँ॒रा-ड्वि॒राजै॒वान्नाद्य॒मव॑ रुन्धते ऽतिरा॒त्राव॒भितो॑ भवतो॒ ऽन्नाद्य॑स्य॒ परि॑गृहीत्यै ॥ 14 ॥
(ओष॑धीः - सं​वँथ्स॒र ए॒वा - ऽव॑ - प्रति॒ष्ठाय॒ - व्यति॑ष॒क्त्यै - का॒न्नप॑ञ्चा॒शच्च॑) (अ. 3)
प्र॒जाप॑ति-स्सुव॒र्गं-लोँ॒कमै॒-त्त-न्दे॒वा येन॑येन॒ छन्द॒सा-ऽनु॒ प्रायु॑ञ्जत॒ तेन॒ ना-ऽऽप्नु॑व॒-न्त ए॒ता द्वात्रिग्ं॑शत॒ग्ं॒ रात्री॑रपश्य॒-न्द्वात्रिग्ं॑शदक्षरा ऽनु॒ष्टुगा-नु॑ष्टुभः प्र॒जाप॑ति॒-स्स्वेनै॒व छन्द॑सा प्र॒जाप॑ति-मा॒प्त्वा ऽभ्या॒रुह्य॑ सुव॒र्गं-लोँ॒कमा॑य॒न्॒. य ए॒वं-विँ॒द्वाग्ंस॑ ए॒ता आस॑ते॒ द्वात्रिग्ं॑शदे॒ता द्वात्रिग्ं॑शदक्षरा ऽनु॒ष्टुगा-नु॑ष्टुभः प्र॒जाप॑ति॒-स्स्वेनै॒व छन्द॑सा प्र॒जाप॑तिमा॒प्त्वा श्रिय॑-ङ्गच्छन्ति॒ [श्रिय॑-ङ्गच्छन्ति, श्रीर्​हि] 15
श्रीर्​हि म॑नु॒ष्य॑स्य सुव॒र्गो लो॒को द्वात्रिग्ं॑शदे॒ता द्वात्रिग्ं॑शदक्षरा-ऽनु॒ष्टुग्-वाग॑नु॒ष्टु-फ्सर्वा॑मे॒व वाच॑माप्नुवन्ति॒ सर्वे॑ वा॒चो व॑दि॒तारो॑ भवन्ति॒ सर्वे॒ हि श्रिय॒-ङ्गच्छ॑न्ति॒ ज्योति॒र्गौरायु॒रिति॑ त्र्य॒हा भ॑वन्ती॒यं-वाँव ज्योति॑र॒न्तरि॑क्ष॒-ङ्गौर॒सावायु॑रि॒माने॒व लो॒कान॒भ्यारो॑हन्त्यभिपू॒र्व-न्त्र्य॒हा भ॑वन्त्यभिपू॒र्वमे॒व सु॑व॒र्गं-लोँ॒कम॒भ्यारो॑हन्ति बृह-द्रथन्त॒राभ्यां᳚-यँन्ती॒- [-ँयन्ति, इ॒यं-वाँव] 16
-यं-वाँव र॑थन्त॒रम॒सौ बृ॒हदा॒भ्यामे॒व य॒न्त्यथो॑ अ॒नयो॑रे॒व प्रति॑ तिष्ठन्त्ये॒ते वै य॒ज्ञस्या᳚ञ्ज॒साय॑नी स्रु॒ती ताभ्या॑मे॒व सु॑व॒र्गं-लोँ॒कं-यँ॑न्ति॒ परा᳚ञ्चो॒ वा ए॒ते सु॑व॒र्गं-लोँ॒कम॒भ्यारो॑हन्ति॒ ये परा॑चस्त्र्य॒हानु॑प॒यन्ति॑ प्र॒त्य-न्त्र्य॒हो भ॑वति प्र॒त्यव॑रूढ्या॒ अथो॒ प्रति॑ष्ठित्या उ॒भयो᳚र्लो॒कयोर्॑. ऋ॒द्ध्वो-त्ति॑ष्ठन्ति॒ द्वात्रिग्ं॑शदे॒तास्तासां॒-याँ स्त्रि॒ग्ं॒श-त्त्रि॒ग्ं॒शद॑क्षरा वि॒राडन्नं॑-विँ॒रा-ड्वि॒राजै॒वा-ऽन्नाद्य॒मव॑ रुन्धते॒ ये द्वे अ॑होरा॒त्रे ए॒व ते उ॒भाभ्याग्ं॑ रू॒पाभ्याग्ं॑ सुव॒र्गं-लोँ॒कं-यँ॑न्त्यतिरा॒त्राव॒भितो॑ भवतः॒ परि॑गृहीत्यै ॥ 17 ॥
(ग॒च्छ॒न्ति॒ - य॒न्ति॒ - त्रि॒ग्ं॒शद॑क्षरा॒ - द्वाविग्ं॑शतिश्च) (अ. 4)
द्वे वाव दे॑वस॒त्रे द्वा॑दशा॒हश्चै॒व त्र॑यस्त्रिग्ंशद॒हश्च॒ य ए॒वं-विँ॒द्वाग्ंस॑स्त्रयस्त्रिग्ंशद॒हमास॑ते सा॒क्षादे॒व दे॒वता॑ अ॒भ्यारो॑हन्ति॒ यथा॒ खलु॒ वै श्रेया॑न॒भ्यारू॑ढः का॒मय॑ते॒ तथा॑ करोति॒ यद्य॑व॒विद्ध्य॑ति॒ पापी॑या-न्भवति॒ यदि॒ नाव॒विद्ध्य॑ति स॒दृं-यँ ए॒वं-विँ॒द्वाग्ंस॑स्त्रयस्त्रिग्ं- शद॒हमास॑ते॒ वि पा॒प्मना॒ भ्रातृ॑व्ये॒णा-ऽऽ व॑र्तन्ते ऽह॒र्भाजो॒ वा ए॒ता दे॒वा अग्र॒ आ-ऽह॑र॒- [आ-ऽह॑रन्न्, अह॒रेको ऽभ॑ज॒ता-] 18
-न्नह॒रेको ऽभ॑ज॒ता-ह॒रेक॒स्ताभि॒र्वैते प्र॒बाहु॑गार्ध्नुव॒न्॒. य ए॒वं-विँ॒द्वाग्ंस॑स्त्रयस्त्रिग्ंशद॒हमास॑ते॒ सर्व॑ ए॒व प्र॒बाहु॑गृद्ध्नुवन्ति॒ सर्वे॒ ग्राम॑णीय॒-म्प्राप्नु॑वन्ति पञ्चा॒हा भ॑वन्ति॒ पञ्च॒ वा ऋ॒तवः॑ सं​वँथ्स॒र ऋ॒तुष्वे॒व सं॑​वँथ्स॒रे प्रति॑ तिष्ठ॒न्त्यथो॒ पञ्चा᳚क्षरा प॒ङ्क्तिः पाङ्क्तो॑ य॒ज्ञो य॒ज्ञमे॒वाव॑ रुन्धते॒ त्रीण्या᳚श्वि॒नानि॑ भवन्ति॒ त्रय॑ इ॒मे लो॒का ए॒- [इ॒मे लो॒का ए॒षु, ए॒व लो॒केषु॒ प्रति॑] 19
-ष्वे॑व लो॒केषु॒ प्रति॑ तिष्ठ॒न्त्यथो॒ त्रीणि॒ वै य॒ज्ञस्ये᳚न्द्रि॒याणि॒ तान्ये॒वाव॑ रुन्धते विश्व॒जि-द्भ॑वत्य॒न्नाद्य॒स्या व॑रुद्ध्यै॒ सर्व॑पृष्ठो भवति॒ सर्व॑स्या॒भिजि॑त्यै॒ वाग्वै द्वा॑दशा॒हो य-त्पु॒रस्ता᳚-द्द्वादशा॒ह-मु॑पे॒युरना᳚प्तां॒-वाँच॒-मुपे॑यु-रुप॒दासु॑कैषां॒-वाँ-ख्स्या॑-दु॒परि॑ष्टा-द्द्वादशा॒हमुप॑ यन्त्या॒प्तामे॒व वाच॒मुप॑ यन्ति॒ तस्मा॑-दु॒परि॑ष्टा-द्वा॒चा व॑दामो ऽवान्त॒रं- [व॑दामो ऽवान्त॒रम्, वै द॑शरा॒त्रेण॑] 20
-ँवै द॑शरा॒त्रेण॑ प्र॒जाप॑तिः प्र॒जा अ॑सृजत॒ य-द्द॑शरा॒त्रो भव॑ति प्र॒जा ए॒व त-द्यज॑माना-स्सृजन्त ए॒ताग्ं ह॒ वा उ॑द॒ङ्क-श्शौ᳚ल्बाय॒न-स्स॒त्रस्यर्धि॑मुवाच॒ य-द्द॑शरा॒त्रो य-द्द॑शरा॒त्रो भव॑ति स॒त्रस्यर्ध्या॒ अथो॒ यदे॒व पूर्वे॒ष्वह॑स्सु॒ विलो॑म क्रि॒यते॒ तस्यै॒वैषा शान्ति॑द्र्व्यनी॒का वा ए॒ता रात्र॑यो॒ यज॑माना विश्व॒जि-थ्स॒हाति॑रा॒त्रेण॒ पूर्वा॒-ष्षोड॑श स॒हा ति॑रा॒त्रेणोत्त॑रा॒-ष्षोड॑श॒ य ए॒वं-विँ॒द्वाग्ंस॑स्त्रयस्त्रिग्ंशद॒हमास॑त॒ ऐषा᳚-न्द्व्यनी॒का प्र॒जा जा॑यते ऽतिरा॒त्राव॒भितो॑ भवतः॒ परि॑गृहीत्यै ॥ 21 ॥
(अ॒ह॒र॒- न्ने॒ष्व॑ - वान्त॒रग्ं - षोड॑श स॒ह - स॒प्तद॑श च) (अ. 5)
आ॒दि॒त्या अ॑कामयन्त सुव॒र्गं-लोँ॒कमि॑या॒मेति॒ ते सु॑व॒र्गं-लोँ॒क-न्न प्राजा॑न॒न्न सु॑व॒र्गं-लोँ॒कमा॑य॒-न्त ए॒तग्ं ष॑ट्त्रिग्ंशद्रा॒त्र-म॑पश्य॒-न्तमा-ऽह॑र॒-न्तेना॑यजन्त॒ ततो॒ वै ते सु॑व॒र्गं-लोँ॒क-म्प्राजा॑नन्-थ्सुव॒र्गं-लोँ॒कमा॑य॒न्॒. य ए॒वं-विँ॒द्वाग्ंसः॑ षट्त्रिग्ंश-द्रा॒त्रमास॑ते सुव॒र्गमे॒व लोक-म्प्र जा॑नन्ति सुव॒र्गं-लोँ॒कं-यँ॑न्ति॒ ज्योति॑-रतिरा॒त्रो [ज्योति॑-रतिरा॒त्रः, भ॒व॒ति॒ ज्योति॑रे॒व] 22
भ॑वति॒ ज्योति॑रे॒व पु॒रस्ता᳚-द्दधते सुव॒र्गस्य॑ लो॒कस्यानु॑ख्यात्यै षड॒हा भ॑वन्ति॒ ष-ड्वा ऋ॒तव॑ ऋ॒तुष्वे॒व प्रति॑ तिष्ठन्ति च॒त्वारो॑ भवन्ति॒ चत॑स्रो॒ दिशो॑ दि॒क्ष्वे॑व प्रति॑ तिष्ठ॒न्त्यस॑त्रं॒-वाँ ए॒त-द्यद॑छन्दो॒मं-यँच्छ॑न्दो॒मा भव॑न्ति॒ तेन॑ स॒त्र-न्दे॒वता॑ ए॒व पृ॒ष्ठैरव॑ रुन्धते प॒शूञ्छ॑न्दो॒मैरोजो॒ वै वी॒र्य॑-म्पृ॒ष्ठानि॑ प॒शवः॑ छन्दो॒मा ओज॑स्ये॒व [ ] 23
वी॒र्ये॑ प॒शुषु॒ प्रति॑ तिष्ठन्ति षट्-त्रिग्ंश-द्रा॒त्रो भ॑वति॒ षट्त्रिग्ं॑शदक्षरा बृह॒ती बार्​ह॑ताः प॒शवो॑ बृह॒त्यैव प॒शूनव॑ रुन्धते बृह॒ती छन्द॑सा॒ग्॒ स्वारा᳚ज्यमाश्ञुता-श्ञु॒वते॒ स्वारा᳚ज्यं॒-यँ ए॒वं-विँ॒द्वाग्ंसः॑ षट्त्रिग्ंश-द्रा॒त्रमास॑ते सुव॒र्गमे॒व लो॒कं-यँ॑न्त्यतिरा॒त्राव॒भितो॑ भवत-स्सुव॒र्गस्य॑ लो॒कस्य॒ परि॑गृहीत्यै ॥ 24 ॥
(अ॒ति॒रा॒त्र - ओज॑स्ये॒व - षट्त्रिग्ं॑शच्च) (अ. 6)
वसि॑ष्ठो ह॒तपु॑त्रो-ऽकामयत वि॒न्देय॑ प्र॒जाम॒भि सा॑दा॒सा-न्भ॑वेय॒मिति॒ स ए॒तमे॑कस्मा-न्नपञ्चा॒श-म॑पश्य॒-त्तमा-ऽह॑र॒-त्तेना॑यजत॒ ततो॒ वै सो-ऽवि॑न्दत प्र॒जाम॒भि सौ॑दा॒सान॑भव॒द्य ए॒वं-विँ॒द्वाग्ंस॑ एकस्मा-न्नपञ्चा॒शमास॑ते वि॒न्दन्ते᳚ प्र॒जाम॒भि भ्रातृ॑व्या-न्भवन्ति॒ त्रय॑स्त्रि॒वृतो᳚-ऽग्निष्टो॒मा भ॑वन्ति॒ वज्र॑स्यै॒व मुख॒ग्ं॒ सग्ग्​ श्य॑न्ति॒ दश॑ पञ्चद॒शा भ॑वन्ति पञ्चद॒शो वज्रो॒ [वज्रः॑, वज्र॑मे॒व] 25
वज्र॑मे॒व भ्रातृ॑व्येभ्यः॒ प्र ह॑रन्ति षोडशि॒म॑-द्दश॒ममह॑-र्भवति॒ वज्र॑ ए॒व वी॒र्य॑-न्दधति॒ द्वाद॑श सप्तद॒शा भ॑वन्त्य॒न्नाद्य॒स्या व॑रुद्ध्या॒ अथो॒ प्रैव तैर्जा॑यन्ते॒ पृष्ठ्यः॑ षड॒हो भ॑वति॒ षड्वा ऋ॒तव॒-ष्षट् पृ॒ष्ठानि॑ पृ॒ष्ठैरे॒वर्तून॒न्वारो॑हन्त्यृ॒तृभिः॑ सं​वँथ्स॒र-न्ते सं॑​वँथ्स॒र ए॒व प्रति॑ तिष्ठन्ति॒ द्वाद॑शैकवि॒ग्ं॒शा भ॑वन्ति॒ प्रति॑ष्ठित्या॒ अथो॒ रुच॑मे॒वा-ऽऽत्म- [रुच॑मे॒वा-ऽऽत्मन्न्, द॒ध॒ते॒ ब॒हवः॑ षोड॒शिनो॑] 26
-न्द॑धते ब॒हवः॑ षोड॒शिनो॑ भवन्ति॒ विजि॑त्यै॒ षडा᳚श्वि॒नानि॑ भवन्ति॒ षड्वा ऋ॒तव॑ ऋ॒तुष्वे॒व प्रति॑ तिष्ठन्त्यूनातिरि॒क्ता वा ए॒ता रात्र॑य ऊ॒नास्त-द्यदेक॑स्यै॒ न प॑ञ्चा॒शद-ति॑रिक्ता॒स्त-द्य-द्भूय॑सी-र॒ष्टाच॑त्वारिग्ंशत ऊ॒नाच्च॒ खलु॒ वा अति॑रिक्ताच्च प्र॒जाप॑तिः॒ प्राजा॑यत॒ ये प्र॒जाका॑माः प॒शुका॑मा॒-स्स्युस्त ए॒ता आ॑सीर॒-न्प्रैव जा॑यन्ते प्र॒जया॑ प॒शुभि॑र्वैरा॒जो वा ए॒ष य॒ज्ञो यदे॑कस्मा-न्नपञ्चा॒शो य ए॒वं-विँ॒द्वाग्ंस॑ एकस्मा-न्नपञ्चा॒शमास॑ते वि॒राज॑मे॒व ग॑च्छन्त्यन्ना॒दा भ॑वन्त्यति-रा॒त्राव॒भितो॑ भवतो॒-ऽन्नाद्य॑स्य॒ परि॑गृहीत्यै ॥ 27 ॥
(वज्र॑ - आ॒त्मन् - प्र॒जया॒ - द्वाविग्ं॑शतिश्च) (अ. 7)
सं॒​वँ॒थ्स॒राय॑ दीक्षि॒ष्यमा॑णा एकाष्ट॒काया᳚-न्दीक्षेरन्ने॒षा वै सं॑​वँथ्स॒रस्य॒ पत्नी॒ यदे॑काष्ट॒कैतस्यां॒-वाँ ए॒ष ए॒ताग्ं रात्रिं॑-वँसति सा॒क्षादे॒व सं॑​वँथ्स॒रमा॒रभ्य॑ दीक्षन्त॒ आर्तं॒-वाँ ए॒ते सं॑​वँथ्स॒रस्या॒भि दी᳚क्षन्ते॒ य ए॑काष्ट॒काया॒-न्दीक्ष॒न्ते ऽन्त॑नामानावृ॒तू भ॑वतो॒ व्य॑स्तं॒-वाँ ए॒ते सं॑​वँथ्स॒रस्या॒-ऽभि दी᳚क्षन्ते॒ य ए॑काष्ट॒काया॒-न्दीक्ष॒न्ते-ऽन्त॑नामानावृ॒तू भ॑वतः फल्गुनी पूर्णमा॒से दी᳚क्षेर॒-न्मुखं॒-वाँ ए॒त- [ए॒तत्, सं॒​वँ॒थ्स॒रस्य॒ य-त्फ॑ल्गुनी-] 28
-थ्सं॑​वँथ्स॒रस्य॒ य-त्फ॑ल्गुनी-पूर्णमा॒सो मु॑ख॒त ए॒व सं॑​वँथ्स॒रमा॒रभ्य॑ दीक्षन्ते॒ तस्यैकै॒व नि॒र्या य-थ्साम्मे᳚घ्ये विषू॒वान्-थ्स॒पन्द्य॑ते चित्रापूर्णमा॒से दी᳚क्षेर॒-न्मुखं॒-वाँ ए॒त-थ्सं॑​वँथ्स॒रस्य॒ यच्चि॑त्रापूर्णमा॒सो मु॑ख॒त ए॒व सं॑​वँथ्स॒रमा॒रभ्य॑ दीक्षन्ते॒ तस्य॒ न का च॒न नि॒र्या भ॑वति चतुर॒हे पु॒रस्ता᳚-त्पौर्णमा॒स्यै दी᳚क्षेर॒-न्तेषा॑मेकाष्ट॒काया᳚-ङ्क्र॒य-स्स-म्प॑द्यते॒ तेनै॑काष्ट॒का-न्न छ॒म्ब-ट्कु॑र्वन्ति॒ तेषा᳚- [तेषा᳚म्, पू॒र्व॒प॒क्षे सु॒त्या] 29
-म्पूर्वप॒क्षे सु॒त्या स-म्प॑द्यते पूर्वप॒क्ष-म्मासा॑ अ॒भि स-म्प॑द्यन्ते॒ ते पू᳚र्वप॒क्ष उ-त्ति॑ष्ठन्ति॒ तानु॒त्तिष्ठ॑त॒ ओष॑धयो॒ वन॒स्पत॒यो-ऽनू-त्ति॑ष्ठन्ति॒ तान् क॑ल्या॒णी की॒र्तिरनू-त्ति॑ष्ठ॒त्यरा᳚-थ्सुरि॒मे यज॑माना॒ इति॒ तदनु॒ सर्वे॑ राद्ध्नुवन्ति ॥ 30 ॥
(ए॒त - च्छ॒बण्ट्कु॑र्वन्ति॒ तेषां॒ - चतु॑स्त्रिग्ंशच्च) (अ. 8)
सु॒व॒र्गं-वाँ ए॒ते लो॒कं-यँ॑न्ति॒ ये स॒त्रमु॑प॒यन्त्य॒भीन्ध॑त ए॒व दी॒क्षाभि॑रा॒त्मानग्ग्॑ श्रपयन्त उप॒सद्भि॒-र्द्वाभ्यां॒-लोँमाव॑ द्यन्ति॒ द्वाभ्या॒-न्त्वच॒-न्द्वाभ्या॒मसृ॒-द्द्वाभ्या᳚-म्मा॒ग्ं॒स-न्द्वाभ्या॒मस्थि॒ द्वाभ्या᳚-म्म॒ज्जान॑मा॒त्मद॑क्षिणं॒-वैँ स॒त्रमा॒त्मान॑मे॒व दक्षि॑णा-न्नी॒त्वा सु॑व॒र्गं-लोँ॒कं-यँ॑न्ति॒ शिखा॒मनु॒ प्र व॑पन्त॒ ऋद्ध्या॒ अथो॒ रघी॑याग्ंस-स्सुव॒र्गं-लोँ॒कम॑या॒मेति॑ ॥ 31 ॥
(सु॒व॒र्गं - प॑ञ्चा॒शत्) (अ. 9)
ब्र॒ह्म॒वा॒दिनो॑ वदन्त्यतिरा॒त्रः प॑र॒मो य॑ज्ञक्रतू॒ना-ङ्कस्मा॒-त्त-म्प्र॑थ॒ममुप॑ य॒न्तीत्ये॒तद्वा अ॑ग्निष्टो॒म-म्प्र॑थ॒ममुप॑ य॒न्त्यथो॒क्थ्य॑मथ॑ षोड॒शिन॒-मथा॑तिरा॒त्र-म॑नुपू॒र्वमे॒वैत-द्य॑ज्ञक्र॒तूनु॒पेत्य॒ ताना॒लभ्य॑ परि॒गृह्य॒ सोम॑मे॒वैत-त्पिब॑न्त आसते॒ ज्योति॑ष्टोम-म्प्रथ॒ममुप॑ यन्ति॒ ज्योति॑ष्टोमो॒ वै स्तोमा॑ना॒-म्मुख॑-म्मुख॒त ए॒व स्तोमा॒-न्प्र यु॑ञ्जते॒ ते [ ] 32
सग्ग्​स्तु॑ता वि॒राज॑म॒भि स-म्प॑द्यन्ते॒ द्वे चर्चा॒वति॑ रिच्येते॒ एक॑या॒ गौरति॑रिक्त॒ एक॒या-ऽऽयु॑रू॒न-स्सु॑व॒र्गो वै लो॒को ज्योति॒रूर्ग्-वि॒राट्-थ्सु॑व॒र्गमे॒व तेन॑ लो॒कं-यँ॑न्ति रथन्त॒र-न्दिवा॒ भव॑ति रथन्त॒र-न्नक्त॒मित्या॑हु-र्ब्रह्मवा॒दिनः॒ केन॒ तदजा॒मीति॑ सौभ॒र-न्तृ॑तीयसव॒ने ब्र॑ह्मसा॒म-म्बृ॒ह-त्तन्म॑द्ध्य॒तो द॑धति॒ विधृ॑त्यै॒ तेनाजा॑मि ॥ 33 ॥
(त - एका॒न्नप॑ञ्चा॒शच्च॑) (अ. 10)
ज्योति॑ष्टोम-म्प्रथ॒ममुप॑ यन्त्य॒स्मिन्ने॒व तेन॑ लो॒के प्रति॑ तिष्ठन्ति॒ गोष्टो॑म-न्द्वि॒तीय॒मुप॑ यन्त्य॒न्तरि॑क्ष ए॒व तेन॒ प्रति॑ तिष्ठ॒न्त्यायु॑ष्टोम-न्तृ॒तीय॒मुप॑ यन्त्य॒मुष्मि॑न्ने॒व तेन॑ लो॒के प्रति॑ तिष्ठन्ती॒यं-वाँव ज्योति॑र॒न्तरि॑क्ष॒-ङ्गौर॒सावायु॒-र्यदे॒तान्-थ्स्तोमा॑-नुप॒यन्त्ये॒ष्वे॑व तल्लो॒केषु॑ स॒त्रिणः॑ प्रति॒ तिष्ठ॑न्तो यन्ति॒ ते सग्ग्​स्तु॑ता वि॒राज॑- [वि॒राज᳚म्, अ॒भि सम्प॑द्यन्ते॒ द्वे] 34
-म॒भि सम्प॑द्यन्ते॒ द्वे चर्चा॒वति॑ रिच्येते॒ एक॑या॒ गौरति॑रिक्त॒ एक॒या-ऽऽयु॑रू॒न-स्सु॑व॒र्गो वै लो॒को ज्योति॒रूर्ग्-वि॒राडूर्ज॑-मे॒वाव॑ रुन्धते॒ ते न क्षु॒धा ऽऽर्ति॒मार्च्छ॒न्त्यक्षो॑धुका भवन्ति॒ क्षु-थ्स॑बान्धा इव॒ हि स॒त्रिणो᳚ ऽग्निष्टो॒माव॒भितः॑ प्र॒धी तावु॒क्थ्या॑ मद्ध्ये॒ नभ्य॒-न्त-त्तदे॒त-त्प॑रि॒य-द्दे॑वच॒क्रं-यँदे॒तेन॑ [-ँयदे॒तेन॑, ष॒ड॒हेन॒ यन्ति॑] 35
षड॒हेन॒ यन्ति॑ देवच॒क्रमे॒व स॒मारो॑ह॒न्त्यरि॑ष्ट्यै॒ ते स्व॒स्ति सम॑श्ञुवते षड॒हेन॑ यन्ति॒ षड्वा ऋ॒तव॑ ऋ॒तुष्वे॒व प्रति॑ तिष्ठन्त्युभ॒यतो᳚ ज्योतिषा यन्त्युभ॒यत॑ ए॒व सु॑व॒र्गे लो॒के प्र॑ति॒तिष्ठ॑न्तो यन्ति॒ द्वौ ष॑ड॒हौ भ॑वत॒स्तानि॒ द्वाद॒शाहा॑नि॒ स-म्प॑द्यन्ते द्वाद॒शो वै पुरु॑षो॒ द्वे स॒क्थ्यौ᳚ द्वौ बा॒हू आ॒त्मा च॒ शिर॑श्च च॒त्वार्यङ्गा॑नि॒ स्तनौ᳚ द्वाद॒शौ [ ] 36
त-त्पुरु॑ष॒मनु॑ प॒र्याव॑र्तन्ते॒ त्रयः॑ षड॒हा भ॑वन्ति॒ तान्य॒ष्टाद॒शाहा॑नि॒ स-म्प॑द्यन्ते॒ नवा॒न्यानि॒ नवा॒न्यानि॒ नव॒ वै पुरु॑षे प्रा॒णास्त-त्प्रा॒णाननु॑ प॒र्याव॑र्तन्ते च॒त्वारः॑ षड॒हा भ॑वन्ति॒ तानि॒ चतु॑र्विग्ंशति॒रहा॑नि॒ स-म्प॑द्यन्ते॒ चतु॑र्विग्ंशतिरर्धमा॒सा-स्सं॑​वँथ्स॒रस्त-थ्सं॑​वँथ्स॒रमनु॑ प॒र्याव॑र्त॒न्ते ऽप्र॑तिष्ठित-स्सं​वँथ्स॒र इति॒ खलु॒ वा आ॑हु॒र्वर्​षी॑या-न्प्रति॒ष्ठाया॒ इत्ये॒ताव॒द्वै सं॑​वँथ्स॒रस्य॒ ब्राह्म॑णं॒-याँव॑न्मा॒सो मा॒सिमा᳚स्ये॒व प्र॑ति॒तिष्ठ॑न्तो यन्ति ॥ 37 ॥
(वि॒राज॑ - मे॒तेन॑ - द्वाद॒शा - वे॒ताव॒द्वा - अ॒ष्टौ च॑) (अ. 11)
मे॒षस्त्वा॑ पच॒तैर॑वतु॒ लोहि॑तग्रीव॒-श्छागै᳚-श्शल्म॒लिर्वृद्ध्या॑ प॒र्णो ब्रह्म॑णा प्ल॒क्षो मेधे॑न न्य॒ग्रोध॑श्चम॒सैरु॑दु॒बंर॑ ऊ॒र्जा गा॑य॒त्री छन्दो॑भिस्त्रि॒वृ-थ्स्तोमै॒रव॑न्ती॒-स्स्थाव॑न्तीस्त्वा-ऽवन्तु प्रि॒य-न्त्वा᳚ प्रि॒याणां॒-वँर्​षि॑ष्ठ॒माप्या॑ना-न्निधी॒ना-न्त्वा॑ निधि॒पतिग्ं॑ हवामहे वसो मम ॥ 38 ॥
(मे॒षः - ष-ट्त्रिग्ं॑शत्) (अ. 12)
कूप्या᳚भ्य॒-स्स्वाहा॒ कूल्या᳚भ्य॒-स्स्वाहा॑ विक॒र्या᳚भ्य॒-स्स्वाहा॑ ऽव॒ट्या᳚भ्य॒-स्स्वाहा॒ खन्या᳚भ्य॒-स्स्वाहा॒ ह्रद्या᳚भ्य॒-स्स्वाहा॒ सूद्या᳚भ्य॒-स्स्वाहा॑ सर॒स्या᳚भ्य॒-स्स्वाहा॑ वैश॒न्तीभ्य॒-स्स्वाहा॑ पल्व॒ल्या᳚भ्य॒-स्स्वाहा॒ वर्​ष्या᳚भ्य॒-स्स्वाहा॑ ऽव॒र्​ष्याभ्य॒-स्स्वाहा᳚ ह्रा॒दुनी᳚भ्य॒-स्स्वाहा॒ पृष्वा᳚भ्य॒-स्स्वाहा॒ स्यन्द॑मानाभ्य॒-स्स्वाहा᳚ स्थाव॒राभ्य॒-स्स्वाहा॑ नादे॒यीभ्य॒-स्स्वाहा॑ सैन्ध॒वीभ्य॒-स्स्वाहा॑ समु॒द्रिया᳚भ्य॒-स्स्वाहा॒ सर्वा᳚भ्य॒-स्स्वाहा᳚ ॥ 39 ॥
(कूप्या᳚भ्य - श्चत्वारि॒ग्ं॒शत्) (अ. 13)
अ॒द्भ्य-स्स्वाहा॒ वह॑न्तीभ्य॒-स्स्वाहा॑ परि॒वह॑न्तीभ्य॒-स्स्वाहा॑ सम॒न्तं-वँह॑न्तीभ्य॒-स्स्वाहा॒ शीघ्रं॒-वँह॑न्तीभ्य॒-स्स्वाहा॒ शीभं॒-वँह॑न्तीभ्य॒-स्स्वाहो॒ग्रं-वँह॑न्तीभ्य॒-स्स्वाहा॑ भी॒मं-वँह॑न्तीभ्य॒-स्स्वाहा-ऽम्भो᳚भ्य॒-स्स्वाहा॒ नभो᳚भ्य॒-स्स्वाहा॒ महो᳚भ्य॒-स्स्वाहा॒ सर्व॑स्मै॒ स्वाहा᳚ ॥ 40 ॥
(अ॒द्भ्य - एका॒न्नत्रि॒ग्ं॒शत्) (अ. 14)
यो अर्व॑न्त॒-ञ्जिघाग्ं॑सति॒ तम॒भ्य॑मीति॒ वरु॑णः ॥ प॒रो मर्तः॑ प॒र-श्श्वा ॥ अ॒ह-ञ्च॒ त्व-ञ्च॑ वृत्रह॒न्​थ्स-म्ब॑भूव स॒निभ्य॒ आ । अ॒रा॒ती॒वा चि॑दद्रि॒वो-ऽनु॑ नौ शूर मग्ंसतै भ॒द्रा इन्द्र॑स्य रा॒तयः॑ ॥ अ॒भि क्रत्वे᳚न्द्र भू॒रध॒ ज्मन्न ते॑ विव्यम्महि॒मान॒ग्ं॒ रजाग्ं॑सि । स्वेना॒ हि वृ॒त्रग्ं शव॑सा ज॒घन्थ॒ न शत्रु॒रन्तं॑-विँविद-द्यु॒धा ते᳚ ॥ 41 ॥
(वि॒वि॒द॒-द्- द्वे च॑) (अ. 15)
नमो॒ राज्ञे॒ नमो॒ वरु॑णाय॒ नमो-ऽश्वा॑य॒ नमः॑ प्र॒जाप॑तये॒ नमो-ऽधि॑पत॒ये ऽधि॑पतिर॒स्यधि॑पति-म्मा कु॒र्वधि॑पतिर॒ह-म्प्र॒जाना᳚-म्भूयास॒-म्मा-न्धे॑हि॒ मयि॑ धेह्यु॒पाकृ॑ताय॒ स्वाहा ऽऽल॑ब्धाय॒ स्वाहा॑ हु॒ताय॒ स्वाहा᳚ ॥ 42 ॥
(नम॒ - एका॒न्न त्रि॒ग्ं॒शत्) (अ. 16)
म॒यो॒भूर्वातो॑ अ॒भि वा॑तू॒स्रा ऊर्ज॑स्वती॒रोष॑धी॒रा रि॑शन्ताम् । पीव॑स्वतीर्जी॒वध॑न्याः पिबन्त्वव॒साय॑ प॒द्वते॑ रुद्र मृड ॥ या-स्सरू॑पा॒ विरू॑पा॒ एक॑रूपा॒ यासा॑म॒ग्निरिष्ट्या॒ नामा॑नि॒ वेद॑ । या अङ्गि॑रस॒स्तप॑से॒ह च॒क्रुस्ताभ्यः॑ पर्जन्य॒ महि॒ शर्म॑ यच्छ ॥ या दे॒वेषु॑ त॒नुव॒मैर॑यन्त॒ यासा॒ग्ं॒ सोमो॒ विश्वा॑ रू॒पाणि॒ वेद॑ । ता अ॒स्मभ्य॒-म्पय॑सा॒ पिन्व॑मानाः प्र॒जाव॑तीरिन्द्र [ ] 43
गो॒ष्ठे रि॑रीहि ॥ प्र॒जाप॑ति॒र्मह्य॑मे॒ता ररा॑णो॒ विश्वै᳚र्दे॒वैः पि॒तृभिः॑ सं​विँदा॒नः । शि॒वा-स्स॒तीरुप॑ नो गो॒ष्ठमा-ऽक॒स्तासां᳚-वँ॒य-म्प्र॒जया॒ सग्ं स॑देम ॥ इ॒ह धृति॒-स्स्वाहे॒ह विधृ॑ति॒-स्स्वाहे॒ह रन्ति॒-स्स्वाहे॒ह रम॑ति॒-स्स्वाहा॑ म॒हीमू॒ षु1 सु॒त्रामा॑णं2 ॥ 44 ॥
(इ॒न्द्रा॒ - ष्टात्रिग्ं॑शच्च) (अ. 17)
किग्ग्​ स्वि॑दासी-त्पू॒र्वचि॑त्तिः॒ किग्ग्​ स्वि॑दासी-द्बृ॒हद्वयः॑ । किग्ग्​ स्वि॑दासी-त्पिशङ्गि॒ला किग्ग्​ स्वि॑दासी-त्पिलिप्पि॒ला ॥ द्यौरा॑सी-त्पू॒र्वचि॑त्ति॒रश्व॑ आसी-द्बृ॒हद्वयः॑ । रात्रि॑रासी-त्पिशङ्गि॒ला ऽवि॑रासी-त्पिलिप्पि॒ला ॥ क-स्स्वि॑देका॒की च॑रति॒ क उ॑ स्विज्जायते॒ पुनः॑ । किग्ग्​ स्वि॑द्धि॒मस्य॑ भेष॒ज-ङ्किग्ग्​ स्वि॑दा॒वप॑न-म्म॒हत् ॥ सूर्य॑ एका॒की च॑रति [ ] 45
च॒न्द्रमा॑ जायते॒ पुनः॑ । अ॒ग्निर्-हि॒मस्य॑ भेष॒ज-म्भूमि॑रा॒वप॑न-म्म॒हत् ॥ पृ॒च्छामि॑ त्वा॒ पर॒मन्त॑-म्पृथि॒व्याः पृ॒च्छामि॑ त्वा॒ भुव॑नस्य॒ नाभि᳚म् । पृ॒च्छामि॑ त्वा॒ वृष्णो॒ अश्व॑स्य॒ रेतः॑ पृ॒च्छामि॑ वा॒चः प॑र॒मं-व्योँ॑म ॥ वेदि॑माहुः॒ पर॒मन्त॑-म्पृथि॒व्या य॒ज्ञमा॑हु॒ र्भुव॑नस्य॒ नाभि᳚म् । सोम॑माहु॒र्वृष्णो॒ अश्व॑स्य॒ रेतो॒ ब्रह्मै॒व वा॒चः प॑र॒मं-व्योँ॑म ॥ 46 ॥
(सूर्य॑ एका॒की च॑रति॒ - षट्च॑त्वारिग्ंशच्च) (अ. 18)
अबें॒ अबां॒ल्यम्बि॑के॒ न मा॑ नयति॒ कश्च॒न । स॒सस्त्य॑श्व॒कः ॥ सुभ॑गे॒ काम्पी॑लवासिनि सुव॒र्गे लो॒के स-म्प्रोर्ण्वा॑थाम् । आ-ऽहम॑जानि गर्भ॒धमा त्वम॑जासि गर्भ॒धम् ॥ तौ स॒ह च॒तुरः॑ प॒द-स्स-म्प्र सा॑रयावहै ॥ वृषा॑ वाग्ं रेतो॒धा रेतो॑ दधा॒तू-थ्स॒क्थ्यो᳚र्गृ॒द-न्धे᳚ह्य॒ञ्जिमुद॑ञ्जि॒मन्व॑ज । य-स्स्त्री॒णा-ञ्जी॑व॒भोज॑नो॒ य आ॑सा- [य आ॑साम्, बि॒ल॒धाव॑नः ।] 47
-म्बिल॒धाव॑नः । प्रि॒य-स्स्त्री॒णाम॑पी॒च्यः॑ ॥ य आ॑सा-ङ्कृ॒ष्णे लक्ष्म॑णि॒ सर्दि॑गृदि-म्प॒राव॑धीत् ॥ अबें॒ अबां॒ल्यम्बि॑के॒ न मा॑ यभति॒ कश्च॒न । स॒सस्त्य॑श्व॒कः ॥ ऊ॒र्ध्वा-मे॑ना॒मुच्छ्र॑यता-द्वेणुभा॒र-ङ्गि॒रावि॑व । अथा᳚स्या॒ मद्ध्य॑मेधताग्ं शी॒ते वाते॑ पु॒नन्नि॑व ॥ अबें॒ अबां॒ल्यम्बि॑के॒ न मा॑ यभति॒ कश्च॒न । स॒सस्त्य॑श्व॒कः ॥ यद्ध॑रि॒णी यव॒मत्ति॒ न [ ] 48
पु॒ष्ट-म्प॒शु म॑न्यते । शू॒द्रा यदर्य॑जारा॒ न पोषा॑य धनायति ॥ अबें॒ अबां॒ल्यम्बि॑के॒ न मा॑ यभति॒ कश्च॒न । स॒सस्त्य॑श्व॒कः ॥ इ॒यं-यँ॒का श॑कुन्ति॒का ऽऽहल॒मिति॒ सर्प॑ति । आह॑त-ङ्ग॒भे पसो॒ नि ज॑ल्गुलीति॒ धाणि॑का ॥ अबें॒ अबां॒ल्यम्बि॑के॒ न मा॑ यभति॒ कश्च॒न । स॒सस्त्य॑श्व॒कः ॥ मा॒ता च॑ ते पि॒ता च॒ ते-ऽग्रं॑-वृँ॒क्षस्य॑ रोहतः । 49
प्र सु॑ला॒मीति॑ ते पि॒ता ग॒भे मु॒ष्टिम॑तग्ंसयत् ॥ द॒धि॒क्राव्.ण्णो॑ अकारिष-ञ्जि॒ष्णोरश्व॑स्य वा॒जिनः॑ । सुर॒भि नो॒ मुखा॑ कर॒-त्प्रण॒ आयूग्ं॑षि तारिषत् ॥ आपो॒ हि ष्ठा म॑यो॒भुव॒स्ता न॑ ऊ॒र्जे द॑धातन । म॒हेरणा॑य॒ चक्ष॑से ॥ यो वः॑ शि॒वत॑मो॒ रस॒स्तस्य॑ भाजयते॒ह नः॑ । उ॒श॒तीरि॑व मा॒तरः॑ ॥ तस्मा॒ अर॑-ङ्गमाम वो॒ यस्य॒ क्षया॑य॒ जिन्व॑थ । आपो॑ ज॒नय॑था च नः ॥ 50 ॥
(आ॒सा॒ - मत्ति॒ न - रो॑हतो॒ - जिन्व॑थ - च॒त्वारि॑ च) (अ. 19)
भूर्भुव॒-स्सुव॒र्वस॑वस्त्वा ऽञ्जन्तु गाय॒त्रेण॒ छन्द॑सा रु॒द्रास्त्वा᳚ ऽञ्जन्तु॒ त्रैष्टु॑भेन॒ छन्द॑सा, ऽऽदि॒त्यास्त्वा᳚-ऽञ्जन्तु॒ जाग॑तेन॒ छन्द॑सा॒ य-द्वातो॑ अ॒पो अग॑म॒दिन्द्र॑स्य त॒नुव॑-म्प्रि॒याम् । ए॒तग्ग्​ स्तो॑तरे॒तेन॑ प॒था पुन॒रश्व॒मा व॑र्तयासि नः ॥ लाजी(3)-ञ्छाची(3)न् यशो॑ म॒माँ(4) । य॒व्यायै॑ ग॒व्याया॑ ए॒त-द्दे॑वा॒ अन्न॑मत्तै॒तदन्न॑मद्धि प्रजापते ॥ यु॒ञ्जन्ति॑ ब्र॒द्ध्न-म॑रु॒ष-ञ्चर॑न्त॒-म्परि॑ त॒स्थुषः॑ । रोच॑न्ते रोच॒ना दि॒वि ॥ यु॒ञ्जन्त्य॑स्य॒ काम्या॒ हरी॒ विप॑क्षसा॒ रथे᳚ । शोणा॑ धृ॒ष्णू नृ॒वाह॑सा ॥ के॒तु-ङ्कृ॒ण्वन्न॑के॒तवे॒ पेशो॑ मर्या अपे॒शसे᳚ । समु॒षद्भि॑रजायथाः ॥ 51 ॥
(ब्र॒द्ध्नं - पञ्च॑विग्ंशतिश्च) (अ. 20)
प्रा॒णाय॒ स्वाहा᳚ व्या॒नाय॒ स्वाहा॑ ऽपा॒नाय॒ स्वाहा॒ स्नाव॑भ्य॒-स्स्वाहा॑ सन्ता॒नेभ्य॒-स्स्वाहा॒ परि॑सन्तानेभ्य॒-स्स्वाहा॒ पर्व॑भ्य॒-स्स्वाहा॑ स॒धान्ने᳚भ्य॒-स्स्वाहा॒ शरी॑रेभ्य॒-स्स्वाहा॑ य॒ज्ञाय॒ स्वाहा॒ दक्षि॑णाभ्य॒-स्स्वाहा॑ सुव॒र्गाय॒ स्वाहा॑ लो॒काय॒ स्वाहा॒ सर्व॑स्मै॒ स्वाहा᳚ ॥ 52 ॥
(प्रा॒णाया॒ - ष्टाविग्ं॑शतिः) (अ. 21)
सि॒ताय॒ स्वाहा ऽसि॑ताय॒ स्वाहा॒ ऽभिहि॑ताय॒ स्वाहा ऽन॑भिहिताय॒ स्वाहा॑ यु॒क्ताय॒ स्वाहा ऽयु॑क्ताय॒ स्वाहा॒ सुयु॑क्ताय॒ स्वाहो -द्यु॑क्ताय॒ स्वाहा॒ विमु॑क्ताय॒ स्वाहा॒ प्रमु॑क्ताय॒ स्वाहा॒ वञ्च॑ते॒ स्वाहा॑ परि॒वञ्च॑ते॒ स्वाहा॑ सं॒​वँञ्च॑ते॒ स्वाहा॑ ऽनु॒वञ्च॑ते॒ स्वाहो॒--द्वञ्च॑ते॒ स्वाहा॑ य॒ते स्वाहा॒ धाव॑ते॒ स्वाहा॒ तिष्ठ॑ते॒ स्वाहा॒ सर्व॑स्मै॒ स्वाहा᳚ ॥ 53 ॥
(सि॒ताया॒ - ष्टात्रिग्ं॑शत्) (अ. 22)
(बृह॒स्पति॒-श्श्र--द्य॒था वा - ऋ॒क्षा वै - प्र॒जाप॑ति॒र्येन॑येन॒ - द्वे वाव दे॑वस॒त्रे - आ॑दि॒त्या अ॑कामयन्त सुव॒र्गं - ँवसि॑ष्ठः - सं​वँथ्स॒राय॑ -सुर्व॒र्गं-येँ स॒त्रं - ब्र॑ह्मवा॒दिनो॑-ऽतिरा॒त्रो - ज्योति॑ष्टोमं - मे॒षः - कूप्या᳚भ्यो॒ - ऽद्भ्यो - यो - नमो॑ - मयो॒भूः - किग्ग्​ स्वि॒द - म्बे॒ - भूः - प्रा॒णाय॑ - सि॒ताय॒ - द्वाविग्ं॑शतिः)
(बृह॒स्पतिः॒ - प्रति॑ तिष्ठन्ति॒ - वै द॑शरा॒त्रेण॑ - सुव॒र्गं - ँयो अर्व॑न्तं॒ - भू - स्त्रिप॑ञ्चा॒शत्)
(बृह॒स्पति॒, स्सर्व॑स्मै॒ स्वाहा᳚)
॥ हरिः॑ ओम् ॥
॥ कृष्ण यजुर्वेदीय तैत्तिरीय संहितायां सप्तमकाण्डे चतुर्थः प्रश्न-स्समाप्तः ॥
🕉 InfoLyter.in