ஶ்ரீமத்வால்மீகீய ராமாயணே பாலகாண்டம் ।
அத பஞ்சசத்வாரிம்ஶஸ்ஸர்கஃ ।
விஶ்வாமித்ரவசஶ்ஶ்ருத்வா ராகவ ஸ்ஸஹலக்ஷ்மணஃ ।
விஸ்மயம் பரமம் கத்வா விஶ்வாமித்ரமதாப்ரவீத் ॥ 1 ॥
அத்யத்புதமிதம் ப்ரஹ்மந் கதிதம் பரமம் த்வயா ।
கங்காவதரணம் புண்யம் ஸாகரஸ்யாபி பூரணம் ॥ 2 ॥
தஸ்ய ஸா ஶர்வரீ ஸர்வா ஸஹ ஸௌமித்ரிணா ததா ।
ஜகாம சிந்தயாநஸ்ய விஶ்வாமித்ரகதாம் ஶுபாம் ॥ 3 ॥
ததஃ ப்ரபாதே விமலே விஶ்வாமித்ரம் மஹாமுநிம் ।
உவாச ராகவோ வாக்யம் க்ரு'தாஹ்நிகமரிந்தமஃ ॥ 4 ॥
கதா பகவதீ ராத்ரிஶ்ஶ்ரோதவ்யம் பரமம் ஶ்ருதம் ।
க்ஷணபூதேவ நௌ ராத்ரி ஸ்ஸம்வ்ரு'த்தேயம் மஹாதபஃ ॥ 5 ॥
இமாம் சிந்தயதஸ்ஸர்வாம் நிகிலேந கதாம் தவ ।
தராம ஸரிதாம் ஶ்ரேஷ்டாம் புண்யாம் த்ரிபதகாம் நதீம் ॥ 6 ॥
நௌரேஷா ஹி ஸுகாஸ்தீர்ணா ரு'ஷீணாம் புண்யகர்மணாம் ।
பகவந்தமிஹ ப்ராப்தம் ஜ்ஞாத்வா த்வரிதமாகதா ॥ 7 ॥
தஸ்ய தத்வசநம் ஶ்ருத்வா ராகவஸ்ய மஹாத்மநஃ ।
ஸந்தாரம் காரயாமாஸ ஸர்ஷிஸங்க ஸ்ஸராகவஃ ॥ 8 ॥
உத்தரம் தீரமாஸாத்ய ஸம்பூஜ்யர்ஷிகணம் ததா ।
கங்காகூலே நிவிஷ்டாஸ்தே விஶாலாம் தத்ரு'ஶுஃ புரீம் ॥ 9 ॥
ததோ முநிவரஸ்தூர்ணம் ஜகாம ஸஹ ராகவஃ ।
விஶாலாம் நகரீம் ரம்யாம் திவ்யாம் ஸ்வர்கோபமாம் ததா ॥ 10 ॥
அத ராமோ மஹாப்ராஜ்ஞோ விஶ்வாமித்ரம் மஹாமுநிம் ।
பப்ரச்ச ப்ராஞ்ஜலிர்பூத்வா விஶாலாமுத்தமாம் புரீம் ॥ 11 ॥
கதரோ ராஜவம்ஶோऽயம் விஶாலாயாம் மஹாமுநே ।
ஶ்ரோதுமிச்சாமி பத்ரம் தே பரம் கௌதூஹலம் ஹி மே ॥ 12 ॥
தஸ்ய தத்வசநம் ஶ்ருத்வா ராமஸ்ய முநிபுங்கவஃ ।
ஆக்யாதும் தத்ஸமாரேபே விஶாலஸ்ய புராதநம் ॥ 13 ॥
ஶ்ரூயதாம் ராம ஶக்ரஸ்ய கதாம் கதயதஶ்ஶுபாம் ।
அஸ்மிந் தேஶே து யத்வ்ரு'த்தம் ததபி ஶ்ரு'ணு ராகவ ॥ 14 ॥
பூர்வம் க்ரு'தயுகே ராம திதேஃ புத்ரா மஹாபலாஃ ।
அதிதேஶ்ச மஹாபாக வீர்யவந்தஸ்ஸுதார்மிகாஃ ॥ 15 ॥
ததஸ்தேஷாம் நரஶ்ரேஷ்ட புத்திராஸீந்மஹாத்மநாம் ।
அமரா அஜராஶ்சைவ கதம் ஸ்யாம நிராமயாஃ ॥ 16 ॥
தேஷாம் சிந்தயதாம் ராம புத்திராஸீந்மஹாத்மநாம் ।
க்ஷீரோதமதநம் க்ரு'த்வா ரஸம் ப்ராப்ஸ்யாம தத்ர வை ॥ 17 ॥
ததோ நிஶ்சித்ய மதநம் யோக்த்ரம் க்ரு'த்வா ச வாஸுகிம் ।
மந்தாநம் மந்தரம் க்ரு'த்வா மமந்துரமிதௌஜஸஃ ॥ 18 ॥
அத வர்ஷஸஹஸ்ரேண யோக்த்ரஸர்பஶிராம்ஸி ச ।
வமந்த்யதி விஷம் தத்ர ததம்ஶுர்தஶநைஶ்ஶிலாஃ ॥ 19 ॥
உத்பபாதாக்நிஸங்காஶம் ஹாலாஹலமஹாவிஷம் ।
தேந தக்தம் ஜகத்ஸர்வம் ஸதேவாஸுரமாநுஷம் ॥ 20 ॥
அத தேவா மஹாதேவம் ஶங்கரம் ஶரணார்திநஃ ।
ஜக்முஃ பஶுபதிம் ருத்ரம் த்ராஹி த்ராஹீதி துஷ்டுவுஃ ॥ 21 ॥
ஏவமுக்தஸ்ததோ தேவைர்தேவதேவேஶ்வரஃ ப்ரபுஃ ।
ப்ராதுராஸீத்ததோऽத்ரைவ ஶங்கசக்ரதரோ ஹரிஃ ॥ 22 ॥
உவாசைநம் ஸ்மிதம் க்ரு'த்வா ருத்ரம் ஶூலப்ரு'தம் ஹரிஃ ।
தைவதைர்மத்யமாநே து யத்பூர்வம் ஸமுபஸ்திதம் ॥ 23 ॥
த்வதீயம்ஹி ஸுரஶ்ரேஷ்ட ஸுராணாமக்ரஜோऽஸி யத் ।
அக்ரபூஜாமிமாம் மத்வா க்ரு'ஹாணேதம் விஷம் ப்ரபோ ॥ 24 ॥
இத்யுக்த்வா ச ஸுரஶ்ரேஷ்டஸ்தத்ரைவாந்தரதீயத ।
தேவதாநாம் பயம் த்ரு'ஷ்டவாஶ்ருத்வா வாக்யம் து ஶார்ங்கிணஃ ।
ஹாலாஹலவிஷம் கோரம் ஸ ஜக்ராஹாம்ரு'தோபமம் ॥ 25 ॥
தேவாந்விஸ்ரு'ஜ்ய தேவேஶோ ஜகாம பகவாந் ஹரஃ ।
ததோ தேவாஸுராஸ்ஸர்வே மமந்தூ ரகுநந்தந ॥ 26 ॥
ப்ரவிவேஶாத பாதாலம் மந்தாநஃ பர்வதோऽநக ।
ததோ தேவாஸ்ஸகந்தர்வாஸ்துஷ்டுவுர்மதுஸூதநம் ॥ 27 ॥
த்வம் கதிஃ ஸர்வபூதாநாம் விஶேஷேண திவௌகஸாம் ।
பாலயாஸ்மாந்மஹாபாஹோ கிரிமுத்தர்துமர்ஹஸி ॥ 28 ॥
இதி ஶ்ருத்வா ஹ்ரு'ஷீகேஶஃ காமடம் ரூபமாஸ்திதஃ ।
பர்வதம் ப்ரு'ஷ்டதஃ க்ரு'த்வா ஶிஶ்யே தத்ரோததௌ ஹரிஃ ॥ 29 ॥
பர்வதாக்ரே து லோகாத்மா ஹஸ்தேநாக்ரம்ய கேஶவஃ ।
தேவாநாம் மத்யதஃ ஸ்தித்வா மமந்த புருஷோத்தமஃ ॥ 30 ॥
அத வர்ஷஸஹஸ்ரேண ஸதண்டஸ்ஸகமண்டலுஃ ।
பூர்வம் தந்வந்தரிர்நாம அப்ஸராஶ்ச ஸுவர்சஸஃ ॥ 31 ॥
அப்ஸு நிர்மதநாதேவ ரஸாஸ்தஸ்மாத்வரஸ்த்ரியஃ ।
உத்பேதுர்மநுஜஶ்ரேஷ்ட தஸ்மாதப்ஸரஸோऽபவந் ॥ 32 ॥
ஷஷ்டிஃ கோட்யோऽபவம்ஸ்தாஸாம் அப்ஸராணாம் ஸுவர்சஸாம் ।
அஸங்க்யேயாஸ்து காகுத்ஸ்த யாஸ்தாஸாம் பரிசாரிகாஃ ॥ 33 ॥
ந தாஸ்ஸ்ம பரிக்ரு'ஹ்ணந்தி ஸர்வே தே தேவதாநவாஃ ।
அப்ரதிக்ரஹணாத்தாஶ்ச ஸர்வாஸ்ஸாதாரணாஸ்ஸ்ம்ரு'தாஃ ॥ 34 ॥
வருணஸ்ய ததஃ கந்யா வாருணீ ரகுநந்தந ।
உத்பபாத மஹாபாகா மார்கமாணா பரிக்ரஹம் ॥ 35 ॥
திதேஃ புத்ரா ந தாம் ராம ஜக்ரு'ஹுர்வருணாத்மஜாம் ।
அதிதேஸ்து ஸுதா வீர ஜக்ரு'ஹுஸ்தாமநிந்திதாம் ॥ 36 ॥
அஸுராஸ்தேந தைதேயாஸ்ஸுராஸ்தேநாதிதேஸ்ஸுதாஃ ।
ஹ்ரு'ஷ்டாஃ ப்ரமுதிதாஶ்சாஸந் வாருணீக்ரஹணாத்ஸுராஃ ॥ 37 ॥
உச்சைஶ்ஶ்ரவா ஹயஶ்ரேஷ்டோ மணிரத்நம் ச கௌஸ்துபம் ।
உததிஷ்டந்நரஶ்ரேஷ்ட ததைவாம்ரு'தமுத்தமம் ॥ 38 ॥
அத தஸ்ய க்ரு'தே ராம மஹாநாஸீத்குலக்ஷயஃ ।
அதிதேஸ்து ததஃ புத்ரா திதேஃ புத்ராநஸூதயந் ॥ 39 ॥
ஏகதோऽப்யாகமந் ஸர்வே ஹ்யஸுரா ராக்ஷஸைஸ்ஸஹ ।
யுத்தமாஸீந்மஹாகோரம் வீர த்ரைலோக்யமோஹநம் ॥ 40 ॥
யதா க்ஷயம் கதம் ஸர்வம் ததா விஷ்ணுர்மஹாபலஃ ।
அம்ரு'தம் ஸோऽஹரத்த்தூர்ணம் மாயாமாஸ்தாய மோஹிநீம் ॥ 41 ॥
யே கதாऽபிமுகம் விஷ்ணுமக்ஷயம் புருஷோத்தமம் ।
ஸம்பிஷ்டாஸ்தே ததா யுத்தே விஷ்ணுநா ப்ரபவிஷ்ணுநா ॥ 42 ॥
அதிதேராத்மஜா வீரா திதேஃ புத்ராந்நிஜக்நிரே ।
தஸ்மிந் கோரே மஹாயுத்தே தைதேயாதித்யயோர்ப்ரு'ஶம் ॥ 43 ॥
நிஹத்ய திதிபுத்ராம்ஶ்ச ராஜ்யம் ப்ராப்ய புரந்தரஃ ।
ஶஶாஸ முதிதோ லோகாந் ஸர்ஷிஸங்காந் ஸசாரணாந் ॥ 44 ॥
இத்யார்ஷே ஶ்ரீமத்ராமாயணே வால்மீகீய ஆதிகாவ்யே பாலகாண்டே பஞ்சசத்வாரிம்ஶஸ்ஸர்கஃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe bālakāṇḍam |
atha pañcacatvāriṃśassargaḥ |
viśvāmitravacaśśrutvā rāghava ssahalakṣmaṇaḥ |
vismayaṃ paramaṃ gatvā viśvāmitramathābravīt || 1 ||
atyadbhutamidaṃ brahman kathitaṃ paramaṃ tvayā |
gaṅgāvataraṇaṃ puṇyaṃ sāgarasyāpi pūraṇam || 2 ||
tasya sā śarvarī sarvā saha saumitriṇā tadā |
jagāma cintayānasya viśvāmitrakathāṃ śubhām || 3 ||
tataḥ prabhāte vimale viśvāmitraṃ mahāmunim |
uvāca rāghavo vākyaṃ kṛtāhnikamarindamaḥ || 4 ||
gatā bhagavatī rātriśśrotavyaṃ paramaṃ śrutam |
kṣaṇabhūteva nau rātri ssamvṛtteyaṃ mahātapaḥ || 5 ||
imāṃ cintayatassarvāṃ nikhilena kathāṃ tava |
tarāma saritāṃ śreṣṭhāṃ puṇyāṃ tripathagāṃ nadīm || 6 ||
naureṣā hi sukhāstīrṇā ṛṣīṇāṃ puṇyakarmaṇām |
bhagavantamiha prāptaṃ jñātvā tvaritamāgatā || 7 ||
tasya tadvacanaṃ śrutvā rāghavasya mahātmanaḥ |
santāraṃ kārayāmāsa sarṣisaṅgha ssarāghavaḥ || 8 ||
uttaraṃ tīramāsādya sampūjyarṣigaṇaṃ tadā |
gaṅgākūle niviṣṭāste viśālāṃ dadṛśuḥ purīm || 9 ||
tato munivarastūrṇaṃ jagāma saha rāghavaḥ |
viśālāṃ nagarīṃ ramyāṃ divyāṃ svargopamāṃ tadā || 10 ||
atha rāmo mahāprājño viśvāmitraṃ mahāmunim |
papraccha prāñjalirbhūtvā viśālāmuttamāṃ purīm || 11 ||
kataro rājavaṃśo'yaṃ viśālāyāṃ mahāmune |
śrotumicchāmi bhadraṃ te paraṃ kautūhalaṃ hi me || 12 ||
tasya tadvacanaṃ śrutvā rāmasya munipuṅgavaḥ |
ākhyātuṃ tatsamārebhe viśālasya purātanam || 13 ||
śrūyatāṃ rāma śakrasya kathāṃ kathayataśśubhām |
asmin deśe tu yadvṛttaṃ tadapi śṛṇu rāghava || 14 ||
pūrvaṃ kṛtayuge rāma diteḥ putrā mahābalāḥ |
aditeśca mahābhāga vīryavantassudhārmikāḥ || 15 ||
tatasteṣāṃ naraśreṣṭha buddhirāsīnmahātmanām |
amarā ajarāścaiva kathaṃ syāma nirāmayāḥ || 16 ||
teṣāṃ cintayatāṃ rāma buddhirāsīnmahātmanām |
kṣīrodamathanaṃ kṛtvā rasaṃ prāpsyāma tatra vai || 17 ||
tato niścitya mathanaṃ yoktraṃ kṛtvā ca vāsukim |
manthānaṃ mandaraṃ kṛtvā mamanthuramitaujasaḥ || 18 ||
atha varṣasahasreṇa yoktrasarpaśirāṃsi ca |
vamantyati viṣaṃ tatra dadaṃśurdaśanaiśśilāḥ || 19 ||
utpapātāgnisaṅkāśaṃ hālāhalamahāviṣam |
tena dagdhaṃ jagatsarvaṃ sadevāsuramānuṣam || 20 ||
atha devā mahādevaṃ śaṅkaraṃ śaraṇārthinaḥ |
jagmuḥ paśupatiṃ rudraṃ trāhi trāhīti tuṣṭuvuḥ || 21 ||
evamuktastato devairdevadeveśvaraḥ prabhuḥ |
prādurāsīttato'traiva śaṅkhacakradharo hariḥ || 22 ||
uvācainaṃ smitaṃ kṛtvā rudraṃ śūlabhṛtaṃ hariḥ |
daivatairmathyamāne tu yatpūrvaṃ samupasthitam || 23 ||
tvadīyaṃhi suraśreṣṭha surāṇāmagrajo'si yat |
agrapūjāmimāṃ matvā gṛhāṇedaṃ viṣaṃ prabho || 24 ||
ityuktvā ca suraśreṣṭhastatraivāntaradhīyata |
devatānāṃ bhayaṃ dṛṣṭavāśrutvā vākyaṃ tu śārṅgiṇaḥ |
hālāhalaviṣaṃ ghoraṃ sa jagrāhāmṛtopamam || 25 ||
devānvisṛjya deveśo jagāma bhagavān haraḥ |
tato devāsurāssarve mamanthū raghunandana || 26 ||
praviveśātha pātālaṃ manthānaḥ parvato'nagha |
tato devāssagandharvāstuṣṭuvurmadhusūdanam || 27 ||
tvaṃ gatiḥ sarvabhūtānāṃ viśeṣeṇa divaukasām |
pālayāsmānmahābāho girimuddhartumarhasi || 28 ||
iti śrutvā hṛṣīkeśaḥ kāmaṭhaṃ rūpamāsthitaḥ |
parvataṃ pṛṣṭhataḥ kṛtvā śiśye tatrodadhau hariḥ || 29 ||
parvatāgre tu lokātmā hastenākramya keśavaḥ |
devānāṃ madhyataḥ sthitvā mamantha puruṣottamaḥ || 30 ||
atha varṣasahasreṇa sadaṇḍassakamaṇḍaluḥ |
pūrvaṃ dhanvantarirnāma apsarāśca suvarcasaḥ || 31 ||
apsu nirmathanādeva rasāstasmādvarastriyaḥ |
utpeturmanujaśreṣṭha tasmādapsaraso'bhavan || 32 ||
ṣaṣṭiḥ koṭyo'bhavaṃstāsāṃ apsarāṇāṃ suvarcasām |
asaṅkhyeyāstu kākutstha yāstāsāṃ paricārikāḥ || 33 ||
na tāssma parigṛhṇanti sarve te devadānavāḥ |
apratigrahaṇāttāśca sarvāssādhāraṇāssmṛtāḥ || 34 ||
varuṇasya tataḥ kanyā vāruṇī raghunandana |
utpapāta mahābhāgā mārgamāṇā parigraham || 35 ||
diteḥ putrā na tāṃ rāma jagṛhurvaruṇātmajām |
aditestu sutā vīra jagṛhustāmaninditām || 36 ||
asurāstena daiteyāssurāstenāditessutāḥ |
hṛṣṭāḥ pramuditāścāsan vāruṇīgrahaṇātsurāḥ || 37 ||
uccaiśśravā hayaśreṣṭho maṇiratnaṃ ca kaustubham |
udatiṣṭhannaraśreṣṭha tathaivāmṛtamuttamam || 38 ||
atha tasya kṛte rāma mahānāsītkulakṣayaḥ |
aditestu tataḥ putrā diteḥ putrānasūdayan || 39 ||
ekato'bhyāgaman sarve hyasurā rākṣasaissaha |
yuddhamāsīnmahāghoraṃ vīra trailokyamohanam || 40 ||
yadā kṣayaṃ gataṃ sarvaṃ tadā viṣṇurmahābalaḥ |
amṛtaṃ so'haratttūrṇaṃ māyāmāsthāya mohinīm || 41 ||
ye gatā'bhimukhaṃ viṣṇumakṣayaṃ puruṣottamam |
sampiṣṭāste tadā yuddhe viṣṇunā prabhaviṣṇunā || 42 ||
aditerātmajā vīrā diteḥ putrānnijaghnire |
tasmin ghore mahāyuddhe daiteyādityayorbhṛśam || 43 ||
nihatya ditiputrāṃśca rājyaṃ prāpya purandaraḥ |
śaśāsa mudito lokān sarṣisaṅghān sacāraṇān || 44 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye bālakāṇḍe pañcacatvāriṃśassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे बालकाण्डम् ।
अथ पञ्चचत्वारिंशस्सर्गः ।
विश्वामित्रवचश्श्रुत्वा राघव स्सहलक्ष्मणः ।
विस्मयं परमं गत्वा विश्वामित्रमथाब्रवीत् ॥ 1 ॥
अत्यद्भुतमिदं ब्रह्मन् कथितं परमं त्वया ।
गङ्गावतरणं पुण्यं सागरस्यापि पूरणम् ॥ 2 ॥
तस्य सा शर्वरी सर्वा सह सौमित्रिणा तदा ।
जगाम चिन्तयानस्य विश्वामित्रकथां शुभाम् ॥ 3 ॥
ततः प्रभाते विमले विश्वामित्रं महामुनिम् ।
उवाच राघवो वाक्यं कृताह्निकमरिन्दमः ॥ 4 ॥
गता भगवती रात्रिश्श्रोतव्यं परमं श्रुतम् ।
क्षणभूतेव नौ रात्रि स्सम्वृत्तेयं महातपः ॥ 5 ॥
इमां चिन्तयतस्सर्वां निखिलेन कथां तव ।
तराम सरितां श्रेष्ठां पुण्यां त्रिपथगां नदीम् ॥ 6 ॥
नौरेषा हि सुखास्तीर्णा ऋषीणां पुण्यकर्मणाम् ।
भगवन्तमिह प्राप्तं ज्ञात्वा त्वरितमागता ॥ 7 ॥
तस्य तद्वचनं श्रुत्वा राघवस्य महात्मनः ।
सन्तारं कारयामास सर्षिसङ्घ स्सराघवः ॥ 8 ॥
उत्तरं तीरमासाद्य सम्पूज्यर्षिगणं तदा ।
गङ्गाकूले निविष्टास्ते विशालां ददृशुः पुरीम् ॥ 9 ॥
ततो मुनिवरस्तूर्णं जगाम सह राघवः ।
विशालां नगरीं रम्यां दिव्यां स्वर्गोपमां तदा ॥ 10 ॥
अथ रामो महाप्राज्ञो विश्वामित्रं महामुनिम् ।
पप्रच्छ प्राञ्जलिर्भूत्वा विशालामुत्तमां पुरीम् ॥ 11 ॥
कतरो राजवंशोऽयं विशालायां महामुने ।
श्रोतुमिच्छामि भद्रं ते परं कौतूहलं हि मे ॥ 12 ॥
तस्य तद्वचनं श्रुत्वा रामस्य मुनिपुङ्गवः ।
आख्यातुं तत्समारेभे विशालस्य पुरातनम् ॥ 13 ॥
श्रूयतां राम शक्रस्य कथां कथयतश्शुभाम् ।
अस्मिन् देशे तु यद्वृत्तं तदपि शृणु राघव ॥ 14 ॥
पूर्वं कृतयुगे राम दितेः पुत्रा महाबलाः ।
अदितेश्च महाभाग वीर्यवन्तस्सुधार्मिकाः ॥ 15 ॥
ततस्तेषां नरश्रेष्ठ बुद्धिरासीन्महात्मनाम् ।
अमरा अजराश्चैव कथं स्याम निरामयाः ॥ 16 ॥
तेषां चिन्तयतां राम बुद्धिरासीन्महात्मनाम् ।
क्षीरोदमथनं कृत्वा रसं प्राप्स्याम तत्र वै ॥ 17 ॥
ततो निश्चित्य मथनं योक्त्रं कृत्वा च वासुकिम् ।
मन्थानं मन्दरं कृत्वा ममन्थुरमितौजसः ॥ 18 ॥
अथ वर्षसहस्रेण योक्त्रसर्पशिरांसि च ।
वमन्त्यति विषं तत्र ददंशुर्दशनैश्शिलाः ॥ 19 ॥
उत्पपाताग्निसङ्काशं हालाहलमहाविषम् ।
तेन दग्धं जगत्सर्वं सदेवासुरमानुषम् ॥ 20 ॥
अथ देवा महादेवं शङ्करं शरणार्थिनः ।
जग्मुः पशुपतिं रुद्रं त्राहि त्राहीति तुष्टुवुः ॥ 21 ॥
एवमुक्तस्ततो देवैर्देवदेवेश्वरः प्रभुः ।
प्रादुरासीत्ततोऽत्रैव शङ्खचक्रधरो हरिः ॥ 22 ॥
उवाचैनं स्मितं कृत्वा रुद्रं शूलभृतं हरिः ।
दैवतैर्मथ्यमाने तु यत्पूर्वं समुपस्थितम् ॥ 23 ॥
त्वदीयंहि सुरश्रेष्ठ सुराणामग्रजोऽसि यत् ।
अग्रपूजामिमां मत्वा गृहाणेदं विषं प्रभो ॥ 24 ॥
इत्युक्त्वा च सुरश्रेष्ठस्तत्रैवान्तरधीयत ।
देवतानां भयं दृष्टवाश्रुत्वा वाक्यं तु शार्ङ्गिणः ।
हालाहलविषं घोरं स जग्राहामृतोपमम् ॥ 25 ॥
देवान्विसृज्य देवेशो जगाम भगवान् हरः ।
ततो देवासुरास्सर्वे ममन्थू रघुनन्दन ॥ 26 ॥
प्रविवेशाथ पातालं मन्थानः पर्वतोऽनघ ।
ततो देवास्सगन्धर्वास्तुष्टुवुर्मधुसूदनम् ॥ 27 ॥
त्वं गतिः सर्वभूतानां विशेषेण दिवौकसाम् ।
पालयास्मान्महाबाहो गिरिमुद्धर्तुमर्हसि ॥ 28 ॥
इति श्रुत्वा हृषीकेशः कामठं रूपमास्थितः ।
पर्वतं पृष्ठतः कृत्वा शिश्ये तत्रोदधौ हरिः ॥ 29 ॥
पर्वताग्रे तु लोकात्मा हस्तेनाक्रम्य केशवः ।
देवानां मध्यतः स्थित्वा ममन्थ पुरुषोत्तमः ॥ 30 ॥
अथ वर्षसहस्रेण सदण्डस्सकमण्डलुः ।
पूर्वं धन्वन्तरिर्नाम अप्सराश्च सुवर्चसः ॥ 31 ॥
अप्सु निर्मथनादेव रसास्तस्माद्वरस्त्रियः ।
उत्पेतुर्मनुजश्रेष्ठ तस्मादप्सरसोऽभवन् ॥ 32 ॥
षष्टिः कोट्योऽभवंस्तासां अप्सराणां सुवर्चसाम् ।
असङ्ख्येयास्तु काकुत्स्थ यास्तासां परिचारिकाः ॥ 33 ॥
न तास्स्म परिगृह्णन्ति सर्वे ते देवदानवाः ।
अप्रतिग्रहणात्ताश्च सर्वास्साधारणास्स्मृताः ॥ 34 ॥
वरुणस्य ततः कन्या वारुणी रघुनन्दन ।
उत्पपात महाभागा मार्गमाणा परिग्रहम् ॥ 35 ॥
दितेः पुत्रा न तां राम जगृहुर्वरुणात्मजाम् ।
अदितेस्तु सुता वीर जगृहुस्तामनिन्दिताम् ॥ 36 ॥
असुरास्तेन दैतेयास्सुरास्तेनादितेस्सुताः ।
हृष्टाः प्रमुदिताश्चासन् वारुणीग्रहणात्सुराः ॥ 37 ॥
उच्चैश्श्रवा हयश्रेष्ठो मणिरत्नं च कौस्तुभम् ।
उदतिष्ठन्नरश्रेष्ठ तथैवामृतमुत्तमम् ॥ 38 ॥
अथ तस्य कृते राम महानासीत्कुलक्षयः ।
अदितेस्तु ततः पुत्रा दितेः पुत्रानसूदयन् ॥ 39 ॥
एकतोऽभ्यागमन् सर्वे ह्यसुरा राक्षसैस्सह ।
युद्धमासीन्महाघोरं वीर त्रैलोक्यमोहनम् ॥ 40 ॥
यदा क्षयं गतं सर्वं तदा विष्णुर्महाबलः ।
अमृतं सोऽहरत्त्तूर्णं मायामास्थाय मोहिनीम् ॥ 41 ॥
ये गताऽभिमुखं विष्णुमक्षयं पुरुषोत्तमम् ।
सम्पिष्टास्ते तदा युद्धे विष्णुना प्रभविष्णुना ॥ 42 ॥
अदितेरात्मजा वीरा दितेः पुत्रान्निजघ्निरे ।
तस्मिन् घोरे महायुद्धे दैतेयादित्ययोर्भृशम् ॥ 43 ॥
निहत्य दितिपुत्रांश्च राज्यं प्राप्य पुरन्दरः ।
शशास मुदितो लोकान् सर्षिसङ्घान् सचारणान् ॥ 44 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये बालकाण्डे पञ्चचत्वारिंशस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe bālakāṇḍam |
atha pañcacatvāriṃśassargaḥ |
viśvāmitravacaśśrutvā rāghava ssahalakṣmaṇaḥ |
vismayaṃ paramaṃ gatvā viśvāmitramathābravīt || 1 ||
atyadbhutamidaṃ brahman kathitaṃ paramaṃ tvayā |
gaṅgāvataraṇaṃ puṇyaṃ sāgarasyāpi pūraṇam || 2 ||
tasya sā śarvarī sarvā saha saumitriṇā tadā |
jagāma cintayānasya viśvāmitrakathāṃ śubhām || 3 ||
tataḥ prabhāte vimale viśvāmitraṃ mahāmunim |
uvāca rāghavo vākyaṃ kṛtāhnikamarindamaḥ || 4 ||
gatā bhagavatī rātriśśrotavyaṃ paramaṃ śrutam |
kṣaṇabhūteva nau rātri ssamvṛtteyaṃ mahātapaḥ || 5 ||
imāṃ cintayatassarvāṃ nikhilena kathāṃ tava |
tarāma saritāṃ śreṣṭhāṃ puṇyāṃ tripathagāṃ nadīm || 6 ||
naureṣā hi sukhāstīrṇā ṛṣīṇāṃ puṇyakarmaṇām |
bhagavantamiha prāptaṃ jñātvā tvaritamāgatā || 7 ||
tasya tadvacanaṃ śrutvā rāghavasya mahātmanaḥ |
santāraṃ kārayāmāsa sarṣisaṅgha ssarāghavaḥ || 8 ||
uttaraṃ tīramāsādya sampūjyarṣigaṇaṃ tadā |
gaṅgākūle niviṣṭāste viśālāṃ dadṛśuḥ purīm || 9 ||
tato munivarastūrṇaṃ jagāma saha rāghavaḥ |
viśālāṃ nagarīṃ ramyāṃ divyāṃ svargopamāṃ tadā || 10 ||
atha rāmo mahāprājño viśvāmitraṃ mahāmunim |
papraccha prāñjalirbhūtvā viśālāmuttamāṃ purīm || 11 ||
kataro rājavaṃśo'yaṃ viśālāyāṃ mahāmune |
śrotumicchāmi bhadraṃ te paraṃ kautūhalaṃ hi me || 12 ||
tasya tadvacanaṃ śrutvā rāmasya munipuṅgavaḥ |
ākhyātuṃ tatsamārebhe viśālasya purātanam || 13 ||
śrūyatāṃ rāma śakrasya kathāṃ kathayataśśubhām |
asmin deśe tu yadvṛttaṃ tadapi śṛṇu rāghava || 14 ||
pūrvaṃ kṛtayuge rāma diteḥ putrā mahābalāḥ |
aditeśca mahābhāga vīryavantassudhārmikāḥ || 15 ||
tatasteṣāṃ naraśreṣṭha buddhirāsīnmahātmanām |
amarā ajarāścaiva kathaṃ syāma nirāmayāḥ || 16 ||
teṣāṃ cintayatāṃ rāma buddhirāsīnmahātmanām |
kṣīrodamathanaṃ kṛtvā rasaṃ prāpsyāma tatra vai || 17 ||
tato niścitya mathanaṃ yoktraṃ kṛtvā ca vāsukim |
manthānaṃ mandaraṃ kṛtvā mamanthuramitaujasaḥ || 18 ||
atha varṣasahasreṇa yoktrasarpaśirāṃsi ca |
vamantyati viṣaṃ tatra dadaṃśurdaśanaiśśilāḥ || 19 ||
utpapātāgnisaṅkāśaṃ hālāhalamahāviṣam |
tena dagdhaṃ jagatsarvaṃ sadevāsuramānuṣam || 20 ||
atha devā mahādevaṃ śaṅkaraṃ śaraṇārthinaḥ |
jagmuḥ paśupatiṃ rudraṃ trāhi trāhīti tuṣṭuvuḥ || 21 ||
evamuktastato devairdevadeveśvaraḥ prabhuḥ |
prādurāsīttato'traiva śaṅkhacakradharo hariḥ || 22 ||
uvācainaṃ smitaṃ kṛtvā rudraṃ śūlabhṛtaṃ hariḥ |
daivatairmathyamāne tu yatpūrvaṃ samupasthitam || 23 ||
tvadīyaṃhi suraśreṣṭha surāṇāmagrajo'si yat |
agrapūjāmimāṃ matvā gṛhāṇedaṃ viṣaṃ prabho || 24 ||
ityuktvā ca suraśreṣṭhastatraivāntaradhīyata |
devatānāṃ bhayaṃ dṛṣṭavāśrutvā vākyaṃ tu śārṅgiṇaḥ |
hālāhalaviṣaṃ ghoraṃ sa jagrāhāmṛtopamam || 25 ||
devānvisṛjya deveśo jagāma bhagavān haraḥ |
tato devāsurāssarve mamanthū raghunandana || 26 ||
praviveśātha pātālaṃ manthānaḥ parvato'nagha |
tato devāssagandharvāstuṣṭuvurmadhusūdanam || 27 ||
tvaṃ gatiḥ sarvabhūtānāṃ viśeṣeṇa divaukasām |
pālayāsmānmahābāho girimuddhartumarhasi || 28 ||
iti śrutvā hṛṣīkeśaḥ kāmaṭhaṃ rūpamāsthitaḥ |
parvataṃ pṛṣṭhataḥ kṛtvā śiśye tatrodadhau hariḥ || 29 ||
parvatāgre tu lokātmā hastenākramya keśavaḥ |
devānāṃ madhyataḥ sthitvā mamantha puruṣottamaḥ || 30 ||
atha varṣasahasreṇa sadaṇḍassakamaṇḍaluḥ |
pūrvaṃ dhanvantarirnāma apsarāśca suvarcasaḥ || 31 ||
apsu nirmathanādeva rasāstasmādvarastriyaḥ |
utpeturmanujaśreṣṭha tasmādapsaraso'bhavan || 32 ||
ṣaṣṭiḥ koṭyo'bhavaṃstāsāṃ apsarāṇāṃ suvarcasām |
asaṅkhyeyāstu kākutstha yāstāsāṃ paricārikāḥ || 33 ||
na tāssma parigṛhṇanti sarve te devadānavāḥ |
apratigrahaṇāttāśca sarvāssādhāraṇāssmṛtāḥ || 34 ||
varuṇasya tataḥ kanyā vāruṇī raghunandana |
utpapāta mahābhāgā mārgamāṇā parigraham || 35 ||
diteḥ putrā na tāṃ rāma jagṛhurvaruṇātmajām |
aditestu sutā vīra jagṛhustāmaninditām || 36 ||
asurāstena daiteyāssurāstenāditessutāḥ |
hṛṣṭāḥ pramuditāścāsan vāruṇīgrahaṇātsurāḥ || 37 ||
uccaiśśravā hayaśreṣṭho maṇiratnaṃ ca kaustubham |
udatiṣṭhannaraśreṣṭha tathaivāmṛtamuttamam || 38 ||
atha tasya kṛte rāma mahānāsītkulakṣayaḥ |
aditestu tataḥ putrā diteḥ putrānasūdayan || 39 ||
ekato'bhyāgaman sarve hyasurā rākṣasaissaha |
yuddhamāsīnmahāghoraṃ vīra trailokyamohanam || 40 ||
yadā kṣayaṃ gataṃ sarvaṃ tadā viṣṇurmahābalaḥ |
amṛtaṃ so'haratttūrṇaṃ māyāmāsthāya mohinīm || 41 ||
ye gatā'bhimukhaṃ viṣṇumakṣayaṃ puruṣottamam |
sampiṣṭāste tadā yuddhe viṣṇunā prabhaviṣṇunā || 42 ||
aditerātmajā vīrā diteḥ putrānnijaghnire |
tasmin ghore mahāyuddhe daiteyādityayorbhṛśam || 43 ||
nihatya ditiputrāṃśca rājyaṃ prāpya purandaraḥ |
śaśāsa mudito lokān sarṣisaṅghān sacāraṇān || 44 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye bālakāṇḍe pañcacatvāriṃśassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Tamil script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.