Summary — Gujarati
AI-generated · not yet verified
The Gujarati meaning of each verse is shown below the verse.
ओ-न्नमः परमात्मने, श्री महागणपतये नमः,
श्री गुरुभ्यो नमः । ह॒रिः॒ ओम् ॥
नम॑स्ते रुद्र म॒न्यव॑ उ॒तोत॒ इष॑वे॒ नमः॑ । नम॑स्ते अस्तु॒ धन्व॑ने बा॒हुभ्या॑मु॒त ते॒ नमः॑ ॥ या त॒ इषुः॑ शि॒वत॑मा शि॒व-म्ब॒भूव॑ ते॒ धनुः॑ । शि॒वा श॑र॒व्या॑ या तव॒ तया॑ नो रुद्र मृडय ॥ या ते॑ रुद्र शि॒वा त॒नूरघो॒रा ऽपा॑पकाशिनी । तया॑ नस्त॒नुवा॒ शन्त॑मया॒ गिरि॑शन्ता॒भि चा॑कशीहि ॥ यामिषु॑-ङ्गिरिशन्त॒ हस्ते॒ [हस्ते᳚, बिभ॒र्ष्यस्त॑वे ।] 1
बिभ॒र्ष्यस्त॑वे । शि॒वा-ङ्गि॑रित्र॒ ता-ङ्कु॑रु॒ मा हिग्ं॑सीः॒ पुरु॑ष॒-ञ्जग॑त् ॥ शि॒वेन॒ वच॑सा त्वा॒ गिरि॒शाच्छा॑ वदामसि । यथा॑ न॒-स्सर्व॒मि-ज्जग॑दय॒क्ष्मग्ं सु॒मना॒ अस॑त् ॥ अद्ध्य॑वोचदधिव॒क्ता प्र॑थ॒मो दैव्यो॑ भि॒षक् । अहीग्॑श्च॒ सर्वा᳚न् ज॒भंयँ॒न्-थ्सर्वा᳚श्च यातु धा॒न्यः॑ ॥ अ॒सौ यस्ता॒म्रो अ॑रु॒ण उ॒त ब॒भ्रु-स्सु॑म॒ङ्गलः॑ । ये चे॒माग्ं रु॒द्रा अ॒भितो॑ दि॒क्षु [ ] 2
श्रि॒ता-स्स॑हस्र॒शो ऽवै॑षा॒ग्ं॒ हेड॑ ईमहे ॥ अ॒सौ यो॑ ऽव॒सर्प॑ति॒ नील॑ग्रीवो॒ विलो॑हितः । उ॒तैन॑-ङ्गो॒पा अ॑दृश॒-न्नदृ॑श-न्नुदहा॒र्यः॑ । उ॒तैनं॒-विँश्वा॑ भू॒तानि॒ स दृ॒ष्टो मृ॑डयाति नः ॥ नमो॑ अस्तु॒ नील॑ग्रीवाय सहस्रा॒क्षाय॑ मी॒ढुषे᳚ । अथो॒ ये अ॑स्य॒ सत्वा॑नो॒-ऽह-न्तेभ्यो॑ ऽकर॒न्नमः॑ ॥ प्रमु॑ञ्च॒ धन्व॑न॒स्त्व मु॒भयो॒-रार्त्नि॑यो॒र्ज्याम् । याश्च॑ ते॒ हस्त॒ इष॑वः॒ [इष॑वः, परा॒ ता भ॑गवो वप ।] 3
परा॒ ता भ॑गवो वप ॥ अ॒व॒तत्य॒ धनु॒स्त्वग्ं सह॑स्राक्ष॒ शते॑षुधे । नि॒शीर्य॑ श॒ल्याना॒-म्मुखा॑ शि॒वो नः॑ सु॒मना॑ भव ॥ विज्य॒-न्धनुः॑ कप॒र्दिनो॒ विश॑ल्यो॒ बाण॑वाग्ं उ॒त । अने॑शन्न॒स्येष॑व आ॒भुर॑स्य निष॒ङ्गथिः॑ ॥ या ते॑ हे॒ति-र्मी॑ढुष्टम॒ हस्ते॑ ब॒भूव॑ ते॒ धनुः॑ । तया॒-ऽस्मान्. वि॒श्वत॒ स्त्वम॑य॒क्ष्मया॒ परि॑ब्भुज ॥ नम॑स्ते अ॒स्त्वायु॑धा॒या-ना॑तताय धृ॒ष्णवे᳚ । उ॒भाभ्या॑ मु॒त ते॒ नमो॑ बा॒हुभ्या॒-न्तव॒ धन्व॑ने ॥ परि॑ ते॒ धन्व॑नो हे॒तिर॒स्मान्-वृ॑णक्तु वि॒श्वतः॑ । अथो॒ य इ॑षु॒धिस्तवा॒रे अ॒स्म-न्निधे॑हि॒ तम् ॥ 4 ॥
o-nnamaḥ paramātmane, śrī mahāgaṇapataye namaḥ,
śrī gurubhyo namaḥ | ha॒riḥ॒ om ||
nama̭ste rudra ma॒nyava̭ u॒tota॒ iṣa̭ve॒ namaḥ̭ | nama̭ste astu॒ dhanva̭ne bā॒hubhyā̭mu॒ta te॒ namaḥ̭ || yā ta॒ iṣuḥ̭ śi॒vata̭mā śi॒va-mba॒bhūva̭ te॒ dhanuḥ̭ | śi॒vā śa̭ra॒vyā̭ yā tava॒ tayā̭ no rudra mṛḍaya || yā tḙ rudra śi॒vā ta॒nūragho॒rā 'pā̭pakāśinī | tayā̭ nasta॒nuvā॒ śanta̭mayā॒ giri̭śantā॒bhi cā̭kaśīhi || yāmiṣṷ-ṅgiriśanta॒ haste॒ [haste᳚, bibha॒rṣyasta̭ve |] 1
bibha॒rṣyasta̭ve | śi॒vā-ṅgi̭ritra॒ tā-ṅkṷru॒ mā higṃ̭sīḥ॒ purṷṣa॒-ñjaga̭t || śi॒vena॒ vaca̭sā tvā॒ giri॒śācchā̭ vadāmasi | yathā̭ na॒-ssarva॒mi-jjaga̭daya॒kṣmagṃ su॒manā॒ asa̭t || addhya̭vocadadhiva॒ktā pra̭tha॒mo daivyo̭ bhi॒ṣak | ahīg̭śca॒ sarvā᳚n ja॒bhaṃya~॒n-thsarvā᳚śca yātu dhā॒nyaḥ̭ || a॒sau yastā॒mro a̭ru॒ṇa u॒ta ba॒bhru-ssṷma॒ṅgalaḥ̭ | ye ce॒māgṃ ru॒drā a॒bhito̭ di॒kṣu [ ] 2
śri॒tā-ssa̭hasra॒śo 'vai̭ṣā॒gṃ॒ heḍa̭ īmahe || a॒sau yo̭ 'va॒sarpa̭ti॒ nīla̭grīvo॒ vilo̭hitaḥ | u॒taina̭-ṅgo॒pā a̭dṛśa॒-nnadṛ̭śa-nnudahā॒ryaḥ̭ | u॒tainaṃ॒-vi~śvā̭ bhū॒tāni॒ sa dṛ॒ṣṭo mṛ̭ḍayāti naḥ || namo̭ astu॒ nīla̭grīvāya sahasrā॒kṣāya̭ mī॒ḍhuṣe᳚ | atho॒ ye a̭sya॒ satvā̭no॒-'ha-ntebhyo̭ 'kara॒nnamaḥ̭ || pramṷñca॒ dhanva̭na॒stva mu॒bhayo॒-rārtni̭yo॒rjyām | yāśca̭ te॒ hasta॒ iṣa̭vaḥ॒ [iṣa̭vaḥ, parā॒ tā bha̭gavo vapa |] 3
parā॒ tā bha̭gavo vapa || a॒va॒tatya॒ dhanu॒stvagṃ saha̭srākṣa॒ śatḙṣudhe | ni॒śīrya̭ śa॒lyānā॒-mmukhā̭ śi॒vo naḥ̭ su॒manā̭ bhava || vijya॒-ndhanuḥ̭ kapa॒rdino॒ viśa̭lyo॒ bāṇa̭vāgṃ u॒ta | anḙśanna॒syeṣa̭va ā॒bhura̭sya niṣa॒ṅgathiḥ̭ || yā tḙ he॒ti-rmī̭ḍhuṣṭama॒ hastḙ ba॒bhūva̭ te॒ dhanuḥ̭ | tayā॒-'smān. vi॒śvata॒ stvama̭ya॒kṣmayā॒ pari̭bbhuja || nama̭ste a॒stvāyṷdhā॒yā-nā̭tatāya dhṛ॒ṣṇave᳚ | u॒bhābhyā̭ mu॒ta te॒ namo̭ bā॒hubhyā॒-ntava॒ dhanva̭ne || pari̭ te॒ dhanva̭no he॒tira॒smān-vṛ̭ṇaktu vi॒śvataḥ̭ | atho॒ ya i̭ṣu॒dhistavā॒re a॒sma-nnidhḙhi॒ tam || 4 ||
કૃષ્ણ યજુર્વેદીય તૈત્તિરીય સંહિતાના ચોથા કાણ્ડમાં પાંચમો પ્રશ્ન - હોમવિધિનું નિરૂપણ. ઓમ્, પરમાત્માને નમસ્કાર, શ્રી મહાગણપતિને નમસ્કાર, શ્રી ગુરુઓને નમસ્કાર. હરિઃ ઓમ્. હે રુદ્ર, તમારા ક્રોધને નમસ્કાર, અને તમારા બાણને નમસ્કાર. તમારા ધનુષ્યને નમસ્કાર, અને તમારા બાહુઓને નમસ્કાર. જે તમારું બાણ અત્યંત શુભ છે, જે તમારું ધનુષ્ય શુભ થયું છે, અને જે તમારી શરવ્યા (બાણની ધાર) શુભ છે, તેના દ્વારા હે રુદ્ર, અમને પ્રસન્ન કરો. હે રુદ્ર, જે તમારું શુભ, અઘોર, પાપને પ્રકાશિત ન કરતું શરીર છે, તે શાંતિપ્રદ શરીરથી હે ગિરિશંત, અમારી તરફ જુઓ. હે ગિરિશંત, જે બાણ તમે હાથમાં ધારણ કરો છો, તેને શુભ બનાવો, હે ગિરિત્ર, તેને શાંત કરો, પુરુષ અને જગતને હિંસા ન કરો. શુભ વાણીથી અમે તમને, હે ગિરિશ, સંબોધીએ છીએ, જેથી અમારું સર્વ જગત રોગમુક્ત અને સુમન થાય. પ્રથમ દૈવ્ય ભિષક (વૈદ્ય) એ ઉચ્ચાર્યું છે, તે અહીં બોલ્યા છે; તે સર્વ સર્પોનો નાશ કરે અને સર્વ યાતુધાનોનો નાશ કરે. જે અસૌ (સૂર્ય) તાંબા જેવો, અરુણ અને બભ્રુ (ભૂરો) છે, તે સુમંગલ છે; અને જે રુદ્રો અહીં ચારે દિશાઓમાં સ્થિત છે, હજારોની સંખ્યામાં, તેમનો ક્રોધ અમે દૂર કરીએ છીએ. જે અસૌ નીલગ્રીવ અને વિલોહિત (લાલ) રંગનો છે, તે નીચે સરકે છે; તેને ગોપાઓએ જોયો, અને ઉદહાર્યોએ પણ જોયો; અને સર્વ ભૂતોએ તેને જોયો, તે દૃષ્ટ થઈને અમને પ્રસન્ન કરે. નીલગ્રીવ, સહસ્રાક્ષ, મીઢુષ (દાનશીલ) ને નમસ્કાર હો; અને તેના જે સત્વ (સેવકો) છે, તેમને પણ નમસ્કાર હો. હે ભગવાન, તમે ધનુષ્યની બંને આર્ત્નિઓ (છેડાઓ) થી જ્યા (દોરી) છોડો; અને જે બાણ તમારા હાથમાં છે, તેને દૂર ફેંકો. હે સહસ્રાક્ષ, ધનુષ્યને નીચે ઉતારીને, શતેષુધ (સેંકડો બાણવાળા) થી, શલ્યોને શીયર્ય (તોડી) નાખીને, અમારા માટે શિવ અને સુમન બનો. કપર્દિ (જટાધારી) એ ધનુષ્યને વિજ્ય (દોરી મુક્ત) કર્યું, બાણો શલ્યરહિત થયા; તેના બાણો અનેશ (નષ્ટ) થયા, તેનું નિષંગથિ (બાણનું ભાતું) આભુર (તૂટી ગયું). હે મીઢુષ્ટમ, જે તમારું હેતિ (અસ્ત્ર) અને ધનુષ્ય તમારા હાથમાં હતું, તેના દ્વારા અમને સર્વત્ર રોગમુક્ત કરીને રક્ષા કરો. જે આયુધ (શસ્ત્ર) આતત (તાણેલું) છે અને ધૃષ્ણુ (ધૃષ્ટ) છે, તેને નમસ્કાર; અને તમારા બંને બાહુઓને અને તમારા ધનુષ્યને નમસ્કાર. તમારા ધનુષ્યનો હેતિ (બાણ) અમને સર્વત્રથી દૂર કરે; અને જે તમારું ઇષુધિ (બાણનું ભાતું) છે, તેને અમારાથી દૂર રાખો. AI
नमो॒ हिर॑ण्य बाहवे सेना॒न्ये॑ दि॒शाञ्च॒ पत॑ये॒ नमो॒ नमो॑ वृ॒क्षेभ्यो॒ हरि॑केशेभ्यः पशू॒ना-म्पत॑ये॒ नमो॒ नमः॑ स॒स्पिञ्ज॑राय॒ त्विषी॑मते पथी॒ना-म्पत॑ये॒ नमो॒ नमो॑ बभ्लु॒शाय॑ विव्या॒धिने-ऽन्ना॑ना॒-म्पत॑ये॒ नमो॒ नमो॒ हरि॑केशायो-पवी॒तिने॑ पु॒ष्टाना॒-म्पत॑ये॒ नमो॒ नमो॑ भ॒वस्य॑ हे॒त्यै जग॑ता॒-म्पत॑ये॒ नमो॒ नमो॑ रु॒द्राया॑-तता॒विने॒ क्षेत्रा॑णा॒-म्पत॑ये॒ नमो॒ नमः॑ सू॒ताया-ह॑न्त्याय॒ वना॑ना॒-म्पत॑ये॒ नमो॒ नमो॒ [नमः॑, रोहि॑ताय] 5
रोहि॑ताय स्थ॒पत॑ये वृ॒क्षाणा॒-म्पत॑ये॒ नमो॒ नमो॑ म॒न्त्रिणे॑ वाणि॒जाय॒ कक्षा॑णा॒-म्पत॑ये॒ नमो॒ नमो॑ भुव॒न्तये॑ वारिवस्कृ॒ता-यौष॑धीना॒-म्पत॑ये॒ नमो॒ नम॑ उ॒च्चै-र्घो॑षाया क्र॒न्दय॑ते पत्ती॒ना-म्पत॑ये॒ नमो॒ नमः॑ कृथ्स्नवी॒ताय॒ धाव॑ते॒ सत्त्व॑ना॒-म्पत॑ये॒ नमः॑ ॥ 6 ॥
namo॒ hira̭ṇya bāhave senā॒nyḙ di॒śāñca॒ pata̭ye॒ namo॒ namo̭ vṛ॒kṣebhyo॒ hari̭keśebhyaḥ paśū॒nā-mpata̭ye॒ namo॒ namaḥ̭ sa॒spiñja̭rāya॒ tviṣī̭mate pathī॒nā-mpata̭ye॒ namo॒ namo̭ babhlu॒śāya̭ vivyā॒dhine-'nnā̭nā॒-mpata̭ye॒ namo॒ namo॒ hari̭keśāyo-pavī॒tinḙ pu॒ṣṭānā॒-mpata̭ye॒ namo॒ namo̭ bha॒vasya̭ he॒tyai jaga̭tā॒-mpata̭ye॒ namo॒ namo̭ ru॒drāyā̭-tatā॒vine॒ kṣetrā̭ṇā॒-mpata̭ye॒ namo॒ namaḥ̭ sū॒tāyā-ha̭ntyāya॒ vanā̭nā॒-mpata̭ye॒ namo॒ namo॒ [namaḥ̭, rohi̭tāya] 5
rohi̭tāya stha॒pata̭ye vṛ॒kṣāṇā॒-mpata̭ye॒ namo॒ namo̭ ma॒ntriṇḙ vāṇi॒jāya॒ kakṣā̭ṇā॒-mpata̭ye॒ namo॒ namo̭ bhuva॒ntayḙ vārivaskṛ॒tā-yauṣa̭dhīnā॒-mpata̭ye॒ namo॒ nama̭ u॒ccai-rgho̭ṣāyā kra॒ndaya̭te pattī॒nā-mpata̭ye॒ namo॒ namaḥ̭ kṛthsnavī॒tāya॒ dhāva̭te॒ sattva̭nā॒-mpata̭ye॒ namaḥ̭ || 6 ||
હિરણ્યમય બાહુવાળા, સેનાપતિ, દિશાઓના પતિને નમસ્કાર; નમસ્કાર, નમસ્કાર. વૃક્ષોને, હરિકેશ (સુવર્ણ કેશવાળા) રુદ્રોને, પશુઓના પતિને નમસ્કાર; નમસ્કાર, નમસ્કાર. સસ્પિંજર (પીળાશ પડતા રંગવાળા), ત્વિષીમાન (તેજસ્વી), માર્ગોના પતિને નમસ્કાર; નમસ્કાર, નમસ્કાર. બભ્લુશ (કથ્થઈ રંગવાળા), વિવ્યાધિન (વેધન કરનાર), અન્નના પતિને નમસ્કાર; નમસ્કાર, નમસ્કાર. હરિકેશ, ઉપવીતધારી, પુષ્ટિના પતિને નમસ્કાર; નમસ્કાર, નમસ્કાર. ભવના હેતિ (શસ્ત્ર), જગતના પતિને નમસ્કાર; નમસ્કાર, નમસ્કાર. રુદ્ર, આતતાવિન (ધનુષ્ય ખેંચનાર), ક્ષેત્રોના પતિને નમસ્કાર; નમસ્કાર, નમસ્કાર. સૂત (સારથિ), અહંત્ય (હણનાર), વનોના પતિને નમસ્કાર; નમસ્કાર, નમસ્કાર. રોહિત (લાલ), સ્થપતિ, વૃક્ષોના પતિને નમસ્કાર; નમસ્કાર, નમસ્કાર. મંત્રી, વણિક, કક્ષ (વનપ્રદેશ) ના પતિને નમસ્કાર; નમસ્કાર, નમસ્કાર. ભુવંતય (ઉત્પન્ન થનાર), વારિવસ્કૃત (જળ ઉત્પન્ન કરનાર), ઔષધિઓના પતિને નમસ્કાર; નમસ્કાર, નમસ્કાર. ઉચ્ચૈર્ઘોષ (મોટા નાદવાળા), ક્રન્દયત (ગર્જનાર), પદાતિઓના પતિને નમસ્કાર; નમસ્કાર, નમસ્કાર. કૃત્સ્નવીત (સંપૂર્ણ રીતે સજ્જ), ધાવત (દોડનાર), સત્ત્વોના પતિને નમસ્કાર. AI
इषु॑मद्भ्यो धन्वा॒विभ्य॑श्च वो॒ नमो॒ नम॑ आतन्वा॒नेभ्यः॑ प्रति॒दधा॑नेभ्यश्च वो॒ नमो॒ नम॑ आ॒यच्छ॑द्भ्यो विसृ॒जद्भ्य॑श्च वो॒ नमो॒ नमो-ऽस्य॑द्भ्यो॒ विद्ध्य॑द्भ्यश्च वो॒ नमो॒ नम॒ आसी॑नेभ्य॒-श्शया॑नेभ्यश्च वो॒ नमो॒ नमः॑ स्व॒पद्भ्यो॒ जाग्र॑द्भ्यश्च वो॒ नमो॒ नम॒स्तिष्ठ॑द्भ्यो॒ धाव॑द्भ्यश्च वो॒ नमो॒ नमः॑ स॒भाभ्यः॑ स॒भाप॑तिभ्यश्च वो॒ नमो॒ नमो॒ अश्वे॒भ्यो ऽश्व॑पतिभ्य श्च वो॒ नमः॑ ॥ 8 ॥
iṣṷmadbhyo dhanvā॒vibhya̭śca vo॒ namo॒ nama̭ ātanvā॒nebhyaḥ̭ prati॒dadhā̭nebhyaśca vo॒ namo॒ nama̭ ā॒yaccha̭dbhyo visṛ॒jadbhya̭śca vo॒ namo॒ namo-'sya̭dbhyo॒ viddhya̭dbhyaśca vo॒ namo॒ nama॒ āsī̭nebhya॒-śśayā̭nebhyaśca vo॒ namo॒ namaḥ̭ sva॒padbhyo॒ jāgra̭dbhyaśca vo॒ namo॒ nama॒stiṣṭha̭dbhyo॒ dhāva̭dbhyaśca vo॒ namo॒ namaḥ̭ sa॒bhābhyaḥ̭ sa॒bhāpa̭tibhyaśca vo॒ namo॒ namo॒ aśve॒bhyo 'śva̭patibhya śca vo॒ namaḥ̭ || 8 ||
સહમાન (સહન કરનાર), નિવ્યાધિન (વેધન કરનાર), આવ્યાધિનીઓના પતિને નમસ્કાર; નમસ્કાર, નમસ્કાર. કકુભ (ડોકવાળા), નિષંગી (તલવારધારી), ચોરોના પતિને નમસ્કાર; નમસ્કાર, નમસ્કાર. નિષંગી, ઇષુધીધારી, લૂંટારાઓના પતિને નમસ્કાર; નમસ્કાર, નમસ્કાર. વંચત (છળનાર), પરિવંચત (બહુ છળનાર), ચોરોના પતિને નમસ્કાર; નમસ્કાર, નમસ્કાર. નિચેરવ (ગુપ્ત રીતે ફરનાર), પરિચર (આસપાસ ફરનાર), અરણ્યવાસીઓના પતિને નમસ્કાર; નમસ્કાર, નમસ્કાર. સૃકાવિભ્ય (શિકારી પક્ષીઓ જેવા), જિઘાંસદ્ભ્ય (હિંસા કરવા ઇચ્છનાર), લૂંટનારાઓના પતિને નમસ્કાર; નમસ્કાર, નમસ્કાર. અસિમદ્ભ્ય (તલવારધારીઓ), નક્તંચરદ્ભ્ય (રાત્રે ફરનારાઓ), પ્રકૃન્તાના (કાપી નાખનારાઓના) પતિને નમસ્કાર; નમસ્કાર, નમસ્કાર. ઉષ્ણીષિણ (ઉષ્ણીષ ધારણ કરનાર), ગિરિચર (પર્વતમાં ફરનાર), કુલુંચાના (ડાકુઓના) પતિને નમસ્કાર; નમસ્કાર, નમસ્કાર. ઇષુમદ્ભ્ય (બાણધારીઓ) અને ધન્વાવિભ્ય (ધનુષ્યધારીઓ) તમને નમસ્કાર; નમસ્કાર. આતન્વાનેભ્ય (ધનુષ્ય ખેંચનારાઓ) અને પ્રતિદધાનેભ્ય (બાણ ચઢાવનારાઓ) તમને નમસ્કાર; નમસ્કાર. આયચ્છદ્ભ્ય (ખેંચનારાઓ) અને વિસૃજદ્ભ્ય (છોડનારાઓ) તમને નમસ્કાર; નમસ્કાર. અસ્યદ્ભ્ય (ફેંકનારાઓ) અને વિદ્ધ્યદ્ભ્ય (વેધન કરનારાઓ) તમને નમસ્કાર; નમસ્કાર. આસીનેભ્ય (બેઠેલાઓ) અને શયાનેભ્ય (સૂતેલાઓ) તમને નમસ્કાર; નમસ્કાર. સ્વપદ્ભ્ય (સૂતેલાઓ) અને જાગ્રદ્ભ્ય (જાગતાઓ) તમને નમસ્કાર; નમસ્કાર. તિષ્ઠદ્ભ્ય (ઊભા રહેનારાઓ) અને ધાવદ્ભ્ય (દોડનારાઓ) તમને નમસ્કાર; નમસ્કાર. સભાભ્ય (સભાઓ) અને સભાપતિભ્ય (સભાઓના પતિઓ) તમને નમસ્કાર; નમસ્કાર. અશ્વેભ્ય (ઘોડાઓ) અને અશ્વપતિભ્ય (ઘોડાઓના પતિઓ) તમને નમસ્કાર. AI
नम॑ आव्या॒धिनी᳚भ्यो वि॒विद्ध्य॑न्तीभ्यश्च वो॒ नमो॒ नम॒ उग॑णाभ्य-स्तृग्ंह॒तीभ्य॑श्च वो॒ नमो॒ नमो॑ गृ॒थ्सेभ्यो॑ गृ॒थ्सप॑तिभ्यश्च वो॒ नमो॒ नमो॒ व्राते᳚भ्यो॒ व्रात॑पतिभ्यश्च वो॒ नमो॒ नमो॑ ग॒णेभ्यो॑ ग॒णप॑तिभ्यश्च वो॒ नमो॒ नमो॒ विरू॑पेभ्यो वि॒श्वरू॑पेभ्यश्च वो॒ नमो॒ नमो॑ म॒हद्भ्यः॑ क्षुल्ल॒केभ्य॑श्च वो॒ नमो॒ नमो॑ र॒थिभ्यो॑-ऽर॒थेभ्य॑श्च वो॒ नमो॒ नमो॒ रथे᳚भ्यो॒ [नमो॒ रथे᳚भ्यः, रथ॑पतिभ्यश्च] 9
रथ॑पतिभ्यश्च वो॒ नमो॒ नम॒-स्सेना᳚भ्य-स्सेना॒निभ्य॑श्च वो॒ नमो॒ नमः॑ क्ष॒त्तृभ्यः॑ सङ्ग्रही॒तृभ्य॑श्च वो॒ नमो॒ नम॒स्तक्ष॑भ्यो रथका॒रेभ्य॑श्च वो॒ नमो॒ नमः॒ कुला॑लेभ्यः क॒र्मारे᳚भ्यश्च वो॒ नमो॒ नमः॑ पु॒ञ्जिष्टे᳚भ्यो निषा॒देभ्य॑श्च वो॒ नमो॒ नम॑ इषु॒कृद्भ्यो॑ धन्व॒कृद्भ्य॑श्च वो॒ नमो॒ नमो॑ मृग॒युभ्यः॑ श्व॒निभ्य॑श्च वो॒ नमो॒ नम॒-श्श्वभ्य॒-श्श्वप॑तिभ्यश्च वो॒ नमः॑ ॥ 10 ॥
nama̭ āvyā॒dhinī᳚bhyo vi॒viddhya̭ntībhyaśca vo॒ namo॒ nama॒ uga̭ṇābhya-stṛgṃha॒tībhya̭śca vo॒ namo॒ namo̭ gṛ॒thsebhyo̭ gṛ॒thsapa̭tibhyaśca vo॒ namo॒ namo॒ vrāte᳚bhyo॒ vrāta̭patibhyaśca vo॒ namo॒ namo̭ ga॒ṇebhyo̭ ga॒ṇapa̭tibhyaśca vo॒ namo॒ namo॒ virṷ̄pebhyo vi॒śvarṷ̄pebhyaśca vo॒ namo॒ namo̭ ma॒hadbhyaḥ̭ kṣulla॒kebhya̭śca vo॒ namo॒ namo̭ ra॒thibhyo̭-'ra॒thebhya̭śca vo॒ namo॒ namo॒ rathe᳚bhyo॒ [namo॒ rathe᳚bhyaḥ, ratha̭patibhyaśca] 9
ratha̭patibhyaśca vo॒ namo॒ nama॒-ssenā᳚bhya-ssenā॒nibhya̭śca vo॒ namo॒ namaḥ̭ kṣa॒ttṛbhyaḥ̭ saṅgrahī॒tṛbhya̭śca vo॒ namo॒ nama॒stakṣa̭bhyo rathakā॒rebhya̭śca vo॒ namo॒ namaḥ॒ kulā̭lebhyaḥ ka॒rmāre᳚bhyaśca vo॒ namo॒ namaḥ̭ pu॒ñjiṣṭe᳚bhyo niṣā॒debhya̭śca vo॒ namo॒ nama̭ iṣu॒kṛdbhyo̭ dhanva॒kṛdbhya̭śca vo॒ namo॒ namo̭ mṛga॒yubhyaḥ̭ śva॒nibhya̭śca vo॒ namo॒ nama॒-śśvabhya॒-śśvapa̭tibhyaśca vo॒ namaḥ̭ || 10 ||
કુલુંચો (ચોરો) ના પતિને નમસ્કાર, નમસ્કાર. હે દેવો, આવ્યાધિની (સ્ત્રીઓને વીંધનારી) અને વિવિધ રીતે વીંધનારી તમને નમસ્કાર, નમસ્કાર. ઉગણાઓ (જૂથો) અને ત્રાસ આપનારીઓને નમસ્કાર, નમસ્કાર. ગૃથ્સો (ચોરો) અને તેમના પતિઓને નમસ્કાર, નમસ્કાર. વ્રાતો (ટોળાં) અને તેમના પતિઓને નમસ્કાર, નમસ્કાર. ગણો અને તેમના પતિઓને નમસ્કાર, નમસ્કાર. વિરૂપો (વિકૃત રૂપવાળા) અને વિશ્વરૂપો (અનેક રૂપવાળા)ને નમસ્કાર, નમસ્કાર. મોટા અને નાના (જીવો)ને નમસ્કાર, નમસ્કાર. રથીઓ (રથવાળા) અને અરથીઓ (રથ વગરના)ને નમસ્કાર, નમસ્કાર. રથો અને રથપતિઓને નમસ્કાર, નમસ્કાર. સેનાઓ (સૈન્યો) અને સેનાનીઓ (સેનાપતિઓ)ને નમસ્કાર, નમસ્કાર. ક્ષત્તૃઓ (સારથીઓ/રક્ષકો) અને સંગ્રહીતૃઓ (સંગ્રાહકો)ને નમસ્કાર, નમસ્કાર. તક્ષાઓ (વધારનારા) અને રથકારો (રથ બનાવનારા)ને નમસ્કાર, નમસ્કાર. કુલાલો (કુંભારો) અને કર્મારો (લુહારો)ને નમસ્કાર, નમસ્કાર. પુંજિષ્ટો (પક્ષી પકડનારા) અને નિષાદો (શિકારી)ને નમસ્કાર, નમસ્કાર. ઇષુકૃતો (બાણ બનાવનારા) અને ધન્વકૃતો (ધનુષ બનાવનારા)ને નમસ્કાર, નમસ્કાર. મૃગયુઓ (શિકારીઓ) અને શ્વનિઓ (કૂતરા પાળનારા)ને નમસ્કાર, નમસ્કાર. શ્વાઓ (કૂતરાઓ) અને શ્વપતિઓ (કૂતરાઓના પતિઓ)ને નમસ્કાર. AI
नमो॒ अग्रि॑याय च प्रथ॒माय॑ च॒ नम॑ आ॒शवे॑ चाजि॒राय॑ च॒ नमQस्शीघ्रि॑याय च॒ शीभ्या॑य च॒ नम॑ ऊ॒र्म्या॑य चावस्व॒न्या॑य च॒ नमः॑ स्रोत॒स्या॑य च॒ द्वीप्या॑य च ॥ 12 ॥
namo॒ agri̭yāya ca pratha॒māya̭ ca॒ nama̭ ā॒śavḙ cāji॒rāya̭ ca॒ namaQsśīghri̭yāya ca॒ śībhyā̭ya ca॒ nama̭ ū॒rmyā̭ya cāvasva॒nyā̭ya ca॒ namaḥ̭ srota॒syā̭ya ca॒ dvīpyā̭ya ca || 12 ||
ભવને નમસ્કાર અને રુદ્રને નમસ્કાર, શર્વને નમસ્કાર અને પશુપતિને નમસ્કાર, નીલગ્રીવ (વાદળી ગળાવાળા) ને નમસ્કાર અને શિતિકંઠ (કાળા ગળાવાળા) ને નમસ્કાર, કપર્દિ (જટાવાળા) ને નમસ્કાર અને વ્યુપ્તકેશ (વિખરાયેલા વાળવાળા) ને નમસ્કાર, સહસ્રાક્ષ (હજાર આંખવાળા) ને નમસ્કાર અને શતધન્વ (સો ધનુષવાળા) ને નમસ્કાર, ગિરિશ (પર્વત પર રહેનારા) ને નમસ્કાર અને શિપિવિષ્ટ (શરીરમાં પ્રવેશ કરનારા) ને નમસ્કાર, મીઢુષ્ટમ (અત્યંત દયાળુ) ને નમસ્કાર અને ઇષુમત (બાણધારી) ને નમસ્કાર, હ્રસ્વ (નાના) ને નમસ્કાર અને વામન (ઠીંગણા) ને નમસ્કાર, બૃહત (મોટા) ને નમસ્કાર અને વર્ષીયસ (અત્યંત મોટા) ને નમસ્કાર, વૃદ્ધ (જૂના) ને નમસ્કાર અને સંવૃદ્ધ (વૃદ્ધિ પામેલા) ને નમસ્કાર, અગ્રિય (અગ્રગણ્ય) ને નમસ્કાર અને પ્રથમ (પ્રથમ) ને નમસ્કાર, આશુ (ઝડપી) ને નમસ્કાર અને અજિર (શીઘ્ર) ને નમસ્કાર, શીઘ્રિય (અતિશય ઝડપી) ને નમસ્કાર અને શીભ્ય (ઝડપી) ને નમસ્કાર, ઊર્મ્ય (તરંગરૂપ) ને નમસ્કાર અને અવસ્વન્ય (પાણીના પ્રવાહરૂપ) ને નમસ્કાર, સ્રોતસ્ય (પ્રવાહમાં રહેનારા) ને નમસ્કાર અને દ્વીપ્ય (દ્વીપમાં રહેનારા) ને નમસ્કાર. AI
नम॑ आ॒शुषे॑णाय चा॒शुर॑थाय च॒ नम॒-श्शूरा॑य चावभिन्द॒ते च॒ नमो॑ व॒र्मिणे॑ च वरू॒थिने॑ च॒ नमो॑ बि॒ल्मिने॑ च कव॒चिने॑ च॒ नमः॑ श्रु॒ताय॑ च श्रुतसे॒नाय॑ च ॥ 14 ॥
nama̭ ā॒śuṣḙṇāya cā॒śura̭thāya ca॒ nama॒-śśūrā̭ya cāvabhinda॒te ca॒ namo̭ va॒rmiṇḙ ca varū॒thinḙ ca॒ namo̭ bi॒lminḙ ca kava॒cinḙ ca॒ namaḥ̭ śru॒tāya̭ ca śrutase॒nāya̭ ca || 14 ||
નમસ્કાર જ્યેષ્ઠને અને કનિષ્ઠને, નમસ્કાર પૂર્વજને અને અપરજને, નમસ્કાર મધ્યમને અને અપગલ્ભને, નમસ્કાર જઘન્યને અને બુદ્ધ્નિયને, નમસ્કાર સોભ્યને અને પ્રતિસર્યને, નમસ્કાર યામ્યને અને ક્ષેમ્યને, નમસ્કાર ઉર્વર્યને અને ખલ્યને, નમસ્કાર શ્લોક્યને અને અવસાન્યને, નમસ્કાર વન્યને અને કક્ષ્યને, નમસ્કાર શ્રવને અને પ્રતિશ્રવને. નમસ્કાર આશુષેણને અને આશુરથને, નમસ્કાર શૂરને અને અવભિન્દતને, નમસ્કાર વર્મિને અને વરૂથિને, નમસ્કાર બિલ્મિને અને કવચિને, નમસ્કાર શ્રુતને અને શ્રુતસેનને. AI
नमः॒ कूप्या॑य चाव॒ट्या॑य च॒ नमो॒ वर्ष्या॑य चाव॒र्ष्याय॑ च॒ नमो॑ मे॒घ्या॑य च विद्यु॒त्या॑य च॒ नम॑ ई॒द्ध्रिया॑य चात॒प्या॑य च॒ नमो॒ वात्या॑य च॒ रेष्मि॑याय च॒ नमो॑ वास्त॒व्या॑य च वास्तु॒पाय॑ च ॥ 16 ॥
namaḥ॒ kūpyā̭ya cāva॒ṭyā̭ya ca॒ namo॒ varṣyā̭ya cāva॒rṣyāya̭ ca॒ namo̭ me॒ghyā̭ya ca vidyu॒tyā̭ya ca॒ nama̭ ī॒ddhriyā̭ya cāta॒pyā̭ya ca॒ namo॒ vātyā̭ya ca॒ reṣmi̭yāya ca॒ namo̭ vāsta॒vyā̭ya ca vāstu॒pāya̭ ca || 16 ||
નમસ્કાર દુંદુભ્યને અને આહનન્યને, નમસ્કાર ધૃષ્ણવને અને પ્રમૃશને, નમસ્કાર દૂતને અને પ્રહિતને, નમસ્કાર નિષંગિને અને ઇષુધિમતને, નમસ્કાર તીક્ષ્ણેષુને અને આયુધિનને, નમસ્કાર સ્વાયુધને અને સુધન્વને, નમસ્કાર સ્રુત્યને અને પથ્યને, નમસ્કાર કાટ્યને અને નીપ્યને, નમસ્કાર સૂદ્યને અને સરસ્યને, નમસ્કાર નાદ્યને અને વૈશંતને. નમસ્કાર કૂપ્યને અને અવટ્યને, નમસ્કાર વર્ષ્યને અને અવર્ષ્યને, નમસ્કાર મેઘ્યને અને વિદ્યુત્યને, નમસ્કાર ઈદ્ધ્રિયને અને આતપ્યને, નમસ્કાર વાત્યને અને રેષ્મિયને, નમસ્કાર વાસ્તવ્યને અને વાસ્તુપને. AI
नम॒स्तीर्थ्या॑य च॒ कूल्या॑य च॒ नमः॑ पा॒र्या॑य चावा॒र्या॑य च॒ नमः॑ प्र॒तर॑णाय चो॒त्तर॑णाय च॒ नम॑ आता॒र्या॑य चाला॒द्या॑य च॒ नम॒-श्शष्प्या॑य च॒ फेन्या॑य च॒ नमः॑ सिक॒त्या॑य च प्रवा॒ह्या॑य च ॥ 18 ॥
nama॒stīrthyā̭ya ca॒ kūlyā̭ya ca॒ namaḥ̭ pā॒ryā̭ya cāvā॒ryā̭ya ca॒ namaḥ̭ pra॒tara̭ṇāya co॒ttara̭ṇāya ca॒ nama̭ ātā॒ryā̭ya cālā॒dyā̭ya ca॒ nama॒-śśaṣpyā̭ya ca॒ phenyā̭ya ca॒ namaḥ̭ sika॒tyā̭ya ca pravā॒hyā̭ya ca || 18 ||
નમસ્કાર સોમને અને રુદ્રને, નમસ્કાર તામ્રને અને અરુણને, નમસ્કાર શંગને અને પશુપતિને, નમસ્કાર ઉગ્રને અને ભીમને, નમસ્કાર અગ્રેવધને અને દૂરેવધને, નમસ્કાર હંત્રને અને હનીયસને, નમસ્કાર વૃક્ષોને, હરિકેશોને નમસ્કાર, નમસ્કાર તારને, નમસ્કાર શંભવને અને મયોભવને, નમસ્કાર શંકરને અને મયસ્કરને, નમસ્કાર શિવને અને શિવતરને. નમસ્કાર તીર્થ્યને અને કૂલ્યને, નમસ્કાર પાર્યને અને અવાર્યને, નમસ્કાર પ્રતરણને અને ઉત્તરણને, નમસ્કાર આતાર્યને અને અલાદ્યને, નમસ્કાર શષ્પ્યને અને ફેન્યને, નમસ્કાર સિકત્યને અને પ્રવાહ્યને. AI
नम॑ ऊ॒र्व्या॑य च सू॒र्म्या॑य च॒ नमः॑ प॒र्ण्या॑य च पर्णश॒द्या॑य च॒ नमो॑-ऽपगु॒रमा॑णाय चाभिघ्न॒ते च॒ नम॑ आक्खिद॒ते च॑ प्रक्खिद॒ते च॒ नमो॑ वः किरि॒केभ्यो॑ दे॒वाना॒ग्ं॒ हृद॑येभ्यो॒ नमो॑ विक्षीण॒केभ्यो॒ नमो॑ विचिन्व॒त्केभ्यो॒ नम॑ आनिर्-ह॒तेभ्यो॒ नम॑ आमीव॒त्केभ्यः॑ ॥ 20 ॥
nama̭ ū॒rvyā̭ya ca sū॒rmyā̭ya ca॒ namaḥ̭ pa॒rṇyā̭ya ca parṇaśa॒dyā̭ya ca॒ namo̭-'pagu॒ramā̭ṇāya cābhighna॒te ca॒ nama̭ ākkhida॒te ca̭ prakkhida॒te ca॒ namo̭ vaḥ kiri॒kebhyo̭ de॒vānā॒gṃ॒ hṛda̭yebhyo॒ namo̭ vikṣīṇa॒kebhyo॒ namo̭ vicinva॒tkebhyo॒ nama̭ ānir-ha॒tebhyo॒ nama̭ āmīva॒tkebhyaḥ̭ || 20 ||
નમસ્તે ઇરિણ્ય (ઊસર ભૂમિમાં રહેનાર) ને અને પ્રપથ્ય (માર્ગમાં રહેનાર) ને; નમસ્તે કિંશિલ (થોડું જ રહેનાર) ને અને ક્ષયણ (નાશ પામનાર) ને; નમસ્તે કપર્દિ (જટાધારી) ને અને પુલસ્તિ (સફેદ વાળવાળા) ને; નમસ્તે ગોષ્ઠ્ય (ગૌશાળામાં રહેનાર) ને અને ગૃહ્ય (ઘરમાં રહેનાર) ને; નમસ્તે તલ્પ્ય (પલંગમાં રહેનાર) ને અને ગેહ્ય (ગૃહમાં રહેનાર) ને; નમસ્તે કાટ્ય (ખાડામાં રહેનાર) ને અને ગહ્વરેષ્ઠ (ગુફામાં રહેનાર) ને; નમસ્તે હ્રદય્ય (હૃદયમાં રહેનાર) ને અને નિવેષ્પ્ય (અંદર પ્રવેશેલા) ને; નમસ્તે પાંસવ્ય (ધૂળમાં રહેનાર) ને અને રજસ્ય (રજમાં રહેનાર) ને; નમસ્તે શુષ્ક્ય (સૂકી ભૂમિમાં રહેનાર) ને અને હરિત્ય (લીલી ભૂમિમાં રહેનાર) ને; નમસ્તે લોપ્ય (લુપ્ત થયેલા) ને અને ઉલપ્ય (શેષ રહેલા) ને; નમસ્તે ઊર્વ્ય (ઊર્વી ભૂમિમાં રહેનાર) ને અને સૂર્મ્ય (સૂર્મા નામની ભૂમિમાં રહેનાર) ને; નમસ્તે પર્ણ્ય (પાનમાં રહેનાર) ને અને પર્ણશદ્ય (પાન ખરી પડે તેમાં રહેનાર) ને; નમસ્તે અપગુરમાણ (અપમાન કરનાર) ને અને અભિઘ્નત (મારનાર) ને; નમસ્તે આખિદત (આક્રોશ કરનાર) ને અને પ્રખિદત (પ્રહાર કરનાર) ને; નમો વઃ કિરિકેભ્યઃ દેવાનાં હૃદયેભ્યઃ — હે દેવોના હૃદયો, તમને નમસ્કાર; નમો વિક્ષીણકેભ્યઃ (ક્ષીણ થયેલાઓને નમસ્કાર); નમો વિચિન્વત્કેભ્યઃ (શોધ કરનારાઓને નમસ્કાર); નમ આનિર્હતેભ્યઃ (નાશ પામેલાઓને નમસ્કાર); નમ આમીવત્કેભ્યઃ (રોગવાળાઓને નમસ્કાર). AI
-न्नना॑तुरम् ॥ मृ॒डा नो॑ रुद्रो॒ तनो॒ मय॑स्कृधि क्ष॒यद्वी॑राय॒ नम॑सा विधेम ते । यच्छ-ञ्च॒ योश्च॒ मनु॑राय॒जे पि॒ता तद॑श्याम॒ तव॑ रुद्र॒ प्रणी॑तौ ॥ मा नो॑ म॒हान्त॑मु॒त मा नो॑ अर्भ॒क-म्मा न॒ उक्ष॑न्तमु॒त मा न॑ उक्षि॒तम् । मा नो॑ वधीः पि॒तर॒-म्मोत मा॒तर॑-म्प्रि॒या मा न॑स्त॒नुवो॑ [मा न॑स्त॒नुवः॑, रु॒द्र॒ री॒रि॒षः॒ ।] 22
रुद्र रीरिषः ॥ मा न॑स्तो॒के तन॑ये॒ मा न॒ आयु॑षि॒ मा नो॒ गोषु॒ मा नो॒ अश्वे॑षु रीरिषः । वी॒रा-न्मानो॑ रुद्र भामि॒तो व॑धीर्-ह॒विष्म॑न्तो॒ नम॑सा विधेम ते ॥ आ॒रात्ते॑ गो॒घ्न उ॒त पू॑रुष॒घ्ने क्ष॒यद्वी॑राय सु॒म्नम॒स्मे ते॑ अस्तु । रक्षा॑ च नो॒ अधि॑ च देव ब्रू॒ह्यधा॑ च न॒-श्शर्म॑ यच्छ द्वि॒बर्हाः᳚ ॥ स्तु॒हि [ ] 23
श्रु॒त-ङ्ग॑र्त॒सदं॒-युँवा॑न-म्मृ॒ग-न्न भी॒म-मु॑पह॒त्नु-मु॒ग्रम् । मृ॒डा ज॑रि॒त्रे रु॑द्र॒ स्तवा॑नो अ॒न्यन्ते॑ अ॒स्मन्निव॑पन्तु॒ सेनाः᳚ ॥ परि॑णो रु॒द्रस्य॑ हे॒ति र्वृ॑णक्तु॒ परि॑त्वे॒षस्य॑ दुर्म॒तिर॑घा॒योः । अव॑ स्थि॒रा म॒घव॑द्भ्य-स्तनुष्व॒ मीढ्व॑स्तो॒काय॒ तन॑याय मृडय ॥ मीढु॑ष्टम॒ शिव॑तम शि॒वो नः॑ सु॒मना॑ भव । प॒र॒मे वृ॒क्ष आयु॑ध-न्नि॒धाय॒ कृत्तिं॒-वँसा॑न॒ आच॑र॒ पिना॑क॒- [आच॑र॒ पिना॑कम्, बिभ्र॒दाग॑हि ।] 24
-म्बिभ्र॒दाग॑हि ॥ विकि॑रिद॒ विलो॑हित॒ नम॑स्ते अस्तु भगवः । यास्ते॑ स॒हस्रग्ं॑ हे॒तयो॒-ऽन्य-म॒स्मन्नि व॑पन्तु॒ ताः ॥ स॒हस्रा॑णि सहस्र॒धा बा॑हु॒वोस्तव॑ हे॒तयः॑ । तासा॒मीशा॑नो भगवः परा॒चीना॒ मुखा॑ कृधि ॥ 25 ॥
-nnanā̭turam || mṛ॒ḍā no̭ rudro॒ tano॒ maya̭skṛdhi kṣa॒yadvī̭rāya॒ nama̭sā vidhema te | yaccha-ñca॒ yośca॒ manṷrāya॒je pi॒tā tada̭śyāma॒ tava̭ rudra॒ praṇī̭tau || mā no̭ ma॒hānta̭mu॒ta mā no̭ arbha॒ka-mmā na॒ ukṣa̭ntamu॒ta mā na̭ ukṣi॒tam | mā no̭ vadhīḥ pi॒tara॒-mmota mā॒tara̭-mpri॒yā mā na̭sta॒nuvo̭ [mā na̭sta॒nuvaḥ̭, ru॒dra॒ rī॒ri॒ṣaḥ॒ |] 22
rudra rīriṣaḥ || mā na̭sto॒ke tana̭ye॒ mā na॒ āyṷṣi॒ mā no॒ goṣu॒ mā no॒ aśvḙṣu rīriṣaḥ | vī॒rā-nmāno̭ rudra bhāmi॒to va̭dhīr-ha॒viṣma̭nto॒ nama̭sā vidhema te || ā॒rāttḙ go॒ghna u॒ta pṷ̄ruṣa॒ghne kṣa॒yadvī̭rāya su॒mnama॒sme tḙ astu | rakṣā̭ ca no॒ adhi̭ ca deva brū॒hyadhā̭ ca na॒-śśarma̭ yaccha dvi॒barhāḥ᳚ || stu॒hi [ ] 23
śru॒ta-ṅga̭rta॒sadaṃ॒-yu~vā̭na-mmṛ॒ga-nna bhī॒ma-mṷpaha॒tnu-mu॒gram | mṛ॒ḍā ja̭ri॒tre rṷdra॒ stavā̭no a॒nyantḙ a॒smanniva̭pantu॒ senāḥ᳚ || pari̭ṇo ru॒drasya̭ he॒ti rvṛ̭ṇaktu॒ pari̭tve॒ṣasya̭ durma॒tira̭ghā॒yoḥ | ava̭ sthi॒rā ma॒ghava̭dbhya-stanuṣva॒ mīḍhva̭sto॒kāya॒ tana̭yāya mṛḍaya || mīḍhṷṣṭama॒ śiva̭tama śi॒vo naḥ̭ su॒manā̭ bhava | pa॒ra॒me vṛ॒kṣa āyṷdha-nni॒dhāya॒ kṛttiṃ॒-va~sā̭na॒ āca̭ra॒ pinā̭ka॒- [āca̭ra॒ pinā̭kam, bibhra॒dāga̭hi |] 24
-mbibhra॒dāga̭hi || viki̭rida॒ vilo̭hita॒ nama̭ste astu bhagavaḥ | yāstḙ sa॒hasragṃ̭ he॒tayo॒-'nya-ma॒smanni va̭pantu॒ tāḥ || sa॒hasrā̭ṇi sahasra॒dhā bā̭hu॒vostava̭ he॒tayaḥ̭ | tāsā॒mīśā̭no bhagavaḥ parā॒cīnā॒ mukhā̭ kṛdhi || 25 ||
હે અંધસસ્પતિ (અન્નના સ્વામી), હે દરિદ્ર, હે નીલલોહિત, આ પુરુષોનું અને આ પશુઓનું રક્ષણ કર; અમને ભય ન થાઓ, અમને અરો (હિંસા) ન થાઓ, અને આમાંથી કંઈપણ નાશ ન પામો. હે રુદ્ર, તારું જે કલ્યાણકારી, સર્વ રોગોની ઔષધિરૂપ શિવ સ્વરૂપ છે, તે શિવ સ્વરૂપ રુદ્રની ઔષધિ છે; તેનાથી અમને જીવવા માટે પ્રસન્ન કર. અમે આ બળવાન, કપર્દિન (જટાધારી), વીરોના રક્ષક રુદ્ર માટે બુદ્ધિ અર્પીએ છીએ, જેથી તે અમારા દ્વિપદ અને ચતુષ્પદને સુખ આપે અને આ ગામમાં સર્વ પોષણ પામે, અને અમે નીરોગી થઈએ. હે રુદ્ર, અમને પ્રસન્ન કર, અમારા શરીરને સુખકારક બનાવ; હે વીરોના રક્ષક, અમે નમસ્કારથી તને ભજીએ છીએ. હે રુદ્ર, પિતા મનુએ જે સુખ અને શાંતિ માટે યજ્ઞ કર્યો, તે અમે તારી આગેવાનીમાં પ્રાપ્ત કરીએ. અમારા મોટાને, અમારા નાનાને, અમારા વૃદ્ધિ પામતાને અને અમારા વૃદ્ધને તું ન માર. અમારા પિતાને, અમારી માતાને, હે રુદ્ર, અમારા પ્રિય શરીરોને તું ન હિંસ. અમારા સંતાનને, અમારી સંતતિને, અમારા આયુષ્યને, અમારા ગાયોને, અમારા અશ્વોને તું ન હિંસ. હે રુદ્ર, અમારા વીરોને ક્રોધથી તું ન માર; અમે હવિષ્યથી અને નમસ્કારથી તને ભજીએ છીએ. તારો ગોઘ્ન (ગાયોનો હંતા) અને પુરુષઘ્ન (મનુષ્યોનો હંતા) પ્રહાર દૂર રહે; હે વીરોના રક્ષક, અમને તારું સુખ પ્રાપ્ત થાઓ. હે દેવ, અમારું રક્ષણ કર અને અમને ઉપદેશ આપ; હે દ્વિબર્હા (બે પાંખવાળા), પછી અમને શરણ આપ. હે રુદ્ર, સ્તુતિ કરાયેલા તું જરાવૃદ્ધ (જીર્ણ) માટે પ્રસન્ન થા; સ્તુત શ્રુત, ગિરિસ્થ (પર્વતમાં રહેનાર), યુવાન, મૃગ જેવા ભયંકર, ઉપહત્નુ (હિંસક), ઉગ્ર રુદ્રની સ્તુતિ કર. રુદ્રની હેતિ (શસ્ત્ર) અમારાથી પરે રહે; દુર્મતિ અને અઘાયુ (પાપી) ની ત્વેષા (ક્રોધ) પરે રહે; હે મઘવદ્ભ્ય (ધનવાનોના રક્ષક), સ્થિર (દૃઢ) શસ્ત્રોને નીચે ઉતાર; હે મીઢ્વ (વર્ષાકર્તા), સંતાન અને સંતતિ માટે આનંદ આપ. હે મીઢુષ્ટમ (અત્યંત વર્ષાકર્તા), હે શિવતમ (અત્યંત કલ્યાણકારી), અમારા પ્રત્યે શિવ અને સુમન (પ્રસન્ન મનવાળા) થા. પરમ વૃક્ષ પર આયુધ (શસ્ત્ર) મૂકીને, કૃત્તિ (ચામડી) પહેરીને, પિનાક (ધનુષ) ધારણ કરીને તું આવ. હે વિકિરિદ (વિખરાયેલા કેશવાળા), હે વિલોહિત (લાલ રંગવાળા), હે ભગવન, તને નમસ્કાર હો. તારા જે હજારો હેતિ (શસ્ત્રો) છે, તે અમારાથી બીજી દિશામાં પડે. હે ભગવન, તારા બાહુઓમાં હજારો પ્રકારે હજારો હેતિઓ છે; હે ઈશાન, તેમનાં મુખોને પરાચીન (વિમુખ) કર. AI
स॒हस्रा॑णि सहस्र॒शो ये रु॒द्रा अधि॒ भूम्या᳚म् । तेषाग्ं॑ सहस्रयोज॒ने ऽव॒धन्वा॑नि तन्मसि ॥ अ॒स्मि-न्म॑ह॒त्य॑र्ण॒वे᳚-ऽन्तरि॑क्षे भ॒वा अधि॑ ॥ नील॑ग्रीवा-श्शिति॒कण्ठा᳚-श्श॒र्वा अ॒धः, क्ष॑माच॒राः ॥ नील॑ग्रीवा-श्शिति॒कण्ठा॒ दिवग्ं॑ रु॒द्रा उप॑श्रिताः ॥ ये वृ॒क्षेषु॑ स॒स्पिञ्ज॑रा॒ नील॑ग्रीवा॒ विलो॑हिताः ॥ ये भू॒ताना॒-मधि॑पतयो विशि॒खासः॑ कप॒र्दि॑नः ॥ ये अन्ने॑षु वि॒विद्ध्य॑न्ति॒ पात्रे॑षु॒ पिब॑तो॒ जनान्॑ ॥ ये प॒था-म्प॑थि॒रक्ष॑य ऐलबृ॒दा य॒व्युधः॑ ॥ ये ती॒र्थानि॑ - [ ] 26
प्र॒चर॑न्ति सृ॒काव॑न्तो निष॒ङ्गिणः॑ ॥ य ए॒ताव॑न्तश्च॒ भूयाग्ं॑सश्च॒ दिशो॑ रु॒द्रा वि॑तस्थि॒रे ॥ तेषाग्ं॑ सहस्रयोज॒ने ऽव॒धन्वा॑नि तन्मसि ॥ नमो॑ रु॒द्रेभ्यो॒ ये पृ॑थि॒व्यां-येँ᳚-ऽन्तरि॑क्षे॒ ये दि॒वि येषा॒मन्नं॒ ँवातो॑ व॒र्॒षमिष॑व॒स्तेभ्यो॒ दश॒ प्राची॒ र्दश॑दक्षि॒णा दश॑प्र॒तीची॒ र्दशोदी॑ची॒ र्दशो॒र्ध्वा-स्तेभ्यो॒ नम॒स्ते नो॑ मृडयन्तु॒ ते य-न्द्वि॒ष्मो यश्च॑ नो॒ द्वेष्टि॒ तं-वोँ॒ जम्भे॑ दधामि ॥ 27 ॥
sa॒hasrā̭ṇi sahasra॒śo ye ru॒drā adhi॒ bhūmyā᳚m | teṣāgṃ̭ sahasrayoja॒ne 'va॒dhanvā̭ni tanmasi || a॒smi-nma̭ha॒tya̭rṇa॒ve᳚-'ntari̭kṣe bha॒vā adhi̭ || nīla̭grīvā-śśiti॒kaṇṭhā᳚-śśa॒rvā a॒dhaḥ, kṣa̭māca॒rāḥ || nīla̭grīvā-śśiti॒kaṇṭhā॒ divagṃ̭ ru॒drā upa̭śritāḥ || ye vṛ॒kṣeṣṷ sa॒spiñja̭rā॒ nīla̭grīvā॒ vilo̭hitāḥ || ye bhū॒tānā॒-madhi̭patayo viśi॒khāsaḥ̭ kapa॒rdi̭naḥ || ye annḙṣu vi॒viddhya̭nti॒ pātrḙṣu॒ piba̭to॒ janāṋ || ye pa॒thā-mpa̭thi॒rakṣa̭ya ailabṛ॒dā ya॒vyudhaḥ̭ || ye tī॒rthāni̭ - [ ] 26
pra॒cara̭nti sṛ॒kāva̭nto niṣa॒ṅgiṇaḥ̭ || ya e॒tāva̭ntaśca॒ bhūyāgṃ̭saśca॒ diśo̭ ru॒drā vi̭tasthi॒re || teṣāgṃ̭ sahasrayoja॒ne 'va॒dhanvā̭ni tanmasi || namo̭ ru॒drebhyo॒ ye pṛ̭thi॒vyāṃ-ye~᳚-'ntari̭kṣe॒ ye di॒vi yeṣā॒mannaṃ॒ ~vāto̭ va॒r॒ṣamiṣa̭va॒stebhyo॒ daśa॒ prācī॒ rdaśa̭dakṣi॒ṇā daśa̭pra॒tīcī॒ rdaśodī̭cī॒ rdaśo॒rdhvā-stebhyo॒ nama॒ste no̭ mṛḍayantu॒ te ya-ndvi॒ṣmo yaśca̭ no॒ dveṣṭi॒ taṃ-vo~॒ jambhḙ dadhāmi || 27 ||
હે રુદ્ર, અમે તમને નમન કરીએ છીએ; જે રુદ્રો પૃથ્વી પર છે, જે અંતરિક્ષમાં છે, જે દિવ્ય લોકમાં છે, જેમનું અન્ન વરસાદ છે અને જેમના બાણ વરસાદ છે, તેમને નમસ્કાર. તેમને દસ પૂર્વ દિશામાં, દસ દક્ષિણ દિશામાં, દસ પશ્ચિમ દિશામાં, દસ ઉત્તર દિશામાં અને દસ ઊર્ધ્વ દિશામાં નમસ્કાર. તે અમને કૃપા કરે. જેનાથી અમે દ્વેષ કરીએ છીએ અને જે અમારાથી દ્વેષ કરે છે, તેને હું તમારા મુખમાં (જબડામાં) મૂકું છું. AI
હે રુદ્ર, તમને નમસ્કાર; સુવર્ણ બાહુવાળા રુદ્રને નમસ્કાર; સહમાન (સર્વને સહન કરનાર) રુદ્રને નમસ્કાર; આવ્યાધિની (વ્યાધિ ઉત્પન્ન કરનારી દેવીઓ)ને નમસ્કાર; ભવને નમસ્કાર; જ્યેષ્ઠને નમસ્કાર; દુંદુભિને નમસ્કાર; સોમને નમસ્કાર; ઇરિણ્ય (ઊસર ભૂમિના અધિપતિ)ને નમસ્કાર; દ્રાપ (દરિદ્ર)ને નમસ્કાર; સહસ્રાક્ષ (હજાર આંખવાળા)ને નમસ્કાર; એકાદશ (અગિયાર રુદ્રો)ને નમસ્કાર. AI
॥ कृष्ण यजुर्वेदीय तैत्तिरीय संहिताया-ञ्चतुर्थ काण्डे पञ्चमः प्रश्न-स्समाप्तः ॥
|| kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya saṃhitāyā-ñcaturtha kāṇḍe pañcamaḥ praśna-ssamāptaḥ ||
હરિ ઓમ્. કૃષ્ણ યજુર્વેદીય તૈત્તિરીય સંહિતાના ચોથા કાંડમાં પાંચમો પ્રશ્ન સમાપ્ત થયો. AI