Summary — Tamil
AI-generated · not yet verified
The Tamil meaning of each verse is shown below the verse.
Summary — English
AI-generated · not yet verified
The English meaning of each verse is shown below the verse.
ओ-न्नमः परमात्मने, श्री महागणपतये नमः,
श्री गुरुभ्यो नमः । ह॒रिः॒ ओम् ॥
उ॒थ्स॒न्न॒ य॒ज्ञो वा ए॒ष यद॒ग्निः किं-वाँ-ऽहै॒तस्य॑ क्रि॒यते॒ किं-वाँ॒ न यद्वै य॒ज्ञस्य॑ क्रि॒यमा॑णस्या-न्त॒र्यन्ति॒ पूय॑ति॒ वा अ॑स्य॒ तदा᳚श्वि॒नीरुप॑ दधात्य॒श्विनौ॒ वै दे॒वाना᳚-म्भि॒षजौ॒ ताभ्या॑मे॒वास्मै॑ भेष॒ज-ङ्क॑रोति॒ पञ्चोप॑ दधाति॒ पाङ्क्तो॑ य॒ज्ञो यावा॑ने॒व य॒ज्ञस्तस्मै॑ भेष॒ज-ङ्क॑रोत्यृत॒व्या॑ उप॑ दधात्यृतू॒ना-ङ्कॢप्त्यै॒ [कॢप्त्यै᳚, पञ्चोप॑] 1
पञ्चोप॑ दधाति॒ पञ्च॒ वा ऋ॒तवो॒ याव॑न्त ए॒वर्तव॒स्तान् क॑ल्पयति समा॒नप्र॑भृतयो भवन्ति समा॒नोद॑र्का॒स्तस्मा᳚-थ्समा॒ना ऋ॒तव॒ एके॑न प॒देन॒ व्याव॑र्तन्ते॒ तस्मा॑द्-ऋ॒तवो॒ व्याव॑र्तन्ते प्राण॒भृत॒ उप॑ दधात्यृ॒तुष्वे॒व प्रा॒णा-न्द॑धाति॒ तस्मा᳚-थ्समा॒ना-स्सन्त॑ ऋ॒तवो॒ न जी᳚र्य॒न्त्यथो॒ प्रज॑नयत्ये॒वैना॑ने॒ष वै वा॒युर्य-त्प्रा॒णो यद्-ऋ॑त॒व्या॑ उप॒धाय॑ प्राण॒भृत॑ [प्राण॒भृतः॑, उ॒प॒दधा॑ति॒] 2
उप॒दधा॑ति॒ तस्मा॒-थ्सर्वा॑नृ॒तूननु॑ वा॒युरा व॑रीवर्ति वृष्टि॒सनी॒रुप॑ दधाति॒ वृष्टि॑मे॒वाव॑ रुन्धे॒ यदे॑क॒धोप॑द॒द्ध्या-देक॑मृ॒तुं-वँ॑र्षेदनुपरि॒हारग्ं॑ सादयति॒ तस्मा॒-थ्सर्वा॑नृ॒तून्. व॑र्षति॒ य-त्प्रा॑ण॒भृत॑ उप॒धाय॑ वृष्टि॒सनी॑रुप॒दधा॑ति॒ तस्मा᳚-द्वा॒युप्र॑च्युता दि॒वो वृष्टि॑रीर्ते प॒शवो॒ वै व॑य॒स्या॑ नाना॑मनसः॒ खलु॒ वै प॒शवो॒ नाना᳚व्रता॒स्ते॑-ऽप ए॒वाभि सम॑नसो॒ [सम॑नसः, य-ङ्का॒मये॑ता-] 3
य-ङ्का॒मये॑ता-ऽप॒शु-स्स्या॒दिति॑ वय॒स्या᳚स्तस्यो॑-प॒धाया॑प॒स्या॑ उप॑ दद्ध्या॒-दसं᳚(2)ज्ञान-मे॒वास्मै॑ प॒शुभिः॑ करोत्यप॒शुरे॒व भ॑वति॒ य-ङ्का॒मये॑त पशु॒मान्-थ्स्या॒दित्य॑-प॒स्या᳚स्तस्यो॑प॒धाय॑ वय॒स्या॑ उप॑ दद्ध्या-थ्सं॒(2)ज्ञान॑मे॒वास्मै॑ प॒शुभिः॑ करोति पशु॒माने॒व भ॑वति॒ चत॑स्रः पु॒रस्ता॒दुप॑ दधाति॒ तस्मा᳚च्च॒त्वारि॒ चक्षु॑षो रू॒पाणि॒ द्वे शु॒क्ले द्वे कृ॒ष्णे [कृ॒ष्णे, मू᳚र्ध॒न्वती᳚-] 4
मू᳚र्ध॒न्वती᳚-र्भवन्ति॒ तस्मा᳚-त्पु॒रस्ता᳚न्मू॒र्धा पञ्च॒ दक्षि॑णाया॒ग्॒ श्रोण्या॒मुप॑ दधाति॒ पञ्चोत्त॑रस्या॒-न्तस्मा᳚-त्प॒श्चा-द्वर्षी॑या-न्पु॒रस्ता᳚-त्प्रवणः प॒शुर्ब॒स्तो वय॒ इति॒ दक्षि॒णे-ऽग्ंस॒ उप॑ दधाति वृ॒ष्णिर्वय॒ इत्युत्त॒रे ऽग्ंसा॑वे॒व प्रति॑ दधाति व्या॒घ्रो वय॒ इति॒ दक्षि॑णे प॒क्ष उप॑ दधाति सि॒ग्ं॒हो वय॒ इत्युत्त॑रे प॒क्षयो॑रे॒व वी॒र्य॑-न्दधाति॒ पुरु॑षो॒ वय॒ इति॒ मद्ध्ये॒ तस्मा॒-त्पुरु॑षः पशू॒नामधि॑पतिः ॥ 5 ॥
o-nnamaḥ paramātmane, śrī mahāgaṇapataye namaḥ,
śrī gurubhyo namaḥ | ha॒riḥ॒ om ||
u॒thsa॒nna॒ ya॒jño vā e॒ṣa yada॒gniḥ kiṃ-vā~-'hai॒tasya̭ kri॒yate॒ kiṃ-vā~॒ na yadvai ya॒jñasya̭ kri॒yamā̭ṇasyā-nta॒ryanti॒ pūya̭ti॒ vā a̭sya॒ tadā᳚śvi॒nīrupa̭ dadhātya॒śvinau॒ vai de॒vānā᳚-mbhi॒ṣajau॒ tābhyā̭me॒vāsmai̭ bheṣa॒ja-ṅka̭roti॒ pañcopa̭ dadhāti॒ pāṅkto̭ ya॒jño yāvā̭ne॒va ya॒jñastasmai̭ bheṣa॒ja-ṅka̭rotyṛta॒vyā̭ upa̭ dadhātyṛtū॒nā-ṅkḷptyai॒ [kḷptyai᳚, pañcopa̭] 1
pañcopa̭ dadhāti॒ pañca॒ vā ṛ॒tavo॒ yāva̭nta e॒vartava॒stān ka̭lpayati samā॒napra̭bhṛtayo bhavanti samā॒noda̭rkā॒stasmā᳚-thsamā॒nā ṛ॒tava॒ ekḙna pa॒dena॒ vyāva̭rtante॒ tasmā̭d-ṛ॒tavo॒ vyāva̭rtante prāṇa॒bhṛta॒ upa̭ dadhātyṛ॒tuṣve॒va prā॒ṇā-nda̭dhāti॒ tasmā᳚-thsamā॒nā-ssanta̭ ṛ॒tavo॒ na jī᳚rya॒ntyatho॒ praja̭nayatye॒vainā̭ne॒ṣa vai vā॒yurya-tprā॒ṇo yad-ṛ̭ta॒vyā̭ upa॒dhāya̭ prāṇa॒bhṛta̭ [prāṇa॒bhṛtaḥ̭, u॒pa॒dadhā̭ti॒] 2
upa॒dadhā̭ti॒ tasmā॒-thsarvā̭nṛ॒tūnanṷ vā॒yurā va̭rīvarti vṛṣṭi॒sanī॒rupa̭ dadhāti॒ vṛṣṭi̭me॒vāva̭ rundhe॒ yadḙka॒dhopa̭da॒ddhyā-deka̭mṛ॒tuṃ-va~̭rṣedanupari॒hāragṃ̭ sādayati॒ tasmā॒-thsarvā̭nṛ॒tūn. va̭rṣati॒ ya-tprā̭ṇa॒bhṛta̭ upa॒dhāya̭ vṛṣṭi॒sanī̭rupa॒dadhā̭ti॒ tasmā᳚-dvā॒yupra̭cyutā di॒vo vṛṣṭi̭rīrte pa॒śavo॒ vai va̭ya॒syā̭ nānā̭manasaḥ॒ khalu॒ vai pa॒śavo॒ nānā᳚vratā॒stḙ-'pa e॒vābhi sama̭naso॒ [sama̭nasaḥ, ya-ṅkā॒mayḙtā-] 3
ya-ṅkā॒mayḙtā-'pa॒śu-ssyā॒diti̭ vaya॒syā᳚stasyo̭-pa॒dhāyā̭pa॒syā̭ upa̭ daddhyā॒-dasaṃ᳚(2)jñāna-me॒vāsmai̭ pa॒śubhiḥ̭ karotyapa॒śure॒va bha̭vati॒ ya-ṅkā॒mayḙta paśu॒mān-thsyā॒ditya̭-pa॒syā᳚stasyo̭pa॒dhāya̭ vaya॒syā̭ upa̭ daddhyā-thsaṃ॒(2)jñāna̭me॒vāsmai̭ pa॒śubhiḥ̭ karoti paśu॒māne॒va bha̭vati॒ cata̭sraḥ pu॒rastā॒dupa̭ dadhāti॒ tasmā᳚cca॒tvāri॒ cakṣṷṣo rū॒pāṇi॒ dve śu॒kle dve kṛ॒ṣṇe [kṛ॒ṣṇe, mū᳚rdha॒nvatī᳚-] 4
mū᳚rdha॒nvatī᳚-rbhavanti॒ tasmā᳚-tpu॒rastā᳚nmū॒rdhā pañca॒ dakṣi̭ṇāyā॒g॒ śroṇyā॒mupa̭ dadhāti॒ pañcotta̭rasyā॒-ntasmā᳚-tpa॒ścā-dvarṣī̭yā-npu॒rastā᳚-tpravaṇaḥ pa॒śurba॒sto vaya॒ iti॒ dakṣi॒ṇe-'gṃsa॒ upa̭ dadhāti vṛ॒ṣṇirvaya॒ ityutta॒re 'gṃsā̭ve॒va prati̭ dadhāti vyā॒ghro vaya॒ iti॒ dakṣi̭ṇe pa॒kṣa upa̭ dadhāti si॒gṃ॒ho vaya॒ ityutta̭re pa॒kṣayo̭re॒va vī॒rya̭-ndadhāti॒ purṷṣo॒ vaya॒ iti॒ maddhye॒ tasmā॒-tpurṷṣaḥ paśū॒nāmadhi̭patiḥ || 5 ||
Krishna Yajurveda Taittiriya Samhita, Fifth Kanda, Third Prashna — Determination of the fire-altars (chitis). Om, salutations to the Supreme Self, salutations to Shri Mahaganapati, salutations to the revered gurus. Harih Om. This fire is indeed a ruined sacrifice; what is done for it, and what is not? Whatever of a sacrifice being performed is left out, that indeed is spoiled for him. He places the Ashvinas upon it; the Ashvinas are the physicians of the gods; through them he makes medicine for it. He places five; the sacrifice is of five parts; as great as the sacrifice is, so great a medicine he makes for it. He places the seasonal (ritavya) bricks; for the proper ordering of the seasons. He places five; there are five seasons; as many as the seasons are, those he orders. They have the same beginning and the same ending; therefore the seasons, though alike, are distinguished by one step; therefore the seasons are distinguished. He places the breath-bearing (pranabhrita) bricks; in the seasons he establishes the breaths; therefore the seasons, though alike, do not grow old; and moreover he generates them. That which is breath is indeed this wind; because after placing the seasonal bricks he places the breath-bearing ones, therefore the wind has followed after all the seasons. He places the rain-yielding (vrishtisani) bricks; he wins rain. If he were to place only one, it would rain for one season only; he sets them down without leaving a gap; therefore it rains for all the seasons. Because after placing the breath-bearing bricks he places the rain-yielding ones, therefore the rain, shaken down by the wind from heaven, flows. Cattle are indeed the vayasyas; cattle are of diverse minds, cattle indeed are of diverse customs; they are united in mind through the waters. If one wishes, 'May I be without cattle,' for him, having placed the vayasyas, he should place the apasyas; he makes him unrecognized by cattle; he becomes without cattle. If one wishes, 'May I be possessed of cattle,' for him, having placed the apasyas, he should place the vayasyas; he makes him recognized by cattle; he becomes possessed of cattle. He places four in front; therefore there are four forms of the eye: two white and two black. They become headed (murdhanvati); therefore the head is in front. He places five on the southern hip and five on the northern; therefore the cattle are broader behind and sloping in front. 'The beast is the basto bird' — he places it on the right shoulder; 'the bull is the bird' — on the left shoulder; he places them facing each other. 'The tiger is the bird' — he places it on the right wing; 'the lion is the bird' — on the left wing; in the wings he establishes valor. 'Man is the bird' — in the middle; therefore man is the lord of cattle. AI
கிருஷ்ண யஜுர்வேதத்தைச் சார்ந்த தைத்திரீய சம்ஹிதையின் ஐந்தாம் காண்டத்தில் மூன்றாம் பிரஸ்னம் - அக்னிசயனத்திற்கான செங்கற்களை நிர்ணயித்தல். ஓம், பரமாத்மனுக்கு நமஸ்காரம், ஸ்ரீ மகாகணபதிக்கு நமஸ்காரம், ஸ்ரீ குருக்களுக்கு நமஸ்காரம். ஹரி ஓம். அக்னியாகிய இந்த யாகம் அழிந்துபோனதாகும். இதற்கு என்ன செய்யப்படுகிறது? என்ன செய்யப்படவில்லை? யாகம் செய்யப்படும்போது எது இடையில் நின்று அழிக்கிறதோ, அது அதைத் தூய்மைப்படுத்துகிறது. அதற்கு அஸ்வினி தேவர்களை மேலே வைக்கிறார். அஸ்வினிகள் தேவர்களின் வைத்தியர்கள். அவர்களால் அவருக்கு மருந்து செய்கிறார். ஐந்து மந்திரங்களை மேலே வைக்கிறார். யாகம் ஐந்து பகுதிகளைக் கொண்டது. யாகம் எவ்வளவு பெரியதோ அதற்கு மருந்து செய்கிறார். ருதுக்களுக்கு உரிய செங்கற்களை மேலே வைக்கிறார். ருதுக்களை ஒழுங்குபடுத்துவதற்காக. [ஒழுங்குபடுத்துவதற்காக, ஐந்து மேலே] 1 ஐந்து மந்திரங்களை மேலே வைக்கிறார். ருதுக்கள் ஐந்து. எத்தனை ருதுக்களோ அவற்றை ஒழுங்குபடுத்துகிறார். அவை ஒரே தொடக்கத்தை உடையவையாக இருக்கின்றன. ஒரே முடிவை உடையவையாக இருக்கின்றன. அதனால் ருதுக்கள் ஒரே மாதிரியானவை. ஒரு அடியால் வேறுபடுகின்றன. அதனால் ருதுக்கள் வேறுபடுகின்றன. பிராணனைத் தாங்குபவற்றை மேலே வைக்கிறார். ருதுக்களில் பிராணன்களை வைக்கிறார். அதனால் ஒரே மாதிரியான ருதுக்கள் தேய்வடையாமல் இருக்கின்றன. மேலும் அவற்றை உற்பத்தி செய்கிறார். இந்த பிராணனே வாயு. ருதுக்களுக்கு உரியவற்றை மேலே வைத்த பிறகு, பிராணனைத் தாங்குபவற்றை [பிராணனைத் தாங்குபவற்றை, மேலே வைக்கிறார்] 2 மேலே வைக்கிறார். அதனால் எல்லா ருதுக்களையும் வாயு பின்தொடர்கிறது. மழையைத் தருபவற்றை மேலே வைக்கிறார். மழையைத் தடுத்து நிறுத்துகிறார். ஒரே இடத்தில் வைத்தால் ஒரு ருதுவில் மட்டும் மழை பெய்யும். எனவே ஒவ்வொன்றாக வைக்கிறார். அதனால் எல்லா ருதுக்களிலும் மழை பெய்கிறது. பிராணனைத் தாங்குபவற்றை மேலே வைத்த பிறகு, மழையைத் தருபவற்றை மேலே வைக்கிறார். அதனால் வாயுவால் தள்ளப்பட்டு வானத்திலிருந்து மழை பெய்கிறது. கால்நடைகள் பறவைகள். கால்நடைகள் வெவ்வேறு மனங்களை உடையவை. கால்நடைகள் வெவ்வேறு விரதங்களை உடையவை. அவை நீரை நோக்கி ஒரே மனதுடன் [ஒரே மனதுடன், எதை விரும்புகிறாரோ] 3 எதை விரும்புகிறாரோ - 'கால்நடைகள் இல்லாமல் போக வேண்டும்' என்று - பறவைகளை மேலே வைத்த பிறகு, நீரைச் சார்ந்தவற்றை மேலே வைக்க வேண்டும். கால்நடைகளுடன் அவருக்கு அறிவின்மையை உண்டாக்குகிறார். கால்நடைகள் இல்லாதவராகவே ஆகிறார். எதை விரும்புகிறாரோ - 'கால்நடைகள் உள்ளவராக வேண்டும்' என்று - நீரைச் சார்ந்தவற்றை மேலே வைத்த பிறகு, பறவைகளை மேலே வைக்க வேண்டும். கால்நடைகளுடன் அவருக்கு அறிவை உண்டாக்குகிறார். கால்நடைகள் உள்ளவராகவே ஆகிறார். நான்கு செங்கற்களை கிழக்கில் மேலே வைக்கிறார். அதனால் கண்ணின் நிறங்கள் நான்கு: இரண்டு வெள்ளை, இரண்டு கருப்பு [கருப்பு, தலை உடைய] 4 தலை உடையவையாக இருக்கின்றன. அதனால் கிழக்கில் தலை. ஐந்து செங்கற்களை தெற்கில் இடுப்பில் மேலே வைக்கிறார். ஐந்து வடக்கில். அதனால் பின்புறம் உயரமாகவும், முன்புறம் சரிவாகவும் இருக்கிறது. 'கால்நடைகள் ஆடு' என்று வலது தோளில் மேலே வைக்கிறார். 'காளை கால்நடைகள்' என்று இடது தோளில். இரண்டு தோள்களிலும் வைக்கிறார். 'புலி கால்நடைகள்' என்று வலது பக்கத்தில் மேலே வைக்கிறார். 'சிங்கம் கால்நடைகள்' என்று இடது பக்கத்தில். இரண்டு பக்கங்களிலும் வீரியத்தை வைக்கிறார். 'மனிதன் கால்நடைகள்' என்று நடுவில். அதனால் மனிதன் கால்நடைகளுக்கு அதிபதி. 5 AI
इन्द्रा᳚ग्नी॒ अव्य॑थमाना॒मिति॑ स्वयमातृ॒ण्णामुप॑ दधातीन्द्रा॒ग्निभ्यां॒-वाँ इ॒मौ लो॒कौ विधृ॑ताव॒नयो᳚-र्लो॒कयो॒-र्विधृ॑त्या॒ अधृ॑तेव॒ वा ए॒षा यन्म॑द्ध्य॒मा चिति॑र॒न्तरि॑क्षमिव॒ वा ए॒षेन्द्रा᳚ग्नी॒ इत्या॑हेन्द्रा॒ग्नी वै दे॒वाना॑मोजो॒ भृता॒वोज॑सै॒वैना॑-म॒न्तरि॑क्षे चिनुते॒ धृत्यै᳚ स्वयमातृ॒ण्णामुप॑ दधात्य॒न्तरि॑क्षं॒-वैँ स्व॑यमातृ॒ण्णा ऽन्तरि॑क्षमे॒वोप॑ ध॒त्ते ऽश्व॒मुप॑ [ध॒त्ते ऽश्व॒मुप॑, घ्रा॒प॒य॒ति॒ प्रा॒णमे॒वा-] 6
घ्रापयति प्रा॒णमे॒वा-ऽस्या᳚-न्दधा॒त्यथो᳚ प्राजाप॒त्यो वा अश्वः॑ प्र॒जाप॑तिनै॒वाग्नि-ञ्चि॑नुते स्वयमातृ॒ण्णा भ॑वति प्रा॒णाना॒मुथ्सृ॑ष्ट्या॒ अथो॑ सुव॒र्गस्य॑ लो॒कस्यानु॑ख्यात्यै दे॒वानां॒-वैँ सु॑व॒र्गं-लोँ॒कं-यँ॒ता-न्दिश॒-स्सम॑व्लीयन्त॒ त ए॒ता दिश्या॑ अपश्य॒-न्ता उपा॑दधत॒ ताभि॒र्वै ते दिशो॑-ऽदृग्ंह॒न्॒ यद्दिश्या॑ उप॒दधा॑ति दि॒शां-विँधृ॑त्यै॒ दश॑ प्राण॒भृतः॑ पु॒रस्ता॒दुप॑ [पु॒रस्ता॒दुप॑, द॒धा॒ति॒ नव॒ वै पुरु॑षे] 7
दधाति॒ नव॒ वै पुरु॑षे प्रा॒णा नाभि॑र्दश॒मी प्रा॒णाने॒व पु॒रस्ता᳚द्धत्ते॒ तस्मा᳚-त्पु॒रस्ता᳚-त्प्रा॒णा ज्योति॑ष्मती-मुत्त॒मामुप॑ दधाति॒ तस्मा᳚-त्प्रा॒णानां॒-वाँग्ज्योति॑रुत्त॒मा दशोप॑ दधाति॒ दशा᳚क्षरा वि॒रा-ड्वि॒राट् छन्द॑सा॒-ञ्ज्योति॒र्ज्योति॑रे॒व पु॒रस्ता᳚द्धत्ते॒ तस्मा᳚-त्पु॒रस्ता॒ज्ज्योति॒रुपा᳚ ऽऽस्महे॒ छन्दाग्ं॑सि प॒शुष्वा॒जिम॑यु॒स्ता-न्बृ॑ह॒त्युद॑जय॒-त्तस्मा॒-द्बार्ह॑ताः [तस्मा॒-द्बार्ह॑ताः, प॒शव॑ उच्यन्ते॒ मा] 8
प॒शव॑ उच्यन्ते॒ मा छन्द॒ इति॑ दक्षिण॒त उप॑ दधाति॒ तस्मा᳚-द्दक्षि॒णा वृ॑तो॒ मासाः᳚ पृथि॒वी छन्द॒ इति॑ प॒श्चा-त्प्रति॑ष्ठित्या अ॒ग्निर्दे॒वतेत्यु॑त्तर॒त ओजो॒ वा अ॒ग्निरोज॑ ए॒वोत्त॑र॒तो ध॑त्ते॒ तस्मा॑दुत्तरतो ऽभिप्रया॒यी ज॑यति॒ षट्त्रिग्ं॑श॒-थ्सम्प॑द्यन्ते॒ षट्त्रिग्ं॑शदक्षरा बृह॒ती बार्ह॑ताः प॒शवो॑ बृह॒त्यैवास्मै॑ प॒शूनव॑ रुन्धे बृह॒ती छन्द॑सा॒ग्॒ स्वारा᳚ज्य॒-म्परी॑याय॒ यस्यै॒ता [यस्यै॒ताः, उ॑पधी॒यन्ते॒ गच्छ॑ति॒] 9
उ॑पधी॒यन्ते॒ गच्छ॑ति॒ स्वारा᳚ज्यग्ं स॒प्त वाल॑खिल्याः पु॒रस्ता॒दुप॑ दधाति स॒प्त प॒श्चा-थ्स॒प्त वै शी॑र्ष॒ण्याः᳚ प्रा॒णा द्वाववा᳚ञ्चौ प्रा॒णानाग्ं॑ सवीर्य॒त्वाय॑ मू॒र्धा-ऽसि॒ राडिति॑ पु॒रस्ता॒दुप॑ दधाति॒ यन्त्री॒ राडिति॑ प॒श्चा-त्प्रा॒णाने॒वास्मै॑ स॒मीचो॑ दधाति ॥ 10 ॥
indrā᳚gnī॒ avya̭thamānā॒miti̭ svayamātṛ॒ṇṇāmupa̭ dadhātīndrā॒gnibhyāṃ॒-vā~ i॒mau lo॒kau vidhṛ̭tāva॒nayo᳚-rlo॒kayo॒-rvidhṛ̭tyā॒ adhṛ̭teva॒ vā e॒ṣā yanma̭ddhya॒mā citi̭ra॒ntari̭kṣamiva॒ vā e॒ṣendrā᳚gnī॒ ityā̭hendrā॒gnī vai de॒vānā̭mojo॒ bhṛtā॒voja̭sai॒vainā̭-ma॒ntari̭kṣe cinute॒ dhṛtyai᳚ svayamātṛ॒ṇṇāmupa̭ dadhātya॒ntari̭kṣaṃ॒-vai~ sva̭yamātṛ॒ṇṇā 'ntari̭kṣame॒vopa̭ dha॒tte 'śva॒mupa̭ [dha॒tte 'śva॒mupa̭, ghrā॒pa॒ya॒ti॒ prā॒ṇame॒vā-] 6
ghrāpayati prā॒ṇame॒vā-'syā᳚-ndadhā॒tyatho᳚ prājāpa॒tyo vā aśvaḥ̭ pra॒jāpa̭tinai॒vāgni-ñci̭nute svayamātṛ॒ṇṇā bha̭vati prā॒ṇānā॒muthsṛ̭ṣṭyā॒ atho̭ suva॒rgasya̭ lo॒kasyānṷkhyātyai de॒vānāṃ॒-vai~ sṷva॒rgaṃ-lo~॒kaṃ-ya~॒tā-ndiśa॒-ssama̭vlīyanta॒ ta e॒tā diśyā̭ apaśya॒-ntā upā̭dadhata॒ tābhi॒rvai te diśo̭-'dṛgṃha॒n॒ yaddiśyā̭ upa॒dadhā̭ti di॒śāṃ-vi~dhṛ̭tyai॒ daśa̭ prāṇa॒bhṛtaḥ̭ pu॒rastā॒dupa̭ [pu॒rastā॒dupa̭, da॒dhā॒ti॒ nava॒ vai purṷṣe] 7
dadhāti॒ nava॒ vai purṷṣe prā॒ṇā nābhi̭rdaśa॒mī prā॒ṇāne॒va pu॒rastā᳚ddhatte॒ tasmā᳚-tpu॒rastā᳚-tprā॒ṇā jyoti̭ṣmatī-mutta॒māmupa̭ dadhāti॒ tasmā᳚-tprā॒ṇānāṃ॒-vā~gjyoti̭rutta॒mā daśopa̭ dadhāti॒ daśā᳚kṣarā vi॒rā-ḍvi॒rāṭ chanda̭sā॒-ñjyoti॒rjyoti̭re॒va pu॒rastā᳚ddhatte॒ tasmā᳚-tpu॒rastā॒jjyoti॒rupā᳚ ''smahe॒ chandāgṃ̭si pa॒śuṣvā॒jima̭yu॒stā-nbṛ̭ha॒tyuda̭jaya॒-ttasmā॒-dbārha̭tāḥ [tasmā॒-dbārha̭tāḥ, pa॒śava̭ ucyante॒ mā] 8
pa॒śava̭ ucyante॒ mā chanda॒ iti̭ dakṣiṇa॒ta upa̭ dadhāti॒ tasmā᳚-ddakṣi॒ṇā vṛ̭to॒ māsāḥ᳚ pṛthi॒vī chanda॒ iti̭ pa॒ścā-tprati̭ṣṭhityā a॒gnirde॒vatetyṷttara॒ta ojo॒ vā a॒gniroja̭ e॒votta̭ra॒to dha̭tte॒ tasmā̭duttarato 'bhiprayā॒yī ja̭yati॒ ṣaṭtrigṃ̭śa॒-thsampa̭dyante॒ ṣaṭtrigṃ̭śadakṣarā bṛha॒tī bārha̭tāḥ pa॒śavo̭ bṛha॒tyaivāsmai̭ pa॒śūnava̭ rundhe bṛha॒tī chanda̭sā॒g॒ svārā᳚jya॒-mparī̭yāya॒ yasyai॒tā [yasyai॒tāḥ, ṷpadhī॒yante॒ gaccha̭ti॒] 9
ṷpadhī॒yante॒ gaccha̭ti॒ svārā᳚jyagṃ sa॒pta vāla̭khilyāḥ pu॒rastā॒dupa̭ dadhāti sa॒pta pa॒ścā-thsa॒pta vai śī̭rṣa॒ṇyāḥ᳚ prā॒ṇā dvāvavā᳚ñcau prā॒ṇānāgṃ̭ savīrya॒tvāya̭ mū॒rdhā-'si॒ rāḍiti̭ pu॒rastā॒dupa̭ dadhāti॒ yantrī॒ rāḍiti̭ pa॒ścā-tprā॒ṇāne॒vāsmai̭ sa॒mīco̭ dadhāti || 10 ||
He places the Indra-and-Agni (bricks), (reciting) 'Indra and Agni, unshaken'; by Indra and Agni these two worlds are held apart; by the holding apart of these worlds. This middle layer is, as it were, unsteady; it is, as it were, the mid-region. He says 'Indra and Agni'; Indra and Agni are the bearers of the gods' strength; by strength he builds it in the mid-region, for stability. He places the self-supported (bricks); the self-supported is the mid-region; he places the mid-region. He places a horse; he makes it smell — he places breath in it; and moreover the horse belongs to Prajapati; by Prajapati he builds the fire-altar. It becomes self-supported for the letting forth of the breaths, and for the declaring of the world of heaven. The gods, going to the world of heaven, the quarters closed in together; they saw these quarter-bricks and placed them; by them they made the quarters firm. In that he places the quarter-bricks, it is for the holding apart of the quarters. He places ten breath-bearing (bricks) in front; nine, verily, are the breaths in a man, the navel is the tenth; he places the breaths in front; therefore the breaths are in front. He places the luminous one as the last; therefore the speech of the breaths is luminous last. He places ten; ten-syllabled is the Viraj; the Viraj is the light of the metres; he places light in front; therefore we look to the light in front. The metres ran a race among the animals; the Brihati won them; therefore the Brihati is called the animals. He places 'Not the metres' on the south; therefore the south is encompassed. 'The months, the earth are the metre' behind, for support. 'Agni is the deity' on the north; Agni is, verily, strength; he places strength on the north; therefore one advancing from the north wins. Thirty-six they become; thirty-six-syllabled is the Brihati; the Brihati is the animals; by the Brihati he wins the animals for him. The Brihati metre went round the sovereignty; he who has these placed attains the sovereignty. He places seven Valakhilya (bricks) in front, seven behind; seven, verily, are the head-breaths; two are downward breaths; for the breaths' being with strength. 'Thou art the head, the king' — he places in front; 'the restrainer, the king' — behind; he makes the breaths for him united. AI
(கல்ப்த்யை - உபதாய ப்ராணப்ருதஃ - ஸமனஸஃ - க்ருஷ்ணே - புருஷோ வய இதி - பஞ்ச ச) (அ. 1) இந்திராக்னீ அவ்யதமானாம் என்பதைத் தானே வளர்ந்தவளான அவளுக்கு அருகில் வைக்கிறார். இந்திராக்னிகளால் இந்த இரண்டு உலகங்களும் தாங்கப்படுகின்றன; இந்த உலகங்களைத் தாங்குவதற்காக. தாங்கப்படாததுபோல் இருக்கிறது இந்த நடுவில் உள்ள சிதி; ஆகாயம் போல் இருக்கிறது இது. இந்திராக்னீ என்று சொல்கிறார்; இந்திராக்னிகளே தேவர்களின் வலிமையைத் தாங்குபவர்கள்; வலிமையால் இதை ஆகாயத்தில் சேர்க்கிறார்; தாங்குவதற்காக. தானே வளர்ந்தவளான அவளை அருகில் வைக்கிறார்; ஆகாயமே தானே வளர்ந்தவள்; ஆகாயத்தையே அருகில் வைக்கிறார். குதிரையை அருகில் வைத்து முகரச் செய்கிறார்; உயிரையே அவளிடம் வைக்கிறார். மேலும், பிரஜாபதிக்குரியது குதிரை; பிரஜாபதியாலேயே அக்னியைச் சேர்க்கிறார். தானே வளர்ந்தவளாகிறாள்; உயிர்களை வெளியிடுவதற்காக. மேலும், சுவர்க்க உலகத்தை அறிவிப்பதற்காக. தேவர்கள் சுவர்க்க உலகத்திற்குச் செல்கையில் திக்குகள் ஒன்றுசேர்ந்து மறைந்தன; அவர்கள் இந்த திச்யா என்பவற்றைக் கண்டார்கள்; அவற்றை அருகில் வைத்தார்கள்; அவற்றால் அந்தத் திக்குகளை உறுதிப்படுத்தினார்கள். திச்யா என்பவற்றை அருகில் வைக்கிறார்; திக்குகளைத் தாங்குவதற்காக. பத்து ப்ராணப்ருதர்களை முன்புறம் அருகில் வைக்கிறார்; மனிதனில் ஒன்பது உயிர்கள்; தொப்புள் பத்தாவது; உயிர்களையே முன்புறம் வைத்துக்கொள்கிறார்; ஆதலால் முன்புறம் உயிர்கள். ஒளிமயமான உத்தமியை அருகில் வைக்கிறார்; ஆதலால் உயிர்களில் வாக் என்பது உத்தம ஒளி. பத்தை அருகில் வைக்கிறார்; பத்து எழுத்துக்கள் விராட்; விராட் சந்தங்களின் ஒளி; ஒளியையே முன்புறம் வைத்துக்கொள்கிறார்; ஆதலால் முன்புறம் ஒளியை நாடுகிறோம். சந்தங்கள் பசுக்களிடம் பந்தயம் ஓட்டின; அவற்றை ப்ருஹதி வென்றது; ஆதலால் பார்ஹதர்கள் என்று பசுக்கள் சொல்லப்படுகின்றன. மா சந்தஃ என்று தெற்கில் அருகில் வைக்கிறார்; ஆதலால் தெற்கு மாதங்களால் சூழப்பட்டது. ப்ருதிவீ சந்தஃ என்று பின்புறம் வைக்கிறார்; நிலைபெறுவதற்காக. அக்னிர்தேவதா என்று வடக்கில் வைக்கிறார்; வலிமையே அக்னி; வலிமையையே வடக்கில் வைக்கிறார்; ஆதலால் வடக்கில் செல்பவன் வெற்றி பெறுகிறார். முப்பத்தாறு ஆகின்றன; முப்பத்தாறு எழுத்துக்கள் ப்ருஹதி; பார்ஹதர்கள் பசுக்கள்; ப்ருஹதியாலேயே அவருக்குப் பசுக்களை அடைத்துக்கொள்கிறார். ப்ருஹதி சந்தஸ் ஸ்வாராஜ்யத்தைச் சுற்றி வந்தது; எவருடைய இந்த உபதிகள் வைக்கப்படுகின்றனவோ அவர் ஸ்வாராஜ்யத்தை அடைகிறார். ஏழு வாலகில்யர்களை முன்புறம் அருகில் வைக்கிறார்; ஏழு பின்புறம்; ஏழு தலையில் உள்ள உயிர்கள்; இரண்டு கீழ்நோக்கியவை; உயிர்கள் வலிமை பெறுவதற்காக. மூர்தா அஸி ராட் என்று முன்புறம் அருகில் வைக்கிறார்; யந்த்ரீ ராட் என்று பின்புறம்; உயிர்களையே அவருக்கு ஒன்றுபட வைக்கிறார். ॥ 10 ॥ AI
दे॒वा वै य-द्य॒ज्ञे ऽकु॑र्वत॒ तदसु॑रा अकुर्वत॒ ते दे॒वा ए॒ता अ॑क्ष्णयास्तो॒मीया॑ अपश्य॒-न्ता अ॒न्यथा॒ ऽनूच्या॒-न्यथोपा॑दधत॒ तदसु॑रा॒ नान्ववा॑य॒-न्ततो॑ दे॒वा अभ॑व॒-न्परा-ऽसु॑रा॒ यद॑क्ष्णयास्तो॒मीया॑ अ॒न्यथा॒ ऽनूच्या॒न्यथो॑प॒ दधा॑ति॒ भ्रातृ॑व्याभिभूत्यै॒ भव॑त्या॒त्मना॒ परा᳚-ऽस्य॒ भ्रातृ॑व्यो भवत्या॒-शुस्त्रि॒वृदिति॑ पु॒रस्ता॒दुप॑ दधाति यज्ञमु॒खं-वैँ त्रि॒वृ- [त्रि॒वृत्, य॒ज्ञ॒मु॒खमे॒व] 11
-द्य॑ज्ञमु॒खमे॒व पु॒रस्ता॒द्वि या॑तयति॒ व्यो॑म सप्तद॒श इति॑ दक्षिण॒तो ऽन्नं॒-वैँ व्यो॑मा-ऽन्नग्ं॑ सप्तद॒शो-ऽन्न॑मे॒व द॑क्षिण॒तो ध॑त्ते॒ तस्मा॒-द्दक्षि॑णे॒नान्न॑मद्यते ध॒रुण॑ एकवि॒ग्ं॒श इति॑ प॒श्चा-त्प्र॑ति॒ष्ठा वा ए॑कवि॒ग्ं॒शः प्रति॑ष्ठित्यै भा॒न्तः प॑ञ्चद॒श इत्यु॑त्तर॒त ओजो॒ वै भा॒न्त ओजः॑ पञ्चद॒श ओज॑ ए॒वोत्त॑र॒तो ध॑त्ते॒ तस्मा॑दुत्तरतो ऽभिप्रया॒यी ज॑यति॒ प्रतू᳚र्तिरष्टाद॒श इति॑ पु॒रस्ता॒- [इति॑ पु॒रस्ता᳚त्, उप॑ दधाति॒ द्वौ] 12
-दुप॑ दधाति॒ द्वौ त्रि॒वृता॑वभिपू॒र्वं-यँ॑ज्ञमु॒खे वि या॑तयत्यभिव॒र्त-स्स॑वि॒ग्ं॒श इति॑ दक्षिण॒तो-ऽन्नं॒-वाँ अ॑भिव॒र्तो-ऽन्नग्ं॑ सवि॒ग्ं॒शो-ऽन्न॑मे॒व द॑क्षिण॒तो ध॑त्ते॒ तस्मा॒-द्दक्षि॑णे॒नान्न॑मद्यते॒ वर्चो᳚ द्वावि॒ग्ं॒श इति॑ प॒श्चा-द्य-द्विग्ं॑श॒तिर्द्वे तेन॑ वि॒राजौ॒ य-द्द्वे प्र॑ति॒ष्ठा तेन॑ वि॒राजो॑रे॒वा-भि॑पू॒र्वम॒न्नाद्ये॒ प्रति॑तिष्ठति॒ तपो॑ नवद॒श इत्यु॑त्तर॒त स्तस्मा᳚-थ्स॒व्यो [इत्यु॑त्तर॒त स्तस्मा᳚-थ्स॒व्यः, हस्त॑यो-] 13
हस्त॑यो-स्तप॒स्वित॑रो॒ योनि॑श्चतुर्वि॒ग्ं॒श इति॑ पु॒रस्ता॒दुप॑ दधाति॒ चतु॑र्विग्ंशत्यक्षरा गाय॒त्री गा॑य॒त्री य॑ज्ञमु॒खं-यँ॑ज्ञमु॒खमे॒व पु॒रस्ता॒-द्विया॑तयति॒ गर्भाः᳚ पञ्चवि॒ग्ं॒श इति॑ दक्षिण॒तो-ऽन्नं॒-वैँ गर्भा॒ अन्न॑-म्पञ्चवि॒ग्ं॒शोन्न॑मे॒व द॑क्षिण॒तो ध॑त्ते॒ तस्मा॒-द्दक्षि॑णे॒नान्न॑मद्यत॒ ओज॑स्त्रिण॒व इति॑ प॒श्चादि॒मे वै लो॒कास्त्रि॑ण॒व ए॒ष्वे॑व लो॒केषु॒ प्रति॑तिष्ठति स॒भंर॑णस्त्रयोवि॒ग्ं॒श इ- [स॒भंर॑णस्त्रयोवि॒ग्ं॒श इति॑, उ॒त्त॒र॒त-] 14
-त्यु॑त्तर॒त-स्तस्मा᳚-थ्स॒व्यो हस्त॑यो-स्सम्भा॒र्य॑तरः॒ क्रतु॑रेकत्रि॒ग्ं॒श इति॑ पु॒रस्ता॒दुप॑ दधाति॒ वाग्वै क्रतु॑र्यज्ञमु॒खं-वाँग्य॑ज्ञमु॒खमे॒व पु॒रस्ता॒द्वि या॑तयति ब्र॒द्ध्नस्य॑ वि॒ष्टप॑-ञ्चतुस्त्रि॒ग्ं॒श इति॑ दक्षिण॒तो॑-ऽसौ वा आ॑दि॒त्यो ब्र॒द्ध्नस्य॑ वि॒ष्टप॑-म्ब्रह्मवर्च॒समे॒व द॑क्षिण॒तो ध॑त्ते॒ तस्मा॒-द्दक्षि॒णो-ऽर्धो᳚ ब्रह्मवर्च॒सित॑रः प्रति॒ष्ठा त्र॑यस्त्रि॒ग्ं॒श इति॑ प॒श्चा-त्प्रति॑ष्ठित्यै॒ नाकः॑ षट्त्रि॒ग्ं॒श इत्यु॑त्तर॒त-स्सु॑व॒र्गो वै लो॒को नाकः॑ सुव॒र्गस्य॑ लो॒कस्य॒ सम॑ष्ट्यै ॥ 15 ॥
de॒vā vai ya-dya॒jñe 'kṷrvata॒ tadasṷrā akurvata॒ te de॒vā e॒tā a̭kṣṇayāsto॒mīyā̭ apaśya॒-ntā a॒nyathā॒ 'nūcyā॒-nyathopā̭dadhata॒ tadasṷrā॒ nānvavā̭ya॒-ntato̭ de॒vā abha̭va॒-nparā-'sṷrā॒ yada̭kṣṇayāsto॒mīyā̭ a॒nyathā॒ 'nūcyā॒nyatho̭pa॒ dadhā̭ti॒ bhrātṛ̭vyābhibhūtyai॒ bhava̭tyā॒tmanā॒ parā᳚-'sya॒ bhrātṛ̭vyo bhavatyā॒-śustri॒vṛditi̭ pu॒rastā॒dupa̭ dadhāti yajñamu॒khaṃ-vai~ tri॒vṛ- [tri॒vṛt, ya॒jña॒mu॒khame॒va] 11
-dya̭jñamu॒khame॒va pu॒rastā॒dvi yā̭tayati॒ vyo̭ma saptada॒śa iti̭ dakṣiṇa॒to 'nnaṃ॒-vai~ vyo̭mā-'nnagṃ̭ saptada॒śo-'nna̭me॒va da̭kṣiṇa॒to dha̭tte॒ tasmā॒-ddakṣi̭ṇe॒nānna̭madyate dha॒ruṇa̭ ekavi॒gṃ॒śa iti̭ pa॒ścā-tpra̭ti॒ṣṭhā vā ḙkavi॒gṃ॒śaḥ prati̭ṣṭhityai bhā॒ntaḥ pa̭ñcada॒śa ityṷttara॒ta ojo॒ vai bhā॒nta ojaḥ̭ pañcada॒śa oja̭ e॒votta̭ra॒to dha̭tte॒ tasmā̭duttarato 'bhiprayā॒yī ja̭yati॒ pratū᳚rtiraṣṭāda॒śa iti̭ pu॒rastā॒- [iti̭ pu॒rastā᳚t, upa̭ dadhāti॒ dvau] 12
-dupa̭ dadhāti॒ dvau tri॒vṛtā̭vabhipū॒rvaṃ-ya~̭jñamu॒khe vi yā̭tayatyabhiva॒rta-ssa̭vi॒gṃ॒śa iti̭ dakṣiṇa॒to-'nnaṃ॒-vā~ a̭bhiva॒rto-'nnagṃ̭ savi॒gṃ॒śo-'nna̭me॒va da̭kṣiṇa॒to dha̭tte॒ tasmā॒-ddakṣi̭ṇe॒nānna̭madyate॒ varco᳚ dvāvi॒gṃ॒śa iti̭ pa॒ścā-dya-dvigṃ̭śa॒tirdve tena̭ vi॒rājau॒ ya-ddve pra̭ti॒ṣṭhā tena̭ vi॒rājo̭re॒vā-bhi̭pū॒rvama॒nnādye॒ prati̭tiṣṭhati॒ tapo̭ navada॒śa ityṷttara॒ta stasmā᳚-thsa॒vyo [ityṷttara॒ta stasmā᳚-thsa॒vyaḥ, hasta̭yo-] 13
hasta̭yo-stapa॒svita̭ro॒ yoni̭ścaturvi॒gṃ॒śa iti̭ pu॒rastā॒dupa̭ dadhāti॒ catṷrvigṃśatyakṣarā gāya॒trī gā̭ya॒trī ya̭jñamu॒khaṃ-ya~̭jñamu॒khame॒va pu॒rastā॒-dviyā̭tayati॒ garbhāḥ᳚ pañcavi॒gṃ॒śa iti̭ dakṣiṇa॒to-'nnaṃ॒-vai~ garbhā॒ anna̭-mpañcavi॒gṃ॒śonna̭me॒va da̭kṣiṇa॒to dha̭tte॒ tasmā॒-ddakṣi̭ṇe॒nānna̭madyata॒ oja̭striṇa॒va iti̭ pa॒ścādi॒me vai lo॒kāstri̭ṇa॒va e॒ṣvḙva lo॒keṣu॒ prati̭tiṣṭhati sa॒bhaṃra̭ṇastrayovi॒gṃ॒śa i- [sa॒bhaṃra̭ṇastrayovi॒gṃ॒śa iti̭, u॒tta॒ra॒ta-] 14
-tyṷttara॒ta-stasmā᳚-thsa॒vyo hasta̭yo-ssambhā॒rya̭taraḥ॒ kratṷrekatri॒gṃ॒śa iti̭ pu॒rastā॒dupa̭ dadhāti॒ vāgvai kratṷryajñamu॒khaṃ-vā~gya̭jñamu॒khame॒va pu॒rastā॒dvi yā̭tayati bra॒ddhnasya̭ vi॒ṣṭapa̭-ñcatustri॒gṃ॒śa iti̭ dakṣiṇa॒to̭-'sau vā ā̭di॒tyo bra॒ddhnasya̭ vi॒ṣṭapa̭-mbrahmavarca॒same॒va da̭kṣiṇa॒to dha̭tte॒ tasmā॒-ddakṣi॒ṇo-'rdho᳚ brahmavarca॒sita̭raḥ prati॒ṣṭhā tra̭yastri॒gṃ॒śa iti̭ pa॒ścā-tprati̭ṣṭhityai॒ nākaḥ̭ ṣaṭtri॒gṃ॒śa ityṷttara॒ta-ssṷva॒rgo vai lo॒ko nākaḥ̭ suva॒rgasya̭ lo॒kasya॒ sama̭ṣṭyai || 15 ||
(The horse is placed in front; and these are the Barhata verses, thirty-four in number.) (Section 2) The gods did what was done at the sacrifice, and the Asuras did the same. The gods saw these Akshnaya Stoma verses, and they placed the Anuchya verses differently and the Upadadhat verses differently. The Asuras did not follow that; therefore the gods prevailed and the Asuras were defeated. Because he places the Akshnaya Stoma verses differently and the Anuchya verses differently, it is for the overcoming of his rival; he becomes superior by himself, and his rival becomes inferior. He places the Ashustrivrit verse in front; the Trivrit is the beginning of the sacrifice, so he extends the beginning of the sacrifice in front. He places the Vyoma Saptadasha verse on the south; Vyoma is food, and the Saptadasha is food, so he places food on the south; therefore food is eaten with the right hand. He places the Dharuna Ekavimsha verse behind; the Ekavimsha is support, for support. He places the Bhanta Panchadasha verse on the north; Bhanta is strength, and the Panchadasha is strength, so he places strength on the north; therefore one who advances to the north wins. He places the Praturti Ashtadasha verse in front; he extends the two Trivrit verses at the beginning of the sacrifice in order. He places the Abhivarta Savimsha verse on the south; Abhivarta is food, and the Savimsha is food, so he places food on the south; therefore food is eaten with the right hand. He places the Varcha Dvavimsha verse behind; since the Dvavimsha is twenty-two, by that there are two Virag verses; since the two are support, by that he first establishes himself in the Virag verses and in food. He places the Tapo Navadasha verse on the north; therefore the left hand is more austere. He places the Yoni Chaturvimsha verse in front; the Gayatri has twenty-four syllables, and the Gayatri is the beginning of the sacrifice, so he extends the beginning of the sacrifice in front. He places the Garbha Panchavimsha verse on the south; Garbha is food, and the Panchavimsha is food, so he places food on the south; therefore food is eaten with the right hand. He places the Ojas Trinava verse behind; these worlds are the Trinava, so he establishes himself in these worlds. He places the Sabharana Trayovimsha verse on the north; therefore the left hand is more productive of abundance. He places the Kratu Ekatrimsha verse in front; Kratu is speech, and speech is the beginning of the sacrifice, so he extends the beginning of the sacrifice in front. He places the Braddhna Vishtapa Chatushtrimsha verse on the south; yonder sun is the Braddhna Vishtapa, so he places priestly radiance on the south; therefore the southern half is more endowed with priestly radiance. He places the Pratishtha Trayastrimsha verse behind, for support. He places the Naka Shattrimsha verse on the north; the world of heaven is Naka, for the attainment of the world of heaven. AI
தேவர்கள் யாகத்தில் எதைச் செய்தார்களோ, அதை அசுரர்களும் செய்தார்கள். அந்தத் தேவர்கள் இந்த அட்சண்ய-ஸ்தோமீய மந்திரங்களைக் கண்டார்கள்; அவற்றை வேறுவிதமாக அநூச்யமாக வேறுவிதமாக உபதானம் செய்தார்கள். அசுரர்கள் அதைப் பின்பற்ற முடியவில்லை. அதனால் தேவர்கள் மேலோங்கினார்கள், அசுரர்கள் அழிந்தார்கள். அட்சண்ய-ஸ்தோமீய மந்திரங்களை அநூச்யத்திலிருந்து வேறுவிதமாக உபதானம் செய்வதால், எதிரிகளை வெல்லும் ஆற்றல் உண்டாகிறது; தானே மேலோங்குகிறான், எதிரி அழிகிறான். 'ஆசு, திரிவிருத்' என்று முன்புறம் உபதானம் செய்கிறான்; யாகத்தின் முகம் திரிவிருத்; யாகத்தின் முகத்தையே முன்புறம் விரிவாக்குகிறான். 'வ்யோம, சப்ததச' என்று தெற்குப் புறம்; வ்யோம என்பது அன்னம், சப்ததச என்பது அன்னம்; அன்னத்தையே தெற்குப் புறம் வைக்கிறான்; அதனால் தெற்குப் புறத்தில் அன்னம் உண்ணப்படுகிறது. 'தருண, ஏகவிம்ச' என்று பின்புறம்; பிரதிஷ்டை ஏகவிம்சம்; நிலைபெறுவதற்காக. 'பாந்த, பஞ்சதச' என்று வடபுறம்; ஓஜஸ் பாந்தம், ஓஜஸ் பஞ்சதசம்; ஓஜஸ்ஸையே வடபுறம் வைக்கிறான்; அதனால் வடபுறம் நோக்கிச் செல்பவன் வெற்றி பெறுகிறான். 'பிரதூர்த்தி, அஷ்டாதச' என்று முன்புறம் உபதானம் செய்கிறான்; இரண்டு திரிவிருத்கள்; யாகத்தின் முகத்தில் முன்புறம் விரிவாக்குகிறான். 'அபிவர்த்த, சவிம்ச' என்று தெற்குப் புறம்; அன்னம் அபிவர்த்தம், அன்னம் சவிம்சம்; அன்னத்தையே தெற்குப் புறம் வைக்கிறான்; அதனால் தெற்குப் புறத்தில் அன்னம் உண்ணப்படுகிறது. 'வர்ச்சஸ், த்வாவிம்ச' என்று பின்புறம்; இருபத்திரண்டு என்பதில் இரண்டு விராட்கள்; இரண்டு என்பதில் பிரதிஷ்டை; விராட்களின் மூலம் முன்புறம் அன்னாத்தில் நிலைபெறுகிறான். 'தபஸ், நவதச' என்று வடபுறம்; அதனால் இடது கையில் தபஸ்வியானவன். 'யோனி, சதுர்விம்ச' என்று முன்புறம் உபதானம் செய்கிறான்; இருபத்துநான்கு எழுத்துக்கள் கொண்ட காயத்ரி; காயத்ரி யாகத்தின் முகம்; யாகத்தின் முகத்தையே முன்புறம் விரிவாக்குகிறான். 'கர்ப்பா, பஞ்சவிம்ச' என்று தெற்குப் புறம்; அன்னம் கர்ப்பங்கள், அன்னம் பஞ்சவிம்சம்; அன்னத்தையே தெற்குப் புறம் வைக்கிறான்; அதனால் தெற்குப் புறத்தில் அன்னம் உண்ணப்படுகிறது. 'ஓஜஸ், திரிணவ' என்று பின்புறம்; இவை உலகங்கள், திரிணவம்; இந்த உலகங்களிலேயே நிலைபெறுகிறான். 'சபம் ரண, த்ரயோவிம்ச' என்று வடபுறம்; அதனால் இடது கையில் சம்பார்யமானவன். 'க்ரது, ஏகத்ரிம்ச' என்று முன்புறம் உபதானம் செய்கிறான்; வாக் க்ரது, வாக் யாகத்தின் முகம்; யாகத்தின் முகத்தையே முன்புறம் விரிவாக்குகிறான். 'ப்ரத்நஸ்ய விஷ்டபம், சதுஸ்த்ரிம்ச' என்று தெற்குப் புறம்; அந்த ஆதித்யன் ப்ரத்நஸ்ய விஷ்டபம்; பிரம்மவர்சஸத்தையே தெற்குப் புறம் வைக்கிறான்; அதனால் தெற்குப் பாதி பிரம்மவர்சஸ் மிக்கது. 'பிரதிஷ்டா, த்ரயஸ்த்ரிம்ச' என்று பின்புறம்; நிலைபெறுவதற்காக. 'நாக, ஷட்ட்ரிம்ச' என்று வடபுறம்; சுவர்க்கலோகம் நாகம்; சுவர்க்கலோகத்தை அடைவதற்காக. AI
(आ॒शु - र्व्यो॑म - ध॒रुणो॑ - भा॒न्तः - प्रतू᳚र्तिर -भिव॒र्तो - वर्च॒ - स्तपो॒ - योनि॒ - र्गर्भा॒ - ओजः॑ - स॒भंर॑णः॒ - क्रतु॑ - र्ब्र॒द्ध्रस्य॑ - प्रति॒ष्ठा - नाकः॒ - षोड॑श)
अ॒ग्नेर्भा॒गो॑-ऽसीति॑ पु॒रस्ता॒दुप॑ दधाति यज्ञमु॒खं-वाँ अ॒ग्निर्य॑ज्ञमु॒ख-न्दी॒क्षा य॑ज्ञमु॒ख-म्ब्रह्म॑ यज्ञमु॒ख-न्त्रि॒वृ-द्य॑ज्ञमु॒खमे॒व पु॒रस्ता॒द्वि या॑तयति नृ॒चक्ष॑सा-म्भा॒गो॑-ऽसीति॑ दक्षिण॒त-श्शु॑श्रु॒वाग्ंसो॒ वै नृ॒चक्ष॒सो-ऽन्न॑-न्धा॒ता जा॒तायै॒वास्मा॒ अन्न॒मपि॑ दधाति॒ तस्मा᳚ज्जा॒तो-ऽन्न॑मत्ति ज॒नित्रग्ग्॑ स्पृ॒तग्ं स॑प्तद॒श-स्स्तोम॒ इत्या॒हा-ऽन्नं॒-वैँ ज॒नित्र॒- [ज॒नित्र᳚म्, अन्नग्ं॑ सप्तद॒शो-ऽन्न॑मे॒व] 16
-मन्नग्ं॑ सप्तद॒शो-ऽन्न॑मे॒व द॑क्षिण॒तो ध॑त्ते॒ तस्मा॒-द्दक्षि॑णे॒ना-न्न॑मद्यते मि॒त्रस्य॑ भा॒गो॑-ऽसीति॑ प॒श्चा-त्प्रा॒णो वै मि॒त्रो॑-ऽपा॒नो वरु॑णः प्राणापा॒नावे॒वास्मि॑-न्दधाति दि॒वो वृ॒ष्टिर्वाता᳚-स्स्पृ॒ता ए॑कवि॒ग्ं॒श-स्स्तोम॒ इत्या॑ह प्रति॒ष्ठा वा ए॑कवि॒ग्ं॒शः प्रति॑ष्ठित्या॒ इन्द्र॑स्य भा॒गो॑-ऽसीत्यु॑त्तर॒त ओजो॒ वा इन्द्र॒ ओजो॒ विष्णु॒रोजः॑ क्ष॒त्रमोजः॑ पञ्चद॒श [पञ्चद॒शः, ओज॑ ए॒वोत्त॑र॒तो ध॑त्ते॒] 17
ओज॑ ए॒वोत्त॑र॒तो ध॑त्ते॒ तस्मा॑दुत्तरतो-ऽभिप्रया॒यी ज॑यति॒ वसू॑ना-म्भा॒गो॑-ऽसीति॑ पु॒रस्ता॒दुप॑ दधाति यज्ञमु॒खं-वैँ वस॑वो यज्ञमु॒खग्ं रु॒द्रा य॑ज्ञमु॒ख-ञ्च॑तुर्वि॒ग्ं॒शो य॑ज्ञमु॒खमे॒व पु॒रस्ता॒द्वि या॑तयत्यादि॒त्याना᳚-म्भा॒गो॑-ऽसीति॑ दक्षिण॒तो-ऽन्नं॒-वाँ आ॑दि॒त्या अन्न॑-म्म॒रुतो-ऽन्न॒-ङ्गर्भा॒ अन्न॑-म्पञ्चवि॒ग्ं॒शो-ऽन्न॑मे॒व द॑क्षिण॒तो ध॑त्ते॒ तस्मा॒-द्दक्षि॑णे॒ना-ऽन्न॑मद्य॒ते ऽदि॑त्यै भा॒गो॑- [-ऽदि॑त्यै भा॒गः, अ॒सीति॑ प॒श्चा-त्प्र॑ति॒ष्ठा] 18
-ऽसीति॑ प॒श्चा-त्प्र॑ति॒ष्ठा वा अदि॑तिः प्रति॒ष्ठा पू॒षा प्र॑ति॒ष्ठा त्रि॑ण॒वः प्रति॑ष्ठित्यै दे॒वस्य॑ सवि॒तुर्भा॒गो॑-ऽ सीत्यु॑त्तर॒तो ब्रह्म॒ वै दे॒व-स्स॑वि॒ता ब्रह्म॒ बृह॒स्पति॒र्ब्रह्म॑ चतुष्टो॒मो ब्र॑ह्मवर्च॒समे॒वोत्त॑र॒तो ध॑त्ते॒ तस्मा॒दुत्त॒रो-ऽर्धो᳚ ब्रह्मवर्च॒सित॑र-स्सावि॒त्रव॑ती भवति॒ प्रसू᳚त्यै॒ तस्मा᳚-द्ब्राह्म॒णाना॒मुदी॑ची स॒निः प्रसू॑ता ध॒र्त्रश्च॑तुष्टो॒म इति॑ पु॒रस्ता॒दुप॑ दधाति यज्ञमु॒खं-वैँ ध॒र्त्रो [ध॒र्त्रः, य॒ज्ञ॒मु॒ख-ञ्च॑तुष्टो॒मो] 19
य॑ज्ञमु॒ख-ञ्च॑तुष्टो॒मो य॑ज्ञमु॒खमे॒व पु॒रस्ता॒द्वि या॑तयति॒ यावा॑ना-म्भा॒गो॑-ऽसीति॑ दक्षिण॒तो मासा॒ वै यावा॑ अर्धमा॒सा अया॑वा॒-स्तस्मा᳚-द्दक्षि॒णावृ॑तो॒ मासा॒ अन्नं॒-वैँ यावा॒ अन्न॑-म्प्र॒जा अन्न॑मे॒व द॑क्षिण॒तो ध॑त्ते॒ तस्मा॒-द्दक्षि॑णे॒ना-न्न॑मद्यत ऋभू॒णा-म्भा॒गो॑-ऽसीति॑ प॒श्चा-त्प्रति॑ष्ठित्यै विव॒र्तो᳚ ऽष्टाचत्वारि॒ग्ं॒श इत्यु॑त्तर॒तो॑-ऽनयो᳚र्लो॒कयो᳚-स्सवीर्य॒त्वाय॒ तस्मा॑दि॒मौ लो॒कौ स॒माव॑-द्वीर्यौ॒ [स॒माव॑-द्वीर्यौ, यस्य॒ मुख्य॑वतीः] 20
यस्य॒ मुख्य॑वतीः पु॒रस्ता॑दुपधी॒यन्ते॒ मुख्य॑ ए॒व भ॑व॒त्या-ऽस्य॒ मुख्यो॑ जायते॒ यस्या-न्न॑वती - र्दक्षिण॒तो-ऽत्त्यन्न॒मा-ऽस्या᳚न्ना॒दो जा॑यते॒ यस्य॑ प्रति॒ष्ठाव॑तीः प॒श्चा-त्प्रत्ये॒व ति॑ष्ठति॒ यस्यौज॑स्वतीरुत्तर॒त ओ॑ज॒स्व्ये॑व भ॑व॒त्या-ऽस्यौ॑ज॒स्वी जा॑यते॒ ऽर्को वा ए॒ष यद॒ग्निस्तस्यै॒तदे॒व स्तो॒त्रमे॒तच्छ॒स्त्रं-यँदे॒षा वि॒धा [वि॒धा, वि॒धी॒यते॒-ऽर्क ए॒व] 21
वि॑धी॒यते॒-ऽर्क ए॒व तद॒र्क्य॑मनु॒ वि धी॑य॒ते ऽत्त्यन्न॒मा-ऽस्या᳚न्ना॒दो जा॑यते॒ यस्यै॒षा वि॒धा वि॑धी॒यते॒ य उ॑ चैनामे॒वं-वेँद॒ सृष्टी॒रुप॑ दधाति यथासृ॒ष्टमे॒वाव॑ रुन्धे॒ न वा इ॒द-न्दिवा॒ न नक्त॑मासी॒दव्या॑वृत्त॒-न्ते दे॒वा ए॒ता व्यु॑ष्टीरपश्य॒-न्ता उपा॑दधत॒ ततो॒ वा इ॒दं ँव्यौ᳚च्छ॒-द्यस्यै॒ता उ॑पधी॒यन्ते॒ व्ये॑वास्मा॑ उच्छ॒त्यथो॒ तम॑ ए॒वाप॑हते ॥ 22 ॥
(ā॒śu - rvyo̭ma - dha॒ruṇo̭ - bhā॒ntaḥ - pratū᳚rtira -bhiva॒rto - varca॒ - stapo॒ - yoni॒ - rgarbhā॒ - ojaḥ̭ - sa॒bhaṃra̭ṇaḥ॒ - kratṷ - rbra॒ddhrasya̭ - prati॒ṣṭhā - nākaḥ॒ - ṣoḍa̭śa)
a॒gnerbhā॒go̭-'sīti̭ pu॒rastā॒dupa̭ dadhāti yajñamu॒khaṃ-vā~ a॒gnirya̭jñamu॒kha-ndī॒kṣā ya̭jñamu॒kha-mbrahma̭ yajñamu॒kha-ntri॒vṛ-dya̭jñamu॒khame॒va pu॒rastā॒dvi yā̭tayati nṛ॒cakṣa̭sā-mbhā॒go̭-'sīti̭ dakṣiṇa॒ta-śśṷśru॒vāgṃso॒ vai nṛ॒cakṣa॒so-'nna̭-ndhā॒tā jā॒tāyai॒vāsmā॒ anna॒mapi̭ dadhāti॒ tasmā᳚jjā॒to-'nna̭matti ja॒nitragg̭ spṛ॒tagṃ sa̭ptada॒śa-sstoma॒ ityā॒hā-'nnaṃ॒-vai~ ja॒nitra॒- [ja॒nitra᳚m, annagṃ̭ saptada॒śo-'nna̭me॒va] 16
-mannagṃ̭ saptada॒śo-'nna̭me॒va da̭kṣiṇa॒to dha̭tte॒ tasmā॒-ddakṣi̭ṇe॒nā-nna̭madyate mi॒trasya̭ bhā॒go̭-'sīti̭ pa॒ścā-tprā॒ṇo vai mi॒tro̭-'pā॒no varṷṇaḥ prāṇāpā॒nāve॒vāsmi̭-ndadhāti di॒vo vṛ॒ṣṭirvātā᳚-sspṛ॒tā ḙkavi॒gṃ॒śa-sstoma॒ ityā̭ha prati॒ṣṭhā vā ḙkavi॒gṃ॒śaḥ prati̭ṣṭhityā॒ indra̭sya bhā॒go̭-'sītyṷttara॒ta ojo॒ vā indra॒ ojo॒ viṣṇu॒rojaḥ̭ kṣa॒tramojaḥ̭ pañcada॒śa [pañcada॒śaḥ, oja̭ e॒votta̭ra॒to dha̭tte॒] 17
oja̭ e॒votta̭ra॒to dha̭tte॒ tasmā̭duttarato-'bhiprayā॒yī ja̭yati॒ vasṷ̄nā-mbhā॒go̭-'sīti̭ pu॒rastā॒dupa̭ dadhāti yajñamu॒khaṃ-vai~ vasa̭vo yajñamu॒khagṃ ru॒drā ya̭jñamu॒kha-ñca̭turvi॒gṃ॒śo ya̭jñamu॒khame॒va pu॒rastā॒dvi yā̭tayatyādi॒tyānā᳚-mbhā॒go̭-'sīti̭ dakṣiṇa॒to-'nnaṃ॒-vā~ ā̭di॒tyā anna̭-mma॒ruto-'nna॒-ṅgarbhā॒ anna̭-mpañcavi॒gṃ॒śo-'nna̭me॒va da̭kṣiṇa॒to dha̭tte॒ tasmā॒-ddakṣi̭ṇe॒nā-'nna̭madya॒te 'di̭tyai bhā॒go̭- [-'di̭tyai bhā॒gaḥ, a॒sīti̭ pa॒ścā-tpra̭ti॒ṣṭhā] 18
-'sīti̭ pa॒ścā-tpra̭ti॒ṣṭhā vā adi̭tiḥ prati॒ṣṭhā pū॒ṣā pra̭ti॒ṣṭhā tri̭ṇa॒vaḥ prati̭ṣṭhityai de॒vasya̭ savi॒turbhā॒go̭-' sītyṷttara॒to brahma॒ vai de॒va-ssa̭vi॒tā brahma॒ bṛha॒spati॒rbrahma̭ catuṣṭo॒mo bra̭hmavarca॒same॒votta̭ra॒to dha̭tte॒ tasmā॒dutta॒ro-'rdho᳚ brahmavarca॒sita̭ra-ssāvi॒trava̭tī bhavati॒ prasū᳚tyai॒ tasmā᳚-dbrāhma॒ṇānā॒mudī̭cī sa॒niḥ prasṷ̄tā dha॒rtraśca̭tuṣṭo॒ma iti̭ pu॒rastā॒dupa̭ dadhāti yajñamu॒khaṃ-vai~ dha॒rtro [dha॒rtraḥ, ya॒jña॒mu॒kha-ñca̭tuṣṭo॒mo] 19
ya̭jñamu॒kha-ñca̭tuṣṭo॒mo ya̭jñamu॒khame॒va pu॒rastā॒dvi yā̭tayati॒ yāvā̭nā-mbhā॒go̭-'sīti̭ dakṣiṇa॒to māsā॒ vai yāvā̭ ardhamā॒sā ayā̭vā॒-stasmā᳚-ddakṣi॒ṇāvṛ̭to॒ māsā॒ annaṃ॒-vai~ yāvā॒ anna̭-mpra॒jā anna̭me॒va da̭kṣiṇa॒to dha̭tte॒ tasmā॒-ddakṣi̭ṇe॒nā-nna̭madyata ṛbhū॒ṇā-mbhā॒go̭-'sīti̭ pa॒ścā-tprati̭ṣṭhityai viva॒rto᳚ 'ṣṭācatvāri॒gṃ॒śa ityṷttara॒to̭-'nayo᳚rlo॒kayo᳚-ssavīrya॒tvāya॒ tasmā̭di॒mau lo॒kau sa॒māva̭-dvīryau॒ [sa॒māva̭-dvīryau, yasya॒ mukhya̭vatīḥ] 20
yasya॒ mukhya̭vatīḥ pu॒rastā̭dupadhī॒yante॒ mukhya̭ e॒va bha̭va॒tyā-'sya॒ mukhyo̭ jāyate॒ yasyā-nna̭vatī - rdakṣiṇa॒to-'ttyanna॒mā-'syā᳚nnā॒do jā̭yate॒ yasya̭ prati॒ṣṭhāva̭tīḥ pa॒ścā-tpratye॒va ti̭ṣṭhati॒ yasyauja̭svatīruttara॒ta o̭ja॒svyḙva bha̭va॒tyā-'syaṷja॒svī jā̭yate॒ 'rko vā e॒ṣa yada॒gnistasyai॒tade॒va sto॒trame॒taccha॒straṃ-ya~de॒ṣā vi॒dhā [vi॒dhā, vi॒dhī॒yate॒-'rka e॒va] 21
vi̭dhī॒yate॒-'rka e॒va tada॒rkya̭manu॒ vi dhī̭ya॒te 'ttyanna॒mā-'syā᳚nnā॒do jā̭yate॒ yasyai॒ṣā vi॒dhā vi̭dhī॒yate॒ ya ṷ caināme॒vaṃ-ve~da॒ sṛṣṭī॒rupa̭ dadhāti yathāsṛ॒ṣṭame॒vāva̭ rundhe॒ na vā i॒da-ndivā॒ na nakta̭māsī॒davyā̭vṛtta॒-nte de॒vā e॒tā vyṷṣṭīrapaśya॒-ntā upā̭dadhata॒ tato॒ vā i॒daṃ ~vyau᳚ccha॒-dyasyai॒tā ṷpadhī॒yante॒ vyḙvāsmā̭ uccha॒tyatho॒ tama̭ e॒vāpa̭hate || 22 ||
He places (the oblation) in front with the formula 'Thou art the share of Agni.' Agni is the mouth of the sacrifice; the consecration (diksha) is the mouth of the sacrifice; Brahman is the mouth of the sacrifice; the threefold (stoma) is the mouth of the sacrifice — thus he makes the mouth of the sacrifice go forward in front. With 'Thou art the share of those who see men' he places on the south; the gods who see men are the hearers (of praise); the giver of food — he places food for the one already born; therefore the born one eats food. With 'The Janitra (birth-place) is joined, the seventeenfold stoma' — he says this; food is the Janitra; the seventeenfold is food; food he places on the south; therefore food is eaten on the south. With 'Thou art the share of Mitra' he places behind; Mitra is the in-breath, Varuna the out-breath; he places the in-breath and out-breath in him. With 'The rain of heaven, the winds are joined, the twenty-onefold stoma' — he says this; the twenty-onefold is the foundation, for establishing. With 'Thou art the share of Indra' he places on the north; Indra is strength, Vishnu is strength, the kshatra is strength, the fifteenfold is strength; strength he places on the north; therefore the one advancing to the north conquers. With 'Thou art the share of the Vasus' he places in front; the Vasus are the mouth of the sacrifice, the Rudras the mouth of the sacrifice, the twenty-fourfold is the mouth of the sacrifice; the mouth of the sacrifice he makes go forward in front. With 'Thou art the share of the Adityas' he places on the south; the Adityas are food, the Maruts are food, the embryos are food, the twenty-fivefold is food; food he places on the south; therefore food is eaten on the south. With 'Thou art the share of Aditi' he places behind; Aditi is the foundation, Pushan is the foundation, the twenty-ninefold is the foundation, for establishing. With 'Thou art the share of the god Savitri' he places on the north; the god Savitri is Brahman, Brihaspati is Brahman, the fourfold (stoma) is Brahman; divine radiance he places on the north; therefore the northern half is more full of divine radiance. It (the offering) is accompanied by the Savitri (verse), for impelling; therefore the giving of the Brahmanas is directed northward and impelled. With 'The Dhartra (supporting) is the fourfold stoma' he places in front; the Dhartra is the mouth of the sacrifice, the fourfold is the mouth of the sacrifice; the mouth of the sacrifice he makes go forward in front. With 'Thou art the share of the Yavas' he places on the south; the Yavas are the months, the Ayavas are the half-months; therefore the months turn to the south. The Yavas are food, offspring are food; food he places on the south; therefore food is eaten on the south. With 'Thou art the share of the Ribhus' he places behind, for establishing. With 'The Vivarta (turning) is the thirty-eightfold' he places on the north, for the equal strength of these two worlds; therefore these two worlds are of equal strength. For him whose front offerings are accompanied by the Mukhya (chief) stomas, he becomes chief; a chief is born to him. For him whose southern offerings are accompanied by the Annavati (food-bearing) stomas, he eats food; a food-eater is born to him. For him whose rear offerings are accompanied by the Pratishtha (foundation) stomas, he stands firm. For him whose northern offerings are accompanied by the Ojasvati (strength-bearing) stomas, he becomes strong; a strong one is born to him. This Agni is indeed the Arka (hymn of praise); this is its Stotra and this its Shastra — namely, that this rite is performed. The Arka is performed; he arranges the Arkya (hymn) in order. He eats food; a food-eater is born to him for whom this rite is performed, and who knows it thus. He places the creations (oblations) in order; he secures what has been created in order. Verily this (world) was neither day nor night, unmanifest; the gods saw these dawns and placed them; from that this (world) dawned. For him for whom these are placed, it dawns for him; moreover he removes that darkness. AI
திருவாசகம்: "வை திரிவிருத்" என்பது முன்புறம்; "சவ்ய" என்பது மூன்று; "முப்பது" என்பது பின்புறம்; "சுவர்க்கம் வை" என்பது ஐந்து. (அ. 3) (ஆசு, வியோம, தருண, பாந்த, பிரதூர்த்தி, அபிவர்த்த, வர்ச்ச, தபஸ், யோனி, கர்ப்ப, ஓஜஸ், சபரண, கிரது, ப்ரத்திரஸ்ய, பிரதிஷ்டா, நாக, ஷோடச) "அக்னியின் பங்கு நீ" என்று முன்புறம் வைக்கிறார். யாகத்தின் முகம் அக்னி; யாகத்தின் முகம் தீட்சை; யாகத்தின் முகம் பிரம்மம்; யாகத்தின் முகம் திரிவிருத்; யாகத்தின் முகத்தையே முன்புறம் விரிவாக்குகிறார். "நிருசக்ஷஸ்களின் பங்கு நீ" என்று தெற்கில்; நிருசக்ஷஸ்கள் செல்வம் தருபவர்கள்; அன்னம் தருபவர்; பிறந்தவனுக்கே அன்னத்தையும் சேர்த்து வைக்கிறார்; ஆதலால் பிறந்தவன் அன்னம் உண்கிறான். "ஜனித்ரம் ஸ்ப்ருதம் பதினேழு ஸ்தோமம்" என்று கூறுகிறார்; அன்னம் ஜனித்ரம்; அன்னம் பதினேழு; அன்னத்தையே தெற்கில் வைக்கிறார்; ஆதலால் தெற்கில் அன்னம் உண்ணப்படுகிறது. "மித்ரனின் பங்கு நீ" என்று பின்புறம்; பிராணன் மித்ரன்; அபானன் வருணன்; பிராண அபானங்களை அவரிடம் வைக்கிறார். "திவோ வ்ருஷ்டிர் வாதாஸ் ஸ்ப்ருதா ஏகவிம்ச ஸ்தோமம்" என்று கூறுகிறார்; பிரதிஷ்டை ஏகவிம்சம்; நிலைபெறுவதற்காக. "இந்திரனின் பங்கு நீ" என்று வடக்கில்; ஓஜஸ் இந்திரன்; ஓஜஸ் விஷ்ணு; ஓஜஸ் க்ஷத்ரம்; ஓஜஸ் பதினைந்து; ஓஜஸையே வடக்கில் வைக்கிறார்; ஆதலால் வடக்கில் செல்பவன் வெற்றி பெறுகிறான். "வசுக்களின் பங்கு நீ" என்று முன்புறம் வைக்கிறார்; யாகத்தின் முகம் வசுக்கள்; யாகத்தின் முகம் ருத்ரர்கள்; யாகத்தின் முகம் சதுர்விம்சம்; யாகத்தின் முகத்தையே முன்புறம் விரிவாக்குகிறார். "ஆதித்யர்களின் பங்கு நீ" என்று தெற்கில்; அன்னம் ஆதித்யர்கள்; அன்னம் மருத்துக்கள்; அன்னம் கர்ப்பங்கள்; அன்னம் பஞ்சவிம்சம்; அன்னத்தையே தெற்கில் வைக்கிறார்; ஆதலால் தெற்கில் அன்னம் உண்ணப்படுகிறது. "அதிதியின் பங்கு நீ" என்று பின்புறம்; பிரதிஷ்டை அதிதி; பிரதிஷ்டை பூஷா; பிரதிஷ்டை திரிணவம்; நிலைபெறுவதற்காக. "தேவ சவிதாவின் பங்கு நீ" என்று வடக்கில்; பிரம்மம் தேவ சவிதா; பிரம்மம் பிரகஸ்பதி; பிரம்மம் சதுஷ்டோமம்; பிரம்மவர்சஸத்தையே வடக்கில் வைக்கிறார்; ஆதலால் வடக்குப் பகுதி பிரம்மவர்சஸம் மிக்கது. சாவித்ரவதி பிரசூதிக்காக; ஆதலால் பிராமணர்களின் வடக்கு திசை செல்வம் பிரசூதம். "தர்த்ர சதுஷ்டோமம்" என்று முன்புறம் வைக்கிறார்; யாகத்தின் முகம் தர்த்ர; யாகத்தின் முகம் சதுஷ்டோமம்; யாகத்தின் முகத்தையே முன்புறம் விரிவாக்குகிறார். "யாவானின் பங்கு நீ" என்று தெற்கில்; மாதங்கள் யாவான்கள்; அர்த்தமாசங்கள் அயாவான்கள்; ஆதலால் தெற்கு நோக்கி மாதங்கள்; அன்னம் யாவான்கள்; அன்னம் பிரஜைகள்; அன்னத்தையே தெற்கில் வைக்கிறார்; ஆதலால் தெற்கில் அன்னம் உண்ணப்படுகிறது. "ரிபூக்களின் பங்கு நீ" என்று பின்புறம்; நிலைபெறுவதற்காக. "விவர்த்த அஷ்டாசத்வாரிம்சம்" என்று வடக்கில்; இவ்விரு உலகங்களின் சமவீரியத்திற்காக; ஆதலால் இவ்விரு உலகங்களும் சமவீரியம் உள்ளவை. எவருடைய முக்யவதிகள் முன்புறம் வைக்கப்படுகின்றனவோ அவர் முக்யர் ஆகிறார்; அவருக்கு முக்யன் பிறக்கிறான். எவருடைய அன்னவதிகள் தெற்கில் உள்ளனவோ அவர் அன்னம் உண்கிறார்; அவருக்கு அன்னாதன் பிறக்கிறான். எவருடைய பிரதிஷ்டாவதிகள் பின்புறம் உள்ளனவோ அவர் நிலைபெறுகிறார். எவருடைய ஓஜஸ்வதிகள் வடக்கில் உள்ளனவோ அவர் ஓஜஸ்வி ஆகிறார்; அவருக்கு ஓஜஸ்வி பிறக்கிறான். அர்க்கன் என்பவன் அக்னி; அவனுடைய ஸ்தோத்திரமும் சாஸ்திரமும் இதுவே; எப்போது இந்த விதா விதிக்கப்படுகிறதோ அப்போது அர்க்கனே அர்க்கியமாக அனுசரிக்கப்படுகிறான். அவன் அன்னம் உண்கிறான்; அவருக்கு அன்னாதன் பிறக்கிறான். எவருடைய இந்த விதா விதிக்கப்படுகிறதோ அவர் ஸ்ருஷ்டிகளை வைக்கிறார்; ஸ்ருஷ்டிக்கப்பட்டபடியே அடைகிறார். இது பகலும் இரவும் இல்லாமல் இருந்தது; வேறுபாடு இல்லாதிருந்தது; அப்போது தேவர்கள் இந்த வ்யுஷ்டிகளைக் கண்டு அவற்றை வைத்தார்கள்; அதனால் இது விடிந்தது. எவருக்கு இவை வைக்கப்படுகின்றனவோ அவருக்கு விடிகிறது; மேலும் இருளையே போக்குகிறார். AI
(अ॒ग्ने - र्नृ॒चक्ष॑सां - ज॒नित्रं॑ - मि॒त्र - स्येन्द्र॑स्य॒ -वसू॑ना - मादि॒त्याना॒ - मदि॑त्यै - दे॒वस्य॑ सवि॒तुः - सा॑वि॒त्रव॑ती - ध॒र्त्रो - यावा॑ना-मृभू॒णां - ँवि॑व॒र्त - श्चतु॑र्दश)
अग्ने॑ जा॒ता-न्प्रणु॑दा न-स्स॒पत्ना॒निति॑ पु॒रस्ता॒दुप॑ दधाति जा॒ताने॒व भ्रातृ॑व्या॒-न्प्रणु॑दते॒ सह॑सा जा॒तानिति॑ प॒श्चाज्ज॑नि॒ष्यमा॑णाने॒व प्रति॑ नुदते चतुश्चत्वारि॒ग्ं॒श-स्स्तोम॒ इति॑ दक्षिण॒तो ब्र॑ह्मवर्च॒सं-वैँ च॑तुश्चत्वारि॒ग्ं॒शो ब्र॑ह्मवर्च॒समे॒व द॑क्षिण॒तो ध॑त्ते॒ तस्मा॒-द्दक्षि॒णो-ऽर्धो᳚ ब्रह्मवर्च॒सित॑र-ष्षोड॒श-स्स्तोम॒ इत्यु॑त्तर॒त ओजो॒ वै षो॑ड॒श ओज॑ ए॒वोत्त॑र॒तो ध॑त्ते॒ तस्मा॑- [तस्मा᳚त्, उ॒त्त॒र॒तो॒-ऽभि॒प्र॒या॒यी] 23
-दुत्तरतो-ऽभिप्रया॒यी ज॑यति॒ वज्रो॒ वै च॑तुश्चत्वारि॒ग्ं॒शो वज्रः॑ षोड॒शो यदे॒ते इष्ट॑के उप॒दधा॑ति जा॒ताग्श्चै॒व ज॑नि॒ष्यमा॑णाग्श्च॒ भ्रातृ॑व्या-न्प्र॒णुद्य॒ वज्र॒मनु॒ प्रह॑रति॒ स्तृत्यै॒ पुरी॑षवती॒-म्मद्ध्य॒ उप॑दधाति॒ पुरी॑षं॒-वैँ मद्ध्य॑मा॒त्मन॒-स्सात्मा॑नमे॒वाग्नि-ञ्चि॑नुते॒ सात्मा॒-ऽमुष्मि॑न् ँलो॒के भ॑वति॒ य ए॒वं-वेँदै॒ता वा अ॑सप॒त्ना नामेष्ट॑का॒ यस्यै॒ता उ॑पधी॒यन्ते॒ [उ॑पधी॒यन्ते᳚, ना-ऽस्य॑] 24
ना-ऽस्य॑ स॒पत्नो॑ भवति प॒शुर्वा ए॒ष यद॒ग्निर्वि॒राज॑ उत्त॒माया॒-ञ्चित्या॒मुप॑ दधाति वि॒राज॑मे॒वोत्त॒मा-म्प॒शुषु॑ दधाति॒ तस्मा᳚-त्पशु॒मानु॑त्त॒मां-वाँचं॑-वँदति॒ दश॑द॒शोप॑ दधाति सवीर्य॒त्वाया᳚-ऽक्ष्ण॒योप॑ दधाति॒ तस्मा॑दक्ष्ण॒या प॒शवो-ऽङ्गा॑नि॒ प्रह॑रन्ति॒ प्रति॑ष्ठित्यै॒ यानि॒ वै छन्दाग्ं॑सि सुव॒र्ग्या᳚ण्यास॒-न्तैर्दे॒वा-स्सु॑व॒र्गं-लोँ॒कमा॑य॒-न्तेनर्ष॑यो- [-ँलो॒कमा॑य॒-न्तेनर्ष॑यः, अ॒श्रा॒म्य॒-न्ते तपो॑-ऽतप्यन्त॒] 25
-ऽश्राम्य॒-न्ते तपो॑-ऽतप्यन्त॒ तानि॒ तप॑सा-ऽपश्य॒-न्तेभ्य॑ ए॒ता इष्ट॑का॒ निर॑मिम॒तेव॒श्छन्दो॒ वरि॑व॒श्छन्द॒ इति॒ ता उपा॑दधत॒ ताभि॒र्वै ते सु॑व॒र्गं-लोँ॒कमा॑य॒न्॒. यदे॒ता इष्ट॑का उप॒दधा॑ति॒ यान्ये॒व छन्दाग्ं॑सि सुव॒र्ग्या॑णि॒ तैरे॒व यज॑मान-स्सुव॒र्गं-लोँ॒कमे॑ति य॒ज्ञेन॒ वै प्र॒जाप॑तिः प्र॒जा अ॑सृजत॒ ता-स्स्तोम॑ भागैरे॒वा-ऽसृ॑जत॒ य- [-ऽसृ॑जत॒ यत्, स्तोम॑ भागा उप॒दधा॑ति] 26
-थ्स्तोम॑ भागा उप॒दधा॑ति प्र॒जा ए॒व त-द्यज॑मान-स्सृजते॒ बृह॒स्पति॒र्वा ए॒त-द्य॒ज्ञस्य॒ तेज॒-स्सम॑भर॒द्य-थ्स्तोम॑भागा॒ य-थ्स्तोम॑भागा उप॒दधा॑ति॒ सते॑जसमे॒वाग्नि-ञ्चि॑नुते॒ बृह॒स्पति॒र्वा ए॒तां-यँ॒ज्ञस्य॑ प्रति॒ष्ठाम॑पश्य॒द्य-थ्स्तोम॑भागा॒ य-थ्स्तोम॑भागा उप॒दधा॑ति य॒ज्ञस्य॒ प्रति॑ष्ठित्यै स॒प्तस॒प्तोप॑ दधाति सवीर्य॒त्वाय॑ ति॒स्रो मद्ध्ये॒ प्रति॑ष्ठित्यै ॥ 27 ॥
(a॒gne - rnṛ॒cakṣa̭sāṃ - ja॒nitraṃ̭ - mi॒tra - syendra̭sya॒ -vasṷ̄nā - mādi॒tyānā॒ - madi̭tyai - de॒vasya̭ savi॒tuḥ - sā̭vi॒trava̭tī - dha॒rtro - yāvā̭nā-mṛbhū॒ṇāṃ - ~vi̭va॒rta - ścatṷrdaśa)
agnḙ jā॒tā-npraṇṷdā na-ssa॒patnā॒niti̭ pu॒rastā॒dupa̭ dadhāti jā॒tāne॒va bhrātṛ̭vyā॒-npraṇṷdate॒ saha̭sā jā॒tāniti̭ pa॒ścājja̭ni॒ṣyamā̭ṇāne॒va prati̭ nudate catuścatvāri॒gṃ॒śa-sstoma॒ iti̭ dakṣiṇa॒to bra̭hmavarca॒saṃ-vai~ ca̭tuścatvāri॒gṃ॒śo bra̭hmavarca॒same॒va da̭kṣiṇa॒to dha̭tte॒ tasmā॒-ddakṣi॒ṇo-'rdho᳚ brahmavarca॒sita̭ra-ṣṣoḍa॒śa-sstoma॒ ityṷttara॒ta ojo॒ vai ṣo̭ḍa॒śa oja̭ e॒votta̭ra॒to dha̭tte॒ tasmā̭- [tasmā᳚t, u॒tta॒ra॒to॒-'bhi॒pra॒yā॒yī] 23
-duttarato-'bhiprayā॒yī ja̭yati॒ vajro॒ vai ca̭tuścatvāri॒gṃ॒śo vajraḥ̭ ṣoḍa॒śo yade॒te iṣṭa̭ke upa॒dadhā̭ti jā॒tāgścai॒va ja̭ni॒ṣyamā̭ṇāgśca॒ bhrātṛ̭vyā-npra॒ṇudya॒ vajra॒manu॒ praha̭rati॒ stṛtyai॒ purī̭ṣavatī॒-mmaddhya॒ upa̭dadhāti॒ purī̭ṣaṃ॒-vai~ maddhya̭mā॒tmana॒-ssātmā̭name॒vāgni-ñci̭nute॒ sātmā॒-'muṣmi̭n ~lo॒ke bha̭vati॒ ya e॒vaṃ-ve~dai॒tā vā a̭sapa॒tnā nāmeṣṭa̭kā॒ yasyai॒tā ṷpadhī॒yante॒ [ṷpadhī॒yante᳚, nā-'sya̭] 24
nā-'sya̭ sa॒patno̭ bhavati pa॒śurvā e॒ṣa yada॒gnirvi॒rāja̭ utta॒māyā॒-ñcityā॒mupa̭ dadhāti vi॒rāja̭me॒votta॒mā-mpa॒śuṣṷ dadhāti॒ tasmā᳚-tpaśu॒mānṷtta॒māṃ-vā~caṃ̭-va~dati॒ daśa̭da॒śopa̭ dadhāti savīrya॒tvāyā᳚-'kṣṇa॒yopa̭ dadhāti॒ tasmā̭dakṣṇa॒yā pa॒śavo-'ṅgā̭ni॒ praha̭ranti॒ prati̭ṣṭhityai॒ yāni॒ vai chandāgṃ̭si suva॒rgyā᳚ṇyāsa॒-ntairde॒vā-ssṷva॒rgaṃ-lo~॒kamā̭ya॒-ntenarṣa̭yo- [-~lo॒kamā̭ya॒-ntenarṣa̭yaḥ, a॒śrā॒mya॒-nte tapo̭-'tapyanta॒] 25
-'śrāmya॒-nte tapo̭-'tapyanta॒ tāni॒ tapa̭sā-'paśya॒-ntebhya̭ e॒tā iṣṭa̭kā॒ nira̭mima॒teva॒śchando॒ vari̭va॒śchanda॒ iti॒ tā upā̭dadhata॒ tābhi॒rvai te sṷva॒rgaṃ-lo~॒kamā̭ya॒n॒. yade॒tā iṣṭa̭kā upa॒dadhā̭ti॒ yānye॒va chandāgṃ̭si suva॒rgyā̭ṇi॒ taire॒va yaja̭māna-ssuva॒rgaṃ-lo~॒kamḙti ya॒jñena॒ vai pra॒jāpa̭tiḥ pra॒jā a̭sṛjata॒ tā-sstoma̭ bhāgaire॒vā-'sṛ̭jata॒ ya- [-'sṛ̭jata॒ yat, stoma̭ bhāgā upa॒dadhā̭ti] 26
-thstoma̭ bhāgā upa॒dadhā̭ti pra॒jā e॒va ta-dyaja̭māna-ssṛjate॒ bṛha॒spati॒rvā e॒ta-dya॒jñasya॒ teja॒-ssama̭bhara॒dya-thstoma̭bhāgā॒ ya-thstoma̭bhāgā upa॒dadhā̭ti॒ satḙjasame॒vāgni-ñci̭nute॒ bṛha॒spati॒rvā e॒tāṃ-ya~॒jñasya̭ prati॒ṣṭhāma̭paśya॒dya-thstoma̭bhāgā॒ ya-thstoma̭bhāgā upa॒dadhā̭ti ya॒jñasya॒ prati̭ṣṭhityai sa॒ptasa॒ptopa̭ dadhāti savīrya॒tvāya̭ ti॒sro maddhye॒ prati̭ṣṭhityai || 27 ||
Agni, drive away our enemies who are already born — with this he places it in front; he drives away the already-born rivals. 'With strength drive away those being born' — with this he places it behind; he drives back those yet to be born. 'The forty-fourfold stoma' — on the south; the forty-fourfold is priestly radiance; priestly radiance he places on the south; therefore the southern half is more full of priestly radiance. 'The sixteenfold stoma' — on the north; the sixteenfold is power; power he places on the north; therefore, advancing from the north, one conquers. The forty-fourfold is the thunderbolt, the sixteenfold is the thunderbolt; when he places these two bricks, having driven away the rivals both born and yet to be born, he hurls the thunderbolt after them. For firmness he places the brick full of rubble in the middle; rubble is the middle of the self; with self he builds the fire; he becomes one with self in yonder world who knows thus. These are the bricks named 'free from rivals'; for one who has these placed, no rival exists. This Agni is a beast; he places it at the building of the last Virat; the last Virat he places among the beasts; therefore, possessing beasts, he speaks the highest speech. He places them ten by ten for strength. He places them with the eye; therefore with the eye beasts strike at limbs, for firmness. The metres that were fit for heaven — by them the gods went to the heavenly world; by them the seers toiled and practiced austerity; by austerity they saw them; from them they fashioned these bricks — 'Iva is the metre, Varivas is the metre' — so they placed them; by them they went to the heavenly world. When he places these bricks, by those very metres that are fit for heaven the sacrificer goes to the heavenly world. By sacrifice Prajapati created creatures; those he created by the stoma-portions. When he places the stoma-portions, the sacrificer then creates creatures. Brihaspati gathered this, the brilliance of the sacrifice; when he places the stoma-portions, he builds the fire with brilliance. Brihaspati saw this, the firm foundation of the sacrifice; when he places the stoma-portions, it is for the firm founding of the sacrifice. He places them seven by seven for strength; three in the middle for firmness. AI
அக்னியே பிறந்த பகைவர்களை விரட்டு என்பதைக் கிழக்கில் வைக்கிறார்; பிறந்த பகைவர்களையே விரட்டுகிறார்; வலிமையால் பிறந்தவர்களை என்பதை மேற்கில் வைக்கிறார்; பிறக்கப்போகிறவர்களையே எதிர்த்து விரட்டுகிறார்; நாற்பத்துநான்கு ஸ்தோமம் என்பதைத் தெற்கில் வைக்கிறார்; பிரம்மவர்சஸம் நாற்பத்துநான்கு; பிரம்மவர்சஸத்தையே தெற்கில் வைக்கிறார்; ஆதலால் தெற்குப் பாதி பிரம்மவர்சஸம் மிக்கது; பதினாறு ஸ்தோமம் என்பதை வடக்கில் வைக்கிறார்; ஓஜஸ் பதினாறு; ஓஜஸையே வடக்கில் வைக்கிறார்; ஆதலால் வடக்கில் செல்பவன் வெற்றி பெறுகிறான்; வஜ்ரம் நாற்பத்துநான்கு, வஜ்ரம் பதினாறு; இந்த இரண்டு இஷ்டகைகளை வைக்கும்போது பிறந்தவர்களையும் பிறக்கப்போகிறவர்களையும் பகைவர்களை விரட்டி வஜ்ரத்தைப் பின்தொடர்ந்து எறிகிறார்; பரப்புதலுக்காகப் புரீஷவதியை நடுவில் வைக்கிறார்; புரீஷம் நடு, ஆத்மாவின்; ஆத்மாவுடன் அக்னியைச் சேகரிக்கிறார்; ஆத்மாவுடன் அந்த உலகில் இருக்கிறார்; இவ்வாறு அறிந்தவன்; இவை அசபத்நா எனப்படும் இஷ்டகைகள்; எவருடைய இவை வைக்கப்படுகின்றனவோ அவருக்குப் பகைவன் இல்லை; பசு நிச்சயமாக அக்னி; விராஜின் உத்தம சிதியில் வைக்கிறார்; விராஜத்தையே உத்தமமாகப் பசுக்களில் வைக்கிறார்; ஆதலால் பசுக்களை உடையவன் உத்தம பேச்சைப் பேசுகிறார்; பத்துப் பத்தை வைக்கிறார்; வீரியத்திற்காக; கண் வழியாக வைக்கிறார்; ஆதலால் கண் வழியாகப் பசுக்கள் உறுப்புகளைத் தாக்குகின்றன; நிலைத்திருக்க; எவை சுவர்க்கம் சார்ந்த சந்தங்கள் இருந்தனவோ அவற்றால் தேவர்கள் சுவர்க்க உலகத்தை அடைந்தார்கள்; அவற்றால் ரிஷிகள் களைத்துத் தவம் செய்தார்கள்; அவற்றைத் தவத்தால் கண்டார்கள்; அவர்களுக்கு இந்த இஷ்டகைகளை உருவாக்கினார்கள்; இவை சந்தம், வரிவஸ் சந்தம் என்று அவற்றை வைத்தார்கள்; அவற்றால் அவர்கள் சுவர்க்க உலகத்தை அடைந்தார்கள்; இந்த இஷ்டகைகளை வைக்கும்போது எவை சுவர்க்கம் சார்ந்த சந்தங்களோ அவற்றால் யஜமானன் சுவர்க்க உலகத்தை அடைகிறான்; யஜ்ஞத்தால் பிரஜாபதி பிரஜைகளைப் படைத்தார்; அவற்றை ஸ்தோம பாகங்களாலேயே படைத்தார்; ஸ்தோம பாகங்களை வைக்கும்போது பிரஜைகளையே யஜமானன் படைக்கிறார்; பிரகஸ்பதி நிச்சயமாக இந்த யஜ்ஞத்தின் தேஜஸைச் சேகரித்தார்; ஸ்தோம பாகங்களை வைக்கும்போது தேஜஸுடன் அக்னியைச் சேகரிக்கிறார்; பிரகஸ்பதி நிச்சயமாக இந்த யஜ்ஞத்தின் நிலைப்பாட்டைக் கண்டார்; ஸ்தோம பாகங்களை வைக்கும்போது யஜ்ஞத்தின் நிலைப்பாட்டிற்காக; ஏழு ஏழை வைக்கிறார்; வீரியத்திற்காக; மூன்றை நடுவில் வைக்கிறார்; நிலைத்திருக்க. AI
र॒श्मिरित्ये॒वा ऽऽदि॒त्यम॑सृजत॒ प्रेति॒रिति॒ धर्म॒मन्वि॑ति॒रिति॒ दिवग्ं॑ स॒धिंरित्य॒न्तरि॑क्ष-म्प्रति॒धिरिति॑ पृथि॒वीं-विँ॑ष्ट॒म्भ इति॒ वृष्टि॑-म्प्र॒वेत्यह॑रनु॒वेति॒ रात्रि॑मु॒शिगिति॒ वसू᳚-न्प्रके॒त इति॑ रु॒द्रान्-थ्सु॑दी॒तिरित्या॑दि॒त्यानोज॒ इति॑ पि॒तॄग्स्तन्तु॒रिति॑ प्र॒जाः पृ॑तना॒षाडिति॑ प॒शू-न्रे॒वदित्यो-ष॑धीरभि॒जिद॑सि यु॒क्तग्रा॒वे- [यु॒क्तग्रा॑वा, इन्द्रा॑य॒ त्वेन्द्र॑-ञ्जि॒न्वेत्ये॒व] 28
-न्द्रा॑य॒ त्वेन्द्र॑-ञ्जि॒न्वेत्ये॒व द॑क्षिण॒तो वज्र॒-म्पर्यौ॑हद॒भिजि॑त्यै॒ ताः प्र॒जा अप॑प्राणा असृजत॒ तास्वधि॑पतिर॒सीत्ये॒व प्रा॒णम॑दधा-द्य॒न्तेत्य॑पा॒नग्ं स॒ग्ं॒सर्प॒ इति॒ चक्षु॑र्वयो॒धा इति॒ श्रोत्र॒-न्ताः प्र॒जाः प्रा॑ण॒तीर॑पान॒तीः पश्य॑न्ती-श्शृण्व॒तीर्न मि॑थु॒नी अ॑भव॒-न्तासु॑ त्रि॒वृद॒सीत्ये॒व मि॑थु॒नम॑दधा॒-त्ताः प्र॒जा मि॑थु॒नी [ ] 29
भव॑न्ती॒र्न प्राजा॑यन्त॒ ता-स्सग्ं॑रो॒हो॑-ऽसि नीरो॒हो॑-ऽसीत्ये॒व प्रा-ऽज॑नय॒-त्ताः प्र॒जाः प्रजा॑ता॒ न प्रत्य॑तिष्ठ॒-न्ता व॑सु॒को॑-ऽसि॒ वेष॑श्रिरसि॒ वस्य॑ष्टिर॒सीत्ये॒वैषु लो॒केषु॒ प्रत्य॑स्थापय॒द्यदाह॑ वसु॒को॑-ऽसि॒ वेष॑श्रिरसि॒ वस्य॑ष्टिर॒सीति॑ प्र॒जा ए॒व प्रजा॑ता ए॒षु लो॒केषु॒ प्रति॑ष्ठापयति॒ सात्मा॒-ऽन्तरि॑क्षग्ं रोहति॒ सप्रा॑णो॒-ऽमुष्मि॑न् ँलो॒के प्रति॑ तिष्ठ॒त्यव्य॑र्धुकः प्राणापा॒नाभ्या᳚-म्भवति॒ य ए॒वं-वेँद॑ ॥ 30 ॥
ra॒śmiritye॒vā ''di॒tyama̭sṛjata॒ preti॒riti॒ dharma॒manvi̭ti॒riti॒ divagṃ̭ sa॒dhiṃritya॒ntari̭kṣa-mprati॒dhiriti̭ pṛthi॒vīṃ-vi~̭ṣṭa॒mbha iti॒ vṛṣṭi̭-mpra॒vetyaha̭ranu॒veti॒ rātri̭mu॒śigiti॒ vasū᳚-nprake॒ta iti̭ ru॒drān-thsṷdī॒tirityā̭di॒tyānoja॒ iti̭ pi॒tṝgstantu॒riti̭ pra॒jāḥ pṛ̭tanā॒ṣāḍiti̭ pa॒śū-nre॒vadityo-ṣa̭dhīrabhi॒jida̭si yu॒ktagrā॒ve- [yu॒ktagrā̭vā, indrā̭ya॒ tvendra̭-ñji॒nvetye॒va] 28
-ndrā̭ya॒ tvendra̭-ñji॒nvetye॒va da̭kṣiṇa॒to vajra॒-mparyaṷhada॒bhiji̭tyai॒ tāḥ pra॒jā apa̭prāṇā asṛjata॒ tāsvadhi̭patira॒sītye॒va prā॒ṇama̭dadhā-dya॒ntetya̭pā॒nagṃ sa॒gṃ॒sarpa॒ iti॒ cakṣṷrvayo॒dhā iti॒ śrotra॒-ntāḥ pra॒jāḥ prā̭ṇa॒tīra̭pāna॒tīḥ paśya̭ntī-śśṛṇva॒tīrna mi̭thu॒nī a̭bhava॒-ntāsṷ tri॒vṛda॒sītye॒va mi̭thu॒nama̭dadhā॒-ttāḥ pra॒jā mi̭thu॒nī [ ] 29
bhava̭ntī॒rna prājā̭yanta॒ tā-ssagṃ̭ro॒ho̭-'si nīro॒ho̭-'sītye॒va prā-'ja̭naya॒-ttāḥ pra॒jāḥ prajā̭tā॒ na pratya̭tiṣṭha॒-ntā va̭su॒ko̭-'si॒ veṣa̭śrirasi॒ vasya̭ṣṭira॒sītye॒vaiṣu lo॒keṣu॒ pratya̭sthāpaya॒dyadāha̭ vasu॒ko̭-'si॒ veṣa̭śrirasi॒ vasya̭ṣṭira॒sīti̭ pra॒jā e॒va prajā̭tā e॒ṣu lo॒keṣu॒ prati̭ṣṭhāpayati॒ sātmā॒-'ntari̭kṣagṃ rohati॒ saprā̭ṇo॒-'muṣmi̭n ~lo॒ke prati̭ tiṣṭha॒tyavya̭rdhukaḥ prāṇāpā॒nābhyā᳚-mbhavati॒ ya e॒vaṃ-ve~da̭ || 30 ||
He places it on the northern side; therefore [the rites] are placed down. The seers created — and thirty-three. He created the sun as 'Ray'; the law as 'Progress'; the sky as 'Pervasion'; the atmosphere as 'Support'; the earth as 'Prop'; the rain as 'Advance'; the day as 'Following'; the night as 'Usig'; the Vasus as 'Bright'; the Rudras as 'Leader'; the Adityas as 'Well-risen'; the fathers as 'Strength'; the creatures as 'Thread'; the animals as 'Host-destroyer'; the plants as 'Revati'. 'Thou art the conqueror' — with the pressing-stone yoked for Indra, 'for Indra, quicken' — thus he bore the thunderbolt on the southern side, for conquest. Those creatures he created without breath; in them he placed breath by 'Thou art the overlord'; the downward breath by 'Yanta'; the eye by 'Serpent'; the ear by 'Wealth-guard'. Those creatures, breathing, exhaling, seeing, hearing, did not become paired; in them he placed pairing by 'Thou art the threefold'; those creatures, being paired, did not bring forth; then by 'Thou art the gathering, thou art the not-gathering' he caused them to bring forth; those creatures, brought forth, did not stand firm; then by 'Thou art the treasure, thou art the wealth-abider, thou art the wealth-seeker' he established them in these worlds. When he says 'Thou art the treasure, thou art the wealth-abider, thou art the wealth-seeker,' he establishes the creatures brought forth in these worlds. With self he ascends the atmosphere; with breath he stands firm in yonder world; he becomes undecaying through breath and downward breath, who thus knows. AI
(வடக்குப் பக்கத்தில் வைக்கிறார்; அதனால் உபதீயந்தே—முனிவர்கள்—படைத்தனர்—எது—முப்பத்துநான்கும்) (அ. 5) ‘கதிர்’ என்றே ஆதித்தனைப் படைத்தார்; ‘முன்னேற்றம்’ என்று தருமத்தை; ‘அன்விதி’ என்று வானத்தை; ‘சந்தி’ என்று ஆகாயத்தை; ‘பிரதிதி’ என்று பூமியை; ‘விஷ்டம்பம்’ என்று மழையை; ‘பிரவேதி’ என்று பகலை; ‘அனுவேதி’ என்று இரவை; ‘உசிக்’ என்று வசுக்களை; ‘பிரகேத’ என்று உருத்திரர்களை; ‘சுதீதி’ என்று ஆதித்தர்களை; ‘ஓஜஸ்’ என்று பித்ருக்களை; ‘தந்து’ என்று பிரஜைகளை; ‘பிருதனாஷாட்’ என்று பசுக்களை; ‘ரேவதி’ என்று ஒஷதிகளை; ‘அபிஜித் ஆகிறாய், யுக்தகிராவன்—இந்திரனுக்கு உன்னை—இந்திரனை வெற்றியடையச் செய்’ என்றே தெற்குப் பக்கத்தில் வஜ்ராயுதத்தைச் சுற்றிக் கொண்டு சென்றார், வெற்றிக்காக. அந்தப் பிரஜைகளை உயிரற்றவையாகப் படைத்தார். அவற்றில் ‘அதிபதி ஆகிறாய்’ என்றே மூச்சை வைத்தார்; ‘யந்தா’ என்று கீழ்மூச்சை; ‘சம்சர்ப்ப’ என்று கண்ணை; ‘வயோதா’ என்று காதை. அந்தப் பிரஜைகள் மூச்சு விட்டும், கீழ்மூச்சு விட்டும், பார்த்தும், கேட்டும் இணை சேர்ந்தவையாக ஆகவில்லை. அவற்றில் ‘திரிவிருத் ஆகிறாய்’ என்றே இணையை வைத்தார். அந்தப் பிரஜைகள் இணை சேர்ந்தவையாக [ ] ஆகியும் பிறக்கவில்லை. அவற்றை ‘சம்ரோக ஆகிறாய், நீரோக ஆகிறாய்’ என்றே பிறப்பித்தார். அந்தப் பிரஜைகள் பிறந்தும் நிலைபெறவில்லை. அவற்றை ‘வசுக ஆகிறாய், வேஷஸ்ரி ஆகிறாய், வஸ்யஷ்டி ஆகிறாய்’ என்றே இந்த உலகங்களில் நிலைநிறுத்தினார். ‘வசுக ஆகிறாய், வேஷஸ்ரி ஆகிறாய், வஸ்யஷ்டி ஆகிறாய்’ என்று சொல்வதால், பிறந்த பிரஜைகளை இந்த உலகங்களில் நிலைநிறுத்துகிறார். ஆன்மாவுடன் ஆகாயத்தில் ஏறுகிறார்; மூச்சுடன் அந்த உலகத்தில் நிலைபெறுகிறார்; மூச்சு மற்றும் கீழ்மூச்சால் குறையாதவராக ஆகிறார்; இவ்வாறு அறிந்தவர். ॥ 30 ॥ AI
ना॒क॒सद्भि॒र्वै दे॒वा-स्सु॑व॒र्गं-लोँ॒कमा॑य॒-न्तन्ना॑क॒सदा᳚-न्नाकस॒त्त्वं-यँन्ना॑क॒सद॑ उप॒दधा॑ति नाक॒सद्भि॑रे॒व त-द्यज॑मान-स्सुव॒र्गं-लोँ॒कमे॑ति सुव॒र्गो वै लो॒को नाको॒ यस्यै॒ता उ॑पधी॒यन्ते॒ नास्मा॒ अक॑-म्भवति यजमानायत॒नं-वैँ ना॑क॒सदो॒ यन्ना॑क॒सद॑ उप॒दधा᳚त्या॒यत॑नमे॒व त-द्यज॑मानः कुरुते पृ॒ष्ठानां॒-वाँ ए॒त-त्तेज॒-स्सम्भृ॑तं॒-यँन्ना॑क॒सदो॒ यन्ना॑क॒सद॑ [यन्ना॑क॒सदः॑, उ॒प॒दधा॑ति पृ॒ष्ठाना॑मे॒व] 31
उप॒दधा॑ति पृ॒ष्ठाना॑मे॒व तेजो-ऽव॑ रुन्धे पञ्च॒चोडा॒ उप॑ दधात्यफ्स॒रस॑ ए॒वैन॑मे॒ता भू॒ता अ॒मुष्मि॑न् ँलो॒क उप॑ शे॒रे-ऽथो॑ तनू॒पानी॑रे॒वैता यज॑मानस्य॒ य-न्द्वि॒ष्या-त्तमु॑प॒दध॑द्ध्यायेदे॒ताभ्य॑ ए॒वैन॑-न्दे॒वता᳚भ्य॒ आ वृ॑श्चति ता॒जगार्ति॒मार्च्छ॒त्युत्त॑रा नाक॒सद्भ्य॒ उप॑दधाति॒ यथा॑ जा॒यामा॒नीय॑ गृ॒हेषु॑ निषा॒दय॑ति ता॒दृगे॒व त- [ता॒दृगे॒व तत्, प॒श्चा-त्प्राची॑-] 32
-त्प॒श्चा-त्प्राची॑-मुत्त॒मामुप॑ दधाति॒ तस्मा᳚-त्प॒श्चा-त्प्राची॒ पत्न्यन्वा᳚स्ते स्वयमातृ॒ण्णा-ञ्च॑ विक॒र्णी-ञ्चो᳚त्त॒मे उप॑ दधाति प्रा॒णो वै स्व॑यमातृ॒ण्णा-ऽऽयु॑र्विक॒र्णी प्रा॒ण-ञ्चै॒वा-ऽऽयु॑श्च प्रा॒णाना॑मुत्त॒मौ ध॑त्ते॒ तस्मा᳚-त्प्रा॒णश्चा-ऽऽयु॑श्च प्रा॒णाना॑मुत्त॒मौ नान्यामुत्त॑रा॒मिष्ट॑का॒मुप॑ दद्ध्या॒-द्यद॒न्यामुत्त॑रा॒-मिष्ट॑का-मुपद॒द्ध्या-त्प॑शू॒ना- [-मुपद॒द्ध्या-त्प॑शू॒नाम्, च॒ यज॑मानस्य च] 33
-ञ्च॒ यज॑मानस्य च प्रा॒ण-ञ्चा-ऽऽयु॒श्चापि॑ दद्ध्या॒-त्तस्मा॒न्ना-न्योत्त॒रेष्ट॑कोप॒धेया᳚ स्वयमातृ॒ण्णामुप॑ दधात्य॒सौ वै स्व॑यमातृ॒ण्णा- ऽमूमे॒वोप॑ ध॒त्ते ऽश्व॒मुप॑ घ्रापयति प्रा॒णमे॒वास्या᳚-न्दधा॒त्यथो᳚ प्राजाप॒त्यो वा अश्वः॑ प्र॒जाप॑तिनै॒वाग्नि-ञ्चि॑नुते स्वयमातृ॒ण्णा भ॑वति प्रा॒णाना॒मुथ्सृ॑ष्ट्या॒ अथो॑ सुव॒र्गस्य॑ लो॒कस्या-ऽनु॑ख्यात्या ए॒षा वै दे॒वानां॒-विँक्रा᳚न्ति॒र्य-द्वि॑क॒र्णी य-द्वि॑क॒र्णीमु॑प॒दधा॑ति दे॒वाना॑मे॒व विक्रा᳚न्ति॒मनु॒ विक्र॑मत उत्तर॒त उप॑दधाति॒ तस्मा॑दुत्तर॒त उ॑पचारो॒-ऽग्नि र्वा॑यु॒मती॑ भवति॒ समि॑द्ध्यै ॥ 34 ॥
nā॒ka॒sadbhi॒rvai de॒vā-ssṷva॒rgaṃ-lo~॒kamā̭ya॒-ntannā̭ka॒sadā᳚-nnākasa॒ttvaṃ-ya~nnā̭ka॒sada̭ upa॒dadhā̭ti nāka॒sadbhi̭re॒va ta-dyaja̭māna-ssuva॒rgaṃ-lo~॒kamḙti suva॒rgo vai lo॒ko nāko॒ yasyai॒tā ṷpadhī॒yante॒ nāsmā॒ aka̭-mbhavati yajamānāyata॒naṃ-vai~ nā̭ka॒sado॒ yannā̭ka॒sada̭ upa॒dadhā᳚tyā॒yata̭name॒va ta-dyaja̭mānaḥ kurute pṛ॒ṣṭhānāṃ॒-vā~ e॒ta-tteja॒-ssambhṛ̭taṃ॒-ya~nnā̭ka॒sado॒ yannā̭ka॒sada̭ [yannā̭ka॒sadaḥ̭, u॒pa॒dadhā̭ti pṛ॒ṣṭhānā̭me॒va] 31
upa॒dadhā̭ti pṛ॒ṣṭhānā̭me॒va tejo-'va̭ rundhe pañca॒coḍā॒ upa̭ dadhātyaphsa॒rasa̭ e॒vaina̭me॒tā bhū॒tā a॒muṣmi̭n ~lo॒ka upa̭ śe॒re-'tho̭ tanū॒pānī̭re॒vaitā yaja̭mānasya॒ ya-ndvi॒ṣyā-ttamṷpa॒dadha̭ddhyāyede॒tābhya̭ e॒vaina̭-nde॒vatā᳚bhya॒ ā vṛ̭ścati tā॒jagārti॒mārccha॒tyutta̭rā nāka॒sadbhya॒ upa̭dadhāti॒ yathā̭ jā॒yāmā॒nīya̭ gṛ॒heṣṷ niṣā॒daya̭ti tā॒dṛge॒va ta- [tā॒dṛge॒va tat, pa॒ścā-tprācī̭-] 32
-tpa॒ścā-tprācī̭-mutta॒māmupa̭ dadhāti॒ tasmā᳚-tpa॒ścā-tprācī॒ patnyanvā᳚ste svayamātṛ॒ṇṇā-ñca̭ vika॒rṇī-ñco᳚tta॒me upa̭ dadhāti prā॒ṇo vai sva̭yamātṛ॒ṇṇā-''yṷrvika॒rṇī prā॒ṇa-ñcai॒vā-''yṷśca prā॒ṇānā̭mutta॒mau dha̭tte॒ tasmā᳚-tprā॒ṇaścā-''yṷśca prā॒ṇānā̭mutta॒mau nānyāmutta̭rā॒miṣṭa̭kā॒mupa̭ daddhyā॒-dyada॒nyāmutta̭rā॒-miṣṭa̭kā-mupada॒ddhyā-tpa̭śū॒nā- [-mupada॒ddhyā-tpa̭śū॒nām, ca॒ yaja̭mānasya ca] 33
-ñca॒ yaja̭mānasya ca prā॒ṇa-ñcā-''yu॒ścāpi̭ daddhyā॒-ttasmā॒nnā-nyotta॒reṣṭa̭kopa॒dheyā᳚ svayamātṛ॒ṇṇāmupa̭ dadhātya॒sau vai sva̭yamātṛ॒ṇṇā- 'mūme॒vopa̭ dha॒tte 'śva॒mupa̭ ghrāpayati prā॒ṇame॒vāsyā᳚-ndadhā॒tyatho᳚ prājāpa॒tyo vā aśvaḥ̭ pra॒jāpa̭tinai॒vāgni-ñci̭nute svayamātṛ॒ṇṇā bha̭vati prā॒ṇānā॒muthsṛ̭ṣṭyā॒ atho̭ suva॒rgasya̭ lo॒kasyā-'nṷkhyātyā e॒ṣā vai de॒vānāṃ॒-vi~krā᳚nti॒rya-dvi̭ka॒rṇī ya-dvi̭ka॒rṇīmṷpa॒dadhā̭ti de॒vānā̭me॒va vikrā᳚nti॒manu॒ vikra̭mata uttara॒ta upa̭dadhāti॒ tasmā̭duttara॒ta ṷpacāro॒-'gni rvā̭yu॒matī̭ bhavati॒ sami̭ddhyai || 34 ||
(Yuktagrava — Praja Mithunya — Antariksha — twelve) (Section 6). By the Nakasads the gods attained the heavenly world; that is the Nakasad-hood of the Nakasads. In that he places the Nakasad bricks, by the Nakasads the sacrificer himself goes to the heavenly world. Heaven is indeed the world called Naka; for him for whom these are placed, it does not become evil for that sacrificer. A resting-place indeed are the Nakasads; in that he places the Nakasad bricks, the sacrificer thereby makes a resting-place for himself. This radiance of the back-bricks is gathered up — in that he places the Nakasad bricks, he thereby withholds the radiance of the back-bricks. He places five Coda bricks; these beings, the Apsarases, he lays down for him in yonder world; and further, these are the Tanupas of the sacrificer. If he hates anyone, he should think of that one while placing them; from these very deities he cuts him off, and he falls into that misery. After the Nakasads he places the later ones, just as one brings a wife and seats her in the house — of that kind is this. Last, facing east, he places the final one; therefore last, facing east, the wife lies down. Self-bent and Vikarni he places as the last two; self-bent is the breath, Vikarni is life; the breath and life he places as the last of the breaths; therefore breath and life are the last of the breaths. He should not place any other brick after the last; if he were to place another brick after the last, he would thereby give away the breath and life of the animals and of the sacrificer; therefore no other brick is to be placed after the last. He places the self-bent one; yonder sun is the self-bent one; that very one he places. He makes the horse smell it; he thereby puts breath into it. Moreover, the horse belongs to Prajapati; by Prajapati he builds the fire-altar. The self-bent one becomes (the means of) the release of the breaths, and further of the declaration of the heavenly world. This is the stride of the gods, namely Vikarni; in that he places Vikarni, he strides after the very stride of the gods. He places it on the north; therefore the approach is on the north. The fire becomes possessed of wind, for its kindling. || 34 || AI
நாகசத் என்பவர்களால் தேவர்கள் சுவர்க்க லோகத்தை அடைந்தார்கள். அதனால் நாகசத் என்பது நாகசத்துவம். நாகசத் என்பவற்றை உபததாதி செய்கிறான்; நாகசத் என்பவர்களாலேயே யஜமானன் சுவர்க்க லோகத்தை அடைகிறான். சுவர்க்க லோகமே நாகம்; எவனுக்கு இவை உபததாதி செய்யப்படுகின்றனவோ அவனுக்கு அது அகம் ஆகாது. யஜமானனுக்கு ஆயதனமே நாகசத் என்பவர்கள்; நாகசத் என்பவற்றை உபததாதி செய்கிறான்; ஆயதனத்தையே யஜமானன் செய்கிறான். பிருஷ்டங்களின் தேஜஸ் சம்பிருதமானது நாகசத் என்பவர்கள்; நாகசத் என்பவற்றை உபததாதி செய்கிறான்; பிருஷ்டங்களின் தேஜஸையே அவன் வருத்துகிறான். ஐந்து சோடாக்களை உபததாதி செய்கிறான்; அப்ஸரஸ்களே; இந்த பூதங்கள் அவனை அமுஷ்மின் லோகத்தில் உபசேருகின்றன. அதுமட்டுமல்ல, தனூபானீர்களே; இவை யஜமானனுடையவை. எவனை வெறுக்கிறானோ அவனை உபததாதி செய்யும்போது தியானிக்க வேண்டும்; இந்த தேவதைகளிலிருந்தே அவனை வெட்டுகிறான்; அவன் ஜகார்த்தியை அடைகிறான். நாகசத் என்பவர்களுக்கு உத்தரமாக உபததாதி செய்கிறான்; மனைவியை வீட்டில் அழைத்து வந்து அமர்த்துவது போலவே அது. பசுவின் பின்புறம் கிழக்கு நோக்கி உத்தமமானதை உபததாதி செய்கிறான்; அதனால் பின்புறம் கிழக்கு நோக்கி பத்னி அன்வாஸ்தே. சுயமாத்ருண்ணா மற்றும் விகர்ணீ ஆகிய இரண்டையும் உத்தமமாக உபததாதி செய்கிறான்; பிராணனே சுயமாத்ருண்ணா; ஆயுஸே விகர்ணீ; பிராணனையும் ஆயுஸையும் பிராணர்களில் உத்தமமாக வைத்துக்கொள்கிறான்; அதனால் பிராணனும் ஆயுஸும் பிராணர்களில் உத்தமமானவை. வேறு எந்த உத்தர இஷ்டகத்தையும் உபததாதி செய்யக்கூடாது; வேறு உத்தர இஷ்டகத்தை உபததாதி செய்தால் பசுக்களின் மற்றும் யஜமானனின் பிராணனையும் ஆயுஸையும் இழக்க நேரிடும்; அதனால் வேறு உத்தர இஷ்டகம் உபதேயம் அல்ல. சுயமாத்ருண்ணாவை உபததாதி செய்கிறான்; அசௌ என்பவளே சுயமாத்ருண்ணா; அமூவையே உபததாதி செய்கிறான். அசுவத்தை முகரச் செய்கிறான்; அவளுடைய பிராணனையே வைக்கிறான். அதுமட்டுமல்ல, அசுவம் பிரஜாபத்யம்; பிரஜாபதியாலேயே அக்னியை சினுகிறான். சுயமாத்ருண்ணா ஆகிறாள்; பிராணர்களின் உத்ஸ்ருஷ்டிக்காக; அதுமட்டுமல்ல, சுவர்க்க லோகத்தின் அனுக்யாதிக்காக. இதுவே தேவர்களின் விக்ராந்தி; விகர்ணீ என்பது; விகர்ணீயை உபததாதி செய்கிறான்; தேவர்களின் விக்ராந்தியையே அனுவிக்ரமிக்கிறான். உத்தரமாக உபததாதி செய்கிறான்; அதனால் உத்தரமாக உபசாரம். அக்னி வாயுமதியாக இருக்கிறது; சமித்திக்காக. AI
छन्दा॒ग्॒स्युप॑ दधाति प॒शवो॒ वै छन्दाग्ं॑सि प॒शूने॒वाव॑ रुन्धे॒ छन्दाग्ं॑सि॒ वै दे॒वानां᳚-वाँ॒म-म्प॒शवो॑ वा॒ममे॒व प॒शूनव॑ रुन्ध ए॒ताग्ं ह॒ वै य॒ज्ञसे॑न-श्चैत्रियाय॒ण-श्चितिं॑-विँ॒दा-ञ्च॑कार॒ तया॒ वै स प॒शूनवा॑रुन्ध॒ यदे॒तामु॑प॒दधा॑ति प॒शूने॒वाव॑ रुन्धे गाय॒त्रीः पु॒रस्ता॒दुप॑ दधाति॒ तेजो॒ वै गा॑य॒त्री तेज॑ ए॒व [तेज॑ ए॒व, मु॒ख॒तो ध॑त्ते] 35
मु॑ख॒तो ध॑त्ते मूर्ध॒न्वती᳚र्भवन्ति मू॒र्धान॑मे॒वैनग्ं॑ समा॒नाना᳚-ङ्करोति त्रि॒ष्टुभ॒ उप॑ दधातीन्द्रि॒यं-वैँ त्रि॒ष्टुगि॑न्द्रि॒यमे॒व म॑द्ध्य॒तो ध॑त्ते॒ जग॑ती॒रुप॑ दधाति॒ जाग॑ता॒ वै प॒शवः॑ प॒शूने॒वाव॑ रुन्धे ऽनु॒ष्टुभ॒ उप॑ दधाति प्रा॒णा वा अ॑नु॒ष्टुप् प्रा॒णाना॒मुथ्सृ॑ष्ट्यै बृह॒तीरु॒ष्णिहाः᳚ प॒ङ्क्तीर॒क्षर॑पङ्क्ती॒रिति॒ विषु॑रूपाणि॒ छन्दा॒ग्॒स्युप॑ दधाति॒ विषु॑रूपा॒ वै प॒शवः॑ प॒शव॒- [प॒शवः॑ प॒शवः॑, छन्दाग्ं॑सि॒ विषु॑रूपाने॒व] 36
-श्छन्दाग्ं॑सि॒ विषु॑रूपाने॒व प॒शूनव॑ रुन्धे॒ विषु॑रूपमस्य गृ॒हे दृ॑श्यते॒ यस्यै॒ता उ॑पधी॒यन्ते॒ य उ॑ चैना ए॒वं-वेँदा-ऽति॑च्छन्दस॒मुप॑ दधा॒त्यति॑च्छन्दा॒ वै सर्वा॑णि॒ छन्दाग्ं॑सि॒ सर्वे॑भिरे॒वैन॒-ञ्छन्दो॑भिश्चिनुते॒ वर्ष्म॒ वा ए॒षा छन्द॑सां॒-यँदति॑च्छन्दा॒ यदति॑च्छन्दस-मुप॒दधा॑ति॒ वर्ष्मै॒वैनग्ं॑ समा॒नाना᳚-ङ्करोति द्वि॒पदा॒ उप॑ दधाति द्वि॒पा-द्यज॑मानः॒ प्रति॑ष्ठित्यै ॥ 37 ॥
chandā॒g॒syupa̭ dadhāti pa॒śavo॒ vai chandāgṃ̭si pa॒śūne॒vāva̭ rundhe॒ chandāgṃ̭si॒ vai de॒vānāṃ᳚-vā~॒ma-mpa॒śavo̭ vā॒mame॒va pa॒śūnava̭ rundha e॒tāgṃ ha॒ vai ya॒jñasḙna-ścaitriyāya॒ṇa-ścitiṃ̭-vi~॒dā-ñca̭kāra॒ tayā॒ vai sa pa॒śūnavā̭rundha॒ yade॒tāmṷpa॒dadhā̭ti pa॒śūne॒vāva̭ rundhe gāya॒trīḥ pu॒rastā॒dupa̭ dadhāti॒ tejo॒ vai gā̭ya॒trī teja̭ e॒va [teja̭ e॒va, mu॒kha॒to dha̭tte] 35
mṷkha॒to dha̭tte mūrdha॒nvatī᳚rbhavanti mū॒rdhāna̭me॒vainagṃ̭ samā॒nānā᳚-ṅkaroti tri॒ṣṭubha॒ upa̭ dadhātīndri॒yaṃ-vai~ tri॒ṣṭugi̭ndri॒yame॒va ma̭ddhya॒to dha̭tte॒ jaga̭tī॒rupa̭ dadhāti॒ jāga̭tā॒ vai pa॒śavaḥ̭ pa॒śūne॒vāva̭ rundhe 'nu॒ṣṭubha॒ upa̭ dadhāti prā॒ṇā vā a̭nu॒ṣṭup prā॒ṇānā॒muthsṛ̭ṣṭyai bṛha॒tīru॒ṣṇihāḥ᳚ pa॒ṅktīra॒kṣara̭paṅktī॒riti॒ viṣṷrūpāṇi॒ chandā॒g॒syupa̭ dadhāti॒ viṣṷrūpā॒ vai pa॒śavaḥ̭ pa॒śava॒- [pa॒śavaḥ̭ pa॒śavaḥ̭, chandāgṃ̭si॒ viṣṷrūpāne॒va] 36
-śchandāgṃ̭si॒ viṣṷrūpāne॒va pa॒śūnava̭ rundhe॒ viṣṷrūpamasya gṛ॒he dṛ̭śyate॒ yasyai॒tā ṷpadhī॒yante॒ ya ṷ cainā e॒vaṃ-ve~dā-'ti̭cchandasa॒mupa̭ dadhā॒tyati̭cchandā॒ vai sarvā̭ṇi॒ chandāgṃ̭si॒ sarvḙbhire॒vaina॒-ñchando̭bhiścinute॒ varṣma॒ vā e॒ṣā chanda̭sāṃ॒-ya~dati̭cchandā॒ yadati̭cchandasa-mupa॒dadhā̭ti॒ varṣmai॒vainagṃ̭ samā॒nānā᳚-ṅkaroti dvi॒padā॒ upa̭ dadhāti dvi॒pā-dyaja̭mānaḥ॒ prati̭ṣṭhityai || 37 ||
He places the Chandas (metres) [bricks]; the metres are indeed the cattle, so he secures the cattle. The metres are the Vasu of the gods, and the cattle are the Vasu, so he secures the cattle. Yajnasena Chaitriyayana and Chiti Vinda indeed obtained this layer; by it he secured the cattle. In that he places this, he secures the cattle. He places the Gayatri bricks in front; the Gayatri is radiance, so he places radiance at the head. They become those with heads (murdhanvati); he makes them equal to himself. He places the Trishtubh bricks; the Trishtubh is power, so he places power in the middle. He places the Jagati bricks; the Jagati is the cattle, so he secures the cattle. He places the Anushtubh bricks; the Anushtubh is the breaths, for the release of the breaths. The Brihati, Ushnih, Pankti and Aksharapankti — thus the various-formed metres he places; the cattle are indeed various-formed, and the metres are various-formed, so he secures various-formed cattle. Various-formed is seen in the house of him for whom these are placed, and of him who thus knows. He places the Atichandas; the Atichandas is all the metres, so he builds him with all the metres. This is the summit of the metres, namely the Atichandas; in that he places the Atichandas, he makes him equal to the summit. He places the Dvipada (two-footed) bricks; the sacrificer is two-footed, for stability. AI
சந்தஸ்களை உபதானம் செய்கிறார். பசுக்களே சந்தஸ்கள்; பசுக்களையே அடைக்கிறார். சந்தஸ்கள் தேவர்களின் வசம்; பசுக்கள் வசம்; பசுக்களையே அடைக்கிறார். யஜ்ஞசேனன் என்பவரும் சைத்ரியாயனன் என்பவரும் சித்தியை (அக்னிசயனத்தை) அறிந்தனர்; அதனால் அவர் பசுக்களை அடைந்தார். இதை உபதானம் செய்வதால் பசுக்களையே அடைக்கிறார். காயத்ரீ சந்தஸ்களை முன்புறம் உபதானம் செய்கிறார். காயத்ரீ என்பது தேஜஸ்; தேஜஸை முகத்தில் வைக்கிறார். மூர்த்தன்வதீ சந்தஸ்கள் ஆகின்றன; சமமானவர்களின் தலைமையாக்குகிறார். த்ரிஷ்டுப் சந்தஸ்களை உபதானம் செய்கிறார். த்ரிஷ்டுப் என்பது இந்திரியம்; இந்திரியத்தை நடுவில் வைக்கிறார். ஜகதீ சந்தஸ்களை உபதானம் செய்கிறார். ஜாகத பசுக்கள்; பசுக்களையே அடைக்கிறார். அனுஷ்டுப் சந்தஸ்களை உபதானம் செய்கிறார். அனுஷ்டுப் என்பது பிராணர்கள்; பிராணர்களை வெளியிடுவதற்காக. ப்ருஹதீ, உஷ்ணிஹ், பங்க்தி, அக்ஷரபங்க்தி என்ற விஷூரூப சந்தஸ்களை உபதானம் செய்கிறார். பசுக்கள் விஷூரூபம்; சந்தஸ்கள் விஷூரூபம்; விஷூரூப பசுக்களையே அடைக்கிறார். இவற்றை உபதானம் செய்யும் ஒருவரின் வீட்டில் விஷூரூபம் காணப்படும்; இவற்றை இவ்வாறு அறிந்தவனுக்கும். அதிச்சந்தஸை உபதானம் செய்கிறார். அதிச்சந்தஸ் எல்லா சந்தஸ்களையும் உள்ளடக்கியது; எல்லா சந்தஸ்களாலும் அவரை அலங்கரிக்கிறார். அதிச்சந்தஸ் என்பது சந்தஸ்களின் கவசம்; அதிச்சந்தஸை உபதானம் செய்வதால் சமமானவர்களுக்கு கவசமாக்குகிறார். த்விபத சந்தஸ்களை உபதானம் செய்கிறார். யஜமானன் த்விபாத்; நிலைத்திருக்கும் பொருட்டு. AI
लो॒कमे॑ति॒ गच्छ॑ति प्रका॒श-ञ्चि॒त्रमे॒व भ॑वति मण्डलेष्ट॒का उप॑ दधाती॒मे वै लो॒का म॑ण्डलेष्ट॒का इ॒मे खलु॒ वै लो॒का दे॑वपु॒रा दे॑वपु॒रा ए॒व प्रवि॑शति॒ ना-ऽऽर्ति॒मार्च्छ॑त्य॒ग्नि-ञ्चि॑क्या॒नो वि॒श्वज्यो॑तिष॒ उप॑ दधाती॒माने॒वैताभि-॑र्लो॒कान् ज्योति॑ष्मतः कुरु॒ते-ऽथो᳚ प्रा॒णाने॒वैता यज॑मानस्य दाद्ध्रत्ये॒ता वै दे॒वता᳚-स्सुव॒र्ग्या᳚स्ता ए॒वा- -न्वा॒रभ्य॑ सुव॒र्गं-लोँ॒कमे॑ति ॥ 39 ॥
lo॒kamḙti॒ gaccha̭ti prakā॒śa-ñci॒trame॒va bha̭vati maṇḍaleṣṭa॒kā upa̭ dadhātī॒me vai lo॒kā ma̭ṇḍaleṣṭa॒kā i॒me khalu॒ vai lo॒kā dḙvapu॒rā dḙvapu॒rā e॒va pravi̭śati॒ nā-''rti॒mārccha̭tya॒gni-ñci̭kyā॒no vi॒śvajyo̭tiṣa॒ upa̭ dadhātī॒māne॒vaitābhi-̭rlo॒kān jyoti̭ṣmataḥ kuru॒te-'tho᳚ prā॒ṇāne॒vaitā yaja̭mānasya dāddhratye॒tā vai de॒vatā᳚-ssuva॒rgyā᳚stā e॒vā- -nvā॒rabhya̭ suva॒rgaṃ-lo~॒kamḙti || 39 ||
For all the gods is Agni piled; if he did not place the closely-joined (bricks), the gods would injure this Agni. By placing the closely-joined ones, he builds him joined to himself; he is not harmed by Agni. And just as a man is continuous with his sinews, so by these is Agni made continuous. By Agni the gods went to the heavenly world; they became those Krttikas. Whosoever these are placed for, he goes to the heavenly world, reaches it; he becomes bright and variegated. He places the Mandala bricks; these Mandala bricks are the worlds; these worlds are the cities of the gods; he enters the cities of the gods; he does not fall into calamity. While piling Agni he places the Visvajyotis (bricks); by these he makes these worlds full of light; and further, these give the breaths to the sacrificer. These are the gods belonging to heaven; having taken hold of them he goes to the heavenly world. AI
அனைத்து தேவதைகளுக்காகவும் அக்னி சித்தப்படுத்தப்படுகிறான். சயுஜர்களை (பொருத்தமானவற்றை) வைக்காவிட்டால், தேவதைகள் இந்த அக்னியை விட்டு விலகிவிடுவார்கள். சயுஜர்களை வைத்தால், தன்னாலேயே அவனைச் சயுஜமாகச் சித்தப்படுத்துகிறான்; அக்னியால் குறைவடையான். மேலும், மனிதன் நரம்புகளால் இணைக்கப்பட்டிருப்பது போல, இவற்றால் அக்னி இணைக்கப்பட்டிருக்கிறான். அக்னியால் தேவர்கள் சுவர்க்க உலகத்தை அடைந்தார்கள்; அவர்கள் அந்தக் கிருத்திகை நட்சத்திரங்கள் ஆனார்கள். எவனுக்கு இவை வைக்கப்படுகின்றனவோ அவன் சுவர்க்க உலகத்தை அடைகிறான், செல்கிறான்; பிரகாசமானவனாக, வண்ணமயமானவனாகவே ஆகிறான். மண்டல இஷ்டகைகளை வைக்கிறான்; இவை உலகங்களே மண்டல இஷ்டகைகள்; இவை உலகங்களே தேவபுரங்கள்; தேவபுரங்களிலேயே பிரவேசிக்கிறான்; துன்பத்தை அடையான். அக்னியைச் சித்தப்படுத்துபவன் விஸ்வஜ்யோதிஸ் என்பவற்றை வைக்கிறான்; இவற்றால் இந்த உலகங்களை ஒளியுள்ளவையாக ஆக்குகிறான். மேலும், இவை யஜமானனின் பிராணர்களைத் தாங்குகின்றன. இவை சுவர்க்கம் சார்ந்த தேவதைகள்; அவற்றைப் பற்றிக்கொண்டு சுவர்க்க உலகத்தை அடைகிறான். AI
-मे॒वैताभि॒ र्यज॑मान इ॒मान् ँलो॒कान्-थ्सं-याँ॑ति प्ल॒वो वा ए॒षो᳚-ऽग्नेर्य-थ्सं॒याँनी॒र्य-थ्सं॒याँनी॑रुप॒दधा॑ति प्ल॒वमे॒वैतम॒ग्नय॒ उप॑दधात्यु॒त यस्यै॒तासूप॑हिता॒स्वापो॒-ऽग्निग्ं हर॒न्त्यहृ॑त ए॒वास्या॒-ग्निरा॑दित्येष्ट॒का उप॑ दधात्यादि॒त्या वा ए॒त-म्भूत्यै॒ प्रति॑नुदन्ते॒ यो-ऽल॒-म्भूत्यै॒ स-न्भूति॒-न्न प्रा॒प्नोत्या॑दि॒त्या [प्रा॒प्नोत्या॑दि॒त्याः, ए॒वैन॒-म्भूति॑-] 41
ए॒वैन॒-म्भूति॑-ङ्गमयन्त्य॒सौ वा ए॒तस्या॑-ऽऽदि॒त्यो रुच॒मा द॑त्ते॒ यो᳚-ऽग्नि-ञ्चि॒त्वा न रोच॑ते॒ यदा॑दित्येष्ट॒का उ॑प॒दधा᳚त्य॒सावे॒-वास्मि॑न्नादि॒त्यो रुच॑-न्दधाति॒ यथा॒-ऽसौ दे॒वाना॒ग्ं॒ रोच॑त ए॒वमे॒वैष म॑नु॒ष्या॑णाग्ं रोचते घृतेष्ट॒का उप॑ दधात्ये॒तद्वा अ॒ग्नेः प्रि॒य-न्धाम॒ य-द्घृ॒त-म्प्रि॒येणै॒वैन॒-न्धाम्ना॒ सम॑र्धय॒- [सम॑र्धयति, अथो॒] 42
-त्यथो॒ तेज॑सा ऽनुपरि॒हारग्ं॑ सादय॒-त्यप॑रिवर्ग-मे॒वास्मि॒-न्तेजो॑ दधाति प्र॒जाप॑तिर॒ग्निम॑चिनुत॒ स यश॑सा॒ व्या᳚र्ध्यत॒ स ए॒ता य॑शो॒दा अ॑पश्य॒-त्ता उपा॑धत्त॒ ताभि॒र्वै स यश॑ आ॒त्मन्न॑धत्त॒ यद्य॑शो॒दा उ॑प॒दधा॑ति॒ यश॑ ए॒व ताभि॒र्यज॑मान आ॒त्म-न्ध॑त्ते॒ पञ्चोप॑ दधाति॒ पाङ्क्तः॒ पुरु॑षो॒ यावा॑ने॒व पुरु॑ष॒स्तस्मि॒न्॒ यशो॑ दधाति ॥ 43 ॥
-me॒vaitābhi॒ ryaja̭māna i॒mān ~lo॒kān-thsaṃ-yā~̭ti pla॒vo vā e॒ṣo᳚-'gnerya-thsaṃ॒yā~nī॒rya-thsaṃ॒yā~nī̭rupa॒dadhā̭ti pla॒vame॒vaitama॒gnaya॒ upa̭dadhātyu॒ta yasyai॒tāsūpa̭hitā॒svāpo॒-'gnigṃ hara॒ntyahṛ̭ta e॒vāsyā॒-gnirā̭dityeṣṭa॒kā upa̭ dadhātyādi॒tyā vā e॒ta-mbhūtyai॒ prati̭nudante॒ yo-'la॒-mbhūtyai॒ sa-nbhūti॒-nna prā॒pnotyā̭di॒tyā [prā॒pnotyā̭di॒tyāḥ, e॒vaina॒-mbhūti̭-] 41
e॒vaina॒-mbhūti̭-ṅgamayantya॒sau vā e॒tasyā̭-''di॒tyo ruca॒mā da̭tte॒ yo᳚-'gni-ñci॒tvā na roca̭te॒ yadā̭dityeṣṭa॒kā ṷpa॒dadhā᳚tya॒sāve॒-vāsmi̭nnādi॒tyo ruca̭-ndadhāti॒ yathā॒-'sau de॒vānā॒gṃ॒ roca̭ta e॒vame॒vaiṣa ma̭nu॒ṣyā̭ṇāgṃ rocate ghṛteṣṭa॒kā upa̭ dadhātye॒tadvā a॒gneḥ pri॒ya-ndhāma॒ ya-dghṛ॒ta-mpri॒yeṇai॒vaina॒-ndhāmnā॒ sama̭rdhaya॒- [sama̭rdhayati, atho॒] 42
-tyatho॒ teja̭sā 'nupari॒hāragṃ̭ sādaya॒-tyapa̭rivarga-me॒vāsmi॒-ntejo̭ dadhāti pra॒jāpa̭tira॒gnima̭cinuta॒ sa yaśa̭sā॒ vyā᳚rdhyata॒ sa e॒tā ya̭śo॒dā a̭paśya॒-ttā upā̭dhatta॒ tābhi॒rvai sa yaśa̭ ā॒tmanna̭dhatta॒ yadya̭śo॒dā ṷpa॒dadhā̭ti॒ yaśa̭ e॒va tābhi॒ryaja̭māna ā॒tma-ndha̭tte॒ pañcopa̭ dadhāti॒ pāṅktaḥ॒ purṷṣo॒ yāvā̭ne॒va purṷṣa॒stasmi॒n॒ yaśo̭ dadhāti || 43 ||
He places the rain-producing (bricks); thereby he secures rain. If he were to place only one, it would rain for only one season; he sets them down without skipping, and therefore it rains for all the seasons. He says, 'The bringer of rain from the east wind' — that is the form of rain; by form he secures rain. By the connecting bricks the gods joined these worlds together; as the connecting bricks are, so is their connecting power. In that he places the connecting bricks, just as one crosses over by a boat on the waters, so the sacrificer crosses over these worlds by these. This fire is a boat; in that he places the connecting bricks, he places that boat for the fire. And when the waters carry off the fire from where these have been placed, his fire is not carried away. He places the bricks of Aditi; the Aditi bricks drive away him who is for prosperity, and he who is not for prosperity does not attain prosperity. The Aditi bricks lead him to prosperity. That sun bestows radiance on him who, having piled the fire, does not shine; in that he places the bricks of Aditi, that sun places radiance in him, so that as that one shines among the gods, so this one shines among men. He places the bricks of ghee; ghee is the dear abode of the fire; by the dear abode he makes it prosper. And moreover by heat he sets them down without skipping; he places heat in him without exclusion. Prajapati piled the fire; he was deprived of glory; he saw these glory-giving bricks and placed them; by them he placed glory in himself. In that he places the glory-giving bricks, by them the sacrificer places glory in himself. He places five; the man is of five parts; as great as the man is, so much glory he places in him. AI
மழையைத் தருபவற்றை (இட்டங்களை) வைக்கிறார்; மழையையே தடுத்து நிறுத்துகிறார். ஒரே இடத்தில் வைத்தால் ஒரே பருவத்தில் மழை பெய்யும்; எனவே அவற்றைச் சுற்றிலும் வைக்கிறார்; அதனால் எல்லாப் பருவங்களிலும் மழை பெய்யும். 'புரோவாதசனி' (கிழக்குக் காற்றால் மழை தருவது) என்று சொல்கிறார்; அது மழையின் வடிவம்; வடிவத்தாலேயே மழையைத் தடுத்து நிறுத்துகிறார். 'சம்யானி' (இணைப்பு) என்பவற்றால் தேவர்கள் இந்த உலகங்களை இணைத்தார்கள்; அது சம்யானிகளின் இணைக்கும் தன்மை. சம்யானிகளை வைக்கும்போது, நீரில் படகு செல்வது போலச் செல்கிறார்; இவற்றால் யஜமானன் இந்த உலகங்களை அடைகிறார். இது அக்னியின் படகு; சம்யானிகளை வைக்கும்போது இந்த அக்னியைப் படகாகவே வைக்கிறார். இவை வைக்கப்பட்டபின் எவருடைய நீர் அக்னியை எடுத்துச் சென்றாலும், அவருடைய அக்னி எடுக்கப்படாததாகவே இருக்கும். ஆதித்ய இட்டங்களை வைக்கிறார்; ஆதித்யர்கள் செல்வத்திற்காக ஒருவரைத் தள்ளுகிறார்கள்; செல்வத்திற்குத் தகுதியற்றவன் செல்வத்தை அடையமாட்டான்; ஆதித்யர்கள் அவனைச் செல்வத்திற்குக் கொண்டு செல்கிறார்கள். அக்னியைச் சேர்த்தும் ஒளிராதவனுக்கு, அந்த ஆதித்யன் தன் ஒளியை அளிக்கிறார்; ஆதித்ய இட்டங்களை வைக்கும்போது, அந்த ஆதித்யனே இவனிடம் ஒளியை வைக்கிறார்; அந்த ஆதித்யன் தேவர்களுக்கு ஒளிர்வது போல, இவன் மனிதர்களுக்கு ஒளிர்கிறான். நெய் இட்டங்களை வைக்கிறார்; நெய்யே அக்னியின் விருப்பமான இடம்; விருப்பமான இடத்தாலேயே அவரை நிறைவு செய்கிறார்; மேலும் தேஜஸ்ஸால் சுற்றிலும் வைக்கிறார்; சுற்றிவளைக்கப்படாத தேஜஸ்ஸை அவரிடம் வைக்கிறார். பிரஜாபதி அக்னியைச் சேர்த்தார்; அவர் புகழால் குறைந்தார்; அவர் இந்தப் புகழ் தரும் இட்டங்களைக் கண்டார்; அவற்றை வைத்தார்; அவற்றால் தன் ஆத்மாவில் புகழை வைத்தார். புகழ் தரும் இட்டங்களை வைக்கும்போது, யஜமானன் அவற்றால் தன் ஆத்மாவில் புகழை வைக்கிறார். ஐந்து இட்டங்களை வைக்கிறார்; மனிதன் ஐந்து பகுதிகள் கொண்டவன்; மனிதன் எவ்வளவு பெரியவனோ அவ்வளவில் புகழை வைக்கிறார். AI
दे॒वा॒सु॒रा-स्संयँ॑त्ता आस॒न् कनी॑याग्ंसो दे॒वा आस॒-न्भूया॒ग्ं॒सो-ऽसु॑रा॒स्ते दे॒वा ए॒ता इष्ट॑का अपश्य॒-न्ता उपा॑दधत भूय॒स्कृद॒सीत्ये॒व भूयाग्ं॑सो-ऽभव॒न् वन॒स्पति॑भि॒-रोष॑धीभि-र्वरिव॒स्कृद॒सीती॒-माम॑जय॒-न्प्राच्य॒सीति॒ प्राची॒-न्दिश॑मजयन्नू॒र्ध्वा ऽसीत्य॒मूम॑जय-न्नन्तरिक्ष॒सद॑स्य॒न्तरि॑क्षे सी॒देत्य॒-न्तरि॑क्षमजय॒-न्ततो॑ दे॒वा अभ॑व॒- [दे॒वा अभ॑वन्न्, परा-ऽसु॑रा॒] 44
-न्परा-ऽसु॑रा॒ यस्यै॒ता उ॑पधी॒यन्ते॒ भूया॑ने॒व भ॑वत्य॒भीमान् ँलो॒कान् ज॑यति॒ भव॑त्या॒त्मना॒ परा᳚-ऽस्य॒ भ्रातृ॑व्यो भवत्यफ्सु॒षद॑सि श्येन॒सद॒सीत्या॑है॒तद्वा अ॒ग्ने रू॒पग्ं रू॒पेणै॒वाग्निमव॑ रुन्धे पृथि॒व्यास्त्वा॒ द्रवि॑णे सादया॒मी-त्या॑हे॒माने॒वैताभि॑-र्लो॒का-न्द्रवि॑णावतः कुरुत आयु॒ष्या॑ उप॑ दधा॒त्यायु॑रे॒वा- [उप॑ दधा॒त्यायु॑रे॒व, अ॒स्मि॒-न्द॒धा॒त्यग्ने॒] 45
-ऽस्मि॑-न्दधा॒त्यग्ने॒ यत्ते॒ पर॒ग्ं॒ हृन्नामेत्या॑है॒तद्वा अ॒ग्नेः प्रि॒य-न्धाम॑ प्रि॒यमे॒वास्य॒ धामोपा᳚-ऽऽप्नोति॒ तावेहि॒ सग्ं र॑भावहा॒ इत्या॑ह॒ व्ये॑वैने॑न॒ परि॑ धत्ते॒ पाञ्च॑जन्ये॒ष्वप्ये᳚द्ध्यग्न॒ इत्या॑है॒ष वा अ॒ग्निः पाञ्च॑जन्यो॒ यः पञ्च॑चितीक॒-स्तस्मा॑दे॒वमा॑हर्त॒व्या॑ उप॑ दधात्ये॒तद्वा ऋ॑तू॒ना-म्प्रि॒य-न्धाम॒ यदृ॑त॒व्या॑ ऋतू॒नामे॒व प्रि॒य-न्धामाव॑ रुन्धे सु॒मेक॒ इत्या॑ह संवँथ्स॒रो वै सु॒मेकः॑ संवँथ्स॒रस्यै॒व प्रि॒य-न्धामोपा᳚-ऽऽप्नोति ॥ 46 ॥
de॒vā॒su॒rā-ssaṃya~̭ttā āsa॒n kanī̭yāgṃso de॒vā āsa॒-nbhūyā॒gṃ॒so-'sṷrā॒ste de॒vā e॒tā iṣṭa̭kā apaśya॒-ntā upā̭dadhata bhūya॒skṛda॒sītye॒va bhūyāgṃ̭so-'bhava॒n vana॒spati̭bhi॒-roṣa̭dhībhi-rvariva॒skṛda॒sītī॒-māma̭jaya॒-nprācya॒sīti॒ prācī॒-ndiśa̭majayannū॒rdhvā 'sītya॒mūma̭jaya-nnantarikṣa॒sada̭sya॒ntari̭kṣe sī॒detya॒-ntari̭kṣamajaya॒-ntato̭ de॒vā abha̭va॒- [de॒vā abha̭vann, parā-'sṷrā॒] 44
-nparā-'sṷrā॒ yasyai॒tā ṷpadhī॒yante॒ bhūyā̭ne॒va bha̭vatya॒bhīmān ~lo॒kān ja̭yati॒ bhava̭tyā॒tmanā॒ parā᳚-'sya॒ bhrātṛ̭vyo bhavatyaphsu॒ṣada̭si śyena॒sada॒sītyā̭hai॒tadvā a॒gne rū॒pagṃ rū॒peṇai॒vāgnimava̭ rundhe pṛthi॒vyāstvā॒ dravi̭ṇe sādayā॒mī-tyā̭he॒māne॒vaitābhi̭-rlo॒kā-ndravi̭ṇāvataḥ kuruta āyu॒ṣyā̭ upa̭ dadhā॒tyāyṷre॒vā- [upa̭ dadhā॒tyāyṷre॒va, a॒smi॒-nda॒dhā॒tyagne॒] 45
-'smi̭-ndadhā॒tyagne॒ yatte॒ para॒gṃ॒ hṛnnāmetyā̭hai॒tadvā a॒gneḥ pri॒ya-ndhāma̭ pri॒yame॒vāsya॒ dhāmopā᳚-''pnoti॒ tāvehi॒ sagṃ ra̭bhāvahā॒ ityā̭ha॒ vyḙvainḙna॒ pari̭ dhatte॒ pāñca̭janye॒ṣvapye᳚ddhyagna॒ ityā̭hai॒ṣa vā a॒gniḥ pāñca̭janyo॒ yaḥ pañca̭citīka॒-stasmā̭de॒vamā̭harta॒vyā̭ upa̭ dadhātye॒tadvā ṛ̭tū॒nā-mpri॒ya-ndhāma॒ yadṛ̭ta॒vyā̭ ṛtū॒nāme॒va pri॒ya-ndhāmāva̭ rundhe su॒meka॒ ityā̭ha saṃva~thsa॒ro vai su॒mekaḥ̭ saṃva~thsa॒rasyai॒va pri॒ya-ndhāmopā᳚-''pnoti || 46 ||
The gods and the demons were engaged in conflict. The gods were fewer and the demons were more numerous. The gods saw these bricks and placed them. With the words 'You are the increaser,' they became more numerous. With 'You are the widener through plants and herbs,' they won this world. With 'You are the eastern,' they won the eastern direction. With 'You are the upward,' they won that world. With 'You are the dweller in the atmosphere,' they sat in the atmosphere and won the atmosphere. Thereupon the gods became [victorious] and the demons were cast down. For one who places these, he becomes greater, he wins these worlds, he becomes [prosperous] by himself, and his enemy is cast down. With the words 'You are the dweller in the waters, you are the dweller on the falcon,' he says this; this is the form of Agni; by form he confines Agni. With the words 'I establish you in the wealth of the earth,' he says this; by these he makes these worlds full of wealth for him. He places the life-giving bricks; he places life itself in him. With the words 'O Agni, whatever is your dear name that is far,' he says this; this is the dear abode of Agni; he obtains his dear abode. With the words 'Come here, let us unite,' he says this; he encloses them; he surrounds them. With the words 'Agni is also among the five peoples,' he says this; this Agni is the five-peopled one, who is the five-layered one; therefore it should be brought thus. He places the seasonal bricks; this is the dear abode of the seasons; by the seasonal bricks he obtains the dear abode of the seasons. With the words 'Well-measured,' he says this; the year is well-measured; he obtains the dear abode of the year. AI
தேவர்களும் அசுரர்களும் போரிடத் தொடங்கினர். தேவர்கள் சிறியவர்களாக இருந்தனர்; அசுரர்கள் பெரியவர்களாக இருந்தனர். அந்தத் தேவர்கள் இந்த இஷ்டகைகளைக் கண்டு அவற்றை நிறுவினர். 'நீ பெரியவனாக்குபவன்' என்று கூறி, அவர்கள் பெரியவர்களாயினர். 'நீ மரங்களாலும் மூலிகைகளாலும் விரிவாக்குபவன்' என்று கூறி, இந்தப் பூமியை வென்றனர். 'நீ கிழக்கு நோக்கியவள்' என்று கூறி, கிழக்குத் திசையை வென்றனர். 'நீ உயர்ந்தவள்' என்று கூறி, அந்த ஆகாயத்தை வென்றனர். 'நீ ஆகாயத்தில் அமர்பவள்' என்று கூறி, ஆகாயத்தில் அமர்ந்து, ஆகாயத்தை வென்றனர். அதனால் தேவர்கள் வெற்றி பெற்றனர்; அசுரர்கள் தோற்றனர். எவருடைய இந்த உபதிகைகள் நிறுவப்படுகின்றனவோ, அவர் மேலும் பெரியவராகிறார்; இந்த உலகங்களை வெல்கிறார்; தன்னால் வளமானவராகிறார்; அவருடைய எதிரி தோற்றுப் போகிறார். 'நீ நீரில் அமர்பவள்' என்றும், 'நீ பருந்தில் அமர்பவள்' என்றும் கூறுகிறார். இது அக்னியின் வடிவம்; வடிவத்தால் அக்னியை அடைகிறார். 'பூமியின் செல்வத்தில் உன்னை அமர்த்துகிறேன்' என்று கூறுகிறார்; இவற்றால் இந்த உலகங்களைச் செல்வம் உள்ளவையாக ஆக்குகிறார். 'ஆயுள் தரும்' என்பவற்றை நிறுவுகிறார்; ஆயுளையே நிறுவுகிறார்; தன்னில் ஆயுளை வைக்கிறார். 'அக்னே, உனக்கு யாது தொலைவில் உள்ள இதயம் எனும் பெயர்' என்று கூறுகிறார்; இது அக்னியின் அன்பான இடம்; அவருடைய அன்பான இடத்தை அடைகிறார். 'இருவரும் இங்கே வாருங்கள்; சேர்ந்து கொள்வோம்' என்று கூறுகிறார்; அதனால் அவரைச் சுற்றி வேலி அமைக்கிறார். 'ஐந்து மக்களிடையேயும் அக்னி எரியும்' என்று கூறுகிறார்; ஐந்து அடுக்குகள் கொண்ட அக்னியே ஐந்து மக்களிடையே உள்ள அக்னி; ஆகவே அதை அவ்வாறே கொணர்ந்து நிறுவ வேண்டும். 'பருவங்களின் அன்பான இடம்' என்பவற்றை நிறுவுகிறார்; பருவங்களின் அன்பான இடத்தை அடைகிறார். 'நல்ல ஒற்றுமை' என்று கூறுகிறார்; ஆண்டே நல்ல ஒற்றுமை; ஆண்டின் அன்பான இடத்தை அடைகிறார். AI
प्र॒जाप॑ते॒रक्ष्य॑श्वय॒-त्त-त्परा॑-ऽपत॒-त्तदश्वो॑-ऽभव॒-द्यदश्व॑य॒-त्तदश्व॑स्याश्व॒त्व-न्तद्दे॒वा अ॑श्वमे॒धेनै॒व प्रत्य॑दधुरे॒ष वै प्र॒जाप॑ति॒ग्ं॒ सर्व॑-ङ्करोति॒ यो᳚-ऽश्वमे॒धेन॒ यज॑ते॒ सर्व॑ ए॒व भ॑वति॒ सर्व॑स्य॒ वा ए॒षा प्राय॑श्चित्ति॒-स्सर्व॑स्य भेष॒जग्ं सर्वं॒-वाँ ए॒तेन॑ पा॒प्मान॑-न्दे॒वा अ॑तर॒न्नपि॒ वा ए॒तेन॑ ब्रह्मह॒त्या-म॑तर॒न्-थ्सर्व॑-म्पा॒प्मान॑- [-म॑तर॒न्-थ्सर्व॑-म्पा॒प्मान᳚म्, त॒र॒ति॒ तर॑ति] 47
-न्तरति॒ तर॑ति ब्रह्मह॒त्यां-योँ᳚-ऽश्वमे॒धेन॒ यज॑ते॒ य उ॑ चैनमे॒वं-वेँदोत्त॑रं॒-वैँ त-त्प्र॒जाप॑ते॒रक्ष्य॑श्वय॒-त्तस्मा॒दश्व॑स्योत्तर॒तो-ऽव॑ द्यन्ति दक्षिण॒तो᳚-ऽन्येषा᳚-म्पशू॒नां-वैँ॑त॒सः कटो॑ भवत्य॒फ्सुयो॑नि॒र्वा अश्वो᳚-ऽफ्सु॒जो वे॑त॒स-स्स्व ए॒वैनं॒-योँनौ॒ प्रति॑ष्ठापयति चतुष्टो॒म-स्स्तोमो॑ भवति स॒रड्ढ॒ वा अश्व॑स्य॒ सक्थ्या-ऽवृ॑ह॒-त्त-द्दे॒वाश्च॑तुष्टो॒मेनै॒व प्रत्य॑दधु॒र्यच्च॑तुष्टो॒म-स्स्तोमो॒ भव॒त्यश्व॑स्य सर्व॒त्वाय॑ ॥ 48 ॥
pra॒jāpa̭te॒rakṣya̭śvaya॒-tta-tparā̭-'pata॒-ttadaśvo̭-'bhava॒-dyadaśva̭ya॒-ttadaśva̭syāśva॒tva-ntadde॒vā a̭śvame॒dhenai॒va pratya̭dadhure॒ṣa vai pra॒jāpa̭ti॒gṃ॒ sarva̭-ṅkaroti॒ yo᳚-'śvame॒dhena॒ yaja̭te॒ sarva̭ e॒va bha̭vati॒ sarva̭sya॒ vā e॒ṣā prāya̭ścitti॒-ssarva̭sya bheṣa॒jagṃ sarvaṃ॒-vā~ e॒tena̭ pā॒pmāna̭-nde॒vā a̭tara॒nnapi॒ vā e॒tena̭ brahmaha॒tyā-ma̭tara॒n-thsarva̭-mpā॒pmāna̭- [-ma̭tara॒n-thsarva̭-mpā॒pmāna᳚m, ta॒ra॒ti॒ tara̭ti] 47
-ntarati॒ tara̭ti brahmaha॒tyāṃ-yo~᳚-'śvame॒dhena॒ yaja̭te॒ ya ṷ cainame॒vaṃ-ve~dotta̭raṃ॒-vai~ ta-tpra॒jāpa̭te॒rakṣya̭śvaya॒-ttasmā॒daśva̭syottara॒to-'va̭ dyanti dakṣiṇa॒to᳚-'nyeṣā᳚-mpaśū॒nāṃ-vai~̭ta॒saḥ kaṭo̭ bhavatya॒phsuyo̭ni॒rvā aśvo᳚-'phsu॒jo vḙta॒sa-ssva e॒vainaṃ॒-yo~nau॒ prati̭ṣṭhāpayati catuṣṭo॒ma-sstomo̭ bhavati sa॒raḍḍha॒ vā aśva̭sya॒ sakthyā-'vṛ̭ha॒-tta-dde॒vāśca̭tuṣṭo॒menai॒va pratya̭dadhu॒ryacca̭tuṣṭo॒ma-sstomo॒ bhava॒tyaśva̭sya sarva॒tvāya̭ || 48 ||
(They became — indeed life-breath — the seasonal offerings — twenty-six) (Section 11) Prajapati's eye swelled; that fell away; that became the horse. Because it swelled (ashvayat), that is the horseness of the horse. The gods restored it by means of the horse-sacrifice. This one makes everything his own who sacrifices with the horse-sacrifice; he becomes everything. This is the atonement for everything, the remedy for everything; by this the gods crossed over all evil; by this they also crossed over the killing of a Brahmin. He crosses over, he crosses over all evil, he crosses over the killing of a Brahmin, who sacrifices with the horse-sacrifice, and who knows it thus. Further, that eye of Prajapati swelled; therefore they cut the horse on the north side, and other animals on the south side. The post is of vetasa reed; the horse has its origin in water, and the vetasa reed is born in water; he establishes it in its own origin. The Stoma is the Chatushtoma; the horse's thigh-bone broke; the gods restored it by means of the Chatushtoma; because the Stoma is the Chatushtoma, it is for the completeness of the horse. AI
பிரஜாபதியின் கண் நோயுற்றது; அது வெளியே விழுந்தது; அது குதிரையாயிற்று. கண் நோயுற்றதால் குதிரைக்குக் குதிரைத்தன்மை உண்டாயிற்று. தேவர்கள் அஸ்வமேத யாகத்தால் அதை மீட்டு நிலைநிறுத்தினர். எவன் அஸ்வமேத யாகம் செய்கிறானோ அவன் பிரஜாபதியை முழுமையாக்குகிறான்; எல்லாமாகிறான். இது எல்லாவற்றிற்கும் பிராயச்சித்தம், எல்லாவற்றிற்கும் மருந்து. இதனால் தேவர்கள் எல்லாப் பாவத்தையும் கடந்தனர்; இதனால் பிரம்மஹத்தி தோஷத்தையும் கடந்தனர். எவன் அஸ்வமேத யாகம் செய்கிறானோ, எவன் இதை இவ்வாறு அறிகிறானோ அவன் எல்லாப் பாவத்தையும் கடக்கிறான்; பிரம்மஹத்தியையும் கடக்கிறான். பிரஜாபதியின் கண் நோயுற்றது வடக்குப் பக்கம்; ஆதலால் குதிரையை வடக்குப் பக்கத்தில் கட்டுகிறார்கள்; மற்ற பசுக்களுக்குத் தெற்குப் பக்கம். வெண்கட்டப் பாத்திரம் நீரில் பிறந்தது; குதிரை நீரில் பிறந்தது; வெண்கட்டு நீரில் பிறந்தது; தன் இடத்திலேயே அதை நிலைநிறுத்துகிறான். சதுஷ்டோமம் ஸ்தோமம் ஆகிறது. குதிரையின் தொடையிலிருந்து சரடு விழுந்தது; தேவர்கள் சதுஷ்டோமத்தால் அதை மீட்டு நிலைநிறுத்தினர். சதுஷ்டோமம் ஸ்தோமம் ஆவது குதிரையின் முழுமைக்காக. AI
(उ॒थ्स॒न्न॒य॒ज्ञो - दे॒वा वै - यस्य॒ मुख्य॑वती - र्नाक॒सद्भि॑रे॒ - वै ताभि॑र॒ - ष्टाच॑त्वारिग्ंशत्)
(u॒thsa॒nna॒ya॒jño - de॒vā vai - yasya॒ mukhya̭vatī - rnāka॒sadbhi̭re॒ - vai tābhi̭ra॒ - ṣṭāca̭tvārigṃśat)
(Uthsannayajna — Indra and Agni — the gods indeed — with the eye — the Stomas — Agni's portion — of Agni — the born ones of Agni — 'the ray' — with those seated in heaven — the metres — from all — the rain-giving — the gods and Asuras, the lesser — of Prajapati the eye — twelve) (Uthsannayajna — the gods indeed — whose — having a head — with those seated in heaven — indeed by them — thirty-eight) AI
உத்சன்னயஜ்ஞன்: இந்திராக்கினிகள்; தேவர்கள் நட்சத்திரத் தொகுதிகள்; அக்னியின் பங்கு; அக்னியே ஜாதங்கள்; கதிர் என்று; நாகசத் தேவர்களால்; சந்தங்கள்; எல்லாவற்றிற்கும்; மழை பொழியும்; தேவாசுரர்கள் குறைந்தவர்கள்; பிரஜாபதியின் கண்; பன்னிரண்டு. உத்சன்னயஜ்ஞன்: தேவர்கள்; எவனுடைய முக்யவதி; நாகசத் தேவர்களால்; அவற்றால்; நாற்பத்தெட்டு. AI
॥ कृष्ण यजुर्वेदीय तैत्तिरीय संहिताया-म्पञ्चमकाण्डे तृतीयः प्रश्न-स्समाप्तः ॥
|| kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya saṃhitāyā-mpañcamakāṇḍe tṛtīyaḥ praśna-ssamāptaḥ ||
Hari Om. Here ends the third Prashna of the fifth Kanda of the Krishna Yajurveda Taittiriya Samhita. AI
ஹரி ஓம். கிருஷ்ண யஜுர்வேதீய தைத்திரீய சம்ஹிதையின் ஐந்தாம் காண்டத்தில் மூன்றாம் பிரசினம் நிறைவுற்றது. AI