కృష్ణ యజుర్వేదీయ తైత్తిరీయ సంహితాయా-మ్ప్రథమకాణ్డే పఞ్చమః ప్రశ్నః - పునరాధానం
ఓ-న్నమః పరమాత్మనే, శ్రీ మహాగణపతయే నమః,
శ్రీ గురుభ్యో నమః । హ॒రిః॒ ఓమ్ ॥
దే॒వా॒సు॒రా-స్సంయఁ॑త్తా ఆస॒న్తే దే॒వా వి॑జ॒యము॑ప॒యన్తో॒ ఽగ్నౌ వా॒మం-వఁసు॒ స-న్న్య॑దధతే॒దము॑ నో భవిష్యతి॒ యది॑ నో జే॒ష్యన్తీతి॒ తద॒గ్నిర్న్య॑కామయత॒ తేనాపా᳚క్రామ॒-త్తద్దే॒వా వి॒జిత్యా॑వ॒రురు॑థ్సమానా॒ అన్వా॑య॒-న్తద॑స్య॒ సహ॒సా-ఽఽది॑థ్సన్త॒ సో॑ ఽరోదీ॒ద్యదరో॑దీ॒-త్త-ద్రు॒ద్రస్య॑ రుద్ర॒త్వం-యఁదశ్వ్రశీ॑యత॒ త- [తత్, ర॒జ॒తగ్ం] 1
ద్ర॑జ॒తగ్ం హిర॑ణ్యమభవ॒-త్తస్మా᳚-ద్రజ॒తగ్ం హిర॑ణ్య-మదక్షి॒ణ్య-మ॑శ్రు॒జగ్ం హి యో బ॒ర్॒హిషి॒ దదా॑తి పు॒రా-ఽస్య॑ సంవఁథ్స॒రా-ద్గృ॒హే రు॑దన్తి॒ తస్మా᳚-ద్బ॒ర్॒హిషి॒ న దేయ॒గ్ం॒ సో᳚-ఽగ్నిర॑బ్రవీ-ద్భా॒గ్య॑సా॒న్యథ॑ వ ఇ॒దమితి॑ పునరా॒ధేయ॑-న్తే॒ కేవ॑ల॒మిత్య॑బ్రువ-న్నృ॒ద్ధ్నవ॒-త్ఖలు॒ స ఇత్య॑బ్రవీ॒ద్యో మ॑ద్దేవ॒త్య॑-మ॒గ్ని-మా॒దధా॑తా॒ ఇతి॒ త-మ్పూ॒షా-ఽఽధ॑త్త॒ తేన॑ [ ] 2
పూ॒షా-ఽఽర్ధ్నో॒-త్తస్మా᳚-త్పౌ॒ష్ణాః ప॒శవ॑ ఉచ్యన్తే॒ త-న్త్వష్టా-ఽఽధ॑త్త॒ తేన॒ త్వష్టా᳚-ఽఽర్ధ్నో॒-త్తస్మా᳚-త్త్వా॒ష్ట్రాః ప॒శవ॑ ఉచ్యన్తే॒ త-మ్మను॒రా-ఽధ॑త్త॒ తేన॒ మను॑రా॒ర్ధ్నో॒-త్తస్మా᳚న్మాన॒వ్యః॑ ప్ర॒జా ఉ॑చ్యన్తే॒ త-న్ధా॒తా-ఽఽధ॑త్త॒ తేన॑ ధా॒తా-ఽఽర్ధ్నో᳚-థ్సంవఁథ్స॒రో వై ధా॒తా తస్మా᳚-థ్సంవఁథ్స॒ర-మ్ప్ర॒జాః ప॒శవో-ఽను॒ ప్ర జా॑యన్తే॒ య ఏ॒వ-మ్పు॑నరా॒ధేయ॒స్యర్ధిం॒-వేఁద॒- [ఏ॒వ-మ్పు॑నరా॒ధేయ॒స్యర్ధిం॒-వేఁద॑, ఋ॒ధ్నోత్యే॒వ] 3
-ర్ధ్నోత్యే॒వ యో᳚-ఽస్యై॒వ-మ్బ॒న్ధుతాం॒-వేఁద॒ బన్ధు॑మా-న్భవతి భాగ॒ధేయం॒-వాఁ అ॒గ్నిరాహి॑త ఇ॒చ్ఛమా॑నః ప్ర॒జా-మ్ప॒శూన్ యజ॑మాన॒స్యోప॑ దోద్రావో॒ద్వాస్య॒ పున॒రా ద॑ధీత భాగ॒ధేయే॑నై॒వైన॒గ్ం॒ సమ॑ర్ధయ॒త్యథో॒ శాన్తి॑రే॒వాస్యై॒షా పున॑ర్వస్వో॒రా ద॑ధీతై॒తద్వై పు॑నరా॒ధేయ॑స్య॒ నక్ష॑త్రం॒-యఁ-త్పున॑ర్వసూ॒ స్వాయా॑మే॒వైన॑-న్దే॒వతా॑యామా॒ధాయ॑ బ్రహ్మవర్చ॒సీ భ॑వతి ద॒ర్భై రా ద॑ధా॒త్యయా॑తయామత్వాయ ద॒ర్భైరా ద॑ధాత్య॒ద్భ్య ఏ॒వైన॒మోష॑ధీభ్యో ఽవ॒రుద్ధ్యా ఽఽధ॑త్తే॒ పఞ్చ॑కపాలః పురో॒డాశో॑ భవతి॒ పఞ్చ॒ వా ఋ॒తవ॑ ఋ॒తుభ్య॑ ఏ॒వైన॑మవ॒రుద్ధ్యా ఽఽధ॑త్తే ॥ 4 ॥
(అశీ॑యత॒ తత్- తేన॒-వేద॑- ద॒ర్భైః పఞ్చ॑విగ్ంశతిశ్చ) (అ. 1)
పరా॒ వా ఏ॒ష య॒జ్ఞ-మ్ప॒శూన్ వ॑పతి॒ యో᳚-ఽగ్నిము॑ద్వా॒సయ॑తే॒ పఞ్చ॑కపాలః పురో॒డాశో॑ భవతి॒ పాఙ్క్తో॑ య॒జ్ఞః పాఙ్క్తాః᳚ ప॒శవో॑ య॒జ్ఞమే॒వ ప॒శూనవ॑ రున్ధే వీర॒హా వా ఏ॒ష దే॒వానాం॒-యోఁ᳚-ఽగ్నిము॑ద్వా॒సయ॑తే॒ న వా ఏ॒తస్య॑ బ్రాహ్మ॒ణా ఋ॑తా॒యవః॑ పు॒రా-ఽన్న॑మక్ష-న్ప॒ఙ్క్త్యో॑ యాజ్యానువా॒క్యా॑ భవన్తి॒ పాఙ్క్తో॑ య॒జ్ఞః పాఙ్క్తః॒ పురు॑షో దే॒వానే॒వ వీ॒ర-న్ని॑రవ॒దాయా॒గ్ని-మ్పున॒రా [పున॒రా, ధ॒త్తే॒ శ॒తాక్ష॑రా భవన్తి] 5
ధ॑త్తే శ॒తాక్ష॑రా భవన్తి శ॒తాయుః॒ పురు॑ష-శ్శ॒తేన్ద్రి॑య॒ ఆయు॑ష్యే॒వేన్ద్రి॒యే ప్రతి॑ తిష్ఠతి॒ యద్వా అ॒గ్నిరాహి॑తో॒ నర్ధ్యతే॒ జ్యాయో॑ భాగ॒ధేయ॑-న్నికా॒మయ॑మానో॒ యదా᳚గ్నే॒యగ్ం సర్వ॒-మ్భవ॑తి॒ సైవాస్యర్ధి॒-స్సం-వాఁ ఏ॒తస్య॑ గృ॒హే వాక్ సృ॑జ్యతే॒ యో᳚-ఽగ్నిము॑ద్వా॒సయ॑తే॒ స వాచ॒గ్ం॒ సగ్ంసృ॑ష్టాం॒-యఁజ॑మాన ఈశ్వ॒రో-ఽను॒ పరా॑భవితో॒-ర్విభ॑క్తయో భవన్తి వా॒చో విధృ॑త్యై॒ యజ॑మాన॒స్యా-ఽప॑రాభావాయ॒ [-ఽప॑రాభావాయ, విభ॑క్తి-ఙ్కరోతి॒] 6
విభ॑క్తి-ఙ్కరోతి॒ బ్రహ్మై॒వ తద॑కరుపా॒గ్ం॒శు య॑జతి॒ యథా॑ వా॒మం-వఁసు॑ వివిదా॒నో గూహ॑తి తా॒దృగే॒వ తద॒గ్ని-మ్ప్రతి॑ స్విష్ట॒కృత॒-న్నిరా॑హ॒ యథా॑ వా॒మం-వఁసు॑ వివిదా॒నః ప్ర॑కా॒శ-ఞ్జిగ॑మిషతి తా॒దృగే॒వ తద్విభ॑క్తిము॒క్త్వా ప్ర॑యా॒జేన॒ వష॑ట్కరోత్యా॒యత॑నాదే॒వ నైతి॒ యజ॑మానో॒ వై పు॑రో॒డాశః॑ ప॒శవ॑ ఏ॒తే ఆహు॑తీ॒ యద॒భితః॑ పురో॒డాశ॑మే॒తే ఆహు॑తీ [ ] 7
జు॒హోతి॒ యజ॑మానమే॒వోభ॒యతః॑ ప॒శుభిః॒ పరి॑ గృహ్ణాతి కృ॒తయ॑జు॒-స్సమ్భృ॑తసమ్భార॒ ఇత్యా॑హు॒ర్న స॒మ్భృత్యా᳚-స్సమ్భా॒రా న యజుః॑ కర్త॒వ్య॑మిత్యథో॒ ఖలు॑ స॒మ్భృత్యా॑ ఏ॒వ స॑మ్భా॒రాః క॑ర్త॒వ్యం॑-యఁజు॑-ర్య॒జ్ఞస్య॒ సమృ॑ద్ధ్యై పునర్నిష్కృ॒తో రథో॒ దక్షి॑ణా పునరుథ్స్యూ॒తం-వాఁసః॑ పునరుథ్సృ॒ష్టో॑-ఽన॒డ్వా-న్పు॑నరా॒ధేయ॑స్య॒ సమృ॑ద్ధ్యై స॒ప్త తే॑ అగ్నే స॒మిధః॑ స॒ప్త జి॒హ్వా ఇత్య॑గ్నిహో॒త్ర-ఞ్జు॑హోతి॒ యత్ర॑యత్రై॒వాస్య॒ న్య॑క్త॒-న్తత॑ [న్య॑క్త॒-న్తతః॑, ఏ॒వైన॒మవ॑ రున్ధే] 8
ఏ॒వైన॒మవ॑ రున్ధే వీర॒హా వా ఏ॒ష దే॒వానాం॒-యోఁ᳚-ఽగ్నిము॑ద్వా॒సయ॑తే॒ తస్య॒ వరు॑ణ ఏ॒వర్ణ॒యాదా᳚గ్నివారు॒ణ-మేకా॑దశకపాల॒మను॒ నిర్వ॑పే॒ద్య-ఞ్చై॒వ హన్తి॒ యశ్చా᳚స్యర్ణ॒యాత్తౌ భా॑గ॒ధేయే॑న ప్రీణాతి॒ నా-ఽఽర్తి॒మార్చ్ఛ॑తి॒ యజ॑మానః ॥ 9 ॥
(ఆ-ఽప॑రాభావాయ-పురో॒డాశ॑మే॒తే-ఆహు॑తీ॒-తతః॒ -షటత్రిగ్ం॑శచ్చ) (అ. 2)
భూమి॑-ర్భూ॒మ్నా ద్యౌ-ర్వ॑రి॒ణా-ఽన్తరి॑క్ష-మ్మహి॒త్వా । ఉ॒పస్థే॑ తే దేవ్యదితే॒ ఽగ్నిమ॑న్నా॒దమ॒న్నాద్యా॒యా-ఽఽద॑ధే ॥ ఆ-ఽయ-ఙ్గౌః పృశ్ఞి॑రక్రమీ॒దస॑న-న్మా॒తర॒-మ్పునః॑ । పి॒తర॑-ఞ్చ ప్ర॒యన్-థ్సువః॑ ॥ త్రి॒గ్ం॒శద్ధామ॒ వి రా॑జతి॒ వా-క్ప॑త॒ఙ్గాయ॑ శిశ్రియే । ప్రత్య॑స్య వహ॒ ద్యుభిః॑ ॥ అ॒స్య ప్రా॒ణాద॑పాన॒త్య॑న్తశ్చ॑రతి రోచ॒నా । వ్య॑ఖ్య-న్మహి॒ష-స్సువః॑ ॥ యత్త్వా᳚ [ ] 10
క్రు॒ద్ధః ప॑రో॒వప॑ మ॒న్యునా॒ యదవ॑ర్త్యా । సు॒కల్ప॑మగ్నే॒ తత్తవ॒ పున॒స్త్వోద్దీ॑పయామసి ॥యత్తే॑ మ॒న్యుప॑రోప్తస్య పృథి॒వీమను॑ దద్ధ్వ॒సే । ఆ॒ది॒త్యా విశ్వే॒ తద్దే॒వా వస॑వశ్చ స॒మాభ॑రన్న్ ॥ మనో॒ జ్యోతి॑-ర్జుషతా॒మాజ్యం॒-విఁచ్ఛి॑న్నం-యఁ॒జ్ఞగ్ం సమి॒మ-న్ద॑ధాతు । బృహ॒స్పతి॑స్తనుతామి॒మ-న్నో॒ విశ్వే॑ దే॒వా ఇ॒హ మా॑దయన్తామ్ ॥ స॒ప్త తే॑ అగ్నే స॒మిధః॑ స॒ప్త జి॒హ్వా-స్స॒ప్త- [జి॒హ్వా-స్స॒ప్త, ఋష॑య-స్స॒ప్త ధామ॑] 11
-ర్ష॑య-స్స॒ప్త ధామ॑ ప్రి॒యాణి॑ । స॒ప్త హోత్రా᳚-స్సప్త॒ధా త్వా॑ యజన్తి స॒ప్త యోనీ॒రా పృ॑ణస్వా ఘృ॒తేన॑ ॥ పున॑రూ॒ర్జా ని వ॑ర్తస్వ॒ పున॑రగ్న ఇ॒షా-ఽఽయు॑షా । పున॑ర్నః పాహి వి॒శ్వతః॑ ॥ స॒హ ర॒య్యా ని వ॑ర్త॒స్వాగ్నే॒ పిన్వ॑స్వ॒ ధార॑యా । వి॒శ్వఫ్స్ని॑యా వి॒శ్వత॒స్పరి॑ ॥ లేక॒-స్సలే॑క-స్సు॒లేక॒స్తే న॑ ఆది॒త్యా ఆజ్య॑-ఞ్జుషా॒ణా వి॑యన్తు॒ కేత॒-స్సకే॑త-స్సు॒కేత॒స్తే న॑ ఆది॒త్యా ఆజ్య॑-ఞ్జుషా॒ణా వి॑యన్తు॒ వివ॑స్వా॒గ్ం॒ అది॑తి॒-ర్దేవ॑జూతి॒స్తే న॑ ఆది॒త్యా ఆజ్య॑-ఞ్జుషా॒ణా వి॑యన్తు ॥ 12 ॥
(త్వా॒-జి॒హ్వా-స్స॒ప్త-సు॒కేత॒స్తే న॒-స్త్రయో॑దశ చ ) (అ. 3)
భూమి॑-ర్భూ॒మ్నా ద్యౌ-ర్వ॑రి॒ణేత్యా॑హా॒-ఽఽశిషై॒వైన॒మా ధ॑త్తే స॒ర్పా వై జీర్య॑న్తో ఽమన్యన్త॒ స ఏ॒త-ఙ్క॑స॒ర్ణీరః॑ కాద్రవే॒యో మన్త్ర॑మపశ్య॒-త్తతో॒ వై తే జీ॒ర్ణాస్త॒నూరపా᳚ఘ్నత సర్పరా॒జ్ఞియా॑ ఋ॒గ్భి-ర్గార్హ॑పత్య॒మా ద॑ధాతి పునర్న॒వమే॒వైన॑మ॒జర॑-ఙ్కృ॒త్వా ఽఽధ॒త్తే-ఽథో॑ పూ॒తమే॒వ పృ॑థి॒వీమ॒న్నాద్య॒-న్నోపా॑-ఽనమ॒థ్సైత- [నోపా॑-ఽనమ॒థ్సైతమ్, మన్త్ర॑మపశ్య॒-త్తతో॒ వై] 13
-మ్మన్త్ర॑మపశ్య॒-త్తతో॒ వై తామ॒న్నాద్య॒-ముపా॑నమ॒ద్యథ్ -స॑ర్పరా॒జ్ఞియా॑ ఋ॒గ్భి-ర్గార్హ॑పత్య-మా॒దధా᳚త్య॒న్నాద్య॒స్యావ॑రుద్ధ్యా॒ అథో॑ అ॒స్యామే॒వైన॒-మ్ప్రతి॑ష్ఠిత॒మా ధ॑త్తే॒ యత్త్వా᳚ క్రు॒ద్ధః ప॑రో॒వపేత్యా॒హాప॑హ్నుత ఏ॒వాస్మై॒ త-త్పున॒స్త్వోద్దీ॑పయామ॒సీత్యా॑హ॒ సమి॑న్ధ ఏ॒వైనం॒-యఁత్తే॑ మ॒న్యుప॑రోప్త॒స్యేత్యా॑హ దే॒వతా॑భిరే॒వై- [దే॒వతా॑భిరే॒వ, ఏ॒న॒గ్ం॒ స-మ్భ॑రతి॒ వి వా] 14
-న॒గ్ం॒ స-మ్భ॑రతి॒ వి వా ఏ॒తస్య॑ య॒జ్ఞశ్ఛి॑ద్యతే॒ యో᳚-ఽగ్నిము॑ద్వా॒సయ॑తే॒ బృహ॒స్పతి॑వత్య॒ర్చోప॑ తిష్ఠతే॒ బ్రహ్మ॒ వై దే॒వానా॒-మ్బృహ॒స్పతి॒-ర్బ్రహ్మ॑ణై॒వ య॒జ్ఞగ్ం స-న్ద॑ధాతి॒ విచ్ఛి॑న్నం-యఁ॒జ్ఞగ్ం సమి॒మ-న్ద॑ధా॒త్విత్యా॑హ॒ సన్త॑త్యై॒ విశ్వే॑ దే॒వా ఇ॒హ మా॑దయన్తా॒మిత్యా॑హ స॒న్తత్యై॒వ య॒జ్ఞ-న్దే॒వేభ్యో-ఽను॑ దిశతి స॒ప్త తే॑ అగ్నే స॒మిధః॑ స॒ప్త జి॒హ్వా [జి॒హ్వాః, ఇత్యా॑హ] 15
ఇత్యా॑హ స॒ప్తస॑ప్త॒ వై స॑ప్త॒ధా-ఽగ్నేః ప్రి॒యాస్త॒నువ॒స్తా ఏ॒వావ॑ రున్ధే॒ పున॑రూ॒ర్జా స॒హ ర॒య్యేత్య॒భితః॑ పురో॒డాశ॒మాహు॑తీ జుహోతి॒ యజ॑మానమే॒వోర్జా చ॑ ర॒య్యా చో॑భ॒యతః॒ పరి॑ గృహ్ణాత్యాది॒త్యా వా అ॒స్మాల్లో॒కాద॒ముం-లోఁ॒కమా॑య॒-న్తే॑-ఽముష్మి॑న్ ఁలో॒కే వ్య॑తృష్య॒-న్త ఇ॒మం-లోఁ॒క-మ్పున॑రభ్య॒వేత్యా॒ ఽగ్నిమా॒ధాయై॒-తాన్. హోమా॑నజుహవు॒స్త ఆ᳚ర్ధ్నువ॒-న్తే సు॑వ॒ర్గం-లోఁ॒కమా॑య॒న్॒. యః ప॑రా॒చీన॑-మ్పునరా॒ధేయా॑ద॒గ్నిమా॒దధీ॑త॒ స ఏ॒తాన్. హోమా᳚న్ జుహుయా॒ద్యామే॒వా-ఽఽది॒త్యా ఋద్ధి॒మార్ధ్ను॑వ॒-న్తామే॒వర్ధ్నో॑తి ॥ 16 ॥
(సైతం-దే॒వతా॑భిరే॒వ-జి॒హ్వా-ఏ॒తాన్-పఞ్చ॑విగ్ంశతిశ్చ ) (అ. 4)
ఉ॒ప॒ప్ర॒యన్తో॑ అద్ధ్వ॒ర-మ్మన్త్రం॑-వోఁచేమా॒గ్నయే᳚ । ఆ॒రే అ॒స్మే చ॑ శృణ్వ॒తే ॥ అ॒స్య ప్ర॒త్నామను॒ ద్యుతగ్ం॑ శు॒క్ర-న్దు॑దుహ్రే॒ అహ్ర॑యః । పయః॑ సహస్ర॒సామృషి᳚మ్ ॥ అ॒గ్ని-ర్మూ॒ర్ధా ది॒వః క॒కుత్పతిః॑ పృథి॒వ్యా అ॒యమ్ । అ॒పాగ్ం రేతాగ్ం॑సి జిన్వతి ॥ అ॒యమి॒హ ప్ర॑థ॒మో ధా॑యి ధా॒తృభి॒ర్॒ హోతా॒ యజి॑ష్ఠో అధ్వ॒రేష్వీడ్యః॑ ॥ యమప్న॑వానో॒ భృగ॑వో విరురు॒చుర్వనే॑షు చి॒త్రం-విఁ॒భువం॑-విఁ॒శేవి॑శే ॥ ఉ॒భా వా॑మిన్ద్రాగ్నీ ఆహు॒వద్ధ్యా॑ [ఆహు॒వద్ధ్యై᳚, ఉ॒భా] 17
ఉ॒భా రాధ॑స-స్స॒హ మా॑ద॒యద్ధ్యై᳚ । ఉ॒భా దా॒తారా॑వి॒షాగ్ం ర॑యీ॒ణాము॒భా వాజ॑స్య సా॒తయే॑ హువే వామ్ ॥ అ॒య-న్తే॒ యోని॑ర్-ఋ॒త్వియో॒ యతో॑ జా॒తో అరో॑చథాః । త-ఞ్జా॒నన్న॑గ్న॒ ఆ రో॒హాథా॑ నో వర్ధయా ర॒యిమ్ ॥ అగ్న॒ ఆయూగ్ం॑షి పవస॒ ఆ సు॒వోర్జ॒మిష॑-ఞ్చ నః । ఆ॒రే బా॑ధస్వ దు॒చ్ఛునా᳚మ్ ॥ అగ్నే॒ పవ॑స్వ॒ స్వపా॑ అ॒స్మే వర్చః॑ సు॒వీర్య᳚మ్ । దధ॒త్పోషగ్ం॑ ర॒యి- [ర॒యిమ్, మ్మయి॑ ।] 18
-మ్మయి॑ ॥ అగ్నే॑ పావక రో॒చిషా॑ మ॒న్ద్రయా॑ దేవ జి॒హ్వయా᳚ । ఆ దే॒వాన్. వ॑క్షి॒ యక్షి॑ చ ॥ స నః॑ పావక దీది॒వో-ఽగ్నే॑ దే॒వాగ్ం ఇ॒హా ఽఽవ॑హ । ఉప॑ య॒జ్ఞగ్ం హ॒విశ్చ॑ నః ॥ అ॒గ్ని-శ్శుచి॑వ్రతతమ॒-శ్శుచి॒-ర్విప్ర॒-శ్శుచిః॑ క॒విః । శుచీ॑ రోచత॒ ఆహు॑తః ॥ ఉద॑గ్నే॒ శుచ॑య॒స్తవ॑ శు॒క్రా భ్రాజ॑న్త ఈరతే । తవ॒ జ్యోతీగ్॑ష్య॒ర్చయః॑ ॥ ఆ॒యు॒ర్దా అ॑గ్నే॒-ఽస్యాయు॑ర్మే [అ॑గ్నే॒-ఽస్యాయు॑ర్మే, దే॒హి॒ వ॒ర్చో॒దా] 19
దేహి వర్చో॒దా అ॑గ్నే-ఽసి॒ వర్చో॑ మే దేహి తనూ॒పా అ॑గ్నే-ఽసి త॒నువ॑-మ్మే పా॒హ్యగ్నే॒ యన్మే॑ త॒నువా॑ ఊ॒న-న్తన్మ॒ ఆ పృ॑ణ॒ చిత్రా॑వసో స్వ॒స్తి తే॑ పా॒రమ॑శీ॒యేన్ధా॑నాస్త్వా శ॒తగ్ం హిమా᳚ ద్యు॒మన్త॒-స్సమి॑ధీమహి॒ వయ॑స్వన్తో వయ॒స్కృతం॒-యఁశ॑స్వన్తో యశ॒స్కృతగ్ం॑ సు॒వీరా॑సో॒ అదా᳚భ్యమ్ । అగ్నే॑ సపత్న॒దమ్భ॑నం॒-వఁర్షి॑ష్ఠే॒ అధి॒ నాకే᳚ ॥ స-న్త్వమ॑గ్నే॒ సూర్య॑స్య॒ వర్చ॑సా ఽగథా॒-స్సమృషీ॑ణాగ్ స్తు॒తేన॒ స-మ్ప్రి॒యేణ॒ ధామ్నా᳚ । త్వమ॑గ్నే॒ సూర్య॑వర్చా అసి॒ స-మ్మామాయు॑షా॒ వర్చ॑సా ప్ర॒జయా॑ సృజ ॥ 20 ॥
(ఆ॒హు॒వద్ధ్యై॒-పోషగ్ం॑ ర॒యిం-మే॒-వర్చ॑సా-స॒ప్తద॑శ చ ) (అ. 5)
స-మ్ప॑శ్యామి ప్ర॒జా అ॒హ-మిడ॑ప్రజసో మాన॒వీః । సర్వా॑ భవన్తు నో గృ॒హే । అమ్భ॒-స్స్థామ్భో॑ వో భక్షీయ॒ మహః॑ స్థ॒ మహో॑ వో భక్షీయ॒ సహః॑ స్థ॒ సహో॑ వో భక్షీ॒యోర్జ॒-స్స్థోర్జం॑-వోఁ భక్షీయ॒ రేవ॑తీ॒ రమ॑ద్ధ్వ-మ॒స్మిన్ ఁలో॒కే᳚-ఽస్మి-న్గో॒ష్ఠే᳚-ఽస్మిన్ క్షయే॒-ఽస్మిన్ యోనా॑వి॒హైవ స్తే॒తో మా-ఽప॑ గాత బ॒హ్వీర్మే॑ భూయాస్త [భూయాస్త, స॒గ్ం॒హి॒తా-ఽసి॑] 21
సగ్ంహి॒తా-ఽసి॑ విశ్వరూ॒పీరా మో॒ర్జా వి॒శా ఽఽగౌ॑ప॒త్యేనా ఽఽరా॒యస్పోషే॑ణ సహస్రపో॒షం-వః॑ ఁపుష్యాస॒-మ్మయి॑ వో॒ రాయః॑ శ్రయన్తామ్ ॥ ఉప॑ త్వా-ఽగ్నే ది॒వేది॑వే॒ దోషా॑వస్తర్ధి॒యా వ॒యమ్ । నమో॒ భర॑న్త॒ ఏమ॑సి ॥ రాజ॑న్తమద్ధ్వ॒రాణా᳚-ఙ్గో॒పామృ॒తస్య॒ దీది॑విమ్ । వర్ధ॑మాన॒గ్గ్॒ స్వే దమే᳚ ॥ స నః॑ పి॒తేవ॑ సూ॒నవే-ఽగ్నే॑ సూపాయ॒నో భ॑వ । సచ॑స్వా న-స్స్వ॒స్తయే᳚ ॥ అగ్నే॒ [అగ్నే᳚, త్వ-న్నో॒ అన్త॑మః ।] 22
త్వ-న్నో॒ అన్త॑మః । ఉ॒త త్రా॒తా శి॒వో భ॑వ వరూ॒త్థ్యః॑ ॥ త-న్త్వా॑ శోచిష్ఠ దీదివః । సు॒మ్నాయ॑ నూ॒నమీ॑మహే॒ సఖి॑భ్యః ॥ వసు॑ర॒గ్ని-ర్వసు॑శ్రవాః । అచ్ఛా॑ నక్షి ద్యు॒మత్త॑మో ర॒యి-న్దాః᳚ ॥ ఊ॒ర్జా వః॑ పశ్యామ్యూ॒ర్జా మా॑ పశ్యత రా॒యస్పోషే॑ణ వః పశ్యామి రా॒యస్పోషే॑ణ మా పశ్య॒తేడా᳚-స్స్థ మధు॒కృతః॑ స్యో॒నా మా ఽఽవి॑శ॒తేరా॒ మదః॑ । స॒హ॒స్ర॒పో॒షం-వః॑ ఁపుష్యాస॒- [పుష్యాస॒మ్, మయి॑] 23
మ్మయి॑ వో॒ రాయః॑ శ్రయన్తామ్ ॥ తథ్స॑వి॒తు-ర్వరే᳚ణ్య॒-మ్భర్గో॑ దే॒వస్య॑ ధీమహి । ధియో॒ యోనః॑ ప్రచో॒దయా᳚త్ ॥ సో॒మాన॒గ్గ్॒ స్వర॑ణ-ఙ్కృణు॒హి బ్ర॑హ్మణస్పతే । క॒క్షీవ॑న్తం॒-యఁ ఔ॑శి॒జమ్ ॥ క॒దా చ॒న స్త॒రీర॑సి॒ నేన్ద్ర॑ సశ్చసి దా॒శుషే᳚ ॥ ఉపో॒పేన్ను మ॑ఘవ॒-న్భుయ॒ ఇన్ను తే॒ దాన॑-న్దే॒వస్య॑ పృచ్యతే ॥ పరి॑ త్వా-ఽగ్నే॒ పురం॑-వఁ॒యం-విఁప్రగ్ం॑ సహస్య ధీమహి ॥ ధృ॒షద్వ॑ర్ణ-న్ది॒వేది॑వే భే॒త్తార॑-మ్భఙ్గు॒రావ॑తః ॥ అగ్నే॑ గృహపతే సుగృహప॒తిర॒హ-న్త్వయా॑ గృ॒హప॑తినా భూయాసగ్ం సుగృహప॒తిర్మయా॒ త్వ-ఙ్గృ॒హప॑తినా భూయా-శ్శ॒తగ్ం హిమా॒స్తామా॒శిష॒మా శా॑సే॒ తన్త॑వే॒ జ్యోతి॑ష్మతీ॒-న్తామా॒శిష॒మా శా॑సే॒-ఽముష్మై॒ జ్యోతి॑ష్మతీమ్ ॥ 24 ॥
(భూ॒యా॒స్త॒-స్వ॒స్తయే-ఽగ్నే॑-పుష్యాసం-ధృ॒షద్వ॑ర్ణ॒-మేకా॒న్నత్రి॒గ్ం॒శచ్చ॑ ) (అ. 6)
అయ॑జ్ఞో॒ వా ఏ॒ష యో॑-ఽసా॒మోప॑ప్ర॒యన్తో॑ అద్ధ్వ॒రమిత్యా॑హ॒ స్తోమ॑మే॒వాస్మై॑ యున॒క్త్యుపేత్యా॑హ ప్ర॒జా వై ప॒శవ॒ ఉపే॒మం-లోఁ॒క-మ్ప్ర॒జామే॒వ ప॒శూని॒మం-లోఁ॒కముపై᳚త్య॒స్య ప్ర॒త్నామను॒ ద్యుత॒మిత్యా॑హ సువ॒ర్గో వై లో॒కః ప్ర॒త్న-స్సు॑వ॒ర్గమే॒వ లో॒కగ్ం స॒మారో॑హత్య॒గ్ని-ర్మూ॒ర్ధా ది॒వః క॒కుదిత్యా॑హ మూ॒ర్ధాన॑- [మూ॒ర్ధాన᳚మ్, ఏ॒వైనగ్ం॑] 25
మే॒వైనగ్ం॑ సమా॒నానా᳚-ఙ్కరో॒త్యథో॑ దేవలో॒కాదే॒వ మ॑నుష్యలో॒కే ప్రతి॑ తిష్ఠత్య॒యమి॒హ ప్ర॑థ॒మో ధా॑యి ధా॒తృభి॒రిత్యా॑హ॒ ముఖ్య॑మే॒వైన॑-ఙ్కరోత్యు॒భా వా॑మిన్ద్రాగ్నీ ఆహు॒వద్ధ్యా॒ ఇత్యా॒హౌజో॒ బల॑మే॒వావ॑ రున్ధే॒ ఽయ-న్తే॒ యోని॑ర్-ఋ॒త్వియ॒ ఇత్యా॑హ ప॒శవో॒ వై ర॒యిః ప॒శూనే॒వావ॑ రున్ధే ష॒డ్భిరుప॑ తిష్ఠతే॒ షడ్వా [షడ్వై, ఋ॒తవ॑ ఋ॒తుష్వే॒వ] 26
ఋ॒తవ॑ ఋ॒తుష్వే॒వ ప్రతి॑ తిష్ఠతి ష॒డ్భిరుత్త॑రాభి॒రుప॑ తిష్ఠతే॒ ద్వాద॑శ॒ స-మ్ప॑ద్యన్తే॒ ద్వాద॑శ॒ మాసా᳚-స్సంవఁథ్స॒ర-స్సం॑ఁవథ్స॒ర ఏ॒వ ప్రతి॑ తిష్ఠతి॒ యథా॒ వై పురు॒షో-ఽశ్వో॒ గౌ-ర్జీర్య॑త్యే॒వ-మ॒గ్నిరాహి॑తో జీర్యతి సంవఁథ్స॒రస్య॑ ప॒రస్తా॑దాగ్నిపావమా॒నీభి॒-రుప॑ తిష్ఠతే పునర్న॒వ-మే॒వైన॑-మ॒జర॑-ఙ్కరో॒త్యథో॑ పు॒నాత్యే॒వోప॑ తిష్ఠతే॒ యోగ॑ ఏ॒వాస్యై॒ష ఉప॑ తిష్ఠతే॒ [ఉప॑ తిష్ఠతే, దమ॑ ఏ॒వాస్యై॒ష] 27
దమ॑ ఏ॒వాస్యై॒ష ఉప॑ తిష్ఠతే యాచ్ఞైవా-ఽస్యై॒షోప॑ తిష్ఠతే॒ యథా॒ పాపీ॑యా॒ఞ్ఛ్రేయ॑స ఆ॒హృత్య॑ నమ॒స్యతి॑ తా॒దృగే॒వ తదా॑యు॒ర్దా అ॑గ్నే॒-ఽస్యాయు॑ర్మే దే॒హీత్యా॑హా-ఽఽయు॒ర్దా హ్యే॑ష వ॑ర్చో॒దా అ॑గ్నే-ఽసి॒ వర్చో॑ మే దే॒హీత్యా॑హ వర్చో॒దా హ్యే॑ష త॑నూ॒పా అ॑గ్నే-ఽసి త॒నువ॑-మ్మే పా॒హీత్యా॑హ [పా॒హీత్యా॑హ, త॒నూ॒పా] 28
తనూ॒పా హ్యే॑షో-ఽగ్నే॒ యన్మే॑ త॒నువా॑ ఊ॒న-న్తన్మ॒ ఆ పృ॒ణేత్యా॑హ॒ యన్మే᳚ ప్ర॒జాయై॑ పశూ॒నామూ॒న-న్తన్మ॒ ఆ పూ॑ర॒యేతి॒ వావైతదా॑హ॒ చిత్రా॑వసో స్వ॒స్తి తే॑ పా॒రమ॑శీ॒యేత్యా॑హ॒ రాత్రి॒-ర్వై చి॒త్రావ॑సు॒రవ్యు॑ష్ట్యై॒ వా ఏ॒తస్యై॑ పు॒రా బ్రా᳚హ్మ॒ణా అ॑భైషు॒-ర్వ్యు॑ష్టిమే॒వావ॑ రున్ధ॒ ఇన్ధా॑నాస్త్వా శ॒తగ్ం [శ॒తమ్, హిమా॒ ఇత్యా॑హ] 29
హిమా॒ ఇత్యా॑హ శ॒తాయుః॒ పురు॑ష-శ్శ॒తేన్ద్రి॑య॒ ఆయు॑ష్యే॒వేన్ద్రి॒యే ప్రతి॑ తిష్ఠత్యే॒షా వై సూ॒ర్మీ కర్ణ॑కావత్యే॒తయా॑ హ స్మ॒ వై దే॒వా అసు॑రాణాగ్ం శతత॒ర్॒హాగ్ స్తృగ్ం॑హన్తి॒ యదే॒తయా॑ స॒మిధ॑మా॒దధా॑తి॒ వజ్ర॑మే॒వైతచ్ఛ॑త॒ఘ్నీం-యఁజ॑మానో॒ భ్రాతృ॑వ్యాయ॒ ప్ర హ॑రతి॒ స్తృత్యా॒ అఛ॑మ్బట్కార॒గ్ం॒ స-న్త్వమ॑గ్నే॒ సూర్య॑స్య॒ వర్చ॑సా-ఽగథా॒ ఇత్యా॑హై॒తత్త్వమసీ॒దమ॒హ-మ్భూ॑యాస॒మితి॒ వావైతదా॑హ॒ త్వమ॑గ్నే॒ సూర్య॑వర్చా అ॒సీత్యా॑హా॒-ఽఽశిష॑మే॒వైతామా శా᳚స్తే ॥ 30 ॥
(మూ॒ర్ధాన॒గ్ం॒-షడ్వా-ఏ॒ష ఉప॑ తిష్ఠతే-పా॒హీత్యా॑హ-శ॒త-మ॒హగ్ం షోడ॑శ చ) (అ. 7)
స-మ్ప॑శ్యామి ప్ర॒జా అ॒హమిత్యా॑హ॒ యావ॑న్త ఏ॒వ గ్రా॒మ్యాః ప॒శవ॒స్తానే॒వావ॑ రు॒న్ధే-ఽమ్భ॒-స్స్థామ్భో॑ వో భక్షీ॒యేత్యా॒హామ్భో॒ హ్యే॑తా మహః॑ స్థ॒ మహో॑ వో భక్షీ॒యేత్యా॑హ॒ మహో॒ హ్యే॑తా-స్సహః॑ స్థ॒ సహో॑ వో భక్షీ॒యేత్యా॑హ॒ సహో॒ హ్యే॑తా ఊర్జ॒-స్స్థోర్జం॑-వోఁ భక్షీ॒యే- [భక్షీ॒యేతి॑, ఆ॒హోర్జో॒ హ్యే॑తా] 31
-త్యా॒హోర్జో॒ హ్యే॑తా రేవ॑తీ॒ రమ॑ద్ధ్వ॒మిత్యా॑హ ప॒శవో॒ వై రే॒వతీః᳚ ప॒శూనే॒వాత్మ-న్ర॑మయత ఇ॒హైవ స్తే॒తో మా-ఽప॑ గా॒తేత్యా॑హ ధ్రు॒వా ఏ॒వైనా॒ అన॑పగాః కురుత ఇష్టక॒చిద్వా అ॒న్యో᳚-ఽగ్నిః ప॑శు॒చిద॒న్య-స్సగ్ం॑హి॒తాసి॑ విశ్వరూ॒పీరితి॑ వ॒థ్సమ॒భి మృ॑శ॒త్యుపై॒వైన॑-న్ధత్తే పశు॒చిత॑మేన-ఙ్కురుతే॒ ప్ర [ ] 32
వా ఏ॒షో᳚-ఽస్మాల్లో॒కాచ్చ్య॑వతే॒ య ఆ॑హవ॒నీయ॑-ముప॒తిష్ఠ॑తే॒ గార్హ॑పత్య॒ముప॑ తిష్ఠతే॒ ఽస్మిన్నే॒వ లో॒కే ప్రతి॑ తిష్ఠ॒త్యథో॒ గార్హ॑పత్యాయై॒వ ని హ్ను॑తే గాయ॒త్రీభి॒రుప॑ తిష్ఠతే॒ తేజో॒ వై గా॑య॒త్రీ తేజ॑ ఏ॒వాత్మ-న్ధ॒త్తే-ఽథో॒ యదే॒త-న్తృ॒చమ॒న్వాహ॒ సన్త॑త్యై॒ గార్హ॑పత్యం॒-వాఁ అను॑ ద్వి॒పాదో॑ వీ॒రాః ప్ర జా॑యన్తే॒ య ఏ॒వం-విఁ॒ద్వా-న్ద్వి॒పదా॑భి॒-ర్గార్హ॑పత్య-ముప॒తిష్ఠ॑త॒ [ముప॒తిష్ఠ॑తే, ఆ-ఽస్య॑] 33
ఆ-ఽస్య॑ వీ॒రో జా॑యత ఊ॒ర్జా వః॑ పశ్యామ్యూ॒ర్జా మా॑ పశ్య॒తేత్యా॑హా॒ ఽఽశిష॑మే॒వైతామా శా᳚స్తే॒ తథ్స॑వి॒తు-ర్వరే᳚ణ్య॒మిత్యా॑హ॒ ప్రసూ᳚త్యై సో॒మాన॒గ్గ్॒ స్వర॑ణ॒మిత్యా॑హ సోమపీ॒థమే॒వావ॑ రున్ధే కృణు॒హి బ్ర॑హ్మణస్పత॒ ఇత్యా॑హ బ్రహ్మవర్చ॒సమే॒వావ॑ రున్ధే క॒దా చ॒న స్త॒రీర॒సీత్యా॑హ॒ న స్త॒రీగ్ం రాత్రిం॑-వఁసతి॒ [రాత్రిం॑-వఁసతి, య ఏ॒వం] 34
య ఏ॒వం-విఁ॒ద్వాన॒గ్ని-ము॑ప॒తిష్ఠ॑తే॒ పరి॑ త్వా-ఽగ్నే॒ పురం॑-వఁ॒యమిత్యా॑హ పరి॒ధిమే॒వైత-మ్పరి॑ దధా॒త్యస్క॑న్దా॒యాగ్నే॑ గృహపత॒ ఇత్యా॑హ యథాయ॒జురే॒వైతచ్ఛ॒తగ్ం హిమా॒ ఇత్యా॑హ శ॒త-న్త్వా॑ హేమ॒న్తాని॑న్ధిషీ॒యేతి॒ వావైతదా॑హ పు॒త్రస్య॒ నామ॑ గృహ్ణాత్యన్నా॒దమే॒వైన॑-ఙ్కరోతి॒ తామా॒శిష॒మా శా॑సే॒ తన్త॑వే॒ జ్యోతి॑ష్మతీ॒మితి॑ బ్రూయా॒ద్యస్య॑ పు॒త్రో-ఽజా॑త॒-స్స్యా-త్తే॑జ॒స్వ్యే॑వాస్య॑ బ్రహ్మవర్చ॒సీ పు॒త్రో జా॑యతే॒ తామా॒శిష॒మా శా॑సే॒ ఽముష్మై॒ జ్యోతి॑ష్మతీ॒ మితి॑ బ్రూయా॒ద్యస్య॑ పు॒త్రో జా॒త-స్స్యా-త్తేజ॑ ఏ॒వాస్మి॑-న్బ్రహ్మవర్చ॒స-న్ద॑ధాతి ॥ 35 ॥
(ఊర్జం॑-వోఁ భక్షీ॒యేతి॒ - ప్ర -గార్హ॑పత్యముప॒తిష్ఠ॑తే -వసతి॒-జ్యోతి॑ష్మతీ॒ - మేకా॒న్నత్రి॒గ్ం॒శచ్చ॑) (అ. 8)
అ॒గ్ని॒హో॒త్ర-ఞ్జు॑హోతి॒ యదే॒వ కి-ఞ్చ॒ యజ॑మానస్య॒ స్వ-న్తస్యై॒వ తద్రేతః॑ సిఞ్చతి ప్ర॒జన॑నే ప్ర॒జన॑న॒గ్ం॒ హి వా అ॒గ్నిరథౌష॑ధీ॒రన్త॑గతా దహతి॒ తాస్తతో॒ భూయ॑సీః॒ ప్ర జా॑యన్తే॒ యథ్సా॒య-ఞ్జు॒హోతి॒ రేత॑ ఏ॒వ తథ్సి॑ఞ్చతి॒ ప్రైవ ప్రా॑త॒స్తనే॑న జనయతి॒ తద్రేతః॑ సి॒క్త-న్న త్వష్ట్రా-ఽవి॑కృత॒-మ్ప్రజా॑యతే యావ॒చ్ఛో వై రేత॑స-స్సి॒క్తస్య॒ [రేత॑స-స్సి॒క్తస్య॑, త్వష్టా॑ రూ॒పాణి॑] 36
త్వష్టా॑ రూ॒పాణి॑ విక॒రోతి॑ తావ॒చ్ఛో వై తత్ప్ర జా॑యత ఏ॒ష వై దైవ్య॒స్త్వష్టా॒ యో యజ॑తే బ॒హ్వీభి॒రుప॑ తిష్ఠతే॒ రేత॑స ఏ॒వ సి॒క్తస్య॑ బహు॒శో రూ॒పాణి॒ వి క॑రోతి॒ స ప్రైవ జా॑యతే॒ శ్వస్శ్వో॒ భూయా᳚-న్భవతి॒ య ఏ॒వం ఁవి॒ద్వాన॒గ్నిము॑ప॒తిష్ఠ॒తే ఽహ॑ర్దే॒వానా॒మాసీ॒-ద్- రాత్రి॒రసు॑రాణా॒-న్తే-ఽసు॑రా॒ యద్దే॒వానాం᳚-విఁ॒త్తం ఁవేద్య॒మాసీ॒త్తేన॑ స॒హ [ ] 37
రాత్రి॒-మ్ప్రా-ఽవి॑శ॒న్తే దే॒వా హీ॒నా అ॑మన్యన్త॒ తే॑-ఽపశ్యన్నాగ్నే॒యీ రాత్రి॑రాగ్నే॒యాః ప॒శవ॑ ఇ॒మమే॒వాగ్నిగ్గ్ స్త॑వామ॒ స నః॑ స్తు॒తః ప॒శూ-న్పున॑ర్దాస్య॒తీతి॒ తే᳚-ఽగ్నిమ॑స్తువ॒న్-థ్స ఏ᳚భ్య-స్స్తు॒తో రాత్రి॑యా॒ అద్ధ్యహ॑ర॒భి ప॒శూన్నిరా᳚ర్జ॒త్తే దే॒వాః ప॒శూన్ వి॒త్త్వా కామాగ్ం॑ అకుర్వత॒ య ఏ॒వం-విఁ॒ద్వాన॒గ్నిము॑ప॒తిష్ఠ॑తే పశు॒మా-న్భ॑వ- [పశు॒మా-న్భ॑వతి, ఆ॒ది॒త్యో] 38
-త్యాది॒త్యో వా అ॒స్మాల్లో॒కాద॒ముం-లోఁ॒కమై॒థ్సో॑-ఽముం-లోఁ॒క-ఙ్గ॒త్వా పున॑రి॒మం-లోఁ॒కమ॒భ్య॑ద్ధ్యాయ॒-థ్స ఇ॒మం-లోఁ॒కమా॒గత్య॑ మృ॒త్యోర॑బిభేన్మృ॒త్యుసం॑యుఁత ఇవ॒ హ్య॑యం-లోఁ॒క-స్సో॑-ఽమన్యతే॒మ-మే॒వాగ్నిగ్గ్ స్త॑వాని॒ స మా᳚ స్తు॒త-స్సు॑వ॒ర్గం-లోఁ॒క-ఙ్గ॑మయిష్య॒తీతి॒ సో᳚-ఽగ్నిమ॑స్తౌ॒-థ్స ఏ॑నగ్గ్ స్తు॒త-స్సు॑వ॒ర్గం-లోఁ॒కమ॑గమయ॒ద్య [లో॒కమ॑గమయ॒ద్యః, ఏ॒వం-విఁ॒ద్వాన॒గ్ని-] 39
ఏ॒వం-విఁ॒ద్వాన॒గ్నిము॑ప॒తిష్ఠ॑తే సువ॒ర్గమే॒వ లో॒కమే॑తి॒ సర్వ॒మాయు॑రేత్య॒భి వా ఏ॒షో᳚-ఽగ్నీ ఆ రో॑హతి॒ య ఏ॑నావుప॒తిష్ఠ॑తే॒ యథా॒ ఖలు॒ వై శ్రేయా॑న॒భ్యారూ॑ఢః కా॒మయ॑తే॒ తథా॑ కరోతి॒ నక్త॒ముప॑ తిష్ఠతే॒ న ప్రా॒త-స్సగ్ం హి నక్తం॑-వ్రఁ॒తాని॑ సృ॒జ్యన్తే॑ స॒హ శ్రేయాగ్॑శ్చ॒ పాపీ॑యాగ్శ్చాసాతే॒ జ్యోతి॒ర్వా అ॒గ్నిస్తమో॒ రాత్రి॒ర్య- [రాత్రి॒ర్యత్, నక్త॑ముప॒తిష్ఠ॑తే॒] 40
-న్నక్త॑ముప॒తిష్ఠ॑తే॒ జ్యోతి॑షై॒వ తమ॑స్తరత్యుప॒స్థేయో॒ ఽగ్నీ(3)-ర్నోప॒స్థేయా(3) ఇత్యా॑హు-ర్మను॒ష్యా॑యేన్న్వై యో-ఽహ॑రహరా॒హృత్యా-ఽథై॑నం॒-యాఁచ॑తి॒ స ఇన్న్వై తముపా᳚ర్చ్ఛ॒త్యథ॒ కో దే॒వానహ॑రహర్యాచిష్య॒తీతి॒ తస్మా॒న్నోప॒స్థేయో ఽథో॒ ఖల్వా॑హురా॒శిషే॒ వై కం-యఁజ॑మానో యజత॒ ఇత్యే॒షా ఖలు॒ వా [ఖలు॒ వై, ఆహి॑తాగ్నే-] 41
ఆహి॑తాగ్నే రా॒శీ-ర్యద॒గ్నిము॑ప॒తిష్ఠ॑తే॒ తస్మా॑దుప॒స్థేయః॑ ప్ర॒జాప॑తిః ప॒శూన॑సృజత॒ తే సృ॒ష్టా అ॑హోరా॒త్రే ప్రా-ఽవి॑శ॒-న్తాఞ్ఛన్దో॑భి॒-రన్వ॑॑విన్ద॒-ద్యచ్ఛన్దో॑భి-రుప॒తిష్ఠ॑తే॒ స్వమే॒వ తదన్వి॑చ్ఛతి॒ న తత్ర॑ జా॒మ్య॑స్తీత్యా॑హు॒ర్యో-ఽహ॑రహరుప॒ తిష్ఠ॑త॒ ఇతి॒ యో వా అ॒గ్ని-మ్ప్ర॒త్యఙ్ఙు॑ప॒ తిష్ఠ॑తే॒ ప్రత్యే॑నమోషతి॒ యః పరాం॒-విఁష్వ॑-మ్ప్ర॒జయా॑ ప॒శుభి॑ రేతి॒ కవా॑తిర్యఙ్ఙి॒వోప॑ తిష్ఠేత॒ నైన॑-మ్ప్ర॒త్యోష॑తి॒ న విష్వ॑-మ్ప్ర॒జయా॑ ప॒శుభి॑రేతి ॥ 42 ॥
(సి॒క్తస్య॑-స॒హ-భ॑వతి॒-యో-యత్-ఖలు॒ వై-ప॒శుభి॒-స్త్రయో॑దశ చ) (అ. 9)
మమ॒ నామ॑ ప్రథ॒మ-ఞ్జా॑తవేదః పి॒తా మా॒తా చ॑ దధతు॒ర్యదగ్రే᳚ । తత్త్వ-మ్బి॑భృహి॒ పున॒రా మదైతో॒స్తవా॒హ-న్నామ॑ బిభరాణ్యగ్నే ॥ మమ॒ నామ॒ తవ॑ చ జాతవేదో॒ వాస॑సీ ఇవ వి॒వసా॑నౌ॒ యే చరా॑వః । ఆయు॑షే॒ త్వ-ఞ్జీ॒వసే॑ వ॒యం-యఁ॑థాయ॒థం-విఁ పరి॑ దధావహై॒ పున॒స్తే ॥ నమో॒-ఽగ్నయే ఽప్ర॑తివిద్ధాయ॒ నమో-ఽనా॑ధృష్టాయ॒ నమః॑ స॒మ్రాజే᳚ । అషా॑ఢో [అషా॑ఢః, అ॒గ్నిర్బృ॒హద్వ॑యా] 43
అ॒గ్నిర్బృ॒హద్వ॑యా విశ్వ॒జి-థ్సహ॑న్త్య॒-శ్శ్రేష్ఠో॑ గన్ధ॒ర్వః । త్వత్పి॑తారో అగ్నే దే॒వా-స్త్వామా॑హుతయ॒-స్త్వద్వి॑వాచనాః । స-మ్మామాయు॑షా॒ స-ఙ్గౌ॑ప॒త్యేన॒ సుహి॑తే మా ధాః ॥ అ॒యమ॒గ్ని-శ్శ్రేష్ఠ॑తమో॒ ఽయ-మ్భగ॑వత్తమో॒ ఽయగ్ం స॑హస్ర॒సాత॑మః । అ॒స్మా అ॑స్తు సు॒వీర్య᳚మ్ ॥ మనో॒ జ్యోతి॑-ర్జుషతా॒మాజ్యం॒ ఁవిచ్ఛి॑న్నం-యఁ॒జ్ఞగ్ం సమి॒మ-న్ద॑ధాతు । యా ఇ॒ష్టా ఉ॒షసో॑ ని॒మ్రుచ॑శ్చ॒ తా-స్స-న్ద॑ధామి హ॒విషా॑ ఘృ॒తేన॑ ॥ పయ॑స్వతీ॒రోష॑ధయః॒- [పయ॑స్వతీ॒రోష॑ధయః, పయ॑స్వ-] 44
పయ॑స్వద్వీ॒రుధా॒-మ్పయః॑ । అ॒పా-మ్పయ॑సో॒ యత్పయ॒స్తేన॒ మామి॑న్ద్ర॒ సగ్ం సృ॑జ ॥ అగ్నే᳚ వ్రతపతే వ్ర॒త-ఞ్చ॑రిష్యామి॒ తచ్ఛ॑కేయ॒-న్తన్మే॑ రాద్ధ్యతామ్ ॥ అ॒గ్నిగ్ం హోతా॑రమి॒హ తగ్ం హు॑వే దే॒వాన్. య॒జ్ఞియా॑ని॒హ యాన్. హవా॑మహే ॥ ఆ య॑న్తు దే॒వా-స్సు॑మన॒స్యమా॑నా వి॒యన్తు॑ దే॒వా హ॒విషో॑ మే అ॒స్య ॥ కస్త్వా॑ యునక్తి॒ స త్వా॑ యునక్తు॒ యాని॑ ఘ॒ర్మే క॒పాలా᳚న్యుపచి॒న్వన్తి॑ [ ] 45
వే॒ధసః॑ । పూ॒ష్ణస్తాన్యపి॑ వ్ర॒త ఇ॑న్ద్రవా॒యూ వి ము॑ఞ్చతామ్ ॥అభి॑న్నో ఘ॒ర్మో జీ॒రదా॑ను॒ర్యత॒ ఆత్త॒స్తద॑గ॒-న్పునః॑ । ఇ॒ద్ధ్మో వేదిః॑ పరి॒ధయ॑శ్చ॒ సర్వే॑ య॒జ్ఞస్యా-ఽఽయు॒రను॒ స-ఞ్చ॑రన్తి ॥ త్రయ॑స్త్రిగ్ంశ॒-త్తన్త॑వో॒ యే వి॑తత్ని॒రే య ఇ॒మం-యఁ॒జ్ఞగ్గ్ స్వ॒ధయా॒ దద॑న్తే॒ తేషా᳚-ఞ్ఛి॒న్న-మ్ప్రత్యే॒త-ద్ద॑ధామి॒ స్వాహా॑ ఘ॒ర్మో దే॒వాగ్ం అప్యే॑తు ॥ 46 ॥
(అషా॑ఢ॒-ఓష॑ధయ-ఉపచి॒న్వన్తి॒-పఞ్చ॑చత్వారిగ్ంశచ్చ) (అ. 10)
వై॒శ్వా॒న॒రో న॑ ఊ॒త్యా-ఽఽ ప్ర యా॑తు పరా॒వతః॑ । అ॒గ్నిరు॒క్థేన॒ వాహ॑సా ॥ ఋ॒తావా॑నం-వైఁశ్వాన॒రమృ॒తస్య॒ జ్యోతి॑ష॒స్పతి᳚మ్ । అజ॑స్ర-ఙ్ఘ॒ర్మమీ॑మహే ॥ వై॒శ్వా॒న॒రస్య॑ ద॒గ్ం॒సనా᳚భ్యో బృ॒హదరి॑ణా॒దేకః॑ స్వప॒స్య॑యా క॒విః । ఉ॒భా పి॒తరా॑ మ॒హయ॑న్నజాయతా॒గ్ని-ర్ద్యావా॑పృథి॒వీ భూరి॑రేతసా ॥ పృ॒ష్టో ది॒వి పృ॒ష్టో అ॒గ్నిః పృ॑థి॒వ్యా-మ్పృ॒ష్టో విశ్వా॒ ఓష॑ధీ॒రా వి॑వేశ । వై॒శ్వా॒న॒ర-స్సహ॑సా పృ॒ష్టో అ॒గ్ని-స్సనో॒ దివా॒ స- [దివా॒ సః, రి॒షః పా॑తు॒ నక్త᳚మ్ ।] 47
రి॒షః పా॑తు॒ నక్త᳚మ్ ॥ జా॒తో యద॑గ్నే॒ భువ॑నా॒ వ్యఖ్యః॑ ప॒శు-న్న గో॒పా ఇర్యః॒ పరి॑జ్మా । వైశ్వా॑నర॒ బ్రహ్మ॑ణే విన్ద గా॒తుం-యూఁ॒య-మ్పా॑త స్వ॒స్తిభి॒-స్సదా॑ నః ॥ త్వమ॑గ్నే శో॒చిషా॒ శోశు॑చాన॒ ఆ రోద॑సీ అపృణా॒ జాయ॑మానః । త్వ-న్దే॒వాగ్ం అ॒భిశ॑స్తేరముఞ్చో॒ వైశ్వా॑నర జాతవేదో మహి॒త్వా ॥ అ॒స్మాక॑మగ్నే మ॒ఘవ॑థ్సు ధార॒యానా॑మి క్ష॒త్రమ॒జరగ్ం॑ సు॒వీర్య᳚మ్ । వ॒య-ఞ్జ॑యేమ శ॒తినగ్ం॑ సహ॒స్రిణం॒-వైఁశ్వా॑నర॒ [వైశ్వా॑నర, వాజ॑మగ్నే॒] 48
వాజ॑మగ్నే॒ తవో॒తిభిః॑ ॥ వై॒శ్వా॒న॒రస్య॑ సుమ॒తౌ స్యా॑మ॒ రాజా॒ హిక॒-మ్భువ॑నానా-మభి॒శ్రీః । ఇ॒తో జా॒తో విశ్వ॑మి॒దం-విఁ చ॑ష్టే వైశ్వాన॒రో య॑తతే॒ సూర్యే॑ణ ॥ అవ॑ తే॒ హేడో॑ వరుణ॒ నమో॑భి॒రవ॑ య॒జ్ఞేభి॑రీమహే హ॒విర్భిః॑ । క్షయ॑న్న॒స్మభ్య॑మసుర ప్రచేతో॒ రాజ॒న్నేనాగ్ం॑సి శిశ్రథః కృ॒తాని॑ ॥ ఉదు॑త్త॒మం-వఁ॑రుణ॒ పాశ॑మ॒స్మదవా॑-ఽధ॒మం-విఁమ॑ద్ధ్య॒మగ్గ్ శ్ర॑థాయ । అథా॑ వ॒యమా॑దిత్య [ ] 49
వ్ర॒తే తవా-ఽనా॑గసో॒ అది॑తయే స్యామ ॥ ద॒ధి॒క్రావ్.ణ్ణో॑ అకారిష-ఞ్జి॒ష్ణోరశ్వ॑స్య వా॒జినః॑ ॥ సు॒ర॒భినో॒ ముఖా॑ కర॒-త్ప్రణ॒ ఆయూగ్ం॑షి తారిషత్ ॥ ఆ ద॑ధి॒క్రా-శ్శవ॑స॒ పఞ్చ॑ కృ॒ష్టీ-స్సూర్య॑ ఇవ॒ జ్యోతి॑షా॒-ఽపస్త॑తాన । స॒హ॒స్ర॒సా-శ్శ॑త॒సా వా॒జ్యర్వా॑ పృ॒ణక్తు॒ మద్ధ్వా॒ సమి॒మా వచాగ్ం॑సి । అ॒గ్ని-ర్మూ॒ర్ధా, భువః॑ । మరు॑తో॒ యద్ధ॑వో ది॒వ-స్సు॑మ్నా॒యన్తో॒ హవా॑మహే । ఆ తూ న॒ [ఆ తూ నః॑, ఉప॑ గన్తన ।] 50
ఉప॑ గన్తన ॥ యా వ॒-శ్శర్మ॑ శశమా॒నాయ॒ సన్తి॑ త్రి॒ధాతూ॑ని దా॒శుషే॑ యచ్ఛ॒తాధి॑ । అ॒స్మభ్య॒-న్తాని॑ మరుతో॒ వి య॑న్త ర॒యి-న్నో॑ ధత్త వృషణ-స్సు॒వీర᳚మ్ ॥ అది॑తి-ర్న ఉరుష్య॒త్వది॑తి॒-శ్శర్మ॑ యచ్ఛతు । అది॑తిః పా॒త్వగ్ంహ॑సః ॥ మ॒హీమూ॒షు మా॒తరగ్ం॑ సువ్ర॒తానా॑మృ॒తస్య॒ పత్నీ॒మవ॑సే హువేమ । తు॒వి॒క్ష॒త్రా-మ॒జర॑న్తీ-మురూ॒చీగ్ం సు॒శర్మా॑ణ॒మది॑తిగ్ం సు॒ప్రణీ॑తిమ్ ॥ సు॒త్రామా॑ణ-మ్పృథి॒వీ-న్ద్యామ॑నే॒హసగ్ం॑ సు॒శర్మా॑ణ॒ మది॑తిగ్ం సు॒ప్రణీ॑తిమ్ । దైవీ॒-న్నావగ్గ్॑ స్వరి॒త్రా-మనా॑గస॒-మస్ర॑వన్తీ॒మా రు॑హేమా స్వ॒స్తయే᳚ ॥ ఇ॒మాగ్ం సు నావ॒మా-ఽరు॑హగ్ం శ॒తారి॑త్రాగ్ం శ॒తస్ఫ్యా᳚మ్ । అచ్ఛి॑ద్రా-మ్పారయి॒ష్ణుమ్ ॥ 51 ॥
(దివా॒ స-స॑హ॒స్రిణం॒-వైఁశ్వా॑నరా-దిత్య॒- తూ నో ॑- ఽనే॒హసగ్ం॑ సు॒శర్మా॑ణ॒-మేకా॒న్నవిగ్ం॑శ॒తిశ్చ॑ ) (అ. 11)
(దే॒వా॒సు॒రాః-పరా॒-భూమి॒-ర్భూమి॑-రుపప్ర॒యన్తః॒-స-మ్ప॑శ్యా॒-మ్యయ॑జ్ఞః॒- స-మ్ప॑శ్యా - మ్యగ్నిహో॒త్రం - మమ॒ నామ॑-వైశ్వాన॒ర-ఏకా॑దశ । )
(దే॒వా॒సు॒రాః-క్రు॒ద్ధః-స-మ్ప॑శ్యామి॒-స-మ్ప॑శ్యామి॒-నక్త॒-ముప॑గన్త॒-నైక॑పఞ్చా॒శత్ । )
(దే॒వా॒సు॒రాః, పా॑రయి॒ష్ణుమ్)
॥ హరిః॑ ఓమ్ ॥
॥ కృష్ణ యజుర్వేదీయ తైత్తిరీయ సంహితాయా-మ్ప్రథమకాణ్డే పఞ్చమః ప్రశ్న-స్సమాప్తః ॥
Roman (IAST) Transliteration
kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya saṃhitāyā-mprathamakāṇḍe pañcamaḥ praśnaḥ - punarādhānaṃ
o-nnamaḥ paramātmane, śrī mahāgaṇapataye namaḥ,
śrī gurubhyo namaḥ | ha॒riḥ॒ om ||
de॒vā॒su॒rā-ssaṃya~̭ttā āsa॒nte de॒vā vi̭ja॒yamṷpa॒yanto॒ 'gnau vā॒maṃ-va~su॒ sa-nnya̭dadhate॒damṷ no bhaviṣyati॒ yadi̭ no je॒ṣyantīti॒ tada॒gnirnya̭kāmayata॒ tenāpā᳚krāma॒-ttadde॒vā vi॒jityā̭va॒rurṷthsamānā॒ anvā̭ya॒-ntada̭sya॒ saha॒sā-''di̭thsanta॒ so̭ 'rodī॒dyadaro̭dī॒-tta-dru॒drasya̭ rudra॒tvaṃ-ya~daśvraśī̭yata॒ ta- [tat, ra॒ja॒tagṃ] 1
dra̭ja॒tagṃ hira̭ṇyamabhava॒-ttasmā᳚-draja॒tagṃ hira̭ṇya-madakṣi॒ṇya-ma̭śru॒jagṃ hi yo ba॒r॒hiṣi॒ dadā̭ti pu॒rā-'sya̭ saṃva~thsa॒rā-dgṛ॒he rṷdanti॒ tasmā᳚-dba॒r॒hiṣi॒ na deya॒gṃ॒ so᳚-'gnira̭bravī-dbhā॒gya̭sā॒nyatha̭ va i॒damiti̭ punarā॒dheya̭-nte॒ keva̭la॒mitya̭bruva-nnṛ॒ddhnava॒-tkhalu॒ sa itya̭bravī॒dyo ma̭ddeva॒tya̭-ma॒gni-mā॒dadhā̭tā॒ iti॒ ta-mpū॒ṣā-''dha̭tta॒ tena̭ [ ] 2
pū॒ṣā-''rdhno॒-ttasmā᳚-tpau॒ṣṇāḥ pa॒śava̭ ucyante॒ ta-ntvaṣṭā-''dha̭tta॒ tena॒ tvaṣṭā᳚-''rdhno॒-ttasmā᳚-ttvā॒ṣṭrāḥ pa॒śava̭ ucyante॒ ta-mmanu॒rā-'dha̭tta॒ tena॒ manṷrā॒rdhno॒-ttasmā᳚nmāna॒vyaḥ̭ pra॒jā ṷcyante॒ ta-ndhā॒tā-''dha̭tta॒ tena̭ dhā॒tā-''rdhno᳚-thsaṃva~thsa॒ro vai dhā॒tā tasmā᳚-thsaṃva~thsa॒ra-mpra॒jāḥ pa॒śavo-'nu॒ pra jā̭yante॒ ya e॒va-mpṷnarā॒dheya॒syardhiṃ॒-ve~da॒- [e॒va-mpṷnarā॒dheya॒syardhiṃ॒-ve~da̭, ṛ॒dhnotye॒va] 3
-rdhnotye॒va yo᳚-'syai॒va-mba॒ndhutāṃ॒-ve~da॒ bandhṷmā-nbhavati bhāga॒dheyaṃ॒-vā~ a॒gnirāhi̭ta i॒cchamā̭naḥ pra॒jā-mpa॒śūn yaja̭māna॒syopa̭ dodrāvo॒dvāsya॒ puna॒rā da̭dhīta bhāga॒dheyḙnai॒vaina॒gṃ॒ sama̭rdhaya॒tyatho॒ śānti̭re॒vāsyai॒ṣā puna̭rvasvo॒rā da̭dhītai॒tadvai pṷnarā॒dheya̭sya॒ nakṣa̭traṃ॒-ya~-tpuna̭rvasū॒ svāyā̭me॒vaina̭-nde॒vatā̭yāmā॒dhāya̭ brahmavarca॒sī bha̭vati da॒rbhai rā da̭dhā॒tyayā̭tayāmatvāya da॒rbhairā da̭dhātya॒dbhya e॒vaina॒moṣa̭dhībhyo 'va॒ruddhyā ''dha̭tte॒ pañca̭kapālaḥ puro॒ḍāśo̭ bhavati॒ pañca॒ vā ṛ॒tava̭ ṛ॒tubhya̭ e॒vaina̭mava॒ruddhyā ''dha̭tte || 4 ||
(aśī̭yata॒ tat- tena॒-veda̭- da॒rbhaiḥ pañca̭vigṃśatiśca) (a. 1)
parā॒ vā e॒ṣa ya॒jña-mpa॒śūn va̭pati॒ yo᳚-'gnimṷdvā॒saya̭te॒ pañca̭kapālaḥ puro॒ḍāśo̭ bhavati॒ pāṅkto̭ ya॒jñaḥ pāṅktāḥ᳚ pa॒śavo̭ ya॒jñame॒va pa॒śūnava̭ rundhe vīra॒hā vā e॒ṣa de॒vānāṃ॒-yo~᳚-'gnimṷdvā॒saya̭te॒ na vā e॒tasya̭ brāhma॒ṇā ṛ̭tā॒yavaḥ̭ pu॒rā-'nna̭makṣa-npa॒ṅktyo̭ yājyānuvā॒kyā̭ bhavanti॒ pāṅkto̭ ya॒jñaḥ pāṅktaḥ॒ purṷṣo de॒vāne॒va vī॒ra-nni̭rava॒dāyā॒gni-mpuna॒rā [puna॒rā, dha॒tte॒ śa॒tākṣa̭rā bhavanti] 5
dha̭tte śa॒tākṣa̭rā bhavanti śa॒tāyuḥ॒ purṷṣa-śśa॒tendri̭ya॒ āyṷṣye॒vendri॒ye prati̭ tiṣṭhati॒ yadvā a॒gnirāhi̭to॒ nardhyate॒ jyāyo̭ bhāga॒dheya̭-nnikā॒maya̭māno॒ yadā᳚gne॒yagṃ sarva॒-mbhava̭ti॒ saivāsyardhi॒-ssaṃ-vā~ e॒tasya̭ gṛ॒he vāk sṛ̭jyate॒ yo᳚-'gnimṷdvā॒saya̭te॒ sa vāca॒gṃ॒ sagṃsṛ̭ṣṭāṃ॒-ya~ja̭māna īśva॒ro-'nu॒ parā̭bhavito॒-rvibha̭ktayo bhavanti vā॒co vidhṛ̭tyai॒ yaja̭māna॒syā-'pa̭rābhāvāya॒ [-'pa̭rābhāvāya, vibha̭kti-ṅkaroti॒] 6
vibha̭kti-ṅkaroti॒ brahmai॒va tada̭karupā॒gṃ॒śu ya̭jati॒ yathā̭ vā॒maṃ-va~sṷ vividā॒no gūha̭ti tā॒dṛge॒va tada॒gni-mprati̭ sviṣṭa॒kṛta॒-nnirā̭ha॒ yathā̭ vā॒maṃ-va~sṷ vividā॒naḥ pra̭kā॒śa-ñjiga̭miṣati tā॒dṛge॒va tadvibha̭ktimu॒ktvā pra̭yā॒jena॒ vaṣa̭ṭkarotyā॒yata̭nāde॒va naiti॒ yaja̭māno॒ vai pṷro॒ḍāśaḥ̭ pa॒śava̭ e॒te āhṷtī॒ yada॒bhitaḥ̭ puro॒ḍāśa̭me॒te āhṷtī [ ] 7
ju॒hoti॒ yaja̭māname॒vobha॒yataḥ̭ pa॒śubhiḥ॒ pari̭ gṛhṇāti kṛ॒taya̭ju॒-ssambhṛ̭tasambhāra॒ ityā̭hu॒rna sa॒mbhṛtyā᳚-ssambhā॒rā na yajuḥ̭ karta॒vya̭mityatho॒ khalṷ sa॒mbhṛtyā̭ e॒va sa̭mbhā॒rāḥ ka̭rta॒vyaṃ̭-ya~jṷ-rya॒jñasya॒ samṛ̭ddhyai punarniṣkṛ॒to ratho॒ dakṣi̭ṇā punaruthsyū॒taṃ-vā~saḥ̭ punaruthsṛ॒ṣṭo̭-'na॒ḍvā-npṷnarā॒dheya̭sya॒ samṛ̭ddhyai sa॒pta tḙ agne sa॒midhaḥ̭ sa॒pta ji॒hvā itya̭gniho॒tra-ñjṷhoti॒ yatra̭yatrai॒vāsya॒ nya̭kta॒-ntata̭ [nya̭kta॒-ntataḥ̭, e॒vaina॒mava̭ rundhe] 8
e॒vaina॒mava̭ rundhe vīra॒hā vā e॒ṣa de॒vānāṃ॒-yo~᳚-'gnimṷdvā॒saya̭te॒ tasya॒ varṷṇa e॒varṇa॒yādā᳚gnivāru॒ṇa-mekā̭daśakapāla॒manu॒ nirva̭pe॒dya-ñcai॒va hanti॒ yaścā᳚syarṇa॒yāttau bhā̭ga॒dheyḙna prīṇāti॒ nā-''rti॒mārccha̭ti॒ yaja̭mānaḥ || 9 ||
(ā-'pa̭rābhāvāya-puro॒ḍāśa̭me॒te-āhṷtī॒-tataḥ॒ -ṣaṭatrigṃ̭śacca) (a. 2)
bhūmi̭-rbhū॒mnā dyau-rva̭ri॒ṇā-'ntari̭kṣa-mmahi॒tvā | u॒pasthḙ te devyadite॒ 'gnima̭nnā॒dama॒nnādyā॒yā-''da̭dhe || ā-'ya-ṅgauḥ pṛśñi̭rakramī॒dasa̭na-nmā॒tara॒-mpunaḥ̭ | pi॒tara̭-ñca pra॒yan-thsuvaḥ̭ || tri॒gṃ॒śaddhāma॒ vi rā̭jati॒ vā-kpa̭ta॒ṅgāya̭ śiśriye | pratya̭sya vaha॒ dyubhiḥ̭ || a॒sya prā॒ṇāda̭pāna॒tya̭ntaśca̭rati roca॒nā | vya̭khya-nmahi॒ṣa-ssuvaḥ̭ || yattvā᳚ [ ] 10
kru॒ddhaḥ pa̭ro॒vapa̭ ma॒nyunā॒ yadava̭rtyā | su॒kalpa̭magne॒ tattava॒ puna॒stvoddī̭payāmasi ||yattḙ ma॒nyupa̭roptasya pṛthi॒vīmanṷ daddhva॒se | ā॒di॒tyā viśve॒ tadde॒vā vasa̭vaśca sa॒mābha̭rann || mano॒ jyoti̭-rjuṣatā॒mājyaṃ॒-vi~cchi̭nnaṃ-ya~॒jñagṃ sami॒ma-nda̭dhātu | bṛha॒spati̭stanutāmi॒ma-nno॒ viśvḙ de॒vā i॒ha mā̭dayantām || sa॒pta tḙ agne sa॒midhaḥ̭ sa॒pta ji॒hvā-ssa॒pta- [ji॒hvā-ssa॒pta, ṛṣa̭ya-ssa॒pta dhāma̭] 11
-rṣa̭ya-ssa॒pta dhāma̭ pri॒yāṇi̭ | sa॒pta hotrā᳚-ssapta॒dhā tvā̭ yajanti sa॒pta yonī॒rā pṛ̭ṇasvā ghṛ॒tena̭ || puna̭rū॒rjā ni va̭rtasva॒ puna̭ragna i॒ṣā-''yṷṣā | puna̭rnaḥ pāhi vi॒śvataḥ̭ || sa॒ha ra॒yyā ni va̭rta॒svāgne॒ pinva̭sva॒ dhāra̭yā | vi॒śvaphsni̭yā vi॒śvata॒spari̭ || leka॒-ssalḙka-ssu॒leka॒ste na̭ ādi॒tyā ājya̭-ñjuṣā॒ṇā vi̭yantu॒ keta॒-ssakḙta-ssu॒keta॒ste na̭ ādi॒tyā ājya̭-ñjuṣā॒ṇā vi̭yantu॒ viva̭svā॒gṃ॒ adi̭ti॒-rdeva̭jūti॒ste na̭ ādi॒tyā ājya̭-ñjuṣā॒ṇā vi̭yantu || 12 ||
(tvā॒-ji॒hvā-ssa॒pta-su॒keta॒ste na॒-strayo̭daśa ca ) (a. 3)
bhūmi̭-rbhū॒mnā dyau-rva̭ri॒ṇetyā̭hā॒-''śiṣai॒vaina॒mā dha̭tte sa॒rpā vai jīrya̭nto 'manyanta॒ sa e॒ta-ṅka̭sa॒rṇīraḥ̭ kādrave॒yo mantra̭mapaśya॒-ttato॒ vai te jī॒rṇāsta॒nūrapā᳚ghnata sarparā॒jñiyā̭ ṛ॒gbhi-rgārha̭patya॒mā da̭dhāti punarna॒vame॒vaina̭ma॒jara̭-ṅkṛ॒tvā ''dha॒tte-'tho̭ pū॒tame॒va pṛ̭thi॒vīma॒nnādya॒-nnopā̭-'nama॒thsaita- [nopā̭-'nama॒thsaitam, mantra̭mapaśya॒-ttato॒ vai] 13
-mmantra̭mapaśya॒-ttato॒ vai tāma॒nnādya॒-mupā̭nama॒dyath -sa̭rparā॒jñiyā̭ ṛ॒gbhi-rgārha̭patya-mā॒dadhā᳚tya॒nnādya॒syāva̭ruddhyā॒ atho̭ a॒syāme॒vaina॒-mprati̭ṣṭhita॒mā dha̭tte॒ yattvā᳚ kru॒ddhaḥ pa̭ro॒vapetyā॒hāpa̭hnuta e॒vāsmai॒ ta-tpuna॒stvoddī̭payāma॒sītyā̭ha॒ sami̭ndha e॒vainaṃ॒-ya~ttḙ ma॒nyupa̭ropta॒syetyā̭ha de॒vatā̭bhire॒vai- [de॒vatā̭bhire॒va, e॒na॒gṃ॒ sa-mbha̭rati॒ vi vā] 14
-na॒gṃ॒ sa-mbha̭rati॒ vi vā e॒tasya̭ ya॒jñaśchi̭dyate॒ yo᳚-'gnimṷdvā॒saya̭te॒ bṛha॒spati̭vatya॒rcopa̭ tiṣṭhate॒ brahma॒ vai de॒vānā॒-mbṛha॒spati॒-rbrahma̭ṇai॒va ya॒jñagṃ sa-nda̭dhāti॒ vicchi̭nnaṃ-ya~॒jñagṃ sami॒ma-nda̭dhā॒tvityā̭ha॒ santa̭tyai॒ viśvḙ de॒vā i॒ha mā̭dayantā॒mityā̭ha sa॒ntatyai॒va ya॒jña-nde॒vebhyo-'nṷ diśati sa॒pta tḙ agne sa॒midhaḥ̭ sa॒pta ji॒hvā [ji॒hvāḥ, ityā̭ha] 15
ityā̭ha sa॒ptasa̭pta॒ vai sa̭pta॒dhā-'gneḥ pri॒yāsta॒nuva॒stā e॒vāva̭ rundhe॒ puna̭rū॒rjā sa॒ha ra॒yyetya॒bhitaḥ̭ puro॒ḍāśa॒māhṷtī juhoti॒ yaja̭māname॒vorjā ca̭ ra॒yyā co̭bha॒yataḥ॒ pari̭ gṛhṇātyādi॒tyā vā a॒smāllo॒kāda॒muṃ-lo~॒kamā̭ya॒-ntḙ-'muṣmi̭n ~lo॒ke vya̭tṛṣya॒-nta i॒maṃ-lo~॒ka-mpuna̭rabhya॒vetyā॒ 'gnimā॒dhāyai॒-tān. homā̭najuhavu॒sta ā᳚rdhnuva॒-nte sṷva॒rgaṃ-lo~॒kamā̭ya॒n॒. yaḥ pa̭rā॒cīna̭-mpunarā॒dheyā̭da॒gnimā॒dadhī̭ta॒ sa e॒tān. homā᳚n juhuyā॒dyāme॒vā-''di॒tyā ṛddhi॒mārdhnṷva॒-ntāme॒vardhno̭ti || 16 ||
(saitaṃ-de॒vatā̭bhire॒va-ji॒hvā-e॒tān-pañca̭vigṃśatiśca ) (a. 4)
u॒pa॒pra॒yanto̭ addhva॒ra-mmantraṃ̭-vo~cemā॒gnaye᳚ | ā॒re a॒sme ca̭ śṛṇva॒te || a॒sya pra॒tnāmanu॒ dyutagṃ̭ śu॒kra-ndṷduhre॒ ahra̭yaḥ | payaḥ̭ sahasra॒sāmṛṣi᳚m || a॒gni-rmū॒rdhā di॒vaḥ ka॒kutpatiḥ̭ pṛthi॒vyā a॒yam | a॒pāgṃ retāgṃ̭si jinvati || a॒yami॒ha pra̭tha॒mo dhā̭yi dhā॒tṛbhi॒r॒ hotā॒ yaji̭ṣṭho adhva॒reṣvīḍyaḥ̭ || yamapna̭vāno॒ bhṛga̭vo viruru॒curvanḙṣu ci॒traṃ-vi~॒bhuvaṃ̭-vi~॒śevi̭śe || u॒bhā vā̭mindrāgnī āhu॒vaddhyā̭ [āhu॒vaddhyai᳚, u॒bhā] 17
u॒bhā rādha̭sa-ssa॒ha mā̭da॒yaddhyai᳚ | u॒bhā dā॒tārā̭vi॒ṣāgṃ ra̭yī॒ṇāmu॒bhā vāja̭sya sā॒tayḙ huve vām || a॒ya-nte॒ yoni̭r-ṛ॒tviyo॒ yato̭ jā॒to aro̭cathāḥ | ta-ñjā॒nanna̭gna॒ ā ro॒hāthā̭ no vardhayā ra॒yim || agna॒ āyūgṃ̭ṣi pavasa॒ ā su॒vorja॒miṣa̭-ñca naḥ | ā॒re bā̭dhasva du॒cchunā᳚m || agne॒ pava̭sva॒ svapā̭ a॒sme varcaḥ̭ su॒vīrya᳚m | dadha॒tpoṣagṃ̭ ra॒yi- [ra॒yim, mmayi̭ |] 18
-mmayi̭ || agnḙ pāvaka ro॒ciṣā̭ ma॒ndrayā̭ deva ji॒hvayā᳚ | ā de॒vān. va̭kṣi॒ yakṣi̭ ca || sa naḥ̭ pāvaka dīdi॒vo-'gnḙ de॒vāgṃ i॒hā ''va̭ha | upa̭ ya॒jñagṃ ha॒viśca̭ naḥ || a॒gni-śśuci̭vratatama॒-śśuci॒-rvipra॒-śśuciḥ̭ ka॒viḥ | śucī̭ rocata॒ āhṷtaḥ || uda̭gne॒ śuca̭ya॒stava̭ śu॒krā bhrāja̭nta īrate | tava॒ jyotīg̭ṣya॒rcayaḥ̭ || ā॒yu॒rdā a̭gne॒-'syāyṷrme [a̭gne॒-'syāyṷrme, de॒hi॒ va॒rco॒dā] 19
dehi varco॒dā a̭gne-'si॒ varco̭ me dehi tanū॒pā a̭gne-'si ta॒nuva̭-mme pā॒hyagne॒ yanmḙ ta॒nuvā̭ ū॒na-ntanma॒ ā pṛ̭ṇa॒ citrā̭vaso sva॒sti tḙ pā॒rama̭śī॒yendhā̭nāstvā śa॒tagṃ himā᳚ dyu॒manta॒-ssami̭dhīmahi॒ vaya̭svanto vaya॒skṛtaṃ॒-ya~śa̭svanto yaśa॒skṛtagṃ̭ su॒vīrā̭so॒ adā᳚bhyam | agnḙ sapatna॒dambha̭naṃ॒-va~rṣi̭ṣṭhe॒ adhi॒ nāke᳚ || sa-ntvama̭gne॒ sūrya̭sya॒ varca̭sā 'gathā॒-ssamṛṣī̭ṇāg stu॒tena॒ sa-mpri॒yeṇa॒ dhāmnā᳚ | tvama̭gne॒ sūrya̭varcā asi॒ sa-mmāmāyṷṣā॒ varca̭sā pra॒jayā̭ sṛja || 20 ||
(ā॒hu॒vaddhyai॒-poṣagṃ̭ ra॒yiṃ-me॒-varca̭sā-sa॒ptada̭śa ca ) (a. 5)
sa-mpa̭śyāmi pra॒jā a॒ha-miḍa̭prajaso māna॒vīḥ | sarvā̭ bhavantu no gṛ॒he | ambha॒-ssthāmbho̭ vo bhakṣīya॒ mahaḥ̭ stha॒ maho̭ vo bhakṣīya॒ sahaḥ̭ stha॒ saho̭ vo bhakṣī॒yorja॒-ssthorjaṃ̭-vo~ bhakṣīya॒ reva̭tī॒ rama̭ddhva-ma॒smin ~lo॒ke᳚-'smi-ngo॒ṣṭhe᳚-'smin kṣaye॒-'smin yonā̭vi॒haiva ste॒to mā-'pa̭ gāta ba॒hvīrmḙ bhūyāsta [bhūyāsta, sa॒gṃ॒hi॒tā-'si̭] 21
sagṃhi॒tā-'si̭ viśvarū॒pīrā mo॒rjā vi॒śā ''gaṷpa॒tyenā ''rā॒yaspoṣḙṇa sahasrapo॒ṣaṃ-vaḥ̭ ~puṣyāsa॒-mmayi̭ vo॒ rāyaḥ̭ śrayantām || upa̭ tvā-'gne di॒vedi̭ve॒ doṣā̭vastardhi॒yā va॒yam | namo॒ bhara̭nta॒ ema̭si || rāja̭ntamaddhva॒rāṇā᳚-ṅgo॒pāmṛ॒tasya॒ dīdi̭vim | vardha̭māna॒gg॒ sve dame᳚ || sa naḥ̭ pi॒teva̭ sū॒nave-'gnḙ sūpāya॒no bha̭va | saca̭svā na-ssva॒staye᳚ || agne॒ [agne᳚, tva-nno॒ anta̭maḥ |] 22
tva-nno॒ anta̭maḥ | u॒ta trā॒tā śi॒vo bha̭va varū॒tthyaḥ̭ || ta-ntvā̭ śociṣṭha dīdivaḥ | su॒mnāya̭ nū॒namī̭mahe॒ sakhi̭bhyaḥ || vasṷra॒gni-rvasṷśravāḥ | acchā̭ nakṣi dyu॒matta̭mo ra॒yi-ndāḥ᳚ || ū॒rjā vaḥ̭ paśyāmyū॒rjā mā̭ paśyata rā॒yaspoṣḙṇa vaḥ paśyāmi rā॒yaspoṣḙṇa mā paśya॒teḍā᳚-sstha madhu॒kṛtaḥ̭ syo॒nā mā ''vi̭śa॒terā॒ madaḥ̭ | sa॒ha॒sra॒po॒ṣaṃ-vaḥ̭ ~puṣyāsa॒- [puṣyāsa॒m, mayi̭] 23
mmayi̭ vo॒ rāyaḥ̭ śrayantām || tathsa̭vi॒tu-rvare᳚ṇya॒-mbhargo̭ de॒vasya̭ dhīmahi | dhiyo॒ yonaḥ̭ praco॒dayā᳚t || so॒māna॒gg॒ svara̭ṇa-ṅkṛṇu॒hi bra̭hmaṇaspate | ka॒kṣīva̭ntaṃ॒-ya~ aṷśi॒jam || ka॒dā ca॒na sta॒rīra̭si॒ nendra̭ saścasi dā॒śuṣe᳚ || upo॒pennu ma̭ghava॒-nbhuya॒ innu te॒ dāna̭-nde॒vasya̭ pṛcyate || pari̭ tvā-'gne॒ puraṃ̭-va~॒yaṃ-vi~pragṃ̭ sahasya dhīmahi || dhṛ॒ṣadva̭rṇa-ndi॒vedi̭ve bhe॒ttāra̭-mbhaṅgu॒rāva̭taḥ || agnḙ gṛhapate sugṛhapa॒tira॒ha-ntvayā̭ gṛ॒hapa̭tinā bhūyāsagṃ sugṛhapa॒tirmayā॒ tva-ṅgṛ॒hapa̭tinā bhūyā-śśa॒tagṃ himā॒stāmā॒śiṣa॒mā śā̭se॒ tanta̭ve॒ jyoti̭ṣmatī॒-ntāmā॒śiṣa॒mā śā̭se॒-'muṣmai॒ jyoti̭ṣmatīm || 24 ||
(bhū॒yā॒sta॒-sva॒staye-'gnḙ-puṣyāsaṃ-dhṛ॒ṣadva̭rṇa॒-mekā॒nnatri॒gṃ॒śacca̭ ) (a. 6)
aya̭jño॒ vā e॒ṣa yo̭-'sā॒mopa̭pra॒yanto̭ addhva॒ramityā̭ha॒ stoma̭me॒vāsmai̭ yuna॒ktyupetyā̭ha pra॒jā vai pa॒śava॒ upe॒maṃ-lo~॒ka-mpra॒jāme॒va pa॒śūni॒maṃ-lo~॒kamupai᳚tya॒sya pra॒tnāmanu॒ dyuta॒mityā̭ha suva॒rgo vai lo॒kaḥ pra॒tna-ssṷva॒rgame॒va lo॒kagṃ sa॒māro̭hatya॒gni-rmū॒rdhā di॒vaḥ ka॒kudityā̭ha mū॒rdhāna̭- [mū॒rdhāna᳚m, e॒vainagṃ̭] 25
me॒vainagṃ̭ samā॒nānā᳚-ṅkaro॒tyatho̭ devalo॒kāde॒va ma̭nuṣyalo॒ke prati̭ tiṣṭhatya॒yami॒ha pra̭tha॒mo dhā̭yi dhā॒tṛbhi॒rityā̭ha॒ mukhya̭me॒vaina̭-ṅkarotyu॒bhā vā̭mindrāgnī āhu॒vaddhyā॒ ityā॒haujo॒ bala̭me॒vāva̭ rundhe॒ 'ya-nte॒ yoni̭r-ṛ॒tviya॒ ityā̭ha pa॒śavo॒ vai ra॒yiḥ pa॒śūne॒vāva̭ rundhe ṣa॒ḍbhirupa̭ tiṣṭhate॒ ṣaḍvā [ṣaḍvai, ṛ॒tava̭ ṛ॒tuṣve॒va] 26
ṛ॒tava̭ ṛ॒tuṣve॒va prati̭ tiṣṭhati ṣa॒ḍbhirutta̭rābhi॒rupa̭ tiṣṭhate॒ dvāda̭śa॒ sa-mpa̭dyante॒ dvāda̭śa॒ māsā᳚-ssaṃva~thsa॒ra-ssaṃ̭~vathsa॒ra e॒va prati̭ tiṣṭhati॒ yathā॒ vai puru॒ṣo-'śvo॒ gau-rjīrya̭tye॒va-ma॒gnirāhi̭to jīryati saṃva~thsa॒rasya̭ pa॒rastā̭dāgnipāvamā॒nībhi॒-rupa̭ tiṣṭhate punarna॒va-me॒vaina̭-ma॒jara̭-ṅkaro॒tyatho̭ pu॒nātye॒vopa̭ tiṣṭhate॒ yoga̭ e॒vāsyai॒ṣa upa̭ tiṣṭhate॒ [upa̭ tiṣṭhate, dama̭ e॒vāsyai॒ṣa] 27
dama̭ e॒vāsyai॒ṣa upa̭ tiṣṭhate yācñaivā-'syai॒ṣopa̭ tiṣṭhate॒ yathā॒ pāpī̭yā॒ñchreya̭sa ā॒hṛtya̭ nama॒syati̭ tā॒dṛge॒va tadā̭yu॒rdā a̭gne॒-'syāyṷrme de॒hītyā̭hā-''yu॒rdā hyḙṣa va̭rco॒dā a̭gne-'si॒ varco̭ me de॒hītyā̭ha varco॒dā hyḙṣa ta̭nū॒pā a̭gne-'si ta॒nuva̭-mme pā॒hītyā̭ha [pā॒hītyā̭ha, ta॒nū॒pā] 28
tanū॒pā hyḙṣo-'gne॒ yanmḙ ta॒nuvā̭ ū॒na-ntanma॒ ā pṛ॒ṇetyā̭ha॒ yanme᳚ pra॒jāyai̭ paśū॒nāmū॒na-ntanma॒ ā pṷ̄ra॒yeti॒ vāvaitadā̭ha॒ citrā̭vaso sva॒sti tḙ pā॒rama̭śī॒yetyā̭ha॒ rātri॒-rvai ci॒trāva̭su॒ravyṷṣṭyai॒ vā e॒tasyai̭ pu॒rā brā᳚hma॒ṇā a̭bhaiṣu॒-rvyṷṣṭime॒vāva̭ rundha॒ indhā̭nāstvā śa॒tagṃ [śa॒tam, himā॒ ityā̭ha] 29
himā॒ ityā̭ha śa॒tāyuḥ॒ purṷṣa-śśa॒tendri̭ya॒ āyṷṣye॒vendri॒ye prati̭ tiṣṭhatye॒ṣā vai sū॒rmī karṇa̭kāvatye॒tayā̭ ha sma॒ vai de॒vā asṷrāṇāgṃ śatata॒r॒hāg stṛgṃ̭hanti॒ yade॒tayā̭ sa॒midha̭mā॒dadhā̭ti॒ vajra̭me॒vaitaccha̭ta॒ghnīṃ-ya~ja̭māno॒ bhrātṛ̭vyāya॒ pra ha̭rati॒ stṛtyā॒ acha̭mbaṭkāra॒gṃ॒ sa-ntvama̭gne॒ sūrya̭sya॒ varca̭sā-'gathā॒ ityā̭hai॒tattvamasī॒dama॒ha-mbhṷ̄yāsa॒miti॒ vāvaitadā̭ha॒ tvama̭gne॒ sūrya̭varcā a॒sītyā̭hā॒-''śiṣa̭me॒vaitāmā śā᳚ste || 30 ||
(mū॒rdhāna॒gṃ॒-ṣaḍvā-e॒ṣa upa̭ tiṣṭhate-pā॒hītyā̭ha-śa॒ta-ma॒hagṃ ṣoḍa̭śa ca) (a. 7)
sa-mpa̭śyāmi pra॒jā a॒hamityā̭ha॒ yāva̭nta e॒va grā॒myāḥ pa॒śava॒stāne॒vāva̭ ru॒ndhe-'mbha॒-ssthāmbho̭ vo bhakṣī॒yetyā॒hāmbho॒ hyḙtā mahaḥ̭ stha॒ maho̭ vo bhakṣī॒yetyā̭ha॒ maho॒ hyḙtā-ssahaḥ̭ stha॒ saho̭ vo bhakṣī॒yetyā̭ha॒ saho॒ hyḙtā ūrja॒-ssthorjaṃ̭-vo~ bhakṣī॒ye- [bhakṣī॒yeti̭, ā॒horjo॒ hyḙtā] 31
-tyā॒horjo॒ hyḙtā reva̭tī॒ rama̭ddhva॒mityā̭ha pa॒śavo॒ vai re॒vatīḥ᳚ pa॒śūne॒vātma-nra̭mayata i॒haiva ste॒to mā-'pa̭ gā॒tetyā̭ha dhru॒vā e॒vainā॒ ana̭pagāḥ kuruta iṣṭaka॒cidvā a॒nyo᳚-'gniḥ pa̭śu॒cida॒nya-ssagṃ̭hi॒tāsi̭ viśvarū॒pīriti̭ va॒thsama॒bhi mṛ̭śa॒tyupai॒vaina̭-ndhatte paśu॒cita̭mena-ṅkurute॒ pra [ ] 32
vā e॒ṣo᳚-'smāllo॒kāccya̭vate॒ ya ā̭hava॒nīya̭-mupa॒tiṣṭha̭te॒ gārha̭patya॒mupa̭ tiṣṭhate॒ 'sminne॒va lo॒ke prati̭ tiṣṭha॒tyatho॒ gārha̭patyāyai॒va ni hnṷte gāya॒trībhi॒rupa̭ tiṣṭhate॒ tejo॒ vai gā̭ya॒trī teja̭ e॒vātma-ndha॒tte-'tho॒ yade॒ta-ntṛ॒cama॒nvāha॒ santa̭tyai॒ gārha̭patyaṃ॒-vā~ anṷ dvi॒pādo̭ vī॒rāḥ pra jā̭yante॒ ya e॒vaṃ-vi~॒dvā-ndvi॒padā̭bhi॒-rgārha̭patya-mupa॒tiṣṭha̭ta॒ [mupa॒tiṣṭha̭te, ā-'sya̭] 33
ā-'sya̭ vī॒ro jā̭yata ū॒rjā vaḥ̭ paśyāmyū॒rjā mā̭ paśya॒tetyā̭hā॒ ''śiṣa̭me॒vaitāmā śā᳚ste॒ tathsa̭vi॒tu-rvare᳚ṇya॒mityā̭ha॒ prasū᳚tyai so॒māna॒gg॒ svara̭ṇa॒mityā̭ha somapī॒thame॒vāva̭ rundhe kṛṇu॒hi bra̭hmaṇaspata॒ ityā̭ha brahmavarca॒same॒vāva̭ rundhe ka॒dā ca॒na sta॒rīra॒sītyā̭ha॒ na sta॒rīgṃ rātriṃ̭-va~sati॒ [rātriṃ̭-va~sati, ya e॒vaṃ] 34
ya e॒vaṃ-vi~॒dvāna॒gni-mṷpa॒tiṣṭha̭te॒ pari̭ tvā-'gne॒ puraṃ̭-va~॒yamityā̭ha pari॒dhime॒vaita-mpari̭ dadhā॒tyaska̭ndā॒yāgnḙ gṛhapata॒ ityā̭ha yathāya॒jure॒vaitaccha॒tagṃ himā॒ ityā̭ha śa॒ta-ntvā̭ hema॒ntāni̭ndhiṣī॒yeti॒ vāvaitadā̭ha pu॒trasya॒ nāma̭ gṛhṇātyannā॒dame॒vaina̭-ṅkaroti॒ tāmā॒śiṣa॒mā śā̭se॒ tanta̭ve॒ jyoti̭ṣmatī॒miti̭ brūyā॒dyasya̭ pu॒tro-'jā̭ta॒-ssyā-ttḙja॒svyḙvāsya̭ brahmavarca॒sī pu॒tro jā̭yate॒ tāmā॒śiṣa॒mā śā̭se॒ 'muṣmai॒ jyoti̭ṣmatī॒ miti̭ brūyā॒dyasya̭ pu॒tro jā॒ta-ssyā-tteja̭ e॒vāsmi̭-nbrahmavarca॒sa-nda̭dhāti || 35 ||
(ūrjaṃ̭-vo~ bhakṣī॒yeti॒ - pra -gārha̭patyamupa॒tiṣṭha̭te -vasati॒-jyoti̭ṣmatī॒ - mekā॒nnatri॒gṃ॒śacca̭) (a. 8)
a॒gni॒ho॒tra-ñjṷhoti॒ yade॒va ki-ñca॒ yaja̭mānasya॒ sva-ntasyai॒va tadretaḥ̭ siñcati pra॒jana̭ne pra॒jana̭na॒gṃ॒ hi vā a॒gnirathauṣa̭dhī॒ranta̭gatā dahati॒ tāstato॒ bhūya̭sīḥ॒ pra jā̭yante॒ yathsā॒ya-ñju॒hoti॒ reta̭ e॒va tathsi̭ñcati॒ praiva prā̭ta॒stanḙna janayati॒ tadretaḥ̭ si॒kta-nna tvaṣṭrā-'vi̭kṛta॒-mprajā̭yate yāva॒ccho vai reta̭sa-ssi॒ktasya॒ [reta̭sa-ssi॒ktasya̭, tvaṣṭā̭ rū॒pāṇi̭] 36
tvaṣṭā̭ rū॒pāṇi̭ vika॒roti̭ tāva॒ccho vai tatpra jā̭yata e॒ṣa vai daivya॒stvaṣṭā॒ yo yaja̭te ba॒hvībhi॒rupa̭ tiṣṭhate॒ reta̭sa e॒va si॒ktasya̭ bahu॒śo rū॒pāṇi॒ vi ka̭roti॒ sa praiva jā̭yate॒ śvasśvo॒ bhūyā᳚-nbhavati॒ ya e॒vaṃ ~vi॒dvāna॒gnimṷpa॒tiṣṭha॒te 'ha̭rde॒vānā॒māsī॒-d- rātri॒rasṷrāṇā॒-nte-'sṷrā॒ yadde॒vānāṃ᳚-vi~॒ttaṃ ~vedya॒māsī॒ttena̭ sa॒ha [ ] 37
rātri॒-mprā-'vi̭śa॒nte de॒vā hī॒nā a̭manyanta॒ tḙ-'paśyannāgne॒yī rātri̭rāgne॒yāḥ pa॒śava̭ i॒mame॒vāgnigg sta̭vāma॒ sa naḥ̭ stu॒taḥ pa॒śū-npuna̭rdāsya॒tīti॒ te᳚-'gnima̭stuva॒n-thsa e᳚bhya-sstu॒to rātri̭yā॒ addhyaha̭ra॒bhi pa॒śūnnirā᳚rja॒tte de॒vāḥ pa॒śūn vi॒ttvā kāmāgṃ̭ akurvata॒ ya e॒vaṃ-vi~॒dvāna॒gnimṷpa॒tiṣṭha̭te paśu॒mā-nbha̭va- [paśu॒mā-nbha̭vati, ā॒di॒tyo] 38
-tyādi॒tyo vā a॒smāllo॒kāda॒muṃ-lo~॒kamai॒thso̭-'muṃ-lo~॒ka-ṅga॒tvā puna̭ri॒maṃ-lo~॒kama॒bhya̭ddhyāya॒-thsa i॒maṃ-lo~॒kamā॒gatya̭ mṛ॒tyora̭bibhenmṛ॒tyusaṃ̭yu~ta iva॒ hya̭yaṃ-lo~॒ka-sso̭-'manyate॒ma-me॒vāgnigg sta̭vāni॒ sa mā᳚ stu॒ta-ssṷva॒rgaṃ-lo~॒ka-ṅga̭mayiṣya॒tīti॒ so᳚-'gnima̭stau॒-thsa ḙnagg stu॒ta-ssṷva॒rgaṃ-lo~॒kama̭gamaya॒dya [lo॒kama̭gamaya॒dyaḥ, e॒vaṃ-vi~॒dvāna॒gni-] 39
e॒vaṃ-vi~॒dvāna॒gnimṷpa॒tiṣṭha̭te suva॒rgame॒va lo॒kamḙti॒ sarva॒māyṷretya॒bhi vā e॒ṣo᳚-'gnī ā ro̭hati॒ ya ḙnāvupa॒tiṣṭha̭te॒ yathā॒ khalu॒ vai śreyā̭na॒bhyārṷ̄ḍhaḥ kā॒maya̭te॒ tathā̭ karoti॒ nakta॒mupa̭ tiṣṭhate॒ na prā॒ta-ssagṃ hi naktaṃ̭-vra~॒tāni̭ sṛ॒jyantḙ sa॒ha śreyāg̭śca॒ pāpī̭yāgścāsāte॒ jyoti॒rvā a॒gnistamo॒ rātri॒rya- [rātri॒ryat, nakta̭mupa॒tiṣṭha̭te॒] 40
-nnakta̭mupa॒tiṣṭha̭te॒ jyoti̭ṣai॒va tama̭staratyupa॒stheyo॒ 'gnī(3)-rnopa॒stheyā(3) ityā̭hu-rmanu॒ṣyā̭yennvai yo-'ha̭raharā॒hṛtyā-'thai̭naṃ॒-yā~ca̭ti॒ sa innvai tamupā᳚rccha॒tyatha॒ ko de॒vānaha̭raharyāciṣya॒tīti॒ tasmā॒nnopa॒stheyo 'tho॒ khalvā̭hurā॒śiṣe॒ vai kaṃ-ya~ja̭māno yajata॒ itye॒ṣā khalu॒ vā [khalu॒ vai, āhi̭tāgne-] 41
āhi̭tāgne rā॒śī-ryada॒gnimṷpa॒tiṣṭha̭te॒ tasmā̭dupa॒stheyaḥ̭ pra॒jāpa̭tiḥ pa॒śūna̭sṛjata॒ te sṛ॒ṣṭā a̭horā॒tre prā-'vi̭śa॒-ntāñchando̭bhi॒-ranva̭̭vinda॒-dyacchando̭bhi-rupa॒tiṣṭha̭te॒ svame॒va tadanvi̭cchati॒ na tatra̭ jā॒mya̭stītyā̭hu॒ryo-'ha̭raharupa॒ tiṣṭha̭ta॒ iti॒ yo vā a॒gni-mpra॒tyaṅṅṷpa॒ tiṣṭha̭te॒ pratyḙnamoṣati॒ yaḥ parāṃ॒-vi~ṣva̭-mpra॒jayā̭ pa॒śubhi̭ reti॒ kavā̭tiryaṅṅi॒vopa̭ tiṣṭheta॒ naina̭-mpra॒tyoṣa̭ti॒ na viṣva̭-mpra॒jayā̭ pa॒śubhi̭reti || 42 ||
(si॒ktasya̭-sa॒ha-bha̭vati॒-yo-yat-khalu॒ vai-pa॒śubhi॒-strayo̭daśa ca) (a. 9)
mama॒ nāma̭ pratha॒ma-ñjā̭tavedaḥ pi॒tā mā॒tā ca̭ dadhatu॒ryadagre᳚ | tattva-mbi̭bhṛhi॒ puna॒rā madaito॒stavā॒ha-nnāma̭ bibharāṇyagne || mama॒ nāma॒ tava̭ ca jātavedo॒ vāsa̭sī iva vi॒vasā̭nau॒ ye carā̭vaḥ | āyṷṣe॒ tva-ñjī॒vasḙ va॒yaṃ-ya~̭thāya॒thaṃ-vi~ pari̭ dadhāvahai॒ puna॒ste || namo॒-'gnaye 'pra̭tividdhāya॒ namo-'nā̭dhṛṣṭāya॒ namaḥ̭ sa॒mrāje᳚ | aṣā̭ḍho [aṣā̭ḍhaḥ, a॒gnirbṛ॒hadva̭yā] 43
a॒gnirbṛ॒hadva̭yā viśva॒ji-thsaha̭ntya॒-śśreṣṭho̭ gandha॒rvaḥ | tvatpi̭tāro agne de॒vā-stvāmā̭hutaya॒-stvadvi̭vācanāḥ | sa-mmāmāyṷṣā॒ sa-ṅgaṷpa॒tyena॒ suhi̭te mā dhāḥ || a॒yama॒gni-śśreṣṭha̭tamo॒ 'ya-mbhaga̭vattamo॒ 'yagṃ sa̭hasra॒sāta̭maḥ | a॒smā a̭stu su॒vīrya᳚m || mano॒ jyoti̭-rjuṣatā॒mājyaṃ॒ ~vicchi̭nnaṃ-ya~॒jñagṃ sami॒ma-nda̭dhātu | yā i॒ṣṭā u॒ṣaso̭ ni॒mruca̭śca॒ tā-ssa-nda̭dhāmi ha॒viṣā̭ ghṛ॒tena̭ || paya̭svatī॒roṣa̭dhayaḥ॒- [paya̭svatī॒roṣa̭dhayaḥ, paya̭sva-] 44
paya̭svadvī॒rudhā॒-mpayaḥ̭ | a॒pā-mpaya̭so॒ yatpaya॒stena॒ māmi̭ndra॒ sagṃ sṛ̭ja || agne᳚ vratapate vra॒ta-ñca̭riṣyāmi॒ taccha̭keya॒-ntanmḙ rāddhyatām || a॒gnigṃ hotā̭rami॒ha tagṃ hṷve de॒vān. ya॒jñiyā̭ni॒ha yān. havā̭mahe || ā ya̭ntu de॒vā-ssṷmana॒syamā̭nā vi॒yantṷ de॒vā ha॒viṣo̭ me a॒sya || kastvā̭ yunakti॒ sa tvā̭ yunaktu॒ yāni̭ gha॒rme ka॒pālā᳚nyupaci॒nvanti̭ [ ] 45
ve॒dhasaḥ̭ | pū॒ṣṇastānyapi̭ vra॒ta i̭ndravā॒yū vi mṷñcatām ||abhi̭nno gha॒rmo jī॒radā̭nu॒ryata॒ ātta॒stada̭ga॒-npunaḥ̭ | i॒ddhmo vediḥ̭ pari॒dhaya̭śca॒ sarvḙ ya॒jñasyā-''yu॒ranu॒ sa-ñca̭ranti || traya̭strigṃśa॒-ttanta̭vo॒ ye vi̭tatni॒re ya i॒maṃ-ya~॒jñagg sva॒dhayā॒ dada̭nte॒ teṣā᳚-ñchi॒nna-mpratye॒ta-dda̭dhāmi॒ svāhā̭ gha॒rmo de॒vāgṃ apyḙtu || 46 ||
(aṣā̭ḍha॒-oṣa̭dhaya-upaci॒nvanti॒-pañca̭catvārigṃśacca) (a. 10)
vai॒śvā॒na॒ro na̭ ū॒tyā-'' pra yā̭tu parā॒vataḥ̭ | a॒gniru॒kthena॒ vāha̭sā || ṛ॒tāvā̭naṃ-vai~śvāna॒ramṛ॒tasya॒ jyoti̭ṣa॒spati᳚m | aja̭sra-ṅgha॒rmamī̭mahe || vai॒śvā॒na॒rasya̭ da॒gṃ॒sanā᳚bhyo bṛ॒hadari̭ṇā॒dekaḥ̭ svapa॒sya̭yā ka॒viḥ | u॒bhā pi॒tarā̭ ma॒haya̭nnajāyatā॒gni-rdyāvā̭pṛthi॒vī bhūri̭retasā || pṛ॒ṣṭo di॒vi pṛ॒ṣṭo a॒gniḥ pṛ̭thi॒vyā-mpṛ॒ṣṭo viśvā॒ oṣa̭dhī॒rā vi̭veśa | vai॒śvā॒na॒ra-ssaha̭sā pṛ॒ṣṭo a॒gni-ssano॒ divā॒ sa- [divā॒ saḥ, ri॒ṣaḥ pā̭tu॒ nakta᳚m |] 47
ri॒ṣaḥ pā̭tu॒ nakta᳚m || jā॒to yada̭gne॒ bhuva̭nā॒ vyakhyaḥ̭ pa॒śu-nna go॒pā iryaḥ॒ pari̭jmā | vaiśvā̭nara॒ brahma̭ṇe vinda gā॒tuṃ-yū~॒ya-mpā̭ta sva॒stibhi॒-ssadā̭ naḥ || tvama̭gne śo॒ciṣā॒ śośṷcāna॒ ā roda̭sī apṛṇā॒ jāya̭mānaḥ | tva-nde॒vāgṃ a॒bhiśa̭steramuñco॒ vaiśvā̭nara jātavedo mahi॒tvā || a॒smāka̭magne ma॒ghava̭thsu dhāra॒yānā̭mi kṣa॒trama॒jaragṃ̭ su॒vīrya᳚m | va॒ya-ñja̭yema śa॒tinagṃ̭ saha॒sriṇaṃ॒-vai~śvā̭nara॒ [vaiśvā̭nara, vāja̭magne॒] 48
vāja̭magne॒ tavo॒tibhiḥ̭ || vai॒śvā॒na॒rasya̭ suma॒tau syā̭ma॒ rājā॒ hika॒-mbhuva̭nānā-mabhi॒śrīḥ | i॒to jā॒to viśva̭mi॒daṃ-vi~ ca̭ṣṭe vaiśvāna॒ro ya̭tate॒ sūryḙṇa || ava̭ te॒ heḍo̭ varuṇa॒ namo̭bhi॒rava̭ ya॒jñebhi̭rīmahe ha॒virbhiḥ̭ | kṣaya̭nna॒smabhya̭masura praceto॒ rāja॒nnenāgṃ̭si śiśrathaḥ kṛ॒tāni̭ || udṷtta॒maṃ-va~̭ruṇa॒ pāśa̭ma॒smadavā̭-'dha॒maṃ-vi~ma̭ddhya॒magg śra̭thāya | athā̭ va॒yamā̭ditya [ ] 49
vra॒te tavā-'nā̭gaso॒ adi̭taye syāma || da॒dhi॒krāv.ṇṇo̭ akāriṣa-ñji॒ṣṇoraśva̭sya vā॒jinaḥ̭ || su॒ra॒bhino॒ mukhā̭ kara॒-tpraṇa॒ āyūgṃ̭ṣi tāriṣat || ā da̭dhi॒krā-śśava̭sa॒ pañca̭ kṛ॒ṣṭī-ssūrya̭ iva॒ jyoti̭ṣā॒-'pasta̭tāna | sa॒ha॒sra॒sā-śśa̭ta॒sā vā॒jyarvā̭ pṛ॒ṇaktu॒ maddhvā॒ sami॒mā vacāgṃ̭si | a॒gni-rmū॒rdhā, bhuvaḥ̭ | marṷto॒ yaddha̭vo di॒va-ssṷmnā॒yanto॒ havā̭mahe | ā tū na॒ [ā tū naḥ̭, upa̭ gantana |] 50
upa̭ gantana || yā va॒-śśarma̭ śaśamā॒nāya॒ santi̭ tri॒dhātṷ̄ni dā॒śuṣḙ yaccha॒tādhi̭ | a॒smabhya॒-ntāni̭ maruto॒ vi ya̭nta ra॒yi-nno̭ dhatta vṛṣaṇa-ssu॒vīra᳚m || adi̭ti-rna uruṣya॒tvadi̭ti॒-śśarma̭ yacchatu | adi̭tiḥ pā॒tvagṃha̭saḥ || ma॒hīmū॒ṣu mā॒taragṃ̭ suvra॒tānā̭mṛ॒tasya॒ patnī॒mava̭se huvema | tu॒vi॒kṣa॒trā-ma॒jara̭ntī-murū॒cīgṃ su॒śarmā̭ṇa॒madi̭tigṃ su॒praṇī̭tim || su॒trāmā̭ṇa-mpṛthi॒vī-ndyāma̭ne॒hasagṃ̭ su॒śarmā̭ṇa॒ madi̭tigṃ su॒praṇī̭tim | daivī॒-nnāvagg̭ svari॒trā-manā̭gasa॒-masra̭vantī॒mā rṷhemā sva॒staye᳚ || i॒māgṃ su nāva॒mā-'rṷhagṃ śa॒tāri̭trāgṃ śa॒tasphyā᳚m | acchi̭drā-mpārayi॒ṣṇum || 51 ||
(divā॒ sa-sa̭ha॒sriṇaṃ॒-vai~śvā̭narā-ditya॒- tū no ̭- 'ne॒hasagṃ̭ su॒śarmā̭ṇa॒-mekā॒nnavigṃ̭śa॒tiśca̭ ) (a. 11)
(de॒vā॒su॒rāḥ-parā॒-bhūmi॒-rbhūmi̭-rupapra॒yantaḥ॒-sa-mpa̭śyā॒-myaya̭jñaḥ॒- sa-mpa̭śyā - myagniho॒traṃ - mama॒ nāma̭-vaiśvāna॒ra-ekā̭daśa | )
(de॒vā॒su॒rāḥ-kru॒ddhaḥ-sa-mpa̭śyāmi॒-sa-mpa̭śyāmi॒-nakta॒-mupa̭ganta॒-naika̭pañcā॒śat | )
(de॒vā॒su॒rāḥ, pā̭rayi॒ṣṇum)
|| hariḥ̭ om ||
|| kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya saṃhitāyā-mprathamakāṇḍe pañcamaḥ praśna-ssamāptaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
कृष्ण यजुर्वेदीय तैत्तिरीय संहिताया-म्प्रथमकाण्डे पञ्चमः प्रश्नः - पुनराधानं
ओ-न्नमः परमात्मने, श्री महागणपतये नमः,
श्री गुरुभ्यो नमः । ह॒रिः॒ ओम् ॥
दे॒वा॒सु॒रा-स्संयँ॑त्ता आस॒न्ते दे॒वा वि॑ज॒यमु॑प॒यन्तो॒ ऽग्नौ वा॒मं-वँसु॒ स-न्न्य॑दधते॒दमु॑ नो भविष्यति॒ यदि॑ नो जे॒ष्यन्तीति॒ तद॒ग्निर्न्य॑कामयत॒ तेनापा᳚क्राम॒-त्तद्दे॒वा वि॒जित्या॑व॒रुरु॑थ्समाना॒ अन्वा॑य॒-न्तद॑स्य॒ सह॒सा-ऽऽदि॑थ्सन्त॒ सो॑ ऽरोदी॒द्यदरो॑दी॒-त्त-द्रु॒द्रस्य॑ रुद्र॒त्वं-यँदश्व्रशी॑यत॒ त- [तत्, र॒ज॒तग्ं] 1
द्र॑ज॒तग्ं हिर॑ण्यमभव॒-त्तस्मा᳚-द्रज॒तग्ं हिर॑ण्य-मदक्षि॒ण्य-म॑श्रु॒जग्ं हि यो ब॒र्॒हिषि॒ ददा॑ति पु॒रा-ऽस्य॑ संवँथ्स॒रा-द्गृ॒हे रु॑दन्ति॒ तस्मा᳚-द्ब॒र्॒हिषि॒ न देय॒ग्ं॒ सो᳚-ऽग्निर॑ब्रवी-द्भा॒ग्य॑सा॒न्यथ॑ व इ॒दमिति॑ पुनरा॒धेय॑-न्ते॒ केव॑ल॒मित्य॑ब्रुव-न्नृ॒द्ध्नव॒-त्खलु॒ स इत्य॑ब्रवी॒द्यो म॑द्देव॒त्य॑-म॒ग्नि-मा॒दधा॑ता॒ इति॒ त-म्पू॒षा-ऽऽध॑त्त॒ तेन॑ [ ] 2
पू॒षा-ऽऽर्ध्नो॒-त्तस्मा᳚-त्पौ॒ष्णाः प॒शव॑ उच्यन्ते॒ त-न्त्वष्टा-ऽऽध॑त्त॒ तेन॒ त्वष्टा᳚-ऽऽर्ध्नो॒-त्तस्मा᳚-त्त्वा॒ष्ट्राः प॒शव॑ उच्यन्ते॒ त-म्मनु॒रा-ऽध॑त्त॒ तेन॒ मनु॑रा॒र्ध्नो॒-त्तस्मा᳚न्मान॒व्यः॑ प्र॒जा उ॑च्यन्ते॒ त-न्धा॒ता-ऽऽध॑त्त॒ तेन॑ धा॒ता-ऽऽर्ध्नो᳚-थ्संवँथ्स॒रो वै धा॒ता तस्मा᳚-थ्संवँथ्स॒र-म्प्र॒जाः प॒शवो-ऽनु॒ प्र जा॑यन्ते॒ य ए॒व-म्पु॑नरा॒धेय॒स्यर्धिं॒-वेँद॒- [ए॒व-म्पु॑नरा॒धेय॒स्यर्धिं॒-वेँद॑, ऋ॒ध्नोत्ये॒व] 3
-र्ध्नोत्ये॒व यो᳚-ऽस्यै॒व-म्ब॒न्धुतां॒-वेँद॒ बन्धु॑मा-न्भवति भाग॒धेयं॒-वाँ अ॒ग्निराहि॑त इ॒च्छमा॑नः प्र॒जा-म्प॒शून् यज॑मान॒स्योप॑ दोद्रावो॒द्वास्य॒ पुन॒रा द॑धीत भाग॒धेये॑नै॒वैन॒ग्ं॒ सम॑र्धय॒त्यथो॒ शान्ति॑रे॒वास्यै॒षा पुन॑र्वस्वो॒रा द॑धीतै॒तद्वै पु॑नरा॒धेय॑स्य॒ नक्ष॑त्रं॒-यँ-त्पुन॑र्वसू॒ स्वाया॑मे॒वैन॑-न्दे॒वता॑यामा॒धाय॑ ब्रह्मवर्च॒सी भ॑वति द॒र्भै रा द॑धा॒त्यया॑तयामत्वाय द॒र्भैरा द॑धात्य॒द्भ्य ए॒वैन॒मोष॑धीभ्यो ऽव॒रुद्ध्या ऽऽध॑त्ते॒ पञ्च॑कपालः पुरो॒डाशो॑ भवति॒ पञ्च॒ वा ऋ॒तव॑ ऋ॒तुभ्य॑ ए॒वैन॑मव॒रुद्ध्या ऽऽध॑त्ते ॥ 4 ॥
(अशी॑यत॒ तत्- तेन॒-वेद॑- द॒र्भैः पञ्च॑विग्ंशतिश्च) (अ. 1)
परा॒ वा ए॒ष य॒ज्ञ-म्प॒शून् व॑पति॒ यो᳚-ऽग्निमु॑द्वा॒सय॑ते॒ पञ्च॑कपालः पुरो॒डाशो॑ भवति॒ पाङ्क्तो॑ य॒ज्ञः पाङ्क्ताः᳚ प॒शवो॑ य॒ज्ञमे॒व प॒शूनव॑ रुन्धे वीर॒हा वा ए॒ष दे॒वानां॒-योँ᳚-ऽग्निमु॑द्वा॒सय॑ते॒ न वा ए॒तस्य॑ ब्राह्म॒णा ऋ॑ता॒यवः॑ पु॒रा-ऽन्न॑मक्ष-न्प॒ङ्क्त्यो॑ याज्यानुवा॒क्या॑ भवन्ति॒ पाङ्क्तो॑ य॒ज्ञः पाङ्क्तः॒ पुरु॑षो दे॒वाने॒व वी॒र-न्नि॑रव॒दाया॒ग्नि-म्पुन॒रा [पुन॒रा, ध॒त्ते॒ श॒ताक्ष॑रा भवन्ति] 5
ध॑त्ते श॒ताक्ष॑रा भवन्ति श॒तायुः॒ पुरु॑ष-श्श॒तेन्द्रि॑य॒ आयु॑ष्ये॒वेन्द्रि॒ये प्रति॑ तिष्ठति॒ यद्वा अ॒ग्निराहि॑तो॒ नर्ध्यते॒ ज्यायो॑ भाग॒धेय॑-न्निका॒मय॑मानो॒ यदा᳚ग्ने॒यग्ं सर्व॒-म्भव॑ति॒ सैवास्यर्धि॒-स्सं-वाँ ए॒तस्य॑ गृ॒हे वाक् सृ॑ज्यते॒ यो᳚-ऽग्निमु॑द्वा॒सय॑ते॒ स वाच॒ग्ं॒ सग्ंसृ॑ष्टां॒-यँज॑मान ईश्व॒रो-ऽनु॒ परा॑भवितो॒-र्विभ॑क्तयो भवन्ति वा॒चो विधृ॑त्यै॒ यज॑मान॒स्या-ऽप॑राभावाय॒ [-ऽप॑राभावाय, विभ॑क्ति-ङ्करोति॒] 6
विभ॑क्ति-ङ्करोति॒ ब्रह्मै॒व तद॑करुपा॒ग्ं॒शु य॑जति॒ यथा॑ वा॒मं-वँसु॑ विविदा॒नो गूह॑ति ता॒दृगे॒व तद॒ग्नि-म्प्रति॑ स्विष्ट॒कृत॒-न्निरा॑ह॒ यथा॑ वा॒मं-वँसु॑ विविदा॒नः प्र॑का॒श-ञ्जिग॑मिषति ता॒दृगे॒व तद्विभ॑क्तिमु॒क्त्वा प्र॑या॒जेन॒ वष॑ट्करोत्या॒यत॑नादे॒व नैति॒ यज॑मानो॒ वै पु॑रो॒डाशः॑ प॒शव॑ ए॒ते आहु॑ती॒ यद॒भितः॑ पुरो॒डाश॑मे॒ते आहु॑ती [ ] 7
जु॒होति॒ यज॑मानमे॒वोभ॒यतः॑ प॒शुभिः॒ परि॑ गृह्णाति कृ॒तय॑जु॒-स्सम्भृ॑तसम्भार॒ इत्या॑हु॒र्न स॒म्भृत्या᳚-स्सम्भा॒रा न यजुः॑ कर्त॒व्य॑मित्यथो॒ खलु॑ स॒म्भृत्या॑ ए॒व स॑म्भा॒राः क॑र्त॒व्यं॑-यँजु॑-र्य॒ज्ञस्य॒ समृ॑द्ध्यै पुनर्निष्कृ॒तो रथो॒ दक्षि॑णा पुनरुथ्स्यू॒तं-वाँसः॑ पुनरुथ्सृ॒ष्टो॑-ऽन॒ड्वा-न्पु॑नरा॒धेय॑स्य॒ समृ॑द्ध्यै स॒प्त ते॑ अग्ने स॒मिधः॑ स॒प्त जि॒ह्वा इत्य॑ग्निहो॒त्र-ञ्जु॑होति॒ यत्र॑यत्रै॒वास्य॒ न्य॑क्त॒-न्तत॑ [न्य॑क्त॒-न्ततः॑, ए॒वैन॒मव॑ रुन्धे] 8
ए॒वैन॒मव॑ रुन्धे वीर॒हा वा ए॒ष दे॒वानां॒-योँ᳚-ऽग्निमु॑द्वा॒सय॑ते॒ तस्य॒ वरु॑ण ए॒वर्ण॒यादा᳚ग्निवारु॒ण-मेका॑दशकपाल॒मनु॒ निर्व॑पे॒द्य-ञ्चै॒व हन्ति॒ यश्चा᳚स्यर्ण॒यात्तौ भा॑ग॒धेये॑न प्रीणाति॒ ना-ऽऽर्ति॒मार्च्छ॑ति॒ यज॑मानः ॥ 9 ॥
(आ-ऽप॑राभावाय-पुरो॒डाश॑मे॒ते-आहु॑ती॒-ततः॒ -षटत्रिग्ं॑शच्च) (अ. 2)
भूमि॑-र्भू॒म्ना द्यौ-र्व॑रि॒णा-ऽन्तरि॑क्ष-म्महि॒त्वा । उ॒पस्थे॑ ते देव्यदिते॒ ऽग्निम॑न्ना॒दम॒न्नाद्या॒या-ऽऽद॑धे ॥ आ-ऽय-ङ्गौः पृश्ञि॑रक्रमी॒दस॑न-न्मा॒तर॒-म्पुनः॑ । पि॒तर॑-ञ्च प्र॒यन्-थ्सुवः॑ ॥ त्रि॒ग्ं॒शद्धाम॒ वि रा॑जति॒ वा-क्प॑त॒ङ्गाय॑ शिश्रिये । प्रत्य॑स्य वह॒ द्युभिः॑ ॥ अ॒स्य प्रा॒णाद॑पान॒त्य॑न्तश्च॑रति रोच॒ना । व्य॑ख्य-न्महि॒ष-स्सुवः॑ ॥ यत्त्वा᳚ [ ] 10
क्रु॒द्धः प॑रो॒वप॑ म॒न्युना॒ यदव॑र्त्या । सु॒कल्प॑मग्ने॒ तत्तव॒ पुन॒स्त्वोद्दी॑पयामसि ॥यत्ते॑ म॒न्युप॑रोप्तस्य पृथि॒वीमनु॑ दद्ध्व॒से । आ॒दि॒त्या विश्वे॒ तद्दे॒वा वस॑वश्च स॒माभ॑रन्न् ॥ मनो॒ ज्योति॑-र्जुषता॒माज्यं॒-विँच्छि॑न्नं-यँ॒ज्ञग्ं समि॒म-न्द॑धातु । बृह॒स्पति॑स्तनुतामि॒म-न्नो॒ विश्वे॑ दे॒वा इ॒ह मा॑दयन्ताम् ॥ स॒प्त ते॑ अग्ने स॒मिधः॑ स॒प्त जि॒ह्वा-स्स॒प्त- [जि॒ह्वा-स्स॒प्त, ऋष॑य-स्स॒प्त धाम॑] 11
-र्ष॑य-स्स॒प्त धाम॑ प्रि॒याणि॑ । स॒प्त होत्रा᳚-स्सप्त॒धा त्वा॑ यजन्ति स॒प्त योनी॒रा पृ॑णस्वा घृ॒तेन॑ ॥ पुन॑रू॒र्जा नि व॑र्तस्व॒ पुन॑रग्न इ॒षा-ऽऽयु॑षा । पुन॑र्नः पाहि वि॒श्वतः॑ ॥ स॒ह र॒य्या नि व॑र्त॒स्वाग्ने॒ पिन्व॑स्व॒ धार॑या । वि॒श्वफ्स्नि॑या वि॒श्वत॒स्परि॑ ॥ लेक॒-स्सले॑क-स्सु॒लेक॒स्ते न॑ आदि॒त्या आज्य॑-ञ्जुषा॒णा वि॑यन्तु॒ केत॒-स्सके॑त-स्सु॒केत॒स्ते न॑ आदि॒त्या आज्य॑-ञ्जुषा॒णा वि॑यन्तु॒ विव॑स्वा॒ग्ं॒ अदि॑ति॒-र्देव॑जूति॒स्ते न॑ आदि॒त्या आज्य॑-ञ्जुषा॒णा वि॑यन्तु ॥ 12 ॥
(त्वा॒-जि॒ह्वा-स्स॒प्त-सु॒केत॒स्ते न॒-स्त्रयो॑दश च ) (अ. 3)
भूमि॑-र्भू॒म्ना द्यौ-र्व॑रि॒णेत्या॑हा॒-ऽऽशिषै॒वैन॒मा ध॑त्ते स॒र्पा वै जीर्य॑न्तो ऽमन्यन्त॒ स ए॒त-ङ्क॑स॒र्णीरः॑ काद्रवे॒यो मन्त्र॑मपश्य॒-त्ततो॒ वै ते जी॒र्णास्त॒नूरपा᳚घ्नत सर्परा॒ज्ञिया॑ ऋ॒ग्भि-र्गार्ह॑पत्य॒मा द॑धाति पुनर्न॒वमे॒वैन॑म॒जर॑-ङ्कृ॒त्वा ऽऽध॒त्ते-ऽथो॑ पू॒तमे॒व पृ॑थि॒वीम॒न्नाद्य॒-न्नोपा॑-ऽनम॒थ्सैत- [नोपा॑-ऽनम॒थ्सैतम्, मन्त्र॑मपश्य॒-त्ततो॒ वै] 13
-म्मन्त्र॑मपश्य॒-त्ततो॒ वै ताम॒न्नाद्य॒-मुपा॑नम॒द्यथ् -स॑र्परा॒ज्ञिया॑ ऋ॒ग्भि-र्गार्ह॑पत्य-मा॒दधा᳚त्य॒न्नाद्य॒स्याव॑रुद्ध्या॒ अथो॑ अ॒स्यामे॒वैन॒-म्प्रति॑ष्ठित॒मा ध॑त्ते॒ यत्त्वा᳚ क्रु॒द्धः प॑रो॒वपेत्या॒हाप॑ह्नुत ए॒वास्मै॒ त-त्पुन॒स्त्वोद्दी॑पयाम॒सीत्या॑ह॒ समि॑न्ध ए॒वैनं॒-यँत्ते॑ म॒न्युप॑रोप्त॒स्येत्या॑ह दे॒वता॑भिरे॒वै- [दे॒वता॑भिरे॒व, ए॒न॒ग्ं॒ स-म्भ॑रति॒ वि वा] 14
-न॒ग्ं॒ स-म्भ॑रति॒ वि वा ए॒तस्य॑ य॒ज्ञश्छि॑द्यते॒ यो᳚-ऽग्निमु॑द्वा॒सय॑ते॒ बृह॒स्पति॑वत्य॒र्चोप॑ तिष्ठते॒ ब्रह्म॒ वै दे॒वाना॒-म्बृह॒स्पति॒-र्ब्रह्म॑णै॒व य॒ज्ञग्ं स-न्द॑धाति॒ विच्छि॑न्नं-यँ॒ज्ञग्ं समि॒म-न्द॑धा॒त्वित्या॑ह॒ सन्त॑त्यै॒ विश्वे॑ दे॒वा इ॒ह मा॑दयन्ता॒मित्या॑ह स॒न्तत्यै॒व य॒ज्ञ-न्दे॒वेभ्यो-ऽनु॑ दिशति स॒प्त ते॑ अग्ने स॒मिधः॑ स॒प्त जि॒ह्वा [जि॒ह्वाः, इत्या॑ह] 15
इत्या॑ह स॒प्तस॑प्त॒ वै स॑प्त॒धा-ऽग्नेः प्रि॒यास्त॒नुव॒स्ता ए॒वाव॑ रुन्धे॒ पुन॑रू॒र्जा स॒ह र॒य्येत्य॒भितः॑ पुरो॒डाश॒माहु॑ती जुहोति॒ यज॑मानमे॒वोर्जा च॑ र॒य्या चो॑भ॒यतः॒ परि॑ गृह्णात्यादि॒त्या वा अ॒स्माल्लो॒काद॒मुं-लोँ॒कमा॑य॒-न्ते॑-ऽमुष्मि॑न् ँलो॒के व्य॑तृष्य॒-न्त इ॒मं-लोँ॒क-म्पुन॑रभ्य॒वेत्या॒ ऽग्निमा॒धायै॒-तान्. होमा॑नजुहवु॒स्त आ᳚र्ध्नुव॒-न्ते सु॑व॒र्गं-लोँ॒कमा॑य॒न्॒. यः प॑रा॒चीन॑-म्पुनरा॒धेया॑द॒ग्निमा॒दधी॑त॒ स ए॒तान्. होमा᳚न् जुहुया॒द्यामे॒वा-ऽऽदि॒त्या ऋद्धि॒मार्ध्नु॑व॒-न्तामे॒वर्ध्नो॑ति ॥ 16 ॥
(सैतं-दे॒वता॑भिरे॒व-जि॒ह्वा-ए॒तान्-पञ्च॑विग्ंशतिश्च ) (अ. 4)
उ॒प॒प्र॒यन्तो॑ अद्ध्व॒र-म्मन्त्रं॑-वोँचेमा॒ग्नये᳚ । आ॒रे अ॒स्मे च॑ शृण्व॒ते ॥ अ॒स्य प्र॒त्नामनु॒ द्युतग्ं॑ शु॒क्र-न्दु॑दुह्रे॒ अह्र॑यः । पयः॑ सहस्र॒सामृषि᳚म् ॥ अ॒ग्नि-र्मू॒र्धा दि॒वः क॒कुत्पतिः॑ पृथि॒व्या अ॒यम् । अ॒पाग्ं रेताग्ं॑सि जिन्वति ॥ अ॒यमि॒ह प्र॑थ॒मो धा॑यि धा॒तृभि॒र्॒ होता॒ यजि॑ष्ठो अध्व॒रेष्वीड्यः॑ ॥ यमप्न॑वानो॒ भृग॑वो विरुरु॒चुर्वने॑षु चि॒त्रं-विँ॒भुवं॑-विँ॒शेवि॑शे ॥ उ॒भा वा॑मिन्द्राग्नी आहु॒वद्ध्या॑ [आहु॒वद्ध्यै᳚, उ॒भा] 17
उ॒भा राध॑स-स्स॒ह मा॑द॒यद्ध्यै᳚ । उ॒भा दा॒तारा॑वि॒षाग्ं र॑यी॒णामु॒भा वाज॑स्य सा॒तये॑ हुवे वाम् ॥ अ॒य-न्ते॒ योनि॑र्-ऋ॒त्वियो॒ यतो॑ जा॒तो अरो॑चथाः । त-ञ्जा॒नन्न॑ग्न॒ आ रो॒हाथा॑ नो वर्धया र॒यिम् ॥ अग्न॒ आयूग्ं॑षि पवस॒ आ सु॒वोर्ज॒मिष॑-ञ्च नः । आ॒रे बा॑धस्व दु॒च्छुना᳚म् ॥ अग्ने॒ पव॑स्व॒ स्वपा॑ अ॒स्मे वर्चः॑ सु॒वीर्य᳚म् । दध॒त्पोषग्ं॑ र॒यि- [र॒यिम्, म्मयि॑ ।] 18
-म्मयि॑ ॥ अग्ने॑ पावक रो॒चिषा॑ म॒न्द्रया॑ देव जि॒ह्वया᳚ । आ दे॒वान्. व॑क्षि॒ यक्षि॑ च ॥ स नः॑ पावक दीदि॒वो-ऽग्ने॑ दे॒वाग्ं इ॒हा ऽऽव॑ह । उप॑ य॒ज्ञग्ं ह॒विश्च॑ नः ॥ अ॒ग्नि-श्शुचि॑व्रततम॒-श्शुचि॒-र्विप्र॒-श्शुचिः॑ क॒विः । शुची॑ रोचत॒ आहु॑तः ॥ उद॑ग्ने॒ शुच॑य॒स्तव॑ शु॒क्रा भ्राज॑न्त ईरते । तव॒ ज्योतीग्॑ष्य॒र्चयः॑ ॥ आ॒यु॒र्दा अ॑ग्ने॒-ऽस्यायु॑र्मे [अ॑ग्ने॒-ऽस्यायु॑र्मे, दे॒हि॒ व॒र्चो॒दा] 19
देहि वर्चो॒दा अ॑ग्ने-ऽसि॒ वर्चो॑ मे देहि तनू॒पा अ॑ग्ने-ऽसि त॒नुव॑-म्मे पा॒ह्यग्ने॒ यन्मे॑ त॒नुवा॑ ऊ॒न-न्तन्म॒ आ पृ॑ण॒ चित्रा॑वसो स्व॒स्ति ते॑ पा॒रम॑शी॒येन्धा॑नास्त्वा श॒तग्ं हिमा᳚ द्यु॒मन्त॒-स्समि॑धीमहि॒ वय॑स्वन्तो वय॒स्कृतं॒-यँश॑स्वन्तो यश॒स्कृतग्ं॑ सु॒वीरा॑सो॒ अदा᳚भ्यम् । अग्ने॑ सपत्न॒दम्भ॑नं॒-वँर्षि॑ष्ठे॒ अधि॒ नाके᳚ ॥ स-न्त्वम॑ग्ने॒ सूर्य॑स्य॒ वर्च॑सा ऽगथा॒-स्समृषी॑णाग् स्तु॒तेन॒ स-म्प्रि॒येण॒ धाम्ना᳚ । त्वम॑ग्ने॒ सूर्य॑वर्चा असि॒ स-म्मामायु॑षा॒ वर्च॑सा प्र॒जया॑ सृज ॥ 20 ॥
(आ॒हु॒वद्ध्यै॒-पोषग्ं॑ र॒यिं-मे॒-वर्च॑सा-स॒प्तद॑श च ) (अ. 5)
स-म्प॑श्यामि प्र॒जा अ॒ह-मिड॑प्रजसो मान॒वीः । सर्वा॑ भवन्तु नो गृ॒हे । अम्भ॒-स्स्थाम्भो॑ वो भक्षीय॒ महः॑ स्थ॒ महो॑ वो भक्षीय॒ सहः॑ स्थ॒ सहो॑ वो भक्षी॒योर्ज॒-स्स्थोर्जं॑-वोँ भक्षीय॒ रेव॑ती॒ रम॑द्ध्व-म॒स्मिन् ँलो॒के᳚-ऽस्मि-न्गो॒ष्ठे᳚-ऽस्मिन् क्षये॒-ऽस्मिन् योना॑वि॒हैव स्ते॒तो मा-ऽप॑ गात ब॒ह्वीर्मे॑ भूयास्त [भूयास्त, स॒ग्ं॒हि॒ता-ऽसि॑] 21
सग्ंहि॒ता-ऽसि॑ विश्वरू॒पीरा मो॒र्जा वि॒शा ऽऽगौ॑प॒त्येना ऽऽरा॒यस्पोषे॑ण सहस्रपो॒षं-वः॑ ँपुष्यास॒-म्मयि॑ वो॒ रायः॑ श्रयन्ताम् ॥ उप॑ त्वा-ऽग्ने दि॒वेदि॑वे॒ दोषा॑वस्तर्धि॒या व॒यम् । नमो॒ भर॑न्त॒ एम॑सि ॥ राज॑न्तमद्ध्व॒राणा᳚-ङ्गो॒पामृ॒तस्य॒ दीदि॑विम् । वर्ध॑मान॒ग्ग्॒ स्वे दमे᳚ ॥ स नः॑ पि॒तेव॑ सू॒नवे-ऽग्ने॑ सूपाय॒नो भ॑व । सच॑स्वा न-स्स्व॒स्तये᳚ ॥ अग्ने॒ [अग्ने᳚, त्व-न्नो॒ अन्त॑मः ।] 22
त्व-न्नो॒ अन्त॑मः । उ॒त त्रा॒ता शि॒वो भ॑व वरू॒त्थ्यः॑ ॥ त-न्त्वा॑ शोचिष्ठ दीदिवः । सु॒म्नाय॑ नू॒नमी॑महे॒ सखि॑भ्यः ॥ वसु॑र॒ग्नि-र्वसु॑श्रवाः । अच्छा॑ नक्षि द्यु॒मत्त॑मो र॒यि-न्दाः᳚ ॥ ऊ॒र्जा वः॑ पश्याम्यू॒र्जा मा॑ पश्यत रा॒यस्पोषे॑ण वः पश्यामि रा॒यस्पोषे॑ण मा पश्य॒तेडा᳚-स्स्थ मधु॒कृतः॑ स्यो॒ना मा ऽऽवि॑श॒तेरा॒ मदः॑ । स॒ह॒स्र॒पो॒षं-वः॑ ँपुष्यास॒- [पुष्यास॒म्, मयि॑] 23
म्मयि॑ वो॒ रायः॑ श्रयन्ताम् ॥ तथ्स॑वि॒तु-र्वरे᳚ण्य॒-म्भर्गो॑ दे॒वस्य॑ धीमहि । धियो॒ योनः॑ प्रचो॒दया᳚त् ॥ सो॒मान॒ग्ग्॒ स्वर॑ण-ङ्कृणु॒हि ब्र॑ह्मणस्पते । क॒क्षीव॑न्तं॒-यँ औ॑शि॒जम् ॥ क॒दा च॒न स्त॒रीर॑सि॒ नेन्द्र॑ सश्चसि दा॒शुषे᳚ ॥ उपो॒पेन्नु म॑घव॒-न्भुय॒ इन्नु ते॒ दान॑-न्दे॒वस्य॑ पृच्यते ॥ परि॑ त्वा-ऽग्ने॒ पुरं॑-वँ॒यं-विँप्रग्ं॑ सहस्य धीमहि ॥ धृ॒षद्व॑र्ण-न्दि॒वेदि॑वे भे॒त्तार॑-म्भङ्गु॒राव॑तः ॥ अग्ने॑ गृहपते सुगृहप॒तिर॒ह-न्त्वया॑ गृ॒हप॑तिना भूयासग्ं सुगृहप॒तिर्मया॒ त्व-ङ्गृ॒हप॑तिना भूया-श्श॒तग्ं हिमा॒स्तामा॒शिष॒मा शा॑से॒ तन्त॑वे॒ ज्योति॑ष्मती॒-न्तामा॒शिष॒मा शा॑से॒-ऽमुष्मै॒ ज्योति॑ष्मतीम् ॥ 24 ॥
(भू॒या॒स्त॒-स्व॒स्तये-ऽग्ने॑-पुष्यासं-धृ॒षद्व॑र्ण॒-मेका॒न्नत्रि॒ग्ं॒शच्च॑ ) (अ. 6)
अय॑ज्ञो॒ वा ए॒ष यो॑-ऽसा॒मोप॑प्र॒यन्तो॑ अद्ध्व॒रमित्या॑ह॒ स्तोम॑मे॒वास्मै॑ युन॒क्त्युपेत्या॑ह प्र॒जा वै प॒शव॒ उपे॒मं-लोँ॒क-म्प्र॒जामे॒व प॒शूनि॒मं-लोँ॒कमुपै᳚त्य॒स्य प्र॒त्नामनु॒ द्युत॒मित्या॑ह सुव॒र्गो वै लो॒कः प्र॒त्न-स्सु॑व॒र्गमे॒व लो॒कग्ं स॒मारो॑हत्य॒ग्नि-र्मू॒र्धा दि॒वः क॒कुदित्या॑ह मू॒र्धान॑- [मू॒र्धान᳚म्, ए॒वैनग्ं॑] 25
मे॒वैनग्ं॑ समा॒नाना᳚-ङ्करो॒त्यथो॑ देवलो॒कादे॒व म॑नुष्यलो॒के प्रति॑ तिष्ठत्य॒यमि॒ह प्र॑थ॒मो धा॑यि धा॒तृभि॒रित्या॑ह॒ मुख्य॑मे॒वैन॑-ङ्करोत्यु॒भा वा॑मिन्द्राग्नी आहु॒वद्ध्या॒ इत्या॒हौजो॒ बल॑मे॒वाव॑ रुन्धे॒ ऽय-न्ते॒ योनि॑र्-ऋ॒त्विय॒ इत्या॑ह प॒शवो॒ वै र॒यिः प॒शूने॒वाव॑ रुन्धे ष॒ड्भिरुप॑ तिष्ठते॒ षड्वा [षड्वै, ऋ॒तव॑ ऋ॒तुष्वे॒व] 26
ऋ॒तव॑ ऋ॒तुष्वे॒व प्रति॑ तिष्ठति ष॒ड्भिरुत्त॑राभि॒रुप॑ तिष्ठते॒ द्वाद॑श॒ स-म्प॑द्यन्ते॒ द्वाद॑श॒ मासा᳚-स्संवँथ्स॒र-स्सं॑ँवथ्स॒र ए॒व प्रति॑ तिष्ठति॒ यथा॒ वै पुरु॒षो-ऽश्वो॒ गौ-र्जीर्य॑त्ये॒व-म॒ग्निराहि॑तो जीर्यति संवँथ्स॒रस्य॑ प॒रस्ता॑दाग्निपावमा॒नीभि॒-रुप॑ तिष्ठते पुनर्न॒व-मे॒वैन॑-म॒जर॑-ङ्करो॒त्यथो॑ पु॒नात्ये॒वोप॑ तिष्ठते॒ योग॑ ए॒वास्यै॒ष उप॑ तिष्ठते॒ [उप॑ तिष्ठते, दम॑ ए॒वास्यै॒ष] 27
दम॑ ए॒वास्यै॒ष उप॑ तिष्ठते याच्ञैवा-ऽस्यै॒षोप॑ तिष्ठते॒ यथा॒ पापी॑या॒ञ्छ्रेय॑स आ॒हृत्य॑ नम॒स्यति॑ ता॒दृगे॒व तदा॑यु॒र्दा अ॑ग्ने॒-ऽस्यायु॑र्मे दे॒हीत्या॑हा-ऽऽयु॒र्दा ह्ये॑ष व॑र्चो॒दा अ॑ग्ने-ऽसि॒ वर्चो॑ मे दे॒हीत्या॑ह वर्चो॒दा ह्ये॑ष त॑नू॒पा अ॑ग्ने-ऽसि त॒नुव॑-म्मे पा॒हीत्या॑ह [पा॒हीत्या॑ह, त॒नू॒पा] 28
तनू॒पा ह्ये॑षो-ऽग्ने॒ यन्मे॑ त॒नुवा॑ ऊ॒न-न्तन्म॒ आ पृ॒णेत्या॑ह॒ यन्मे᳚ प्र॒जायै॑ पशू॒नामू॒न-न्तन्म॒ आ पू॑र॒येति॒ वावैतदा॑ह॒ चित्रा॑वसो स्व॒स्ति ते॑ पा॒रम॑शी॒येत्या॑ह॒ रात्रि॒-र्वै चि॒त्राव॑सु॒रव्यु॑ष्ट्यै॒ वा ए॒तस्यै॑ पु॒रा ब्रा᳚ह्म॒णा अ॑भैषु॒-र्व्यु॑ष्टिमे॒वाव॑ रुन्ध॒ इन्धा॑नास्त्वा श॒तग्ं [श॒तम्, हिमा॒ इत्या॑ह] 29
हिमा॒ इत्या॑ह श॒तायुः॒ पुरु॑ष-श्श॒तेन्द्रि॑य॒ आयु॑ष्ये॒वेन्द्रि॒ये प्रति॑ तिष्ठत्ये॒षा वै सू॒र्मी कर्ण॑कावत्ये॒तया॑ ह स्म॒ वै दे॒वा असु॑राणाग्ं शतत॒र्॒हाग् स्तृग्ं॑हन्ति॒ यदे॒तया॑ स॒मिध॑मा॒दधा॑ति॒ वज्र॑मे॒वैतच्छ॑त॒घ्नीं-यँज॑मानो॒ भ्रातृ॑व्याय॒ प्र ह॑रति॒ स्तृत्या॒ अछ॑म्बट्कार॒ग्ं॒ स-न्त्वम॑ग्ने॒ सूर्य॑स्य॒ वर्च॑सा-ऽगथा॒ इत्या॑है॒तत्त्वमसी॒दम॒ह-म्भू॑यास॒मिति॒ वावैतदा॑ह॒ त्वम॑ग्ने॒ सूर्य॑वर्चा अ॒सीत्या॑हा॒-ऽऽशिष॑मे॒वैतामा शा᳚स्ते ॥ 30 ॥
(मू॒र्धान॒ग्ं॒-षड्वा-ए॒ष उप॑ तिष्ठते-पा॒हीत्या॑ह-श॒त-म॒हग्ं षोड॑श च) (अ. 7)
स-म्प॑श्यामि प्र॒जा अ॒हमित्या॑ह॒ याव॑न्त ए॒व ग्रा॒म्याः प॒शव॒स्ताने॒वाव॑ रु॒न्धे-ऽम्भ॒-स्स्थाम्भो॑ वो भक्षी॒येत्या॒हाम्भो॒ ह्ये॑ता महः॑ स्थ॒ महो॑ वो भक्षी॒येत्या॑ह॒ महो॒ ह्ये॑ता-स्सहः॑ स्थ॒ सहो॑ वो भक्षी॒येत्या॑ह॒ सहो॒ ह्ये॑ता ऊर्ज॒-स्स्थोर्जं॑-वोँ भक्षी॒ये- [भक्षी॒येति॑, आ॒होर्जो॒ ह्ये॑ता] 31
-त्या॒होर्जो॒ ह्ये॑ता रेव॑ती॒ रम॑द्ध्व॒मित्या॑ह प॒शवो॒ वै रे॒वतीः᳚ प॒शूने॒वात्म-न्र॑मयत इ॒हैव स्ते॒तो मा-ऽप॑ गा॒तेत्या॑ह ध्रु॒वा ए॒वैना॒ अन॑पगाः कुरुत इष्टक॒चिद्वा अ॒न्यो᳚-ऽग्निः प॑शु॒चिद॒न्य-स्सग्ं॑हि॒तासि॑ विश्वरू॒पीरिति॑ व॒थ्सम॒भि मृ॑श॒त्युपै॒वैन॑-न्धत्ते पशु॒चित॑मेन-ङ्कुरुते॒ प्र [ ] 32
वा ए॒षो᳚-ऽस्माल्लो॒काच्च्य॑वते॒ य आ॑हव॒नीय॑-मुप॒तिष्ठ॑ते॒ गार्ह॑पत्य॒मुप॑ तिष्ठते॒ ऽस्मिन्ने॒व लो॒के प्रति॑ तिष्ठ॒त्यथो॒ गार्ह॑पत्यायै॒व नि ह्नु॑ते गाय॒त्रीभि॒रुप॑ तिष्ठते॒ तेजो॒ वै गा॑य॒त्री तेज॑ ए॒वात्म-न्ध॒त्ते-ऽथो॒ यदे॒त-न्तृ॒चम॒न्वाह॒ सन्त॑त्यै॒ गार्ह॑पत्यं॒-वाँ अनु॑ द्वि॒पादो॑ वी॒राः प्र जा॑यन्ते॒ य ए॒वं-विँ॒द्वा-न्द्वि॒पदा॑भि॒-र्गार्ह॑पत्य-मुप॒तिष्ठ॑त॒ [मुप॒तिष्ठ॑ते, आ-ऽस्य॑] 33
आ-ऽस्य॑ वी॒रो जा॑यत ऊ॒र्जा वः॑ पश्याम्यू॒र्जा मा॑ पश्य॒तेत्या॑हा॒ ऽऽशिष॑मे॒वैतामा शा᳚स्ते॒ तथ्स॑वि॒तु-र्वरे᳚ण्य॒मित्या॑ह॒ प्रसू᳚त्यै सो॒मान॒ग्ग्॒ स्वर॑ण॒मित्या॑ह सोमपी॒थमे॒वाव॑ रुन्धे कृणु॒हि ब्र॑ह्मणस्पत॒ इत्या॑ह ब्रह्मवर्च॒समे॒वाव॑ रुन्धे क॒दा च॒न स्त॒रीर॒सीत्या॑ह॒ न स्त॒रीग्ं रात्रिं॑-वँसति॒ [रात्रिं॑-वँसति, य ए॒वं] 34
य ए॒वं-विँ॒द्वान॒ग्नि-मु॑प॒तिष्ठ॑ते॒ परि॑ त्वा-ऽग्ने॒ पुरं॑-वँ॒यमित्या॑ह परि॒धिमे॒वैत-म्परि॑ दधा॒त्यस्क॑न्दा॒याग्ने॑ गृहपत॒ इत्या॑ह यथाय॒जुरे॒वैतच्छ॒तग्ं हिमा॒ इत्या॑ह श॒त-न्त्वा॑ हेम॒न्तानि॑न्धिषी॒येति॒ वावैतदा॑ह पु॒त्रस्य॒ नाम॑ गृह्णात्यन्ना॒दमे॒वैन॑-ङ्करोति॒ तामा॒शिष॒मा शा॑से॒ तन्त॑वे॒ ज्योति॑ष्मती॒मिति॑ ब्रूया॒द्यस्य॑ पु॒त्रो-ऽजा॑त॒-स्स्या-त्ते॑ज॒स्व्ये॑वास्य॑ ब्रह्मवर्च॒सी पु॒त्रो जा॑यते॒ तामा॒शिष॒मा शा॑से॒ ऽमुष्मै॒ ज्योति॑ष्मती॒ मिति॑ ब्रूया॒द्यस्य॑ पु॒त्रो जा॒त-स्स्या-त्तेज॑ ए॒वास्मि॑-न्ब्रह्मवर्च॒स-न्द॑धाति ॥ 35 ॥
(ऊर्जं॑-वोँ भक्षी॒येति॒ - प्र -गार्ह॑पत्यमुप॒तिष्ठ॑ते -वसति॒-ज्योति॑ष्मती॒ - मेका॒न्नत्रि॒ग्ं॒शच्च॑) (अ. 8)
अ॒ग्नि॒हो॒त्र-ञ्जु॑होति॒ यदे॒व कि-ञ्च॒ यज॑मानस्य॒ स्व-न्तस्यै॒व तद्रेतः॑ सिञ्चति प्र॒जन॑ने प्र॒जन॑न॒ग्ं॒ हि वा अ॒ग्निरथौष॑धी॒रन्त॑गता दहति॒ तास्ततो॒ भूय॑सीः॒ प्र जा॑यन्ते॒ यथ्सा॒य-ञ्जु॒होति॒ रेत॑ ए॒व तथ्सि॑ञ्चति॒ प्रैव प्रा॑त॒स्तने॑न जनयति॒ तद्रेतः॑ सि॒क्त-न्न त्वष्ट्रा-ऽवि॑कृत॒-म्प्रजा॑यते याव॒च्छो वै रेत॑स-स्सि॒क्तस्य॒ [रेत॑स-स्सि॒क्तस्य॑, त्वष्टा॑ रू॒पाणि॑] 36
त्वष्टा॑ रू॒पाणि॑ विक॒रोति॑ ताव॒च्छो वै तत्प्र जा॑यत ए॒ष वै दैव्य॒स्त्वष्टा॒ यो यज॑ते ब॒ह्वीभि॒रुप॑ तिष्ठते॒ रेत॑स ए॒व सि॒क्तस्य॑ बहु॒शो रू॒पाणि॒ वि क॑रोति॒ स प्रैव जा॑यते॒ श्वस्श्वो॒ भूया᳚-न्भवति॒ य ए॒वं ँवि॒द्वान॒ग्निमु॑प॒तिष्ठ॒ते ऽह॑र्दे॒वाना॒मासी॒-द्- रात्रि॒रसु॑राणा॒-न्ते-ऽसु॑रा॒ यद्दे॒वानां᳚-विँ॒त्तं ँवेद्य॒मासी॒त्तेन॑ स॒ह [ ] 37
रात्रि॒-म्प्रा-ऽवि॑श॒न्ते दे॒वा ही॒ना अ॑मन्यन्त॒ ते॑-ऽपश्यन्नाग्ने॒यी रात्रि॑राग्ने॒याः प॒शव॑ इ॒ममे॒वाग्निग्ग् स्त॑वाम॒ स नः॑ स्तु॒तः प॒शू-न्पुन॑र्दास्य॒तीति॒ ते᳚-ऽग्निम॑स्तुव॒न्-थ्स ए᳚भ्य-स्स्तु॒तो रात्रि॑या॒ अद्ध्यह॑र॒भि प॒शून्निरा᳚र्ज॒त्ते दे॒वाः प॒शून् वि॒त्त्वा कामाग्ं॑ अकुर्वत॒ य ए॒वं-विँ॒द्वान॒ग्निमु॑प॒तिष्ठ॑ते पशु॒मा-न्भ॑व- [पशु॒मा-न्भ॑वति, आ॒दि॒त्यो] 38
-त्यादि॒त्यो वा अ॒स्माल्लो॒काद॒मुं-लोँ॒कमै॒थ्सो॑-ऽमुं-लोँ॒क-ङ्ग॒त्वा पुन॑रि॒मं-लोँ॒कम॒भ्य॑द्ध्याय॒-थ्स इ॒मं-लोँ॒कमा॒गत्य॑ मृ॒त्योर॑बिभेन्मृ॒त्युसं॑युँत इव॒ ह्य॑यं-लोँ॒क-स्सो॑-ऽमन्यते॒म-मे॒वाग्निग्ग् स्त॑वानि॒ स मा᳚ स्तु॒त-स्सु॑व॒र्गं-लोँ॒क-ङ्ग॑मयिष्य॒तीति॒ सो᳚-ऽग्निम॑स्तौ॒-थ्स ए॑नग्ग् स्तु॒त-स्सु॑व॒र्गं-लोँ॒कम॑गमय॒द्य [लो॒कम॑गमय॒द्यः, ए॒वं-विँ॒द्वान॒ग्नि-] 39
ए॒वं-विँ॒द्वान॒ग्निमु॑प॒तिष्ठ॑ते सुव॒र्गमे॒व लो॒कमे॑ति॒ सर्व॒मायु॑रेत्य॒भि वा ए॒षो᳚-ऽग्नी आ रो॑हति॒ य ए॑नावुप॒तिष्ठ॑ते॒ यथा॒ खलु॒ वै श्रेया॑न॒भ्यारू॑ढः का॒मय॑ते॒ तथा॑ करोति॒ नक्त॒मुप॑ तिष्ठते॒ न प्रा॒त-स्सग्ं हि नक्तं॑-व्रँ॒तानि॑ सृ॒ज्यन्ते॑ स॒ह श्रेयाग्॑श्च॒ पापी॑याग्श्चासाते॒ ज्योति॒र्वा अ॒ग्निस्तमो॒ रात्रि॒र्य- [रात्रि॒र्यत्, नक्त॑मुप॒तिष्ठ॑ते॒] 40
-न्नक्त॑मुप॒तिष्ठ॑ते॒ ज्योति॑षै॒व तम॑स्तरत्युप॒स्थेयो॒ ऽग्नी(3)-र्नोप॒स्थेया(3) इत्या॑हु-र्मनु॒ष्या॑येन्न्वै यो-ऽह॑रहरा॒हृत्या-ऽथै॑नं॒-याँच॑ति॒ स इन्न्वै तमुपा᳚र्च्छ॒त्यथ॒ को दे॒वानह॑रहर्याचिष्य॒तीति॒ तस्मा॒न्नोप॒स्थेयो ऽथो॒ खल्वा॑हुरा॒शिषे॒ वै कं-यँज॑मानो यजत॒ इत्ये॒षा खलु॒ वा [खलु॒ वै, आहि॑ताग्ने-] 41
आहि॑ताग्ने रा॒शी-र्यद॒ग्निमु॑प॒तिष्ठ॑ते॒ तस्मा॑दुप॒स्थेयः॑ प्र॒जाप॑तिः प॒शून॑सृजत॒ ते सृ॒ष्टा अ॑होरा॒त्रे प्रा-ऽवि॑श॒-न्ताञ्छन्दो॑भि॒-रन्व॑॑विन्द॒-द्यच्छन्दो॑भि-रुप॒तिष्ठ॑ते॒ स्वमे॒व तदन्वि॑च्छति॒ न तत्र॑ जा॒म्य॑स्तीत्या॑हु॒र्यो-ऽह॑रहरुप॒ तिष्ठ॑त॒ इति॒ यो वा अ॒ग्नि-म्प्र॒त्यङ्ङु॑प॒ तिष्ठ॑ते॒ प्रत्ये॑नमोषति॒ यः परां॒-विँष्व॑-म्प्र॒जया॑ प॒शुभि॑ रेति॒ कवा॑तिर्यङ्ङि॒वोप॑ तिष्ठेत॒ नैन॑-म्प्र॒त्योष॑ति॒ न विष्व॑-म्प्र॒जया॑ प॒शुभि॑रेति ॥ 42 ॥
(सि॒क्तस्य॑-स॒ह-भ॑वति॒-यो-यत्-खलु॒ वै-प॒शुभि॒-स्त्रयो॑दश च) (अ. 9)
मम॒ नाम॑ प्रथ॒म-ञ्जा॑तवेदः पि॒ता मा॒ता च॑ दधतु॒र्यदग्रे᳚ । तत्त्व-म्बि॑भृहि॒ पुन॒रा मदैतो॒स्तवा॒ह-न्नाम॑ बिभराण्यग्ने ॥ मम॒ नाम॒ तव॑ च जातवेदो॒ वास॑सी इव वि॒वसा॑नौ॒ ये चरा॑वः । आयु॑षे॒ त्व-ञ्जी॒वसे॑ व॒यं-यँ॑थाय॒थं-विँ परि॑ दधावहै॒ पुन॒स्ते ॥ नमो॒-ऽग्नये ऽप्र॑तिविद्धाय॒ नमो-ऽना॑धृष्टाय॒ नमः॑ स॒म्राजे᳚ । अषा॑ढो [अषा॑ढः, अ॒ग्निर्बृ॒हद्व॑या] 43
अ॒ग्निर्बृ॒हद्व॑या विश्व॒जि-थ्सह॑न्त्य॒-श्श्रेष्ठो॑ गन्ध॒र्वः । त्वत्पि॑तारो अग्ने दे॒वा-स्त्वामा॑हुतय॒-स्त्वद्वि॑वाचनाः । स-म्मामायु॑षा॒ स-ङ्गौ॑प॒त्येन॒ सुहि॑ते मा धाः ॥ अ॒यम॒ग्नि-श्श्रेष्ठ॑तमो॒ ऽय-म्भग॑वत्तमो॒ ऽयग्ं स॑हस्र॒सात॑मः । अ॒स्मा अ॑स्तु सु॒वीर्य᳚म् ॥ मनो॒ ज्योति॑-र्जुषता॒माज्यं॒ ँविच्छि॑न्नं-यँ॒ज्ञग्ं समि॒म-न्द॑धातु । या इ॒ष्टा उ॒षसो॑ नि॒म्रुच॑श्च॒ ता-स्स-न्द॑धामि ह॒विषा॑ घृ॒तेन॑ ॥ पय॑स्वती॒रोष॑धयः॒- [पय॑स्वती॒रोष॑धयः, पय॑स्व-] 44
पय॑स्वद्वी॒रुधा॒-म्पयः॑ । अ॒पा-म्पय॑सो॒ यत्पय॒स्तेन॒ मामि॑न्द्र॒ सग्ं सृ॑ज ॥ अग्ने᳚ व्रतपते व्र॒त-ञ्च॑रिष्यामि॒ तच्छ॑केय॒-न्तन्मे॑ राद्ध्यताम् ॥ अ॒ग्निग्ं होता॑रमि॒ह तग्ं हु॑वे दे॒वान्. य॒ज्ञिया॑नि॒ह यान्. हवा॑महे ॥ आ य॑न्तु दे॒वा-स्सु॑मन॒स्यमा॑ना वि॒यन्तु॑ दे॒वा ह॒विषो॑ मे अ॒स्य ॥ कस्त्वा॑ युनक्ति॒ स त्वा॑ युनक्तु॒ यानि॑ घ॒र्मे क॒पाला᳚न्युपचि॒न्वन्ति॑ [ ] 45
वे॒धसः॑ । पू॒ष्णस्तान्यपि॑ व्र॒त इ॑न्द्रवा॒यू वि मु॑ञ्चताम् ॥अभि॑न्नो घ॒र्मो जी॒रदा॑नु॒र्यत॒ आत्त॒स्तद॑ग॒-न्पुनः॑ । इ॒द्ध्मो वेदिः॑ परि॒धय॑श्च॒ सर्वे॑ य॒ज्ञस्या-ऽऽयु॒रनु॒ स-ञ्च॑रन्ति ॥ त्रय॑स्त्रिग्ंश॒-त्तन्त॑वो॒ ये वि॑तत्नि॒रे य इ॒मं-यँ॒ज्ञग्ग् स्व॒धया॒ दद॑न्ते॒ तेषा᳚-ञ्छि॒न्न-म्प्रत्ये॒त-द्द॑धामि॒ स्वाहा॑ घ॒र्मो दे॒वाग्ं अप्ये॑तु ॥ 46 ॥
(अषा॑ढ॒-ओष॑धय-उपचि॒न्वन्ति॒-पञ्च॑चत्वारिग्ंशच्च) (अ. 10)
वै॒श्वा॒न॒रो न॑ ऊ॒त्या-ऽऽ प्र या॑तु परा॒वतः॑ । अ॒ग्निरु॒क्थेन॒ वाह॑सा ॥ ऋ॒तावा॑नं-वैँश्वान॒रमृ॒तस्य॒ ज्योति॑ष॒स्पति᳚म् । अज॑स्र-ङ्घ॒र्ममी॑महे ॥ वै॒श्वा॒न॒रस्य॑ द॒ग्ं॒सना᳚भ्यो बृ॒हदरि॑णा॒देकः॑ स्वप॒स्य॑या क॒विः । उ॒भा पि॒तरा॑ म॒हय॑न्नजायता॒ग्नि-र्द्यावा॑पृथि॒वी भूरि॑रेतसा ॥ पृ॒ष्टो दि॒वि पृ॒ष्टो अ॒ग्निः पृ॑थि॒व्या-म्पृ॒ष्टो विश्वा॒ ओष॑धी॒रा वि॑वेश । वै॒श्वा॒न॒र-स्सह॑सा पृ॒ष्टो अ॒ग्नि-स्सनो॒ दिवा॒ स- [दिवा॒ सः, रि॒षः पा॑तु॒ नक्त᳚म् ।] 47
रि॒षः पा॑तु॒ नक्त᳚म् ॥ जा॒तो यद॑ग्ने॒ भुव॑ना॒ व्यख्यः॑ प॒शु-न्न गो॒पा इर्यः॒ परि॑ज्मा । वैश्वा॑नर॒ ब्रह्म॑णे विन्द गा॒तुं-यूँ॒य-म्पा॑त स्व॒स्तिभि॒-स्सदा॑ नः ॥ त्वम॑ग्ने शो॒चिषा॒ शोशु॑चान॒ आ रोद॑सी अपृणा॒ जाय॑मानः । त्व-न्दे॒वाग्ं अ॒भिश॑स्तेरमुञ्चो॒ वैश्वा॑नर जातवेदो महि॒त्वा ॥ अ॒स्माक॑मग्ने म॒घव॑थ्सु धार॒याना॑मि क्ष॒त्रम॒जरग्ं॑ सु॒वीर्य᳚म् । व॒य-ञ्ज॑येम श॒तिनग्ं॑ सह॒स्रिणं॒-वैँश्वा॑नर॒ [वैश्वा॑नर, वाज॑मग्ने॒] 48
वाज॑मग्ने॒ तवो॒तिभिः॑ ॥ वै॒श्वा॒न॒रस्य॑ सुम॒तौ स्या॑म॒ राजा॒ हिक॒-म्भुव॑नाना-मभि॒श्रीः । इ॒तो जा॒तो विश्व॑मि॒दं-विँ च॑ष्टे वैश्वान॒रो य॑तते॒ सूर्ये॑ण ॥ अव॑ ते॒ हेडो॑ वरुण॒ नमो॑भि॒रव॑ य॒ज्ञेभि॑रीमहे ह॒विर्भिः॑ । क्षय॑न्न॒स्मभ्य॑मसुर प्रचेतो॒ राज॒न्नेनाग्ं॑सि शिश्रथः कृ॒तानि॑ ॥ उदु॑त्त॒मं-वँ॑रुण॒ पाश॑म॒स्मदवा॑-ऽध॒मं-विँम॑द्ध्य॒मग्ग् श्र॑थाय । अथा॑ व॒यमा॑दित्य [ ] 49
व्र॒ते तवा-ऽना॑गसो॒ अदि॑तये स्याम ॥ द॒धि॒क्राव्.ण्णो॑ अकारिष-ञ्जि॒ष्णोरश्व॑स्य वा॒जिनः॑ ॥ सु॒र॒भिनो॒ मुखा॑ कर॒-त्प्रण॒ आयूग्ं॑षि तारिषत् ॥ आ द॑धि॒क्रा-श्शव॑स॒ पञ्च॑ कृ॒ष्टी-स्सूर्य॑ इव॒ ज्योति॑षा॒-ऽपस्त॑तान । स॒ह॒स्र॒सा-श्श॑त॒सा वा॒ज्यर्वा॑ पृ॒णक्तु॒ मद्ध्वा॒ समि॒मा वचाग्ं॑सि । अ॒ग्नि-र्मू॒र्धा, भुवः॑ । मरु॑तो॒ यद्ध॑वो दि॒व-स्सु॑म्ना॒यन्तो॒ हवा॑महे । आ तू न॒ [आ तू नः॑, उप॑ गन्तन ।] 50
उप॑ गन्तन ॥ या व॒-श्शर्म॑ शशमा॒नाय॒ सन्ति॑ त्रि॒धातू॑नि दा॒शुषे॑ यच्छ॒ताधि॑ । अ॒स्मभ्य॒-न्तानि॑ मरुतो॒ वि य॑न्त र॒यि-न्नो॑ धत्त वृषण-स्सु॒वीर᳚म् ॥ अदि॑ति-र्न उरुष्य॒त्वदि॑ति॒-श्शर्म॑ यच्छतु । अदि॑तिः पा॒त्वग्ंह॑सः ॥ म॒हीमू॒षु मा॒तरग्ं॑ सुव्र॒ताना॑मृ॒तस्य॒ पत्नी॒मव॑से हुवेम । तु॒वि॒क्ष॒त्रा-म॒जर॑न्ती-मुरू॒चीग्ं सु॒शर्मा॑ण॒मदि॑तिग्ं सु॒प्रणी॑तिम् ॥ सु॒त्रामा॑ण-म्पृथि॒वी-न्द्याम॑ने॒हसग्ं॑ सु॒शर्मा॑ण॒ मदि॑तिग्ं सु॒प्रणी॑तिम् । दैवी॒-न्नावग्ग्॑ स्वरि॒त्रा-मना॑गस॒-मस्र॑वन्ती॒मा रु॑हेमा स्व॒स्तये᳚ ॥ इ॒माग्ं सु नाव॒मा-ऽरु॑हग्ं श॒तारि॑त्राग्ं श॒तस्फ्या᳚म् । अच्छि॑द्रा-म्पारयि॒ष्णुम् ॥ 51 ॥
(दिवा॒ स-स॑ह॒स्रिणं॒-वैँश्वा॑नरा-दित्य॒- तू नो ॑- ऽने॒हसग्ं॑ सु॒शर्मा॑ण॒-मेका॒न्नविग्ं॑श॒तिश्च॑ ) (अ. 11)
(दे॒वा॒सु॒राः-परा॒-भूमि॒-र्भूमि॑-रुपप्र॒यन्तः॒-स-म्प॑श्या॒-म्यय॑ज्ञः॒- स-म्प॑श्या - म्यग्निहो॒त्रं - मम॒ नाम॑-वैश्वान॒र-एका॑दश । )
(दे॒वा॒सु॒राः-क्रु॒द्धः-स-म्प॑श्यामि॒-स-म्प॑श्यामि॒-नक्त॒-मुप॑गन्त॒-नैक॑पञ्चा॒शत् । )
(दे॒वा॒सु॒राः, पा॑रयि॒ष्णुम्)
॥ हरिः॑ ओम् ॥
॥ कृष्ण यजुर्वेदीय तैत्तिरीय संहिताया-म्प्रथमकाण्डे पञ्चमः प्रश्न-स्समाप्तः ॥
kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya saṃhitāyā-mprathamakāṇḍe pañcamaḥ praśnaḥ - punarādhānaṃ
o-nnamaḥ paramātmane, śrī mahāgaṇapataye namaḥ,
śrī gurubhyo namaḥ | ha॒riḥ॒ om ||
de॒vā॒su॒rā-ssaṃya~̭ttā āsa॒nte de॒vā vi̭ja॒yamṷpa॒yanto॒ 'gnau vā॒maṃ-va~su॒ sa-nnya̭dadhate॒damṷ no bhaviṣyati॒ yadi̭ no je॒ṣyantīti॒ tada॒gnirnya̭kāmayata॒ tenāpā᳚krāma॒-ttadde॒vā vi॒jityā̭va॒rurṷthsamānā॒ anvā̭ya॒-ntada̭sya॒ saha॒sā-''di̭thsanta॒ so̭ 'rodī॒dyadaro̭dī॒-tta-dru॒drasya̭ rudra॒tvaṃ-ya~daśvraśī̭yata॒ ta- [tat, ra॒ja॒tagṃ] 1
dra̭ja॒tagṃ hira̭ṇyamabhava॒-ttasmā᳚-draja॒tagṃ hira̭ṇya-madakṣi॒ṇya-ma̭śru॒jagṃ hi yo ba॒r॒hiṣi॒ dadā̭ti pu॒rā-'sya̭ saṃva~thsa॒rā-dgṛ॒he rṷdanti॒ tasmā᳚-dba॒r॒hiṣi॒ na deya॒gṃ॒ so᳚-'gnira̭bravī-dbhā॒gya̭sā॒nyatha̭ va i॒damiti̭ punarā॒dheya̭-nte॒ keva̭la॒mitya̭bruva-nnṛ॒ddhnava॒-tkhalu॒ sa itya̭bravī॒dyo ma̭ddeva॒tya̭-ma॒gni-mā॒dadhā̭tā॒ iti॒ ta-mpū॒ṣā-''dha̭tta॒ tena̭ [ ] 2
pū॒ṣā-''rdhno॒-ttasmā᳚-tpau॒ṣṇāḥ pa॒śava̭ ucyante॒ ta-ntvaṣṭā-''dha̭tta॒ tena॒ tvaṣṭā᳚-''rdhno॒-ttasmā᳚-ttvā॒ṣṭrāḥ pa॒śava̭ ucyante॒ ta-mmanu॒rā-'dha̭tta॒ tena॒ manṷrā॒rdhno॒-ttasmā᳚nmāna॒vyaḥ̭ pra॒jā ṷcyante॒ ta-ndhā॒tā-''dha̭tta॒ tena̭ dhā॒tā-''rdhno᳚-thsaṃva~thsa॒ro vai dhā॒tā tasmā᳚-thsaṃva~thsa॒ra-mpra॒jāḥ pa॒śavo-'nu॒ pra jā̭yante॒ ya e॒va-mpṷnarā॒dheya॒syardhiṃ॒-ve~da॒- [e॒va-mpṷnarā॒dheya॒syardhiṃ॒-ve~da̭, ṛ॒dhnotye॒va] 3
-rdhnotye॒va yo᳚-'syai॒va-mba॒ndhutāṃ॒-ve~da॒ bandhṷmā-nbhavati bhāga॒dheyaṃ॒-vā~ a॒gnirāhi̭ta i॒cchamā̭naḥ pra॒jā-mpa॒śūn yaja̭māna॒syopa̭ dodrāvo॒dvāsya॒ puna॒rā da̭dhīta bhāga॒dheyḙnai॒vaina॒gṃ॒ sama̭rdhaya॒tyatho॒ śānti̭re॒vāsyai॒ṣā puna̭rvasvo॒rā da̭dhītai॒tadvai pṷnarā॒dheya̭sya॒ nakṣa̭traṃ॒-ya~-tpuna̭rvasū॒ svāyā̭me॒vaina̭-nde॒vatā̭yāmā॒dhāya̭ brahmavarca॒sī bha̭vati da॒rbhai rā da̭dhā॒tyayā̭tayāmatvāya da॒rbhairā da̭dhātya॒dbhya e॒vaina॒moṣa̭dhībhyo 'va॒ruddhyā ''dha̭tte॒ pañca̭kapālaḥ puro॒ḍāśo̭ bhavati॒ pañca॒ vā ṛ॒tava̭ ṛ॒tubhya̭ e॒vaina̭mava॒ruddhyā ''dha̭tte || 4 ||
(aśī̭yata॒ tat- tena॒-veda̭- da॒rbhaiḥ pañca̭vigṃśatiśca) (a. 1)
parā॒ vā e॒ṣa ya॒jña-mpa॒śūn va̭pati॒ yo᳚-'gnimṷdvā॒saya̭te॒ pañca̭kapālaḥ puro॒ḍāśo̭ bhavati॒ pāṅkto̭ ya॒jñaḥ pāṅktāḥ᳚ pa॒śavo̭ ya॒jñame॒va pa॒śūnava̭ rundhe vīra॒hā vā e॒ṣa de॒vānāṃ॒-yo~᳚-'gnimṷdvā॒saya̭te॒ na vā e॒tasya̭ brāhma॒ṇā ṛ̭tā॒yavaḥ̭ pu॒rā-'nna̭makṣa-npa॒ṅktyo̭ yājyānuvā॒kyā̭ bhavanti॒ pāṅkto̭ ya॒jñaḥ pāṅktaḥ॒ purṷṣo de॒vāne॒va vī॒ra-nni̭rava॒dāyā॒gni-mpuna॒rā [puna॒rā, dha॒tte॒ śa॒tākṣa̭rā bhavanti] 5
dha̭tte śa॒tākṣa̭rā bhavanti śa॒tāyuḥ॒ purṷṣa-śśa॒tendri̭ya॒ āyṷṣye॒vendri॒ye prati̭ tiṣṭhati॒ yadvā a॒gnirāhi̭to॒ nardhyate॒ jyāyo̭ bhāga॒dheya̭-nnikā॒maya̭māno॒ yadā᳚gne॒yagṃ sarva॒-mbhava̭ti॒ saivāsyardhi॒-ssaṃ-vā~ e॒tasya̭ gṛ॒he vāk sṛ̭jyate॒ yo᳚-'gnimṷdvā॒saya̭te॒ sa vāca॒gṃ॒ sagṃsṛ̭ṣṭāṃ॒-ya~ja̭māna īśva॒ro-'nu॒ parā̭bhavito॒-rvibha̭ktayo bhavanti vā॒co vidhṛ̭tyai॒ yaja̭māna॒syā-'pa̭rābhāvāya॒ [-'pa̭rābhāvāya, vibha̭kti-ṅkaroti॒] 6
vibha̭kti-ṅkaroti॒ brahmai॒va tada̭karupā॒gṃ॒śu ya̭jati॒ yathā̭ vā॒maṃ-va~sṷ vividā॒no gūha̭ti tā॒dṛge॒va tada॒gni-mprati̭ sviṣṭa॒kṛta॒-nnirā̭ha॒ yathā̭ vā॒maṃ-va~sṷ vividā॒naḥ pra̭kā॒śa-ñjiga̭miṣati tā॒dṛge॒va tadvibha̭ktimu॒ktvā pra̭yā॒jena॒ vaṣa̭ṭkarotyā॒yata̭nāde॒va naiti॒ yaja̭māno॒ vai pṷro॒ḍāśaḥ̭ pa॒śava̭ e॒te āhṷtī॒ yada॒bhitaḥ̭ puro॒ḍāśa̭me॒te āhṷtī [ ] 7
ju॒hoti॒ yaja̭māname॒vobha॒yataḥ̭ pa॒śubhiḥ॒ pari̭ gṛhṇāti kṛ॒taya̭ju॒-ssambhṛ̭tasambhāra॒ ityā̭hu॒rna sa॒mbhṛtyā᳚-ssambhā॒rā na yajuḥ̭ karta॒vya̭mityatho॒ khalṷ sa॒mbhṛtyā̭ e॒va sa̭mbhā॒rāḥ ka̭rta॒vyaṃ̭-ya~jṷ-rya॒jñasya॒ samṛ̭ddhyai punarniṣkṛ॒to ratho॒ dakṣi̭ṇā punaruthsyū॒taṃ-vā~saḥ̭ punaruthsṛ॒ṣṭo̭-'na॒ḍvā-npṷnarā॒dheya̭sya॒ samṛ̭ddhyai sa॒pta tḙ agne sa॒midhaḥ̭ sa॒pta ji॒hvā itya̭gniho॒tra-ñjṷhoti॒ yatra̭yatrai॒vāsya॒ nya̭kta॒-ntata̭ [nya̭kta॒-ntataḥ̭, e॒vaina॒mava̭ rundhe] 8
e॒vaina॒mava̭ rundhe vīra॒hā vā e॒ṣa de॒vānāṃ॒-yo~᳚-'gnimṷdvā॒saya̭te॒ tasya॒ varṷṇa e॒varṇa॒yādā᳚gnivāru॒ṇa-mekā̭daśakapāla॒manu॒ nirva̭pe॒dya-ñcai॒va hanti॒ yaścā᳚syarṇa॒yāttau bhā̭ga॒dheyḙna prīṇāti॒ nā-''rti॒mārccha̭ti॒ yaja̭mānaḥ || 9 ||
(ā-'pa̭rābhāvāya-puro॒ḍāśa̭me॒te-āhṷtī॒-tataḥ॒ -ṣaṭatrigṃ̭śacca) (a. 2)
bhūmi̭-rbhū॒mnā dyau-rva̭ri॒ṇā-'ntari̭kṣa-mmahi॒tvā | u॒pasthḙ te devyadite॒ 'gnima̭nnā॒dama॒nnādyā॒yā-''da̭dhe || ā-'ya-ṅgauḥ pṛśñi̭rakramī॒dasa̭na-nmā॒tara॒-mpunaḥ̭ | pi॒tara̭-ñca pra॒yan-thsuvaḥ̭ || tri॒gṃ॒śaddhāma॒ vi rā̭jati॒ vā-kpa̭ta॒ṅgāya̭ śiśriye | pratya̭sya vaha॒ dyubhiḥ̭ || a॒sya prā॒ṇāda̭pāna॒tya̭ntaśca̭rati roca॒nā | vya̭khya-nmahi॒ṣa-ssuvaḥ̭ || yattvā᳚ [ ] 10
kru॒ddhaḥ pa̭ro॒vapa̭ ma॒nyunā॒ yadava̭rtyā | su॒kalpa̭magne॒ tattava॒ puna॒stvoddī̭payāmasi ||yattḙ ma॒nyupa̭roptasya pṛthi॒vīmanṷ daddhva॒se | ā॒di॒tyā viśve॒ tadde॒vā vasa̭vaśca sa॒mābha̭rann || mano॒ jyoti̭-rjuṣatā॒mājyaṃ॒-vi~cchi̭nnaṃ-ya~॒jñagṃ sami॒ma-nda̭dhātu | bṛha॒spati̭stanutāmi॒ma-nno॒ viśvḙ de॒vā i॒ha mā̭dayantām || sa॒pta tḙ agne sa॒midhaḥ̭ sa॒pta ji॒hvā-ssa॒pta- [ji॒hvā-ssa॒pta, ṛṣa̭ya-ssa॒pta dhāma̭] 11
-rṣa̭ya-ssa॒pta dhāma̭ pri॒yāṇi̭ | sa॒pta hotrā᳚-ssapta॒dhā tvā̭ yajanti sa॒pta yonī॒rā pṛ̭ṇasvā ghṛ॒tena̭ || puna̭rū॒rjā ni va̭rtasva॒ puna̭ragna i॒ṣā-''yṷṣā | puna̭rnaḥ pāhi vi॒śvataḥ̭ || sa॒ha ra॒yyā ni va̭rta॒svāgne॒ pinva̭sva॒ dhāra̭yā | vi॒śvaphsni̭yā vi॒śvata॒spari̭ || leka॒-ssalḙka-ssu॒leka॒ste na̭ ādi॒tyā ājya̭-ñjuṣā॒ṇā vi̭yantu॒ keta॒-ssakḙta-ssu॒keta॒ste na̭ ādi॒tyā ājya̭-ñjuṣā॒ṇā vi̭yantu॒ viva̭svā॒gṃ॒ adi̭ti॒-rdeva̭jūti॒ste na̭ ādi॒tyā ājya̭-ñjuṣā॒ṇā vi̭yantu || 12 ||
(tvā॒-ji॒hvā-ssa॒pta-su॒keta॒ste na॒-strayo̭daśa ca ) (a. 3)
bhūmi̭-rbhū॒mnā dyau-rva̭ri॒ṇetyā̭hā॒-''śiṣai॒vaina॒mā dha̭tte sa॒rpā vai jīrya̭nto 'manyanta॒ sa e॒ta-ṅka̭sa॒rṇīraḥ̭ kādrave॒yo mantra̭mapaśya॒-ttato॒ vai te jī॒rṇāsta॒nūrapā᳚ghnata sarparā॒jñiyā̭ ṛ॒gbhi-rgārha̭patya॒mā da̭dhāti punarna॒vame॒vaina̭ma॒jara̭-ṅkṛ॒tvā ''dha॒tte-'tho̭ pū॒tame॒va pṛ̭thi॒vīma॒nnādya॒-nnopā̭-'nama॒thsaita- [nopā̭-'nama॒thsaitam, mantra̭mapaśya॒-ttato॒ vai] 13
-mmantra̭mapaśya॒-ttato॒ vai tāma॒nnādya॒-mupā̭nama॒dyath -sa̭rparā॒jñiyā̭ ṛ॒gbhi-rgārha̭patya-mā॒dadhā᳚tya॒nnādya॒syāva̭ruddhyā॒ atho̭ a॒syāme॒vaina॒-mprati̭ṣṭhita॒mā dha̭tte॒ yattvā᳚ kru॒ddhaḥ pa̭ro॒vapetyā॒hāpa̭hnuta e॒vāsmai॒ ta-tpuna॒stvoddī̭payāma॒sītyā̭ha॒ sami̭ndha e॒vainaṃ॒-ya~ttḙ ma॒nyupa̭ropta॒syetyā̭ha de॒vatā̭bhire॒vai- [de॒vatā̭bhire॒va, e॒na॒gṃ॒ sa-mbha̭rati॒ vi vā] 14
-na॒gṃ॒ sa-mbha̭rati॒ vi vā e॒tasya̭ ya॒jñaśchi̭dyate॒ yo᳚-'gnimṷdvā॒saya̭te॒ bṛha॒spati̭vatya॒rcopa̭ tiṣṭhate॒ brahma॒ vai de॒vānā॒-mbṛha॒spati॒-rbrahma̭ṇai॒va ya॒jñagṃ sa-nda̭dhāti॒ vicchi̭nnaṃ-ya~॒jñagṃ sami॒ma-nda̭dhā॒tvityā̭ha॒ santa̭tyai॒ viśvḙ de॒vā i॒ha mā̭dayantā॒mityā̭ha sa॒ntatyai॒va ya॒jña-nde॒vebhyo-'nṷ diśati sa॒pta tḙ agne sa॒midhaḥ̭ sa॒pta ji॒hvā [ji॒hvāḥ, ityā̭ha] 15
ityā̭ha sa॒ptasa̭pta॒ vai sa̭pta॒dhā-'gneḥ pri॒yāsta॒nuva॒stā e॒vāva̭ rundhe॒ puna̭rū॒rjā sa॒ha ra॒yyetya॒bhitaḥ̭ puro॒ḍāśa॒māhṷtī juhoti॒ yaja̭māname॒vorjā ca̭ ra॒yyā co̭bha॒yataḥ॒ pari̭ gṛhṇātyādi॒tyā vā a॒smāllo॒kāda॒muṃ-lo~॒kamā̭ya॒-ntḙ-'muṣmi̭n ~lo॒ke vya̭tṛṣya॒-nta i॒maṃ-lo~॒ka-mpuna̭rabhya॒vetyā॒ 'gnimā॒dhāyai॒-tān. homā̭najuhavu॒sta ā᳚rdhnuva॒-nte sṷva॒rgaṃ-lo~॒kamā̭ya॒n॒. yaḥ pa̭rā॒cīna̭-mpunarā॒dheyā̭da॒gnimā॒dadhī̭ta॒ sa e॒tān. homā᳚n juhuyā॒dyāme॒vā-''di॒tyā ṛddhi॒mārdhnṷva॒-ntāme॒vardhno̭ti || 16 ||
(saitaṃ-de॒vatā̭bhire॒va-ji॒hvā-e॒tān-pañca̭vigṃśatiśca ) (a. 4)
u॒pa॒pra॒yanto̭ addhva॒ra-mmantraṃ̭-vo~cemā॒gnaye᳚ | ā॒re a॒sme ca̭ śṛṇva॒te || a॒sya pra॒tnāmanu॒ dyutagṃ̭ śu॒kra-ndṷduhre॒ ahra̭yaḥ | payaḥ̭ sahasra॒sāmṛṣi᳚m || a॒gni-rmū॒rdhā di॒vaḥ ka॒kutpatiḥ̭ pṛthi॒vyā a॒yam | a॒pāgṃ retāgṃ̭si jinvati || a॒yami॒ha pra̭tha॒mo dhā̭yi dhā॒tṛbhi॒r॒ hotā॒ yaji̭ṣṭho adhva॒reṣvīḍyaḥ̭ || yamapna̭vāno॒ bhṛga̭vo viruru॒curvanḙṣu ci॒traṃ-vi~॒bhuvaṃ̭-vi~॒śevi̭śe || u॒bhā vā̭mindrāgnī āhu॒vaddhyā̭ [āhu॒vaddhyai᳚, u॒bhā] 17
u॒bhā rādha̭sa-ssa॒ha mā̭da॒yaddhyai᳚ | u॒bhā dā॒tārā̭vi॒ṣāgṃ ra̭yī॒ṇāmu॒bhā vāja̭sya sā॒tayḙ huve vām || a॒ya-nte॒ yoni̭r-ṛ॒tviyo॒ yato̭ jā॒to aro̭cathāḥ | ta-ñjā॒nanna̭gna॒ ā ro॒hāthā̭ no vardhayā ra॒yim || agna॒ āyūgṃ̭ṣi pavasa॒ ā su॒vorja॒miṣa̭-ñca naḥ | ā॒re bā̭dhasva du॒cchunā᳚m || agne॒ pava̭sva॒ svapā̭ a॒sme varcaḥ̭ su॒vīrya᳚m | dadha॒tpoṣagṃ̭ ra॒yi- [ra॒yim, mmayi̭ |] 18
-mmayi̭ || agnḙ pāvaka ro॒ciṣā̭ ma॒ndrayā̭ deva ji॒hvayā᳚ | ā de॒vān. va̭kṣi॒ yakṣi̭ ca || sa naḥ̭ pāvaka dīdi॒vo-'gnḙ de॒vāgṃ i॒hā ''va̭ha | upa̭ ya॒jñagṃ ha॒viśca̭ naḥ || a॒gni-śśuci̭vratatama॒-śśuci॒-rvipra॒-śśuciḥ̭ ka॒viḥ | śucī̭ rocata॒ āhṷtaḥ || uda̭gne॒ śuca̭ya॒stava̭ śu॒krā bhrāja̭nta īrate | tava॒ jyotīg̭ṣya॒rcayaḥ̭ || ā॒yu॒rdā a̭gne॒-'syāyṷrme [a̭gne॒-'syāyṷrme, de॒hi॒ va॒rco॒dā] 19
dehi varco॒dā a̭gne-'si॒ varco̭ me dehi tanū॒pā a̭gne-'si ta॒nuva̭-mme pā॒hyagne॒ yanmḙ ta॒nuvā̭ ū॒na-ntanma॒ ā pṛ̭ṇa॒ citrā̭vaso sva॒sti tḙ pā॒rama̭śī॒yendhā̭nāstvā śa॒tagṃ himā᳚ dyu॒manta॒-ssami̭dhīmahi॒ vaya̭svanto vaya॒skṛtaṃ॒-ya~śa̭svanto yaśa॒skṛtagṃ̭ su॒vīrā̭so॒ adā᳚bhyam | agnḙ sapatna॒dambha̭naṃ॒-va~rṣi̭ṣṭhe॒ adhi॒ nāke᳚ || sa-ntvama̭gne॒ sūrya̭sya॒ varca̭sā 'gathā॒-ssamṛṣī̭ṇāg stu॒tena॒ sa-mpri॒yeṇa॒ dhāmnā᳚ | tvama̭gne॒ sūrya̭varcā asi॒ sa-mmāmāyṷṣā॒ varca̭sā pra॒jayā̭ sṛja || 20 ||
(ā॒hu॒vaddhyai॒-poṣagṃ̭ ra॒yiṃ-me॒-varca̭sā-sa॒ptada̭śa ca ) (a. 5)
sa-mpa̭śyāmi pra॒jā a॒ha-miḍa̭prajaso māna॒vīḥ | sarvā̭ bhavantu no gṛ॒he | ambha॒-ssthāmbho̭ vo bhakṣīya॒ mahaḥ̭ stha॒ maho̭ vo bhakṣīya॒ sahaḥ̭ stha॒ saho̭ vo bhakṣī॒yorja॒-ssthorjaṃ̭-vo~ bhakṣīya॒ reva̭tī॒ rama̭ddhva-ma॒smin ~lo॒ke᳚-'smi-ngo॒ṣṭhe᳚-'smin kṣaye॒-'smin yonā̭vi॒haiva ste॒to mā-'pa̭ gāta ba॒hvīrmḙ bhūyāsta [bhūyāsta, sa॒gṃ॒hi॒tā-'si̭] 21
sagṃhi॒tā-'si̭ viśvarū॒pīrā mo॒rjā vi॒śā ''gaṷpa॒tyenā ''rā॒yaspoṣḙṇa sahasrapo॒ṣaṃ-vaḥ̭ ~puṣyāsa॒-mmayi̭ vo॒ rāyaḥ̭ śrayantām || upa̭ tvā-'gne di॒vedi̭ve॒ doṣā̭vastardhi॒yā va॒yam | namo॒ bhara̭nta॒ ema̭si || rāja̭ntamaddhva॒rāṇā᳚-ṅgo॒pāmṛ॒tasya॒ dīdi̭vim | vardha̭māna॒gg॒ sve dame᳚ || sa naḥ̭ pi॒teva̭ sū॒nave-'gnḙ sūpāya॒no bha̭va | saca̭svā na-ssva॒staye᳚ || agne॒ [agne᳚, tva-nno॒ anta̭maḥ |] 22
tva-nno॒ anta̭maḥ | u॒ta trā॒tā śi॒vo bha̭va varū॒tthyaḥ̭ || ta-ntvā̭ śociṣṭha dīdivaḥ | su॒mnāya̭ nū॒namī̭mahe॒ sakhi̭bhyaḥ || vasṷra॒gni-rvasṷśravāḥ | acchā̭ nakṣi dyu॒matta̭mo ra॒yi-ndāḥ᳚ || ū॒rjā vaḥ̭ paśyāmyū॒rjā mā̭ paśyata rā॒yaspoṣḙṇa vaḥ paśyāmi rā॒yaspoṣḙṇa mā paśya॒teḍā᳚-sstha madhu॒kṛtaḥ̭ syo॒nā mā ''vi̭śa॒terā॒ madaḥ̭ | sa॒ha॒sra॒po॒ṣaṃ-vaḥ̭ ~puṣyāsa॒- [puṣyāsa॒m, mayi̭] 23
mmayi̭ vo॒ rāyaḥ̭ śrayantām || tathsa̭vi॒tu-rvare᳚ṇya॒-mbhargo̭ de॒vasya̭ dhīmahi | dhiyo॒ yonaḥ̭ praco॒dayā᳚t || so॒māna॒gg॒ svara̭ṇa-ṅkṛṇu॒hi bra̭hmaṇaspate | ka॒kṣīva̭ntaṃ॒-ya~ aṷśi॒jam || ka॒dā ca॒na sta॒rīra̭si॒ nendra̭ saścasi dā॒śuṣe᳚ || upo॒pennu ma̭ghava॒-nbhuya॒ innu te॒ dāna̭-nde॒vasya̭ pṛcyate || pari̭ tvā-'gne॒ puraṃ̭-va~॒yaṃ-vi~pragṃ̭ sahasya dhīmahi || dhṛ॒ṣadva̭rṇa-ndi॒vedi̭ve bhe॒ttāra̭-mbhaṅgu॒rāva̭taḥ || agnḙ gṛhapate sugṛhapa॒tira॒ha-ntvayā̭ gṛ॒hapa̭tinā bhūyāsagṃ sugṛhapa॒tirmayā॒ tva-ṅgṛ॒hapa̭tinā bhūyā-śśa॒tagṃ himā॒stāmā॒śiṣa॒mā śā̭se॒ tanta̭ve॒ jyoti̭ṣmatī॒-ntāmā॒śiṣa॒mā śā̭se॒-'muṣmai॒ jyoti̭ṣmatīm || 24 ||
(bhū॒yā॒sta॒-sva॒staye-'gnḙ-puṣyāsaṃ-dhṛ॒ṣadva̭rṇa॒-mekā॒nnatri॒gṃ॒śacca̭ ) (a. 6)
aya̭jño॒ vā e॒ṣa yo̭-'sā॒mopa̭pra॒yanto̭ addhva॒ramityā̭ha॒ stoma̭me॒vāsmai̭ yuna॒ktyupetyā̭ha pra॒jā vai pa॒śava॒ upe॒maṃ-lo~॒ka-mpra॒jāme॒va pa॒śūni॒maṃ-lo~॒kamupai᳚tya॒sya pra॒tnāmanu॒ dyuta॒mityā̭ha suva॒rgo vai lo॒kaḥ pra॒tna-ssṷva॒rgame॒va lo॒kagṃ sa॒māro̭hatya॒gni-rmū॒rdhā di॒vaḥ ka॒kudityā̭ha mū॒rdhāna̭- [mū॒rdhāna᳚m, e॒vainagṃ̭] 25
me॒vainagṃ̭ samā॒nānā᳚-ṅkaro॒tyatho̭ devalo॒kāde॒va ma̭nuṣyalo॒ke prati̭ tiṣṭhatya॒yami॒ha pra̭tha॒mo dhā̭yi dhā॒tṛbhi॒rityā̭ha॒ mukhya̭me॒vaina̭-ṅkarotyu॒bhā vā̭mindrāgnī āhu॒vaddhyā॒ ityā॒haujo॒ bala̭me॒vāva̭ rundhe॒ 'ya-nte॒ yoni̭r-ṛ॒tviya॒ ityā̭ha pa॒śavo॒ vai ra॒yiḥ pa॒śūne॒vāva̭ rundhe ṣa॒ḍbhirupa̭ tiṣṭhate॒ ṣaḍvā [ṣaḍvai, ṛ॒tava̭ ṛ॒tuṣve॒va] 26
ṛ॒tava̭ ṛ॒tuṣve॒va prati̭ tiṣṭhati ṣa॒ḍbhirutta̭rābhi॒rupa̭ tiṣṭhate॒ dvāda̭śa॒ sa-mpa̭dyante॒ dvāda̭śa॒ māsā᳚-ssaṃva~thsa॒ra-ssaṃ̭~vathsa॒ra e॒va prati̭ tiṣṭhati॒ yathā॒ vai puru॒ṣo-'śvo॒ gau-rjīrya̭tye॒va-ma॒gnirāhi̭to jīryati saṃva~thsa॒rasya̭ pa॒rastā̭dāgnipāvamā॒nībhi॒-rupa̭ tiṣṭhate punarna॒va-me॒vaina̭-ma॒jara̭-ṅkaro॒tyatho̭ pu॒nātye॒vopa̭ tiṣṭhate॒ yoga̭ e॒vāsyai॒ṣa upa̭ tiṣṭhate॒ [upa̭ tiṣṭhate, dama̭ e॒vāsyai॒ṣa] 27
dama̭ e॒vāsyai॒ṣa upa̭ tiṣṭhate yācñaivā-'syai॒ṣopa̭ tiṣṭhate॒ yathā॒ pāpī̭yā॒ñchreya̭sa ā॒hṛtya̭ nama॒syati̭ tā॒dṛge॒va tadā̭yu॒rdā a̭gne॒-'syāyṷrme de॒hītyā̭hā-''yu॒rdā hyḙṣa va̭rco॒dā a̭gne-'si॒ varco̭ me de॒hītyā̭ha varco॒dā hyḙṣa ta̭nū॒pā a̭gne-'si ta॒nuva̭-mme pā॒hītyā̭ha [pā॒hītyā̭ha, ta॒nū॒pā] 28
tanū॒pā hyḙṣo-'gne॒ yanmḙ ta॒nuvā̭ ū॒na-ntanma॒ ā pṛ॒ṇetyā̭ha॒ yanme᳚ pra॒jāyai̭ paśū॒nāmū॒na-ntanma॒ ā pṷ̄ra॒yeti॒ vāvaitadā̭ha॒ citrā̭vaso sva॒sti tḙ pā॒rama̭śī॒yetyā̭ha॒ rātri॒-rvai ci॒trāva̭su॒ravyṷṣṭyai॒ vā e॒tasyai̭ pu॒rā brā᳚hma॒ṇā a̭bhaiṣu॒-rvyṷṣṭime॒vāva̭ rundha॒ indhā̭nāstvā śa॒tagṃ [śa॒tam, himā॒ ityā̭ha] 29
himā॒ ityā̭ha śa॒tāyuḥ॒ purṷṣa-śśa॒tendri̭ya॒ āyṷṣye॒vendri॒ye prati̭ tiṣṭhatye॒ṣā vai sū॒rmī karṇa̭kāvatye॒tayā̭ ha sma॒ vai de॒vā asṷrāṇāgṃ śatata॒r॒hāg stṛgṃ̭hanti॒ yade॒tayā̭ sa॒midha̭mā॒dadhā̭ti॒ vajra̭me॒vaitaccha̭ta॒ghnīṃ-ya~ja̭māno॒ bhrātṛ̭vyāya॒ pra ha̭rati॒ stṛtyā॒ acha̭mbaṭkāra॒gṃ॒ sa-ntvama̭gne॒ sūrya̭sya॒ varca̭sā-'gathā॒ ityā̭hai॒tattvamasī॒dama॒ha-mbhṷ̄yāsa॒miti॒ vāvaitadā̭ha॒ tvama̭gne॒ sūrya̭varcā a॒sītyā̭hā॒-''śiṣa̭me॒vaitāmā śā᳚ste || 30 ||
(mū॒rdhāna॒gṃ॒-ṣaḍvā-e॒ṣa upa̭ tiṣṭhate-pā॒hītyā̭ha-śa॒ta-ma॒hagṃ ṣoḍa̭śa ca) (a. 7)
sa-mpa̭śyāmi pra॒jā a॒hamityā̭ha॒ yāva̭nta e॒va grā॒myāḥ pa॒śava॒stāne॒vāva̭ ru॒ndhe-'mbha॒-ssthāmbho̭ vo bhakṣī॒yetyā॒hāmbho॒ hyḙtā mahaḥ̭ stha॒ maho̭ vo bhakṣī॒yetyā̭ha॒ maho॒ hyḙtā-ssahaḥ̭ stha॒ saho̭ vo bhakṣī॒yetyā̭ha॒ saho॒ hyḙtā ūrja॒-ssthorjaṃ̭-vo~ bhakṣī॒ye- [bhakṣī॒yeti̭, ā॒horjo॒ hyḙtā] 31
-tyā॒horjo॒ hyḙtā reva̭tī॒ rama̭ddhva॒mityā̭ha pa॒śavo॒ vai re॒vatīḥ᳚ pa॒śūne॒vātma-nra̭mayata i॒haiva ste॒to mā-'pa̭ gā॒tetyā̭ha dhru॒vā e॒vainā॒ ana̭pagāḥ kuruta iṣṭaka॒cidvā a॒nyo᳚-'gniḥ pa̭śu॒cida॒nya-ssagṃ̭hi॒tāsi̭ viśvarū॒pīriti̭ va॒thsama॒bhi mṛ̭śa॒tyupai॒vaina̭-ndhatte paśu॒cita̭mena-ṅkurute॒ pra [ ] 32
vā e॒ṣo᳚-'smāllo॒kāccya̭vate॒ ya ā̭hava॒nīya̭-mupa॒tiṣṭha̭te॒ gārha̭patya॒mupa̭ tiṣṭhate॒ 'sminne॒va lo॒ke prati̭ tiṣṭha॒tyatho॒ gārha̭patyāyai॒va ni hnṷte gāya॒trībhi॒rupa̭ tiṣṭhate॒ tejo॒ vai gā̭ya॒trī teja̭ e॒vātma-ndha॒tte-'tho॒ yade॒ta-ntṛ॒cama॒nvāha॒ santa̭tyai॒ gārha̭patyaṃ॒-vā~ anṷ dvi॒pādo̭ vī॒rāḥ pra jā̭yante॒ ya e॒vaṃ-vi~॒dvā-ndvi॒padā̭bhi॒-rgārha̭patya-mupa॒tiṣṭha̭ta॒ [mupa॒tiṣṭha̭te, ā-'sya̭] 33
ā-'sya̭ vī॒ro jā̭yata ū॒rjā vaḥ̭ paśyāmyū॒rjā mā̭ paśya॒tetyā̭hā॒ ''śiṣa̭me॒vaitāmā śā᳚ste॒ tathsa̭vi॒tu-rvare᳚ṇya॒mityā̭ha॒ prasū᳚tyai so॒māna॒gg॒ svara̭ṇa॒mityā̭ha somapī॒thame॒vāva̭ rundhe kṛṇu॒hi bra̭hmaṇaspata॒ ityā̭ha brahmavarca॒same॒vāva̭ rundhe ka॒dā ca॒na sta॒rīra॒sītyā̭ha॒ na sta॒rīgṃ rātriṃ̭-va~sati॒ [rātriṃ̭-va~sati, ya e॒vaṃ] 34
ya e॒vaṃ-vi~॒dvāna॒gni-mṷpa॒tiṣṭha̭te॒ pari̭ tvā-'gne॒ puraṃ̭-va~॒yamityā̭ha pari॒dhime॒vaita-mpari̭ dadhā॒tyaska̭ndā॒yāgnḙ gṛhapata॒ ityā̭ha yathāya॒jure॒vaitaccha॒tagṃ himā॒ ityā̭ha śa॒ta-ntvā̭ hema॒ntāni̭ndhiṣī॒yeti॒ vāvaitadā̭ha pu॒trasya॒ nāma̭ gṛhṇātyannā॒dame॒vaina̭-ṅkaroti॒ tāmā॒śiṣa॒mā śā̭se॒ tanta̭ve॒ jyoti̭ṣmatī॒miti̭ brūyā॒dyasya̭ pu॒tro-'jā̭ta॒-ssyā-ttḙja॒svyḙvāsya̭ brahmavarca॒sī pu॒tro jā̭yate॒ tāmā॒śiṣa॒mā śā̭se॒ 'muṣmai॒ jyoti̭ṣmatī॒ miti̭ brūyā॒dyasya̭ pu॒tro jā॒ta-ssyā-tteja̭ e॒vāsmi̭-nbrahmavarca॒sa-nda̭dhāti || 35 ||
(ūrjaṃ̭-vo~ bhakṣī॒yeti॒ - pra -gārha̭patyamupa॒tiṣṭha̭te -vasati॒-jyoti̭ṣmatī॒ - mekā॒nnatri॒gṃ॒śacca̭) (a. 8)
a॒gni॒ho॒tra-ñjṷhoti॒ yade॒va ki-ñca॒ yaja̭mānasya॒ sva-ntasyai॒va tadretaḥ̭ siñcati pra॒jana̭ne pra॒jana̭na॒gṃ॒ hi vā a॒gnirathauṣa̭dhī॒ranta̭gatā dahati॒ tāstato॒ bhūya̭sīḥ॒ pra jā̭yante॒ yathsā॒ya-ñju॒hoti॒ reta̭ e॒va tathsi̭ñcati॒ praiva prā̭ta॒stanḙna janayati॒ tadretaḥ̭ si॒kta-nna tvaṣṭrā-'vi̭kṛta॒-mprajā̭yate yāva॒ccho vai reta̭sa-ssi॒ktasya॒ [reta̭sa-ssi॒ktasya̭, tvaṣṭā̭ rū॒pāṇi̭] 36
tvaṣṭā̭ rū॒pāṇi̭ vika॒roti̭ tāva॒ccho vai tatpra jā̭yata e॒ṣa vai daivya॒stvaṣṭā॒ yo yaja̭te ba॒hvībhi॒rupa̭ tiṣṭhate॒ reta̭sa e॒va si॒ktasya̭ bahu॒śo rū॒pāṇi॒ vi ka̭roti॒ sa praiva jā̭yate॒ śvasśvo॒ bhūyā᳚-nbhavati॒ ya e॒vaṃ ~vi॒dvāna॒gnimṷpa॒tiṣṭha॒te 'ha̭rde॒vānā॒māsī॒-d- rātri॒rasṷrāṇā॒-nte-'sṷrā॒ yadde॒vānāṃ᳚-vi~॒ttaṃ ~vedya॒māsī॒ttena̭ sa॒ha [ ] 37
rātri॒-mprā-'vi̭śa॒nte de॒vā hī॒nā a̭manyanta॒ tḙ-'paśyannāgne॒yī rātri̭rāgne॒yāḥ pa॒śava̭ i॒mame॒vāgnigg sta̭vāma॒ sa naḥ̭ stu॒taḥ pa॒śū-npuna̭rdāsya॒tīti॒ te᳚-'gnima̭stuva॒n-thsa e᳚bhya-sstu॒to rātri̭yā॒ addhyaha̭ra॒bhi pa॒śūnnirā᳚rja॒tte de॒vāḥ pa॒śūn vi॒ttvā kāmāgṃ̭ akurvata॒ ya e॒vaṃ-vi~॒dvāna॒gnimṷpa॒tiṣṭha̭te paśu॒mā-nbha̭va- [paśu॒mā-nbha̭vati, ā॒di॒tyo] 38
-tyādi॒tyo vā a॒smāllo॒kāda॒muṃ-lo~॒kamai॒thso̭-'muṃ-lo~॒ka-ṅga॒tvā puna̭ri॒maṃ-lo~॒kama॒bhya̭ddhyāya॒-thsa i॒maṃ-lo~॒kamā॒gatya̭ mṛ॒tyora̭bibhenmṛ॒tyusaṃ̭yu~ta iva॒ hya̭yaṃ-lo~॒ka-sso̭-'manyate॒ma-me॒vāgnigg sta̭vāni॒ sa mā᳚ stu॒ta-ssṷva॒rgaṃ-lo~॒ka-ṅga̭mayiṣya॒tīti॒ so᳚-'gnima̭stau॒-thsa ḙnagg stu॒ta-ssṷva॒rgaṃ-lo~॒kama̭gamaya॒dya [lo॒kama̭gamaya॒dyaḥ, e॒vaṃ-vi~॒dvāna॒gni-] 39
e॒vaṃ-vi~॒dvāna॒gnimṷpa॒tiṣṭha̭te suva॒rgame॒va lo॒kamḙti॒ sarva॒māyṷretya॒bhi vā e॒ṣo᳚-'gnī ā ro̭hati॒ ya ḙnāvupa॒tiṣṭha̭te॒ yathā॒ khalu॒ vai śreyā̭na॒bhyārṷ̄ḍhaḥ kā॒maya̭te॒ tathā̭ karoti॒ nakta॒mupa̭ tiṣṭhate॒ na prā॒ta-ssagṃ hi naktaṃ̭-vra~॒tāni̭ sṛ॒jyantḙ sa॒ha śreyāg̭śca॒ pāpī̭yāgścāsāte॒ jyoti॒rvā a॒gnistamo॒ rātri॒rya- [rātri॒ryat, nakta̭mupa॒tiṣṭha̭te॒] 40
-nnakta̭mupa॒tiṣṭha̭te॒ jyoti̭ṣai॒va tama̭staratyupa॒stheyo॒ 'gnī(3)-rnopa॒stheyā(3) ityā̭hu-rmanu॒ṣyā̭yennvai yo-'ha̭raharā॒hṛtyā-'thai̭naṃ॒-yā~ca̭ti॒ sa innvai tamupā᳚rccha॒tyatha॒ ko de॒vānaha̭raharyāciṣya॒tīti॒ tasmā॒nnopa॒stheyo 'tho॒ khalvā̭hurā॒śiṣe॒ vai kaṃ-ya~ja̭māno yajata॒ itye॒ṣā khalu॒ vā [khalu॒ vai, āhi̭tāgne-] 41
āhi̭tāgne rā॒śī-ryada॒gnimṷpa॒tiṣṭha̭te॒ tasmā̭dupa॒stheyaḥ̭ pra॒jāpa̭tiḥ pa॒śūna̭sṛjata॒ te sṛ॒ṣṭā a̭horā॒tre prā-'vi̭śa॒-ntāñchando̭bhi॒-ranva̭̭vinda॒-dyacchando̭bhi-rupa॒tiṣṭha̭te॒ svame॒va tadanvi̭cchati॒ na tatra̭ jā॒mya̭stītyā̭hu॒ryo-'ha̭raharupa॒ tiṣṭha̭ta॒ iti॒ yo vā a॒gni-mpra॒tyaṅṅṷpa॒ tiṣṭha̭te॒ pratyḙnamoṣati॒ yaḥ parāṃ॒-vi~ṣva̭-mpra॒jayā̭ pa॒śubhi̭ reti॒ kavā̭tiryaṅṅi॒vopa̭ tiṣṭheta॒ naina̭-mpra॒tyoṣa̭ti॒ na viṣva̭-mpra॒jayā̭ pa॒śubhi̭reti || 42 ||
(si॒ktasya̭-sa॒ha-bha̭vati॒-yo-yat-khalu॒ vai-pa॒śubhi॒-strayo̭daśa ca) (a. 9)
mama॒ nāma̭ pratha॒ma-ñjā̭tavedaḥ pi॒tā mā॒tā ca̭ dadhatu॒ryadagre᳚ | tattva-mbi̭bhṛhi॒ puna॒rā madaito॒stavā॒ha-nnāma̭ bibharāṇyagne || mama॒ nāma॒ tava̭ ca jātavedo॒ vāsa̭sī iva vi॒vasā̭nau॒ ye carā̭vaḥ | āyṷṣe॒ tva-ñjī॒vasḙ va॒yaṃ-ya~̭thāya॒thaṃ-vi~ pari̭ dadhāvahai॒ puna॒ste || namo॒-'gnaye 'pra̭tividdhāya॒ namo-'nā̭dhṛṣṭāya॒ namaḥ̭ sa॒mrāje᳚ | aṣā̭ḍho [aṣā̭ḍhaḥ, a॒gnirbṛ॒hadva̭yā] 43
a॒gnirbṛ॒hadva̭yā viśva॒ji-thsaha̭ntya॒-śśreṣṭho̭ gandha॒rvaḥ | tvatpi̭tāro agne de॒vā-stvāmā̭hutaya॒-stvadvi̭vācanāḥ | sa-mmāmāyṷṣā॒ sa-ṅgaṷpa॒tyena॒ suhi̭te mā dhāḥ || a॒yama॒gni-śśreṣṭha̭tamo॒ 'ya-mbhaga̭vattamo॒ 'yagṃ sa̭hasra॒sāta̭maḥ | a॒smā a̭stu su॒vīrya᳚m || mano॒ jyoti̭-rjuṣatā॒mājyaṃ॒ ~vicchi̭nnaṃ-ya~॒jñagṃ sami॒ma-nda̭dhātu | yā i॒ṣṭā u॒ṣaso̭ ni॒mruca̭śca॒ tā-ssa-nda̭dhāmi ha॒viṣā̭ ghṛ॒tena̭ || paya̭svatī॒roṣa̭dhayaḥ॒- [paya̭svatī॒roṣa̭dhayaḥ, paya̭sva-] 44
paya̭svadvī॒rudhā॒-mpayaḥ̭ | a॒pā-mpaya̭so॒ yatpaya॒stena॒ māmi̭ndra॒ sagṃ sṛ̭ja || agne᳚ vratapate vra॒ta-ñca̭riṣyāmi॒ taccha̭keya॒-ntanmḙ rāddhyatām || a॒gnigṃ hotā̭rami॒ha tagṃ hṷve de॒vān. ya॒jñiyā̭ni॒ha yān. havā̭mahe || ā ya̭ntu de॒vā-ssṷmana॒syamā̭nā vi॒yantṷ de॒vā ha॒viṣo̭ me a॒sya || kastvā̭ yunakti॒ sa tvā̭ yunaktu॒ yāni̭ gha॒rme ka॒pālā᳚nyupaci॒nvanti̭ [ ] 45
ve॒dhasaḥ̭ | pū॒ṣṇastānyapi̭ vra॒ta i̭ndravā॒yū vi mṷñcatām ||abhi̭nno gha॒rmo jī॒radā̭nu॒ryata॒ ātta॒stada̭ga॒-npunaḥ̭ | i॒ddhmo vediḥ̭ pari॒dhaya̭śca॒ sarvḙ ya॒jñasyā-''yu॒ranu॒ sa-ñca̭ranti || traya̭strigṃśa॒-ttanta̭vo॒ ye vi̭tatni॒re ya i॒maṃ-ya~॒jñagg sva॒dhayā॒ dada̭nte॒ teṣā᳚-ñchi॒nna-mpratye॒ta-dda̭dhāmi॒ svāhā̭ gha॒rmo de॒vāgṃ apyḙtu || 46 ||
(aṣā̭ḍha॒-oṣa̭dhaya-upaci॒nvanti॒-pañca̭catvārigṃśacca) (a. 10)
vai॒śvā॒na॒ro na̭ ū॒tyā-'' pra yā̭tu parā॒vataḥ̭ | a॒gniru॒kthena॒ vāha̭sā || ṛ॒tāvā̭naṃ-vai~śvāna॒ramṛ॒tasya॒ jyoti̭ṣa॒spati᳚m | aja̭sra-ṅgha॒rmamī̭mahe || vai॒śvā॒na॒rasya̭ da॒gṃ॒sanā᳚bhyo bṛ॒hadari̭ṇā॒dekaḥ̭ svapa॒sya̭yā ka॒viḥ | u॒bhā pi॒tarā̭ ma॒haya̭nnajāyatā॒gni-rdyāvā̭pṛthi॒vī bhūri̭retasā || pṛ॒ṣṭo di॒vi pṛ॒ṣṭo a॒gniḥ pṛ̭thi॒vyā-mpṛ॒ṣṭo viśvā॒ oṣa̭dhī॒rā vi̭veśa | vai॒śvā॒na॒ra-ssaha̭sā pṛ॒ṣṭo a॒gni-ssano॒ divā॒ sa- [divā॒ saḥ, ri॒ṣaḥ pā̭tu॒ nakta᳚m |] 47
ri॒ṣaḥ pā̭tu॒ nakta᳚m || jā॒to yada̭gne॒ bhuva̭nā॒ vyakhyaḥ̭ pa॒śu-nna go॒pā iryaḥ॒ pari̭jmā | vaiśvā̭nara॒ brahma̭ṇe vinda gā॒tuṃ-yū~॒ya-mpā̭ta sva॒stibhi॒-ssadā̭ naḥ || tvama̭gne śo॒ciṣā॒ śośṷcāna॒ ā roda̭sī apṛṇā॒ jāya̭mānaḥ | tva-nde॒vāgṃ a॒bhiśa̭steramuñco॒ vaiśvā̭nara jātavedo mahi॒tvā || a॒smāka̭magne ma॒ghava̭thsu dhāra॒yānā̭mi kṣa॒trama॒jaragṃ̭ su॒vīrya᳚m | va॒ya-ñja̭yema śa॒tinagṃ̭ saha॒sriṇaṃ॒-vai~śvā̭nara॒ [vaiśvā̭nara, vāja̭magne॒] 48
vāja̭magne॒ tavo॒tibhiḥ̭ || vai॒śvā॒na॒rasya̭ suma॒tau syā̭ma॒ rājā॒ hika॒-mbhuva̭nānā-mabhi॒śrīḥ | i॒to jā॒to viśva̭mi॒daṃ-vi~ ca̭ṣṭe vaiśvāna॒ro ya̭tate॒ sūryḙṇa || ava̭ te॒ heḍo̭ varuṇa॒ namo̭bhi॒rava̭ ya॒jñebhi̭rīmahe ha॒virbhiḥ̭ | kṣaya̭nna॒smabhya̭masura praceto॒ rāja॒nnenāgṃ̭si śiśrathaḥ kṛ॒tāni̭ || udṷtta॒maṃ-va~̭ruṇa॒ pāśa̭ma॒smadavā̭-'dha॒maṃ-vi~ma̭ddhya॒magg śra̭thāya | athā̭ va॒yamā̭ditya [ ] 49
vra॒te tavā-'nā̭gaso॒ adi̭taye syāma || da॒dhi॒krāv.ṇṇo̭ akāriṣa-ñji॒ṣṇoraśva̭sya vā॒jinaḥ̭ || su॒ra॒bhino॒ mukhā̭ kara॒-tpraṇa॒ āyūgṃ̭ṣi tāriṣat || ā da̭dhi॒krā-śśava̭sa॒ pañca̭ kṛ॒ṣṭī-ssūrya̭ iva॒ jyoti̭ṣā॒-'pasta̭tāna | sa॒ha॒sra॒sā-śśa̭ta॒sā vā॒jyarvā̭ pṛ॒ṇaktu॒ maddhvā॒ sami॒mā vacāgṃ̭si | a॒gni-rmū॒rdhā, bhuvaḥ̭ | marṷto॒ yaddha̭vo di॒va-ssṷmnā॒yanto॒ havā̭mahe | ā tū na॒ [ā tū naḥ̭, upa̭ gantana |] 50
upa̭ gantana || yā va॒-śśarma̭ śaśamā॒nāya॒ santi̭ tri॒dhātṷ̄ni dā॒śuṣḙ yaccha॒tādhi̭ | a॒smabhya॒-ntāni̭ maruto॒ vi ya̭nta ra॒yi-nno̭ dhatta vṛṣaṇa-ssu॒vīra᳚m || adi̭ti-rna uruṣya॒tvadi̭ti॒-śśarma̭ yacchatu | adi̭tiḥ pā॒tvagṃha̭saḥ || ma॒hīmū॒ṣu mā॒taragṃ̭ suvra॒tānā̭mṛ॒tasya॒ patnī॒mava̭se huvema | tu॒vi॒kṣa॒trā-ma॒jara̭ntī-murū॒cīgṃ su॒śarmā̭ṇa॒madi̭tigṃ su॒praṇī̭tim || su॒trāmā̭ṇa-mpṛthi॒vī-ndyāma̭ne॒hasagṃ̭ su॒śarmā̭ṇa॒ madi̭tigṃ su॒praṇī̭tim | daivī॒-nnāvagg̭ svari॒trā-manā̭gasa॒-masra̭vantī॒mā rṷhemā sva॒staye᳚ || i॒māgṃ su nāva॒mā-'rṷhagṃ śa॒tāri̭trāgṃ śa॒tasphyā᳚m | acchi̭drā-mpārayi॒ṣṇum || 51 ||
(divā॒ sa-sa̭ha॒sriṇaṃ॒-vai~śvā̭narā-ditya॒- tū no ̭- 'ne॒hasagṃ̭ su॒śarmā̭ṇa॒-mekā॒nnavigṃ̭śa॒tiśca̭ ) (a. 11)
(de॒vā॒su॒rāḥ-parā॒-bhūmi॒-rbhūmi̭-rupapra॒yantaḥ॒-sa-mpa̭śyā॒-myaya̭jñaḥ॒- sa-mpa̭śyā - myagniho॒traṃ - mama॒ nāma̭-vaiśvāna॒ra-ekā̭daśa | )
(de॒vā॒su॒rāḥ-kru॒ddhaḥ-sa-mpa̭śyāmi॒-sa-mpa̭śyāmi॒-nakta॒-mupa̭ganta॒-naika̭pañcā॒śat | )
(de॒vā॒su॒rāḥ, pā̭rayi॒ṣṇum)
|| hariḥ̭ om ||
|| kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya saṃhitāyā-mprathamakāṇḍe pañcamaḥ praśna-ssamāptaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Telugu script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.