Dakshina Murti Stotram — Bengali Script

Meaning —

শান্তিপাঠঃ

ওঁ যো ব্রহ্মাণং বিদধাতি পূর্বং

যো বৈ বেদাংশ্চ প্রহিণোতি তস্মৈ ।

তং হ দেবমাত্মবুদ্ধিপ্রকাশং

মুমুক্ষুর্বৈ শরণমহং প্রপদ্যে ॥

ধ্যানম্

ওঁ মৌনব্যাখ্যা প্রকটিত পরব্রহ্মতত্ত্বং যুবানং
বর্ষিষ্ঠান্তে বসদৃষিগণৈরাবৃতং ব্রহ্মনিষ্ঠৈঃ ।
আচার্যেন্দ্রং করকলিত চিন্মুদ্রমানন্দমূর্তিং
স্বাত্মারামং মুদিতবদনং দক্ষিণামূর্তিমীডে ॥ 1 ॥

oṃ maunavyākhyā prakaṭita parabrahmatattvaṃ yuvānaṃ
varṣiṣṭhānte vasadṛṣigaṇairāvṛtaṃ brahmaniṣṭhaiḥ |
ācāryendraṃ karakalita cinmudramānandamūrtiṃ
svātmārāmaṃ muditavadanaṃ dakṣiṇāmūrtimīḍe || 1 ||

Verse 2

বটবিটপিসমীপেভূমিভাগে নিষণ্ণং
সকলমুনিজনানাং জ্ঞানদাতারমারাত্ ।
ত্রিভুবনগুরুমীশং দক্ষিণামূর্তিদেবং
জননমরণদুঃখচ্ছেদদক্ষং নমামি ॥ 2 ॥

vaṭaviṭapisamīpebhūmibhāge niṣaṇṇaṃ
sakalamunijanānāṃ jñānadātāramārāt |
tribhuvanagurumīśaṃ dakṣiṇāmūrtidevaṃ
jananamaraṇaduḥkhacchedadakṣaṃ namāmi || 2 ||

Verse 3

চিত্রং বটতরোর্মূলে বৃদ্ধাঃ শিষ্যা গুরুর্যুবা ।
গুরোস্তু মৌনং ব্যাখ্যানং শিষ্যাস্তুচ্ছিন্নসংশযাঃ ॥ 3 ॥

citraṃ vaṭatarormūle vṛddhāḥ śiṣyā gururyuvā |
gurostu maunaṃ vyākhyānaṃ śiṣyāstucchinnasaṃśayāḥ || 3 ||

Verse 4

নিধযে সর্ববিদ্যানাং ভিষজে ভবরোগিণাম্ ।
গুরবে সর্বলোকানাং দক্ষিণামূর্তযে নমঃ ॥ 4 ॥

nidhaye sarvavidyānāṃ bhiṣaje bhavarogiṇām |
gurave sarvalokānāṃ dakṣiṇāmūrtaye namaḥ || 4 ||

Verse 5

ওঁ নমঃ প্রণবার্থায শুদ্ধজ্ঞানৈকমূর্তযে ।
নির্মলায প্রশান্তায দক্ষিণামূর্তযে নমঃ ॥ 5 ॥

oṃ namaḥ praṇavārthāya śuddhajñānaikamūrtaye |
nirmalāya praśāntāya dakṣiṇāmūrtaye namaḥ || 5 ||

Verse 6

চিদ্ধনায মহেশায বটমূলনিবাসিনে ।
সচ্চিদানন্দরূপায দক্ষিণামূর্তযে নমঃ ॥ 6 ॥

ciddhanāya maheśāya vaṭamūlanivāsine |
saccidānandarūpāya dakṣiṇāmūrtaye namaḥ || 6 ||

Verse 7

ঈশ্বরো গুরুরাত্মেতি মূর্তিভেদবিভাগিনে ।
ব্যোমবদ্ব্যাপ্তদেহায দক্ষিণামূর্তযে নমঃ ॥ 7 ॥

īśvaro gururātmeti mūrtibhedavibhāgine |
vyomavadvyāptadehāya dakṣiṇāmūrtaye namaḥ || 7 ||

Verse 8

অঙ্গুষ্ঠতর্জনী যোগমুদ্রা ব্যাজেনযোগিনাম্ ।
শৃত্যর্থং ব্রহ্মজীবৈক্যং দর্শযন্যোগতা শিবঃ ॥ 8 ॥

aṅguṣṭhatarjanī yogamudrā vyājenayoginām |
śṛtyarthaṃ brahmajīvaikyaṃ darśayanyogatā śivaḥ || 8 ||

Verse 1

ওঁ শান্তিঃ শান্তিঃ শান্তিঃ ॥
স্তোত্রম্
বিশ্বং দর্পণ-দৃশ্যমান-নগরী তুল্যং নিজান্তর্গতং
পশ্যন্নাত্মনি মাযযা বহিরিবোদ্ভূতং যথা নিদ্রযা ।
যস্সাক্ষাত্কুরুতে প্রবোধসমযে স্বাত্মানমে বাদ্বযং
তস্মৈ শ্রীগুরুমূর্তযে নম ইদং শ্রী দক্ষিণামূর্তযে ॥ 1 ॥

oṃ śāntiḥ śāntiḥ śāntiḥ ||
stotram
viśvaṃ darpaṇa-dṛśyamāna-nagarī tulyaṃ nijāntargataṃ
paśyannātmani māyayā bahirivodbhūtaṃ yathā nidrayā |
yassākṣātkurute prabodhasamaye svātmāname vādvayaṃ
tasmai śrīgurumūrtaye nama idaṃ śrī dakṣiṇāmūrtaye || 1 ||

Verse 2

বীজস্যান্তরি-বাঙ্কুরো জগদিতং প্রাঙ্নির্বিকল্পং পুনঃ
মাযাকল্পিত দেশকালকলনা বৈচিত্র্যচিত্রীকৃতম্ ।
মাযাবীব বিজৃম্ভযত্যপি মহাযোগীব যঃ স্বেচ্ছযা
তস্মৈ শ্রীগুরুমূর্তযে নম ইদং শ্রী দক্ষিণামূর্তযে ॥ 2 ॥

bījasyāntari-vāṅkuro jagaditaṃ prāṅnirvikalpaṃ punaḥ
māyākalpita deśakālakalanā vaicitryacitrīkṛtam |
māyāvīva vijṛmbhayatyapi mahāyogīva yaḥ svecchayā
tasmai śrīgurumūrtaye nama idaṃ śrī dakṣiṇāmūrtaye || 2 ||

Verse 3

যস্যৈব স্ফুরণং সদাত্মকমসত্কল্পার্থকং ভাসতে
সাক্ষাত্তত্বমসীতি বেদবচসা যো বোধযত্যাশ্রিতান্ ।
যস্সাক্ষাত্করণাদ্ভবেন্ন পুনরাবৃত্তির্ভবাম্ভোনিধৌ
তস্মৈ শ্রীগুরুমূর্তযে নম ইদং শ্রী দক্ষিণামূর্তযে ॥ 3 ॥

yasyaiva sphuraṇaṃ sadātmakamasatkalpārthakaṃ bhāsate
sākṣāttatvamasīti vedavacasā yo bodhayatyāśritān |
yassākṣātkaraṇādbhavenna punarāvṛttirbhavāmbhonidhau
tasmai śrīgurumūrtaye nama idaṃ śrī dakṣiṇāmūrtaye || 3 ||

Verse 4

নানাচ্ছিদ্র ঘটোদর স্থিত মহাদীপ প্রভাভাস্বরং
জ্ঞানং যস্য তু চক্ষুরাদিকরণ দ্বারা বহিঃ স্পন্দতে ।
জানামীতি তমেব ভান্তমনুভাত্যেতত্সমস্তং জগত্
তস্মৈ শ্রী গুরুমূর্তযে নম ইদং শ্রী দক্ষিণামূর্তযে ॥ 4 ॥

nānācchidra ghaṭodara sthita mahādīpa prabhābhāsvaraṃ
jñānaṃ yasya tu cakṣurādikaraṇa dvārā bahiḥ spandate |
jānāmīti tameva bhāntamanubhātyetatsamastaṃ jagat
tasmai śrī gurumūrtaye nama idaṃ śrī dakṣiṇāmūrtaye || 4 ||

Verse 5

দেহং প্রাণমপীন্দ্রিযাণ্যপি চলাং বুদ্ধিং চ শূন্যং বিদুঃ
স্ত্রী বালান্ধ জডোপমাস্ত্বহমিতি ভ্রান্তাভৃশং বাদিনঃ ।
মাযাশক্তি বিলাসকল্পিত মহাব্যামোহ সংহারিণে
তস্মৈ শ্রী গুরুমূর্তযে নম ইদং শ্রী দক্ষিণামূর্তযে ॥ 5 ॥

dehaṃ prāṇamapīndriyāṇyapi calāṃ buddhiṃ ca śūnyaṃ viduḥ
strī bālāndha jaḍopamāstvahamiti bhrāntābhṛśaṃ vādinaḥ |
māyāśakti vilāsakalpita mahāvyāmoha saṃhāriṇe
tasmai śrī gurumūrtaye nama idaṃ śrī dakṣiṇāmūrtaye || 5 ||

Verse 6

রাহুগ্রস্ত দিবাকরেন্দু সদৃশো মাযা সমাচ্ছাদনাত্
সন্মাত্রঃ করণোপ সংহরণতো যোঽভূত্সুষুপ্তঃ পুমান্ ।
প্রাগস্বাপ্সমিতি প্রবোধসমযে যঃ প্রত্যভিজ্ঞাযতে
তস্মৈ শ্রী গুরুমূর্তযে নম ইদং শ্রী দক্ষিণামূর্তযে ॥ 6 ॥

rāhugrasta divākarendu sadṛśo māyā samācchādanāt
sanmātraḥ karaṇopa saṃharaṇato yo'bhūtsuṣuptaḥ pumān |
prāgasvāpsamiti prabodhasamaye yaḥ pratyabhijñāyate
tasmai śrī gurumūrtaye nama idaṃ śrī dakṣiṇāmūrtaye || 6 ||

Verse 7

বাল্যাদিষ্বপি জাগ্রদাদিষু তথা সর্বাস্ববস্থাস্বপি
ব্যাবৃত্তা স্বনু বর্তমান মহমিত্যন্তঃ স্ফুরন্তং সদা ।
স্বাত্মানং প্রকটীকরোতি ভজতাং যো মুদ্রযা ভদ্রযা
তস্মৈ শ্রী গুরুমূর্তযে নম ইদং শ্রী দক্ষিণামূর্তযে ॥ 7 ॥

bālyādiṣvapi jāgradādiṣu tathā sarvāsvavasthāsvapi
vyāvṛttā svanu vartamāna mahamityantaḥ sphurantaṃ sadā |
svātmānaṃ prakaṭīkaroti bhajatāṃ yo mudrayā bhadrayā
tasmai śrī gurumūrtaye nama idaṃ śrī dakṣiṇāmūrtaye || 7 ||

Verse 8

বিশ্বং পশ্যতি কার্যকারণতযা স্বস্বামিসম্বন্ধতঃ
শিষ্যচার্যতযা তথৈব পিতৃ পুত্রাদ্যাত্মনা ভেদতঃ ।
স্বপ্নে জাগ্রতি বা য এষ পুরুষো মাযা পরিভ্রামিতঃ
তস্মৈ শ্রী গুরুমূর্তযে নম ইদং শ্রী দক্ষিণামূর্তযে ॥ 8 ॥

viśvaṃ paśyati kāryakāraṇatayā svasvāmisambandhataḥ
śiṣyacāryatayā tathaiva pitṛ putrādyātmanā bhedataḥ |
svapne jāgrati vā ya eṣa puruṣo māyā paribhrāmitaḥ
tasmai śrī gurumūrtaye nama idaṃ śrī dakṣiṇāmūrtaye || 8 ||

Verse 9

ভূরম্ভাংস্যনলোঽনিলোম্বর মহর্নাথো হিমাংশুঃ পুমান্
ইত্যাভাতি চরাচরাত্মকমিদং যস্যৈব মূর্ত্যষ্টকম্ ।
নান্যত্কিঞ্চন বিদ্যতে বিমৃশতাং যস্মাত্পরস্মাদ্বিভো
তস্মৈ শ্রী গুরুমূর্তযে নম ইদং শ্রী দক্ষিণামূর্তযে ॥ 9 ॥

bhūrambhāṃsyanalo'nilombara maharnātho himāṃśuḥ pumān
ityābhāti carācarātmakamidaṃ yasyaiva mūrtyaṣṭakam |
nānyatkiñcana vidyate vimṛśatāṃ yasmātparasmādvibho
tasmai śrī gurumūrtaye nama idaṃ śrī dakṣiṇāmūrtaye || 9 ||

Verse 10

সর্বাত্মত্বমিতি স্ফুটীকৃতমিদং যস্মাদমুষ্মিন্ স্তবে
তেনাস্ব শ্রবণাত্তদর্থ মননাদ্ধ্যানাচ্চ সঙ্কীর্তনাত্ ।
সর্বাত্মত্ব মহাবিভূতিসহিতং স্যাদীশ্বরত্বং স্বতঃ
সিদ্ধ্যেত্তত্পুনরষ্টধা পরিণতং চৈশ্বর্য-মব্যাহতম্ ॥ 10 ॥

sarvātmatvamiti sphuṭīkṛtamidaṃ yasmādamuṣmin stave
tenāsva śravaṇāttadartha mananāddhyānācca saṅkīrtanāt |
sarvātmatva mahāvibhūtisahitaṃ syādīśvaratvaṃ svataḥ
siddhyettatpunaraṣṭadhā pariṇataṃ caiśvarya-mavyāhatam || 10 ||

॥ ইতি শ্রীমচ্ছঙ্করাচার্যবিরচিতং দক্ষিণামূর্তিস্তোত্রং সম্পূর্ণম্ ॥

Sanskrit — Devanagari (original)

शान्तिपाठः

ॐ यो ब्रह्माणं विदधाति पूर्वं

यो वै वेदांश्च प्रहिणोति तस्मै ।

तं ह देवमात्मबुद्धिप्रकाशं

मुमुक्षुर्वै शरणमहं प्रपद्ये ॥

ध्यानम्

ॐ मौनव्याख्या प्रकटित परब्रह्मतत्त्वं युवानं

वर्षिष्ठान्ते वसदृषिगणैरावृतं ब्रह्मनिष्ठैः ।

आचार्येन्द्रं करकलित चिन्मुद्रमानन्दमूर्तिं

स्वात्मारामं मुदितवदनं दक्षिणामूर्तिमीडे ॥ 1 ॥

वटविटपिसमीपेभूमिभागे निषण्णं

सकलमुनिजनानां ज्ञानदातारमारात् ।

त्रिभुवनगुरुमीशं दक्षिणामूर्तिदेवं

जननमरणदुःखच्छेददक्षं नमामि ॥ 2 ॥

चित्रं वटतरोर्मूले वृद्धाः शिष्या गुरुर्युवा ।

गुरोस्तु मौनं व्याख्यानं शिष्यास्तुच्छिन्नसंशयाः ॥ 3 ॥

निधये सर्वविद्यानां भिषजे भवरोगिणाम् ।

गुरवे सर्वलोकानां दक्षिणामूर्तये नमः ॥ 4 ॥

ॐ नमः प्रणवार्थाय शुद्धज्ञानैकमूर्तये ।

निर्मलाय प्रशान्ताय दक्षिणामूर्तये नमः ॥ 5 ॥

चिद्धनाय महेशाय वटमूलनिवासिने ।

सच्चिदानन्दरूपाय दक्षिणामूर्तये नमः ॥ 6 ॥

ईश्वरो गुरुरात्मेति मूर्तिभेदविभागिने ।

व्योमवद्व्याप्तदेहाय दक्षिणामूर्तये नमः ॥ 7 ॥

अङ्गुष्ठतर्जनी योगमुद्रा व्याजेनयोगिनाम् ।

शृत्यर्थं ब्रह्मजीवैक्यं दर्शयन्योगता शिवः ॥ 8 ॥

ॐ शान्तिः शान्तिः शान्तिः ॥

स्तोत्रम्

विश्वं दर्पण-दृश्यमान-नगरी तुल्यं निजान्तर्गतं

पश्यन्नात्मनि मायया बहिरिवोद्भूतं यथा निद्रया ।

यस्साक्षात्कुरुते प्रबोधसमये स्वात्मानमे वाद्वयं

तस्मै श्रीगुरुमूर्तये नम इदं श्री दक्षिणामूर्तये ॥ 1 ॥

बीजस्यान्तरि-वाङ्कुरो जगदितं प्राङ्निर्विकल्पं पुनः

मायाकल्पित देशकालकलना वैचित्र्यचित्रीकृतम् ।

मायावीव विजृम्भयत्यपि महायोगीव यः स्वेच्छया

तस्मै श्रीगुरुमूर्तये नम इदं श्री दक्षिणामूर्तये ॥ 2 ॥

यस्यैव स्फुरणं सदात्मकमसत्कल्पार्थकं भासते

साक्षात्तत्वमसीति वेदवचसा यो बोधयत्याश्रितान् ।

यस्साक्षात्करणाद्भवेन्न पुनरावृत्तिर्भवाम्भोनिधौ

तस्मै श्रीगुरुमूर्तये नम इदं श्री दक्षिणामूर्तये ॥ 3 ॥

नानाच्छिद्र घटोदर स्थित महादीप प्रभाभास्वरं

ज्ञानं यस्य तु चक्षुरादिकरण द्वारा बहिः स्पन्दते ।

जानामीति तमेव भान्तमनुभात्येतत्समस्तं जगत्

तस्मै श्री गुरुमूर्तये नम इदं श्री दक्षिणामूर्तये ॥ 4 ॥

देहं प्राणमपीन्द्रियाण्यपि चलां बुद्धिं च शून्यं विदुः

स्त्री बालान्ध जडोपमास्त्वहमिति भ्रान्ताभृशं वादिनः ।

मायाशक्ति विलासकल्पित महाव्यामोह संहारिणे

तस्मै श्री गुरुमूर्तये नम इदं श्री दक्षिणामूर्तये ॥ 5 ॥

राहुग्रस्त दिवाकरेन्दु सदृशो माया समाच्छादनात्

सन्मात्रः करणोप संहरणतो योऽभूत्सुषुप्तः पुमान् ।

प्रागस्वाप्समिति प्रबोधसमये यः प्रत्यभिज्ञायते

तस्मै श्री गुरुमूर्तये नम इदं श्री दक्षिणामूर्तये ॥ 6 ॥

बाल्यादिष्वपि जाग्रदादिषु तथा सर्वास्ववस्थास्वपि

व्यावृत्ता स्वनु वर्तमान महमित्यन्तः स्फुरन्तं सदा ।

स्वात्मानं प्रकटीकरोति भजतां यो मुद्रया भद्रया

तस्मै श्री गुरुमूर्तये नम इदं श्री दक्षिणामूर्तये ॥ 7 ॥

विश्वं पश्यति कार्यकारणतया स्वस्वामिसम्बन्धतः

शिष्यचार्यतया तथैव पितृ पुत्राद्यात्मना भेदतः ।

स्वप्ने जाग्रति वा य एष पुरुषो माया परिभ्रामितः

तस्मै श्री गुरुमूर्तये नम इदं श्री दक्षिणामूर्तये ॥ 8 ॥

भूरम्भांस्यनलोऽनिलोम्बर महर्नाथो हिमांशुः पुमान्

इत्याभाति चराचरात्मकमिदं यस्यैव मूर्त्यष्टकम् ।

नान्यत्किञ्चन विद्यते विमृशतां यस्मात्परस्माद्विभो

तस्मै श्री गुरुमूर्तये नम इदं श्री दक्षिणामूर्तये ॥ 9 ॥

सर्वात्मत्वमिति स्फुटीकृतमिदं यस्मादमुष्मिन् स्तवे

तेनास्व श्रवणात्तदर्थ मननाद्ध्यानाच्च सङ्कीर्तनात् ।

सर्वात्मत्व महाविभूतिसहितं स्यादीश्वरत्वं स्वतः

सिद्ध्येत्तत्पुनरष्टधा परिणतं चैश्वर्य-मव्याहतम् ॥ 10 ॥

॥ इति श्रीमच्छङ्कराचार्यविरचितं दक्षिणामूर्तिस्तोत्रं सम्पूर्णम् ॥

🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Bengali script. Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version. It is a transliteration, not a translation — see “Meaning” for translations where available.

দক্ষিণা মূর্তি স্তোত্রম্