Summary — Kannada
AI-generated · not yet verified
The Kannada meaning of each verse is shown below the verse.
ओ-न्नमः परमात्मने, श्री महागणपतये नमः,
श्री गुरुभ्यो नमः । ह॒रिः॒ ओम् ॥
प्र॒जाप॑तिरकामयत प्र॒जा-स्सृ॑जे॒येति॒ स तपो॑-ऽतप्यत॒ स स॒र्पान॑सृजत॒ सो॑-ऽकामयत प्र॒जा-स्सृ॑जे॒येति॒ सद्वि॒तीय॑मतप्यत॒ स वयाग्॑स्य सृजत॒ सो॑-ऽकामयत प्र॒जा-स्सृ॑जे॒येति॒ स तृ॒तीय॑मतप्यत॒ स ए॒त-न्दी᳚क्षितवा॒द-म॑पश्य॒-त्तम॑वद॒-त्ततो॒ वै स प्र॒जा अ॑सृजत॒ य-त्तप॑स्त॒प्त्वा दी᳚क्षितवा॒दं-वँद॑ति प्र॒जा ए॒व तद्यज॑मान- [तद्यज॑मानः, सृ॒ज॒ते॒ यद्वै] 1
-स्सृजते॒ यद्वै दी᳚क्षि॒तो॑-ऽमे॒द्ध्य-म्पश्य॒त्यपा᳚स्माद्दी॒क्षाक्रा॑मति॒ नील॑मस्य॒ हरो॒ व्ये᳚त्यब॑द्ध॒-म्मनो॑ द॒रिद्र॒-ञ्चक्षु॒-स्सूर्यो॒ ज्योति॑षा॒ग्॒श्रेष्ठो॒ दीक्षे॒ मा मा॑हासी॒रित्या॑ह॒ नास्मा᳚द्दी॒क्षा-ऽप॑क्रामति॒ नास्य॒ नील॒-न्न हरो॒ व्ये॑ति॒ यद्वै दी᳚क्षि॒तम॑भि॒वर्ष॑तिदि॒व्या आपो-ऽशा᳚न्ता॒ ओजो॒ बल॑-न्दी॒क्षा- [बल॑-न्दी॒क्षाम्, तपो᳚-ऽस्य॒-] 2
-न्तपो᳚-ऽस्य॒-निर्घ्न॑न्त्युन्द॒ती-र्बल॑-न्ध॒त्तौजो॑ धत्त॒ बल॑-न्धत्त॒ मा मे॑ दी॒क्षा-म्मा तपो॒निर्व॑धि॒ष्टेत्या॑है॒ तदे॒व सर्व॑मा॒त्म-न्ध॑त्ते॒ नास्यौजो॒ बल॒-न्न दी॒क्षा-न्न तपो॒निर्घ्न॑न्त्य॒ग्निर्वै दी᳚क्षि॒तस्य॑ दे॒वता॒ सो᳚-ऽस्मादे॒तर्हि॑ति॒र इ॑व॒ यर्हि॒ याति॒ तमी᳚श्व॒रग्ं रक्षाग्ं॑सि॒ हन्तो᳚- [हन्तोः᳚, भ॒द्राद॒भि-] 3
-र्भ॒द्राद॒भि-श्रेयः॒ प्रेहि॒बृह॒स्पतिः॑ पुर ए॒ता ते॑ अ॒स्त्वित्या॑ह॒ब्रह्म॒ वै दे॒वाना॒-म्बृह॒स्पति॒स्तमे॒वान्वा र॑भते॒ स ए॑न॒ग्ं॒ स-म्पा॑रय॒त्ये दम॑गन्म देव॒यज॑न-म्पृथि॒व्या इत्या॑ह देव॒यज॑न॒ग्ग्॒ ह्ये॑ष पृ॑थि॒व्या आ॒गच्छ॑ति॒ यो यज॑ते॒ विश्वे॑ दे॒वा यदजु॑षन्त॒ पूर्व॒ इत्या॑ह॒ विश्वे॒ ह्ये॑तद्दे॒वा जो॒षय॑न्ते॒ यद्ब्रा᳚ह्म॒णा ऋ॑ख्सा॒माभ्यां॒-यँजु॑षा स॒न्तर॑न्त॒ इत्या॑हर्ख्सा॒माभ्या॒ग्॒ ह्ये॑ष यजु॑षा स॒न्तर॑ति॒ यो यज॑ते रा॒यस्पोषे॑ण॒ समि॒षा-म॑दे॒मेत्या॑-हा॒-ऽशिष॑मे॒वै तामा शा᳚स्ते ॥ 4 ॥
o-nnamaḥ paramātmane, śrī mahāgaṇapataye namaḥ,
śrī gurubhyo namaḥ | ha॒riḥ॒ om ||
pra॒jāpa̭tirakāmayata pra॒jā-ssṛ̭je॒yeti॒ sa tapo̭-'tapyata॒ sa sa॒rpāna̭sṛjata॒ so̭-'kāmayata pra॒jā-ssṛ̭je॒yeti॒ sadvi॒tīya̭matapyata॒ sa vayāg̭sya sṛjata॒ so̭-'kāmayata pra॒jā-ssṛ̭je॒yeti॒ sa tṛ॒tīya̭matapyata॒ sa e॒ta-ndī᳚kṣitavā॒da-ma̭paśya॒-ttama̭vada॒-ttato॒ vai sa pra॒jā a̭sṛjata॒ ya-ttapa̭sta॒ptvā dī᳚kṣitavā॒daṃ-va~da̭ti pra॒jā e॒va tadyaja̭māna- [tadyaja̭mānaḥ, sṛ॒ja॒te॒ yadvai] 1
-ssṛjate॒ yadvai dī᳚kṣi॒to̭-'me॒ddhya-mpaśya॒tyapā᳚smāddī॒kṣākrā̭mati॒ nīla̭masya॒ haro॒ vye᳚tyaba̭ddha॒-mmano̭ da॒ridra॒-ñcakṣu॒-ssūryo॒ jyoti̭ṣā॒g॒śreṣṭho॒ dīkṣe॒ mā mā̭hāsī॒rityā̭ha॒ nāsmā᳚ddī॒kṣā-'pa̭krāmati॒ nāsya॒ nīla॒-nna haro॒ vyḙti॒ yadvai dī᳚kṣi॒tama̭bhi॒varṣa̭tidi॒vyā āpo-'śā᳚ntā॒ ojo॒ bala̭-ndī॒kṣā- [bala̭-ndī॒kṣām, tapo᳚-'sya॒-] 2
-ntapo᳚-'sya॒-nirghna̭ntyunda॒tī-rbala̭-ndha॒ttaujo̭ dhatta॒ bala̭-ndhatta॒ mā mḙ dī॒kṣā-mmā tapo॒nirva̭dhi॒ṣṭetyā̭hai॒ tade॒va sarva̭mā॒tma-ndha̭tte॒ nāsyaujo॒ bala॒-nna dī॒kṣā-nna tapo॒nirghna̭ntya॒gnirvai dī᳚kṣi॒tasya̭ de॒vatā॒ so᳚-'smāde॒tarhi̭ti॒ra i̭va॒ yarhi॒ yāti॒ tamī᳚śva॒ragṃ rakṣāgṃ̭si॒ hanto᳚- [hantoḥ᳚, bha॒drāda॒bhi-] 3
-rbha॒drāda॒bhi-śreyaḥ॒ prehi॒bṛha॒spatiḥ̭ pura e॒tā tḙ a॒stvityā̭ha॒brahma॒ vai de॒vānā॒-mbṛha॒spati॒stame॒vānvā ra̭bhate॒ sa ḙna॒gṃ॒ sa-mpā̭raya॒tye dama̭ganma deva॒yaja̭na-mpṛthi॒vyā ityā̭ha deva॒yaja̭na॒gg॒ hyḙṣa pṛ̭thi॒vyā ā॒gaccha̭ti॒ yo yaja̭te॒ viśvḙ de॒vā yadajṷṣanta॒ pūrva॒ ityā̭ha॒ viśve॒ hyḙtadde॒vā jo॒ṣaya̭nte॒ yadbrā᳚hma॒ṇā ṛ̭khsā॒mābhyāṃ॒-ya~jṷṣā sa॒ntara̭nta॒ ityā̭harkhsā॒mābhyā॒g॒ hyḙṣa yajṷṣā sa॒ntara̭ti॒ yo yaja̭te rā॒yaspoṣḙṇa॒ sami॒ṣā-ma̭de॒metyā̭-hā॒-'śiṣa̭me॒vai tāmā śā᳚ste || 4 ||
ಕೃಷ್ಣ ಯಜುರ್ವೇದದ ತೈತ್ತಿರೀಯ ಸಂಹಿತೆಯ ಮೂರನೆಯ ಕಾಂಡದ ಮೊದಲನೆಯ ಪ್ರಶ್ನೆ - ನ್ಯೂನಕರ್ಮಾಭಿಧಾನ. ಓಂ ನಮಃ ಪರಮಾತ್ಮನಿಗೆ, ಶ್ರೀ ಮಹಾಗಣಪತಿಗೆ ನಮಃ, ಶ್ರೀ ಗುರುಗಳಿಗೆ ನಮಃ. ಹರಿಃ ಓಂ. ಪ್ರಜಾಪತಿಯು ಪ್ರಜೆಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವ ಬಯಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದನು. ಅವನು ತಪಸ್ಸನ್ನು ಆಚರಿಸಿದನು. ಅವನು ಸರ್ಪಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು. ಅವನು ಪ್ರಜೆಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವ ಬಯಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದನು. ಅವನು ಎರಡನೆಯ ಬಾರಿ ತಪಸ್ಸನ್ನು ಆಚರಿಸಿದನು. ಅವನು ಪಕ್ಷಿಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು. ಅವನು ಪ್ರಜೆಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವ ಬಯಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದನು. ಅವನು ಮೂರನೆಯ ಬಾರಿ ತಪಸ್ಸನ್ನು ಆಚರಿಸಿದನು. ಅವನು ಈ ದೀಕ್ಷಿತವಾದವನ್ನು ಕಂಡನು. ಅವನು ಅದನ್ನು ಹೇಳಿದನು. ಆಗ ಅವನು ಪ್ರಜೆಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು. ಯಾವನು ತಪಸ್ಸನ್ನು ಆಚರಿಸಿ ದೀಕ್ಷಿತವಾದವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾನೆಯೋ ಅವನು ಪ್ರಜೆಗಳನ್ನೇ ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತಾನೆ. ದೀಕ್ಷಿತನು ಅಶುದ್ಧವಾದುದನ್ನು ಕಂಡರೆ ಅವನಿಂದ ದೀಕ್ಷೆಯು ಹೊರಟುಹೋಗುತ್ತದೆ. ಅವನ ನೀಲಿಯು ಹೋಗುತ್ತದೆ, ಅವನ ಹರಿಯು ಹೋಗುತ್ತದೆ, ಕಟ್ಟಲ್ಪಡದ ಮನಸ್ಸು, ದರಿದ್ರವಾದ ಕಣ್ಣು, ಸೂರ್ಯನು ಜ್ಯೋತಿಸ್ಸಿನಿಂದ ಶ್ರೇಷ್ಠನು. 'ಎಲೈ ದೀಕ್ಷೆಯೇ, ನನ್ನನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಹೋಗಬೇಡ' ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಅವನಿಂದ ದೀಕ್ಷೆಯು ಹೊರಟುಹೋಗುವುದಿಲ್ಲ, ಅವನ ನೀಲಿಯು ಹೋಗುವುದಿಲ್ಲ, ಅವನ ಹರಿಯು ಹೋಗುವುದಿಲ್ಲ. ದೀಕ್ಷಿತನ ಮೇಲೆ ದಿವ್ಯವಾದ ಅಶಾಂತವಾದ ನೀರುಗಳು ಮಳೆಯಾಗಿ ಬಿದ್ದರೆ ಅವು ಅವನ ಓಜಸ್ಸನ್ನು, ಬಲವನ್ನು, ದೀಕ್ಷೆಯನ್ನು, ತಪಸ್ಸನ್ನು ನಾಶಮಾಡುತ್ತವೆ. 'ಓಜಸ್ಸನ್ನು ಧರಿಸು, ಬಲವನ್ನು ಧರಿಸು, ನನ್ನ ದೀಕ್ಷೆಯನ್ನು, ನನ್ನ ತಪಸ್ಸನ್ನು ನಾಶಮಾಡಬೇಡ' ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಆಗ ಅವನು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ತನ್ನಲ್ಲಿ ಧರಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಅವನ ಓಜಸ್ಸನ್ನು, ಬಲವನ್ನು, ದೀಕ್ಷೆಯನ್ನು, ತಪಸ್ಸನ್ನು ಅವು ನಾಶಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ. ಅಗ್ನಿಯು ದೀಕ್ಷಿತನ ದೇವತೆ. ಅವನು ಈಗ ಹೊರಟುಹೋಗುವಾಗ ಸೂರ್ಯನಂತೆ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ. ಅವನನ್ನು ರಾಕ್ಷಸರು ಕೊಲ್ಲಲು ಬಯಸುತ್ತಾರೆ. 'ಭದ್ರದಿಂದ, ಶ್ರೇಯಸ್ಸಿನಿಂದ ಮುಂದೆ ಹೋಗು, ಬೃಹಸ್ಪತಿಯು ನಿನ್ನ ಮುಂದೆ ಹೋಗುವವನಾಗಿರಲಿ' ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ದೇವತೆಗಳ ಬ್ರಹ್ಮನು ಬೃಹಸ್ಪತಿ. ಅವನನ್ನೇ ಅನುಸರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅವನು ಅವನನ್ನು ದಾಟಿಸುತ್ತಾನೆ. 'ನಾವು ಭೂಮಿಯ ದೇವಯಜನವನ್ನು ತಲುಪಿದೆವು' ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಯಾವನು ಯಜ್ಞವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾನೆಯೋ ಅವನು ಭೂಮಿಯ ದೇವಯಜನವನ್ನು ತಲುಪುತ್ತಾನೆ. 'ವಿಶ್ವೇ ದೇವತೆಗಳು ಮೊದಲು ಯಾವುದನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರೋ' ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ವಿಶ್ವೇ ದೇವತೆಗಳು ಅದನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತಾರೆ. 'ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಋಕ್ ಮತ್ತು ಸಾಮಗಳಿಂದ, ಯಜುಸ್ಸಿನಿಂದ ದಾಟುತ್ತಾರೆ' ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಯಾವನು ಯಜ್ಞವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾನೆಯೋ ಅವನು ಋಕ್ ಮತ್ತು ಸಾಮಗಳಿಂದ, ಯಜುಸ್ಸಿನಿಂದ ದಾಟುತ್ತಾನೆ. 'ಸಂಪತ್ತಿನ ಪೋಷಣೆಯಿಂದ, ಆಹಾರದಿಂದ ನಾವು ಸಂತೋಷಪಡುತ್ತೇವೆ' ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಆಶೀರ್ವಾದವನ್ನೇ ಅವನು ಬೇಡುತ್ತಾನೆ. ॥ 4 ॥ AI
ए॒ष ते॑ गाय॒त्रो भा॒ग इति॑ मे॒ सोमा॑य ब्रूतादे॒ष ते॒ त्रैष्टु॑भो॒ जाग॑तो भा॒ग इति॑ मे॒ सोमा॑य ब्रूताच्छन्दो॒माना॒ग्ं॒ साम्रा᳚ज्य-ङ्ग॒च्छेति॑ मे॒ सोमा॑य ब्रूता॒-द्यो वै सोम॒ग्ं॒ राजा॑न॒ग्ं॒ साम्रा᳚ज्यं-लोँ॒क-ङ्ग॑मयि॒त्वा क्री॒णाति॒ गच्छ॑ति॒ स्वाना॒ग्ं॒ साम्रा᳚ज्य॒-ञ्छन्दाग्ं॑सि॒ खलु॒ वै सोम॑स्य॒ राज्ञ॒-स्साम्रा᳚ज्यो लो॒कः पु॒रस्ता॒-थ्सोम॑स्य क्र॒यादे॒वम॒भि म॑न्त्रयेत॒ साम्रा᳚ज्यमे॒वै- [साम्रा᳚ज्यमे॒व, ए॒नं॒-लोँ॒क-ङ्ग॑मयि॒त्वा] 5
नं॑-लोँ॒क-ङ्ग॑मयि॒त्वा क्री॑णाति॒ गच्छ॑ति॒ स्वाना॒ग्ं॒ साम्रा᳚ज्यं॒-योँ वै ता॑नून॒प्त्रस्य॑ प्रति॒ष्ठां-वेँद॒ प्रत्ये॒व ति॑ष्ठति ब्रह्मवा॒दिनो॑ वदन्ति॒ न प्रा॒श्ञन्ति॒ न जु॑ह्व॒त्यथ॒ क्व॑ तानून॒प्त्र-म्प्रति॑ तिष्ठ॒तीति॑ प्र॒जाप॑तौ॒ मन॒सीति॑ ब्रूया॒-त्त्रिरव॑ जिघ्रे-त्प्र॒जाप॑तौ त्वा॒ मन॑सि जुहो॒मीत्ये॒षा वै ता॑नून॒प्त्रस्य॑ प्रति॒ष्ठा य ए॒वं-वेँद॒ प्रत्ये॒व ति॑ष्ठति॒ यो [प्रत्ये॒व ति॑ष्ठति॒ यः, वा अ॑द्ध्व॒र्योः] 6
वा अ॑द्ध्व॒र्योः प्र॑ति॒ष्ठां-वेँद॒ प्रत्ये॒व ति॑ष्ठति॒ यतो॒ मन्ये॒तान॑भिक्रम्य होष्या॒मीति॒ त-त्तिष्ठ॒न्ना श्रा॑वयेदे॒षा वा अ॑द्ध्व॒र्योः प्र॑ति॒ष्ठा य ए॒वं-वेँद॒ प्रत्ये॒व ति॑ष्ठति॒ यद॑भि॒क्रम्य॑ जुहु॒या-त्प्र॑ति॒ष्ठाया॑ इया॒-त्तस्मा᳚-थ्समा॒नत्र॒ तिष्ठ॑ता होत॒व्य॑-म्प्रति॑ष्ठित्यै॒ यो वा अ॑द्ध्व॒र्यो-स्स्वं-वेँद॒ स्ववा॑ने॒व भ॑वति॒ स्रुग्वा अ॑स्य॒ स्वं-वाँ॑य॒व्य॑मस्य॒ [वा॑य॒व्य॑मस्य, स्व-ञ्च॑म॒सो᳚-ऽस्य॒] 7
स्व-ञ्च॑म॒सो᳚-ऽस्य॒ स्वं-यँद्वा॑य॒व्यं॑-वाँ चम॒सं-वाँ-ऽन॑न्वारभ्या-ऽऽश्रा॒वये॒-थ्स्वादि॑या॒-त्तस्मा॑ दन्वा॒रभ्या॒ ऽऽश्राव्य॒ग्ग्॒ स्वादे॒व नैति॒ यो वै सोम॒म- प्र॑तिष्ठाप्य स्तो॒त्र-मु॑पाक॒रोत्य प्र॑तिष्ठित॒-स्सोमो॒ भव॒त्यप्र॑तिष्ठित॒-स्स्तोमो- ऽप्र॑तिष्ठिता-न्यु॒क्थान्यप्र॑तिष्ठितो॒ यज॑मा॒नो ऽप्र॑तिष्ठितो ऽध्व॒र्युर्वा॑ य॒व्यं॑-वैँ सोम॑स्य प्रति॒ष्ठा च॑म॒सो᳚-ऽस्य प्रति॒ष्ठा सोम॒-स्स्तोम॑स्य॒ स्तोम॑ उ॒क्थाना॒-ङ्ग्रहं॑-वाँ गृही॒त्वा च॑म॒सं-वोँ॒न्नीय॑ स्तो॒त्रमु॒पा कु॑र्या॒-त्प्रत्ये॒व सोमग्ग्॑ स्था॒पय॑ति॒ प्रति॒स्तोम॒-म्प्रत्यु॒क्थानि॒ प्रति॒ यज॑मान॒स्तिष्ठ॑ति॒ प्रत्य॑द्ध्व॒र्युः ॥ 8 ॥
e॒ṣa tḙ gāya॒tro bhā॒ga iti̭ me॒ somā̭ya brūtāde॒ṣa te॒ traiṣṭṷbho॒ jāga̭to bhā॒ga iti̭ me॒ somā̭ya brūtācchando॒mānā॒gṃ॒ sāmrā᳚jya-ṅga॒ccheti̭ me॒ somā̭ya brūtā॒-dyo vai soma॒gṃ॒ rājā̭na॒gṃ॒ sāmrā᳚jyaṃ-lo~॒ka-ṅga̭mayi॒tvā krī॒ṇāti॒ gaccha̭ti॒ svānā॒gṃ॒ sāmrā᳚jya॒-ñchandāgṃ̭si॒ khalu॒ vai soma̭sya॒ rājña॒-ssāmrā᳚jyo lo॒kaḥ pu॒rastā॒-thsoma̭sya kra॒yāde॒vama॒bhi ma̭ntrayeta॒ sāmrā᳚jyame॒vai- [sāmrā᳚jyame॒va, e॒naṃ॒-lo~॒ka-ṅga̭mayi॒tvā] 5
naṃ̭-lo~॒ka-ṅga̭mayi॒tvā krī̭ṇāti॒ gaccha̭ti॒ svānā॒gṃ॒ sāmrā᳚jyaṃ॒-yo~ vai tā̭nūna॒ptrasya̭ prati॒ṣṭhāṃ-ve~da॒ pratye॒va ti̭ṣṭhati brahmavā॒dino̭ vadanti॒ na prā॒śñanti॒ na jṷhva॒tyatha॒ kva̭ tānūna॒ptra-mprati̭ tiṣṭha॒tīti̭ pra॒jāpa̭tau॒ mana॒sīti̭ brūyā॒-ttrirava̭ jighre-tpra॒jāpa̭tau tvā॒ mana̭si juho॒mītye॒ṣā vai tā̭nūna॒ptrasya̭ prati॒ṣṭhā ya e॒vaṃ-ve~da॒ pratye॒va ti̭ṣṭhati॒ yo [pratye॒va ti̭ṣṭhati॒ yaḥ, vā a̭ddhva॒ryoḥ] 6
vā a̭ddhva॒ryoḥ pra̭ti॒ṣṭhāṃ-ve~da॒ pratye॒va ti̭ṣṭhati॒ yato॒ manye॒tāna̭bhikramya hoṣyā॒mīti॒ ta-ttiṣṭha॒nnā śrā̭vayede॒ṣā vā a̭ddhva॒ryoḥ pra̭ti॒ṣṭhā ya e॒vaṃ-ve~da॒ pratye॒va ti̭ṣṭhati॒ yada̭bhi॒kramya̭ juhu॒yā-tpra̭ti॒ṣṭhāyā̭ iyā॒-ttasmā᳚-thsamā॒natra॒ tiṣṭha̭tā hota॒vya̭-mprati̭ṣṭhityai॒ yo vā a̭ddhva॒ryo-ssvaṃ-ve~da॒ svavā̭ne॒va bha̭vati॒ srugvā a̭sya॒ svaṃ-vā~̭ya॒vya̭masya॒ [vā̭ya॒vya̭masya, sva-ñca̭ma॒so᳚-'sya॒] 7
sva-ñca̭ma॒so᳚-'sya॒ svaṃ-ya~dvā̭ya॒vyaṃ̭-vā~ cama॒saṃ-vā~-'na̭nvārabhyā-''śrā॒vaye॒-thsvādi̭yā॒-ttasmā̭ danvā॒rabhyā॒ ''śrāvya॒gg॒ svāde॒va naiti॒ yo vai soma॒ma- pra̭tiṣṭhāpya sto॒tra-mṷpāka॒rotya pra̭tiṣṭhita॒-ssomo॒ bhava॒tyapra̭tiṣṭhita॒-sstomo- 'pra̭tiṣṭhitā-nyu॒kthānyapra̭tiṣṭhito॒ yaja̭mā॒no 'pra̭tiṣṭhito 'dhva॒ryurvā̭ ya॒vyaṃ̭-vai~ soma̭sya prati॒ṣṭhā ca̭ma॒so᳚-'sya prati॒ṣṭhā soma॒-sstoma̭sya॒ stoma̭ u॒kthānā॒-ṅgrahaṃ̭-vā~ gṛhī॒tvā ca̭ma॒saṃ-vo~॒nnīya̭ sto॒tramu॒pā kṷryā॒-tpratye॒va somagg̭ sthā॒paya̭ti॒ prati॒stoma॒-mpratyu॒kthāni॒ prati॒ yaja̭māna॒stiṣṭha̭ti॒ pratya̭ddhva॒ryuḥ || 8 ||
ಎಲೈ ಸೋಮ ರಾಜನೇ, ಇದು ನಿನ್ನ ಗಾಯತ್ರೀ ಭಾಗವು ಎಂದು ನನಗೆ ಹೇಳು. ಎಲೈ ಸೋಮ ರಾಜನೇ, ಇದು ನಿನ್ನ ತ್ರೈಷ್ಟುಭ ಭಾಗವು, ಇದು ಜಾಗತ ಭಾಗವು ಎಂದು ನನಗೆ ಹೇಳು. ಎಲೈ ಸೋಮ ರಾಜನೇ, ಛಂದಸ್ಸುಗಳ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಹೋಗು ಎಂದು ನನಗೆ ಹೇಳು. ಯಾವನು ಸೋಮ ರಾಜನನ್ನು ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಲೋಕಕ್ಕೆ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗಿ ಕ್ರಯ ಮಾಡುತ್ತಾನೆಯೋ ಅವನು ತನ್ನ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ. ಛಂದಸ್ಸುಗಳೇ ಸೋಮ ರಾಜನ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಲೋಕ. ಸೋಮನ ಕ್ರಯಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲು ಹೀಗೆ ಮಂತ್ರ ಹೇಳಬೇಕು. ಹೀಗೆ ಮಾಡುವುದರಿಂದ ಅವನನ್ನು ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಲೋಕಕ್ಕೆ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗಿ ಕ್ರಯ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ, ತನ್ನ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ. ಯಾವನು ತಾನೂನಪ್ತ್ರನ ಪ್ರತಿಷ್ಠೆಯನ್ನು ತಿಳಿಯುತ್ತಾನೆಯೋ ಅವನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತನಾಗುತ್ತಾನೆ. ಬ್ರಹ್ಮವಾದಿಗಳು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ: ಅವರು ಪ್ರಾಶನ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ, ಹೋಮ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ, ಹಾಗಾದರೆ ತಾನೂನಪ್ತ್ರವು ಎಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು. ಪ್ರಜಾಪತಿಯ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಎಂದು ಹೇಳಬೇಕು. ಮೂರು ಬಾರಿ ಆಘ್ರಾಣಿಸಬೇಕು: ಪ್ರಜಾಪತಿಯಲ್ಲಿ ನಿನ್ನನ್ನು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಹೋಮ ಮಾಡುತ್ತೇನೆ ಎಂದು. ಇದೇ ತಾನೂನಪ್ತ್ರನ ಪ್ರತಿಷ್ಠೆ. ಯಾವನು ಹೀಗೆ ತಿಳಿಯುತ್ತಾನೆಯೋ ಅವನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತನಾಗುತ್ತಾನೆ. ಯಾವನು ಅಧ್ವರ್ಯುವಿನ ಪ್ರತಿಷ್ಠೆಯನ್ನು ತಿಳಿಯುತ್ತಾನೆಯೋ ಅವನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತನಾಗುತ್ತಾನೆ. ನಾನು ಮುಂದೆ ಹೋಗಿ ಹೋಮ ಮಾಡುತ್ತೇನೆ ಎಂದು ಯಾವನು ಭಾವಿಸುತ್ತಾನೆಯೋ ಅವನು ನಿಂತುಕೊಂಡೇ ಶ್ರಾವಣ ಮಾಡಬಾರದು. ಇದೇ ಅಧ್ವರ್ಯುವಿನ ಪ್ರತಿಷ್ಠೆ. ಯಾವನು ಹೀಗೆ ತಿಳಿಯುತ್ತಾನೆಯೋ ಅವನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತನಾಗುತ್ತಾನೆ. ಮುಂದೆ ಹೋಗಿ ಹೋಮ ಮಾಡಿದರೆ ಪ್ರತಿಷ್ಠೆಯಿಂದ ಇಳಿಯುತ್ತಾನೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಸಮಾನವಾದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿಯೇ ನಿಂತು ಹೋಮ ಮಾಡಬೇಕು, ಪ್ರತಿಷ್ಠೆಗಾಗಿ. ಯಾವನು ಅಧ್ವರ್ಯುವಿನ ತನ್ನದನ್ನು ತಿಳಿಯುತ್ತಾನೆಯೋ ಅವನು ತನ್ನವನೇ ಆಗುತ್ತಾನೆ. ಸ್ರುಕ್ ಅವನ ತನ್ನದು, ವಾಯವ್ಯ ಪಾತ್ರೆ ಅವನ ತನ್ನದು, ಚಮಸ ಅವನ ತನ್ನದು. ವಾಯವ್ಯ ಮತ್ತು ಚಮಸವನ್ನು ಹಿಡಿದುಕೊಳ್ಳದೆ ಶ್ರಾವಣ ಮಾಡಿದರೆ ಅವನು ತನ್ನದನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಹಿಡಿದುಕೊಂಡು ಶ್ರಾವಣ ಮಾಡಿ ಸ್ವಾದಿಸಬೇಕು. ಆದ್ದರಿಂದ ಹಿಡಿದುಕೊಂಡು ಶ್ರಾವಣ ಮಾಡಿದರೆ ಅವನು ತನ್ನದನ್ನೇ ಹೊಂದುತ್ತಾನೆ. ಯಾವನು ಸೋಮವನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸದೆ ಸ್ತೋತ್ರವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುತ್ತಾನೆಯೋ ಅವನಿಗೆ ಸೋಮವು ಅಪ್ರತಿಷ್ಠಿತವಾಗುತ್ತದೆ, ಸ್ತೋಮವು ಅಪ್ರತಿಷ್ಠಿತವಾಗುತ್ತದೆ, ಉಕ್ಥಗಳು ಅಪ್ರತಿಷ್ಠಿತವಾಗುತ್ತವೆ, ಯಜಮಾನನು ಅಪ್ರತಿಷ್ಠಿತನಾಗುತ್ತಾನೆ, ಅಧ್ವರ್ಯುವು ಅಪ್ರತಿಷ್ಠಿತನಾಗುತ್ತಾನೆ. ವಾಯವ್ಯವೇ ಸೋಮನ ಪ್ರತಿಷ್ಠೆ, ಚಮಸವೇ ಅವನ ಪ್ರತಿಷ್ಠೆ, ಸೋಮವೇ ಸ್ತೋಮದ ಪ್ರತಿಷ್ಠೆ, ಸ್ತೋಮವೇ ಉಕ್ಥಗಳ ಪ್ರತಿಷ್ಠೆ. ಗ್ರಹವನ್ನು ಗ್ರಹಿಸಿ, ಚಮಸವನ್ನು ತಂದು ಸ್ತೋತ್ರವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಬೇಕು. ಹೀಗೆ ಸೋಮವನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸುತ್ತಾನೆ, ಸ್ತೋಮವನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸುತ್ತಾನೆ, ಉಕ್ಥಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸುತ್ತಾನೆ, ಯಜಮಾನನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತನಾಗುತ್ತಾನೆ, ಅಧ್ವರ್ಯುವು ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತನಾಗುತ್ತಾನೆ. || 8 || AI
य॒ज्ञं-वाँ ए॒त-थ्स-म्भ॑रन्ति॒ य-थ्सो॑म॒क्रय॑ण्यै प॒दं-यँ॑ज्ञमु॒खग्ं ह॑वि॒र्धाने॒ यर्हि॑ हवि॒र्धाने॒ प्राची᳚ प्रव॒र्तये॑यु॒स्तर्हि॒ तेनाक्ष॒मुपा᳚-ञ्ज्या-द्यज्ञमु॒ख ए॒व य॒ज्ञमनु॒ सन्त॑नोति॒ प्राञ्च॑म॒ग्नि-म्प्र ह॑र॒न्त्यु-त्पत्नी॒मा न॑य॒न्त्यन्वनाग्ं॑सि॒ प्र व॑र्तय॒न्त्यथ॒ वा अ॑स्यै॒ष धिष्णि॑यो हीयते॒ सो-ऽनु॑ ध्यायति॒ स ई᳚श्व॒रो रु॒द्रो भू॒त्वा [ ] 9
प्र॒जा-म्प॒शून्. यज॑मानस्य॒ शम॑यितो॒र्यर्हि॑ प॒शुमा प्री॑त॒मुद॑ञ्च॒-न्नय॑न्ति॒ तर्हि॒ तस्य॑ पशु॒श्रप॑णग्ं हरे॒-त्तेनै॒वैन॑-म्भा॒गिन॑-ङ्करोति॒ यज॑मानो॒ वा आ॑हव॒नीयो॒ यज॑मानं॒-वाँ ए॒तद्वि क॑र्षन्ते॒ यदा॑हव॒नीया᳚-त्पशु॒श्रप॑ण॒ग्ं॒ हर॑न्ति॒ स वै॒व स्यान्नि॑र्म॒न्थ्यं॑-वाँ कुर्या॒-द्यज॑मानस्य सात्म॒त्वाय॒ यदि॑ प॒शोर॑व॒दान॒-न्नश्ये॒दाज्य॑स्य प्रत्या॒ख्याय॒मव॑ द्ये॒-थ्सैव ततः॒ प्राय॑श्चित्ति॒र्ये प॒शुं-विँ॑मथ्नी॒रन्. यस्तान् का॒मये॒ता ऽऽर्ति॒मार्च्छे॑यु॒रिति॑ कु॒विद॒ङ्गेति॒ नमो॑ वृक्तिवत्य॒र्चा-ऽऽग्नी᳚द्ध्रे जुहुया॒न्नमो॑ वृक्तिमे॒वैषां᳚-वृँङ्क्ते ता॒जगार्ति॒मार्च्छ॑न्ति ॥ 10 ॥
ya॒jñaṃ-vā~ e॒ta-thsa-mbha̭ranti॒ ya-thso̭ma॒kraya̭ṇyai pa॒daṃ-ya~̭jñamu॒khagṃ ha̭vi॒rdhāne॒ yarhi̭ havi॒rdhāne॒ prācī᳚ prava॒rtayḙyu॒starhi॒ tenākṣa॒mupā᳚-ñjyā-dyajñamu॒kha e॒va ya॒jñamanu॒ santa̭noti॒ prāñca̭ma॒gni-mpra ha̭ra॒ntyu-tpatnī॒mā na̭ya॒ntyanvanāgṃ̭si॒ pra va̭rtaya॒ntyatha॒ vā a̭syai॒ṣa dhiṣṇi̭yo hīyate॒ so-'nṷ dhyāyati॒ sa ī᳚śva॒ro ru॒dro bhū॒tvā [ ] 9
pra॒jā-mpa॒śūn. yaja̭mānasya॒ śama̭yito॒ryarhi̭ pa॒śumā prī̭ta॒muda̭ñca॒-nnaya̭nti॒ tarhi॒ tasya̭ paśu॒śrapa̭ṇagṃ hare॒-ttenai॒vaina̭-mbhā॒gina̭-ṅkaroti॒ yaja̭māno॒ vā ā̭hava॒nīyo॒ yaja̭mānaṃ॒-vā~ e॒tadvi ka̭rṣante॒ yadā̭hava॒nīyā᳚-tpaśu॒śrapa̭ṇa॒gṃ॒ hara̭nti॒ sa vai॒va syānni̭rma॒nthyaṃ̭-vā~ kuryā॒-dyaja̭mānasya sātma॒tvāya॒ yadi̭ pa॒śora̭va॒dāna॒-nnaśye॒dājya̭sya pratyā॒khyāya॒mava̭ dye॒-thsaiva tataḥ॒ prāya̭ścitti॒rye pa॒śuṃ-vi~̭mathnī॒ran. yastān kā॒maye॒tā ''rti॒mārcchḙyu॒riti̭ ku॒vida॒ṅgeti॒ namo̭ vṛktivatya॒rcā-''gnī᳚ddhre juhuyā॒nnamo̭ vṛktime॒vaiṣāṃ᳚-vṛ~ṅkte tā॒jagārti॒mārccha̭nti || 10 ||
ಯಜ್ಞವನ್ನು ಅವರು ಈ ಮೂಲಕ ಸಂಗ್ರಹಿಸುತ್ತಾರೆ; ಅಂದರೆ ಸೋಮ ಕ್ರಯಣಿಯ ಪಾದ, ಯಜ್ಞಮುಖ, ಹವಿರ್ಧಾನ — ಯಾವಾಗ ಹವಿರ್ಧಾನದಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವದಿಕ್ಕಿಗೆ ಪ್ರವರ್ತನೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೋ ಆಗ ಅದರಿಂದ ಅಕ್ಷವನ್ನು ಲೇಪಿಸಬೇಕು; ಯಜ್ಞಮುಖದಲ್ಲಿಯೇ ಯಜ್ಞವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಪೂರ್ವದಿಕ್ಕಿಗೆ ಕೊಂಡೊಯ್ಯುತ್ತಾರೆ, ಪತ್ನಿಯನ್ನು ಕರೆದುಕೊಂಡು ಬರುತ್ತಾರೆ, ಅನ್ವನಾಗ್ಂಸಿಗಳನ್ನು ಪ್ರವರ್ತನೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಆಗ ಅವನ ಈ ಧಿಷ್ಣಿಯು ನಶಿಸಿಹೋಗುತ್ತದೆ; ಅವನು ಚಿಂತಿಸುತ್ತಾನೆ; ಅವನು ರುದ್ರನಾಗಿ ಪ್ರಜೆಗಳನ್ನೂ ಪಶುಗಳನ್ನೂ ಯಜಮಾನನನ್ನೂ ಶಮನಗೊಳಿಸಲು ಸಮರ್ಥನಾಗುತ್ತಾನೆ. ಯಾವಾಗ ಪ್ರೀತವಾದ ಪಶುವನ್ನು ಉತ್ತರದಿಕ್ಕಿಗೆ ಕೊಂಡೊಯ್ಯುತ್ತಾರೋ ಆಗ ಅವನ ಪಶುಶ್ರಪಣವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು; ಅದರಿಂದಲೇ ಅವನನ್ನು ಭಾಗಿಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಯಜಮಾನನೇ ಆಹವನೀಯ; ಆಹವನೀಯದಿಂದ ಪಶುಶ್ರಪಣವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡಾಗ ಯಜಮಾನನನ್ನು ಅವರು ಬೇರ್ಪಡಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅವನು ನಿರ್ಮಂಥ್ಯವನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು — ಯಜಮಾನನ ಸಾತ್ಮತ್ವಕ್ಕಾಗಿ. ಪಶುವಿನ ಅವದಾನವು ನಶಿಸಿಹೋದರೆ, ಆಜ್ಯದ ಪ್ರತ್ಯಾಖ್ಯಾಯದಿಂದ ಕೆಳಗೆ ಬೀಳಬೇಕು; ಅದೇ ಅದಕ್ಕೆ ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತ. ಪಶುವನ್ನು ಕಡೆಯುವವರನ್ನು ಯಾರು ಬಯಸುತ್ತಾರೋ ಅವರು ಆರ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಬಹುದು ಎಂದು — ಕುವಿದಂಗ ಎಂಬ ನಮೋವೃಕ್ತಿವತಿ ಋಚೆಯಿಂದ ಅಗ್ನೀಧ್ರನಲ್ಲಿ ಹೋಮ ಮಾಡಬೇಕು; ನಮೋವೃಕ್ತಿಯಿಂದಲೇ ಅವರ ವೃಕ್ತಿಯನ್ನು ಕಡಿಯುತ್ತಾನೆ; ಅವರು ಆರ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದುತ್ತಾರೆ. AI
पशु॒पतिः॑ पशू॒ना-ञ्चतु॑ष्पदामु॒त च॑ द्वि॒पदा᳚म् । निष्क्री॑तो॒-ऽयं-यँ॒ज्ञिय॑-म्भा॒गमे॑तु रा॒यस्पोषा॒ यज॑मानस्य सन्तु ॥ ये ब॒द्ध्यमा॑न॒मनु॑ ब॒द्ध्यमा॑ना अ॒भ्यैक्ष॑न्त॒ मन॑सा॒ चक्षु॑षा च । अ॒ग्निस्ताग्ं अग्रे॒ प्रमु॑मोक्तु दे॒वः प्र॒जाप॑तिः प्र॒जया॑ संविँदा॒नः ॥ य आ॑र॒ण्याः प॒शवो॑ वि॒श्वरू॑पा॒ विरू॑पा॒-स्सन्तो॑ बहु॒धैक॑रूपाः । वा॒युस्ताग्ं अग्रे॒ प्रमु॑मोक्तु दे॒वः प्र॒जाप॑तिः प्र॒जया॑ संविँदा॒नः ॥ प्र॒मु॒ञ्चमा॑ना॒ [प्र॒मु॒ञ्चमा॑नाः, भुव॑नस्य॒ रेतो॑] 12
भुव॑नस्य॒ रेतो॑ गा॒तु-न्ध॑त्त॒ यज॑मानाय देवाः । उ॒पाकृ॑तग्ं शशमा॒नं-यँदस्था᳚ज्जी॒व-न्दे॒वाना॒मप्ये॑तु॒ पाथः॑ ॥ नाना᳚ प्रा॒णो यज॑मानस्य प॒शुना॑ य॒ज्ञो दे॒वेभिः॑ स॒ह दे॑व॒यानः॑ । जी॒व-न्दे॒वाना॒मप्ये॑तु॒ पाथः॑ स॒त्या-स्स॑न्तु॒ यज॑मानस्य॒ कामाः᳚ ॥ य-त्प॒शुर्मा॒युमकृ॒तोरो॑ वा प॒द्भिरा॑ह॒ते । अ॒ग्निर्मा॒ तस्मा॒देन॑सो॒विश्वा᳚-न्मुञ्च॒त्वग्ंह॑सः ॥ शमि॑तार उ॒पेत॑न य॒ज्ञ- [य॒ज्ञम्, दे॒वेभि॑रिन्वि॒तम् ।] 13
-न्दे॒वेभि॑रिन्वि॒तम् । पाशा᳚-त्प॒शु-म्प्रमु॑ञ्चत ब॒न्धाद्य॒ज्ञप॑ति॒-म्परि॑ ॥ अदि॑तिः॒ पाश॒-म्प्रमु॑मोक्त्वे॒त-न्नमः॑ प॒शुभ्यः॑ पशु॒पत॑ये करोमि ॥ अ॒रा॒ती॒यन्त॒-मध॑र-ङ्कृणोमि॒ य-न्द्वि॒ष्मस्तस्मि॒-न्प्रति॑ मुञ्चामि॒ पाश᳚म् ॥ त्वामु॒ ते द॑धिरे हव्य॒वाहग्ं॑ शृतङ्क॒र्तार॑मु॒त य॒ज्ञिय॑-ञ्च । अग्ने॒ सद॑क्ष॒-स्सत॑नु॒र्॒हि भू॒त्वा-ऽथ॑ ह॒व्या जा॑तवेदो जुषस्व ॥ जात॑वेदो व॒पया॑ गच्छ दे॒वान्त्वग्ं हि होता᳚ प्रथ॒मो ब॒भूथ॑ । घृ॒तेन॒ त्व-न्त॒नुवो॑ वर्धयस्व॒ स्वाहा॑कृतग्ं ह॒विर॑दन्तु दे॒वाः ॥ स्वाहा॑ दे॒वेभ्यो॑ दे॒वेभ्य॒-स्स्वाहा᳚ ॥ 14 ॥
paśu॒patiḥ̭ paśū॒nā-ñcatṷṣpadāmu॒ta ca̭ dvi॒padā᳚m | niṣkrī̭to॒-'yaṃ-ya~॒jñiya̭-mbhā॒gamḙtu rā॒yaspoṣā॒ yaja̭mānasya santu || ye ba॒ddhyamā̭na॒manṷ ba॒ddhyamā̭nā a॒bhyaikṣa̭nta॒ mana̭sā॒ cakṣṷṣā ca | a॒gnistāgṃ agre॒ pramṷmoktu de॒vaḥ pra॒jāpa̭tiḥ pra॒jayā̭ saṃvi~dā॒naḥ || ya ā̭ra॒ṇyāḥ pa॒śavo̭ vi॒śvarṷ̄pā॒ virṷ̄pā॒-ssanto̭ bahu॒dhaika̭rūpāḥ | vā॒yustāgṃ agre॒ pramṷmoktu de॒vaḥ pra॒jāpa̭tiḥ pra॒jayā̭ saṃvi~dā॒naḥ || pra॒mu॒ñcamā̭nā॒ [pra॒mu॒ñcamā̭nāḥ, bhuva̭nasya॒ reto̭] 12
bhuva̭nasya॒ reto̭ gā॒tu-ndha̭tta॒ yaja̭mānāya devāḥ | u॒pākṛ̭tagṃ śaśamā॒naṃ-ya~dasthā᳚jjī॒va-nde॒vānā॒mapyḙtu॒ pāthaḥ̭ || nānā᳚ prā॒ṇo yaja̭mānasya pa॒śunā̭ ya॒jño de॒vebhiḥ̭ sa॒ha dḙva॒yānaḥ̭ | jī॒va-nde॒vānā॒mapyḙtu॒ pāthaḥ̭ sa॒tyā-ssa̭ntu॒ yaja̭mānasya॒ kāmāḥ᳚ || ya-tpa॒śurmā॒yumakṛ॒toro̭ vā pa॒dbhirā̭ha॒te | a॒gnirmā॒ tasmā॒dena̭so॒viśvā᳚-nmuñca॒tvagṃha̭saḥ || śami̭tāra u॒peta̭na ya॒jña- [ya॒jñam, de॒vebhi̭rinvi॒tam |] 13
-nde॒vebhi̭rinvi॒tam | pāśā᳚-tpa॒śu-mpramṷñcata ba॒ndhādya॒jñapa̭ti॒-mpari̭ || adi̭tiḥ॒ pāśa॒-mpramṷmoktve॒ta-nnamaḥ̭ pa॒śubhyaḥ̭ paśu॒pata̭ye karomi || a॒rā॒tī॒yanta॒-madha̭ra-ṅkṛṇomi॒ ya-ndvi॒ṣmastasmi॒-nprati̭ muñcāmi॒ pāśa᳚m || tvāmu॒ te da̭dhire havya॒vāhagṃ̭ śṛtaṅka॒rtāra̭mu॒ta ya॒jñiya̭-ñca | agne॒ sada̭kṣa॒-ssata̭nu॒r॒hi bhū॒tvā-'tha̭ ha॒vyā jā̭tavedo juṣasva || jāta̭vedo va॒payā̭ gaccha de॒vāntvagṃ hi hotā᳚ pratha॒mo ba॒bhūtha̭ | ghṛ॒tena॒ tva-nta॒nuvo̭ vardhayasva॒ svāhā̭kṛtagṃ ha॒vira̭dantu de॒vāḥ || svāhā̭ de॒vebhyo̭ de॒vebhya॒-ssvāhā᳚ || 14 ||
ಪ್ರಜಾಪತಿಯಿಂದ ಜನಿಸುವ ಮತ್ತು ಜನಿಸಿದ ಈ ಪ್ರಜೆಗಳು ಅವನಿಗೆ ತಿಳಿಸುತ್ತವೆ; ಚಿಂತನಶೀಲನು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಲಿ. ಎಲೈ ಪಶುಪತಿಯೇ, ಈ ಪಶುವನ್ನು ನಾನು ಈ ದಿನ ಅಗ್ನಿಯ ಮುಂದೆ ಸುಕೃತದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟುತ್ತೇನೆ. ಒಪ್ಪಿಕೊ; ಚೆನ್ನಾಗಿ ಯಜ್ಞ ಮಾಡುವವರಾಗಿ ಯಜ್ಞ ಮಾಡೋಣ; ಇದು ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಪ್ರಿಯವಾದ ಹವಿಸ್ಸಾಗಿರಲಿ. ಹಿಂದಿನವರು ತಿಳಿದು ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತಾರೆ, ಅಂಗಗಳಿಂದ ಪ್ರಾಣವು ಸುತ್ತುವರಿಯುತ್ತಿರುವುದನ್ನು. ದೇವಯಾನ ಮಾರ್ಗಗಳಿಂದ ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಹೋಗು; ಓಷಧಿಗಳಲ್ಲಿ ಶರೀರಗಳಿಂದ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತನಾಗು. ಯಾವ ಪಶುಗಳಿಗೆ ಪಶುಪತಿಯು ಒಡೆಯನಾಗಿದ್ದಾನೆಯೋ, ಚತುಷ್ಪದ ಮತ್ತು ದ್ವಿಪದಗಳಿಗೆ, ಅವುಗಳಿಗೆ ಈ ಯಜ್ಞಿಯ ಭಾಗವು ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಿ ಬರಲಿ; ಯಜಮಾನನಿಗೆ ಸಂಪತ್ತಿನ ಪುಷ್ಟಿಗಳು ಆಗಲಿ. ಕಟ್ಟುತ್ತಿರುವವನನ್ನು ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಮತ್ತು ಕಣ್ಣಿನಿಂದ ಅನುಸರಿಸಿ ನೋಡಿದವರು ಯಾರೋ, ಅವರನ್ನು ಅಗ್ನಿದೇವನು ಮೊದಲು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಿ; ಪ್ರಜಾಪತಿಯು ಪ್ರಜೆಯಿಂದ ತಿಳಿದುಕೊಂಡವನಾಗಿ. ಕಾಡಿನ ಪಶುಗಳು ವಿಶ್ವರೂಪವುಳ್ಳವು, ವಿರೂಪವಾಗಿದ್ದರೂ ಅನೇಕ ರೂಪವುಳ್ಳವು, ಅವನ್ನು ವಾಯುದೇವನು ಮೊದಲು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಿ; ಪ್ರಜಾಪತಿಯು ಪ್ರಜೆಯಿಂದ ತಿಳಿದುಕೊಂಡವನಾಗಿ. ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗುವವರು ಭುವನದ ಬೀಜವನ್ನು ದೇವತೆಗಳು ಯಜಮಾನನಿಗೆ ಗತಿಯನ್ನು ನೀಡಲಿ. ಸಿದ್ಧಗೊಳಿಸಿ ಶಾಂತವಾಗಿರುವುದು ಯಾವುದೋ ಅದು ಜೀವಂತವಾಗಿ ದೇವತೆಗಳ ಪಾಥಸ್ಸನ್ನು ಸೇರಲಿ. ಯಜಮಾನನ ಪ್ರಾಣವು ಪಶುವಿನಿಂದ ಬೇರೆಯಾಗಿ, ಯಜ್ಞವು ದೇವತೆಗಳ ಸಹಿತ ದೇವಯಾನವಾಗಿ, ಜೀವಂತವಾಗಿ ದೇವತೆಗಳ ಪಾಥಸ್ಸನ್ನು ಸೇರಲಿ; ಯಜಮಾನನ ಕಾಮಗಳು ಸತ್ಯವಾಗಲಿ. ಪಶುವು ಯಾವ ಅಪರಾಧವನ್ನು ಮಾಡಿತೋ, ಎದೆ ಅಥವಾ ಕಾಲುಗಳಿಂದ ಹೊಡೆಯಿತೋ, ಅಗ್ನಿಯು ಅದರಿಂದ ನನ್ನನ್ನು ಎಲ್ಲ ಪಾಪಗಳಿಂದ ಮತ್ತು ಅಂಗಹಸಗಳಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಿ. ಶಮಿತೃಗಳೇ, ಯಜ್ಞಕ್ಕೆ ಬನ್ನಿ, ದೇವತೆಗಳಿಂದ ಸಹಿತವಾದ ಯಜ್ಞಕ್ಕೆ. ಪಾಶದಿಂದ ಪಶುವನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿ, ಬಂಧನದಿಂದ ಯಜ್ಞಪತಿಯನ್ನು ಸುತ್ತಲೂ. ಅದಿತಿಯು ಪಾಶವನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಿ; ಇದನ್ನು ನಮಸ್ಕಾರದಿಂದ ಪಶುಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಪಶುಪತಿಗೆ ಮಾಡುತ್ತೇನೆ. ಅರಾತಿಯನ್ನು ಮಾಡುವವನನ್ನು ಕೆಳಗೆ ಮಾಡುತ್ತೇನೆ; ಯಾರನ್ನು ದ್ವೇಷಿಸುತ್ತೇನೆಯೋ ಅವನಲ್ಲಿ ಪಾಶವನ್ನು ಬಿಡುತ್ತೇನೆ. ನಿನ್ನನ್ನು ಅವರು ಹವ್ಯವಾಹಕನಾಗಿ, ಶ್ರುತಕರ್ತೃವಾಗಿ ಮತ್ತು ಯಜ್ಞಿಯನಾಗಿ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡರು. ಎಲೈ ಅಗ್ನಿಯೇ, ಸದಕ್ಷನೂ ಸತನುವೂ ಆಗಿ, ಜಾತವೇದಸನೇ, ಹವ್ಯಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸು. ಜಾತವೇದಸನೇ, ವಪೆಯಿಂದ ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಸೇರಲು ಹೋಗು; ನೀನು ಮೊದಲನೆಯ ಹೋತೃವಾಗಿ ಆಗಿದ್ದೀಯೆ. ಘೃತದಿಂದ ನಿನ್ನ ಶರೀರಗಳನ್ನು ವರ್ಧಿಸಿಕೊ. ಸ್ವಾಹಾ ಮಾಡಿದ ಹವಿಸ್ಸನ್ನು ದೇವತೆಗಳು ಭಕ್ಷಿಸಲಿ. ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಸ್ವಾಹಾ, ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಸ್ವಾಹಾ. AI
य-त्प॒शुर्मा॒यु-मकृ॒तेति॑ जुहोति॒ शान्त्यै॒ शमि॑तार उ॒पेत॒नेत्या॑ह यथाय॒जुरे॒वैतद्व॒पायां॒-वाँ आ᳚ह्रि॒यमा॑णाया-म॒ग्नेर्मेधो-ऽप॑ क्रामति॒ त्वामु॒ ते द॑धिरे हव्य॒वाह॒मिति॑ व॒पाम॒भि जु॑होत्य॒ग्नेरे॒व मेध॒मव॑ रु॒न्धे-ऽथो॑ शृत॒त्वाय॑ पु॒रस्ता᳚-थ्स्वाहा कृतयो॒ वा अ॒न्ये दे॒वा उ॒परि॑ष्टा-थ्स्वाहाकृतयो॒-ऽन्ये स्वाहा॑ दे॒वेभ्यो॑ दे॒वेभ्य॒-स्स्वाहेत्य॒भितो॑ व॒पा-ञ्जु॑होति॒ ताने॒वोभया᳚-न्प्रीणाति ॥ 16 ॥
ya-tpa॒śurmā॒yu-makṛ॒teti̭ juhoti॒ śāntyai॒ śami̭tāra u॒peta॒netyā̭ha yathāya॒jure॒vaitadva॒pāyāṃ॒-vā~ ā᳚hri॒yamā̭ṇāyā-ma॒gnermedho-'pa̭ krāmati॒ tvāmu॒ te da̭dhire havya॒vāha॒miti̭ va॒pāma॒bhi jṷhotya॒gnere॒va medha॒mava̭ ru॒ndhe-'tho̭ śṛta॒tvāya̭ pu॒rastā᳚-thsvāhā kṛtayo॒ vā a॒nye de॒vā u॒pari̭ṣṭā-thsvāhākṛtayo॒-'nye svāhā̭ de॒vebhyo̭ de॒vebhya॒-ssvāhetya॒bhito̭ va॒pā-ñjṷhoti॒ tāne॒vobhayā᳚-nprīṇāti || 16 ||
ಪಶುಗಳು ಪ್ರಜಾಪತಿಗೆ ಸೇರಿದವು; ಅವುಗಳಿಗೆ ರುದ್ರನು ಅಧಿಪತಿ. ಈ ಎರಡು (ಆಹುತಿಗಳಿಂದ) ಉಪಾಕರಣ ಮಾಡಿದರೆ, ಆ ಎರಡರಿಂದಲೇ ಅವನಿಗೆ ಪ್ರತಿಪ್ರೋಚನ ಮಾಡಿ ಆಲಭನ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ — ತನ್ನ ಅನಾವ್ರಸ್ಕಕ್ಕಾಗಿ. ಎರಡರಿಂದ ಉಪಾಕರಣ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ; ಯಜಮಾನನು ದ್ವಿಪಾದ್; ಪ್ರತಿಷ್ಠೆಗಾಗಿ. ಉಪಾಕರಣ ಮಾಡಿ ಐದು ಆಹುತಿಗಳನ್ನು ಹೋಮ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ; ಪಶುಗಳು ಪಾಂಕ್ತ; ಪಶುಗಳನ್ನೇ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಪಶುವನ್ನು ಮೃತ್ಯುವಿಗೆ ಒಯ್ಯಲಾಗುತ್ತದೆ; ಅದನ್ನು ಅನ್ವಾರಂಭ ಮಾಡಿದರೆ ಯಜಮಾನನು ಪ್ರಮಾಯುಕನಾಗುತ್ತಾನೆ. ಆದ್ದರಿಂದ 'ನಾನಾ ಪ್ರಾಣೋ ಯಜಮಾನಸ್ಯ ಪಶುನಾ' ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ — ವ್ಯಾವೃತ್ತಿಗಾಗಿ. 'ಯತ್ ಪಶುರ್ಮಾಯುಮಕೃತ' ಎಂದು ಹೋಮ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ — ಶಾಂತಿಗಾಗಿ. 'ಶಮಿತಾರ ಉಪೇತನ' ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ — ಯಥಾಯಜುಸ್ಸಾಗಿಯೇ. ವಪೆಯನ್ನು ಆಹ್ರಿಯ ಮಾಡುವಾಗ ಅಗ್ನಿಯ ಮೇಧಸ್ಸು ಅಪಕ್ರಮಿಸುತ್ತದೆ; 'ತ್ವಾಮು ತೇ ದಧಿರೇ ಹವ್ಯವಾಹಂ' ಎಂದು ವಪೆಯನ್ನು ಅಭಿಜುಹೋತಿ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ — ಅಗ್ನಿಯ ಮೇಧಸ್ಸನ್ನೇ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ; ಅಲ್ಲದೆ ಶೃತತ್ವಕ್ಕಾಗಿ. ಪುರಸ್ತಾತ್ ಸ್ವಾಹಾಕೃತರು ಬೇರೆ ದೇವತೆಗಳು, ಉಪರಿಷ್ಟಾತ್ ಸ್ವಾಹಾಕೃತರು ಬೇರೆ ದೇವತೆಗಳು; 'ಸ್ವಾಹಾ ದೇವೇಭ್ಯೋ ದೇವೇಭ್ಯಃ ಸ್ವಾಹಾ' ಎಂದು ವಪೆಯ ಸುತ್ತ ಎರಡೂ ಕಡೆ ಜುಹೋತಿ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ — ಆ ಎರಡೂ ಬಗೆಯವರನ್ನೂ ಪ್ರೀಣನ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. AI
ते स॒ह यु॒नज्मि॒ वाचग्ं॑ स॒ह सूर्ये॑ण ते यु॒नज्मि॑ ति॒स्रो वि॒पृच॒-स्सूर्य॑स्य ते । अ॒ग्निर्दे॒वता॑ गाय॒त्री छन्द॑ उपा॒ग्ं॒शोः पात्र॑मसि॒ सोमो॑ दे॒वता᳚ त्रि॒ष्टु-प्छन्दो᳚-ऽन्तर्या॒मस्य॒ पात्र॑म॒सीन्द्रो॑ दे॒वता॒ जग॑ती॒ छन्द॑ इन्द्रवायु॒वोः पात्र॑मसि॒ बृह॒स्पति॑-र्दे॒वता॑-ऽनु॒ष्टु-प्छन्दो॑ मि॒त्रावरु॑णयोः॒ पात्र॑मस्य॒श्विनौ॑ दे॒वता॑ प॒ङ्क्तिश्छन्दो॒-ऽश्विनोः॒ पात्र॑मसि॒ सूर्यो॑ दे॒वता॑ बृह॒ती [ ] 18
छन्दः॑ शु॒क्रस्य॒ पात्र॑मसि च॒न्द्रमा॑ दे॒वता॑ स॒तो बृ॑हती॒ छन्दो॑ म॒न्थिनः॒ पात्र॑मसि॒ विश्वे॑दे॒वा दे॒वतो॒ष्णिहा॒ छन्द॑ आग्रय॒णस्य॒ पात्र॑म॒सीन्द्रो॑ दे॒वता॑ क॒कुच्छन्द॑ उ॒क्थाना॒-म्पात्र॑मसि पृथि॒वी दे॒वता॑ वि॒राट् छन्दो᳚ ध्रु॒वस्य॒ पात्र॑मसि ॥ 19 ॥
te sa॒ha yu॒najmi॒ vācagṃ̭ sa॒ha sūryḙṇa te yu॒najmi̭ ti॒sro vi॒pṛca॒-ssūrya̭sya te | a॒gnirde॒vatā̭ gāya॒trī chanda̭ upā॒gṃ॒śoḥ pātra̭masi॒ somo̭ de॒vatā᳚ tri॒ṣṭu-pchando᳚-'ntaryā॒masya॒ pātra̭ma॒sīndro̭ de॒vatā॒ jaga̭tī॒ chanda̭ indravāyu॒voḥ pātra̭masi॒ bṛha॒spati̭-rde॒vatā̭-'nu॒ṣṭu-pchando̭ mi॒trāvarṷṇayoḥ॒ pātra̭masya॒śvinaṷ de॒vatā̭ pa॒ṅktiśchando॒-'śvinoḥ॒ pātra̭masi॒ sūryo̭ de॒vatā̭ bṛha॒tī [ ] 18
chandaḥ̭ śu॒krasya॒ pātra̭masi ca॒ndramā̭ de॒vatā̭ sa॒to bṛ̭hatī॒ chando̭ ma॒nthinaḥ॒ pātra̭masi॒ viśvḙde॒vā de॒vato॒ṣṇihā॒ chanda̭ āgraya॒ṇasya॒ pātra̭ma॒sīndro̭ de॒vatā̭ ka॒kucchanda̭ u॒kthānā॒-mpātra̭masi pṛthi॒vī de॒vatā̭ vi॒rāṭ chando᳚ dhru॒vasya॒ pātra̭masi || 19 ||
ಯಾವನು ಅಯಥಾದೇವತೆಯಾಗಿ (ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಲ್ಲದೆ) ಯಜ್ಞವನ್ನು ಆಚರಿಸುತ್ತಾನೋ ಅವನು ದೇವತೆಗಳಿಂದ ಕತ್ತರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ, ಪಾಪಿಷ್ಠನಾಗುತ್ತಾನೆ; ಯಾವನು ಯಥಾದೇವತೆಯಾಗಿ (ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ) ಆಚರಿಸುತ್ತಾನೋ ಅವನು ದೇವತೆಗಳಿಂದ ಕತ್ತರಿಸಲ್ಪಡುವುದಿಲ್ಲ, ಉತ್ತಮನಾಗುತ್ತಾನೆ. ಆಗ್ನೇಯ ಋಚೆಯಿಂದ ಅಗ್ನೀಧ್ರನನ್ನು ಮುಟ್ಟಬೇಕು, ವೈಷ್ಣವ ಋಚೆಯಿಂದ ಹವಿರ್ಧಾನವನ್ನು, ಆಗ್ನೇಯ ಋಚೆಯಿಂದ ಸ್ರುಕ್ಗಳನ್ನು, ವಾಯವ್ಯ ಋಚೆಯಿಂದ ವಾಯವ್ಯ ಪಾತ್ರೆಗಳನ್ನು, ಐಂದ್ರ ಋಚೆಯಿಂದ ಸದಸ್ಸನ್ನು — ಹೀಗೆ ಯಥಾದೇವತೆಯಾಗಿ ಯಜ್ಞವನ್ನು ಆಚರಿಸುತ್ತಾನೆ, ದೇವತೆಗಳಿಂದ ಕತ್ತರಿಸಲ್ಪಡುವುದಿಲ್ಲ, ಉತ್ತಮನಾಗುತ್ತಾನೆ. ನಿನ್ನನ್ನು ಪೃಥಿವಿಯೊಂದಿಗೆ ಜ್ಯೋತಿಸ್ಸಿನಿಂದ ಜೋಡಿಸುತ್ತೇನೆ, ವಾಯುವನ್ನು ಅಂತರಿಕ್ಷದೊಂದಿಗೆ ಜೋಡಿಸುತ್ತೇನೆ, ಅವುಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟಿಗೆ ಜೋಡಿಸುತ್ತೇನೆ, ವಾಕ್ಕನ್ನು ಸೂರ್ಯನೊಂದಿಗೆ ಜೋಡಿಸುತ್ತೇನೆ, ಅವುಗಳನ್ನು ಜೋಡಿಸುತ್ತೇನೆ — ಸೂರ್ಯನ ಮೂರು ವಿಪೃಚ್ಗಳು. ಅಗ್ನಿಯು ದೇವತೆ, ಗಾಯತ್ರಿಯು ಛಂದಸ್ಸು, ಉಪಾಂಶುವಿನ ಪಾತ್ರವಾಗಿದ್ದೀಯೆ. ಸೋಮನು ದೇವತೆ, ತ್ರಿಷ್ಟುಪ್ಪು ಛಂದಸ್ಸು, ಅಂತರ್ಯಾಮದ ಪಾತ್ರವಾಗಿದ್ದೀಯೆ. ಇಂದ್ರನು ದೇವತೆ, ಜಗತಿಯು ಛಂದಸ್ಸು, ಇಂದ್ರವಾಯುಗಳ ಪಾತ್ರವಾಗಿದ್ದೀಯೆ. ಬೃಹಸ್ಪತಿಯು ದೇವತೆ, ಅನುಷ್ಟುಪ್ಪು ಛಂದಸ್ಸು, ಮಿತ್ರಾವರುಣರ ಪಾತ್ರವಾಗಿದ್ದೀಯೆ. ಅಶ್ವಿನಿಗಳು ದೇವತೆ, ಪಂಕ್ತಿಯು ಛಂದಸ್ಸು, ಅಶ್ವಿನಿಗಳ ಪಾತ್ರವಾಗಿದ್ದೀಯೆ. ಸೂರ್ಯನು ದೇವತೆ, ಬೃಹತಿಯು ಛಂದಸ್ಸು, ಶುಕ್ರನ ಪಾತ್ರವಾಗಿದ್ದೀಯೆ. ಚಂದ್ರನು ದೇವತೆ, ಸತೋಬೃಹತಿಯು ಛಂದಸ್ಸು, ಮಂಥಿಯ ಪಾತ್ರವಾಗಿದ್ದೀಯೆ. ವಿಶ್ವೇದೇವರುಗಳು ದೇವತೆ, ಉಷ್ಣಿಹವು ಛಂದಸ್ಸು, ಆಗ್ರಯಣದ ಪಾತ್ರವಾಗಿದ್ದೀಯೆ. ಇಂದ್ರನು ದೇವತೆ, ಕಕುಪ್ಪು ಛಂದಸ್ಸು, ಉಕ್ಥಗಳ ಪಾತ್ರವಾಗಿದ್ದೀಯೆ. ಪೃಥಿವಿಯು ದೇವತೆ, ವಿರಾಟ್ಟು ಛಂದಸ್ಸು, ಧ್ರುವದ ಪಾತ್ರವಾಗಿದ್ದೀಯೆ. AI
-र्व्याय॑च्छन्ते॒ येषा॒ग्ं॒ सोमः॑ समृ॒च्छते॑ संवेँ॒शाय॑ त्वोपवे॒शाय॒ त्वेत्या॑ह॒ छन्दाग्ं॑सि॒ वै सं॑वेँ॒श उ॑पवे॒शश्छन्दो॑भिरे॒वास्य॒ छन्दाग्ं॑सि वृङ्क्ते॒ प्रेति॑व॒न्त्याज्या॑नि भवन्त्य॒भिजि॑त्यै म॒रुत्व॑तीः प्रति॒पदो॒ विजि॑त्या उ॒भे बृ॑हद्रथन्त॒रे भ॑वत इ॒यं-वाँव र॑थन्त॒रम॒सौ बृ॒हदा॒भ्यामे॒वैन॑म॒न्तरे᳚त्य॒द्य वाव र॑थन्त॒रग्ग् श्वो बृ॒हद॑द्या॒श्वा दे॒वैन॑म॒न्तरे॑ति भू॒तं- [भू॒तम्, वाव र॑थन्त॒र-] 21
-ँवाव र॑थन्त॒र-म्भ॑वि॒ष्य-द्बृ॒ह-द्भू॒ताच्चै॒वैन॑-म्भविष्य॒तश्चा॒न्तरे॑ति॒, परि॑मितं॒-वाँव र॑थन्त॒रमप॑रिमित-म्बृ॒ह-त्परि॑मिताच्चै॒वैन॒-मप॑रिमिताच्चा॒-ऽन्तरे॑ति विश्वामित्रजमद॒ग्नी वसि॑ष्ठेनास्पर्धेता॒ग्ं॒स ए॒तज्ज॒मद॑ग्नि र्विह॒व्य॑म पश्य॒-त्तेन॒ वै स वसि॑ष्ठस्येन्द्रि॒यं-वीँ॒र्य॑मवृङ्क्त॒ यद्वि॑ह॒व्यग्ं॑ श॒स्यत॑ इन्द्रि॒यमे॒व तद्वी॒र्यं॑-यँज॑मानो॒ भ्रातृ॑व्यस्य वृङ्क्ते॒ यस्य॒ भूयाग्ं॑सो यज्ञक्र॒तव॒ इत्या॑हु॒-स्स दे॒वता॑ वृङ्क्त॒ इति॒ यद्य॑ग्निष्टो॒म-स्सोमः॑ प॒रस्ता॒-थ्स्या-दु॒क्थ्य॑-ङ्कुर्वीत॒ यद्यु॒क्थ्यः॑ स्याद॑तिरा॒त्र-ङ्कु॑र्वीत यज्ञक्र॒तुभि॑रे॒वास्य॑ दे॒वता॑ वृङ्क्ते॒ वसी॑या-न्भवति ॥ 22 ॥
-rvyāya̭cchante॒ yeṣā॒gṃ॒ somaḥ̭ samṛ॒cchatḙ saṃve~॒śāya̭ tvopave॒śāya॒ tvetyā̭ha॒ chandāgṃ̭si॒ vai saṃ̭ve~॒śa ṷpave॒śaśchando̭bhire॒vāsya॒ chandāgṃ̭si vṛṅkte॒ preti̭va॒ntyājyā̭ni bhavantya॒bhiji̭tyai ma॒rutva̭tīḥ prati॒pado॒ viji̭tyā u॒bhe bṛ̭hadrathanta॒re bha̭vata i॒yaṃ-vā~va ra̭thanta॒rama॒sau bṛ॒hadā॒bhyāme॒vaina̭ma॒ntare᳚tya॒dya vāva ra̭thanta॒ragg śvo bṛ॒hada̭dyā॒śvā de॒vaina̭ma॒ntarḙti bhū॒taṃ- [bhū॒tam, vāva ra̭thanta॒ra-] 21
-~vāva ra̭thanta॒ra-mbha̭vi॒ṣya-dbṛ॒ha-dbhū॒tāccai॒vaina̭-mbhaviṣya॒taścā॒ntarḙti॒, pari̭mitaṃ॒-vā~va ra̭thanta॒ramapa̭rimita-mbṛ॒ha-tpari̭mitāccai॒vaina॒-mapa̭rimitāccā॒-'ntarḙti viśvāmitrajamada॒gnī vasi̭ṣṭhenāspardhetā॒gṃ॒sa e॒tajja॒mada̭gni rviha॒vya̭ma paśya॒-ttena॒ vai sa vasi̭ṣṭhasyendri॒yaṃ-vī~॒rya̭mavṛṅkta॒ yadvi̭ha॒vyagṃ̭ śa॒syata̭ indri॒yame॒va tadvī॒ryaṃ̭-ya~ja̭māno॒ bhrātṛ̭vyasya vṛṅkte॒ yasya॒ bhūyāgṃ̭so yajñakra॒tava॒ ityā̭hu॒-ssa de॒vatā̭ vṛṅkta॒ iti॒ yadya̭gniṣṭo॒ma-ssomaḥ̭ pa॒rastā॒-thsyā-du॒kthya̭-ṅkurvīta॒ yadyu॒kthyaḥ̭ syāda̭tirā॒tra-ṅkṷrvīta yajñakra॒tubhi̭re॒vāsya̭ de॒vatā̭ vṛṅkte॒ vasī̭yā-nbhavati || 22 ||
ಒಬ್ಬ ಅಧ್ವರ್ಯುವು ಇಷ್ಟರ್ಗ ಎನಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ; ಯಜಮಾನನಿಗೂ ಇಷ್ಟರ್ಗನೇ. ಹಿಂದಿನ ಋಷ್ಟುವು ಖಂಡಿತವಾಗಿ ಕ್ಷೀಣಿಸುತ್ತದೆ. ಆಸನದಿಂದ, ಮಂತ್ರದಿಂದ, ಯಾವುದೇ ಅಭಿಶಸ್ತಿಯಿಂದ ನನ್ನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸು ಎಂದು ಪ್ರಾತರನುವಾಕಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲು ಹೋಮ ಮಾಡಬೇಕು. ಹೀಗೆ ಅಧ್ವರ್ಯುವು ತನಗೇ ಮೊದಲು ರಕ್ಷೆಯನ್ನು ಕಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ, ಆರ್ತಿಯಾಗದಿರಲು. ಸಂವೇಶಕ್ಕಾಗಿ ನಿನ್ನನ್ನು, ಉಪವೇಶಕ್ಕಾಗಿ ನಿನ್ನನ್ನು, ಗಾಯತ್ರಿ, ತ್ರಿಷ್ಟುಭ್, ಜಗತಿ ಛಂದಸ್ಸುಗಳಿಂದ ಅಭಿಭೂತಿಗಾಗಿ ಸ್ವಾಹಾ. ಪ್ರಾಣಾಪಾನಗಳೇ, ನಮ್ಮನ್ನು ಮೃತ್ಯುವಿನಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಿರಿ; ಪ್ರಾಣಾಪಾನಗಳೇ, ನನ್ನನ್ನು ಬಿಡಬೇಡಿ. ದೇವತೆಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರಾಣಾಪಾನಗಳು ವ್ಯಾಯಚ್ಛಿಸುತ್ತವೆ; ಯಾರಿಗೆ ಸೋಮವು ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿ ದೊರೆಯುತ್ತದೆಯೋ ಅವರಿಗೆ. ಸಂವೇಶಕ್ಕಾಗಿ ನಿನ್ನನ್ನು, ಉಪವೇಶಕ್ಕಾಗಿ ನಿನ್ನನ್ನು ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ; ಛಂದಸ್ಸುಗಳೇ ಸಂವೇಶ ಮತ್ತು ಉಪವೇಶ. ಛಂದಸ್ಸುಗಳಿಂದಲೇ ಅವನ ಛಂದಸ್ಸುಗಳನ್ನು ಕಡಿಯುತ್ತಾನೆ. ಆಜ್ಯಗಳು ಪ್ರೇತಿವಂತಗಳಾಗುತ್ತವೆ, ಅಭಿಜಿತಿಗಾಗಿ. ಮರುತ್ವತೀ ಪ್ರತಿಪದಗಳು ವಿಜಿತಿಗಾಗಿ. ಬೃಹದ್ ಮತ್ತು ರಥಂತರ ಎರಡೂ ಇರುತ್ತವೆ; ಈ ಭೂಮಿಯೇ ರಥಂತರ, ಆ ಆಕಾಶವೇ ಬೃಹದ್. ಅವೆರಡರ ಮಧ್ಯೆ ಅವನನ್ನು ಇಡುತ್ತಾನೆ. ಇಂದು ರಥಂತರ, ನಾಳೆ ಬೃಹದ್; ಇಂದು ಅಶ್ವಗಳು, ನಾಳೆ ದೇವತೆಗಳು — ಅವನನ್ನು ಮಧ್ಯೆ ಇಡುತ್ತಾನೆ. ಭೂತವೇ ರಥಂತರ, ಭವಿಷ್ಯದ್ದೇ ಬೃಹದ್; ಭೂತ ಮತ್ತು ಭವಿಷ್ಯದ ಮಧ್ಯೆ ಅವನನ್ನು ಇಡುತ್ತಾನೆ. ಪರಿಮಿತವೇ ರಥಂತರ, ಅಪರಿಮಿತವೇ ಬೃಹದ್; ಪರಿಮಿತ ಮತ್ತು ಅಪರಿಮಿತದ ಮಧ್ಯೆ ಅವನನ್ನು ಇಡುತ್ತಾನೆ. ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರ ಮತ್ತು ಜಮದಗ್ನಿ ವಸಿಷ್ಠನೊಂದಿಗೆ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಿದರು. ಜಮದಗ್ನಿಯು ವಿಹವ್ಯವನ್ನು ಕಂಡನು; ಅದರಿಂದ ಅವನು ವಸಿಷ್ಠನ ಇಂದ್ರಿಯ ಮತ್ತು ವೀರ್ಯವನ್ನು ಕಡಿದನು. ವಿಹವ್ಯವನ್ನು ಶಂಸಿಸುವಾಗ, ಯಜಮಾನನು ತನ್ನ ಶತ್ರುವಿನ ಇಂದ್ರಿಯ ಮತ್ತು ವೀರ್ಯವನ್ನೇ ಕಡಿಯುತ್ತಾನೆ. ಯಜ್ಞಕ್ರತುಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವನಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಇರುತ್ತದೆಯೋ ಅವನು ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಕಡಿಯುತ್ತಾನೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಅಗ್ನಿಷ್ಟೋಮವು ಸೋಮವಾಗಿದ್ದರೆ, ಅದರ ನಂತರ ಉಕ್ಥ್ಯವನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು; ಉಕ್ಥ್ಯವಾಗಿದ್ದರೆ ಅತಿರಾತ್ರವನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು. ಯಜ್ಞಕ್ರತುಗಳಿಂದಲೇ ಅವನ ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಕಡಿಯುತ್ತಾನೆ; ಅವನು ಉತ್ತಮನಾಗುತ್ತಾನೆ. AI
नि॒ग्रा॒भ्या᳚-स्स्थ देव॒श्रुत॒ आयु॑र्मे तर्पयत प्रा॒ण-म्मे॑ तर्पयतापा॒न-म्मे॑ तर्पयत व्या॒न-म्मे॑ तर्पयत॒ चक्षु॑र्मे तर्पयत॒ श्रोत्र॑-म्मे तर्पयत॒ मनो॑मे तर्पयत॒ वाच॑-म्मे तर्पयता॒-ऽऽत्मान॑-म्मे तर्पय॒ताङ्गा॑नि मे तर्पयत प्र॒जा-म्मे॑ तर्पयत प॒शू-न्मे॑ तर्पयत गृ॒हा-न्मे॑ तर्पयत ग॒णा-न्मे॑ तर्पयत स॒र्वग॑ण-म्मा तर्पयत त॒र्पय॑त मा [ ] 23
ग॒णा मे॒ मा वि तृ॑ष॒न्नोष॑धयो॒ वै सोम॑स्य॒ विशो॒ विशः॒ खलु॒ वै राज्ञः॒ प्रदा॑तोरीश्व॒रा ऐ॒न्द्र-स्सोमो-ऽवी॑वृधं-वोँ॒ मन॑सा सुजाता॒ ऋत॑प्रजाता॒ भग॒ इद्वः॑ स्याम । इन्द्रे॑ण दे॒वीर्वी॒रुधः॑ संविँदा॒ना अनु॑ मन्यन्ता॒ग्ं॒ सव॑नाय॒ सोम॒मित्या॒हौष॑धीभ्य ए॒वैन॒ग्ग्॒ स्वायै॑ वि॒श-स्स्वायै॑ दे॒वता॑यै नि॒र्याच्या॒भि षु॑णोति॒ यो वै सोम॑स्याभिषू॒यमा॑णस्य [सोम॑स्याभिषू॒यमा॑णस्य, प्र॒थ॒मो-ऽग्ं॑शु-] 24
प्रथ॒मो-ऽग्ं॑शु-स्स्कन्द॑ति॒ स ई᳚श्व॒र इ॑न्द्रि॒यं-वीँ॒र्य॑-म्प्र॒जा-म्प॒शून्. यज॑मानस्य॒ निर्ह॑न्तो॒स्तम॒भि म॑न्त्रये॒ता-ऽऽ मा᳚-ऽस्कान्थ्स॒ह प्र॒जया॑ स॒ह रा॒यस्पोषे॑णेन्द्रि॒य-म्मे॑ वी॒र्य॑-म्मा निव॑र्धी॒रित्या॒शिष॑मे॒वैतामा शा᳚स्त इन्द्रि॒यस्य॑ वी॒य॑र्स्य प्र॒जायै॑ पशू॒नामनि॑र्घाताय द्र॒फ्सश्च॑स्कन्द पृथि॒वीमनु॒ द्यामि॒मञ्च॒ योनि॒मनु॒ यश्च॒ पूर्वः॑ । तृ॒तीयं॒-योँनि॒मनु॑ स॒ञ्चर॑न्त-न्द्र॒फ्स-ञ्जु॑हो॒म्यनु॑ स॒प्त होत्राः᳚ ॥ 25 ॥
ni॒grā॒bhyā᳚-sstha deva॒śruta॒ āyṷrme tarpayata prā॒ṇa-mmḙ tarpayatāpā॒na-mmḙ tarpayata vyā॒na-mmḙ tarpayata॒ cakṣṷrme tarpayata॒ śrotra̭-mme tarpayata॒ mano̭me tarpayata॒ vāca̭-mme tarpayatā॒-''tmāna̭-mme tarpaya॒tāṅgā̭ni me tarpayata pra॒jā-mmḙ tarpayata pa॒śū-nmḙ tarpayata gṛ॒hā-nmḙ tarpayata ga॒ṇā-nmḙ tarpayata sa॒rvaga̭ṇa-mmā tarpayata ta॒rpaya̭ta mā [ ] 23
ga॒ṇā me॒ mā vi tṛ̭ṣa॒nnoṣa̭dhayo॒ vai soma̭sya॒ viśo॒ viśaḥ॒ khalu॒ vai rājñaḥ॒ pradā̭torīśva॒rā ai॒ndra-ssomo-'vī̭vṛdhaṃ-vo~॒ mana̭sā sujātā॒ ṛta̭prajātā॒ bhaga॒ idvaḥ̭ syāma | indrḙṇa de॒vīrvī॒rudhaḥ̭ saṃvi~dā॒nā anṷ manyantā॒gṃ॒ sava̭nāya॒ soma॒mityā॒hauṣa̭dhībhya e॒vaina॒gg॒ svāyai̭ vi॒śa-ssvāyai̭ de॒vatā̭yai ni॒ryācyā॒bhi ṣṷṇoti॒ yo vai soma̭syābhiṣū॒yamā̭ṇasya [soma̭syābhiṣū॒yamā̭ṇasya, pra॒tha॒mo-'gṃ̭śu-] 24
pratha॒mo-'gṃ̭śu-sskanda̭ti॒ sa ī᳚śva॒ra i̭ndri॒yaṃ-vī~॒rya̭-mpra॒jā-mpa॒śūn. yaja̭mānasya॒ nirha̭nto॒stama॒bhi ma̭ntraye॒tā-'' mā᳚-'skānthsa॒ha pra॒jayā̭ sa॒ha rā॒yaspoṣḙṇendri॒ya-mmḙ vī॒rya̭-mmā niva̭rdhī॒rityā॒śiṣa̭me॒vaitāmā śā᳚sta indri॒yasya̭ vī॒ya̭rsya pra॒jāyai̭ paśū॒nāmani̭rghātāya dra॒phsaśca̭skanda pṛthi॒vīmanu॒ dyāmi॒mañca॒ yoni॒manu॒ yaśca॒ pūrvaḥ̭ | tṛ॒tīyaṃ॒-yo~ni॒manṷ sa॒ñcara̭nta-ndra॒phsa-ñjṷho॒myanṷ sa॒pta hotrāḥ᳚ || 25 ||
ನಿಗ್ರಾಭ್ಯರು ನೀವು ದೇವಶ್ರುತರು; ನನ್ನ ಆಯುಸ್ಸನ್ನು ತೃಪ್ತಿಪಡಿಸಿ, ನನ್ನ ಪ್ರಾಣವನ್ನು ತೃಪ್ತಿಪಡಿಸಿ, ನನ್ನ ಅಪಾನವನ್ನು ತೃಪ್ತಿಪಡಿಸಿ, ನನ್ನ ವ್ಯಾನವನ್ನು ತೃಪ್ತಿಪಡಿಸಿ, ನನ್ನ ಕಣ್ಣನ್ನು ತೃಪ್ತಿಪಡಿಸಿ, ನನ್ನ ಕಿವಿಯನ್ನು ತೃಪ್ತಿಪಡಿಸಿ, ನನ್ನ ಮನಸ್ಸನ್ನು ತೃಪ್ತಿಪಡಿಸಿ, ನನ್ನ ಮಾತನ್ನು ತೃಪ್ತಿಪಡಿಸಿ, ನನ್ನ ಆತ್ಮವನ್ನು ತೃಪ್ತಿಪಡಿಸಿ, ನನ್ನ ಅಂಗಗಳನ್ನು ತೃಪ್ತಿಪಡಿಸಿ, ನನ್ನ ಪ್ರಜೆಗಳನ್ನು ತೃಪ್ತಿಪಡಿಸಿ, ನನ್ನ ಪಶುಗಳನ್ನು ತೃಪ್ತಿಪಡಿಸಿ, ನನ್ನ ಮನೆಗಳನ್ನು ತೃಪ್ತಿಪಡಿಸಿ, ನನ್ನ ಗಣಗಳನ್ನು ತೃಪ್ತಿಪಡಿಸಿ, ಎಲ್ಲ ಗಣಗಳನ್ನು ತೃಪ್ತಿಪಡಿಸಿ, ತೃಪ್ತಿಪಡಿಸಿ, ನನ್ನನ್ನು ತೃಪ್ತಿಪಡಿಸಿ. ನನ್ನ ಗಣಗಳು ಬಾಯಾರಬಾರದು, ಓಷಧಿಗಳು ಬಾಯಾರಬಾರದು. ಓಷಧಿಗಳು ಸೋಮನ ಪ್ರಜೆಗಳು; ಪ್ರಜೆಗಳು ರಾಜನಿಗೆ ದಾನ ಮಾಡುವವರಿಗೆ ಅಧೀನರು. ಐಂದ್ರನಾದ ಸೋಮನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದನು. ಚೆನ್ನಾಗಿ ಹುಟ್ಟಿದವರೇ, ಋತಪ್ರಜಾತರೇ, ನಾವು ನಿಮ್ಮೊಂದಿಗೆ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಭಗನಂತೆ ಇರುವೆವು. ಇಂದ್ರನಿಂದ ದೇವಿಯರಾದ ಓಷಧಿಗಳು ಒಪ್ಪಿ ಸೋಮನ ಸವನಕ್ಕೆ ಅನುಮತಿಸಲಿ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಓಷಧಿಗಳಿಗೇ ಅವನನ್ನು ಅವುಗಳ ಸ್ವಂತ ಪ್ರಜೆಗೂ ಸ್ವಂತ ದೇವತೆಗೂ ಒಪ್ಪಿಸಿ ಅಭಿಷೇಕ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಸೋಮನ ಅಭಿಷೇಕ ಮಾಡಲ್ಪಡುತ್ತಿರುವಾಗ ಯಾವನ ಮೊದಲ ಅಂಶು ಕೆಳಗೆ ಬೀಳುತ್ತದೆಯೋ ಅದು ಇಂದ್ರಿಯವನ್ನೂ ವೀರ್ಯವನ್ನೂ ಪ್ರಜೆಯನ್ನೂ ಪಶುಗಳನ್ನೂ ಯಜಮಾನನಿಗೆ ನಾಶ ಮಾಡಲು ಸಮರ್ಥವಾಗಿದೆ. ಅದನ್ನು ಮಂತ್ರದಿಂದ ಅಭಿಮಂತ್ರಿಸಬೇಕು: 'ನನ್ನ ಪ್ರಜೆಯೊಂದಿಗೆ, ಸಂಪತ್ತಿನ ಪುಷ್ಟಿಯೊಂದಿಗೆ ಬೀಳಬೇಡ; ನನ್ನ ಇಂದ್ರಿಯವನ್ನೂ ವೀರ್ಯವನ್ನೂ ಬೆಳೆಸು' ಎಂದು. ಹೀಗೆ ಇಂದ್ರಿಯದ ವೀರ್ಯಕ್ಕೂ ಪ್ರಜೆಗೂ ಪಶುಗಳಿಗೂ ನಾಶವಾಗದಿರಲು ಆಶೀರ್ವಾದವನ್ನೇ ಬೇಡುತ್ತಾನೆ. ದ್ರಫ್ಸನು ಭೂಮಿಯ ಕಡೆಗೂ ಆಕಾಶದ ಕಡೆಗೂ ಈ ಯೋನಿಯ ಕಡೆಗೂ ಮತ್ತು ಹಿಂದಿನ ಯೋನಿಯ ಕಡೆಗೂ ಚೆಲ್ಲಿಹೋದನು. ಮೂರನೆಯ ಯೋನಿಯ ಕಡೆಗೆ ಸಂಚರಿಸುವ ದ್ರಫ್ಸನನ್ನು ನಾನು ಏಳು ಹೋತೃಗಳ ಅನುಸಾರವಾಗಿ ಹೋಮ ಮಾಡುತ್ತೇನೆ. AI
-त्वायु॑ष्मन्त-स्स॒हभ॑क्षा-स्स्याम ॥ विश्वे॑ दे॒वा म॒रुत॒ इन्द्रो॑ अ॒स्मान॒स्मि-न्द्वि॒तीये॒ सव॑ने॒ न ज॑ह्युः । आयु॑ष्मन्तः प्रि॒यमे॑षां॒-वँद॑न्तो व॒य-न्दे॒वानाग्ं॑ सुम॒तौ स्या॑म ॥ इ॒द-न्तृ॒तीय॒ग्ं॒ सव॑न-ङ्कवी॒नामृ॒तेन॒ ये च॑म॒समैर॑यन्त । ते सौ॑धन्व॒ना-स्सुव॑रानशा॒ना-स्स्वि॑ष्टि-न्नो अ॒भि वसी॑यो नयन्तु ॥ आ॒यत॑नवती॒र्वा अ॒न्या आहु॑तयो हू॒यन्ते॑-ऽनायत॒ना अ॒न्या या आ॑घा॒रव॑ती॒स्ता आ॒यतन॑वती॒र्या- [आ॒यतन॑वती॒र्याः, सौ॒म्यास्ता] 27
-स्सौ॒म्यास्ता अ॑नायत॒ना ऐ᳚न्द्रवाय॒व-मा॒दाया॑-ऽऽघा॒रमा घा॑रयेदद्ध्व॒रो य॒ज्ञो॑-ऽयम॑स्तु देवा॒ ओष॑धीभ्यः प॒शवे॑ नो॒ जना॑य॒ विश्व॑स्मै भू॒ताया᳚-ऽद्ध्व॒रो॑-ऽसि॒ स पि॑न्वस्व घृ॒तव॑द्देव सो॒मेति॑ सौ॒म्या ए॒व तदाहु॑तीरा॒यत॑नवतीः करोत्या॒यत॑नवा-न्भवति॒ य ए॒वं-वेँदाथो॒ द्यावा॑पृथि॒वी ए॒व घृ॒तेन॒ व्यु॑नत्ति॒ ते व्यु॑त्ते उपजीव॒नीये॑ भवत उपजीव॒नीयो॑ भवति॒ [भवति, य ए॒वं-वेँदै॒ष] 28
य ए॒वं-वेँदै॒ष ते॑ रुद्रभा॒गो य-न्नि॒रया॑चथा॒स्त-ञ्जु॑षस्व वि॒देर्गौ॑प॒त्यग्ं रा॒यस्पोषग्ं॑ सु॒वीर्यग्ं॑ संवँथ्स॒रीणाग्॑ स्व॒स्तिम् ॥ मनुः॑ पु॒त्रेभ्यो॑ दा॒यं-व्यँ॑भज॒-थ्स नाभा॒नेदि॑ष्ठ-म्ब्रह्म॒चर्यं॒-वँस॑न्त॒-न्निर॑भज॒-थ्स आ-ऽग॑च्छ॒-थ्सो᳚-ऽब्रवी-त्क॒था मा॒ निर॑भा॒गिति॒ न त्वा॒ निर॑भाक्ष॒मित्य॑-ब्रवी॒दङ्गि॑रस इ॒मे स॒त्रमा॑सते॒ ते [स॒त्रमा॑सते॒ ते, सु॒व॒र्गं-लोँ॒क-न्न] 29
सु॑व॒र्गं-लोँ॒क-न्न प्रजा॑नन्ति॒ तेभ्य॑ इ॒द-म्ब्राह्म॑ण-म्ब्रूहि॒ ते सु॑व॒र्गं-लोँ॒कं-यँन्तो॒ य ए॑षा-म्प॒शव॒स्ताग्स्ते॑ दास्य॒न्तीति॒ तदे᳚भ्यो-ऽब्रवी॒-त्ते सु॑व॒र्गं-लोँ॒कं-यँन्तो॒ य ए॑षा-म्प॒शव॒ आस॒-न्तान॑स्मा अददु॒स्त-म्प॒शुभि॒श्चर॑न्तं-यँज्ञवा॒स्तौ रु॒द्र आ-ऽग॑च्छ॒-थ्सो᳚-ऽब्रवी॒न्मम॒ वा इ॒मे प॒शव॒ इत्यदु॒र्वै - [ ] 30
मह्य॑मि॒मानित्य॑ब्रवी॒न्न वै तस्य॒ त ई॑शत॒ इत्य॑ब्रवी॒-द्य-द्य॑ज्ञवा॒स्तौ हीय॑ते॒ मम॒ वै तदिति॒ तस्मा᳚-द्यज्ञवा॒स्तु नाभ्य॒वेत्य॒ग्ं॒ सो᳚-ऽब्रवी-द्य॒ज्ञे मा ऽऽभ॒जाथ॑ ते प॒शू-न्नाभि मग्ग्॑स्य॒ इति॒ तस्मा॑ ए॒त-म्म॒न्थिनः॑ सग्ग् स्रा॒वम॑जुहो॒-त्ततो॒ वै तस्य॑ रु॒द्रः प॒शू-न्नाभ्य॑मन्यत॒ यत्रै॒त मे॒वं-विँ॒द्वा-न्म॒न्थिनः॑ सग्ग् स्रा॒व-ञ्जु॒होति॒ न तत्र॑ रु॒द्रः प॒शून॒भि म॑न्यते ॥ 31 ॥
-tvāyṷṣmanta-ssa॒habha̭kṣā-ssyāma || viśvḙ de॒vā ma॒ruta॒ indro̭ a॒smāna॒smi-ndvi॒tīye॒ sava̭ne॒ na ja̭hyuḥ | āyṷṣmantaḥ pri॒yamḙṣāṃ॒-va~da̭nto va॒ya-nde॒vānāgṃ̭ suma॒tau syā̭ma || i॒da-ntṛ॒tīya॒gṃ॒ sava̭na-ṅkavī॒nāmṛ॒tena॒ ye ca̭ma॒samaira̭yanta | te saṷdhanva॒nā-ssuva̭rānaśā॒nā-ssvi̭ṣṭi-nno a॒bhi vasī̭yo nayantu || ā॒yata̭navatī॒rvā a॒nyā āhṷtayo hū॒yantḙ-'nāyata॒nā a॒nyā yā ā̭ghā॒rava̭tī॒stā ā॒yatana̭vatī॒ryā- [ā॒yatana̭vatī॒ryāḥ, sau॒myāstā] 27
-ssau॒myāstā a̭nāyata॒nā ai᳚ndravāya॒va-mā॒dāyā̭-''ghā॒ramā ghā̭rayedaddhva॒ro ya॒jño̭-'yama̭stu devā॒ oṣa̭dhībhyaḥ pa॒śavḙ no॒ janā̭ya॒ viśva̭smai bhū॒tāyā᳚-'ddhva॒ro̭-'si॒ sa pi̭nvasva ghṛ॒tava̭ddeva so॒meti̭ sau॒myā e॒va tadāhṷtīrā॒yata̭navatīḥ karotyā॒yata̭navā-nbhavati॒ ya e॒vaṃ-ve~dātho॒ dyāvā̭pṛthi॒vī e॒va ghṛ॒tena॒ vyṷnatti॒ te vyṷtte upajīva॒nīyḙ bhavata upajīva॒nīyo̭ bhavati॒ [bhavati, ya e॒vaṃ-ve~dai॒ṣa] 28
ya e॒vaṃ-ve~dai॒ṣa tḙ rudrabhā॒go ya-nni॒rayā̭cathā॒sta-ñjṷṣasva vi॒dergaṷpa॒tyagṃ rā॒yaspoṣagṃ̭ su॒vīryagṃ̭ saṃva~thsa॒rīṇāg̭ sva॒stim || manuḥ̭ pu॒trebhyo̭ dā॒yaṃ-vya~̭bhaja॒-thsa nābhā॒nedi̭ṣṭha-mbrahma॒caryaṃ॒-va~sa̭nta॒-nnira̭bhaja॒-thsa ā-'ga̭ccha॒-thso᳚-'bravī-tka॒thā mā॒ nira̭bhā॒giti॒ na tvā॒ nira̭bhākṣa॒mitya̭-bravī॒daṅgi̭rasa i॒me sa॒tramā̭sate॒ te [sa॒tramā̭sate॒ te, su॒va॒rgaṃ-lo~॒ka-nna] 29
sṷva॒rgaṃ-lo~॒ka-nna prajā̭nanti॒ tebhya̭ i॒da-mbrāhma̭ṇa-mbrūhi॒ te sṷva॒rgaṃ-lo~॒kaṃ-ya~nto॒ ya ḙṣā-mpa॒śava॒stāgstḙ dāsya॒ntīti॒ tade᳚bhyo-'bravī॒-tte sṷva॒rgaṃ-lo~॒kaṃ-ya~nto॒ ya ḙṣā-mpa॒śava॒ āsa॒-ntāna̭smā adadu॒sta-mpa॒śubhi॒ścara̭ntaṃ-ya~jñavā॒stau ru॒dra ā-'ga̭ccha॒-thso᳚-'bravī॒nmama॒ vā i॒me pa॒śava॒ ityadu॒rvai - [ ] 30
mahya̭mi॒mānitya̭bravī॒nna vai tasya॒ ta ī̭śata॒ itya̭bravī॒-dya-dya̭jñavā॒stau hīya̭te॒ mama॒ vai taditi॒ tasmā᳚-dyajñavā॒stu nābhya॒vetya॒gṃ॒ so᳚-'bravī-dya॒jñe mā ''bha॒jātha̭ te pa॒śū-nnābhi magg̭sya॒ iti॒ tasmā̭ e॒ta-mma॒nthinaḥ̭ sagg srā॒vama̭juho॒-ttato॒ vai tasya̭ ru॒draḥ pa॒śū-nnābhya̭manyata॒ yatrai॒ta me॒vaṃ-vi~॒dvā-nma॒nthinaḥ̭ sagg srā॒va-ñju॒hoti॒ na tatra̭ ru॒draḥ pa॒śūna॒bhi ma̭nyate || 31 ||
ಯಾವನು ದೇವತೆಗಳನ್ನು ದೇವಕೀರ್ತಿಯಿಂದ ಸಮರ್ಪಿಸುತ್ತಾನೋ ಮತ್ತು ಮನುಷ್ಯರನ್ನು ಮನುಷ್ಯಕೀರ್ತಿಯಿಂದ ಸಮರ್ಪಿಸುತ್ತಾನೋ, ಅವನು ದೇವತೆಗಳಲ್ಲಿ ದೇವಕೀರ್ತಿಯುಳ್ಳವನಾಗುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಮನುಷ್ಯರಲ್ಲಿ ಮನುಷ್ಯಕೀರ್ತಿಯುಳ್ಳವನಾಗುತ್ತಾನೆ. ಆಗ್ರಯಣಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲಿನ ಗ್ರಹಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಬೇಕಾದರೆ, ಅವುಗಳನ್ನು ಅನುಪಾಗ್ಂಶುವಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಬೇಕು; ಮೇಲಿನವುಗಳನ್ನು ಅನುಪಬ್ದಿಮಂತವಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಬೇಕು. ಹಾಗೆ ಮಾಡುವುದರಿಂದ ದೇವತೆಗಳನ್ನು ದೇವಕೀರ್ತಿಯಿಂದ ಸಮರ್ಪಿಸುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಮನುಷ್ಯರನ್ನು ಮನುಷ್ಯಕೀರ್ತಿಯಿಂದ ಸಮರ್ಪಿಸುತ್ತಾನೆ; ಅವನು ದೇವತೆಗಳಲ್ಲಿ ದೇವಕೀರ್ತಿಯುಳ್ಳವನಾಗುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಮನುಷ್ಯರಲ್ಲಿ ಮನುಷ್ಯಕೀರ್ತಿಯುಳ್ಳವನಾಗುತ್ತಾನೆ. ಅಗ್ನಿಯು ಪ್ರಾತಃಸವನದಲ್ಲಿ ನಮ್ಮನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲಿ. ವೈಶ್ವಾನರನು ತನ್ನ ಮಹಿಮೆಯಿಂದ ವಿಶ್ವವನ್ನು ಧರಿಸುವವನು. ಆ ಪಾವಕನು ನಮಗೆ ಧನವನ್ನು ಕೊಡಲಿ. ನಾವು ಆಯುಷ್ಮಂತರಾಗಿ ಸಹಭಕ್ಷರಾಗುವೆವು. ವಿಶ್ವೇದೇವರು, ಮರುತ್ತುಗಳು ಮತ್ತು ಇಂದ್ರನು ಈ ಎರಡನೆಯ ಸವನದಲ್ಲಿ ನಮ್ಮನ್ನು ತ್ಯಜಿಸದಿರಲಿ. ನಾವು ಆಯುಷ್ಮಂತರಾಗಿ ಅವರಿಗೆ ಪ್ರಿಯವಾದುದನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾ ದೇವತೆಗಳ ಸುಮತಿಯಲ್ಲಿ ಇರುವೆವು. ಈ ಮೂರನೆಯ ಸವನವು ಕವಿಗಳದ್ದು; ಋತದಿಂದ ಯಾರು ಚಮಸವನ್ನು ಚಲಿಸಿದರೋ, ಆ ಸೌಧನ್ವನರು ಸುವರ್ಣವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುವವರು, ಒಳ್ಳೆಯ ಯಜ್ಞದಿಂದ ನಮ್ಮನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಸಂಪತ್ತಿನ ಕಡೆಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯಲಿ. ಕೆಲವು ಆಹುತಿಗಳು ಆಯತನವುಳ್ಳವುಗಳಾಗಿ ಹೂಯಲ್ಪಡುತ್ತವೆ; ಆಯತನವಿಲ್ಲದವು ಬೇರೆ ಇವೆ. ಆಘಾರವುಳ್ಳವುಗಳು ಆಯತನವುಳ್ಳವುಗಳು; ಸೌಮ್ಯವಾದವುಗಳು ಆಯತನವಿಲ್ಲದವುಗಳು. ಐಂದ್ರವಾಯವವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಆಘಾರವನ್ನು ಆಘಾರ ಮಾಡಬೇಕು: 'ದೇವತೆಗಳೇ, ಈ ಯಜ್ಞವು ಅದ್ಧ್ವರವಾಗಿರಲಿ, ಓಷಧಿಗಳಿಗೆ, ನಮ್ಮ ಪಶುಗಳಿಗೆ, ಜನರಿಗೆ, ಎಲ್ಲ ಭೂತಗಳಿಗೆ ಅದ್ಧ್ವರವಾಗಿರಲಿ. ನೀನು ಅದ್ಧ್ವರನಾಗಿದ್ದೀಯೆ, ಘೃತವುಳ್ಳವನಾಗಿ ಬೆಳೆಯುವವನಾಗು, ದೇವ ಸೋಮ' ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಹಾಗೆ ಮಾಡುವುದರಿಂದ ಸೌಮ್ಯವಾದ ಆಹುತಿಗಳನ್ನು ಆಯತನವುಳ್ಳವುಗಳನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ; ಹೀಗೆ ತಿಳಿದವನು ಆಯತನವುಳ್ಳವನಾಗುತ್ತಾನೆ. ಅಲ್ಲದೆ ದ್ಯಾವಾಪೃಥಿವಿಯನ್ನು ಘೃತದಿಂದ ವ್ಯುನತ್ತಿ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ; ಅವು ವ್ಯುತ್ತವಾಗಿ ಉಪಜೀವನೀಯವಾಗುತ್ತವೆ; ಹೀಗೆ ತಿಳಿದವನು ಉಪಜೀವನೀಯನಾಗುತ್ತಾನೆ. ಹೀಗೆ ತಿಳಿದವನಿಗೆ ಇದು ನಿನ್ನ ರುದ್ರಭಾಗ; ನೀನು ನಿರ್ಯಾಚಿಸಿದುದನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸು. ವಿದೆಯ ಗೋಪತ್ಯ, ಧನದ ಪೋಷ, ಸುವೀರ್ಯ ಮತ್ತು ಸಂವತ್ಸರದ ಕ್ಷೇಮವನ್ನು ಕೊಡು. ಮನುವು ತನ್ನ ಪುತ್ರರಿಗೆ ದಾಯವನ್ನು ವಿಭಾಗ ಮಾಡಿದನು. ಅವನು ನಾಭಾನೇದಿಷ್ಠನಿಗೆ ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯವನ್ನು ಮತ್ತು ವಸಂತನಿಗೆ ನಿರ್ಭಾಗವನ್ನು ಮಾಡಿದನು. ಅವನು ಬಂದು ಹೇಳಿದನು: 'ನನ್ನನ್ನು ಏಕೆ ನಿರ್ಭಾಗ ಮಾಡಿದೆ?' 'ನಿನ್ನನ್ನು ನಿರ್ಭಾಗ ಮಾಡಿಲ್ಲ' ಎಂದು ಹೇಳಿದನು. 'ಅಂಗಿರಸರು ಸತ್ರವನ್ನು ಆಚರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ; ಅವರು ಸ್ವರ್ಗಲೋಕವನ್ನು ತಿಳಿಯರು. ಅವರಿಗೆ ಈ ಬ್ರಾಹ್ಮಣವನ್ನು ಹೇಳು; ಅವರು ಸ್ವರ್ಗಲೋಕಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಾ, ಅವರ ಪಶುಗಳು ಯಾವುವೋ ಅವನ್ನು ನಿನಗೆ ಕೊಡುವರು' ಎಂದು ಹೇಳಿದನು. ಅವನು ಅವರಿಗೆ ಹೇಳಿದನು. ಅವರು ಸ್ವರ್ಗಲೋಕಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಾ, ಅವರ ಪಶುಗಳು ಯಾವುವೋ ಅವನ್ನು ಅವನಿಗೆ ಕೊಟ್ಟರು. ಪಶುಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಿರುವ ಯಜ್ಞವಾಸ್ತುವನ್ನು ರುದ್ರನು ಬಂದು ನೋಡಿದನು. ಅವನು ಹೇಳಿದನು: 'ಈ ಪಶುಗಳು ನನ್ನವು.' 'ಅವು ನಿನ್ನವಲ್ಲ' ಎಂದು ಹೇಳಿದನು. 'ಅವು ನನ್ನವು' ಎಂದು ಹೇಳಿದನು. 'ಖಂಡಿತ ಅವು ನಿನ್ನವಲ್ಲ' ಎಂದು ಹೇಳಿದನು. 'ಯಜ್ಞವಾಸ್ತುವು ಹೀಯಾಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟರೆ ಅದು ನನ್ನದು' ಎಂದು ಹೇಳಿದನು. ಆದ್ದರಿಂದ ಯಜ್ಞವಾಸ್ತುವು ರುದ್ರನ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗಲಿಲ್ಲ. ಅವನು ಹೇಳಿದನು: 'ಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ ನನಗೆ ಭಾಗವನ್ನು ಕೊಡು; ನಿನ್ನ ಪಶುಗಳನ್ನು ನಾನು ಸಮೀಪಿಸುವುದಿಲ್ಲ.' ಆದ್ದರಿಂದ ಅವನಿಗೆ ಮಂಥಿನಃ ಸಗ್ಸ್ರಾವ ಎಂಬ ಆಹುತಿಯನ್ನು ಹೋಮ ಮಾಡಿದನು. ಆಗ ರುದ್ರನು ಅವನ ಪಶುಗಳನ್ನು ಸಮೀಪಿಸಲಿಲ್ಲ. ಹೀಗೆ ತಿಳಿದವನು ಮಂಥಿನಃ ಸಗ್ಸ್ರಾವವನ್ನು ಹೋಮ ಮಾಡಿದಾಗ, ಅಲ್ಲಿ ರುದ್ರನು ಪಶುಗಳನ್ನು ಸಮೀಪಿಸುವುದಿಲ್ಲ. AI
जुष्टो॑ वा॒चो भू॑यास॒-ञ्जुष्टो॑ वा॒चस्पत॑ये॒ देवि॑ वाक् । यद्वा॒चो मधु॑म॒-त्तस्मि॑-न्मा धा॒-स्स्वाहा॒ सर॑स्वत्यै ॥ ऋ॒चा स्तोम॒ग्ं॒ सम॑र्धय गाय॒त्रेण॑ रथन्त॒रम् । बृ॒ह-द्गा॑य॒त्रव॑र्तनि ॥यस्ते᳚ द्र॒फ्स-स्स्कन्द॑ति॒ यस्ते॑ अ॒ग्ं॒शुर्बा॒हुच्यु॑तो धि॒षण॑योरु॒पस्था᳚त् । अ॒द्ध्व॒र्योर्वा॒ परि॒ यस्ते॑ प॒वित्रा॒-थ्स्वाहा॑कृत॒मिन्द्रा॑य॒ त-ञ्जु॑होमि ॥ यो द्र॒फ्सो अ॒ग्ं॒शुः प॑ति॒तः पृ॑थि॒व्या-म्प॑रिवा॒पा- [पृ॑थि॒व्या-म्प॑रिवा॒पात्, पु॒रो॒डाशा᳚-त्कर॒म्भात् ।] 32
-त्पु॑रो॒डाशा᳚-त्कर॒म्भात् । धा॒ना॒सो॒मान्म॒न्थिन॑ इन्द्र शु॒क्रा-थ्स्वाहा॑कृत॒मिन्द्रा॑य॒ त-ञ्जु॑होमि ॥ यस्ते᳚ द्र॒फ्सो मधु॑माग्ं इन्द्रि॒यावा॒न्-थ्स्वाहा॑कृतः॒ पुन॑र॒प्येति॑ दे॒वान् । दि॒वः पृ॑थि॒व्याः पर्य॒न्तरि॑क्षा॒-थ्स्वाहा॑ कृत॒मिन्द्रा॑य॒ त-ञ्जु॑होमि ॥ अ॒द्ध्व॒र्युर्वा ऋ॒त्विजा᳚-म्प्रथ॒मो यु॑ज्यते॒ तेन॒ स्तोमो॑ योक्त॒व्य॑ इत्या॑हु॒र्वाग॑ग्रे॒गा अग्र॑ एत्वृजु॒गा दे॒वेभ्यो॒ यशो॒ मयि॒ दध॑ती प्रा॒णा-न्प॒शुषु॑ प्र॒जा-म्मयि॑ [ ] 33
च॒ यज॑माने॒ चेत्या॑ह॒ वाच॑मे॒व तद्य॑ज्ञमु॒खे यु॑नक्ति॒ वास्तु॒ वा ए॒तद्य॒ज्ञस्य॑ क्रियते॒ यद्ग्रहा᳚-न्गृही॒त्वा ब॑हिष्पवमा॒नग्ं सर्प॑न्ति॒परा᳚ञ्चो॒ हि यन्ति॒ परा॑चीभि-स्स्तु॒वते॑ वैष्ण॒व्यर्चा पुन॒रेत्योप॑ तिष्ठते य॒ज्ञो वै विष्णु॑ र्य॒ज्ञमे॒वाक॒र्विष्णो॒ त्वन्नो॒ अन्त॑म॒-श्शर्म॑ यच्छ सहन्त्य । प्र ते॒ धारा॑ मधु॒श्चुत॒ उथ्स॑-न्दुह्रते॒ अक्षि॑त॒मित्या॑ह॒ यदे॒वास्य॒ शया॑नस्योप॒शुष्य॑ति॒ तदे॒वास्यै॒तेना ऽऽप्या॑ययति ॥ 34 ॥
juṣṭo̭ vā॒co bhṷ̄yāsa॒-ñjuṣṭo̭ vā॒caspata̭ye॒ devi̭ vāk | yadvā॒co madhṷma॒-ttasmi̭-nmā dhā॒-ssvāhā॒ sara̭svatyai || ṛ॒cā stoma॒gṃ॒ sama̭rdhaya gāya॒treṇa̭ rathanta॒ram | bṛ॒ha-dgā̭ya॒trava̭rtani ||yaste᳚ dra॒phsa-sskanda̭ti॒ yastḙ a॒gṃ॒śurbā॒hucyṷto dhi॒ṣaṇa̭yoru॒pasthā᳚t | a॒ddhva॒ryorvā॒ pari॒ yastḙ pa॒vitrā॒-thsvāhā̭kṛta॒mindrā̭ya॒ ta-ñjṷhomi || yo dra॒phso a॒gṃ॒śuḥ pa̭ti॒taḥ pṛ̭thi॒vyā-mpa̭rivā॒pā- [pṛ̭thi॒vyā-mpa̭rivā॒pāt, pu॒ro॒ḍāśā᳚-tkara॒mbhāt |] 32
-tpṷro॒ḍāśā᳚-tkara॒mbhāt | dhā॒nā॒so॒mānma॒nthina̭ indra śu॒krā-thsvāhā̭kṛta॒mindrā̭ya॒ ta-ñjṷhomi || yaste᳚ dra॒phso madhṷmāgṃ indri॒yāvā॒n-thsvāhā̭kṛtaḥ॒ puna̭ra॒pyeti̭ de॒vān | di॒vaḥ pṛ̭thi॒vyāḥ parya॒ntari̭kṣā॒-thsvāhā̭ kṛta॒mindrā̭ya॒ ta-ñjṷhomi || a॒ddhva॒ryurvā ṛ॒tvijā᳚-mpratha॒mo yṷjyate॒ tena॒ stomo̭ yokta॒vya̭ ityā̭hu॒rvāga̭gre॒gā agra̭ etvṛju॒gā de॒vebhyo॒ yaśo॒ mayi॒ dadha̭tī prā॒ṇā-npa॒śuṣṷ pra॒jā-mmayi̭ [ ] 33
ca॒ yaja̭māne॒ cetyā̭ha॒ vāca̭me॒va tadya̭jñamu॒khe yṷnakti॒ vāstu॒ vā e॒tadya॒jñasya̭ kriyate॒ yadgrahā᳚-ngṛhī॒tvā ba̭hiṣpavamā॒nagṃ sarpa̭nti॒parā᳚ñco॒ hi yanti॒ parā̭cībhi-sstu॒vatḙ vaiṣṇa॒vyarcā puna॒retyopa̭ tiṣṭhate ya॒jño vai viṣṇṷ rya॒jñame॒vāka॒rviṣṇo॒ tvanno॒ anta̭ma॒-śśarma̭ yaccha sahantya | pra te॒ dhārā̭ madhu॒ścuta॒ uthsa̭-nduhrate॒ akṣi̭ta॒mityā̭ha॒ yade॒vāsya॒ śayā̭nasyopa॒śuṣya̭ti॒ tade॒vāsyai॒tenā ''pyā̭yayati || 34 ||
(ಧಾರಣೆ ಮಾಡಲಿ - ಆಯತನವುಳ್ಳವುಗಳು - ಉಪಜೀವನೀಯನಾಗುತ್ತಾನೆ - ಅವುಗಳು - ದುರ್ವೈ - ಎಲ್ಲಿ ಈ - ಹನ್ನೊಂದು) (ಅಧ್ಯಾಯ 9) ವಾಕ್ಕಿನಿಂದ ಸ್ತುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟವನಾಗು, ವಾಕ್ಪತಿಗೆ ಸ್ತುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟವನಾಗು, ದೇವಿ ವಾಕ್. ವಾಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಮಧುರವಾದುದು ಏನಿದೆಯೋ ಅದರಲ್ಲಿ ನನ್ನನ್ನು ಇಡು, ಸ್ವಾಹಾ ಸರಸ್ವತಿಗೆ. ಋಚೆಯಿಂದ ಸ್ತೋಮವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸು, ಗಾಯತ್ರಿಯಿಂದ ರಥಂತರವನ್ನು. ಬೃಹತ್ ಗಾಯತ್ರವರ್ತನಿ. ನಿನ್ನ ಯಾವ ದ್ರಫ್ಸವು ಸುರಿಯುತ್ತದೆಯೋ, ನಿನ್ನ ಯಾವ ಅಂಶುವು ಬಾಹುವಿನಿಂದ ಜಾರಿ ದಿಷಣೆಯರ ಉಪಸ್ಥದಿಂದ ಬೀಳುತ್ತದೆಯೋ, ಅಥವಾ ಅಧ್ವರ್ಯುವಿನ ಪವಿತ್ರದಿಂದ ಯಾವುದು ಬೀಳುತ್ತದೆಯೋ, ಸ್ವಾಹಾಕೃತವಾದ ಅದನ್ನು ಇಂದ್ರನಿಗೆ ನಾನು ಹೋಮಿಸುತ್ತೇನೆ. ಯಾವ ದ್ರಫ್ಸವು ಅಂಶುವು ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಬಿದ್ದು ಪರಿವಾಪದಿಂದ, ಪುರೋಡಾಶದಿಂದ, ಕರಂಭದಿಂದ, ಧಾನಾಸೋಮದಿಂದ, ಮಂಥಿಯಿಂದ ಇಂದ್ರನೇ ಶುಕ್ರವಾದುದು, ಸ್ವಾಹಾಕೃತವಾದ ಅದನ್ನು ಇಂದ್ರನಿಗೆ ನಾನು ಹೋಮಿಸುತ್ತೇನೆ. ನಿನ್ನ ಯಾವ ದ್ರಫ್ಸವು ಮಧುಮತ್ತು ಇಂದ್ರಿಯವುಳ್ಳದ್ದೋ, ಸ್ವಾಹಾಕೃತವಾದ ಅದು ಪುನಃ ದೇವರನ್ನು ಸೇರುತ್ತದೆ. ಆಕಾಶದಿಂದ, ಭೂಮಿಯಿಂದ, ಅಂತರಿಕ್ಷದಿಂದ, ಸ್ವಾಹಾಕೃತವಾದ ಅದನ್ನು ಇಂದ್ರನಿಗೆ ನಾನು ಹೋಮಿಸುತ್ತೇನೆ. ಅಧ್ವರ್ಯುವು ಋತ್ವಿಜರಲ್ಲಿ ಮೊದಲನೆಯವನಾಗಿ ಯೋಜಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ, ಅದರಿಂದ ಸ್ತೋಮವನ್ನು ಯೋಜಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ವಾಕ್ ಮುಂದೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ, ಮುಂದೆ ನೇರವಾಗಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ, ದೇವರಿಗೆ ಕೀರ್ತಿಯನ್ನು ನನ್ನಲ್ಲಿ ಇಡುತ್ತಾ, ಪ್ರಾಣಗಳನ್ನು ಪಶುಗಳಲ್ಲಿ, ಪ್ರಜೆಯನ್ನು ನನ್ನಲ್ಲಿ. ಯಜಮಾನನಲ್ಲಿಯೂ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ, ವಾಕ್ಕನ್ನೇ ಅದರಿಂದ ಯಜ್ಞದ ಮುಖದಲ್ಲಿ ಯೋಜಿಸುತ್ತಾನೆ. ಯಜ್ಞದ ವಾಸ್ತುವು ಇದು ಎಂದು ಮಾಡಲ್ಪಡುತ್ತದೆ, ಗ್ರಹಗಳನ್ನು ಗ್ರಹಿಸಿ ಬಹಿಷ್ಪವಮಾನಕ್ಕೆ ಸಾಗುತ್ತಾರೆ, ಪರಾಙ್ಮುಖರಾಗಿ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ, ಪರಾಙ್ಮುಖವಾದವುಗಳಿಂದ ಸ್ತುತಿಸುತ್ತಾರೆ, ವೈಷ್ಣವ ಋಚೆಯಿಂದ ಪುನಃ ಬಂದು ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲುತ್ತಾನೆ. ಯಜ್ಞವೇ ವಿಷ್ಣು, ಯಜ್ಞವನ್ನೇ ಮಾಡಿದೆ, ವಿಷ್ಣುವೇ ನಿನ್ನ ನಮ್ಮ ಕೊನೆಯ ಶರ್ಮವನ್ನು ಕೊಡು, ಸಹಂತ್ಯ. ನಿನ್ನ ಧಾರೆಗಳು ಮಧುವನ್ನು ಸುರಿಸುತ್ತವೆ, ಬಾವಿಯಿಂದ ಹಾಲು ಸುರಿಯುತ್ತದೆ, ಅಕ್ಷಿತ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಅವನ ಮಲಗಿದವನ ಯಾವುದು ಒಣಗುತ್ತದೆಯೋ ಅದನ್ನೇ ಅವನ ಈ ಮಂತ್ರದಿಂದ ತುಂಬಿಸುತ್ತಾನೆ. AI
क॑र्म॒ण्यः॑ सु॒दक्षो॑ यु॒क्तग्रा॑वा॒ जाय॑ते दे॒वका॑मः ॥शि॒वस्त्व॑ष्टरि॒हा-ऽऽ ग॑हि वि॒भुः पोष॑ उ॒तत्मना᳚ । य॒ज्ञेय॑ज्ञे न॒ उद॑व ॥ पि॒शङ्ग॑रूप-स्सु॒भरो॑ वयो॒धा-श्श्रु॒ष्टी वी॒रो जा॑यते दे॒वका॑मः । प्र॒जा-न्त्वष्टा॒ विष्य॑तु॒ नाभि॑म॒स्मे अथा॑ दे॒वाना॒मप्ये॑तु॒ पाथः॑ ॥ प्रणो॑दे॒ व्या, नो॑ दि॒वः ॥ पी॒पि॒वाग्ं स॒ग्ं॒ सर॑स्वत॒-स्स्तनं॒-योँ वि॒श्वद॑र्शतः । धुक्षी॒महि॑ प्र॒जामिष᳚म् ॥ 36 ॥
ka̭rma॒ṇyaḥ̭ su॒dakṣo̭ yu॒ktagrā̭vā॒ jāya̭te de॒vakā̭maḥ ||śi॒vastva̭ṣṭari॒hā-'' ga̭hi vi॒bhuḥ poṣa̭ u॒tatmanā᳚ | ya॒jñeya̭jñe na॒ uda̭va || pi॒śaṅga̭rūpa-ssu॒bharo̭ vayo॒dhā-śśru॒ṣṭī vī॒ro jā̭yate de॒vakā̭maḥ | pra॒jā-ntvaṣṭā॒ viṣya̭tu॒ nābhi̭ma॒sme athā̭ de॒vānā॒mapyḙtu॒ pāthaḥ̭ || praṇo̭de॒ vyā, no̭ di॒vaḥ || pī॒pi॒vāgṃ sa॒gṃ॒ sara̭svata॒-sstanaṃ॒-yo~ vi॒śvada̭rśataḥ | dhukṣī॒mahi̭ pra॒jāmiṣa᳚m || 36 ||
ಅಗ್ನಿಯಿಂದ ಸಂಪತ್ತನ್ನು ಪಡೆದು, ದಿನದಿನವೂ ಪೋಷಣೆಯನ್ನೂ, ಕೀರ್ತಿಯನ್ನೂ, ವೀರರನ್ನೂ, ಶ್ರೇಷ್ಠರನ್ನೂ ಹೊಂದುವವನಾಗು. ಎಲೈ ಅಗ್ನಿಯೇ, ಗೋವುಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ, ಕುರಿಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ, ಕುದುರೆಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ, ಯಜ್ಞದಿಂದ ಕೂಡಿದ, ಮನುಷ್ಯರಿಂದ ಸ್ನೇಹಿತನಾದ, ಯಾವಾಗಲೂ ಮರೆಯಲಾಗದ ಐಶ್ವರ್ಯವನ್ನು ನೀಡು. ಈ ಅಸುರನು ಇಡಾ ಎಂಬ ಆಹುತಿಯಿಂದ ಕೂಡಿದವನು, ಸಂತಾನವುಳ್ಳವನು, ದೀರ್ಘವಾದ ಸಂಪತ್ತುಳ್ಳವನು, ವಿಶಾಲವಾದ ಬುಡವುಳ್ಳವನು, ಸಭೆಯಿಂದ ಕೂಡಿದವನು. ಆಪ್ಯಾಯಮಾನನಾಗು, ನಿನ್ನದು ಶುಭವಾಗಿರಲಿ. ಇಲ್ಲಿ ತ್ವಷ್ಟಾರನನ್ನು, ಅಗ್ರಿಯನನ್ನು, ವಿಶ್ವರೂಪನನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸುತ್ತೇನೆ. ಅವನು ನಮಗೆ ಮಾತ್ರ ಸೇರಿರಲಿ. ಅವನು ನಮಗೆ ತುರೀಪನಾಗಿರಲಿ, ಪೋಷಣೆಯನ್ನು ನೀಡುವವನಾಗಿರಲಿ. ಎಲೈ ದೇವ ತ್ವಷ್ಟಾರೇ, ಸಂತೋಷದಿಂದ ಕೂಡಿದವನಾಗಿ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ನೀಡು. ಎಲ್ಲಿಂದ ವೀರನು, ಕರ್ಮಶೀಲನು, ಒಳ್ಳೆಯ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವುಳ್ಳವನು, ಯುಕ್ತವಾದ ಕಲ್ಲುಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದವನು, ದೇವಕಾಮನು ಹುಟ್ಟುತ್ತಾನೋ ಅಲ್ಲಿಂದ ನೀಡು. ಎಲೈ ತ್ವಷ್ಟಾರೇ, ಶಿವನಾಗಿ, ವಿಭುವಾಗಿ, ಪೋಷಣೆಯಿಂದ ಕೂಡಿದವನಾಗಿ, ತನ್ನ ಬಲದಿಂದ ಇಲ್ಲಿ ಬಾ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಯಜ್ಞದಲ್ಲೂ ನಮ್ಮನ್ನು ಉದ್ಧರಿಸು. ಪಿಂಗಲವರ್ಣದ, ಸುಭರನಾದ, ವಯೋಧನನಾದ, ಶ್ರುಷ್ಟಿಯುಳ್ಳ ವೀರನು ದೇವಕಾಮನಾಗಿ ಹುಟ್ಟುತ್ತಾನೆ. ತ್ವಷ್ಟಾರನು ಪ್ರಜೆಯನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಿ, ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ನಾಭಿಯನ್ನು ಇರಿಸಲಿ, ಆಗ ದೇವತೆಗಳ ಪಾಥಸ್ಸು (ಆಹುತಿ) ನಮಗೆ ಬರಲಿ. ನಮ್ಮನ್ನು ಪ್ರಚೋದಿಸು, ಆಕಾಶದಿಂದ ನಮ್ಮನ್ನು ವ್ಯಾಪಿಸು. ಪೀಪಿವ ಎಂಬ ಸರಸ್ವತಿಯು ಸ್ತನವನ್ನು, ವಿಶ್ವದರ್ಶನನಾದವನು, ನಾವು ಪ್ರಜೆಯನ್ನೂ ಆಹಾರವನ್ನೂ ಹಾಲು ಕರೆಯುವಂತೆ ಮಾಡು. AI
-माहु॑त-म्प्र॒जा-न्दे॑वि दिदिड्ढि नः ॥ या सु॑पा॒णि-स्स्व॑ङ्गु॒रि-स्सु॒षूमा॑ बहु॒सूव॑री । तस्यै॑ वि॒श्पत्नि॑यै ह॒वि-स्सि॑नीवा॒ल्यै जु॑होतन ॥ इन्द्रं॑-वोँ वि॒श्वत॒स्परी, न्द्र॒-न्नरः॑ ॥ असि॑तवर्णा॒ हर॑य-स्सुप॒र्णा मिहो॒ वसा॑ना॒ दिव॒मु-त्प॑तन्ति ॥ त आ-ऽव॑वृत्र॒न्-थ्सद॑नानि कृ॒त्वा-ऽऽदि-त्पृ॑थि॒वी घृ॒तैर्व्यु॑द्यते ॥ हिर॑ण्यकेशो॒ रज॑सो विसा॒रे-ऽहि॒र्धुनि॒र्वात॑ इव॒ ध्रजी॑मान् । शुचि॑भ्राजा उ॒षसो॒ [उ॒षसः॑, नवे॑दा॒ यश॑स्वती-] 38
नवे॑दा॒ यश॑स्वती-रप॒स्युवो॒ न स॒त्याः ॥ आ ते॑ सुप॒र्णा अ॑मिनन्त॒ एवैः᳚ कृ॒ष्णो नो॑नाव वृष॒भो यदी॒दम् । शि॒वाभि॒र्न स्मय॑मानाभि॒रा-ऽगा॒-त्पत॑न्ति॒ मिहः॑ स्त॒नय॑न्त्य॒भ्रा ॥ वा॒श्रेव॑ वि॒द्युन्मि॑माति व॒थ्स-न्न मा॒ता सि॑षक्ति । यदे॑षां-वृँ॒ष्टिरस॑र्जि ॥ पर्व॑तश्चि॒न्महि॑ वृ॒द्धो बि॑भाय दि॒वश्चि॒-थ्सानु॑ रेजत स्व॒ने वः॑ । य-त्क्रीड॑थ मरुत [मरुतः, ऋ॒ष्टि॒मन्त॒] 39
ऋष्टि॒मन्त॒ आप॑ इव स॒द्ध्रिय॑ञ्चो धवद्ध्वे ॥ अ॒भि क्र॑न्द स्त॒नय॒ गर्भ॒मा धा॑ उद॒न्वता॒ परि॑ दीया॒ रथे॑न । दृति॒ग्ं॒ सु क॑र्ष॒ विषि॑त॒-न्न्य॑ञ्चग्ं स॒मा भ॑वन्तू॒द्वता॑ निपा॒दाः ॥ त्व-न्त्या चि॒दच्यु॒ता-ऽग्ने॑ प॒शुर्न यव॑से । धामा॑ ह॒ य-त्ते॑ अजर॒ वना॑ वृ॒श्चन्ति॒ शिक्व॑सः ॥ अग्ने॒ भूरी॑णि॒ तव॑ जातवेदो॒ देव॑ स्वधावो॒-ऽमृत॑स्य॒ धाम॑ । याश्च॑ [ ] 40
मा॒या मा॒यिनां᳚-विँश्वमिन्व॒ त्वे पू॒र्वी-स्स॑न्द॒धुः पृ॑ष्टबन्धो ॥ दि॒वो नो॑ वृ॒ष्टि-म्म॑रुतो ररीद्ध्व॒-म्प्रपि॑न्वत॒ वृष्णो॒ अश्व॑स्य॒ धाराः᳚ । अ॒र्वांए॒तेन॑ स्तनयि॒त्नुनेह्य॒पो नि॑षि॒ञ्चन्नसु॑रः पि॒ता नः॑ ॥ पिन्व॑न्त्य॒पो म॒रुतः॑ सु॒दान॑वः॒ पयो॑ घृ॒तव॑द्वि॒दथे᳚ष्वा॒ भुवः॑ । अत्य॒-न्न मि॒हे वि न॑यन्ति वा॒जिन॒मुथ्स॑-न्दुहन्ति स्त॒नय॑न्त॒मक्षि॑तम् ॥ उ॒द॒प्रुतो॑ मरुत॒स्ताग्ं इ॑यर्त॒ वृष्टिं॒- [वृष्टि᳚म्, ये विश्वे॑] 41
-ँये विश्वे॑ म॒रुतो॑ जु॒नन्ति॑ । क्रोशा॑ति॒ गर्दा॑ क॒न्ये॑व तु॒न्ना पेरु॑-न्तुञ्जा॒ना पत्ये॑व जा॒या ॥ घृ॒तेन॒ द्यावा॑पृथि॒वी मधु॑ना॒ समु॑क्षत॒ पय॑स्वतीः कृण॒ता-ऽऽप॒ ओष॑धीः । ऊर्ज॑-ञ्च॒ तत्र॑ सुम॒ति-ञ्च॑ पिन्वथ॒ यत्रा॑ नरो मरुत-स्सि॒ञ्चथा॒ मधु॑ ॥ उदु॒त्यम्, चि॒त्रम् ॥ औ॒र्व॒-भृ॒गु॒वच्छुचि॑मप्नवान॒वदा हु॑वे । अ॒ग्निग्ं स॑मु॒द्रवा॑ससम् ॥ आ स॒वग्ं स॑वि॒तुर्य॑था॒ भग॑स्ये व भु॒जिग्ं हु॑वे । अ॒ग्निग्ं स॑मु॒द्रवा॑ससम् ॥ हु॒वे वात॑स्वन-ङ्क॒वि-म्प॒र्जन्य॑क्रन्द्य॒ग्ं॒ सहः॑ । अ॒ग्निग्ं स॑मु॒द्रवा॑ससम् ॥ 42 ॥
-māhṷta-mpra॒jā-ndḙvi didiḍḍhi naḥ || yā sṷpā॒ṇi-ssva̭ṅgu॒ri-ssu॒ṣūmā̭ bahu॒sūva̭rī | tasyai̭ vi॒śpatni̭yai ha॒vi-ssi̭nīvā॒lyai jṷhotana || indraṃ̭-vo~ vi॒śvata॒sparī, ndra॒-nnaraḥ̭ || asi̭tavarṇā॒ hara̭ya-ssupa॒rṇā miho॒ vasā̭nā॒ diva॒mu-tpa̭tanti || ta ā-'va̭vṛtra॒n-thsada̭nāni kṛ॒tvā-''di-tpṛ̭thi॒vī ghṛ॒tairvyṷdyate || hira̭ṇyakeśo॒ raja̭so visā॒re-'hi॒rdhuni॒rvāta̭ iva॒ dhrajī̭mān | śuci̭bhrājā u॒ṣaso॒ [u॒ṣasaḥ̭, navḙdā॒ yaśa̭svatī-] 38
navḙdā॒ yaśa̭svatī-rapa॒syuvo॒ na sa॒tyāḥ || ā tḙ supa॒rṇā a̭minanta॒ evaiḥ᳚ kṛ॒ṣṇo no̭nāva vṛṣa॒bho yadī॒dam | śi॒vābhi॒rna smaya̭mānābhi॒rā-'gā॒-tpata̭nti॒ mihaḥ̭ sta॒naya̭ntya॒bhrā || vā॒śreva̭ vi॒dyunmi̭māti va॒thsa-nna mā॒tā si̭ṣakti | yadḙṣāṃ-vṛ~॒ṣṭirasa̭rji || parva̭taści॒nmahi̭ vṛ॒ddho bi̭bhāya di॒vaści॒-thsānṷ rejata sva॒ne vaḥ̭ | ya-tkrīḍa̭tha maruta [marutaḥ, ṛ॒ṣṭi॒manta॒] 39
ṛṣṭi॒manta॒ āpa̭ iva sa॒ddhriya̭ñco dhavaddhve || a॒bhi kra̭nda sta॒naya॒ garbha॒mā dhā̭ uda॒nvatā॒ pari̭ dīyā॒ rathḙna | dṛti॒gṃ॒ su ka̭rṣa॒ viṣi̭ta॒-nnya̭ñcagṃ sa॒mā bha̭vantū॒dvatā̭ nipā॒dāḥ || tva-ntyā ci॒dacyu॒tā-'gnḙ pa॒śurna yava̭se | dhāmā̭ ha॒ ya-ttḙ ajara॒ vanā̭ vṛ॒ścanti॒ śikva̭saḥ || agne॒ bhūrī̭ṇi॒ tava̭ jātavedo॒ deva̭ svadhāvo॒-'mṛta̭sya॒ dhāma̭ | yāśca̭ [ ] 40
mā॒yā mā॒yināṃ᳚-vi~śvaminva॒ tve pū॒rvī-ssa̭nda॒dhuḥ pṛ̭ṣṭabandho || di॒vo no̭ vṛ॒ṣṭi-mma̭ruto rarīddhva॒-mprapi̭nvata॒ vṛṣṇo॒ aśva̭sya॒ dhārāḥ᳚ | a॒rvāṃe॒tena̭ stanayi॒tnunehya॒po ni̭ṣi॒ñcannasṷraḥ pi॒tā naḥ̭ || pinva̭ntya॒po ma॒rutaḥ̭ su॒dāna̭vaḥ॒ payo̭ ghṛ॒tava̭dvi॒dathe᳚ṣvā॒ bhuvaḥ̭ | atya॒-nna mi॒he vi na̭yanti vā॒jina॒muthsa̭-nduhanti sta॒naya̭nta॒makṣi̭tam || u॒da॒pruto̭ maruta॒stāgṃ i̭yarta॒ vṛṣṭiṃ॒- [vṛṣṭi᳚m, ye viśvḙ] 41
-~ye viśvḙ ma॒ruto̭ ju॒nanti̭ | krośā̭ti॒ gardā̭ ka॒nyḙva tu॒nnā perṷ-ntuñjā॒nā patyḙva jā॒yā || ghṛ॒tena॒ dyāvā̭pṛthi॒vī madhṷnā॒ samṷkṣata॒ paya̭svatīḥ kṛṇa॒tā-''pa॒ oṣa̭dhīḥ | ūrja̭-ñca॒ tatra̭ suma॒ti-ñca̭ pinvatha॒ yatrā̭ naro maruta-ssi॒ñcathā॒ madhṷ || udu॒tyam, ci॒tram || au॒rva॒-bhṛ॒gu॒vacchuci̭mapnavāna॒vadā hṷve | a॒gnigṃ sa̭mu॒dravā̭sasam || ā sa॒vagṃ sa̭vi॒turya̭thā॒ bhaga̭sye va bhu॒jigṃ hṷve | a॒gnigṃ sa̭mu॒dravā̭sasam || hu॒ve vāta̭svana-ṅka॒vi-mpa॒rjanya̭krandya॒gṃ॒ sahaḥ̭ | a॒gnigṃ sa̭mu॒dravā̭sasam || 42 ||
ನಿನ್ನ ಮಧುಮಯವಾದ, ಘೃತಸ್ರಾವಿಯಾದ ಸರಸ್ವತಿಯ ಅಲೆಗಳಿಂದ ನಾವು ಸುಖವನ್ನು ಬಯಸುತ್ತೇವೆ. ಯಾವನ ವ್ರತದಿಂದ ಎಲ್ಲಾ ಪಶುಗಳು ಹೋಗುತ್ತವೆ, ಯಾವನ ವ್ರತವನ್ನು ನೀರುಗಳು ಉಪಾಸನೆ ಮಾಡುತ್ತವೆ, ಯಾವನ ವ್ರತದಲ್ಲಿ ಪುಷ್ಟಿಪತಿಯು ನೆಲೆಸಿದ್ದಾನೆಯೋ ಅಂತಹ ಸರಸ್ವಂತನನ್ನು ನಾವು ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಕರೆಯುತ್ತೇವೆ. ದಿವ್ಯವಾದ, ಸುಂದರವಾದ ರೆಕ್ಕೆಗಳುಳ್ಳ, ದೊಡ್ಡದಾದ, ನೀರಿನ ಗರ್ಭವಾದ, ಓಷಧಿಗಳ ವೃಷಭನಾದ ಅವನನ್ನು, ಮಳೆಯಿಂದ ಸುತ್ತಲೂ ತೃಪ್ತಿಪಡಿಸುವ ಅಂತಹ ಸರಸ್ವಂತನನ್ನು ನಾವು ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಕರೆಯುತ್ತೇವೆ. ಎಲೌ ಸಿನೀವಾಲಿ, ವಿಶಾಲವಾದ ಹಣೆಯುಳ್ಳವಳೇ, ದೇವತೆಗಳ ಸಹೋದರಿಯೇ, ಹವ್ಯವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸು, ಆಹುತವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸು, ಎಲೌ ದೇವಿಯೇ, ನಮ್ಮ ಪ್ರಜೆಗಳನ್ನು ಬೆಳಗಿಸು. ಯಾವಳು ಸುಂದರವಾದ ಕೈಗಳುಳ್ಳವಳು, ಸುಂದರವಾದ ಬೆರಳುಗಳುಳ್ಳವಳು, ಸುಂದರವಾದ ಸ್ತನಗಳುಳ್ಳವಳು, ಬಹಳ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಹೊಂದುವವಳು, ಅಂತಹ ವಿಶ್ಪತ್ನಿಯಾದ ಸಿನೀವಾಲಿಗೆ ಹವಿಸ್ಸನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿ. ಇಂದ್ರನನ್ನು ನಿಮಗಾಗಿ ಎಲ್ಲೆಡೆಯಿಂದ ಕರೆಯುತ್ತೇನೆ, ಎಲೈ ನರರೇ, ಇಂದ್ರನನ್ನು ಕರೆಯುತ್ತೇನೆ. ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣದ, ಹಸಿರು ಬಣ್ಣದ, ಸುಂದರವಾದ ರೆಕ್ಕೆಗಳುಳ್ಳ, ಮಂಜನ್ನು ಹೊದ್ದ, ಆಕಾಶಕ್ಕೆ ಹಾರುತ್ತವೆ. ಅವು ತಮ್ಮ ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಹಿಂದಿರುಗಿದವು; ಆಗ ಪೃಥಿವಿಯು ಘೃತದಿಂದ ಒದ್ದೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಚಿನ್ನದ ಕೂದಲುಳ್ಳ, ಅಂತರಿಕ್ಷದಲ್ಲಿ ಹರಡುವ, ಸರ್ಪದಂತೆ ಧ್ವನಿಮಾಡುವ, ಗಾಳಿಯಂತೆ ವೇಗವುಳ್ಳ, ಶುದ್ಧವಾಗಿ ಬೆಳಗುವ, ಯಶಸ್ವಿನಿಯಾದ ಉಷಸ್ಸುಗಳು ಹೊಸದಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತವೆ, ಸತ್ಯವಾದವುಗಳು. ನಿನ್ನ ಸುಂದರವಾದ ರೆಕ್ಕೆಗಳುಳ್ಳ ಹಕ್ಕಿಗಳು ತಮ್ಮ ಬಲದಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದವು; ಕಪ್ಪು ವೃಷಭನು ಗರ್ಜಿಸಿದನು. ಶುಭವಾದ, ನಗುತ್ತಿರುವ ಮಿಂಚಿನಂತಹ ಮೋಡಗಳು ಹಾರುತ್ತವೆ, ಗುಡುಗುತ್ತವೆ. ಮಿಂಚಿನಂತೆ ಸಿಡಿಯುತ್ತದೆ, ತಾಯಿಯು ಮಗುವನ್ನು ಆಲಿಂಗಿಸುವಂತೆ ಅವುಗಳ ಮಳೆಯು ಸುರಿಯಿತು. ಪರ್ವತವೂ ಸಹ ಮಹತ್ತರವಾದ, ವೃದ್ಧವಾದ ಭಯದಿಂದ ನಡುಗಿತು, ಆಕಾಶದ ತುದಿಯು ನಿಮ್ಮ ಧ್ವನಿಯಿಂದ ಕಂಪಿಸಿತು. ಎಲೈ ಮರುತ್ತುಗಳೇ, ನೀವು ಈಟಿಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದು ಆಡುವಾಗ, ನೀರುಗಳಂತೆ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಸಾಗುತ್ತೀರಿ. ಗರ್ಜಿಸು, ಗುಡುಗು, ಗರ್ಭವನ್ನು ಇಡು, ನೀರಿನಿಂದ ಕೂಡಿದ ರಥದಿಂದ ಸುತ್ತಲೂ ಹಾರು. ಚರ್ಮದ ಚೀಲವನ್ನು ಎಳೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗು, ಕೆಳಗೆ ಬಿದ್ದವರು ಸಮವಾಗಲಿ, ಕೆಳಗಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಬಾಗಿಲುಗಳಾಗಲಿ. ಎಲೈ ಅಗ್ನಿಯೇ, ನೀನು ಅಚಲವಾದ, ಸ್ಥಿರವಾದ; ಹಸುವು ಹುಲ್ಲಿನಂತೆ. ನಿನ್ನ ಆಜರವಾದ ಧಾಮವನ್ನು ಶಿಕ್ವಸರು ಕಡಿಯುತ್ತಾರೆ. ಎಲೈ ಅಗ್ನಿಯೇ, ಜಾತವೇದಸನೇ, ದೇವನೇ, ಸ್ವಧಾವಾನನೇ, ಅಮೃತದ ಧಾಮವೇ, ನಿನ್ನ ಅನೇಕ ಮಾಯೆಗಳು, ಮಾಯಾವಿಗಳ ಮಾಯೆಗಳು, ವಿಶ್ವಮಿನ್ವನೇ, ನಿನ್ನಲ್ಲಿ ಹಿಂದೆ ಅನೇಕವನ್ನು ಇಟ್ಟರು, ಎಲೈ ಪೃಷ್ಟಬಂಧೋ. ಎಲೈ ಮರುತ್ತುಗಳೇ, ನಮಗೆ ಆಕಾಶದಿಂದ ಮಳೆಯನ್ನು ಕೊಡಿ, ವೃಷಭನಾದ ಅಶ್ವದ ನೀರಿನ ಧಾರೆಗಳನ್ನು ತುಂಬಿಸಿ. ಈ ಗುಡುಗುವವನ ಮೂಲಕ ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬನ್ನಿ, ನಮ್ಮ ತಂದೆಯಾದ ಅಸುರನು ನೀರನ್ನು ಸುರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಸುದಾನವರಾದ ಮರುತ್ತುಗಳು ನೀರನ್ನು ತುಂಬಿಸುತ್ತಾರೆ, ಘೃತಮಯವಾದ ಹಾಲನ್ನು ವಿದಥಗಳಲ್ಲಿ ತರುತ್ತಾರೆ. ಮಿಂಚಿನಂತೆ ವೇಗವಾಗಿ ವಾಜಿಯನ್ನು ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತಾರೆ, ಗುಡುಗುವ, ಅಕ್ಷಯವಾದ ಮಳೆಯನ್ನು ಬಸಿಯುತ್ತಾರೆ. ಮರುತ್ತುಗಳು ಮೇಲಕ್ಕೆ ಹರಿಯುವ ಮಳೆಯನ್ನು ಎತ್ತುತ್ತಾರೆ, ಎಲ್ಲಾ ಮರುತ್ತುಗಳು ಯಾವ ಮಳೆಯನ್ನು ಬಯಸುತ್ತಾರೆಯೋ ಅದನ್ನು. ಕ್ರೋಶದಿಂದ ಗರ್ಜಿಸು, ಕನ್ಯೆಯಂತೆ ತುಂಬಿದ, ಪೆರುತುಂಜನಾ, ಪತಿಯನ್ನು ಬಯಸುವ ಹೆಂಡತಿಯಂತೆ. ಘೃತದಿಂದ ಆಕಾಶ ಮತ್ತು ಪೃಥಿವಿಯನ್ನು, ಮಧುವಿನಿಂದ ಒದ್ದೆ ಮಾಡಿ, ಪಯಸ್ವಿನಿಯಾದ ನೀರುಗಳನ್ನು, ಓಷಧಿಗಳನ್ನು ಮಾಡಿ. ಅಲ್ಲಿ ಊರ್ಜೆಯನ್ನು ಮತ್ತು ಸುಮತಿಯನ್ನು ತುಂಬಿಸಿ, ಎಲೈ ನರರೇ, ಮರುತ್ತುಗಳೇ, ಅಲ್ಲಿ ಮಧುವನ್ನು ಸುರಿಸಿ. ಔರ್ವ ಮತ್ತು ಭೃಗುವಿನಂತೆ ಶುದ್ಧವಾದ ಅಪ್ನವಾನನಂತೆ ನಾನು ಕರೆಯುತ್ತೇನೆ. ಸಮುದ್ರವನ್ನು ವಸ್ತ್ರವಾಗಿ ಉಳ್ಳ ಅಗ್ನಿಯನ್ನು. ಸವಿತೃವಿನಂತೆ, ಭಗನಂತೆ ಸವವನ್ನು ನಾನು ಭುಜಿಗನಂತೆ ಕರೆಯುತ್ತೇನೆ. ಸಮುದ್ರವನ್ನು ವಸ್ತ್ರವಾಗಿ ಉಳ್ಳ ಅಗ್ನಿಯನ್ನು. ವಾತಸ್ವನನಾದ ಕವಿಯನ್ನು, ಪರ್ಜನ್ಯಕ್ರಂದಿಯಾದ ಸಹಸ್ಸನ್ನು ನಾನು ಕರೆಯುತ್ತೇನೆ. ಸಮುದ್ರವನ್ನು ವಸ್ತ್ರವಾಗಿ ಉಳ್ಳ ಅಗ್ನಿಯನ್ನು. AI
(प्र॒जाप॑तिरकामयतै॒ - ष ते॑ गाय॒त्रो - य॒ज्ञं-वैँ - प्र॒जाप॑ते॒र्जाय॑मानाः - प्राजाप॒त्या - यो वा अय॑थादेवत - मि॒ष्टर्गो॑ - निग्रा॒भ्या᳚-स्स्थ॒ - यो वै दे॒वा - ञ्जुष्टो॒ - ऽग्निना॑ र॒यि - मेका॑दश )
(प्र॒जाप॑तिरकामयत - प्र॒जाप॑ते॒र्जाय॑माना॒ - व्याय॑च्छन्ते॒ - मह्य॑मि॒मा - न्मा॒या मा॒यिना॒न् - द्विच॑त्वारिग्ंशत्)
(pra॒jāpa̭tirakāmayatai॒ - ṣa tḙ gāya॒tro - ya॒jñaṃ-vai~ - pra॒jāpa̭te॒rjāya̭mānāḥ - prājāpa॒tyā - yo vā aya̭thādevata - mi॒ṣṭargo̭ - nigrā॒bhyā᳚-sstha॒ - yo vai de॒vā - ñjuṣṭo॒ - 'gninā̭ ra॒yi - mekā̭daśa )
(pra॒jāpa̭tirakāmayata - pra॒jāpa̭te॒rjāya̭mānā॒ - vyāya̭cchante॒ - mahya̭mi॒mā - nmā॒yā mā॒yinā॒n - dvica̭tvārigṃśat)
ಪ್ರಜಾಪತಿಯು ಬಯಸಿದನು. ಆ ಗಾಯತ್ರವು ಯಜ್ಞವು. ಪ್ರಜಾಪತಿಯಿಂದ ಜನಿಸುವವರು ಪ್ರಾಜಾಪತ್ಯರು. ಯಾವನು ಅಯಥಾದೇವತೆಯನ್ನು ಇಷ್ಟರ್ಗ್ ಎಂದು ನಿಗ್ರಾಭ್ಯ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾನೆಯೋ, ಯಾವನು ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಅಗ್ನಿಯಿಂದ ಜುಷ್ಟ ಎಂದು ರಯಿ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾನೆಯೋ, ಅವನು ಏಕಾದಶ. ಪ್ರಜಾಪತಿಯು ಬಯಸಿದನು. ಪ್ರಜಾಪತಿಯಿಂದ ಜನಿಸುವವರು ವ್ಯಾಯಚ್ಛಂತೆ. ನನಗೆ ಈ ಮಾಯೆಗಳು ಮಾಯಾವಿಗಳು ನಲವತ್ತೆರಡು. AI
॥ कृष्ण यजुर्वेदीय तैत्तिरीय संहिताया-न्तृतीयकाण्डे प्रथमः प्रश्न-स्समाप्तः ॥
|| kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya saṃhitāyā-ntṛtīyakāṇḍe prathamaḥ praśna-ssamāptaḥ ||
ಹರಿಃ ಓಂ. ಕೃಷ್ಣ ಯಜುರ್ವೇದೀಯ ತೈತ್ತಿರೀಯ ಸಂಹಿತೆಯ ಮೂರನೇ ಕಾಂಡದ ಮೊದಲನೇ ಪ್ರಶ್ನೆ ಸಮಾಪ್ತ. AI