Shiva

ଶିଵସଙ୍କଲ୍ପୋପନିଷତ୍ (ଶିଵ ସଙ୍କଲ୍ପମସ୍ତୁ)

Shivasankalpopanishat (shiva Sankalpamastu)

✍️ Vedic 📂 Upanishad 🖋️ Oriya script
📄 Download PDF
ଯେନେଦଂ ଭୂତଂ ଭୁଵନଂ ଭଵିଷ୍ଯତ୍ ପରିଗୃହୀତମମୃତେନ ସର୍ଵମ୍ ।
ଯେନ ଯଜ୍ଞସ୍ତାଯତେ ସପ୍ତହୋତା ତନ୍ମେ ମନଃ ଶିଵସଙ୍କଲ୍ପମସ୍ତୁ ॥ 1॥
ଯେନ କର୍ମାଣି ପ୍ରଚରନ୍ତି ଧୀରା ଯତୋ ଵାଚା ମନସା ଚାରୁ ଯନ୍ତି ।
ଯତ୍ସମ୍ମିତମନୁ ସଂଯନ୍ତି ପ୍ରାଣିନସ୍ତନ୍ମେ ମନଃ ଶିଵସଙ୍କଲ୍ପମସ୍ତୁ ॥ 2॥
ଯେନ କର୍ମାଣ୍ଯପସୋ ମନୀଷିଣୋ ଯଜ୍ଞେ କୃଣ୍ଵନ୍ତି ଵିଦଥେଷୁ ଧୀରାଃ ।
ଯଦପୂର୍ଵଂ ଯକ୍ଷମନ୍ତଃ ପ୍ରଜାନାଂ ତନ୍ମେ ମନଃ ଶିଵସଙ୍କଲ୍ପମସ୍ତୁ ॥ 3॥
ଯତ୍ପ୍ରଜ୍ଞାନମୁତ ଚେତୋ ଧୃତିଶ୍ଚ ଯଜ୍ଜ୍ଯୋତିରନ୍ତରମୃତଂ ପ୍ରଜାସୁ ।
ଯସ୍ମାନ୍ନ ଋତେ କିଞ୍ଚନ କର୍ମ କ୍ରିଯତେ ତନ୍ମେ ମନଃ ଶିଵସଙ୍କଲ୍ପମସ୍ତୁ ॥ 4॥
ସୁଷାରଥିରଶ୍ଵାନିଵ ଯନ୍ମନୁଷ୍ଯାନ୍ନେନୀଯତେଽଭୀଶୁଭିର୍ଵାଜିନ ଇଵ ।
ହୃତ୍ପ୍ରତିଷ୍ଠଂ ଯଦଜିରଂ ଜଵିଷ୍ଠଂ ତନ୍ମେ ମନଃ ଶିଵସଙ୍କଲ୍ପମସ୍ତୁ ॥ 5॥
ଯସ୍ମିନ୍ନୃଚଃ ସାମ ଯଜୂଷି ଯସ୍ମିନ୍ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତା ରଥନାଭାଵିଵାରାଃ ।
ଯସ୍ମିଂଶ୍ଚିତ୍ତଂ ସର୍ଵମୋତଂ ପ୍ରଜାନାଂ ତନ୍ମେ ମନଃ ଶିଵସଙ୍କଲ୍ପମସ୍ତୁ ॥ 6॥
ଯଦତ୍ର ଷଷ୍ଠଂ ତ୍ରିଶତଂ ସୁଵୀରଂ ଯଜ୍ଞସ୍ଯ ଗୁହ୍ଯଂ ନଵନାଵମାଯ୍ଯଂ (?) ।
ଦଶ ପଞ୍ଚ ତ୍ରିଂଶତଂ ଯତ୍ପରଂ ଚ ତନ୍ମେ ମନଃ ଶିଵସଙ୍କଲ୍ପମସ୍ତୁ ॥ 7॥
ଯଜ୍ଜାଗ୍ରତୋ ଦୂରମୁଦୈତି ଦୈଵଂ ତଦୁ ସୁପ୍ତସ୍ଯ ତଥୈଵୈତି ।
ଦୂରଙ୍ଗମଂ ଜ୍ଯୋତିଷାଂ ଜ୍ଯୋତିରେକଂ ତନ୍ମେ ମନଃ ଶିଵସଙ୍କଲ୍ପମସ୍ତୁ ॥ 8॥
ଯେନ ଦ୍ଯୌଃ ପୃଥିଵୀ ଚାନ୍ତରିକ୍ଷଂ ଚ ଯେ ପର୍ଵତାଃ ପ୍ରଦିଶୋ ଦିଶଶ୍ଚ ।
ଯେନେଦଂ ଜଗଦ୍ଵ୍ଯାପ୍ତଂ ପ୍ରଜାନାଂ ତନ୍ମେ ମନଃ ଶିଵସଙ୍କଲ୍ପମସ୍ତୁ ॥ 9॥
ଯେନେଦଂ ଵିଶ୍ଵଂ ଜଗତୋ ବଭୂଵ ଯେ ଦେଵା ଅପି ମହତୋ ଜାତଵେଦାଃ ।
ତଦେଵାଗ୍ନିସ୍ତମସୋ ଜ୍ଯୋତିରେକଂ ତନ୍ମେ ମନଃ ଶିଵସଙ୍କଲ୍ପମସ୍ତୁ ॥ 10॥
ଯେ ମନୋ ହୃଦଯଂ ଯେ ଚ ଦେଵା ଯେ ଦିଵ୍ଯା ଆପୋ ଯେ ସୂର୍ଯରଶ୍ମିଃ ।
ତେ ଶ୍ରୋତ୍ରେ ଚକ୍ଷୁଷୀ ସଞ୍ଚରନ୍ତଂ ତନ୍ମେ ମନଃ ଶିଵସଙ୍କଲ୍ପମସ୍ତୁ ॥ 11॥
ଅଚିନ୍ତ୍ଯଂ ଚାପ୍ରମେଯଂ ଚ ଵ୍ଯକ୍ତାଵ୍ଯକ୍ତପରଂ ଚ ଯତ ।
ସୂକ୍ଷ୍ମାତ୍ସୂକ୍ଷ୍ମତରଂ ଜ୍ଞେଯଂ ତନ୍ମେ ମନଃ ଶିଵସଙ୍କଲ୍ପମସ୍ତୁ ॥ 12॥
ଏକା ଚ ଦଶ ଶତଂ ଚ ସହସ୍ରଂ ଚାଯୁତଂ ଚ
ନିଯୁତଂ ଚ ପ୍ରଯୁତଂ ଚାର୍ବୁଦଂ ଚ ନ୍ଯର୍ବୁଦଂ ଚ ।
ସମୁଦ୍ରଶ୍ଚ ମଧ୍ଯଂ ଚାନ୍ତଶ୍ଚ ପରାର୍ଧଶ୍ଚ
ତନ୍ମେ ମନଃ ଶିଵସଙ୍କଲ୍ପମସ୍ତୁ ॥ 13॥
ଯେ ପଞ୍ଚ ପଞ୍ଚଦଶ ଶତଂ ସହସ୍ରମଯୁତଂ ନ୍ଯର୍ବୁଦଂ ଚ ।
ତେଽଗ୍ନିଚିତ୍ଯେଷ୍ଟକାସ୍ତଂ ଶରୀରଂ ତନ୍ମେ ମନଃ ଶିଵସଙ୍କଲ୍ପମସ୍ତୁ ॥ 14॥
ଵେଦାହମେତଂ ପୁରୁଷଂ ମହାନ୍ତମାଦିତ୍ଯଵର୍ଣଂ ତମସଃ ପରସ୍ତାତ୍ ।
ଯସ୍ଯ ଯୋନିଂ ପରିପଶ୍ଯନ୍ତି ଧୀରାସ୍ତନ୍ମେ ମନଃ ଶିଵସଙ୍କଲ୍ପମସ୍ତୁ ॥
ଯସ୍ଯେଦଂ ଧୀରାଃ ପୁନନ୍ତି କଵଯୋ ବ୍ରହ୍ମାଣମେତଂ ତ୍ଵା ଵୃଣୁତ ଇନ୍ଦୁମ୍ ।
ସ୍ଥାଵରଂ ଜଙ୍ଗମଂ ଦ୍ଯୌରାକାଶଂ ତନ୍ମେ ମନଃ ଶିଵସଙ୍କଲ୍ପମସ୍ତୁ ॥ 16॥
ପରାତ୍ ପରତରଂ ଚୈଵ ଯତ୍ପରାଚ୍ଚୈଵ ଯତ୍ପରମ୍ ।
ଯତ୍ପରାତ୍ ପରତୋ ଜ୍ଞେଯଂ ତନ୍ମେ ମନଃ ଶିଵସଙ୍କଲ୍ପମସ୍ତୁ ॥ 17॥
ପରାତ୍ ପରତରୋ ବ୍ରହ୍ମା ତତ୍ପରାତ୍ ପରତୋ ହରିଃ ।
ତତ୍ପରାତ୍ ପରତୋଽଧୀଶସ୍ତନ୍ମେ ମନଃ ଶିଵସଙ୍କଲ୍ପମସ୍ତୁ ॥ 18॥
ଯା ଵେଦାଦିଷୁ ଗାଯତ୍ରୀ ସର୍ଵଵ୍ଯାପୀ ମହେଶ୍ଵରୀ ।
ଋଗ୍ଯଜୁସ୍ସାମାଥର୍ଵୈଶ୍ଚ ତନ୍ମେ ମନଃ ଶିଵସଙ୍କଲ୍ପମସ୍ତୁ ॥ 19॥
ଯୋ ଵୈ ଦେଵଂ ମହାଦେଵଂ ପ୍ରଣଵଂ ପୁରୁଷୋତ୍ତମମ୍ ।
ଯଃ ସର୍ଵେ ସର୍ଵଵେଦୈଶ୍ଚ ତନ୍ମେ ମନଃ ଶିଵସଙ୍କଲ୍ପମସ୍ତୁ ॥ 20॥
ପ୍ରଯତଃ ପ୍ରଣଵୋଙ୍କାରଂ ପ୍ରଣଵଂ ପୁରୁଷୋତ୍ତମମ୍ ।
ଓଙ୍କାରଂ ପ୍ରଣଵାତ୍ମାନଂ ତନ୍ମେ ମନଃ ଶିଵସଙ୍କଲ୍ପମସ୍ତୁ ॥ 21॥
ଯୋଽସୌ ସର୍ଵେଷୁ ଵେଦେଷୁ ପଠ୍ଯତେ ହ୍ଯଜ ଇଶ୍ଵରଃ ।
ଅକାଯୋ ନିର୍ଗୁଣୋ ହ୍ଯାତ୍ମା ତନ୍ମେ ମନଃ ଶିଵସଙ୍କଲ୍ପମସ୍ତୁ ॥ 22॥
ଗୋଭିର୍ଜୁଷ୍ଟଂ ଧନେନ ହ୍ଯାଯୁଷା ଚ ବଲେନ ଚ ।
ପ୍ରଜଯା ପଶୁଭିଃ ପୁଷ୍କରାକ୍ଷଂ ତନ୍ମେ ମନଃ ଶିଵସଙ୍କଲ୍ପମସ୍ତୁ ॥ 23॥
ତ୍ରିଯମ୍ବକଂ ଯଜାମହେ ସୁଗନ୍ଧିଂ ପୁଷ୍ଟିଵର୍ଧନମ୍ ।
ଉର୍ଵାରୁକମିଵ ବନ୍ଧନାନ୍ମୃତ୍ଯୋର୍ମୁକ୍ଷୀଯ
ମାଽମୃତାତ୍ତନ୍ମେ ମନଃ ଶିଵସଙ୍କଲ୍ପମସ୍ତୁ ॥ 24॥
କୈଲାସଶିଖରେ ରମ୍ଯେ ଶଙ୍କରସ୍ଯ ଶିଵାଲଯେ ।
ଦେଵତାସ୍ତତ୍ର ମୋଦନ୍ତେ ତନ୍ମେ ମନଃ ଶିଵସଙ୍କଲ୍ପମସ୍ତୁ ॥ 25॥
ଵିଶ୍ଵତଶ୍ଚକ୍ଷୁରୁତ ଵିଶ୍ଵତୋମୁଖୋ ଵିଶ୍ଵତୋହସ୍ତ ଉତ ଵିଶ୍ଵତସ୍ପାତ୍ ।
ସମ୍ବାହୁଭ୍ଯାଂ ନମତି ସମ୍ପତତ୍ରୈର୍ଦ୍ଯାଵାପୃଥିଵୀ
ଜନଯନ୍ ଦେଵ ଏକସ୍ତନ୍ମେ ମନଃ ଶିଵସଙ୍କଲ୍ପମସ୍ତୁ ॥ 26॥
ଚତୁରୋ ଵେଦାନଧୀଯୀତ ସର୍ଵଶାସ୍ଯମଯଂ ଵିଦୁଃ ।
ଇତିହାସପୁରାଣାନାଂ ତନ୍ମେ ମନ ଶିଵସଙ୍କନ୍ଲ୍ପମସ୍ତୁ ॥ 27॥
ମା ନୋ ମହାନ୍ତମୁତ ମା ନୋ ଅର୍ଭକଂ ମା ନ ଉକ୍ଷନ୍ତମୁତ ମା ନ ଉକ୍ଷିତମ୍ ।
ମା ନୋ ଵଧୀଃ ପିତରଂ ମୋତ ମାତରଂ ପ୍ରିଯା ମା ନଃ
ତନୁଵୋ ରୁଦ୍ର ରୀରିଷସ୍ତନ୍ମେ ମନଃ ଶିଵସଙ୍କଲ୍ପମସ୍ତୁ ॥ 28॥
ମା ନସ୍ତୋକେ ତନଯେ ମା ନ ଆଯୁଷି ମା ନୋ ଗୋଷୁ ମା ନୋ ଅଶ୍ଵେଷୁ ରୀରିଷଃ ।
ଵୀରାନ୍ମା ନୋ ରୁଦ୍ର ଭାମିତୋ ଵଧୀର୍ହଵିଷ୍ମନ୍ତଃ
ନମସା ଵିଧେମ ତେ ତନ୍ମେ ମନଃ ଶିଵସଙ୍କଲ୍ପମସ୍ତୁ ॥ 29॥
ଋତଂ ସତ୍ଯଂ ପରଂ ବ୍ରହ୍ମ ପୁରୁଷଂ କୃଷ୍ଣପିଙ୍ଗଲମ୍ ।
ଊର୍ଧ୍ଵରେତଂ ଵିରୂପାକ୍ଷଂ ଵିଶ୍ଵରୂପାଯ ଵୈ ନମୋ ନମଃ
ତନ୍ମେ ମନଃ ଶିଵସଙ୍କଲ୍ପମସ୍ତୁ ॥ 30॥
କଦ୍ରୁଦ୍ରାଯ ପ୍ରଚେତସେ ମୀଢୁଷ୍ଟମାଯ ତଵ୍ଯସେ ।
ଵୋଚେମ ଶନ୍ତମଂ ହୃଦେ । ସର୍ଵୋ ହ୍ଯେଷ ରୁଦ୍ରସ୍ତସ୍ମୈ ରୁଦ୍ରାଯ
ନମୋ ଅସ୍ତୁ ତନ୍ମେ ମନଃ ଶିଵସଙ୍କଲ୍ପମସ୍ତୁ ॥ 31॥
ବ୍ରହ୍ମ ଜଜ୍ଞାନଂ ପ୍ରଥମଂ ପୁରସ୍ତାତ୍ ଵି ସୀମତଃ ସୁରୁଚୋ ଵେନ ଆଵଃ ।
ସ ବୁଧ୍ନିଯା ଉପମା ଅସ୍ଯ ଵିଷ୍ଠାଃ ସତଶ୍ଚ ଯୋନିଂ
ଅସତଶ୍ଚ ଵିଵସ୍ତନ୍ମେ ମନଃ ଶିଵସଙ୍କଲ୍ପମସ୍ତୁ ॥ 32॥
ଯଃ ପ୍ରାଣତୋ ନିମିଷତୋ ମହିତ୍ଵୈକ ଇଦ୍ରାଜା ଜଗତୋ ବଭୂଵ ।
ଯ ଈଶେ ଅସ୍ଯ ଦ୍ଵିପଦଶ୍ଚତୁଷ୍ପଦଃ କସ୍ମୈ ଦେଵାଯ
ହଵିଷା ଵିଧେମ ତନ୍ମେ ମନଃ ଶିଵସଙ୍କଲ୍ପମସ୍ତୁ ॥ 33॥
ଯ ଆତ୍ମଦା ବଲଦା ଯସ୍ଯ ଵିଶ୍ଵେ ଉପାସତେ ପ୍ରଶିଷଂ ଯସ୍ଯ ଦେଵାଃ ।
ଯସ୍ଯ ଛାଯାଽମୃତଂ ଯସ୍ଯ ମୃତ୍ଯୁଃ କସ୍ମୈ ଦେଵାଯ
ହଵିଷା ଵିଧେମ ତନ୍ମେ ମନଃ ଶିଵସଙ୍କଲ୍ପମସ୍ତୁ ॥ 34॥
ଯୋ ରୁଦ୍ରୋ ଅଗ୍ନୌ ଯୋ ଅପ୍ସୁ ଯ ଓଷଧୀଷୁ ଯୋ ରୁଦ୍ରୋ ଵିଶ୍ଵା ଭୁଵନାଽଽଵିଵେଶ ।
ତସ୍ମୈ ରୁଦ୍ରାଯ ନମୋ ଅସ୍ତୁ ତନ୍ମେ ମନଃ ଶିଵସଙ୍କଲ୍ପମସ୍ତୁ ॥ 35॥
ଗନ୍ଧଦ୍ଵାରାଂ ଦୁରାଧର୍ଷାଂ ନିତ୍ଯପୁଷ୍ଟାଂ କରୀଷିଣୀମ୍ ।
ଈଶ୍ଵରୀଂ ସର୍ଵଭୂତାନାଂ ତାମିହୋପହ୍ଵଯେ ଶ୍ରିଯଂ
ତନ୍ମେ ମନଃ ଶିଵସଙ୍କଲ୍ପମସ୍ତୁ ॥ 36॥
ଯ ଇଦଂ ଶିଵସଙ୍କଲ୍ପଂ ସଦା ଧ୍ଯାଯନ୍ତି ବ୍ରାହ୍ମଣାଃ ।
ତେ ପରଂ ମୋକ୍ଷଂ ଗମିଷ୍ଯନ୍ତି ତନ୍ମେ ମନଃ ଶିଵସଙ୍କଲ୍ପମସ୍ତୁ ॥ 37॥
ଇତି ଶିଵସଙ୍କଲ୍ପମନ୍ତ୍ରାଃ ସମାପ୍ତାଃ ।
(ଶୈଵ-ଉପନିଷଦଃ)
ଇତି ଶିଵସଙ୍କଲ୍ପୋପନିଷତ୍ ସମାପ୍ତ ।
Roman (IAST) Transliteration
yenedaṃ bhūtaṃ bhuvanaṃ bhaviṣyat parigṛhītamamṛtena sarvam |
yena yajñastāyate saptahotā tanme manaḥ śivasaṅkalpamastu || 1||
yena karmāṇi pracaranti dhīrā yato vācā manasā cāru yanti |
yatsammitamanu saṃyanti prāṇinastanme manaḥ śivasaṅkalpamastu || 2||
yena karmāṇyapaso manīṣiṇo yajñe kṛṇvanti vidatheṣu dhīrāḥ |
yadapūrvaṃ yakṣamantaḥ prajānāṃ tanme manaḥ śivasaṅkalpamastu || 3||
yatprajñānamuta ceto dhṛtiśca yajjyotirantaramṛtaṃ prajāsu |
yasmānna ṛte kiñcana karma kriyate tanme manaḥ śivasaṅkalpamastu || 4||
suṣārathiraśvāniva yanmanuṣyānnenīyate'bhīśubhirvājina iva |
hṛtpratiṣṭhaṃ yadajiraṃ javiṣṭhaṃ tanme manaḥ śivasaṅkalpamastu || 5||
yasminnṛcaḥ sāma yajūṣi yasmin pratiṣṭhitā rathanābhāvivārāḥ |
yasmiṃścittaṃ sarvamotaṃ prajānāṃ tanme manaḥ śivasaṅkalpamastu || 6||
yadatra ṣaṣṭhaṃ triśataṃ suvīraṃ yajñasya guhyaṃ navanāvamāyyaṃ (?) |
daśa pañca triṃśataṃ yatparaṃ ca tanme manaḥ śivasaṅkalpamastu || 7||
yajjāgrato dūramudaiti daivaṃ tadu suptasya tathaivaiti |
dūraṅgamaṃ jyotiṣāṃ jyotirekaṃ tanme manaḥ śivasaṅkalpamastu || 8||
yena dyauḥ pṛthivī cāntarikṣaṃ ca ye parvatāḥ pradiśo diśaśca |
yenedaṃ jagadvyāptaṃ prajānāṃ tanme manaḥ śivasaṅkalpamastu || 9||
yenedaṃ viśvaṃ jagato babhūva ye devā api mahato jātavedāḥ |
tadevāgnistamaso jyotirekaṃ tanme manaḥ śivasaṅkalpamastu || 10||
ye mano hṛdayaṃ ye ca devā ye divyā āpo ye sūryaraśmiḥ |
te śrotre cakṣuṣī sañcarantaṃ tanme manaḥ śivasaṅkalpamastu || 11||
acintyaṃ cāprameyaṃ ca vyaktāvyaktaparaṃ ca yata |
sūkṣmātsūkṣmataraṃ jñeyaṃ tanme manaḥ śivasaṅkalpamastu || 12||
ekā ca daśa śataṃ ca sahasraṃ cāyutaṃ ca
niyutaṃ ca prayutaṃ cārbudaṃ ca nyarbudaṃ ca |
samudraśca madhyaṃ cāntaśca parārdhaśca
tanme manaḥ śivasaṅkalpamastu || 13||
ye pañca pañcadaśa śataṃ sahasramayutaṃ nyarbudaṃ ca |
te'gnicityeṣṭakāstaṃ śarīraṃ tanme manaḥ śivasaṅkalpamastu || 14||
vedāhametaṃ puruṣaṃ mahāntamādityavarṇaṃ tamasaḥ parastāt |
yasya yoniṃ paripaśyanti dhīrāstanme manaḥ śivasaṅkalpamastu ||
yasyedaṃ dhīrāḥ punanti kavayo brahmāṇametaṃ tvā vṛṇuta indum |
sthāvaraṃ jaṅgamaṃ dyaurākāśaṃ tanme manaḥ śivasaṅkalpamastu || 16||
parāt parataraṃ caiva yatparāccaiva yatparam |
yatparāt parato jñeyaṃ tanme manaḥ śivasaṅkalpamastu || 17||
parāt parataro brahmā tatparāt parato hariḥ |
tatparāt parato'dhīśastanme manaḥ śivasaṅkalpamastu || 18||
yā vedādiṣu gāyatrī sarvavyāpī maheśvarī |
ṛgyajussāmātharvaiśca tanme manaḥ śivasaṅkalpamastu || 19||
yo vai devaṃ mahādevaṃ praṇavaṃ puruṣottamam |
yaḥ sarve sarvavedaiśca tanme manaḥ śivasaṅkalpamastu || 20||
prayataḥ praṇavoṅkāraṃ praṇavaṃ puruṣottamam |
oṅkāraṃ praṇavātmānaṃ tanme manaḥ śivasaṅkalpamastu || 21||
yo'sau sarveṣu vedeṣu paṭhyate hyaja iśvaraḥ |
akāyo nirguṇo hyātmā tanme manaḥ śivasaṅkalpamastu || 22||
gobhirjuṣṭaṃ dhanena hyāyuṣā ca balena ca |
prajayā paśubhiḥ puṣkarākṣaṃ tanme manaḥ śivasaṅkalpamastu || 23||
triyambakaṃ yajāmahe sugandhiṃ puṣṭivardhanam |
urvārukamiva bandhanānmṛtyormukṣīya
mā'mṛtāttanme manaḥ śivasaṅkalpamastu || 24||
kailāsaśikhare ramye śaṅkarasya śivālaye |
devatāstatra modante tanme manaḥ śivasaṅkalpamastu || 25||
viśvataścakṣuruta viśvatomukho viśvatohasta uta viśvataspāt |
sambāhubhyāṃ namati sampatatrairdyāvāpṛthivī
janayan deva ekastanme manaḥ śivasaṅkalpamastu || 26||
caturo vedānadhīyīta sarvaśāsyamayaṃ viduḥ |
itihāsapurāṇānāṃ tanme mana śivasaṅkanlpamastu || 27||
mā no mahāntamuta mā no arbhakaṃ mā na ukṣantamuta mā na ukṣitam |
mā no vadhīḥ pitaraṃ mota mātaraṃ priyā mā naḥ
tanuvo rudra rīriṣastanme manaḥ śivasaṅkalpamastu || 28||
mā nastoke tanaye mā na āyuṣi mā no goṣu mā no aśveṣu rīriṣaḥ |
vīrānmā no rudra bhāmito vadhīrhaviṣmantaḥ
namasā vidhema te tanme manaḥ śivasaṅkalpamastu || 29||
ṛtaṃ satyaṃ paraṃ brahma puruṣaṃ kṛṣṇapiṅgalam |
ūrdhvaretaṃ virūpākṣaṃ viśvarūpāya vai namo namaḥ
tanme manaḥ śivasaṅkalpamastu || 30||
kadrudrāya pracetase mīḍhuṣṭamāya tavyase |
vocema śantamaṃ hṛde | sarvo hyeṣa rudrastasmai rudrāya
namo astu tanme manaḥ śivasaṅkalpamastu || 31||
brahma jajñānaṃ prathamaṃ purastāt vi sīmataḥ suruco vena āvaḥ |
sa budhniyā upamā asya viṣṭhāḥ sataśca yoniṃ
asataśca vivastanme manaḥ śivasaṅkalpamastu || 32||
yaḥ prāṇato nimiṣato mahitvaika idrājā jagato babhūva |
ya īśe asya dvipadaścatuṣpadaḥ kasmai devāya
haviṣā vidhema tanme manaḥ śivasaṅkalpamastu || 33||
ya ātmadā baladā yasya viśve upāsate praśiṣaṃ yasya devāḥ |
yasya chāyā'mṛtaṃ yasya mṛtyuḥ kasmai devāya
haviṣā vidhema tanme manaḥ śivasaṅkalpamastu || 34||
yo rudro agnau yo apsu ya oṣadhīṣu yo rudro viśvā bhuvanā''viveśa |
tasmai rudrāya namo astu tanme manaḥ śivasaṅkalpamastu || 35||
gandhadvārāṃ durādharṣāṃ nityapuṣṭāṃ karīṣiṇīm |
īśvarīṃ sarvabhūtānāṃ tāmihopahvaye śriyaṃ
tanme manaḥ śivasaṅkalpamastu || 36||
ya idaṃ śivasaṅkalpaṃ sadā dhyāyanti brāhmaṇāḥ |
te paraṃ mokṣaṃ gamiṣyanti tanme manaḥ śivasaṅkalpamastu || 37||
iti śivasaṅkalpamantrāḥ samāptāḥ |
(śaiva-upaniṣadaḥ)
iti śivasaṅkalpopaniṣat samāpta |
Sanskrit — Devanagari (original)
येनेदं भूतं भुवनं भविष्यत् परिगृहीतममृतेन सर्वम् ।
येन यज्ञस्तायते सप्तहोता तन्मे मनः शिवसङ्कल्पमस्तु ॥ 1॥
येन कर्माणि प्रचरन्ति धीरा यतो वाचा मनसा चारु यन्ति ।
यत्सम्मितमनु संयन्ति प्राणिनस्तन्मे मनः शिवसङ्कल्पमस्तु ॥ 2॥
येन कर्माण्यपसो मनीषिणो यज्ञे कृण्वन्ति विदथेषु धीराः ।
यदपूर्वं यक्षमन्तः प्रजानां तन्मे मनः शिवसङ्कल्पमस्तु ॥ 3॥
यत्प्रज्ञानमुत चेतो धृतिश्च यज्ज्योतिरन्तरमृतं प्रजासु ।
यस्मान्न ऋते किञ्चन कर्म क्रियते तन्मे मनः शिवसङ्कल्पमस्तु ॥ 4॥
सुषारथिरश्वानिव यन्मनुष्यान्नेनीयतेऽभीशुभिर्वाजिन इव ।
हृत्प्रतिष्ठं यदजिरं जविष्ठं तन्मे मनः शिवसङ्कल्पमस्तु ॥ 5॥
यस्मिन्नृचः साम यजूषि यस्मिन् प्रतिष्ठिता रथनाभाविवाराः ।
यस्मिंश्चित्तं सर्वमोतं प्रजानां तन्मे मनः शिवसङ्कल्पमस्तु ॥ 6॥
यदत्र षष्ठं त्रिशतं सुवीरं यज्ञस्य गुह्यं नवनावमाय्यं (?) ।
दश पञ्च त्रिंशतं यत्परं च तन्मे मनः शिवसङ्कल्पमस्तु ॥ 7॥
यज्जाग्रतो दूरमुदैति दैवं तदु सुप्तस्य तथैवैति ।
दूरङ्गमं ज्योतिषां ज्योतिरेकं तन्मे मनः शिवसङ्कल्पमस्तु ॥ 8॥
येन द्यौः पृथिवी चान्तरिक्षं च ये पर्वताः प्रदिशो दिशश्च ।
येनेदं जगद्व्याप्तं प्रजानां तन्मे मनः शिवसङ्कल्पमस्तु ॥ 9॥
येनेदं विश्वं जगतो बभूव ये देवा अपि महतो जातवेदाः ।
तदेवाग्निस्तमसो ज्योतिरेकं तन्मे मनः शिवसङ्कल्पमस्तु ॥ 10॥
ये मनो हृदयं ये च देवा ये दिव्या आपो ये सूर्यरश्मिः ।
ते श्रोत्रे चक्षुषी सञ्चरन्तं तन्मे मनः शिवसङ्कल्पमस्तु ॥ 11॥
अचिन्त्यं चाप्रमेयं च व्यक्ताव्यक्तपरं च यत ।
सूक्ष्मात्सूक्ष्मतरं ज्ञेयं तन्मे मनः शिवसङ्कल्पमस्तु ॥ 12॥
एका च दश शतं च सहस्रं चायुतं च
नियुतं च प्रयुतं चार्बुदं च न्यर्बुदं च ।
समुद्रश्च मध्यं चान्तश्च परार्धश्च
तन्मे मनः शिवसङ्कल्पमस्तु ॥ 13॥
ये पञ्च पञ्चदश शतं सहस्रमयुतं न्यर्बुदं च ।
तेऽग्निचित्येष्टकास्तं शरीरं तन्मे मनः शिवसङ्कल्पमस्तु ॥ 14॥
वेदाहमेतं पुरुषं महान्तमादित्यवर्णं तमसः परस्तात् ।
यस्य योनिं परिपश्यन्ति धीरास्तन्मे मनः शिवसङ्कल्पमस्तु ॥
यस्येदं धीराः पुनन्ति कवयो ब्रह्माणमेतं त्वा वृणुत इन्दुम् ।
स्थावरं जङ्गमं द्यौराकाशं तन्मे मनः शिवसङ्कल्पमस्तु ॥ 16॥
परात् परतरं चैव यत्पराच्चैव यत्परम् ।
यत्परात् परतो ज्ञेयं तन्मे मनः शिवसङ्कल्पमस्तु ॥ 17॥
परात् परतरो ब्रह्मा तत्परात् परतो हरिः ।
तत्परात् परतोऽधीशस्तन्मे मनः शिवसङ्कल्पमस्तु ॥ 18॥
या वेदादिषु गायत्री सर्वव्यापी महेश्वरी ।
ऋग्यजुस्सामाथर्वैश्च तन्मे मनः शिवसङ्कल्पमस्तु ॥ 19॥
यो वै देवं महादेवं प्रणवं पुरुषोत्तमम् ।
यः सर्वे सर्ववेदैश्च तन्मे मनः शिवसङ्कल्पमस्तु ॥ 20॥
प्रयतः प्रणवोङ्कारं प्रणवं पुरुषोत्तमम् ।
ओङ्कारं प्रणवात्मानं तन्मे मनः शिवसङ्कल्पमस्तु ॥ 21॥
योऽसौ सर्वेषु वेदेषु पठ्यते ह्यज इश्वरः ।
अकायो निर्गुणो ह्यात्मा तन्मे मनः शिवसङ्कल्पमस्तु ॥ 22॥
गोभिर्जुष्टं धनेन ह्यायुषा च बलेन च ।
प्रजया पशुभिः पुष्कराक्षं तन्मे मनः शिवसङ्कल्पमस्तु ॥ 23॥
त्रियम्बकं यजामहे सुगन्धिं पुष्टिवर्धनम् ।
उर्वारुकमिव बन्धनान्मृत्योर्मुक्षीय
माऽमृतात्तन्मे मनः शिवसङ्कल्पमस्तु ॥ 24॥
कैलासशिखरे रम्ये शङ्करस्य शिवालये ।
देवतास्तत्र मोदन्ते तन्मे मनः शिवसङ्कल्पमस्तु ॥ 25॥
विश्वतश्चक्षुरुत विश्वतोमुखो विश्वतोहस्त उत विश्वतस्पात् ।
सम्बाहुभ्यां नमति सम्पतत्रैर्द्यावापृथिवी
जनयन् देव एकस्तन्मे मनः शिवसङ्कल्पमस्तु ॥ 26॥
चतुरो वेदानधीयीत सर्वशास्यमयं विदुः ।
इतिहासपुराणानां तन्मे मन शिवसङ्कन्ल्पमस्तु ॥ 27॥
मा नो महान्तमुत मा नो अर्भकं मा न उक्षन्तमुत मा न उक्षितम् ।
मा नो वधीः पितरं मोत मातरं प्रिया मा नः
तनुवो रुद्र रीरिषस्तन्मे मनः शिवसङ्कल्पमस्तु ॥ 28॥
मा नस्तोके तनये मा न आयुषि मा नो गोषु मा नो अश्वेषु रीरिषः ।
वीरान्मा नो रुद्र भामितो वधीर्हविष्मन्तः
नमसा विधेम ते तन्मे मनः शिवसङ्कल्पमस्तु ॥ 29॥
ऋतं सत्यं परं ब्रह्म पुरुषं कृष्णपिङ्गलम् ।
ऊर्ध्वरेतं विरूपाक्षं विश्वरूपाय वै नमो नमः
तन्मे मनः शिवसङ्कल्पमस्तु ॥ 30॥
कद्रुद्राय प्रचेतसे मीढुष्टमाय तव्यसे ।
वोचेम शन्तमं हृदे । सर्वो ह्येष रुद्रस्तस्मै रुद्राय
नमो अस्तु तन्मे मनः शिवसङ्कल्पमस्तु ॥ 31॥
ब्रह्म जज्ञानं प्रथमं पुरस्तात् वि सीमतः सुरुचो वेन आवः ।
स बुध्निया उपमा अस्य विष्ठाः सतश्च योनिं
असतश्च विवस्तन्मे मनः शिवसङ्कल्पमस्तु ॥ 32॥
यः प्राणतो निमिषतो महित्वैक इद्राजा जगतो बभूव ।
य ईशे अस्य द्विपदश्चतुष्पदः कस्मै देवाय
हविषा विधेम तन्मे मनः शिवसङ्कल्पमस्तु ॥ 33॥
य आत्मदा बलदा यस्य विश्वे उपासते प्रशिषं यस्य देवाः ।
यस्य छायाऽमृतं यस्य मृत्युः कस्मै देवाय
हविषा विधेम तन्मे मनः शिवसङ्कल्पमस्तु ॥ 34॥
यो रुद्रो अग्नौ यो अप्सु य ओषधीषु यो रुद्रो विश्वा भुवनाऽऽविवेश ।
तस्मै रुद्राय नमो अस्तु तन्मे मनः शिवसङ्कल्पमस्तु ॥ 35॥
गन्धद्वारां दुराधर्षां नित्यपुष्टां करीषिणीम् ।
ईश्वरीं सर्वभूतानां तामिहोपह्वये श्रियं
तन्मे मनः शिवसङ्कल्पमस्तु ॥ 36॥
य इदं शिवसङ्कल्पं सदा ध्यायन्ति ब्राह्मणाः ।
ते परं मोक्षं गमिष्यन्ति तन्मे मनः शिवसङ्कल्पमस्तु ॥ 37॥
इति शिवसङ्कल्पमन्त्राः समाप्ताः ।
(शैव-उपनिषदः)
इति शिवसङ्कल्पोपनिषत् समाप्त ।
yenedaṃ bhūtaṃ bhuvanaṃ bhaviṣyat parigṛhītamamṛtena sarvam |
yena yajñastāyate saptahotā tanme manaḥ śivasaṅkalpamastu || 1||
yena karmāṇi pracaranti dhīrā yato vācā manasā cāru yanti |
yatsammitamanu saṃyanti prāṇinastanme manaḥ śivasaṅkalpamastu || 2||
yena karmāṇyapaso manīṣiṇo yajñe kṛṇvanti vidatheṣu dhīrāḥ |
yadapūrvaṃ yakṣamantaḥ prajānāṃ tanme manaḥ śivasaṅkalpamastu || 3||
yatprajñānamuta ceto dhṛtiśca yajjyotirantaramṛtaṃ prajāsu |
yasmānna ṛte kiñcana karma kriyate tanme manaḥ śivasaṅkalpamastu || 4||
suṣārathiraśvāniva yanmanuṣyānnenīyate'bhīśubhirvājina iva |
hṛtpratiṣṭhaṃ yadajiraṃ javiṣṭhaṃ tanme manaḥ śivasaṅkalpamastu || 5||
yasminnṛcaḥ sāma yajūṣi yasmin pratiṣṭhitā rathanābhāvivārāḥ |
yasmiṃścittaṃ sarvamotaṃ prajānāṃ tanme manaḥ śivasaṅkalpamastu || 6||
yadatra ṣaṣṭhaṃ triśataṃ suvīraṃ yajñasya guhyaṃ navanāvamāyyaṃ (?) |
daśa pañca triṃśataṃ yatparaṃ ca tanme manaḥ śivasaṅkalpamastu || 7||
yajjāgrato dūramudaiti daivaṃ tadu suptasya tathaivaiti |
dūraṅgamaṃ jyotiṣāṃ jyotirekaṃ tanme manaḥ śivasaṅkalpamastu || 8||
yena dyauḥ pṛthivī cāntarikṣaṃ ca ye parvatāḥ pradiśo diśaśca |
yenedaṃ jagadvyāptaṃ prajānāṃ tanme manaḥ śivasaṅkalpamastu || 9||
yenedaṃ viśvaṃ jagato babhūva ye devā api mahato jātavedāḥ |
tadevāgnistamaso jyotirekaṃ tanme manaḥ śivasaṅkalpamastu || 10||
ye mano hṛdayaṃ ye ca devā ye divyā āpo ye sūryaraśmiḥ |
te śrotre cakṣuṣī sañcarantaṃ tanme manaḥ śivasaṅkalpamastu || 11||
acintyaṃ cāprameyaṃ ca vyaktāvyaktaparaṃ ca yata |
sūkṣmātsūkṣmataraṃ jñeyaṃ tanme manaḥ śivasaṅkalpamastu || 12||
ekā ca daśa śataṃ ca sahasraṃ cāyutaṃ ca
niyutaṃ ca prayutaṃ cārbudaṃ ca nyarbudaṃ ca |
samudraśca madhyaṃ cāntaśca parārdhaśca
tanme manaḥ śivasaṅkalpamastu || 13||
ye pañca pañcadaśa śataṃ sahasramayutaṃ nyarbudaṃ ca |
te'gnicityeṣṭakāstaṃ śarīraṃ tanme manaḥ śivasaṅkalpamastu || 14||
vedāhametaṃ puruṣaṃ mahāntamādityavarṇaṃ tamasaḥ parastāt |
yasya yoniṃ paripaśyanti dhīrāstanme manaḥ śivasaṅkalpamastu ||
yasyedaṃ dhīrāḥ punanti kavayo brahmāṇametaṃ tvā vṛṇuta indum |
sthāvaraṃ jaṅgamaṃ dyaurākāśaṃ tanme manaḥ śivasaṅkalpamastu || 16||
parāt parataraṃ caiva yatparāccaiva yatparam |
yatparāt parato jñeyaṃ tanme manaḥ śivasaṅkalpamastu || 17||
parāt parataro brahmā tatparāt parato hariḥ |
tatparāt parato'dhīśastanme manaḥ śivasaṅkalpamastu || 18||
yā vedādiṣu gāyatrī sarvavyāpī maheśvarī |
ṛgyajussāmātharvaiśca tanme manaḥ śivasaṅkalpamastu || 19||
yo vai devaṃ mahādevaṃ praṇavaṃ puruṣottamam |
yaḥ sarve sarvavedaiśca tanme manaḥ śivasaṅkalpamastu || 20||
prayataḥ praṇavoṅkāraṃ praṇavaṃ puruṣottamam |
oṅkāraṃ praṇavātmānaṃ tanme manaḥ śivasaṅkalpamastu || 21||
yo'sau sarveṣu vedeṣu paṭhyate hyaja iśvaraḥ |
akāyo nirguṇo hyātmā tanme manaḥ śivasaṅkalpamastu || 22||
gobhirjuṣṭaṃ dhanena hyāyuṣā ca balena ca |
prajayā paśubhiḥ puṣkarākṣaṃ tanme manaḥ śivasaṅkalpamastu || 23||
triyambakaṃ yajāmahe sugandhiṃ puṣṭivardhanam |
urvārukamiva bandhanānmṛtyormukṣīya
mā'mṛtāttanme manaḥ śivasaṅkalpamastu || 24||
kailāsaśikhare ramye śaṅkarasya śivālaye |
devatāstatra modante tanme manaḥ śivasaṅkalpamastu || 25||
viśvataścakṣuruta viśvatomukho viśvatohasta uta viśvataspāt |
sambāhubhyāṃ namati sampatatrairdyāvāpṛthivī
janayan deva ekastanme manaḥ śivasaṅkalpamastu || 26||
caturo vedānadhīyīta sarvaśāsyamayaṃ viduḥ |
itihāsapurāṇānāṃ tanme mana śivasaṅkanlpamastu || 27||
mā no mahāntamuta mā no arbhakaṃ mā na ukṣantamuta mā na ukṣitam |
mā no vadhīḥ pitaraṃ mota mātaraṃ priyā mā naḥ
tanuvo rudra rīriṣastanme manaḥ śivasaṅkalpamastu || 28||
mā nastoke tanaye mā na āyuṣi mā no goṣu mā no aśveṣu rīriṣaḥ |
vīrānmā no rudra bhāmito vadhīrhaviṣmantaḥ
namasā vidhema te tanme manaḥ śivasaṅkalpamastu || 29||
ṛtaṃ satyaṃ paraṃ brahma puruṣaṃ kṛṣṇapiṅgalam |
ūrdhvaretaṃ virūpākṣaṃ viśvarūpāya vai namo namaḥ
tanme manaḥ śivasaṅkalpamastu || 30||
kadrudrāya pracetase mīḍhuṣṭamāya tavyase |
vocema śantamaṃ hṛde | sarvo hyeṣa rudrastasmai rudrāya
namo astu tanme manaḥ śivasaṅkalpamastu || 31||
brahma jajñānaṃ prathamaṃ purastāt vi sīmataḥ suruco vena āvaḥ |
sa budhniyā upamā asya viṣṭhāḥ sataśca yoniṃ
asataśca vivastanme manaḥ śivasaṅkalpamastu || 32||
yaḥ prāṇato nimiṣato mahitvaika idrājā jagato babhūva |
ya īśe asya dvipadaścatuṣpadaḥ kasmai devāya
haviṣā vidhema tanme manaḥ śivasaṅkalpamastu || 33||
ya ātmadā baladā yasya viśve upāsate praśiṣaṃ yasya devāḥ |
yasya chāyā'mṛtaṃ yasya mṛtyuḥ kasmai devāya
haviṣā vidhema tanme manaḥ śivasaṅkalpamastu || 34||
yo rudro agnau yo apsu ya oṣadhīṣu yo rudro viśvā bhuvanā''viveśa |
tasmai rudrāya namo astu tanme manaḥ śivasaṅkalpamastu || 35||
gandhadvārāṃ durādharṣāṃ nityapuṣṭāṃ karīṣiṇīm |
īśvarīṃ sarvabhūtānāṃ tāmihopahvaye śriyaṃ
tanme manaḥ śivasaṅkalpamastu || 36||
ya idaṃ śivasaṅkalpaṃ sadā dhyāyanti brāhmaṇāḥ |
te paraṃ mokṣaṃ gamiṣyanti tanme manaḥ śivasaṅkalpamastu || 37||
iti śivasaṅkalpamantrāḥ samāptāḥ |
(śaiva-upaniṣadaḥ)
iti śivasaṅkalpopaniṣat samāpta |
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Oriya script. Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.
🕉 InfoLyter.in