ഋഷയ ഊചുഃ ।
സര്വശാസ്ത്രാര്ഥതത്ത്വജ്ഞ സര്വലോകോപകാരക ।
വയം ചാതിഥയഃ പ്രാപ്താ ആതിഥേയോഽസി സുവ്രത ॥ 1 ॥
ജ്ഞാനദാനേന സംസാരസാഗരാത്താരയസ്വ നഃ ।
കലൌ കലുഷചിത്താ യേ നരാഃ പാപരതാഃ സദാ ॥ 2 ॥
കേന സ്തോത്രേണ മുച്യന്തേ സര്വപാതകബന്ധനാത് ।
ഇഷ്ടസിദ്ധികരം പുണ്യം ദുഃഖദാരിദ്ര്യനാശനമ് ॥ 3 ॥
സര്വരോഗഹരം സ്തോത്രം സൂത നോ വക്തുമര്ഹസി ।
ശ്രീസൂത ഉവാച ।
ശൃണുധ്വം ഋഷയഃ സര്വേ നൈമിശാരണ്യവാസിനഃ ॥ 4 ॥
തത്ത്വജ്ഞാനതപോനിഷ്ഠാഃ സര്വശാസ്ത്രവിശാരദാഃ ।
സ്വയമ്ഭുവാ പുരാ പ്രോക്തം നാരദായ മഹാത്മനേ ॥ 5 ॥
തദഹം സമ്പ്രവക്ഷ്യാമി ശ്രോതും കൌതൂഹലം യദി ।
ഋഷയ ഊചുഃ ।
കിമാഹ ഭഗവാന്ബ്രഹ്മാ നാരദായ മഹാത്മനേ ॥ 6 ॥
സൂതപുത്ര മഹാഭാഗ വക്തുമര്ഹസി സാമ്പ്രതമ് ।
ശ്രീസൂത ഉവാച ।
ദിവ്യസിംഹാസനാസീനം സര്വദേവൈരഭിഷ്ടുതമ് ॥ 7 ॥
സാഷ്ടാങ്ഗം പ്രണിപത്യൈനം ബ്രഹ്മാണം ഭുവനേശ്വരമ് ।
നാരദഃ പരിപപ്രച്ഛ കൃതാഞ്ജലിരുപസ്ഥിതഃ ॥ 8 ॥
നാരദ ഉവാച ।
ലോകനാഥ സുരശ്രേഷ്ഠ സര്വജ്ഞ കരുണാകര ।
ഷണ്മുഖസ്യ പരം സ്തോത്രം പാവനം പാപനാശനമ് ॥ 9 ॥
ഹേ ധാതഃ പുത്രവാത്സല്യാത്തദ്വദ പ്രണതായ മേ ।
ഉപദിശ്യ തു മാമേവം രക്ഷ രക്ഷ കൃപാനിധേ ॥ 10 ॥
ബ്രഹ്മോവാച ।
ശൃണു വക്ഷ്യാമി ദേവര്ഷേ സ്തവരാജമിദം പരമ് ।
മാതൃകാമാലികായുക്തം ജ്ഞാനമോക്ഷസുഖപ്രദമ് ॥ 11 ॥
സഹസ്രാണി ച നാമാനി ഷണ്മുഖസ്യ മഹാത്മനഃ ।
യാനി നാമാനി ദിവ്യാനി ദുഃഖരോഗഹരാണി ച ॥ 12 ॥
താനി നാമാനി വക്ഷ്യാമി കൃപയാ ത്വയി നാരദ ।
ജപമാത്രേണ സിദ്ധ്യന്തി മനസാ ചിന്തിതാന്യപി ॥ 13 ॥
ഇഹാമുത്ര പരം ഭോഗം ലഭതേ നാത്ര സംശയഃ ।
ഇദം സ്തോത്രം പരം പുണ്യം കോടിയജ്ഞഫലപ്രദമ് ।
സന്ദേഹോ നാത്ര കര്തവ്യഃ ശൃണു മേ നിശ്ചിതം വചഃ ॥ 14 ॥
ഓം അസ്യ ശ്രീസുബ്രഹ്മണ്യസഹസ്രനാമസ്തോത്ര മഹാമന്ത്രസ്യ ബ്രഹ്മാ ഋഷിഃ അനുഷ്ടുപ്ഛന്ദഃ സുബ്രഹ്മണ്യോ ദേവതാ ശരജന്മാക്ഷയ ഇതി ബീജം ശക്തിധരോഽക്ഷയ കാര്തികേയ ഇതി ശക്തിഃ ക്രൌഞ്ചധര ഇതി കീലകം ശിഖിവാഹന ഇതി കവചം ഷണ്മുഖായ ഇതി ധ്യാനം ശ്രീസുബ്രഹ്മണ്യ പ്രസാദസിദ്ധ്യര്ഥേ ജപേ വിനിയോഗഃ ।
കരന്യാസഃ –
ഓം ശം ഓങ്കാരസ്വരൂപായ ഓജോധരായ ഓജസ്വിനേ സുഹൃദയായ ഹൃഷ്ടചിത്താത്മനേ ഭാസ്വരരൂപായ അങ്ഗുഷ്ഠാഭ്യാം നമഃ ।
ഓം രം ഷട്കോണമധ്യനിലയായ ഷട്കിരീടധരായ ശ്രീമതേ ഷഡാധാരായ തര്ജനീഭ്യാം നമഃ ।
ഓം വം ഷണ്മുഖായ ശരജന്മനേ ശുഭലക്ഷണായ ശിഖിവാഹനായ മധ്യമാഭ്യാം നമഃ ।
ഓം ണം കൃശാനുസമ്ഭവായ കവചിനേ കുക്കുടധ്വജായ അനാമികാഭ്യാം നമഃ ।
ഓം ഭം കന്ദര്പകോടിദീപ്യമാനായ ദ്വിഷഡ്ബാഹവേ ദ്വാദശാക്ഷായ കനിഷ്ഠികാഭ്യാം നമഃ ।
ഓം വം ഖേടധരായ ഖഡ്ഗിനേ ശക്തിഹസ്തായ കരതലകരപൃഷ്ഠാഭ്യാം നമഃ ।
ഹൃദയാദിന്യാസഃ –
ഓം ശം ഓങ്കാരസ്വരൂപായ ഓജോധരായ ഓജസ്വിനേ സുഹൃദയായ ഹൃഷ്ടചിത്താത്മനേ ഭാസ്വരരൂപായ ഹൃദയായ നമഃ ।
ഓം രം ഷട്കോണമധ്യനിലയായ ഷട്കിരീടധരായ ശ്രീമതേ ഷഡാധാരായ ശിരസേ സ്വാഹാ ।
ഓം വം ഷണ്മുഖായ ശരജന്മനേ ശുഭലക്ഷണായ ശിഖിവാഹനായ ശിഖായൈ വഷട് ।
ഓം ണം കൃശാനുസമ്ഭവായ കവചിനേ കുക്കുടധ്വജായ കവചായ ഹുമ് ।
ഓം ഭം കന്ദര്പകോടിദീപ്യമാനായ ദ്വിഷഡ്ബാഹവേ ദ്വാദശാക്ഷായ നേത്രത്രയായ വൌഷട് ।
ഓം വം ഖേടധരായ ഖഡ്ഗിനേ ശക്തിഹസ്തായ അസ്ത്രായ ഫട് ।
ഭൂര്ഭുവസ്സുവരോമിതി ദിഗ്ബന്ധഃ ।
ധ്യാനമ് ।
ധ്യായേത്ഷണ്മുഖമിന്ദുകോടിസദൃശം രത്നപ്രഭാശോഭിതം
ബാലാര്കദ്യുതിഷട്കിരീടവിലസത്കേയൂരഹാരാന്വിതമ് ।
കര്ണാലമ്ബിതകുണ്ഡലപ്രവിലസദ്ഗണ്ഡസ്ഥലാശോഭിതം
കാഞ്ചീകങ്കണകിങ്കിണീരവയുതം ശൃങ്ഗാരസാരോദയമ് ॥ 1 ॥
ധ്യായേദീപ്സിതസിദ്ധിദം ശിവസുതം ശ്രീദ്വാദശാക്ഷം ഗുഹം
ഖേടം കുക്കുടമങ്കുശം ച വരദം പാശം ധനുശ്ചക്രകമ് ।
വജ്രം ശക്തിമസിം ച ശൂലമഭയം ദോര്ഭിര്ധൃതം ഷണ്മുഖം
ദേവം ചിത്രമയൂരവാഹനഗതം ചിത്രാമ്ബരാലങ്കൃതമ് ॥ 2 ॥
സ്തോത്രമ് ।
അചിന്ത്യശക്തിരനഘസ്ത്വക്ഷോഭ്യസ്ത്വപരാജിതഃ ।
അനാഥവത്സലോഽമോഘസ്ത്വശോകോഽപ്യജരോഽഭയഃ ॥ 1 ॥
അത്യുദാരോ ഹ്യഘഹരസ്ത്വഗ്രഗണ്യോഽദ്രിജാസുതഃ ।
അനന്തമഹിമാഽപാരോഽനന്തസൌഖ്യപ്രദോഽവ്യയഃ ॥ 2 ॥
അനന്തമോക്ഷദോഽനാദിരപ്രമേയോഽക്ഷരോഽച്യുതഃ ।
അകല്മഷോഽഭിരാമോഽഗ്രധുര്യശ്ചാമിതവിക്രമഃ ॥ 3 ॥
[ അതുലശ്ചാമൃതോഽഘോരോ ഹ്യനന്തോഽനന്തവിക്രമഃ ]
അനാഥനാഥോ ഹ്യമലോ ഹ്യപ്രമത്തോഽമരപ്രഭുഃ ।
അരിന്ദമോഽഖിലാധാരസ്ത്വണിമാദിഗുണോഽഗ്രണീഃ ॥ 4 ॥
അചഞ്ചലോഽമരസ്തുത്യോ ഹ്യകലങ്കോഽമിതാശനഃ ।
അഗ്നിഭൂരനവദ്യാങ്ഗോ ഹ്യദ്ഭുതോഽഭീഷ്ടദായകഃ ॥ 5 ॥
അതീന്ദ്രിയോഽപ്രമേയാത്മാ ഹ്യദൃശ്യോഽവ്യക്തലക്ഷണഃ ।
ആപദ്വിനാശകസ്ത്വാര്യ ആഢ്യ ആഗമസംസ്തുതഃ ॥ 6 ॥
ആര്തസംരക്ഷണസ്ത്വാദ്യ ആനന്ദസ്ത്വാര്യസേവിതഃ ।
ആശ്രിതേഷ്ടാര്ഥവരദ ആനന്ദ്യാര്തഫലപ്രദഃ ॥ 7 ॥
ആശ്ചര്യരൂപ ആനന്ദ ആപന്നാര്തിവിനാശനഃ ।
ഇഭവക്ത്രാനുജസ്ത്വിഷ്ട ഇഭാസുരഹരാത്മജഃ ॥ 8 ॥
ഇതിഹാസശ്രുതിസ്തുത്യ ഇന്ദ്രഭോഗഫലപ്രദഃ ।
ഇഷ്ടാപൂര്തഫലപ്രാപ്തിരിഷ്ടേഷ്ടവരദായകഃ ॥ 9 ॥
ഇഹാമുത്രേഷ്ടഫലദ ഇഷ്ടദസ്ത്വിന്ദ്രവന്ദിതഃ ।
ഈഡനീയസ്ത്വീശപുത്ര ഈപ്സിതാര്ഥപ്രദായകഃ ॥ 10 ॥
ഈതിഭീതിഹരശ്ചേഡ്യ ഈഷണാത്രയവര്ജിതഃ ।
ഉദാരകീര്തിരുദ്യോഗീ ചോത്കൃഷ്ടോരുപരാക്രമഃ ॥ 11 ॥
ഉത്കൃഷ്ടശക്തിരുത്സാഹ ഉദാരശ്ചോത്സവപ്രിയഃ ।
ഉജ്ജൃമ്ഭ ഉദ്ഭവശ്ചോഗ്ര ഉദഗ്രശ്ചോഗ്രലോചനഃ ॥ 12 ॥
ഉന്മത്ത ഉഗ്രശമന ഉദ്വേഗഘ്നോരഗേശ്വരഃ ।
ഉരുപ്രഭാവശ്ചോദീര്ണ ഉമാപുത്ര ഉദാരധീഃ ॥ 13 ॥
ഊര്ധ്വരേതഃസുതസ്തൂര്ധ്വഗതിദസ്തൂര്ജപാലകഃ ।
ഊര്ജിതസ്തൂര്ധ്വഗസ്തൂര്ധ്വ ഊര്ധ്വലോകൈകനായകഃ ॥ 14 ॥
ഊര്ജാവാനൂര്ജിതോദാര ഊര്ജിതോര്ജിതശാസനഃ ।
ഋഷിദേവഗണസ്തുത്യ ഋണത്രയവിമോചനഃ ॥ 15 ॥
ഋജുരൂപോ ഹ്യൃജുകര ഋജുമാര്ഗപ്രദര്ശനഃ ।
ഋതമ്ഭരോ ഹ്യൃജുപ്രീത ഋഷഭസ്ത്വൃദ്ധിദസ്ത്വൃതഃ ॥ 16 ॥
ലുലിതോദ്ധാരകോ ലൂതഭവപാശപ്രഭഞ്ജനഃ ।
ഏണാങ്കധരസത്പുത്ര ഏക ഏനോവിനാശനഃ ॥ 17 ॥
ഐശ്വര്യദശ്ചൈന്ദ്രഭോഗീ ചൈതിഹ്യശ്ചൈന്ദ്രവന്ദിതഃ ।
ഓജസ്വീ ചൌഷധിസ്ഥാനമോജോദശ്ചൌദനപ്രദഃ ॥ 18 ॥
ഔദാര്യശീല ഔമേയ ഔഗ്ര ഔന്നത്യദായകഃ ।
ഔദാര്യ ഔഷധകര ഔഷധം ചൌഷധാകരഃ ॥ 19 ॥
അംശുമാനംശുമാലീഡ്യ അമ്ബികാതനയോഽന്നദഃ ।
അന്ധകാരിസുതോഽന്ധത്വഹാരീ ചാമ്ബുജലോചനഃ ॥ 20 ॥
അസ്തമായോഽമരാധീശോ ഹ്യസ്പഷ്ടോഽസ്തോകപുണ്യദഃ ।
അസ്താമിത്രോഽസ്തരൂപശ്ചാസ്ഖലത്സുഗതിദായകഃ ॥ 21 ॥
കാര്തികേയഃ കാമരൂപഃ കുമാരഃ ക്രൌഞ്ചദാരണഃ ।
കാമദഃ കാരണം കാമ്യഃ കമനീയഃ കൃപാകരഃ ॥ 22 ॥
കാഞ്ചനാഭഃ കാന്തിയുക്തഃ കാമീ കാമപ്രദഃ കവിഃ ।
കീര്തികൃത്കുക്കുടധരഃ കൂടസ്ഥഃ കുവലേക്ഷണഃ ॥ 23 ॥
കുങ്കുമാങ്ഗഃ ക്ലമഹരഃ കുശലഃ കുക്കുടധ്വജഃ ।
കുശാനുസമ്ഭവഃ ക്രൂരഃ ക്രൂരഘ്നഃ കലിതാപഹൃത് ॥ 24 ॥
കാമരൂപഃ കല്പതരുഃ കാന്തഃ കാമിതദായകഃ ।
കല്യാണകൃത്ക്ലേശനാശഃ കൃപാലുഃ കരുണാകരഃ ॥ 25 ॥
കലുഷഘ്നഃ ക്രിയാശക്തിഃ കഠോരഃ കവചീ കൃതീ ।
കോമലാങ്ഗഃ കുശപ്രീതഃ കുത്സിതഘ്നഃ കലാധരഃ ॥ 26 ॥
ഖ്യാതഃ ഖേടധരഃ ഖഡ്ഗീ ഖട്വാങ്ഗീ ഖലനിഗ്രഹഃ ।
ഖ്യാതിപ്രദഃ ഖേചരേശഃ ഖ്യാതേഹഃ ഖേചരസ്തുതഃ ॥ 27 ॥
ഖരതാപഹരഃ സ്വസ്ഥഃ ഖേചരഃ ഖേചരാശ്രയഃ ।
ഖണ്ഡേന്ദുമൌലിതനയഃ ഖേലഃ ഖേചരപാലകഃ ॥ 28 ॥
ഖസ്ഥലഃ ഖണ്ഡിതാര്കശ്ച ഖേചരീജനപൂജിതഃ ।
ഗാങ്ഗേയോ ഗിരിജാപുത്രോ ഗണനാഥാനുജോ ഗുഹഃ ॥ 29 ॥
ഗോപ്താ ഗീര്വാണസംസേവ്യോ ഗുണാതീതോ ഗുഹാശ്രയഃ ।
ഗതിപ്രദോ ഗുണനിധിഃ ഗമ്ഭീരോ ഗിരിജാത്മജഃ ॥ 30 ॥
ഗൂഢരൂപോ ഗദഹരോ ഗുണാധീശോ ഗുണാഗ്രണീഃ ।
ഗോധരോ ഗഹനോ ഗുപ്തോ ഗര്വഘ്നോ ഗുണവര്ധനഃ ॥ 31 ॥
ഗുഹ്യോ ഗുണജ്ഞോ ഗീതിജ്ഞോ ഗതാതങ്കോ ഗുണാശ്രയഃ ।
ഗദ്യപദ്യപ്രിയോ ഗുണ്യോ ഗോസ്തുതോ ഗഗനേചരഃ ॥ 32 ॥
ഗണനീയചരിത്രശ്ച ഗതക്ലേശോ ഗുണാര്ണവഃ ।
ഘൂര്ണിതാക്ഷോ ഘൃണിനിധിഃ ഘനഗമ്ഭീരഘോഷണഃ ॥ 33 ॥
ഘണ്ടാനാദപ്രിയോ ഘോഷോ ഘോരാഘൌഘവിനാശനഃ ।
ഘനാനന്ദോ ഘര്മഹന്താ ഘൃണാവാന് ഘൃഷ്ടിപാതകഃ ॥ 34 ॥
ഘൃണീ ഘൃണാകരോ ഘോരോ ഘോരദൈത്യപ്രഹാരകഃ ।
ഘടിതൈശ്വര്യസന്ദോഹോ ഘനാര്ഥോ ഘനസങ്ക്രമഃ ॥ 35 ॥
ചിത്രകൃച്ചിത്രവര്ണശ്ച ചഞ്ചലശ്ചപലദ്യുതിഃ ।
ചിന്മയശ്ചിത്സ്വരൂപശ്ച ചിരാനന്ദശ്ചിരന്തനഃ ॥ 36 ॥
ചിത്രകേലിശ്ചിത്രതരശ്ചിന്തനീയശ്ചമത്കൃതിഃ ।
ചോരഘ്നശ്ചതുരശ്ചാരുശ്ചാമീകരവിഭൂഷണഃ ॥ 37 ॥
ചന്ദ്രാര്കകോടിസദൃശശ്ചന്ദ്രമൌലിതനൂഭവഃ ।
ഛാദിതാങ്ഗശ്ഛദ്മഹന്താ ഛേദിതാഖിലപാതകഃ ॥ 38 ॥
ഛേദീകൃതതമഃക്ലേശശ്ഛത്രീകൃതമഹായശാഃ ।
ഛാദിതാശേഷസന്താപശ്ഛുരിതാമൃതസാഗരഃ ॥ 39 ॥
ഛന്നത്രൈഗുണ്യരൂപശ്ച ഛാതേഹശ്ഛിന്നസംശയഃ ।
ഛന്ദോമയശ്ഛന്ദഗാമീ ഛിന്നപാശശ്ഛവിശ്ഛദഃ ॥ 40 ॥
ജഗദ്ധിതോ ജഗത്പൂജ്യോ ജഗജ്ജ്യേഷ്ഠോ ജഗന്മയഃ ।
ജനകോ ജാഹ്നവീസൂനുര്ജിതാമിത്രോ ജഗദ്ഗുരുഃ ॥ 41 ॥
ജയീ ജിതേന്ദ്രിയോ ജൈത്രോ ജരാമരണവര്ജിതഃ ।
ജ്യോതിര്മയോ ജഗന്നാഥോ ജഗജ്ജീവോ ജനാശ്രയഃ ॥ 42 ॥
ജഗത്സേവ്യോ ജഗത്കര്താ ജഗത്സാക്ഷീ ജഗത്പ്രിയഃ ।
ജമ്ഭാരിവന്ദ്യോ ജയദോ ജഗജ്ജനമനോഹരഃ ॥ 43 ॥
ജഗദാനന്ദജനകോ ജനജാഡ്യാപഹാരകഃ ।
ജപാകുസുമസങ്കാശോ ജനലോചനശോഭനഃ ॥ 44 ॥
ജനേശ്വരോ ജിതക്രോധോ ജനജന്മനിബര്ഹണഃ ।
ജയദോ ജന്തുതാപഘ്നോ ജിതദൈത്യമഹാവ്രജഃ ॥ 45 ॥
ജിതമായോ ജിതക്രോധോ ജിതസങ്ഗോ ജനപ്രിയഃ ।
ഝഞ്ഝാനിലമഹാവേഗോ ഝരിതാശേഷപാതകഃ ॥ 46 ॥
ഝര്ഝരീകൃതദൈത്യൌഘോ ഝല്ലരീവാദ്യസമ്പ്രിയഃ ।
ജ്ഞാനമൂര്തിര്ജ്ഞാനഗമ്യോ ജ്ഞാനീ ജ്ഞാനമഹാനിധിഃ ॥ 47 ॥
ടങ്കാരനൃത്തവിഭവഃ ടങ്കവജ്രധ്വജാങ്കിതഃ ।
ടങ്കിതാഖിലലോകശ്ച ടങ്കിതൈനസ്തമോരവിഃ ॥ 48 ॥
ഡമ്ബരപ്രഭവോ ഡമ്ഭോ ഡമ്ബോ ഡമരുകപ്രിയഃ । [ഡമഡ്ഡ]
ഡമരോത്കടസന്നാദോ ഡിമ്ഭരൂപസ്വരൂപകഃ ॥ 49 ॥
ഢക്കാനാദപ്രീതികരോ ഢാലിതാസുരസങ്കുലഃ ।
ഢൌകിതാമരസന്ദോഹോ ഢുണ്ഢിവിഘ്നേശ്വരാനുജഃ ॥ 50 ॥
തത്ത്വജ്ഞസ്തത്വഗസ്തീവ്രസ്തപോരൂപസ്തപോമയഃ ।
ത്രയീമയസ്ത്രികാലജ്ഞസ്ത്രിമൂര്തിസ്ത്രിഗുണാത്മകഃ ॥ 51 ॥
ത്രിദശേശസ്താരകാരിസ്താപഘ്നസ്താപസപ്രിയഃ ।
തുഷ്ടിദസ്തുഷ്ടികൃത്തീക്ഷ്ണസ്തപോരൂപസ്ത്രികാലവിത് ॥ 52 ॥
സ്തോതാ സ്തവ്യഃ സ്തവപ്രീതഃ സ്തുതിഃ സ്തോത്രം സ്തുതിപ്രിയഃ ।
സ്ഥിതഃ സ്ഥായീ സ്ഥാപകശ്ച സ്ഥൂലസൂക്ഷ്മപ്രദര്ശകഃ ॥ 53 ॥
സ്ഥവിഷ്ഠഃ സ്ഥവിരഃ സ്ഥൂലഃ സ്ഥാനദഃ സ്ഥൈര്യദഃ സ്ഥിരഃ ।
ദാന്തോ ദയാപരോ ദാതാ ദുരിതഘ്നോ ദുരാസദഃ ॥ 54 ॥
ദര്ശനീയോ ദയാസാരോ ദേവദേവോ ദയാനിധിഃ ।
ദുരാധര്ഷോ ദുര്വിഗാഹ്യോ ദക്ഷോ ദര്പണശോഭിതഃ ॥ 55 ॥
ദുര്ധരോ ദാനശീലശ്ച ദ്വാദശാക്ഷോ ദ്വിഷഡ്ഭുജഃ ।
ദ്വിഷട്കര്ണോ ദ്വിഷഡ്ബാഹുര്ദീനസന്താപനാശനഃ ॥ 56 ॥
ദന്ദശൂകേശ്വരോ ദേവോ ദിവ്യോ ദിവ്യാകൃതിര്ദമഃ ।
ദീര്ഘവൃത്തോ ദീര്ഘബാഹുര്ദീര്ഘദൃഷ്ടിര്ദിവസ്പതിഃ ॥ 57 ॥
ദണ്ഡോ ദമയിതാ ദര്പോ ദേവസിംഹോ ദൃഢവ്രതഃ ।
ദുര്ലഭോ ദുര്ഗമോ ദീപ്തോ ദുഷ്പ്രേക്ഷ്യോ ദിവ്യമണ്ഡനഃ ॥ 58 ॥
ദുരോദരഘ്നോ ദുഃഖഘ്നോ ദുരാരിഘ്നോ ദിശാം പതിഃ ।
ദുര്ജയോ ദേവസേനേശോ ദുര്ജ്ഞേയോ ദുരതിക്രമഃ ॥ 59 ॥
ദമ്ഭോ ദൃപ്തശ്ച ദേവര്ഷിര്ദൈവജ്ഞോ ദൈവചിന്തകഃ ।
ധുരന്ധരോ ധര്മപരോ ധനദോ ധൃതിവര്ധനഃ ॥ 60 ॥
ധര്മേശോ ധര്മശാസ്ത്രജ്ഞോ ധന്വീ ധര്മപരായണഃ ।
ധനാധ്യക്ഷോ ധനപതിര്ധൃതിമാന്ധൂതകില്ബിഷഃ ॥ 61 ॥
ധര്മഹേതുര്ധര്മശൂരോ ധര്മകൃദ്ധര്മവിദ്ധ്രുവഃ ।
ധാതാ ധീമാന്ധര്മചാരീ ധന്യോ ധുര്യോ ധൃതവ്രതഃ ॥ 62 ॥
നിത്യോത്സവോ നിത്യതൃപ്തോ നിര്ലേപോ നിശ്ചലാത്മകഃ ।
നിരവദ്യോ നിരാധാരോ നിഷ്കലങ്കോ നിരഞ്ജനഃ ॥ 63 ॥
നിര്മമോ നിരഹങ്കാരോ നിര്മോഹോ നിരുപദ്രവഃ ।
നിത്യാനന്ദോ നിരാതങ്കോ നിഷ്പ്രപഞ്ചോ നിരാമയഃ ॥ 64 ॥
നിരവദ്യോ നിരീഹശ്ച നിര്ദര്ശോ നിര്മലാത്മകഃ ।
നിത്യാനന്ദോ നിര്ജരേശോ നിഃസങ്ഗോ നിഗമസ്തുതഃ ॥ 65 ॥
നിഷ്കണ്ടകോ നിരാലമ്ബോ നിഷ്പ്രത്യൂഹോ നിരുദ്ഭവഃ ।
നിത്യോ നിയതകല്യാണോ നിര്വികല്പോ നിരാശ്രയഃ ॥ 66 ॥
നേതാ നിധിര്നൈകരൂപോ നിരാകാരോ നദീസുതഃ ।
പുലിന്ദകന്യാരമണഃ പുരുജിത്പരമപ്രിയഃ ॥ 67 ॥
പ്രത്യക്ഷമൂര്തിഃ പ്രത്യക്ഷഃ പരേശഃ പൂര്ണപുണ്യദഃ ।
പുണ്യാകരഃ പുണ്യരൂപഃ പുണ്യഃ പുണ്യപരായണഃ ॥ 68 ॥
പുണ്യോദയഃ പരം ജ്യോതിഃ പുണ്യകൃത്പുണ്യവര്ധനഃ ।
പരാനന്ദഃ പരതരഃ പുണ്യകീര്തിഃ പുരാതനഃ ॥ 69 ॥
പ്രസന്നരൂപഃ പ്രാണേശഃ പന്നഗഃ പാപനാശനഃ ।
പ്രണതാര്തിഹരഃ പൂര്ണഃ പാര്വതീനന്ദനഃ പ്രഭുഃ ॥ 70 ॥
പൂതാത്മാ പുരുഷഃ പ്രാണഃ പ്രഭവഃ പുരുഷോത്തമഃ ।
പ്രസന്നഃ പരമസ്പഷ്ടഃ പരഃ പരിബൃഢഃ പരഃ ॥ 71 ॥
പരമാത്മാ പരബ്രഹ്മ പരാര്ഥഃ പ്രിയദര്ശനഃ ।
പവിത്രഃ പുഷ്ടിദഃ പൂര്തിഃ പിങ്ഗലഃ പുഷ്ടിവര്ധനഃ ॥ 72 ॥
പാപഹാരീ പാശധരഃ പ്രമത്താസുരശിക്ഷകഃ ।
പാവനഃ പാവകഃ പൂജ്യഃ പൂര്ണാനന്ദഃ പരാത്പരഃ ॥ 73 ॥
പുഷ്കലഃ പ്രവരഃ പൂര്വഃ പിതൃഭക്തഃ പുരോഗമഃ ।
പ്രാണദഃ പ്രാണിജനകഃ പ്രദിഷ്ടഃ പാവകോദ്ഭവഃ ॥ 74 ॥
പരബ്രഹ്മസ്വരൂപശ്ച പരമൈശ്വര്യകാരണമ് ।
പരര്ധിദഃ പുഷ്ടികരഃ പ്രകാശാത്മാ പ്രതാപവാന് ॥ 75 ॥
പ്രജ്ഞാപരഃ പ്രകൃഷ്ടാര്ഥഃ പൃഥുഃ പൃഥുപരാക്രമഃ ।
ഫണീശ്വരഃ ഫണിവരഃ ഫണാമണിവിഭൂഷണഃ ॥ 76 ॥
ഫലദഃ ഫലഹസ്തശ്ച ഫുല്ലാമ്ബുജവിലോചനഃ ।
ഫഡുച്ചാടിതപാപൌഘഃ ഫണിലോകവിഭൂഷണഃ ॥ 77 ॥
ബാഹുലേയോ ബൃഹദ്രൂപോ ബലിഷ്ഠോ ബലവാന് ബലീ ।
ബ്രഹ്മേശവിഷ്ണുരൂപശ്ച ബുദ്ധോ ബുദ്ധിമതാം വരഃ ॥ 78 ॥
ബാലരൂപോ ബ്രഹ്മഗര്ഭോ ബ്രഹ്മചാരീ ബുധപ്രിയഃ ।
ബഹുശ്രുതോ ബഹുമതോ ബ്രഹ്മണ്യോ ബ്രാഹ്മണപ്രിയഃ ॥ 79 ॥
ബലപ്രമഥനോ ബ്രഹ്മാ ബഹുരൂപോ ബഹുപ്രദഃ ।
ബൃഹദ്ഭാനുതനൂദ്ഭൂതോ ബൃഹത്സേനോ ബിലേശയഃ ॥ 80 ॥
ബഹുബാഹുര്ബലശ്രീമാന് ബഹുദൈത്യവിനാശകഃ ।
ബിലദ്വാരാന്തരാലസ്ഥോ ബൃഹച്ഛക്തിധനുര്ധരഃ ॥ 81 ॥
ബാലാര്കദ്യുതിമാന് ബാലോ ബൃഹദ്വക്ഷാ ബൃഹദ്ധനുഃ ।
ഭവ്യോ ഭോഗീശ്വരോ ഭാവ്യോ ഭവനാശോ ഭവപ്രിയഃ ॥ 82 ॥
ഭക്തിഗമ്യോ ഭയഹരോ ഭാവജ്ഞോ ഭക്തസുപ്രിയഃ ।
ഭുക്തിമുക്തിപ്രദോ ഭോഗീ ഭഗവാന് ഭാഗ്യവര്ധനഃ ॥ 83 ॥
ഭ്രാജിഷ്ണുര്ഭാവനോ ഭര്താ ഭീമോ ഭീമപരാക്രമഃ ।
ഭൂതിദോ ഭൂതികൃദ്ഭോക്താ ഭൂതാത്മാ ഭുവനേശ്വരഃ ॥ 84 ॥
ഭാവകോ ഭീകരോ ഭീഷ്മോ ഭാവകേഷ്ടോ ഭവോദ്ഭവഃ ।
ഭവതാപപ്രശമനോ ഭോഗവാന് ഭൂതഭാവനഃ ॥ 85 ॥
ഭോജ്യപ്രദോ ഭ്രാന്തിനാശോ ഭാനുമാന് ഭുവനാശ്രയഃ ।
ഭൂരിഭോഗപ്രദോ ഭദ്രോ ഭജനീയോ ഭിഷഗ്വരഃ ॥ 86 ॥
മഹാസേനോ മഹോദാരോ മഹാശക്തിര്മഹാദ്യുതിഃ ।
മഹാബുദ്ധിര്മഹാവീര്യോ മഹോത്സാഹോ മഹാബലഃ ॥ 87 ॥
മഹാഭോഗീ മഹാമായീ മേധാവീ മേഖലീ മഹാന് ।
മുനിസ്തുതോ മഹാമാന്യോ മഹാനന്ദോ മഹായശാഃ ॥ 88 ॥
മഹോര്ജിതോ മാനനിധിര്മനോരഥഫലപ്രദഃ ।
മഹോദയോ മഹാപുണ്യോ മഹാബലപരാക്രമഃ ॥ 89 ॥
മാനദോ മതിദോ മാലീ മുക്താമാലാവിഭൂഷണഃ ।
മനോഹരോ മഹാമുഖ്യോ മഹര്ധിര്മൂര്തിമാന്മുനിഃ ॥ 90 ॥
മഹോത്തമോ മഹോപായോ മോക്ഷദോ മങ്ഗലപ്രദഃ ।
മുദാകരോ മുക്തിദാതാ മഹാഭോഗോ മഹോരഗഃ ॥ 91 ॥
യശസ്കരോ യോഗയോനിര്യോഗിഷ്ഠോ യമിനാം വരഃ ।
യശസ്വീ യോഗപുരുഷോ യോഗ്യോ യോഗനിധിര്യമീ ॥ 92 ॥
യതിസേവ്യോ യോഗയുക്തോ യോഗവിദ്യോഗസിദ്ധിദഃ ।
യന്ത്രോ യന്ത്രീ ച യന്ത്രജ്ഞോ യന്ത്രവാന്യന്ത്രവാഹകഃ ॥ 93 ॥
യാതനാരഹിതോ യോഗീ യോഗീശോ യോഗിനാം വരഃ ।
രമണീയോ രമ്യരൂപോ രസജ്ഞോ രസഭാവനഃ ॥ 94 ॥
രഞ്ജനോ രഞ്ജിതോ രാഗീ രുചിരോ രുദ്രസമ്ഭവഃ ।
രണപ്രിയോ രണോദാരോ രാഗദ്വേഷവിനാശനഃ ॥ 95 ॥
രത്നാര്ചീ രുചിരോ രമ്യോ രൂപലാവണ്യവിഗ്രഹഃ ।
രത്നാങ്ഗദധരോ രത്നഭൂഷണോ രമണീയകഃ ॥ 96 ॥
രുചികൃദ്രോചമാനശ്ച രഞ്ജിതോ രോഗനാശനഃ ।
രാജീവാക്ഷോ രാജരാജോ രക്തമാല്യാനുലേപനഃ ॥ 97 ॥
രാജദ്വേദാഗമസ്തുത്യോ രജഃസത്ത്വഗുണാന്വിതഃ ।
രജനീശകലാരമ്യോ രത്നകുണ്ഡലമണ്ഡിതഃ ॥ 98 ॥
രത്നസന്മൌലിശോഭാഢ്യോ രണന്മഞ്ജീരഭൂഷണഃ ।
ലോകൈകനാഥോ ലോകേശോ ലലിതോ ലോകനായകഃ ॥ 99 ॥
ലോകരക്ഷോ ലോകശിക്ഷോ ലോകലോചനരഞ്ജിതഃ ।
ലോകബന്ധുര്ലോകധാതാ ലോകത്രയമഹാഹിതഃ ॥ 100 ॥
ലോകചൂഡാമണിര്ലോകവന്ദ്യോ ലാവണ്യവിഗ്രഹഃ ।
ലോകാധ്യക്ഷസ്തു ലീലാവാന്ലോകോത്തരഗുണാന്വിതഃ ॥ 101 ॥
വരിഷ്ഠോ വരദോ വൈദ്യോ വിശിഷ്ടോ വിക്രമോ വിഭുഃ ।
വിബുധാഗ്രചരോ വശ്യോ വികല്പപരിവര്ജിതഃ ॥ 102 ॥
വിപാശോ വിഗതാതങ്കോ വിചിത്രാങ്ഗോ വിരോചനഃ ।
വിദ്യാധരോ വിശുദ്ധാത്മാ വേദാങ്ഗോ വിബുധപ്രിയഃ ॥ 103 ॥
വചസ്കരോ വ്യാപകശ്ച വിജ്ഞാനീ വിനയാന്വിതഃ ।
വിദ്വത്തമോ വിരോധിഘ്നോ വീരോ വിഗതരാഗവാന് ॥ 104 ॥
വീതഭാവോ വിനീതാത്മാ വേദഗര്ഭോ വസുപ്രദഃ ।
വിശ്വദീപ്തിര്വിശാലാക്ഷോ വിജിതാത്മാ വിഭാവനഃ ॥ 105 ॥
വേദവേദ്യോ വിധേയാത്മാ വീതദോഷശ്ച വേദവിത് ।
വിശ്വകര്മാ വീതഭയോ വാഗീശോ വാസവാര്ചിതഃ ॥ 106 ॥
വീരധ്വംസോ വിശ്വമൂര്തിര്വിശ്വരൂപോ വരാസനഃ ।
വിശാഖോ വിമലോ വാഗ്മീ വിദ്വാന്വേദധരോ വടുഃ ॥ 107 ॥
വീരചൂഡാമണിര്വീരോ വിദ്യേശോ വിബുധാശ്രയഃ ।
വിജയീ വിനയീ വേത്താ വരീയാന്വിരജാ വസുഃ ॥ 108 ॥
വീരഘ്നോ വിജ്വരോ വേദ്യോ വേഗവാന്വീര്യവാന്വശീ ।
വരശീലോ വരഗുണോ വിശോകോ വജ്രധാരകഃ ॥ 109 ॥
ശരജന്മാ ശക്തിധരഃ ശത്രുഘ്നഃ ശിഖിവാഹനഃ ।
ശ്രീമാന് ശിഷ്ടഃ ശുചിഃ ശുദ്ധഃ ശാശ്വതഃ ശ്രുതിസാഗരഃ ॥ 110 ॥
ശരണ്യഃ ശുഭദഃ ശര്മ ശിഷ്ടേഷ്ടഃ ശുഭലക്ഷണഃ ।
ശാന്തഃ ശൂലധരഃ ശ്രേഷ്ഠഃ ശുദ്ധാത്മാ ശങ്കരഃ ശിവഃ ॥ 111 ॥
ശിതികണ്ഠാത്മജഃ ശൂരഃ ശാന്തിദഃ ശോകനാശനഃ ।
ഷാണ്മാതുരഃ ഷണ്മുഖശ്ച ഷഡ്ഗുണൈശ്വര്യസംയുതഃ ॥ 112 ॥
ഷട്ചക്രസ്ഥഃ ഷഡൂര്മിഘ്നഃ ഷഡങ്ഗശ്രുതിപാരഗഃ ।
ഷഡ്ഭാവരഹിതഃ ഷട്കഃ ഷട്ഛാസ്ത്രസ്മൃതിപാരഗഃ ॥ 113 ॥
ഷഡ്വര്ഗദാതാ ഷഡ്ഗ്രീവഃ ഷഡരിഘ്നഃ ഷഡാശ്രയഃ ।
ഷട്കിരീടധരഃ ശ്രീമാന് ഷഡാധാരശ്ച ഷട്ക്രമഃ ॥ 114 ॥
ഷട്കോണമധ്യനിലയഃ ഷണ്ഡത്വപരിഹാരകഃ ।
സേനാനീഃ സുഭഗഃ സ്കന്ദഃ സുരാനന്ദഃ സതാം ഗതിഃ ॥ 115 ॥
സുബ്രഹ്മണ്യഃ സുരാധ്യക്ഷഃ സര്വജ്ഞഃ സര്വദഃ സുഖീ ।
സുലഭഃ സിദ്ധിദഃ സൌമ്യഃ സിദ്ധേശഃ സിദ്ധിസാധനഃ ॥ 116 ॥
സിദ്ധാര്ഥഃ സിദ്ധസങ്കല്പഃ സിദ്ധസാധുഃ സുരേശ്വരഃ ।
സുഭുജഃ സര്വദൃക്സാക്ഷീ സുപ്രസാദഃ സനാതനഃ ॥ 117 ॥
സുധാപതിഃ സ്വയഞ്ജ്യോതിഃ സ്വയമ്ഭൂഃ സര്വതോമുഖഃ ।
സമര്ഥഃ സത്കൃതിഃ സൂക്ഷ്മഃ സുഘോഷഃ സുഖദഃ സുഹൃത് ॥ 118 ॥
സുപ്രസന്നഃ സുരശ്രേഷ്ഠഃ സുശീലഃ സത്യസാധകഃ ।
സമ്ഭാവ്യഃ സുമനാഃ സേവ്യഃ സകലാഗമപാരഗഃ ॥ 119 ॥
സുവ്യക്തഃ സച്ചിദാനന്ദഃ സുവീരഃ സുജനാശ്രയഃ ।
സര്വലക്ഷണസമ്പന്നഃ സത്യധര്മപരായണഃ ॥ 120 ॥
സര്വദേവമയഃ സത്യഃ സദാ മൃഷ്ടാന്നദായകഃ ।
സുധാപീ സുമതിഃ സത്യഃ സര്വവിഘ്നവിനാശനഃ ॥ 121 ॥
സര്വദുഃഖപ്രശമനഃ സുകുമാരഃ സുലോചനഃ ।
സുഗ്രീവഃ സുധൃതിഃ സാരഃ സുരാരാധ്യഃ സുവിക്രമഃ ॥ 122 ॥
സുരാരിഘ്നഃ സ്വര്ണവര്ണഃ സര്പരാജഃ സദാ ശുചിഃ ।
സപ്താര്ചിര്ഭൂഃ സുരവരഃ സര്വായുധവിശാരദഃ ॥ 123 ॥
ഹസ്തിചര്മാമ്ബരസുതോ ഹസ്തിവാഹനസേവിതഃ ।
ഹസ്തചിത്രായുധധരോ ഹൃതാഘോ ഹസിതാനനഃ ॥ 124 ॥
ഹേമഭൂഷോ ഹരിദ്വര്ണോ ഹൃഷ്ടിദോ ഹൃഷ്ടിവര്ധനഃ ।
ഹേമാദ്രിഭിദ്ധംസരൂപോ ഹുങ്കാരഹതകില്ബിഷഃ ॥ 125 ॥
ഹിമാദ്രിജാതാതനുജോ ഹരികേശോ ഹിരണ്മയഃ ।
ഹൃദ്യോ ഹൃഷ്ടോ ഹരിസഖോ ഹംസോ ഹംസഗതിര്ഹവിഃ ॥ 126 ॥
ഹിരണ്യവര്ണോ ഹിതകൃദ്ധര്ഷദോ ഹേമഭൂഷണഃ ।
ഹരപ്രിയോ ഹിതകരോ ഹതപാപോ ഹരോദ്ഭവഃ ॥ 127 ॥
ക്ഷേമദഃ ക്ഷേമകൃത്ക്ഷേമ്യഃ ക്ഷേത്രജ്ഞഃ ക്ഷാമവര്ജിതഃ ।
ക്ഷേത്രപാലഃ ക്ഷമാധാരഃ ക്ഷേമക്ഷേത്രഃ ക്ഷമാകരഃ ॥ 128 ॥
ക്ഷുദ്രഘ്നഃ ക്ഷാന്തിദഃ ക്ഷേമഃ ക്ഷിതിഭൂഷഃ ക്ഷമാശ്രയഃ ।
ക്ഷാലിതാഘഃ ക്ഷിതിധരഃ ക്ഷീണസംരക്ഷണക്ഷമഃ ॥ 129 ॥
ക്ഷണഭങ്ഗുരസന്നദ്ധഘനശോഭികപര്ദകഃ ।
ക്ഷിതിഭൃന്നാഥതനയാമുഖപങ്കജഭാസ്കരഃ ॥ 130 ॥
ക്ഷതാഹിതഃ ക്ഷരഃ ക്ഷന്താ ക്ഷതദോഷഃ ക്ഷമാനിധിഃ ।
ക്ഷപിതാഖിലസന്താപഃ ക്ഷപാനാഥസമാനനഃ ॥ 131 ॥
ഉത്തര ന്യാസഃ ।
കരന്യാസഃ –
ഓം ശം ഓങ്കാരസ്വരൂപായ ഓജോധരായ ഓജസ്വിനേ സുഹൃദയായ ഹൃഷ്ടചിത്താത്മനേ ഭാസ്വരരൂപായ അങ്ഗുഷ്ഠാഭ്യാം നമഃ ।
ഓം രം ഷട്കോണമധ്യനിലയായ ഷട്കിരീടധരായ ശ്രീമതേ ഷഡാധാരായ തര്ജനീഭ്യാം നമഃ ।
ഓം വം ഷണ്മുഖായ ശരജന്മനേ ശുഭലക്ഷണായ ശിഖിവാഹനായ മധ്യമാഭ്യാം നമഃ ।
ഓം ണം കൃശാനുസമ്ഭവായ കവചിനേ കുക്കുടധ്വജായ അനാമികാഭ്യാം നമഃ ।
ഓം ഭം കന്ദര്പകോടിദീപ്യമാനായ ദ്വിഷഡ്ബാഹവേ ദ്വാദശാക്ഷായ കനിഷ്ഠികാഭ്യാം നമഃ ।
ഓം വം ഖേടധരായ ഖഡ്ഗിനേ ശക്തിഹസ്തായ കരതലകരപൃഷ്ഠാഭ്യാം നമഃ ।
ഹൃദയാദിന്യാസഃ –
ഓം ശം ഓങ്കാരസ്വരൂപായ ഓജോധരായ ഓജസ്വിനേ സുഹൃദയായ ഹൃഷ്ടചിത്താത്മനേ ഭാസ്വരരൂപായ ഹൃദയായ നമഃ ।
ഓം രം ഷട്കോണമധ്യനിലയായ ഷട്കിരീടധരായ ശ്രീമതേ ഷഡാധാരായ ശിരസേ സ്വാഹാ ।
ഓം വം ഷണ്മുഖായ ശരജന്മനേ ശുഭലക്ഷണായ ശിഖിവാഹനായ ശിഖായൈ വഷട് ।
ഓം ണം കൃശാനുസമ്ഭവായ കവചിനേ കുക്കുടധ്വജായ കവചായ ഹുമ് ।
ഓം ഭം കന്ദര്പകോടിദീപ്യമാനായ ദ്വിഷഡ്ബാഹവേ ദ്വാദശാക്ഷായ നേത്രത്രയായ വൌഷട് ।
ഓം വം ഖേടധരായ ഖഡ്ഗിനേ ശക്തിഹസ്തായ അസ്ത്രായ ഫട് ।
ഭൂര്ഭുവസ്സുവരോമിതി ദിഗ്വിമോകഃ ।
ഫലശ്രുതി ।
ഇതി നാമ്നാം സഹസ്രാണി ഷണ്മുഖസ്യ ച നാരദ ।
യഃ പഠേച്ഛൃണുയാദ്വാപി ഭക്തിയുക്തേന ചേതസാ ॥ 1 ॥
സ സദ്യോ മുച്യതേ പാപൈര്മനോവാക്കായസമ്ഭവൈഃ ।
ആയുര്വൃദ്ധികരം പുംസാം സ്ഥൈര്യവീര്യവിവര്ധനമ് ॥ 2 ॥
വാക്യേനൈകേന വക്ഷ്യാമി വാഞ്ഛിതാര്ഥം പ്രയച്ഛതി ।
തസ്മാത്സര്വാത്മനാ ബ്രഹ്മന്നിയമേന ജപേത്സുധീഃ ॥ 3 ॥
ഇതി സ്കന്ദപുരാണേ ഈശ്വരപ്രോക്തേ ബ്രഹ്മനാരദസംവാദേ ശ്രീ സുബ്രഹ്മണ്യ സഹസ്രനാമ സ്തോത്രമ് ।
Roman (IAST) Transliteration
ṛṣaya ūcuḥ |
sarvaśāstrārthatattvajña sarvalokopakāraka |
vayaṃ cātithayaḥ prāptā ātitheyo'si suvrata || 1 ||
jñānadānena saṃsārasāgarāttārayasva naḥ |
kalau kaluṣacittā ye narāḥ pāparatāḥ sadā || 2 ||
kena stotreṇa mucyante sarvapātakabandhanāt |
iṣṭasiddhikaraṃ puṇyaṃ duḥkhadāridryanāśanam || 3 ||
sarvarogaharaṃ stotraṃ sūta no vaktumarhasi |
śrīsūta uvāca |
śṛṇudhvaṃ ṛṣayaḥ sarve naimiśāraṇyavāsinaḥ || 4 ||
tattvajñānataponiṣṭhāḥ sarvaśāstraviśāradāḥ |
svayambhuvā purā proktaṃ nāradāya mahātmane || 5 ||
tadahaṃ sampravakṣyāmi śrotuṃ kautūhalaṃ yadi |
ṛṣaya ūcuḥ |
kimāha bhagavānbrahmā nāradāya mahātmane || 6 ||
sūtaputra mahābhāga vaktumarhasi sāmpratam |
śrīsūta uvāca |
divyasiṃhāsanāsīnaṃ sarvadevairabhiṣṭutam || 7 ||
sāṣṭāṅgaṃ praṇipatyainaṃ brahmāṇaṃ bhuvaneśvaram |
nāradaḥ paripapraccha kṛtāñjalirupasthitaḥ || 8 ||
nārada uvāca |
lokanātha suraśreṣṭha sarvajña karuṇākara |
ṣaṇmukhasya paraṃ stotraṃ pāvanaṃ pāpanāśanam || 9 ||
he dhātaḥ putravātsalyāttadvada praṇatāya me |
upadiśya tu māmevaṃ rakṣa rakṣa kṛpānidhe || 10 ||
brahmovāca |
śṛṇu vakṣyāmi devarṣe stavarājamidaṃ param |
mātṛkāmālikāyuktaṃ jñānamokṣasukhapradam || 11 ||
sahasrāṇi ca nāmāni ṣaṇmukhasya mahātmanaḥ |
yāni nāmāni divyāni duḥkharogaharāṇi ca || 12 ||
tāni nāmāni vakṣyāmi kṛpayā tvayi nārada |
japamātreṇa siddhyanti manasā cintitānyapi || 13 ||
ihāmutra paraṃ bhogaṃ labhate nātra saṃśayaḥ |
idaṃ stotraṃ paraṃ puṇyaṃ koṭiyajñaphalapradam |
sandeho nātra kartavyaḥ śṛṇu me niścitaṃ vacaḥ || 14 ||
oṃ asya śrīsubrahmaṇyasahasranāmastotra mahāmantrasya brahmā ṛṣiḥ anuṣṭupchandaḥ subrahmaṇyo devatā śarajanmākṣaya iti bījaṃ śaktidharo'kṣaya kārtikeya iti śaktiḥ krauñcadhara iti kīlakaṃ śikhivāhana iti kavacaṃ ṣaṇmukhāya iti dhyānaṃ śrīsubrahmaṇya prasādasiddhyarthe jape viniyogaḥ |
karanyāsaḥ –
oṃ śaṃ oṅkārasvarūpāya ojodharāya ojasvine suhṛdayāya hṛṣṭacittātmane bhāsvararūpāya aṅguṣṭhābhyāṃ namaḥ |
oṃ raṃ ṣaṭkoṇamadhyanilayāya ṣaṭkirīṭadharāya śrīmate ṣaḍādhārāya tarjanībhyāṃ namaḥ |
oṃ vaṃ ṣaṇmukhāya śarajanmane śubhalakṣaṇāya śikhivāhanāya madhyamābhyāṃ namaḥ |
oṃ ṇaṃ kṛśānusambhavāya kavacine kukkuṭadhvajāya anāmikābhyāṃ namaḥ |
oṃ bhaṃ kandarpakoṭidīpyamānāya dviṣaḍbāhave dvādaśākṣāya kaniṣṭhikābhyāṃ namaḥ |
oṃ vaṃ kheṭadharāya khaḍgine śaktihastāya karatalakarapṛṣṭhābhyāṃ namaḥ |
hṛdayādinyāsaḥ –
oṃ śaṃ oṅkārasvarūpāya ojodharāya ojasvine suhṛdayāya hṛṣṭacittātmane bhāsvararūpāya hṛdayāya namaḥ |
oṃ raṃ ṣaṭkoṇamadhyanilayāya ṣaṭkirīṭadharāya śrīmate ṣaḍādhārāya śirase svāhā |
oṃ vaṃ ṣaṇmukhāya śarajanmane śubhalakṣaṇāya śikhivāhanāya śikhāyai vaṣaṭ |
oṃ ṇaṃ kṛśānusambhavāya kavacine kukkuṭadhvajāya kavacāya hum |
oṃ bhaṃ kandarpakoṭidīpyamānāya dviṣaḍbāhave dvādaśākṣāya netratrayāya vauṣaṭ |
oṃ vaṃ kheṭadharāya khaḍgine śaktihastāya astrāya phaṭ |
bhūrbhuvassuvaromiti digbandhaḥ |
dhyānam |
dhyāyetṣaṇmukhamindukoṭisadṛśaṃ ratnaprabhāśobhitaṃ
bālārkadyutiṣaṭkirīṭavilasatkeyūrahārānvitam |
karṇālambitakuṇḍalapravilasadgaṇḍasthalāśobhitaṃ
kāñcīkaṅkaṇakiṅkiṇīravayutaṃ śṛṅgārasārodayam || 1 ||
dhyāyedīpsitasiddhidaṃ śivasutaṃ śrīdvādaśākṣaṃ guhaṃ
kheṭaṃ kukkuṭamaṅkuśaṃ ca varadaṃ pāśaṃ dhanuścakrakam |
vajraṃ śaktimasiṃ ca śūlamabhayaṃ dorbhirdhṛtaṃ ṣaṇmukhaṃ
devaṃ citramayūravāhanagataṃ citrāmbarālaṅkṛtam || 2 ||
stotram |
acintyaśaktiranaghastvakṣobhyastvaparājitaḥ |
anāthavatsalo'moghastvaśoko'pyajaro'bhayaḥ || 1 ||
atyudāro hyaghaharastvagragaṇyo'drijāsutaḥ |
anantamahimā'pāro'nantasaukhyaprado'vyayaḥ || 2 ||
anantamokṣado'nādiraprameyo'kṣaro'cyutaḥ |
akalmaṣo'bhirāmo'gradhuryaścāmitavikramaḥ || 3 ||
[ atulaścāmṛto'ghoro hyananto'nantavikramaḥ ]
anāthanātho hyamalo hyapramatto'maraprabhuḥ |
arindamo'khilādhārastvaṇimādiguṇo'graṇīḥ || 4 ||
acañcalo'marastutyo hyakalaṅko'mitāśanaḥ |
agnibhūranavadyāṅgo hyadbhuto'bhīṣṭadāyakaḥ || 5 ||
atīndriyo'prameyātmā hyadṛśyo'vyaktalakṣaṇaḥ |
āpadvināśakastvārya āḍhya āgamasaṃstutaḥ || 6 ||
ārtasaṃrakṣaṇastvādya ānandastvāryasevitaḥ |
āśriteṣṭārthavarada ānandyārtaphalapradaḥ || 7 ||
āścaryarūpa ānanda āpannārtivināśanaḥ |
ibhavaktrānujastviṣṭa ibhāsuraharātmajaḥ || 8 ||
itihāsaśrutistutya indrabhogaphalapradaḥ |
iṣṭāpūrtaphalaprāptiriṣṭeṣṭavaradāyakaḥ || 9 ||
ihāmutreṣṭaphalada iṣṭadastvindravanditaḥ |
īḍanīyastvīśaputra īpsitārthapradāyakaḥ || 10 ||
ītibhītiharaśceḍya īṣaṇātrayavarjitaḥ |
udārakīrtirudyogī cotkṛṣṭoruparākramaḥ || 11 ||
utkṛṣṭaśaktirutsāha udāraścotsavapriyaḥ |
ujjṛmbha udbhavaścogra udagraścogralocanaḥ || 12 ||
unmatta ugraśamana udvegaghnorageśvaraḥ |
uruprabhāvaścodīrṇa umāputra udāradhīḥ || 13 ||
ūrdhvaretaḥsutastūrdhvagatidastūrjapālakaḥ |
ūrjitastūrdhvagastūrdhva ūrdhvalokaikanāyakaḥ || 14 ||
ūrjāvānūrjitodāra ūrjitorjitaśāsanaḥ |
ṛṣidevagaṇastutya ṛṇatrayavimocanaḥ || 15 ||
ṛjurūpo hyṛjukara ṛjumārgapradarśanaḥ |
ṛtambharo hyṛjuprīta ṛṣabhastvṛddhidastvṛtaḥ || 16 ||
lulitoddhārako lūtabhavapāśaprabhañjanaḥ |
eṇāṅkadharasatputra eka enovināśanaḥ || 17 ||
aiśvaryadaścaindrabhogī caitihyaścaindravanditaḥ |
ojasvī cauṣadhisthānamojodaścaudanapradaḥ || 18 ||
audāryaśīla aumeya augra aunnatyadāyakaḥ |
audārya auṣadhakara auṣadhaṃ cauṣadhākaraḥ || 19 ||
aṃśumānaṃśumālīḍya ambikātanayo'nnadaḥ |
andhakārisuto'ndhatvahārī cāmbujalocanaḥ || 20 ||
astamāyo'marādhīśo hyaspaṣṭo'stokapuṇyadaḥ |
astāmitro'starūpaścāskhalatsugatidāyakaḥ || 21 ||
kārtikeyaḥ kāmarūpaḥ kumāraḥ krauñcadāraṇaḥ |
kāmadaḥ kāraṇaṃ kāmyaḥ kamanīyaḥ kṛpākaraḥ || 22 ||
kāñcanābhaḥ kāntiyuktaḥ kāmī kāmapradaḥ kaviḥ |
kīrtikṛtkukkuṭadharaḥ kūṭasthaḥ kuvalekṣaṇaḥ || 23 ||
kuṅkumāṅgaḥ klamaharaḥ kuśalaḥ kukkuṭadhvajaḥ |
kuśānusambhavaḥ krūraḥ krūraghnaḥ kalitāpahṛt || 24 ||
kāmarūpaḥ kalpataruḥ kāntaḥ kāmitadāyakaḥ |
kalyāṇakṛtkleśanāśaḥ kṛpāluḥ karuṇākaraḥ || 25 ||
kaluṣaghnaḥ kriyāśaktiḥ kaṭhoraḥ kavacī kṛtī |
komalāṅgaḥ kuśaprītaḥ kutsitaghnaḥ kalādharaḥ || 26 ||
khyātaḥ kheṭadharaḥ khaḍgī khaṭvāṅgī khalanigrahaḥ |
khyātipradaḥ khecareśaḥ khyātehaḥ khecarastutaḥ || 27 ||
kharatāpaharaḥ svasthaḥ khecaraḥ khecarāśrayaḥ |
khaṇḍendumaulitanayaḥ khelaḥ khecarapālakaḥ || 28 ||
khasthalaḥ khaṇḍitārkaśca khecarījanapūjitaḥ |
gāṅgeyo girijāputro gaṇanāthānujo guhaḥ || 29 ||
goptā gīrvāṇasaṃsevyo guṇātīto guhāśrayaḥ |
gatiprado guṇanidhiḥ gambhīro girijātmajaḥ || 30 ||
gūḍharūpo gadaharo guṇādhīśo guṇāgraṇīḥ |
godharo gahano gupto garvaghno guṇavardhanaḥ || 31 ||
guhyo guṇajño gītijño gatātaṅko guṇāśrayaḥ |
gadyapadyapriyo guṇyo gostuto gaganecaraḥ || 32 ||
gaṇanīyacaritraśca gatakleśo guṇārṇavaḥ |
ghūrṇitākṣo ghṛṇinidhiḥ ghanagambhīraghoṣaṇaḥ || 33 ||
ghaṇṭānādapriyo ghoṣo ghorāghaughavināśanaḥ |
ghanānando gharmahantā ghṛṇāvān ghṛṣṭipātakaḥ || 34 ||
ghṛṇī ghṛṇākaro ghoro ghoradaityaprahārakaḥ |
ghaṭitaiśvaryasandoho ghanārtho ghanasaṅkramaḥ || 35 ||
citrakṛccitravarṇaśca cañcalaścapaladyutiḥ |
cinmayaścitsvarūpaśca cirānandaścirantanaḥ || 36 ||
citrakeliścitrataraścintanīyaścamatkṛtiḥ |
coraghnaścaturaścāruścāmīkaravibhūṣaṇaḥ || 37 ||
candrārkakoṭisadṛśaścandramaulitanūbhavaḥ |
chāditāṅgaśchadmahantā cheditākhilapātakaḥ || 38 ||
chedīkṛtatamaḥkleśaśchatrīkṛtamahāyaśāḥ |
chāditāśeṣasantāpaśchuritāmṛtasāgaraḥ || 39 ||
channatraiguṇyarūpaśca chātehaśchinnasaṃśayaḥ |
chandomayaśchandagāmī chinnapāśaśchaviśchadaḥ || 40 ||
jagaddhito jagatpūjyo jagajjyeṣṭho jaganmayaḥ |
janako jāhnavīsūnurjitāmitro jagadguruḥ || 41 ||
jayī jitendriyo jaitro jarāmaraṇavarjitaḥ |
jyotirmayo jagannātho jagajjīvo janāśrayaḥ || 42 ||
jagatsevyo jagatkartā jagatsākṣī jagatpriyaḥ |
jambhārivandyo jayado jagajjanamanoharaḥ || 43 ||
jagadānandajanako janajāḍyāpahārakaḥ |
japākusumasaṅkāśo janalocanaśobhanaḥ || 44 ||
janeśvaro jitakrodho janajanmanibarhaṇaḥ |
jayado jantutāpaghno jitadaityamahāvrajaḥ || 45 ||
jitamāyo jitakrodho jitasaṅgo janapriyaḥ |
jhañjhānilamahāvego jharitāśeṣapātakaḥ || 46 ||
jharjharīkṛtadaityaugho jhallarīvādyasampriyaḥ |
jñānamūrtirjñānagamyo jñānī jñānamahānidhiḥ || 47 ||
ṭaṅkāranṛttavibhavaḥ ṭaṅkavajradhvajāṅkitaḥ |
ṭaṅkitākhilalokaśca ṭaṅkitainastamoraviḥ || 48 ||
ḍambaraprabhavo ḍambho ḍambo ḍamarukapriyaḥ | [ḍamaḍḍa]
ḍamarotkaṭasannādo ḍimbharūpasvarūpakaḥ || 49 ||
ḍhakkānādaprītikaro ḍhālitāsurasaṅkulaḥ |
ḍhaukitāmarasandoho ḍhuṇḍhivighneśvarānujaḥ || 50 ||
tattvajñastatvagastīvrastaporūpastapomayaḥ |
trayīmayastrikālajñastrimūrtistriguṇātmakaḥ || 51 ||
tridaśeśastārakāristāpaghnastāpasapriyaḥ |
tuṣṭidastuṣṭikṛttīkṣṇastaporūpastrikālavit || 52 ||
stotā stavyaḥ stavaprītaḥ stutiḥ stotraṃ stutipriyaḥ |
sthitaḥ sthāyī sthāpakaśca sthūlasūkṣmapradarśakaḥ || 53 ||
sthaviṣṭhaḥ sthaviraḥ sthūlaḥ sthānadaḥ sthairyadaḥ sthiraḥ |
dānto dayāparo dātā duritaghno durāsadaḥ || 54 ||
darśanīyo dayāsāro devadevo dayānidhiḥ |
durādharṣo durvigāhyo dakṣo darpaṇaśobhitaḥ || 55 ||
durdharo dānaśīlaśca dvādaśākṣo dviṣaḍbhujaḥ |
dviṣaṭkarṇo dviṣaḍbāhurdīnasantāpanāśanaḥ || 56 ||
dandaśūkeśvaro devo divyo divyākṛtirdamaḥ |
dīrghavṛtto dīrghabāhurdīrghadṛṣṭirdivaspatiḥ || 57 ||
daṇḍo damayitā darpo devasiṃho dṛḍhavrataḥ |
durlabho durgamo dīpto duṣprekṣyo divyamaṇḍanaḥ || 58 ||
durodaraghno duḥkhaghno durārighno diśāṃ patiḥ |
durjayo devaseneśo durjñeyo duratikramaḥ || 59 ||
dambho dṛptaśca devarṣirdaivajño daivacintakaḥ |
dhurandharo dharmaparo dhanado dhṛtivardhanaḥ || 60 ||
dharmeśo dharmaśāstrajño dhanvī dharmaparāyaṇaḥ |
dhanādhyakṣo dhanapatirdhṛtimāndhūtakilbiṣaḥ || 61 ||
dharmaheturdharmaśūro dharmakṛddharmaviddhruvaḥ |
dhātā dhīmāndharmacārī dhanyo dhuryo dhṛtavrataḥ || 62 ||
nityotsavo nityatṛpto nirlepo niścalātmakaḥ |
niravadyo nirādhāro niṣkalaṅko nirañjanaḥ || 63 ||
nirmamo nirahaṅkāro nirmoho nirupadravaḥ |
nityānando nirātaṅko niṣprapañco nirāmayaḥ || 64 ||
niravadyo nirīhaśca nirdarśo nirmalātmakaḥ |
nityānando nirjareśo niḥsaṅgo nigamastutaḥ || 65 ||
niṣkaṇṭako nirālambo niṣpratyūho nirudbhavaḥ |
nityo niyatakalyāṇo nirvikalpo nirāśrayaḥ || 66 ||
netā nidhirnaikarūpo nirākāro nadīsutaḥ |
pulindakanyāramaṇaḥ purujitparamapriyaḥ || 67 ||
pratyakṣamūrtiḥ pratyakṣaḥ pareśaḥ pūrṇapuṇyadaḥ |
puṇyākaraḥ puṇyarūpaḥ puṇyaḥ puṇyaparāyaṇaḥ || 68 ||
puṇyodayaḥ paraṃ jyotiḥ puṇyakṛtpuṇyavardhanaḥ |
parānandaḥ parataraḥ puṇyakīrtiḥ purātanaḥ || 69 ||
prasannarūpaḥ prāṇeśaḥ pannagaḥ pāpanāśanaḥ |
praṇatārtiharaḥ pūrṇaḥ pārvatīnandanaḥ prabhuḥ || 70 ||
pūtātmā puruṣaḥ prāṇaḥ prabhavaḥ puruṣottamaḥ |
prasannaḥ paramaspaṣṭaḥ paraḥ paribṛḍhaḥ paraḥ || 71 ||
paramātmā parabrahma parārthaḥ priyadarśanaḥ |
pavitraḥ puṣṭidaḥ pūrtiḥ piṅgalaḥ puṣṭivardhanaḥ || 72 ||
pāpahārī pāśadharaḥ pramattāsuraśikṣakaḥ |
pāvanaḥ pāvakaḥ pūjyaḥ pūrṇānandaḥ parātparaḥ || 73 ||
puṣkalaḥ pravaraḥ pūrvaḥ pitṛbhaktaḥ purogamaḥ |
prāṇadaḥ prāṇijanakaḥ pradiṣṭaḥ pāvakodbhavaḥ || 74 ||
parabrahmasvarūpaśca paramaiśvaryakāraṇam |
parardhidaḥ puṣṭikaraḥ prakāśātmā pratāpavān || 75 ||
prajñāparaḥ prakṛṣṭārthaḥ pṛthuḥ pṛthuparākramaḥ |
phaṇīśvaraḥ phaṇivaraḥ phaṇāmaṇivibhūṣaṇaḥ || 76 ||
phaladaḥ phalahastaśca phullāmbujavilocanaḥ |
phaḍuccāṭitapāpaughaḥ phaṇilokavibhūṣaṇaḥ || 77 ||
bāhuleyo bṛhadrūpo baliṣṭho balavān balī |
brahmeśaviṣṇurūpaśca buddho buddhimatāṃ varaḥ || 78 ||
bālarūpo brahmagarbho brahmacārī budhapriyaḥ |
bahuśruto bahumato brahmaṇyo brāhmaṇapriyaḥ || 79 ||
balapramathano brahmā bahurūpo bahupradaḥ |
bṛhadbhānutanūdbhūto bṛhatseno bileśayaḥ || 80 ||
bahubāhurbalaśrīmān bahudaityavināśakaḥ |
biladvārāntarālastho bṛhacchaktidhanurdharaḥ || 81 ||
bālārkadyutimān bālo bṛhadvakṣā bṛhaddhanuḥ |
bhavyo bhogīśvaro bhāvyo bhavanāśo bhavapriyaḥ || 82 ||
bhaktigamyo bhayaharo bhāvajño bhaktasupriyaḥ |
bhuktimuktiprado bhogī bhagavān bhāgyavardhanaḥ || 83 ||
bhrājiṣṇurbhāvano bhartā bhīmo bhīmaparākramaḥ |
bhūtido bhūtikṛdbhoktā bhūtātmā bhuvaneśvaraḥ || 84 ||
bhāvako bhīkaro bhīṣmo bhāvakeṣṭo bhavodbhavaḥ |
bhavatāpapraśamano bhogavān bhūtabhāvanaḥ || 85 ||
bhojyaprado bhrāntināśo bhānumān bhuvanāśrayaḥ |
bhūribhogaprado bhadro bhajanīyo bhiṣagvaraḥ || 86 ||
mahāseno mahodāro mahāśaktirmahādyutiḥ |
mahābuddhirmahāvīryo mahotsāho mahābalaḥ || 87 ||
mahābhogī mahāmāyī medhāvī mekhalī mahān |
munistuto mahāmānyo mahānando mahāyaśāḥ || 88 ||
mahorjito mānanidhirmanorathaphalapradaḥ |
mahodayo mahāpuṇyo mahābalaparākramaḥ || 89 ||
mānado matido mālī muktāmālāvibhūṣaṇaḥ |
manoharo mahāmukhyo mahardhirmūrtimānmuniḥ || 90 ||
mahottamo mahopāyo mokṣado maṅgalapradaḥ |
mudākaro muktidātā mahābhogo mahoragaḥ || 91 ||
yaśaskaro yogayoniryogiṣṭho yamināṃ varaḥ |
yaśasvī yogapuruṣo yogyo yoganidhiryamī || 92 ||
yatisevyo yogayukto yogavidyogasiddhidaḥ |
yantro yantrī ca yantrajño yantravānyantravāhakaḥ || 93 ||
yātanārahito yogī yogīśo yogināṃ varaḥ |
ramaṇīyo ramyarūpo rasajño rasabhāvanaḥ || 94 ||
rañjano rañjito rāgī ruciro rudrasambhavaḥ |
raṇapriyo raṇodāro rāgadveṣavināśanaḥ || 95 ||
ratnārcī ruciro ramyo rūpalāvaṇyavigrahaḥ |
ratnāṅgadadharo ratnabhūṣaṇo ramaṇīyakaḥ || 96 ||
rucikṛdrocamānaśca rañjito roganāśanaḥ |
rājīvākṣo rājarājo raktamālyānulepanaḥ || 97 ||
rājadvedāgamastutyo rajaḥsattvaguṇānvitaḥ |
rajanīśakalāramyo ratnakuṇḍalamaṇḍitaḥ || 98 ||
ratnasanmauliśobhāḍhyo raṇanmañjīrabhūṣaṇaḥ |
lokaikanātho lokeśo lalito lokanāyakaḥ || 99 ||
lokarakṣo lokaśikṣo lokalocanarañjitaḥ |
lokabandhurlokadhātā lokatrayamahāhitaḥ || 100 ||
lokacūḍāmaṇirlokavandyo lāvaṇyavigrahaḥ |
lokādhyakṣastu līlāvānlokottaraguṇānvitaḥ || 101 ||
variṣṭho varado vaidyo viśiṣṭo vikramo vibhuḥ |
vibudhāgracaro vaśyo vikalpaparivarjitaḥ || 102 ||
vipāśo vigatātaṅko vicitrāṅgo virocanaḥ |
vidyādharo viśuddhātmā vedāṅgo vibudhapriyaḥ || 103 ||
vacaskaro vyāpakaśca vijñānī vinayānvitaḥ |
vidvattamo virodhighno vīro vigatarāgavān || 104 ||
vītabhāvo vinītātmā vedagarbho vasupradaḥ |
viśvadīptirviśālākṣo vijitātmā vibhāvanaḥ || 105 ||
vedavedyo vidheyātmā vītadoṣaśca vedavit |
viśvakarmā vītabhayo vāgīśo vāsavārcitaḥ || 106 ||
vīradhvaṃso viśvamūrtirviśvarūpo varāsanaḥ |
viśākho vimalo vāgmī vidvānvedadharo vaṭuḥ || 107 ||
vīracūḍāmaṇirvīro vidyeśo vibudhāśrayaḥ |
vijayī vinayī vettā varīyānvirajā vasuḥ || 108 ||
vīraghno vijvaro vedyo vegavānvīryavānvaśī |
varaśīlo varaguṇo viśoko vajradhārakaḥ || 109 ||
śarajanmā śaktidharaḥ śatrughnaḥ śikhivāhanaḥ |
śrīmān śiṣṭaḥ śuciḥ śuddhaḥ śāśvataḥ śrutisāgaraḥ || 110 ||
śaraṇyaḥ śubhadaḥ śarma śiṣṭeṣṭaḥ śubhalakṣaṇaḥ |
śāntaḥ śūladharaḥ śreṣṭhaḥ śuddhātmā śaṅkaraḥ śivaḥ || 111 ||
śitikaṇṭhātmajaḥ śūraḥ śāntidaḥ śokanāśanaḥ |
ṣāṇmāturaḥ ṣaṇmukhaśca ṣaḍguṇaiśvaryasaṃyutaḥ || 112 ||
ṣaṭcakrasthaḥ ṣaḍūrmighnaḥ ṣaḍaṅgaśrutipāragaḥ |
ṣaḍbhāvarahitaḥ ṣaṭkaḥ ṣaṭchāstrasmṛtipāragaḥ || 113 ||
ṣaḍvargadātā ṣaḍgrīvaḥ ṣaḍarighnaḥ ṣaḍāśrayaḥ |
ṣaṭkirīṭadharaḥ śrīmān ṣaḍādhāraśca ṣaṭkramaḥ || 114 ||
ṣaṭkoṇamadhyanilayaḥ ṣaṇḍatvaparihārakaḥ |
senānīḥ subhagaḥ skandaḥ surānandaḥ satāṃ gatiḥ || 115 ||
subrahmaṇyaḥ surādhyakṣaḥ sarvajñaḥ sarvadaḥ sukhī |
sulabhaḥ siddhidaḥ saumyaḥ siddheśaḥ siddhisādhanaḥ || 116 ||
siddhārthaḥ siddhasaṅkalpaḥ siddhasādhuḥ sureśvaraḥ |
subhujaḥ sarvadṛksākṣī suprasādaḥ sanātanaḥ || 117 ||
sudhāpatiḥ svayañjyotiḥ svayambhūḥ sarvatomukhaḥ |
samarthaḥ satkṛtiḥ sūkṣmaḥ sughoṣaḥ sukhadaḥ suhṛt || 118 ||
suprasannaḥ suraśreṣṭhaḥ suśīlaḥ satyasādhakaḥ |
sambhāvyaḥ sumanāḥ sevyaḥ sakalāgamapāragaḥ || 119 ||
suvyaktaḥ saccidānandaḥ suvīraḥ sujanāśrayaḥ |
sarvalakṣaṇasampannaḥ satyadharmaparāyaṇaḥ || 120 ||
sarvadevamayaḥ satyaḥ sadā mṛṣṭānnadāyakaḥ |
sudhāpī sumatiḥ satyaḥ sarvavighnavināśanaḥ || 121 ||
sarvaduḥkhapraśamanaḥ sukumāraḥ sulocanaḥ |
sugrīvaḥ sudhṛtiḥ sāraḥ surārādhyaḥ suvikramaḥ || 122 ||
surārighnaḥ svarṇavarṇaḥ sarparājaḥ sadā śuciḥ |
saptārcirbhūḥ suravaraḥ sarvāyudhaviśāradaḥ || 123 ||
hasticarmāmbarasuto hastivāhanasevitaḥ |
hastacitrāyudhadharo hṛtāgho hasitānanaḥ || 124 ||
hemabhūṣo haridvarṇo hṛṣṭido hṛṣṭivardhanaḥ |
hemādribhiddhaṃsarūpo huṅkārahatakilbiṣaḥ || 125 ||
himādrijātātanujo harikeśo hiraṇmayaḥ |
hṛdyo hṛṣṭo harisakho haṃso haṃsagatirhaviḥ || 126 ||
hiraṇyavarṇo hitakṛddharṣado hemabhūṣaṇaḥ |
harapriyo hitakaro hatapāpo harodbhavaḥ || 127 ||
kṣemadaḥ kṣemakṛtkṣemyaḥ kṣetrajñaḥ kṣāmavarjitaḥ |
kṣetrapālaḥ kṣamādhāraḥ kṣemakṣetraḥ kṣamākaraḥ || 128 ||
kṣudraghnaḥ kṣāntidaḥ kṣemaḥ kṣitibhūṣaḥ kṣamāśrayaḥ |
kṣālitāghaḥ kṣitidharaḥ kṣīṇasaṃrakṣaṇakṣamaḥ || 129 ||
kṣaṇabhaṅgurasannaddhaghanaśobhikapardakaḥ |
kṣitibhṛnnāthatanayāmukhapaṅkajabhāskaraḥ || 130 ||
kṣatāhitaḥ kṣaraḥ kṣantā kṣatadoṣaḥ kṣamānidhiḥ |
kṣapitākhilasantāpaḥ kṣapānāthasamānanaḥ || 131 ||
uttara nyāsaḥ |
karanyāsaḥ –
oṃ śaṃ oṅkārasvarūpāya ojodharāya ojasvine suhṛdayāya hṛṣṭacittātmane bhāsvararūpāya aṅguṣṭhābhyāṃ namaḥ |
oṃ raṃ ṣaṭkoṇamadhyanilayāya ṣaṭkirīṭadharāya śrīmate ṣaḍādhārāya tarjanībhyāṃ namaḥ |
oṃ vaṃ ṣaṇmukhāya śarajanmane śubhalakṣaṇāya śikhivāhanāya madhyamābhyāṃ namaḥ |
oṃ ṇaṃ kṛśānusambhavāya kavacine kukkuṭadhvajāya anāmikābhyāṃ namaḥ |
oṃ bhaṃ kandarpakoṭidīpyamānāya dviṣaḍbāhave dvādaśākṣāya kaniṣṭhikābhyāṃ namaḥ |
oṃ vaṃ kheṭadharāya khaḍgine śaktihastāya karatalakarapṛṣṭhābhyāṃ namaḥ |
hṛdayādinyāsaḥ –
oṃ śaṃ oṅkārasvarūpāya ojodharāya ojasvine suhṛdayāya hṛṣṭacittātmane bhāsvararūpāya hṛdayāya namaḥ |
oṃ raṃ ṣaṭkoṇamadhyanilayāya ṣaṭkirīṭadharāya śrīmate ṣaḍādhārāya śirase svāhā |
oṃ vaṃ ṣaṇmukhāya śarajanmane śubhalakṣaṇāya śikhivāhanāya śikhāyai vaṣaṭ |
oṃ ṇaṃ kṛśānusambhavāya kavacine kukkuṭadhvajāya kavacāya hum |
oṃ bhaṃ kandarpakoṭidīpyamānāya dviṣaḍbāhave dvādaśākṣāya netratrayāya vauṣaṭ |
oṃ vaṃ kheṭadharāya khaḍgine śaktihastāya astrāya phaṭ |
bhūrbhuvassuvaromiti digvimokaḥ |
phalaśruti |
iti nāmnāṃ sahasrāṇi ṣaṇmukhasya ca nārada |
yaḥ paṭhecchṛṇuyādvāpi bhaktiyuktena cetasā || 1 ||
sa sadyo mucyate pāpairmanovākkāyasambhavaiḥ |
āyurvṛddhikaraṃ puṃsāṃ sthairyavīryavivardhanam || 2 ||
vākyenaikena vakṣyāmi vāñchitārthaṃ prayacchati |
tasmātsarvātmanā brahmanniyamena japetsudhīḥ || 3 ||
iti skandapurāṇe īśvaraprokte brahmanāradasaṃvāde śrī subrahmaṇya sahasranāma stotram |
Sanskrit — Devanagari (original)
ऋषय ऊचुः ।
सर्वशास्त्रार्थतत्त्वज्ञ सर्वलोकोपकारक ।
वयं चातिथयः प्राप्ता आतिथेयोऽसि सुव्रत ॥ 1 ॥
ज्ञानदानेन संसारसागरात्तारयस्व नः ।
कलौ कलुषचित्ता ये नराः पापरताः सदा ॥ 2 ॥
केन स्तोत्रेण मुच्यन्ते सर्वपातकबन्धनात् ।
इष्टसिद्धिकरं पुण्यं दुःखदारिद्र्यनाशनम् ॥ 3 ॥
सर्वरोगहरं स्तोत्रं सूत नो वक्तुमर्हसि ।
श्रीसूत उवाच ।
शृणुध्वं ऋषयः सर्वे नैमिशारण्यवासिनः ॥ 4 ॥
तत्त्वज्ञानतपोनिष्ठाः सर्वशास्त्रविशारदाः ।
स्वयम्भुवा पुरा प्रोक्तं नारदाय महात्मने ॥ 5 ॥
तदहं सम्प्रवक्ष्यामि श्रोतुं कौतूहलं यदि ।
ऋषय ऊचुः ।
किमाह भगवान्ब्रह्मा नारदाय महात्मने ॥ 6 ॥
सूतपुत्र महाभाग वक्तुमर्हसि साम्प्रतम् ।
श्रीसूत उवाच ।
दिव्यसिंहासनासीनं सर्वदेवैरभिष्टुतम् ॥ 7 ॥
साष्टाङ्गं प्रणिपत्यैनं ब्रह्माणं भुवनेश्वरम् ।
नारदः परिपप्रच्छ कृताञ्जलिरुपस्थितः ॥ 8 ॥
नारद उवाच ।
लोकनाथ सुरश्रेष्ठ सर्वज्ञ करुणाकर ।
षण्मुखस्य परं स्तोत्रं पावनं पापनाशनम् ॥ 9 ॥
हे धातः पुत्रवात्सल्यात्तद्वद प्रणताय मे ।
उपदिश्य तु मामेवं रक्ष रक्ष कृपानिधे ॥ 10 ॥
ब्रह्मोवाच ।
शृणु वक्ष्यामि देवर्षे स्तवराजमिदं परम् ।
मातृकामालिकायुक्तं ज्ञानमोक्षसुखप्रदम् ॥ 11 ॥
सहस्राणि च नामानि षण्मुखस्य महात्मनः ।
यानि नामानि दिव्यानि दुःखरोगहराणि च ॥ 12 ॥
तानि नामानि वक्ष्यामि कृपया त्वयि नारद ।
जपमात्रेण सिद्ध्यन्ति मनसा चिन्तितान्यपि ॥ 13 ॥
इहामुत्र परं भोगं लभते नात्र संशयः ।
इदं स्तोत्रं परं पुण्यं कोटियज्ञफलप्रदम् ।
सन्देहो नात्र कर्तव्यः शृणु मे निश्चितं वचः ॥ 14 ॥
ॐ अस्य श्रीसुब्रह्मण्यसहस्रनामस्तोत्र महामन्त्रस्य ब्रह्मा ऋषिः अनुष्टुप्छन्दः सुब्रह्मण्यो देवता शरजन्माक्षय इति बीजं शक्तिधरोऽक्षय कार्तिकेय इति शक्तिः क्रौञ्चधर इति कीलकं शिखिवाहन इति कवचं षण्मुखाय इति ध्यानं श्रीसुब्रह्मण्य प्रसादसिद्ध्यर्थे जपे विनियोगः ।
करन्यासः –
ॐ शं ओङ्कारस्वरूपाय ओजोधराय ओजस्विने सुहृदयाय हृष्टचित्तात्मने भास्वररूपाय अङ्गुष्ठाभ्यां नमः ।
ॐ रं षट्कोणमध्यनिलयाय षट्किरीटधराय श्रीमते षडाधाराय तर्जनीभ्यां नमः ।
ॐ वं षण्मुखाय शरजन्मने शुभलक्षणाय शिखिवाहनाय मध्यमाभ्यां नमः ।
ॐ णं कृशानुसम्भवाय कवचिने कुक्कुटध्वजाय अनामिकाभ्यां नमः ।
ॐ भं कन्दर्पकोटिदीप्यमानाय द्विषड्बाहवे द्वादशाक्षाय कनिष्ठिकाभ्यां नमः ।
ॐ वं खेटधराय खड्गिने शक्तिहस्ताय करतलकरपृष्ठाभ्यां नमः ।
हृदयादिन्यासः –
ॐ शं ओङ्कारस्वरूपाय ओजोधराय ओजस्विने सुहृदयाय हृष्टचित्तात्मने भास्वररूपाय हृदयाय नमः ।
ॐ रं षट्कोणमध्यनिलयाय षट्किरीटधराय श्रीमते षडाधाराय शिरसे स्वाहा ।
ॐ वं षण्मुखाय शरजन्मने शुभलक्षणाय शिखिवाहनाय शिखायै वषट् ।
ॐ णं कृशानुसम्भवाय कवचिने कुक्कुटध्वजाय कवचाय हुम् ।
ॐ भं कन्दर्पकोटिदीप्यमानाय द्विषड्बाहवे द्वादशाक्षाय नेत्रत्रयाय वौषट् ।
ॐ वं खेटधराय खड्गिने शक्तिहस्ताय अस्त्राय फट् ।
भूर्भुवस्सुवरोमिति दिग्बन्धः ।
ध्यानम् ।
ध्यायेत्षण्मुखमिन्दुकोटिसदृशं रत्नप्रभाशोभितं
बालार्कद्युतिषट्किरीटविलसत्केयूरहारान्वितम् ।
कर्णालम्बितकुण्डलप्रविलसद्गण्डस्थलाशोभितं
काञ्चीकङ्कणकिङ्किणीरवयुतं शृङ्गारसारोदयम् ॥ 1 ॥
ध्यायेदीप्सितसिद्धिदं शिवसुतं श्रीद्वादशाक्षं गुहं
खेटं कुक्कुटमङ्कुशं च वरदं पाशं धनुश्चक्रकम् ।
वज्रं शक्तिमसिं च शूलमभयं दोर्भिर्धृतं षण्मुखं
देवं चित्रमयूरवाहनगतं चित्राम्बरालङ्कृतम् ॥ 2 ॥
स्तोत्रम् ।
अचिन्त्यशक्तिरनघस्त्वक्षोभ्यस्त्वपराजितः ।
अनाथवत्सलोऽमोघस्त्वशोकोऽप्यजरोऽभयः ॥ 1 ॥
अत्युदारो ह्यघहरस्त्वग्रगण्योऽद्रिजासुतः ।
अनन्तमहिमाऽपारोऽनन्तसौख्यप्रदोऽव्ययः ॥ 2 ॥
अनन्तमोक्षदोऽनादिरप्रमेयोऽक्षरोऽच्युतः ।
अकल्मषोऽभिरामोऽग्रधुर्यश्चामितविक्रमः ॥ 3 ॥
[ अतुलश्चामृतोऽघोरो ह्यनन्तोऽनन्तविक्रमः ]
अनाथनाथो ह्यमलो ह्यप्रमत्तोऽमरप्रभुः ।
अरिन्दमोऽखिलाधारस्त्वणिमादिगुणोऽग्रणीः ॥ 4 ॥
अचञ्चलोऽमरस्तुत्यो ह्यकलङ्कोऽमिताशनः ।
अग्निभूरनवद्याङ्गो ह्यद्भुतोऽभीष्टदायकः ॥ 5 ॥
अतीन्द्रियोऽप्रमेयात्मा ह्यदृश्योऽव्यक्तलक्षणः ।
आपद्विनाशकस्त्वार्य आढ्य आगमसंस्तुतः ॥ 6 ॥
आर्तसंरक्षणस्त्वाद्य आनन्दस्त्वार्यसेवितः ।
आश्रितेष्टार्थवरद आनन्द्यार्तफलप्रदः ॥ 7 ॥
आश्चर्यरूप आनन्द आपन्नार्तिविनाशनः ।
इभवक्त्रानुजस्त्विष्ट इभासुरहरात्मजः ॥ 8 ॥
इतिहासश्रुतिस्तुत्य इन्द्रभोगफलप्रदः ।
इष्टापूर्तफलप्राप्तिरिष्टेष्टवरदायकः ॥ 9 ॥
इहामुत्रेष्टफलद इष्टदस्त्विन्द्रवन्दितः ।
ईडनीयस्त्वीशपुत्र ईप्सितार्थप्रदायकः ॥ 10 ॥
ईतिभीतिहरश्चेड्य ईषणात्रयवर्जितः ।
उदारकीर्तिरुद्योगी चोत्कृष्टोरुपराक्रमः ॥ 11 ॥
उत्कृष्टशक्तिरुत्साह उदारश्चोत्सवप्रियः ।
उज्जृम्भ उद्भवश्चोग्र उदग्रश्चोग्रलोचनः ॥ 12 ॥
उन्मत्त उग्रशमन उद्वेगघ्नोरगेश्वरः ।
उरुप्रभावश्चोदीर्ण उमापुत्र उदारधीः ॥ 13 ॥
ऊर्ध्वरेतःसुतस्तूर्ध्वगतिदस्तूर्जपालकः ।
ऊर्जितस्तूर्ध्वगस्तूर्ध्व ऊर्ध्वलोकैकनायकः ॥ 14 ॥
ऊर्जावानूर्जितोदार ऊर्जितोर्जितशासनः ।
ऋषिदेवगणस्तुत्य ऋणत्रयविमोचनः ॥ 15 ॥
ऋजुरूपो ह्यृजुकर ऋजुमार्गप्रदर्शनः ।
ऋतम्भरो ह्यृजुप्रीत ऋषभस्त्वृद्धिदस्त्वृतः ॥ 16 ॥
लुलितोद्धारको लूतभवपाशप्रभञ्जनः ।
एणाङ्कधरसत्पुत्र एक एनोविनाशनः ॥ 17 ॥
ऐश्वर्यदश्चैन्द्रभोगी चैतिह्यश्चैन्द्रवन्दितः ।
ओजस्वी चौषधिस्थानमोजोदश्चौदनप्रदः ॥ 18 ॥
औदार्यशील औमेय औग्र औन्नत्यदायकः ।
औदार्य औषधकर औषधं चौषधाकरः ॥ 19 ॥
अंशुमानंशुमालीड्य अम्बिकातनयोऽन्नदः ।
अन्धकारिसुतोऽन्धत्वहारी चाम्बुजलोचनः ॥ 20 ॥
अस्तमायोऽमराधीशो ह्यस्पष्टोऽस्तोकपुण्यदः ।
अस्तामित्रोऽस्तरूपश्चास्खलत्सुगतिदायकः ॥ 21 ॥
कार्तिकेयः कामरूपः कुमारः क्रौञ्चदारणः ।
कामदः कारणं काम्यः कमनीयः कृपाकरः ॥ 22 ॥
काञ्चनाभः कान्तियुक्तः कामी कामप्रदः कविः ।
कीर्तिकृत्कुक्कुटधरः कूटस्थः कुवलेक्षणः ॥ 23 ॥
कुङ्कुमाङ्गः क्लमहरः कुशलः कुक्कुटध्वजः ।
कुशानुसम्भवः क्रूरः क्रूरघ्नः कलितापहृत् ॥ 24 ॥
कामरूपः कल्पतरुः कान्तः कामितदायकः ।
कल्याणकृत्क्लेशनाशः कृपालुः करुणाकरः ॥ 25 ॥
कलुषघ्नः क्रियाशक्तिः कठोरः कवची कृती ।
कोमलाङ्गः कुशप्रीतः कुत्सितघ्नः कलाधरः ॥ 26 ॥
ख्यातः खेटधरः खड्गी खट्वाङ्गी खलनिग्रहः ।
ख्यातिप्रदः खेचरेशः ख्यातेहः खेचरस्तुतः ॥ 27 ॥
खरतापहरः स्वस्थः खेचरः खेचराश्रयः ।
खण्डेन्दुमौलितनयः खेलः खेचरपालकः ॥ 28 ॥
खस्थलः खण्डितार्कश्च खेचरीजनपूजितः ।
गाङ्गेयो गिरिजापुत्रो गणनाथानुजो गुहः ॥ 29 ॥
गोप्ता गीर्वाणसंसेव्यो गुणातीतो गुहाश्रयः ।
गतिप्रदो गुणनिधिः गम्भीरो गिरिजात्मजः ॥ 30 ॥
गूढरूपो गदहरो गुणाधीशो गुणाग्रणीः ।
गोधरो गहनो गुप्तो गर्वघ्नो गुणवर्धनः ॥ 31 ॥
गुह्यो गुणज्ञो गीतिज्ञो गतातङ्को गुणाश्रयः ।
गद्यपद्यप्रियो गुण्यो गोस्तुतो गगनेचरः ॥ 32 ॥
गणनीयचरित्रश्च गतक्लेशो गुणार्णवः ।
घूर्णिताक्षो घृणिनिधिः घनगम्भीरघोषणः ॥ 33 ॥
घण्टानादप्रियो घोषो घोराघौघविनाशनः ।
घनानन्दो घर्महन्ता घृणावान् घृष्टिपातकः ॥ 34 ॥
घृणी घृणाकरो घोरो घोरदैत्यप्रहारकः ।
घटितैश्वर्यसन्दोहो घनार्थो घनसङ्क्रमः ॥ 35 ॥
चित्रकृच्चित्रवर्णश्च चञ्चलश्चपलद्युतिः ।
चिन्मयश्चित्स्वरूपश्च चिरानन्दश्चिरन्तनः ॥ 36 ॥
चित्रकेलिश्चित्रतरश्चिन्तनीयश्चमत्कृतिः ।
चोरघ्नश्चतुरश्चारुश्चामीकरविभूषणः ॥ 37 ॥
चन्द्रार्ककोटिसदृशश्चन्द्रमौलितनूभवः ।
छादिताङ्गश्छद्महन्ता छेदिताखिलपातकः ॥ 38 ॥
छेदीकृततमःक्लेशश्छत्रीकृतमहायशाः ।
छादिताशेषसन्तापश्छुरितामृतसागरः ॥ 39 ॥
छन्नत्रैगुण्यरूपश्च छातेहश्छिन्नसंशयः ।
छन्दोमयश्छन्दगामी छिन्नपाशश्छविश्छदः ॥ 40 ॥
जगद्धितो जगत्पूज्यो जगज्ज्येष्ठो जगन्मयः ।
जनको जाह्नवीसूनुर्जितामित्रो जगद्गुरुः ॥ 41 ॥
जयी जितेन्द्रियो जैत्रो जरामरणवर्जितः ।
ज्योतिर्मयो जगन्नाथो जगज्जीवो जनाश्रयः ॥ 42 ॥
जगत्सेव्यो जगत्कर्ता जगत्साक्षी जगत्प्रियः ।
जम्भारिवन्द्यो जयदो जगज्जनमनोहरः ॥ 43 ॥
जगदानन्दजनको जनजाड्यापहारकः ।
जपाकुसुमसङ्काशो जनलोचनशोभनः ॥ 44 ॥
जनेश्वरो जितक्रोधो जनजन्मनिबर्हणः ।
जयदो जन्तुतापघ्नो जितदैत्यमहाव्रजः ॥ 45 ॥
जितमायो जितक्रोधो जितसङ्गो जनप्रियः ।
झञ्झानिलमहावेगो झरिताशेषपातकः ॥ 46 ॥
झर्झरीकृतदैत्यौघो झल्लरीवाद्यसम्प्रियः ।
ज्ञानमूर्तिर्ज्ञानगम्यो ज्ञानी ज्ञानमहानिधिः ॥ 47 ॥
टङ्कारनृत्तविभवः टङ्कवज्रध्वजाङ्कितः ।
टङ्किताखिललोकश्च टङ्कितैनस्तमोरविः ॥ 48 ॥
डम्बरप्रभवो डम्भो डम्बो डमरुकप्रियः । [डमड्ड]
डमरोत्कटसन्नादो डिम्भरूपस्वरूपकः ॥ 49 ॥
ढक्कानादप्रीतिकरो ढालितासुरसङ्कुलः ।
ढौकितामरसन्दोहो ढुण्ढिविघ्नेश्वरानुजः ॥ 50 ॥
तत्त्वज्ञस्तत्वगस्तीव्रस्तपोरूपस्तपोमयः ।
त्रयीमयस्त्रिकालज्ञस्त्रिमूर्तिस्त्रिगुणात्मकः ॥ 51 ॥
त्रिदशेशस्तारकारिस्तापघ्नस्तापसप्रियः ।
तुष्टिदस्तुष्टिकृत्तीक्ष्णस्तपोरूपस्त्रिकालवित् ॥ 52 ॥
स्तोता स्तव्यः स्तवप्रीतः स्तुतिः स्तोत्रं स्तुतिप्रियः ।
स्थितः स्थायी स्थापकश्च स्थूलसूक्ष्मप्रदर्शकः ॥ 53 ॥
स्थविष्ठः स्थविरः स्थूलः स्थानदः स्थैर्यदः स्थिरः ।
दान्तो दयापरो दाता दुरितघ्नो दुरासदः ॥ 54 ॥
दर्शनीयो दयासारो देवदेवो दयानिधिः ।
दुराधर्षो दुर्विगाह्यो दक्षो दर्पणशोभितः ॥ 55 ॥
दुर्धरो दानशीलश्च द्वादशाक्षो द्विषड्भुजः ।
द्विषट्कर्णो द्विषड्बाहुर्दीनसन्तापनाशनः ॥ 56 ॥
दन्दशूकेश्वरो देवो दिव्यो दिव्याकृतिर्दमः ।
दीर्घवृत्तो दीर्घबाहुर्दीर्घदृष्टिर्दिवस्पतिः ॥ 57 ॥
दण्डो दमयिता दर्पो देवसिंहो दृढव्रतः ।
दुर्लभो दुर्गमो दीप्तो दुष्प्रेक्ष्यो दिव्यमण्डनः ॥ 58 ॥
दुरोदरघ्नो दुःखघ्नो दुरारिघ्नो दिशां पतिः ।
दुर्जयो देवसेनेशो दुर्ज्ञेयो दुरतिक्रमः ॥ 59 ॥
दम्भो दृप्तश्च देवर्षिर्दैवज्ञो दैवचिन्तकः ।
धुरन्धरो धर्मपरो धनदो धृतिवर्धनः ॥ 60 ॥
धर्मेशो धर्मशास्त्रज्ञो धन्वी धर्मपरायणः ।
धनाध्यक्षो धनपतिर्धृतिमान्धूतकिल्बिषः ॥ 61 ॥
धर्महेतुर्धर्मशूरो धर्मकृद्धर्मविद्ध्रुवः ।
धाता धीमान्धर्मचारी धन्यो धुर्यो धृतव्रतः ॥ 62 ॥
नित्योत्सवो नित्यतृप्तो निर्लेपो निश्चलात्मकः ।
निरवद्यो निराधारो निष्कलङ्को निरञ्जनः ॥ 63 ॥
निर्ममो निरहङ्कारो निर्मोहो निरुपद्रवः ।
नित्यानन्दो निरातङ्को निष्प्रपञ्चो निरामयः ॥ 64 ॥
निरवद्यो निरीहश्च निर्दर्शो निर्मलात्मकः ।
नित्यानन्दो निर्जरेशो निःसङ्गो निगमस्तुतः ॥ 65 ॥
निष्कण्टको निरालम्बो निष्प्रत्यूहो निरुद्भवः ।
नित्यो नियतकल्याणो निर्विकल्पो निराश्रयः ॥ 66 ॥
नेता निधिर्नैकरूपो निराकारो नदीसुतः ।
पुलिन्दकन्यारमणः पुरुजित्परमप्रियः ॥ 67 ॥
प्रत्यक्षमूर्तिः प्रत्यक्षः परेशः पूर्णपुण्यदः ।
पुण्याकरः पुण्यरूपः पुण्यः पुण्यपरायणः ॥ 68 ॥
पुण्योदयः परं ज्योतिः पुण्यकृत्पुण्यवर्धनः ।
परानन्दः परतरः पुण्यकीर्तिः पुरातनः ॥ 69 ॥
प्रसन्नरूपः प्राणेशः पन्नगः पापनाशनः ।
प्रणतार्तिहरः पूर्णः पार्वतीनन्दनः प्रभुः ॥ 70 ॥
पूतात्मा पुरुषः प्राणः प्रभवः पुरुषोत्तमः ।
प्रसन्नः परमस्पष्टः परः परिबृढः परः ॥ 71 ॥
परमात्मा परब्रह्म परार्थः प्रियदर्शनः ।
पवित्रः पुष्टिदः पूर्तिः पिङ्गलः पुष्टिवर्धनः ॥ 72 ॥
पापहारी पाशधरः प्रमत्तासुरशिक्षकः ।
पावनः पावकः पूज्यः पूर्णानन्दः परात्परः ॥ 73 ॥
पुष्कलः प्रवरः पूर्वः पितृभक्तः पुरोगमः ।
प्राणदः प्राणिजनकः प्रदिष्टः पावकोद्भवः ॥ 74 ॥
परब्रह्मस्वरूपश्च परमैश्वर्यकारणम् ।
परर्धिदः पुष्टिकरः प्रकाशात्मा प्रतापवान् ॥ 75 ॥
प्रज्ञापरः प्रकृष्टार्थः पृथुः पृथुपराक्रमः ।
फणीश्वरः फणिवरः फणामणिविभूषणः ॥ 76 ॥
फलदः फलहस्तश्च फुल्लाम्बुजविलोचनः ।
फडुच्चाटितपापौघः फणिलोकविभूषणः ॥ 77 ॥
बाहुलेयो बृहद्रूपो बलिष्ठो बलवान् बली ।
ब्रह्मेशविष्णुरूपश्च बुद्धो बुद्धिमतां वरः ॥ 78 ॥
बालरूपो ब्रह्मगर्भो ब्रह्मचारी बुधप्रियः ।
बहुश्रुतो बहुमतो ब्रह्मण्यो ब्राह्मणप्रियः ॥ 79 ॥
बलप्रमथनो ब्रह्मा बहुरूपो बहुप्रदः ।
बृहद्भानुतनूद्भूतो बृहत्सेनो बिलेशयः ॥ 80 ॥
बहुबाहुर्बलश्रीमान् बहुदैत्यविनाशकः ।
बिलद्वारान्तरालस्थो बृहच्छक्तिधनुर्धरः ॥ 81 ॥
बालार्कद्युतिमान् बालो बृहद्वक्षा बृहद्धनुः ।
भव्यो भोगीश्वरो भाव्यो भवनाशो भवप्रियः ॥ 82 ॥
भक्तिगम्यो भयहरो भावज्ञो भक्तसुप्रियः ।
भुक्तिमुक्तिप्रदो भोगी भगवान् भाग्यवर्धनः ॥ 83 ॥
भ्राजिष्णुर्भावनो भर्ता भीमो भीमपराक्रमः ।
भूतिदो भूतिकृद्भोक्ता भूतात्मा भुवनेश्वरः ॥ 84 ॥
भावको भीकरो भीष्मो भावकेष्टो भवोद्भवः ।
भवतापप्रशमनो भोगवान् भूतभावनः ॥ 85 ॥
भोज्यप्रदो भ्रान्तिनाशो भानुमान् भुवनाश्रयः ।
भूरिभोगप्रदो भद्रो भजनीयो भिषग्वरः ॥ 86 ॥
महासेनो महोदारो महाशक्तिर्महाद्युतिः ।
महाबुद्धिर्महावीर्यो महोत्साहो महाबलः ॥ 87 ॥
महाभोगी महामायी मेधावी मेखली महान् ।
मुनिस्तुतो महामान्यो महानन्दो महायशाः ॥ 88 ॥
महोर्जितो माननिधिर्मनोरथफलप्रदः ।
महोदयो महापुण्यो महाबलपराक्रमः ॥ 89 ॥
मानदो मतिदो माली मुक्तामालाविभूषणः ।
मनोहरो महामुख्यो महर्धिर्मूर्तिमान्मुनिः ॥ 90 ॥
महोत्तमो महोपायो मोक्षदो मङ्गलप्रदः ।
मुदाकरो मुक्तिदाता महाभोगो महोरगः ॥ 91 ॥
यशस्करो योगयोनिर्योगिष्ठो यमिनां वरः ।
यशस्वी योगपुरुषो योग्यो योगनिधिर्यमी ॥ 92 ॥
यतिसेव्यो योगयुक्तो योगविद्योगसिद्धिदः ।
यन्त्रो यन्त्री च यन्त्रज्ञो यन्त्रवान्यन्त्रवाहकः ॥ 93 ॥
यातनारहितो योगी योगीशो योगिनां वरः ।
रमणीयो रम्यरूपो रसज्ञो रसभावनः ॥ 94 ॥
रञ्जनो रञ्जितो रागी रुचिरो रुद्रसम्भवः ।
रणप्रियो रणोदारो रागद्वेषविनाशनः ॥ 95 ॥
रत्नार्ची रुचिरो रम्यो रूपलावण्यविग्रहः ।
रत्नाङ्गदधरो रत्नभूषणो रमणीयकः ॥ 96 ॥
रुचिकृद्रोचमानश्च रञ्जितो रोगनाशनः ।
राजीवाक्षो राजराजो रक्तमाल्यानुलेपनः ॥ 97 ॥
राजद्वेदागमस्तुत्यो रजःसत्त्वगुणान्वितः ।
रजनीशकलारम्यो रत्नकुण्डलमण्डितः ॥ 98 ॥
रत्नसन्मौलिशोभाढ्यो रणन्मञ्जीरभूषणः ।
लोकैकनाथो लोकेशो ललितो लोकनायकः ॥ 99 ॥
लोकरक्षो लोकशिक्षो लोकलोचनरञ्जितः ।
लोकबन्धुर्लोकधाता लोकत्रयमहाहितः ॥ 100 ॥
लोकचूडामणिर्लोकवन्द्यो लावण्यविग्रहः ।
लोकाध्यक्षस्तु लीलावान्लोकोत्तरगुणान्वितः ॥ 101 ॥
वरिष्ठो वरदो वैद्यो विशिष्टो विक्रमो विभुः ।
विबुधाग्रचरो वश्यो विकल्पपरिवर्जितः ॥ 102 ॥
विपाशो विगतातङ्को विचित्राङ्गो विरोचनः ।
विद्याधरो विशुद्धात्मा वेदाङ्गो विबुधप्रियः ॥ 103 ॥
वचस्करो व्यापकश्च विज्ञानी विनयान्वितः ।
विद्वत्तमो विरोधिघ्नो वीरो विगतरागवान् ॥ 104 ॥
वीतभावो विनीतात्मा वेदगर्भो वसुप्रदः ।
विश्वदीप्तिर्विशालाक्षो विजितात्मा विभावनः ॥ 105 ॥
वेदवेद्यो विधेयात्मा वीतदोषश्च वेदवित् ।
विश्वकर्मा वीतभयो वागीशो वासवार्चितः ॥ 106 ॥
वीरध्वंसो विश्वमूर्तिर्विश्वरूपो वरासनः ।
विशाखो विमलो वाग्मी विद्वान्वेदधरो वटुः ॥ 107 ॥
वीरचूडामणिर्वीरो विद्येशो विबुधाश्रयः ।
विजयी विनयी वेत्ता वरीयान्विरजा वसुः ॥ 108 ॥
वीरघ्नो विज्वरो वेद्यो वेगवान्वीर्यवान्वशी ।
वरशीलो वरगुणो विशोको वज्रधारकः ॥ 109 ॥
शरजन्मा शक्तिधरः शत्रुघ्नः शिखिवाहनः ।
श्रीमान् शिष्टः शुचिः शुद्धः शाश्वतः श्रुतिसागरः ॥ 110 ॥
शरण्यः शुभदः शर्म शिष्टेष्टः शुभलक्षणः ।
शान्तः शूलधरः श्रेष्ठः शुद्धात्मा शङ्करः शिवः ॥ 111 ॥
शितिकण्ठात्मजः शूरः शान्तिदः शोकनाशनः ।
षाण्मातुरः षण्मुखश्च षड्गुणैश्वर्यसंयुतः ॥ 112 ॥
षट्चक्रस्थः षडूर्मिघ्नः षडङ्गश्रुतिपारगः ।
षड्भावरहितः षट्कः षट्छास्त्रस्मृतिपारगः ॥ 113 ॥
षड्वर्गदाता षड्ग्रीवः षडरिघ्नः षडाश्रयः ।
षट्किरीटधरः श्रीमान् षडाधारश्च षट्क्रमः ॥ 114 ॥
षट्कोणमध्यनिलयः षण्डत्वपरिहारकः ।
सेनानीः सुभगः स्कन्दः सुरानन्दः सतां गतिः ॥ 115 ॥
सुब्रह्मण्यः सुराध्यक्षः सर्वज्ञः सर्वदः सुखी ।
सुलभः सिद्धिदः सौम्यः सिद्धेशः सिद्धिसाधनः ॥ 116 ॥
सिद्धार्थः सिद्धसङ्कल्पः सिद्धसाधुः सुरेश्वरः ।
सुभुजः सर्वदृक्साक्षी सुप्रसादः सनातनः ॥ 117 ॥
सुधापतिः स्वयञ्ज्योतिः स्वयम्भूः सर्वतोमुखः ।
समर्थः सत्कृतिः सूक्ष्मः सुघोषः सुखदः सुहृत् ॥ 118 ॥
सुप्रसन्नः सुरश्रेष्ठः सुशीलः सत्यसाधकः ।
सम्भाव्यः सुमनाः सेव्यः सकलागमपारगः ॥ 119 ॥
सुव्यक्तः सच्चिदानन्दः सुवीरः सुजनाश्रयः ।
सर्वलक्षणसम्पन्नः सत्यधर्मपरायणः ॥ 120 ॥
सर्वदेवमयः सत्यः सदा मृष्टान्नदायकः ।
सुधापी सुमतिः सत्यः सर्वविघ्नविनाशनः ॥ 121 ॥
सर्वदुःखप्रशमनः सुकुमारः सुलोचनः ।
सुग्रीवः सुधृतिः सारः सुराराध्यः सुविक्रमः ॥ 122 ॥
सुरारिघ्नः स्वर्णवर्णः सर्पराजः सदा शुचिः ।
सप्तार्चिर्भूः सुरवरः सर्वायुधविशारदः ॥ 123 ॥
हस्तिचर्माम्बरसुतो हस्तिवाहनसेवितः ।
हस्तचित्रायुधधरो हृताघो हसिताननः ॥ 124 ॥
हेमभूषो हरिद्वर्णो हृष्टिदो हृष्टिवर्धनः ।
हेमाद्रिभिद्धंसरूपो हुङ्कारहतकिल्बिषः ॥ 125 ॥
हिमाद्रिजातातनुजो हरिकेशो हिरण्मयः ।
हृद्यो हृष्टो हरिसखो हंसो हंसगतिर्हविः ॥ 126 ॥
हिरण्यवर्णो हितकृद्धर्षदो हेमभूषणः ।
हरप्रियो हितकरो हतपापो हरोद्भवः ॥ 127 ॥
क्षेमदः क्षेमकृत्क्षेम्यः क्षेत्रज्ञः क्षामवर्जितः ।
क्षेत्रपालः क्षमाधारः क्षेमक्षेत्रः क्षमाकरः ॥ 128 ॥
क्षुद्रघ्नः क्षान्तिदः क्षेमः क्षितिभूषः क्षमाश्रयः ।
क्षालिताघः क्षितिधरः क्षीणसंरक्षणक्षमः ॥ 129 ॥
क्षणभङ्गुरसन्नद्धघनशोभिकपर्दकः ।
क्षितिभृन्नाथतनयामुखपङ्कजभास्करः ॥ 130 ॥
क्षताहितः क्षरः क्षन्ता क्षतदोषः क्षमानिधिः ।
क्षपिताखिलसन्तापः क्षपानाथसमाननः ॥ 131 ॥
उत्तर न्यासः ।
करन्यासः –
ॐ शं ओङ्कारस्वरूपाय ओजोधराय ओजस्विने सुहृदयाय हृष्टचित्तात्मने भास्वररूपाय अङ्गुष्ठाभ्यां नमः ।
ॐ रं षट्कोणमध्यनिलयाय षट्किरीटधराय श्रीमते षडाधाराय तर्जनीभ्यां नमः ।
ॐ वं षण्मुखाय शरजन्मने शुभलक्षणाय शिखिवाहनाय मध्यमाभ्यां नमः ।
ॐ णं कृशानुसम्भवाय कवचिने कुक्कुटध्वजाय अनामिकाभ्यां नमः ।
ॐ भं कन्दर्पकोटिदीप्यमानाय द्विषड्बाहवे द्वादशाक्षाय कनिष्ठिकाभ्यां नमः ।
ॐ वं खेटधराय खड्गिने शक्तिहस्ताय करतलकरपृष्ठाभ्यां नमः ।
हृदयादिन्यासः –
ॐ शं ओङ्कारस्वरूपाय ओजोधराय ओजस्विने सुहृदयाय हृष्टचित्तात्मने भास्वररूपाय हृदयाय नमः ।
ॐ रं षट्कोणमध्यनिलयाय षट्किरीटधराय श्रीमते षडाधाराय शिरसे स्वाहा ।
ॐ वं षण्मुखाय शरजन्मने शुभलक्षणाय शिखिवाहनाय शिखायै वषट् ।
ॐ णं कृशानुसम्भवाय कवचिने कुक्कुटध्वजाय कवचाय हुम् ।
ॐ भं कन्दर्पकोटिदीप्यमानाय द्विषड्बाहवे द्वादशाक्षाय नेत्रत्रयाय वौषट् ।
ॐ वं खेटधराय खड्गिने शक्तिहस्ताय अस्त्राय फट् ।
भूर्भुवस्सुवरोमिति दिग्विमोकः ।
फलश्रुति ।
इति नाम्नां सहस्राणि षण्मुखस्य च नारद ।
यः पठेच्छृणुयाद्वापि भक्तियुक्तेन चेतसा ॥ 1 ॥
स सद्यो मुच्यते पापैर्मनोवाक्कायसम्भवैः ।
आयुर्वृद्धिकरं पुंसां स्थैर्यवीर्यविवर्धनम् ॥ 2 ॥
वाक्येनैकेन वक्ष्यामि वाञ्छितार्थं प्रयच्छति ।
तस्मात्सर्वात्मना ब्रह्मन्नियमेन जपेत्सुधीः ॥ 3 ॥
इति स्कन्दपुराणे ईश्वरप्रोक्ते ब्रह्मनारदसंवादे श्री सुब्रह्मण्य सहस्रनाम स्तोत्रम् ।
ṛṣaya ūcuḥ |
sarvaśāstrārthatattvajña sarvalokopakāraka |
vayaṃ cātithayaḥ prāptā ātitheyo'si suvrata || 1 ||
jñānadānena saṃsārasāgarāttārayasva naḥ |
kalau kaluṣacittā ye narāḥ pāparatāḥ sadā || 2 ||
kena stotreṇa mucyante sarvapātakabandhanāt |
iṣṭasiddhikaraṃ puṇyaṃ duḥkhadāridryanāśanam || 3 ||
sarvarogaharaṃ stotraṃ sūta no vaktumarhasi |
śrīsūta uvāca |
śṛṇudhvaṃ ṛṣayaḥ sarve naimiśāraṇyavāsinaḥ || 4 ||
tattvajñānataponiṣṭhāḥ sarvaśāstraviśāradāḥ |
svayambhuvā purā proktaṃ nāradāya mahātmane || 5 ||
tadahaṃ sampravakṣyāmi śrotuṃ kautūhalaṃ yadi |
ṛṣaya ūcuḥ |
kimāha bhagavānbrahmā nāradāya mahātmane || 6 ||
sūtaputra mahābhāga vaktumarhasi sāmpratam |
śrīsūta uvāca |
divyasiṃhāsanāsīnaṃ sarvadevairabhiṣṭutam || 7 ||
sāṣṭāṅgaṃ praṇipatyainaṃ brahmāṇaṃ bhuvaneśvaram |
nāradaḥ paripapraccha kṛtāñjalirupasthitaḥ || 8 ||
nārada uvāca |
lokanātha suraśreṣṭha sarvajña karuṇākara |
ṣaṇmukhasya paraṃ stotraṃ pāvanaṃ pāpanāśanam || 9 ||
he dhātaḥ putravātsalyāttadvada praṇatāya me |
upadiśya tu māmevaṃ rakṣa rakṣa kṛpānidhe || 10 ||
brahmovāca |
śṛṇu vakṣyāmi devarṣe stavarājamidaṃ param |
mātṛkāmālikāyuktaṃ jñānamokṣasukhapradam || 11 ||
sahasrāṇi ca nāmāni ṣaṇmukhasya mahātmanaḥ |
yāni nāmāni divyāni duḥkharogaharāṇi ca || 12 ||
tāni nāmāni vakṣyāmi kṛpayā tvayi nārada |
japamātreṇa siddhyanti manasā cintitānyapi || 13 ||
ihāmutra paraṃ bhogaṃ labhate nātra saṃśayaḥ |
idaṃ stotraṃ paraṃ puṇyaṃ koṭiyajñaphalapradam |
sandeho nātra kartavyaḥ śṛṇu me niścitaṃ vacaḥ || 14 ||
oṃ asya śrīsubrahmaṇyasahasranāmastotra mahāmantrasya brahmā ṛṣiḥ anuṣṭupchandaḥ subrahmaṇyo devatā śarajanmākṣaya iti bījaṃ śaktidharo'kṣaya kārtikeya iti śaktiḥ krauñcadhara iti kīlakaṃ śikhivāhana iti kavacaṃ ṣaṇmukhāya iti dhyānaṃ śrīsubrahmaṇya prasādasiddhyarthe jape viniyogaḥ |
karanyāsaḥ –
oṃ śaṃ oṅkārasvarūpāya ojodharāya ojasvine suhṛdayāya hṛṣṭacittātmane bhāsvararūpāya aṅguṣṭhābhyāṃ namaḥ |
oṃ raṃ ṣaṭkoṇamadhyanilayāya ṣaṭkirīṭadharāya śrīmate ṣaḍādhārāya tarjanībhyāṃ namaḥ |
oṃ vaṃ ṣaṇmukhāya śarajanmane śubhalakṣaṇāya śikhivāhanāya madhyamābhyāṃ namaḥ |
oṃ ṇaṃ kṛśānusambhavāya kavacine kukkuṭadhvajāya anāmikābhyāṃ namaḥ |
oṃ bhaṃ kandarpakoṭidīpyamānāya dviṣaḍbāhave dvādaśākṣāya kaniṣṭhikābhyāṃ namaḥ |
oṃ vaṃ kheṭadharāya khaḍgine śaktihastāya karatalakarapṛṣṭhābhyāṃ namaḥ |
hṛdayādinyāsaḥ –
oṃ śaṃ oṅkārasvarūpāya ojodharāya ojasvine suhṛdayāya hṛṣṭacittātmane bhāsvararūpāya hṛdayāya namaḥ |
oṃ raṃ ṣaṭkoṇamadhyanilayāya ṣaṭkirīṭadharāya śrīmate ṣaḍādhārāya śirase svāhā |
oṃ vaṃ ṣaṇmukhāya śarajanmane śubhalakṣaṇāya śikhivāhanāya śikhāyai vaṣaṭ |
oṃ ṇaṃ kṛśānusambhavāya kavacine kukkuṭadhvajāya kavacāya hum |
oṃ bhaṃ kandarpakoṭidīpyamānāya dviṣaḍbāhave dvādaśākṣāya netratrayāya vauṣaṭ |
oṃ vaṃ kheṭadharāya khaḍgine śaktihastāya astrāya phaṭ |
bhūrbhuvassuvaromiti digbandhaḥ |
dhyānam |
dhyāyetṣaṇmukhamindukoṭisadṛśaṃ ratnaprabhāśobhitaṃ
bālārkadyutiṣaṭkirīṭavilasatkeyūrahārānvitam |
karṇālambitakuṇḍalapravilasadgaṇḍasthalāśobhitaṃ
kāñcīkaṅkaṇakiṅkiṇīravayutaṃ śṛṅgārasārodayam || 1 ||
dhyāyedīpsitasiddhidaṃ śivasutaṃ śrīdvādaśākṣaṃ guhaṃ
kheṭaṃ kukkuṭamaṅkuśaṃ ca varadaṃ pāśaṃ dhanuścakrakam |
vajraṃ śaktimasiṃ ca śūlamabhayaṃ dorbhirdhṛtaṃ ṣaṇmukhaṃ
devaṃ citramayūravāhanagataṃ citrāmbarālaṅkṛtam || 2 ||
stotram |
acintyaśaktiranaghastvakṣobhyastvaparājitaḥ |
anāthavatsalo'moghastvaśoko'pyajaro'bhayaḥ || 1 ||
atyudāro hyaghaharastvagragaṇyo'drijāsutaḥ |
anantamahimā'pāro'nantasaukhyaprado'vyayaḥ || 2 ||
anantamokṣado'nādiraprameyo'kṣaro'cyutaḥ |
akalmaṣo'bhirāmo'gradhuryaścāmitavikramaḥ || 3 ||
[ atulaścāmṛto'ghoro hyananto'nantavikramaḥ ]
anāthanātho hyamalo hyapramatto'maraprabhuḥ |
arindamo'khilādhārastvaṇimādiguṇo'graṇīḥ || 4 ||
acañcalo'marastutyo hyakalaṅko'mitāśanaḥ |
agnibhūranavadyāṅgo hyadbhuto'bhīṣṭadāyakaḥ || 5 ||
atīndriyo'prameyātmā hyadṛśyo'vyaktalakṣaṇaḥ |
āpadvināśakastvārya āḍhya āgamasaṃstutaḥ || 6 ||
ārtasaṃrakṣaṇastvādya ānandastvāryasevitaḥ |
āśriteṣṭārthavarada ānandyārtaphalapradaḥ || 7 ||
āścaryarūpa ānanda āpannārtivināśanaḥ |
ibhavaktrānujastviṣṭa ibhāsuraharātmajaḥ || 8 ||
itihāsaśrutistutya indrabhogaphalapradaḥ |
iṣṭāpūrtaphalaprāptiriṣṭeṣṭavaradāyakaḥ || 9 ||
ihāmutreṣṭaphalada iṣṭadastvindravanditaḥ |
īḍanīyastvīśaputra īpsitārthapradāyakaḥ || 10 ||
ītibhītiharaśceḍya īṣaṇātrayavarjitaḥ |
udārakīrtirudyogī cotkṛṣṭoruparākramaḥ || 11 ||
utkṛṣṭaśaktirutsāha udāraścotsavapriyaḥ |
ujjṛmbha udbhavaścogra udagraścogralocanaḥ || 12 ||
unmatta ugraśamana udvegaghnorageśvaraḥ |
uruprabhāvaścodīrṇa umāputra udāradhīḥ || 13 ||
ūrdhvaretaḥsutastūrdhvagatidastūrjapālakaḥ |
ūrjitastūrdhvagastūrdhva ūrdhvalokaikanāyakaḥ || 14 ||
ūrjāvānūrjitodāra ūrjitorjitaśāsanaḥ |
ṛṣidevagaṇastutya ṛṇatrayavimocanaḥ || 15 ||
ṛjurūpo hyṛjukara ṛjumārgapradarśanaḥ |
ṛtambharo hyṛjuprīta ṛṣabhastvṛddhidastvṛtaḥ || 16 ||
lulitoddhārako lūtabhavapāśaprabhañjanaḥ |
eṇāṅkadharasatputra eka enovināśanaḥ || 17 ||
aiśvaryadaścaindrabhogī caitihyaścaindravanditaḥ |
ojasvī cauṣadhisthānamojodaścaudanapradaḥ || 18 ||
audāryaśīla aumeya augra aunnatyadāyakaḥ |
audārya auṣadhakara auṣadhaṃ cauṣadhākaraḥ || 19 ||
aṃśumānaṃśumālīḍya ambikātanayo'nnadaḥ |
andhakārisuto'ndhatvahārī cāmbujalocanaḥ || 20 ||
astamāyo'marādhīśo hyaspaṣṭo'stokapuṇyadaḥ |
astāmitro'starūpaścāskhalatsugatidāyakaḥ || 21 ||
kārtikeyaḥ kāmarūpaḥ kumāraḥ krauñcadāraṇaḥ |
kāmadaḥ kāraṇaṃ kāmyaḥ kamanīyaḥ kṛpākaraḥ || 22 ||
kāñcanābhaḥ kāntiyuktaḥ kāmī kāmapradaḥ kaviḥ |
kīrtikṛtkukkuṭadharaḥ kūṭasthaḥ kuvalekṣaṇaḥ || 23 ||
kuṅkumāṅgaḥ klamaharaḥ kuśalaḥ kukkuṭadhvajaḥ |
kuśānusambhavaḥ krūraḥ krūraghnaḥ kalitāpahṛt || 24 ||
kāmarūpaḥ kalpataruḥ kāntaḥ kāmitadāyakaḥ |
kalyāṇakṛtkleśanāśaḥ kṛpāluḥ karuṇākaraḥ || 25 ||
kaluṣaghnaḥ kriyāśaktiḥ kaṭhoraḥ kavacī kṛtī |
komalāṅgaḥ kuśaprītaḥ kutsitaghnaḥ kalādharaḥ || 26 ||
khyātaḥ kheṭadharaḥ khaḍgī khaṭvāṅgī khalanigrahaḥ |
khyātipradaḥ khecareśaḥ khyātehaḥ khecarastutaḥ || 27 ||
kharatāpaharaḥ svasthaḥ khecaraḥ khecarāśrayaḥ |
khaṇḍendumaulitanayaḥ khelaḥ khecarapālakaḥ || 28 ||
khasthalaḥ khaṇḍitārkaśca khecarījanapūjitaḥ |
gāṅgeyo girijāputro gaṇanāthānujo guhaḥ || 29 ||
goptā gīrvāṇasaṃsevyo guṇātīto guhāśrayaḥ |
gatiprado guṇanidhiḥ gambhīro girijātmajaḥ || 30 ||
gūḍharūpo gadaharo guṇādhīśo guṇāgraṇīḥ |
godharo gahano gupto garvaghno guṇavardhanaḥ || 31 ||
guhyo guṇajño gītijño gatātaṅko guṇāśrayaḥ |
gadyapadyapriyo guṇyo gostuto gaganecaraḥ || 32 ||
gaṇanīyacaritraśca gatakleśo guṇārṇavaḥ |
ghūrṇitākṣo ghṛṇinidhiḥ ghanagambhīraghoṣaṇaḥ || 33 ||
ghaṇṭānādapriyo ghoṣo ghorāghaughavināśanaḥ |
ghanānando gharmahantā ghṛṇāvān ghṛṣṭipātakaḥ || 34 ||
ghṛṇī ghṛṇākaro ghoro ghoradaityaprahārakaḥ |
ghaṭitaiśvaryasandoho ghanārtho ghanasaṅkramaḥ || 35 ||
citrakṛccitravarṇaśca cañcalaścapaladyutiḥ |
cinmayaścitsvarūpaśca cirānandaścirantanaḥ || 36 ||
citrakeliścitrataraścintanīyaścamatkṛtiḥ |
coraghnaścaturaścāruścāmīkaravibhūṣaṇaḥ || 37 ||
candrārkakoṭisadṛśaścandramaulitanūbhavaḥ |
chāditāṅgaśchadmahantā cheditākhilapātakaḥ || 38 ||
chedīkṛtatamaḥkleśaśchatrīkṛtamahāyaśāḥ |
chāditāśeṣasantāpaśchuritāmṛtasāgaraḥ || 39 ||
channatraiguṇyarūpaśca chātehaśchinnasaṃśayaḥ |
chandomayaśchandagāmī chinnapāśaśchaviśchadaḥ || 40 ||
jagaddhito jagatpūjyo jagajjyeṣṭho jaganmayaḥ |
janako jāhnavīsūnurjitāmitro jagadguruḥ || 41 ||
jayī jitendriyo jaitro jarāmaraṇavarjitaḥ |
jyotirmayo jagannātho jagajjīvo janāśrayaḥ || 42 ||
jagatsevyo jagatkartā jagatsākṣī jagatpriyaḥ |
jambhārivandyo jayado jagajjanamanoharaḥ || 43 ||
jagadānandajanako janajāḍyāpahārakaḥ |
japākusumasaṅkāśo janalocanaśobhanaḥ || 44 ||
janeśvaro jitakrodho janajanmanibarhaṇaḥ |
jayado jantutāpaghno jitadaityamahāvrajaḥ || 45 ||
jitamāyo jitakrodho jitasaṅgo janapriyaḥ |
jhañjhānilamahāvego jharitāśeṣapātakaḥ || 46 ||
jharjharīkṛtadaityaugho jhallarīvādyasampriyaḥ |
jñānamūrtirjñānagamyo jñānī jñānamahānidhiḥ || 47 ||
ṭaṅkāranṛttavibhavaḥ ṭaṅkavajradhvajāṅkitaḥ |
ṭaṅkitākhilalokaśca ṭaṅkitainastamoraviḥ || 48 ||
ḍambaraprabhavo ḍambho ḍambo ḍamarukapriyaḥ | [ḍamaḍḍa]
ḍamarotkaṭasannādo ḍimbharūpasvarūpakaḥ || 49 ||
ḍhakkānādaprītikaro ḍhālitāsurasaṅkulaḥ |
ḍhaukitāmarasandoho ḍhuṇḍhivighneśvarānujaḥ || 50 ||
tattvajñastatvagastīvrastaporūpastapomayaḥ |
trayīmayastrikālajñastrimūrtistriguṇātmakaḥ || 51 ||
tridaśeśastārakāristāpaghnastāpasapriyaḥ |
tuṣṭidastuṣṭikṛttīkṣṇastaporūpastrikālavit || 52 ||
stotā stavyaḥ stavaprītaḥ stutiḥ stotraṃ stutipriyaḥ |
sthitaḥ sthāyī sthāpakaśca sthūlasūkṣmapradarśakaḥ || 53 ||
sthaviṣṭhaḥ sthaviraḥ sthūlaḥ sthānadaḥ sthairyadaḥ sthiraḥ |
dānto dayāparo dātā duritaghno durāsadaḥ || 54 ||
darśanīyo dayāsāro devadevo dayānidhiḥ |
durādharṣo durvigāhyo dakṣo darpaṇaśobhitaḥ || 55 ||
durdharo dānaśīlaśca dvādaśākṣo dviṣaḍbhujaḥ |
dviṣaṭkarṇo dviṣaḍbāhurdīnasantāpanāśanaḥ || 56 ||
dandaśūkeśvaro devo divyo divyākṛtirdamaḥ |
dīrghavṛtto dīrghabāhurdīrghadṛṣṭirdivaspatiḥ || 57 ||
daṇḍo damayitā darpo devasiṃho dṛḍhavrataḥ |
durlabho durgamo dīpto duṣprekṣyo divyamaṇḍanaḥ || 58 ||
durodaraghno duḥkhaghno durārighno diśāṃ patiḥ |
durjayo devaseneśo durjñeyo duratikramaḥ || 59 ||
dambho dṛptaśca devarṣirdaivajño daivacintakaḥ |
dhurandharo dharmaparo dhanado dhṛtivardhanaḥ || 60 ||
dharmeśo dharmaśāstrajño dhanvī dharmaparāyaṇaḥ |
dhanādhyakṣo dhanapatirdhṛtimāndhūtakilbiṣaḥ || 61 ||
dharmaheturdharmaśūro dharmakṛddharmaviddhruvaḥ |
dhātā dhīmāndharmacārī dhanyo dhuryo dhṛtavrataḥ || 62 ||
nityotsavo nityatṛpto nirlepo niścalātmakaḥ |
niravadyo nirādhāro niṣkalaṅko nirañjanaḥ || 63 ||
nirmamo nirahaṅkāro nirmoho nirupadravaḥ |
nityānando nirātaṅko niṣprapañco nirāmayaḥ || 64 ||
niravadyo nirīhaśca nirdarśo nirmalātmakaḥ |
nityānando nirjareśo niḥsaṅgo nigamastutaḥ || 65 ||
niṣkaṇṭako nirālambo niṣpratyūho nirudbhavaḥ |
nityo niyatakalyāṇo nirvikalpo nirāśrayaḥ || 66 ||
netā nidhirnaikarūpo nirākāro nadīsutaḥ |
pulindakanyāramaṇaḥ purujitparamapriyaḥ || 67 ||
pratyakṣamūrtiḥ pratyakṣaḥ pareśaḥ pūrṇapuṇyadaḥ |
puṇyākaraḥ puṇyarūpaḥ puṇyaḥ puṇyaparāyaṇaḥ || 68 ||
puṇyodayaḥ paraṃ jyotiḥ puṇyakṛtpuṇyavardhanaḥ |
parānandaḥ parataraḥ puṇyakīrtiḥ purātanaḥ || 69 ||
prasannarūpaḥ prāṇeśaḥ pannagaḥ pāpanāśanaḥ |
praṇatārtiharaḥ pūrṇaḥ pārvatīnandanaḥ prabhuḥ || 70 ||
pūtātmā puruṣaḥ prāṇaḥ prabhavaḥ puruṣottamaḥ |
prasannaḥ paramaspaṣṭaḥ paraḥ paribṛḍhaḥ paraḥ || 71 ||
paramātmā parabrahma parārthaḥ priyadarśanaḥ |
pavitraḥ puṣṭidaḥ pūrtiḥ piṅgalaḥ puṣṭivardhanaḥ || 72 ||
pāpahārī pāśadharaḥ pramattāsuraśikṣakaḥ |
pāvanaḥ pāvakaḥ pūjyaḥ pūrṇānandaḥ parātparaḥ || 73 ||
puṣkalaḥ pravaraḥ pūrvaḥ pitṛbhaktaḥ purogamaḥ |
prāṇadaḥ prāṇijanakaḥ pradiṣṭaḥ pāvakodbhavaḥ || 74 ||
parabrahmasvarūpaśca paramaiśvaryakāraṇam |
parardhidaḥ puṣṭikaraḥ prakāśātmā pratāpavān || 75 ||
prajñāparaḥ prakṛṣṭārthaḥ pṛthuḥ pṛthuparākramaḥ |
phaṇīśvaraḥ phaṇivaraḥ phaṇāmaṇivibhūṣaṇaḥ || 76 ||
phaladaḥ phalahastaśca phullāmbujavilocanaḥ |
phaḍuccāṭitapāpaughaḥ phaṇilokavibhūṣaṇaḥ || 77 ||
bāhuleyo bṛhadrūpo baliṣṭho balavān balī |
brahmeśaviṣṇurūpaśca buddho buddhimatāṃ varaḥ || 78 ||
bālarūpo brahmagarbho brahmacārī budhapriyaḥ |
bahuśruto bahumato brahmaṇyo brāhmaṇapriyaḥ || 79 ||
balapramathano brahmā bahurūpo bahupradaḥ |
bṛhadbhānutanūdbhūto bṛhatseno bileśayaḥ || 80 ||
bahubāhurbalaśrīmān bahudaityavināśakaḥ |
biladvārāntarālastho bṛhacchaktidhanurdharaḥ || 81 ||
bālārkadyutimān bālo bṛhadvakṣā bṛhaddhanuḥ |
bhavyo bhogīśvaro bhāvyo bhavanāśo bhavapriyaḥ || 82 ||
bhaktigamyo bhayaharo bhāvajño bhaktasupriyaḥ |
bhuktimuktiprado bhogī bhagavān bhāgyavardhanaḥ || 83 ||
bhrājiṣṇurbhāvano bhartā bhīmo bhīmaparākramaḥ |
bhūtido bhūtikṛdbhoktā bhūtātmā bhuvaneśvaraḥ || 84 ||
bhāvako bhīkaro bhīṣmo bhāvakeṣṭo bhavodbhavaḥ |
bhavatāpapraśamano bhogavān bhūtabhāvanaḥ || 85 ||
bhojyaprado bhrāntināśo bhānumān bhuvanāśrayaḥ |
bhūribhogaprado bhadro bhajanīyo bhiṣagvaraḥ || 86 ||
mahāseno mahodāro mahāśaktirmahādyutiḥ |
mahābuddhirmahāvīryo mahotsāho mahābalaḥ || 87 ||
mahābhogī mahāmāyī medhāvī mekhalī mahān |
munistuto mahāmānyo mahānando mahāyaśāḥ || 88 ||
mahorjito mānanidhirmanorathaphalapradaḥ |
mahodayo mahāpuṇyo mahābalaparākramaḥ || 89 ||
mānado matido mālī muktāmālāvibhūṣaṇaḥ |
manoharo mahāmukhyo mahardhirmūrtimānmuniḥ || 90 ||
mahottamo mahopāyo mokṣado maṅgalapradaḥ |
mudākaro muktidātā mahābhogo mahoragaḥ || 91 ||
yaśaskaro yogayoniryogiṣṭho yamināṃ varaḥ |
yaśasvī yogapuruṣo yogyo yoganidhiryamī || 92 ||
yatisevyo yogayukto yogavidyogasiddhidaḥ |
yantro yantrī ca yantrajño yantravānyantravāhakaḥ || 93 ||
yātanārahito yogī yogīśo yogināṃ varaḥ |
ramaṇīyo ramyarūpo rasajño rasabhāvanaḥ || 94 ||
rañjano rañjito rāgī ruciro rudrasambhavaḥ |
raṇapriyo raṇodāro rāgadveṣavināśanaḥ || 95 ||
ratnārcī ruciro ramyo rūpalāvaṇyavigrahaḥ |
ratnāṅgadadharo ratnabhūṣaṇo ramaṇīyakaḥ || 96 ||
rucikṛdrocamānaśca rañjito roganāśanaḥ |
rājīvākṣo rājarājo raktamālyānulepanaḥ || 97 ||
rājadvedāgamastutyo rajaḥsattvaguṇānvitaḥ |
rajanīśakalāramyo ratnakuṇḍalamaṇḍitaḥ || 98 ||
ratnasanmauliśobhāḍhyo raṇanmañjīrabhūṣaṇaḥ |
lokaikanātho lokeśo lalito lokanāyakaḥ || 99 ||
lokarakṣo lokaśikṣo lokalocanarañjitaḥ |
lokabandhurlokadhātā lokatrayamahāhitaḥ || 100 ||
lokacūḍāmaṇirlokavandyo lāvaṇyavigrahaḥ |
lokādhyakṣastu līlāvānlokottaraguṇānvitaḥ || 101 ||
variṣṭho varado vaidyo viśiṣṭo vikramo vibhuḥ |
vibudhāgracaro vaśyo vikalpaparivarjitaḥ || 102 ||
vipāśo vigatātaṅko vicitrāṅgo virocanaḥ |
vidyādharo viśuddhātmā vedāṅgo vibudhapriyaḥ || 103 ||
vacaskaro vyāpakaśca vijñānī vinayānvitaḥ |
vidvattamo virodhighno vīro vigatarāgavān || 104 ||
vītabhāvo vinītātmā vedagarbho vasupradaḥ |
viśvadīptirviśālākṣo vijitātmā vibhāvanaḥ || 105 ||
vedavedyo vidheyātmā vītadoṣaśca vedavit |
viśvakarmā vītabhayo vāgīśo vāsavārcitaḥ || 106 ||
vīradhvaṃso viśvamūrtirviśvarūpo varāsanaḥ |
viśākho vimalo vāgmī vidvānvedadharo vaṭuḥ || 107 ||
vīracūḍāmaṇirvīro vidyeśo vibudhāśrayaḥ |
vijayī vinayī vettā varīyānvirajā vasuḥ || 108 ||
vīraghno vijvaro vedyo vegavānvīryavānvaśī |
varaśīlo varaguṇo viśoko vajradhārakaḥ || 109 ||
śarajanmā śaktidharaḥ śatrughnaḥ śikhivāhanaḥ |
śrīmān śiṣṭaḥ śuciḥ śuddhaḥ śāśvataḥ śrutisāgaraḥ || 110 ||
śaraṇyaḥ śubhadaḥ śarma śiṣṭeṣṭaḥ śubhalakṣaṇaḥ |
śāntaḥ śūladharaḥ śreṣṭhaḥ śuddhātmā śaṅkaraḥ śivaḥ || 111 ||
śitikaṇṭhātmajaḥ śūraḥ śāntidaḥ śokanāśanaḥ |
ṣāṇmāturaḥ ṣaṇmukhaśca ṣaḍguṇaiśvaryasaṃyutaḥ || 112 ||
ṣaṭcakrasthaḥ ṣaḍūrmighnaḥ ṣaḍaṅgaśrutipāragaḥ |
ṣaḍbhāvarahitaḥ ṣaṭkaḥ ṣaṭchāstrasmṛtipāragaḥ || 113 ||
ṣaḍvargadātā ṣaḍgrīvaḥ ṣaḍarighnaḥ ṣaḍāśrayaḥ |
ṣaṭkirīṭadharaḥ śrīmān ṣaḍādhāraśca ṣaṭkramaḥ || 114 ||
ṣaṭkoṇamadhyanilayaḥ ṣaṇḍatvaparihārakaḥ |
senānīḥ subhagaḥ skandaḥ surānandaḥ satāṃ gatiḥ || 115 ||
subrahmaṇyaḥ surādhyakṣaḥ sarvajñaḥ sarvadaḥ sukhī |
sulabhaḥ siddhidaḥ saumyaḥ siddheśaḥ siddhisādhanaḥ || 116 ||
siddhārthaḥ siddhasaṅkalpaḥ siddhasādhuḥ sureśvaraḥ |
subhujaḥ sarvadṛksākṣī suprasādaḥ sanātanaḥ || 117 ||
sudhāpatiḥ svayañjyotiḥ svayambhūḥ sarvatomukhaḥ |
samarthaḥ satkṛtiḥ sūkṣmaḥ sughoṣaḥ sukhadaḥ suhṛt || 118 ||
suprasannaḥ suraśreṣṭhaḥ suśīlaḥ satyasādhakaḥ |
sambhāvyaḥ sumanāḥ sevyaḥ sakalāgamapāragaḥ || 119 ||
suvyaktaḥ saccidānandaḥ suvīraḥ sujanāśrayaḥ |
sarvalakṣaṇasampannaḥ satyadharmaparāyaṇaḥ || 120 ||
sarvadevamayaḥ satyaḥ sadā mṛṣṭānnadāyakaḥ |
sudhāpī sumatiḥ satyaḥ sarvavighnavināśanaḥ || 121 ||
sarvaduḥkhapraśamanaḥ sukumāraḥ sulocanaḥ |
sugrīvaḥ sudhṛtiḥ sāraḥ surārādhyaḥ suvikramaḥ || 122 ||
surārighnaḥ svarṇavarṇaḥ sarparājaḥ sadā śuciḥ |
saptārcirbhūḥ suravaraḥ sarvāyudhaviśāradaḥ || 123 ||
hasticarmāmbarasuto hastivāhanasevitaḥ |
hastacitrāyudhadharo hṛtāgho hasitānanaḥ || 124 ||
hemabhūṣo haridvarṇo hṛṣṭido hṛṣṭivardhanaḥ |
hemādribhiddhaṃsarūpo huṅkārahatakilbiṣaḥ || 125 ||
himādrijātātanujo harikeśo hiraṇmayaḥ |
hṛdyo hṛṣṭo harisakho haṃso haṃsagatirhaviḥ || 126 ||
hiraṇyavarṇo hitakṛddharṣado hemabhūṣaṇaḥ |
harapriyo hitakaro hatapāpo harodbhavaḥ || 127 ||
kṣemadaḥ kṣemakṛtkṣemyaḥ kṣetrajñaḥ kṣāmavarjitaḥ |
kṣetrapālaḥ kṣamādhāraḥ kṣemakṣetraḥ kṣamākaraḥ || 128 ||
kṣudraghnaḥ kṣāntidaḥ kṣemaḥ kṣitibhūṣaḥ kṣamāśrayaḥ |
kṣālitāghaḥ kṣitidharaḥ kṣīṇasaṃrakṣaṇakṣamaḥ || 129 ||
kṣaṇabhaṅgurasannaddhaghanaśobhikapardakaḥ |
kṣitibhṛnnāthatanayāmukhapaṅkajabhāskaraḥ || 130 ||
kṣatāhitaḥ kṣaraḥ kṣantā kṣatadoṣaḥ kṣamānidhiḥ |
kṣapitākhilasantāpaḥ kṣapānāthasamānanaḥ || 131 ||
uttara nyāsaḥ |
karanyāsaḥ –
oṃ śaṃ oṅkārasvarūpāya ojodharāya ojasvine suhṛdayāya hṛṣṭacittātmane bhāsvararūpāya aṅguṣṭhābhyāṃ namaḥ |
oṃ raṃ ṣaṭkoṇamadhyanilayāya ṣaṭkirīṭadharāya śrīmate ṣaḍādhārāya tarjanībhyāṃ namaḥ |
oṃ vaṃ ṣaṇmukhāya śarajanmane śubhalakṣaṇāya śikhivāhanāya madhyamābhyāṃ namaḥ |
oṃ ṇaṃ kṛśānusambhavāya kavacine kukkuṭadhvajāya anāmikābhyāṃ namaḥ |
oṃ bhaṃ kandarpakoṭidīpyamānāya dviṣaḍbāhave dvādaśākṣāya kaniṣṭhikābhyāṃ namaḥ |
oṃ vaṃ kheṭadharāya khaḍgine śaktihastāya karatalakarapṛṣṭhābhyāṃ namaḥ |
hṛdayādinyāsaḥ –
oṃ śaṃ oṅkārasvarūpāya ojodharāya ojasvine suhṛdayāya hṛṣṭacittātmane bhāsvararūpāya hṛdayāya namaḥ |
oṃ raṃ ṣaṭkoṇamadhyanilayāya ṣaṭkirīṭadharāya śrīmate ṣaḍādhārāya śirase svāhā |
oṃ vaṃ ṣaṇmukhāya śarajanmane śubhalakṣaṇāya śikhivāhanāya śikhāyai vaṣaṭ |
oṃ ṇaṃ kṛśānusambhavāya kavacine kukkuṭadhvajāya kavacāya hum |
oṃ bhaṃ kandarpakoṭidīpyamānāya dviṣaḍbāhave dvādaśākṣāya netratrayāya vauṣaṭ |
oṃ vaṃ kheṭadharāya khaḍgine śaktihastāya astrāya phaṭ |
bhūrbhuvassuvaromiti digvimokaḥ |
phalaśruti |
iti nāmnāṃ sahasrāṇi ṣaṇmukhasya ca nārada |
yaḥ paṭhecchṛṇuyādvāpi bhaktiyuktena cetasā || 1 ||
sa sadyo mucyate pāpairmanovākkāyasambhavaiḥ |
āyurvṛddhikaraṃ puṃsāṃ sthairyavīryavivardhanam || 2 ||
vākyenaikena vakṣyāmi vāñchitārthaṃ prayacchati |
tasmātsarvātmanā brahmanniyamena japetsudhīḥ || 3 ||
iti skandapurāṇe īśvaraprokte brahmanāradasaṃvāde śrī subrahmaṇya sahasranāma stotram |
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Malayalam script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.