ശ്രീമദ്വാല്മീകീയ രാമായണേ കിഷ്കിന്ധാകാണ്ഡമ് ।
അഥ നവമസ്സര്ഗഃ ।
വാലീ നാമ മമ ഭ്രാതാ ജ്യേഷ്ഠശ്ശത്രുനിഷൂദനഃ ।
പിതുര്ബഹുമതോ നിത്യം മമാപി ച തഥാ പുരാ ॥ 1 ॥
പിതര്യുപരതേഽസ്മാകം ജ്യേഷ്ഠോഽയമിതി മന്ത്രിഭിഃ ।
കപീനാമീശ്വരോ രാജ്യേ കൃതഃ പരമസമ്മതഃ ॥ 2 ॥
രാജ്യം പ്രശാസതസ്തസ്യ പിതൃപൈതാമഹം മഹത് ।
അഹം സര്വേഷു കാലേഷു പ്രണതഃ പ്രേഷ്യവത് സ്ഥിതഃ ॥ 3 ॥
മായാവീ നാമ തേജസ്വീ പൂര്വജോ ദുന്ദുഭേഃ സുതഃ ।
തേന തസ്യ മഹദ്വൈരം സ്ത്രീകൃതം വിശ്ശ്രുതം പുരാ ॥ 4 ॥
സ തു സുപ്തജനേ രാത്രൌ കിഷ്കിന്ധാദ്വാരമാഗതഃ ।
നര്ദതി സ്മ സുസംരബ്ധോ വാലിനം ചാഹ്വയദ്രണേ ॥ 5 ॥
പ്രസുപ്തസ്തു മമ ഭ്രാതാ നര്ദിതം ഭൈരവസ്വനമ് ।
ശ്രുത്വാ ന മമൃഷേ വാലീ നിഷ്പപാത ജവാത്തദാ ॥ 6 ॥
സ തു വൈ നിസ്സൃതഃ ക്രോധാത്തം ഹന്തുമസുരോത്തമമ് ।
വാര്യമാണസ്തത സ്ത്രീഭിര്മയാ ച പ്രണതാത്മനാ ॥ 7 ॥
സ തു നിര്ധൂയ താഃ സര്വാ നിര്ജഗാമ മഹാബലഃ ।
തതോഽഹമപി സൌഹാര്ദാന്നിസ്സൃതോ വാലിനാ സഹ ॥ 8 ॥
സ തു മേ ഭ്രാതരം ദൃഷ്ട്വാ മാം ച ദൂരാദവസ്ഥിതമ് ।
അസുരോ ജാതസന്ത്രാസഃ പ്രദുദ്രാവ തതോ ഭൃശമ് ॥ 9 ॥
തസ്മിന് ദ്രവതി സന്ത്രസ്തേ ഹ്യാവാം ദ്രുതതരം ഗതൌ ।
പ്രകാശശ്ച കൃതോ മാര്ഗശ്ചന്ദ്രേണോദ്ഗച്ഛതാ തദാ ॥ 10 ॥
സ തൃണൈരാവൃതം ദുര്ഗം ധരണ്യാ വിവരം മഹത് ।
പ്രവിവേശാസുരോ വേഗാദാവാമാസാദ്യ വിഷ്ഠിതൌ ॥ 11 ॥
തം പ്രവിഷ്ടം രിപും ദൃഷ്ട്വാ ബിലം രോഷവശം ഗതഃ ।
മാമുവാച തദാ വാലീ വചനം ക്ഷുഭിതേന്ദ്രിയഃ ॥ 12 ॥
ഇഹ ത്വം തിഷ്ഠ സുഗ്രീവ ബിലദ്വാരി സമാഹിതഃ ।
യാവത്തത്ര പ്രവിശ്യാഹം നിഹന്മി സഹസാ രിപുമ് ॥ 13 ॥
മയാ ത്വേതദ്വചശ്ശ്രുത്വാ യാചിതസ്സ പരന്തപഃ ।
ശാപയിത്വാ തു മാം പദ്ഭ്യാം പ്രവിവേശ ബിലം മഹത് ॥ 14 ॥
തസ്യ പ്രവിഷ്ടസ്യ ബിലം സാഗ്രസ്സംവത്സരോ ഗതഃ ।
സ്ഥിതസ്യ മമ ബിലദ്വാരി സ കാലോ വ്യത്യവര്തത ॥ 15 ॥
അഹം തു നഷ്ടം ജ്ഞാത്വാ തം സ്നേഹാദാഗതസമ്ഭ്രമഃ ।
ഭ്രാതരം ന ച പശ്യാമി പാപാശങ്കി ച മേ മനഃ ॥ 16 ॥
അഥ ദീര്ഘസ്യ കാലസ്യ ബിലാത്തസ്മാദ്വിനിസ്സൃതമ് ।
സഫേനം രുധിരം രക്തമഹം ദൃഷ്ട്വാ സുദുഃഖിതഃ ॥ 17 ॥
നര്ദതാമസുരാണാം ച ധ്വനിര്മേ ശ്രോത്രമാഗതഃ ।
നിരസ്തസ്യ ച സങ്ഗ്രാമേ ക്രോശതോനിസ്സ്വനോ ഗുരോഃ ॥ 18 ॥
അഹം ത്വവഗതോ ബുദ്ധ്യാ ചിഹ്നൈസ്തൈര്ഭ്രാതരം ഹതമ് ।
പിധായ ച ബിലദ്വാരം ശിലയാ ഗിരിമാത്രയാ ॥ 19 ॥
ശോകാര്തശ്ചോദകം കൃത്വാ കിഷ്കിന്ധാമാഗതസ്സഖേ ।
ഗൂഹമാനസ്യ മേ തത്ത്വം യത്നതോ മന്ത്രിഭിശ്ശ്രുതമ് ॥ 20 ॥
തതോഽഹം തൈസ്സമാഗമ്യ സമ്മതൈരഭിഷേചിതഃ ।
രാജ്യം പ്രശാസതസ്തസ്യ ന്യായതോ മമ രാഘവ ॥ 21 ॥
ആജഗാമ രിപും ഹത്വാ വാലീ തമസുരോത്തമമ് ।
അഭിഷിക്തം തു മാം ദൃഷ്ട്വാ വാലീ സംരക്തലോചനഃ ।
മദീയാന്മന്ത്രിണോ ബദ്ധ്വാ പരുഷം വാക്യമബ്രവീത് ॥ 22 ॥
നിഗ്രഹേഽപി സമര്ഥസ്യ തം പാപം പ്രതി രാഘവ ।
ന പ്രാവര്തത മേ ബുദ്ധിര്ഭ്രാതുര്ഗൌരവയന്ത്രിതാ ॥ 23 ॥
ഹത്വാ ശത്രും സ മേ ഭ്രാതാ പ്രവിവേശ പുരം തദാ ॥ 24 ॥
മാനയംസ്തം മഹാത്മാനം യഥാവച്ചാഭ്യവാദയമ് ।
ഉക്താശ്ച നാശിഷസ്തേന സന്തുഷ്ടേനാന്തരാത്മനാ ॥ 25 ॥
നത്വാ പാദാവഹം തസ്യ മകുടേനാസ്പൃശം പ്രഭോ അപി വാലീ മമ ക്രോധാന്ന പ്രസാദം ചകാര സഃ ॥ 26 ॥
ഇത്യാര്ഷേ ശ്രീമദ്രാമായണേ വാല്മീകീയ ആദികാവ്യേ കിഷ്കിന്ധാകാണ്ഡേ നവമസ്സര്ഗഃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe kiṣkindhākāṇḍam |
atha navamassargaḥ |
vālī nāma mama bhrātā jyeṣṭhaśśatruniṣūdanaḥ |
piturbahumato nityaṃ mamāpi ca tathā purā || 1 ||
pitaryuparate'smākaṃ jyeṣṭho'yamiti mantribhiḥ |
kapīnāmīśvaro rājye kṛtaḥ paramasammataḥ || 2 ||
rājyaṃ praśāsatastasya pitṛpaitāmahaṃ mahat |
ahaṃ sarveṣu kāleṣu praṇataḥ preṣyavat sthitaḥ || 3 ||
māyāvī nāma tejasvī pūrvajo dundubheḥ sutaḥ |
tena tasya mahadvairaṃ strīkṛtaṃ viśśrutaṃ purā || 4 ||
sa tu suptajane rātrau kiṣkindhādvāramāgataḥ |
nardati sma susaṃrabdho vālinaṃ cāhvayadraṇe || 5 ||
prasuptastu mama bhrātā narditaṃ bhairavasvanam |
śrutvā na mamṛṣe vālī niṣpapāta javāttadā || 6 ||
sa tu vai nissṛtaḥ krodhāttaṃ hantumasurottamam |
vāryamāṇastata strībhirmayā ca praṇatātmanā || 7 ||
sa tu nirdhūya tāḥ sarvā nirjagāma mahābalaḥ |
tato'hamapi sauhārdānnissṛto vālinā saha || 8 ||
sa tu me bhrātaraṃ dṛṣṭvā māṃ ca dūrādavasthitam |
asuro jātasantrāsaḥ pradudrāva tato bhṛśam || 9 ||
tasmin dravati santraste hyāvāṃ drutataraṃ gatau |
prakāśaśca kṛto mārgaścandreṇodgacchatā tadā || 10 ||
sa tṛṇairāvṛtaṃ durgaṃ dharaṇyā vivaraṃ mahat |
praviveśāsuro vegādāvāmāsādya viṣṭhitau || 11 ||
taṃ praviṣṭaṃ ripuṃ dṛṣṭvā bilaṃ roṣavaśaṃ gataḥ |
māmuvāca tadā vālī vacanaṃ kṣubhitendriyaḥ || 12 ||
iha tvaṃ tiṣṭha sugrīva biladvāri samāhitaḥ |
yāvattatra praviśyāhaṃ nihanmi sahasā ripum || 13 ||
mayā tvetadvacaśśrutvā yācitassa parantapaḥ |
śāpayitvā tu māṃ padbhyāṃ praviveśa bilaṃ mahat || 14 ||
tasya praviṣṭasya bilaṃ sāgrassaṃvatsaro gataḥ |
sthitasya mama biladvāri sa kālo vyatyavartata || 15 ||
ahaṃ tu naṣṭaṃ jñātvā taṃ snehādāgatasambhramaḥ |
bhrātaraṃ na ca paśyāmi pāpāśaṅki ca me manaḥ || 16 ||
atha dīrghasya kālasya bilāttasmādvinissṛtam |
saphenaṃ rudhiraṃ raktamahaṃ dṛṣṭvā suduḥkhitaḥ || 17 ||
nardatāmasurāṇāṃ ca dhvanirme śrotramāgataḥ |
nirastasya ca saṅgrāme krośatonissvano guroḥ || 18 ||
ahaṃ tvavagato buddhyā cihnaistairbhrātaraṃ hatam |
pidhāya ca biladvāraṃ śilayā girimātrayā || 19 ||
śokārtaścodakaṃ kṛtvā kiṣkindhāmāgatassakhe |
gūhamānasya me tattvaṃ yatnato mantribhiśśrutam || 20 ||
tato'haṃ taissamāgamya sammatairabhiṣecitaḥ |
rājyaṃ praśāsatastasya nyāyato mama rāghava || 21 ||
ājagāma ripuṃ hatvā vālī tamasurottamam |
abhiṣiktaṃ tu māṃ dṛṣṭvā vālī saṃraktalocanaḥ |
madīyānmantriṇo baddhvā paruṣaṃ vākyamabravīt || 22 ||
nigrahe'pi samarthasya taṃ pāpaṃ prati rāghava |
na prāvartata me buddhirbhrāturgauravayantritā || 23 ||
hatvā śatruṃ sa me bhrātā praviveśa puraṃ tadā || 24 ||
mānayaṃstaṃ mahātmānaṃ yathāvaccābhyavādayam |
uktāśca nāśiṣastena santuṣṭenāntarātmanā || 25 ||
natvā pādāvahaṃ tasya makuṭenāspṛśaṃ prabho api vālī mama krodhānna prasādaṃ cakāra saḥ || 26 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye kiṣkindhākāṇḍe navamassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे किष्किन्धाकाण्डम् ।
अथ नवमस्सर्गः ।
वाली नाम मम भ्राता ज्येष्ठश्शत्रुनिषूदनः ।
पितुर्बहुमतो नित्यं ममापि च तथा पुरा ॥ 1 ॥
पितर्युपरतेऽस्माकं ज्येष्ठोऽयमिति मन्त्रिभिः ।
कपीनामीश्वरो राज्ये कृतः परमसम्मतः ॥ 2 ॥
राज्यं प्रशासतस्तस्य पितृपैतामहं महत् ।
अहं सर्वेषु कालेषु प्रणतः प्रेष्यवत् स्थितः ॥ 3 ॥
मायावी नाम तेजस्वी पूर्वजो दुन्दुभेः सुतः ।
तेन तस्य महद्वैरं स्त्रीकृतं विश्श्रुतं पुरा ॥ 4 ॥
स तु सुप्तजने रात्रौ किष्किन्धाद्वारमागतः ।
नर्दति स्म सुसंरब्धो वालिनं चाह्वयद्रणे ॥ 5 ॥
प्रसुप्तस्तु मम भ्राता नर्दितं भैरवस्वनम् ।
श्रुत्वा न ममृषे वाली निष्पपात जवात्तदा ॥ 6 ॥
स तु वै निस्सृतः क्रोधात्तं हन्तुमसुरोत्तमम् ।
वार्यमाणस्तत स्त्रीभिर्मया च प्रणतात्मना ॥ 7 ॥
स तु निर्धूय ताः सर्वा निर्जगाम महाबलः ।
ततोऽहमपि सौहार्दान्निस्सृतो वालिना सह ॥ 8 ॥
स तु मे भ्रातरं दृष्ट्वा मां च दूरादवस्थितम् ।
असुरो जातसन्त्रासः प्रदुद्राव ततो भृशम् ॥ 9 ॥
तस्मिन् द्रवति सन्त्रस्ते ह्यावां द्रुततरं गतौ ।
प्रकाशश्च कृतो मार्गश्चन्द्रेणोद्गच्छता तदा ॥ 10 ॥
स तृणैरावृतं दुर्गं धरण्या विवरं महत् ।
प्रविवेशासुरो वेगादावामासाद्य विष्ठितौ ॥ 11 ॥
तं प्रविष्टं रिपुं दृष्ट्वा बिलं रोषवशं गतः ।
मामुवाच तदा वाली वचनं क्षुभितेन्द्रियः ॥ 12 ॥
इह त्वं तिष्ठ सुग्रीव बिलद्वारि समाहितः ।
यावत्तत्र प्रविश्याहं निहन्मि सहसा रिपुम् ॥ 13 ॥
मया त्वेतद्वचश्श्रुत्वा याचितस्स परन्तपः ।
शापयित्वा तु मां पद्भ्यां प्रविवेश बिलं महत् ॥ 14 ॥
तस्य प्रविष्टस्य बिलं साग्रस्संवत्सरो गतः ।
स्थितस्य मम बिलद्वारि स कालो व्यत्यवर्तत ॥ 15 ॥
अहं तु नष्टं ज्ञात्वा तं स्नेहादागतसम्भ्रमः ।
भ्रातरं न च पश्यामि पापाशङ्कि च मे मनः ॥ 16 ॥
अथ दीर्घस्य कालस्य बिलात्तस्माद्विनिस्सृतम् ।
सफेनं रुधिरं रक्तमहं दृष्ट्वा सुदुःखितः ॥ 17 ॥
नर्दतामसुराणां च ध्वनिर्मे श्रोत्रमागतः ।
निरस्तस्य च सङ्ग्रामे क्रोशतोनिस्स्वनो गुरोः ॥ 18 ॥
अहं त्ववगतो बुद्ध्या चिह्नैस्तैर्भ्रातरं हतम् ।
पिधाय च बिलद्वारं शिलया गिरिमात्रया ॥ 19 ॥
शोकार्तश्चोदकं कृत्वा किष्किन्धामागतस्सखे ।
गूहमानस्य मे तत्त्वं यत्नतो मन्त्रिभिश्श्रुतम् ॥ 20 ॥
ततोऽहं तैस्समागम्य सम्मतैरभिषेचितः ।
राज्यं प्रशासतस्तस्य न्यायतो मम राघव ॥ 21 ॥
आजगाम रिपुं हत्वा वाली तमसुरोत्तमम् ।
अभिषिक्तं तु मां दृष्ट्वा वाली संरक्तलोचनः ।
मदीयान्मन्त्रिणो बद्ध्वा परुषं वाक्यमब्रवीत् ॥ 22 ॥
निग्रहेऽपि समर्थस्य तं पापं प्रति राघव ।
न प्रावर्तत मे बुद्धिर्भ्रातुर्गौरवयन्त्रिता ॥ 23 ॥
हत्वा शत्रुं स मे भ्राता प्रविवेश पुरं तदा ॥ 24 ॥
मानयंस्तं महात्मानं यथावच्चाभ्यवादयम् ।
उक्ताश्च नाशिषस्तेन सन्तुष्टेनान्तरात्मना ॥ 25 ॥
नत्वा पादावहं तस्य मकुटेनास्पृशं प्रभो अपि वाली मम क्रोधान्न प्रसादं चकार सः ॥ 26 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये किष्किन्धाकाण्डे नवमस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe kiṣkindhākāṇḍam |
atha navamassargaḥ |
vālī nāma mama bhrātā jyeṣṭhaśśatruniṣūdanaḥ |
piturbahumato nityaṃ mamāpi ca tathā purā || 1 ||
pitaryuparate'smākaṃ jyeṣṭho'yamiti mantribhiḥ |
kapīnāmīśvaro rājye kṛtaḥ paramasammataḥ || 2 ||
rājyaṃ praśāsatastasya pitṛpaitāmahaṃ mahat |
ahaṃ sarveṣu kāleṣu praṇataḥ preṣyavat sthitaḥ || 3 ||
māyāvī nāma tejasvī pūrvajo dundubheḥ sutaḥ |
tena tasya mahadvairaṃ strīkṛtaṃ viśśrutaṃ purā || 4 ||
sa tu suptajane rātrau kiṣkindhādvāramāgataḥ |
nardati sma susaṃrabdho vālinaṃ cāhvayadraṇe || 5 ||
prasuptastu mama bhrātā narditaṃ bhairavasvanam |
śrutvā na mamṛṣe vālī niṣpapāta javāttadā || 6 ||
sa tu vai nissṛtaḥ krodhāttaṃ hantumasurottamam |
vāryamāṇastata strībhirmayā ca praṇatātmanā || 7 ||
sa tu nirdhūya tāḥ sarvā nirjagāma mahābalaḥ |
tato'hamapi sauhārdānnissṛto vālinā saha || 8 ||
sa tu me bhrātaraṃ dṛṣṭvā māṃ ca dūrādavasthitam |
asuro jātasantrāsaḥ pradudrāva tato bhṛśam || 9 ||
tasmin dravati santraste hyāvāṃ drutataraṃ gatau |
prakāśaśca kṛto mārgaścandreṇodgacchatā tadā || 10 ||
sa tṛṇairāvṛtaṃ durgaṃ dharaṇyā vivaraṃ mahat |
praviveśāsuro vegādāvāmāsādya viṣṭhitau || 11 ||
taṃ praviṣṭaṃ ripuṃ dṛṣṭvā bilaṃ roṣavaśaṃ gataḥ |
māmuvāca tadā vālī vacanaṃ kṣubhitendriyaḥ || 12 ||
iha tvaṃ tiṣṭha sugrīva biladvāri samāhitaḥ |
yāvattatra praviśyāhaṃ nihanmi sahasā ripum || 13 ||
mayā tvetadvacaśśrutvā yācitassa parantapaḥ |
śāpayitvā tu māṃ padbhyāṃ praviveśa bilaṃ mahat || 14 ||
tasya praviṣṭasya bilaṃ sāgrassaṃvatsaro gataḥ |
sthitasya mama biladvāri sa kālo vyatyavartata || 15 ||
ahaṃ tu naṣṭaṃ jñātvā taṃ snehādāgatasambhramaḥ |
bhrātaraṃ na ca paśyāmi pāpāśaṅki ca me manaḥ || 16 ||
atha dīrghasya kālasya bilāttasmādvinissṛtam |
saphenaṃ rudhiraṃ raktamahaṃ dṛṣṭvā suduḥkhitaḥ || 17 ||
nardatāmasurāṇāṃ ca dhvanirme śrotramāgataḥ |
nirastasya ca saṅgrāme krośatonissvano guroḥ || 18 ||
ahaṃ tvavagato buddhyā cihnaistairbhrātaraṃ hatam |
pidhāya ca biladvāraṃ śilayā girimātrayā || 19 ||
śokārtaścodakaṃ kṛtvā kiṣkindhāmāgatassakhe |
gūhamānasya me tattvaṃ yatnato mantribhiśśrutam || 20 ||
tato'haṃ taissamāgamya sammatairabhiṣecitaḥ |
rājyaṃ praśāsatastasya nyāyato mama rāghava || 21 ||
ājagāma ripuṃ hatvā vālī tamasurottamam |
abhiṣiktaṃ tu māṃ dṛṣṭvā vālī saṃraktalocanaḥ |
madīyānmantriṇo baddhvā paruṣaṃ vākyamabravīt || 22 ||
nigrahe'pi samarthasya taṃ pāpaṃ prati rāghava |
na prāvartata me buddhirbhrāturgauravayantritā || 23 ||
hatvā śatruṃ sa me bhrātā praviveśa puraṃ tadā || 24 ||
mānayaṃstaṃ mahātmānaṃ yathāvaccābhyavādayam |
uktāśca nāśiṣastena santuṣṭenāntarātmanā || 25 ||
natvā pādāvahaṃ tasya makuṭenāspṛśaṃ prabho api vālī mama krodhānna prasādaṃ cakāra saḥ || 26 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye kiṣkindhākāṇḍe navamassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Malayalam script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.