चौपाई
सिन्धु तरन, सिय-सोच हरन, रबि बाल बरन तनु ।
भुज बिसाल, मूरति कराल कालहु को काल जनु ॥
गहन-दहन-निरदहन लङ्क निःसङ्क, बङ्क-भुव ।
जातुधान-बलवान मान-मद-दवन पवनसुव ॥
कह तुलसिदास सेवत सुलभ सेवक हित सन्तत निकट ।
गुन गनत, नमत, सुमिरत जपत समन सकल-सङ्कट-विकट ॥1॥
स्वर्न-सैल-सङ्कास कोटि-रवि तरुन तेज घन ।
उर विसाल भुज दण्ड चण्ड नख-वज्रतन ॥
पिङ्ग नयन, भृकुटी कराल रसना दसनानन ।
कपिस केस करकस लङ्गूर, खल-दल-बल-भानन ॥
कह तुलसिदास बस जासु उर मारुतसुत मूरति विकट ।
सन्ताप पाप तेहि पुरुष पहि सपनेहुఁ नहिं आवत निकट ॥2॥
झूलना
पञ्चमुख-छःमुख भृगु मुख्य भट असुर सुर, सर्व सरि समर समरत्थ सूरो ।
बाङ्कुरो बीर बिरुदैत बिरुदावली, बेद बन्दी बदत पैजपूरो ॥
जासु गुनगाथ रघुनाथ कह जासुबल, बिपुल जल भरित जग जलधि झूरो ।
दुवन दल दमन को कौन तुलसीस है, पवन को पूत रजपूत रुरो ॥3॥
घनाक्षरी
भानुसों पढन हनुमान गे भानुमन, अनुमानि सिसु केलि कियो फेर फारसो ।
पाछिले पगनि गम गगन मगन मन, क्रम को न भ्रम कपि बालक बिहार सो ॥
कौतुक बिलोकि लोकपाल हरिहर विधि, लोचननि चकाचौन्धी चित्तनि खबार सो।
बल कैन्धो बीर रस धीरज कै, साहस कै, तुलसी सरीर धरे सबनि सार सो ॥4॥
भारत में पारथ के रथ केथू कपिराज, गाज्यो सुनि कुरुराज दल हल बल भो ।
कह्यो द्रोन भीषम समीर सुत महाबीर, बीर-रस-बारि-निधि जाको बल जल भो ॥
बानर सुभाय बाल केलि भूमि भानु लागि, फलఁग फलाఁग हूतें घाटि नभ तल भो ।
नाई-नाई-माथ जोरि-जोरि हाथ जोधा जो हैं, हनुमान देखे जगजीवन को फल भो ॥5॥
गो-पद पयोधि करि, होलिका ज्यों लाई लङ्क, निपट निःसङ्क पर पुर गल बल भो ।
द्रोन सो पहार लियो ख्याल ही उखारि कर, कन्दुक ज्यों कपि खेल बेल कैसो फल भो ॥
सङ्कट समाज असमञ्जस भो राम राज, काज जुग पूगनि को करतल पल भो ।
साहसी समत्थ तुलसी को नाई जा की बाఁह, लोक पाल पालन को फिर थिर थल भो ॥6॥
कमठ की पीठि जाके गोडनि की गाडैं मानो, नाप के भाजन भरि जल निधि जल भो ।
जातुधान दावन परावन को दुर्ग भयो, महा मीन बास तिमि तोमनि को थल भो ॥
कुम्भकरन रावन पयोद नाद ईधन को, तुलसी प्रताप जाको प्रबल अनल भो ।
भीषम कहत मेरे अनुमान हनुमान, सारिखो त्रिकाल न त्रिलोक महाबल भो ॥7॥
दूत राम राय को सपूत पूत पौनको तू, अञ्जनी को नन्दन प्रताप भूरि भानु सो ।
सीय-सोच-समन, दुरित दोष दमन, सरन आये अवन लखन प्रिय प्राण सो ॥
दसमुख दुसह दरिद्र दरिबे को भयो, प्रकट तिलोक ओक तुलसी निधान सो ।
ज्ञान गुनवान बलवान सेवा सावधान, साहेब सुजान उर आनु हनुमान सो ॥8॥
दवन दुवन दल भुवन बिदित बल, बेद जस गावत बिबुध बन्दी छोर को ।
पाप ताप तिमिर तुहिन निघटन पटु, सेवक सरोरुह सुखद भानु भोर को ॥
लोक परलोक तें बिसोक सपने न सोक, तुलसी के हिये है भरोसो एक ओर को ।
राम को दुलारो दास बामदेव को निवास। नाम कलि कामतरु केसरी किसोर को ॥9॥
महाबल सीम महा भीम महाबान इत, महाबीर बिदित बरायो रघुबीर को ।
कुलिस कठोर तनु जोर परै रोर रन, करुना कलित मन धारमिक धीर को ॥
दुर्जन को कालसो कराल पाल सज्जन को, सुमिरे हरन हार तुलसी की पीर को ।
सीय-सुख-दायक दुलारो रघुनायक को, सेवक सहायक है साहसी समीर को ॥10॥
रचिबे को बिधि जैसे, पालिबे को हरि हर, मीच मारिबे को, ज्याईबे को सुधापान भो ।
धरिबे को धरनि, तरनि तम दलिबे को, सोखिबे कृसानु पोषिबे को हिम भानु भो ॥
खल दुःख दोषिबे को, जन परितोषिबे को, माఁगिबो मलीनता को मोदक दुदान भो ।
आरत की आरति निवारिबे को तिहुఁ पुर, तुलसी को साहेब हठीलो हनुमान भो ॥11॥
सेवक स्योकाई जानि जानकीस मानै कानि, सानुकूल सूलपानि नवै नाथ नाఁक को ।
देवी देव दानव दयावने ह्वै जोरैं हाथ, बापुरे बराक कहा और राजा राఁक को ॥
जागत सोवत बैठे बागत बिनोद मोद, ताके जो अनर्थ सो समर्थ एक आఁक को ।
सब दिन रुरो परै पूरो जहाఁ तहाఁ ताहि, जाके है भरोसो हिये हनुमान हाఁक को ॥12॥
सानुग सगौरि सानुकूल सूलपानि ताहि, लोकपाल सकल लखन राम जानकी ।
लोक परलोक को बिसोक सो तिलोक ताहि, तुलसी तमाइ कहा काहू बीर आनकी ॥
केसरी किसोर बन्दीछोर के नेवाजे सब, कीरति बिमल कपि करुनानिधान की ।
बालक ज्यों पालि हैं कृपालु मुनि सिद्धता को, जाके हिये हुलसति हाఁक हनुमान की ॥13॥
करुनानिधान बलबुद्धि के निधान हौ, महिमा निधान गुनज्ञान के निधान हौ ।
बाम देव रुप भूप राम के सनेही, नाम, लेत देत अर्थ धर्म काम निरबान हौ ॥
आपने प्रभाव सीताराम के सुभाव सील, लोक बेद बिधि के बिदूष हनुमान हौ ।
मन की बचन की करम की तिहूఁ प्रकार, तुलसी तिहारो तुम साहेब सुजान हौ ॥14॥
मन को अगम तन सुगम किये कपीस, काज महाराज के समाज साज साजे हैम् ।
देवबन्दी छोर रनरोर केसरी किसोर, जुग जुग जग तेरे बिरद बिराजे हैम् ।
बीर बरजोर घटि जोर तुलसी की ओर, सुनि सकुचाने साधु खल गन गाजे हैम् ।
बिगरी सఁवार अञ्जनी कुमार कीजे मोहिं, जैसे होत आये हनुमान के निवाजे हैम् ॥15॥
सवैया
जान सिरोमनि हो हनुमान सदा जन के मन बास तिहारो ।
ढारो बिगारो मैं काको कहा केहि कारन खीझत हौं तो तिहारो ॥
साहेब सेवक नाते तो हातो कियो सो तहां तुलसी को न चारो ।
दोष सुनाये तैं आगेहुఁ को होशियार ह्वैं हों मन तो हिय हारो ॥16॥
तेरे थपै उथपै न महेस, थपै थिर को कपि जे उर घाले ।
तेरे निबाजे गरीब निबाज बिराजत बैरिन के उर साले ॥
सङ्कट सोच सबै तुलसी लिये नाम फटै मकरी के से जाले ।
बूढ भये बलि मेरिहिं बार, कि हारि परे बहुतै नत पाले ॥17॥
सिन्धु तरे बडे बीर दले खल, जारे हैं लङ्क से बङ्क मवासे ।
तैं रनि केहरि केहरि के बिदले अरि कुञ्जर छैल छवासे ॥
तोसो समत्थ सुसाहेब सेई सहै तुलसी दुख दोष दवा से ।
बानरबाज ! बढे खल खेचर, लीजत क्यों न लपेटि लवासे ॥18॥
अच्छ विमर्दन कानन भानि दसानन आनन भा न निहारो ।
बारिदनाद अकम्पन कुम्भकरन से कुञ्जर केहरि वारो ॥
राम प्रताप हुतासन, कच्छ, विपच्छ, समीर समीर दुलारो ।
पाप ते साप ते ताप तिहूఁ तें सदा तुलसी कह सो रखवारो ॥19॥
घनाक्षरी
जानत जहान हनुमान को निवाज्यो जन, मन अनुमानि बलि बोल न बिसारिये ।
सेवा जोग तुलसी कबहुఁ कहा चूक परी, साहेब सुभाव कपि साहिबी सम्भारिये ॥
अपराधी जानि कीजै सासति सहस भान्ति, मोदक मरै जो ताहि माहुर न मारिये ।
साहसी समीर के दुलारे रघुबीर जू के, बाఁह पीर महाबीर बेगि ही निवारिये ॥20॥
बालक बिलोकि, बलि बारें तें आपनो कियो, दीनबन्धु दया कीन्हीं निरुपाधि न्यारिये ।
रावरो भरोसो तुलसी के, रावरोई बल, आस रावरीयै दास रावरो विचारिये ॥
बडो बिकराल कलि काको न बिहाल कियो, माथे पगु बलि को निहारि सो निबारिये ।
केसरी किसोर रनरोर बरजोर बीर, बाఁह पीर राहु मातु ज्यौं पछारि मारिये ॥21॥
उथपे थपनथिर थपे उथपनहार, केसरी कुमार बल आपनो सम्बारिये ।
राम के गुलामनि को काम तरु रामदूत, मोसे दीन दूबरे को तकिया तिहारिये ॥
साहेब समर्थ तो सों तुलसी के माथे पर, सोऊ अपराध बिनु बीर, बाఁधि मारिये ।
पोखरी बिसाल बाఁहु, बलि, बारिचर पीर, मकरी ज्यों पकरि के बदन बिदारिये ॥22॥
राम को सनेह, राम साहस लखन सिय, राम की भगति, सोच सङ्कट निवारिये ।
मुद मरकट रोग बारिनिधि हेरि हारे, जीव जामवन्त को भरोसो तेरो भारिये ॥
कूदिये कृपाल तुलसी सुप्रेम पब्बयतें, सुथल सुबेल भालू बैठि कै विचारिये ।
महाबीर बाఁकुरे बराकी बाఁह पीर क्यों न, लङ्किनी ज्यों लात घात ही मरोरि मारिये ॥23॥
लोक परलोकहुఁ तिलोक न विलोकियत, तोसे समरथ चष चारिहूఁ निहारिये ।
कर्म, काल, लोकपाल, अग जग जीवजाल, नाथ हाथ सब निज महिमा बिचारिये ॥
खास दास रावरो, निवास तेरो तासु उर, तुलसी सो, देव दुखी देखिअत भारिये ।
बात तरुमूल बाఁहूसूल कपिकच्छु बेलि, उपजी सकेलि कपि केलि ही उखारिये ॥24॥
करम कराल कंस भूमिपाल के भरोसे, बकी बक भगिनी काहू तें कहा डरैगी ।
बडी बिकराल बाल घातिनी न जात कहि, बाఁहू बल बालक छबीले छोटे छरैगी ॥
आई है बनाई बेष आप ही बिचारि देख, पाप जाय सब को गुनी के पाले परैगी ।
पूतना पिसाचिनी ज्यौं कपि कान्ह तुलसी की, बाఁह पीर महाबीर तेरे मारे मरैगी ॥25॥
भाल की कि काल की कि रोष की त्रिदोष की है, बेदन बिषम पाप ताप छल छाఁह की ।
करमन कूट की कि जन्त्र मन्त्र बूट की, पराहि जाहि पापिनी मलीन मन माఁह की ॥
पैहहि सजाय, नत कहत बजाय तोहि, बाबरी न होहि बानि जानि कपि नाఁह की ।
आन हनुमान की दुहाई बलवान की, सपथ महाबीर की जो रहै पीर बाఁह की ॥26॥
सिंहिका सఁहारि बल सुरसा सुधारि छल, लङ्किनी पछारि मारि बाटिका उजारी है ।
लङ्क परजारि मकरी बिदारि बार बार, जातुधान धारि धूरि धानी करि डारी है ॥
तोरि जमकातरि मन्दोदरी कठोरि आनी, रावन की रानी मेघनाद महतारी है ।
भीर बाఁह पीर की निपट राखी महाबीर, कौन के सकोच तुलसी के सोच भारी है ॥27॥
तेरो बालि केलि बीर सुनि सहमत धीर, भूलत सरीर सुधि सक्र रवि राहु की ।
तेरी बाఁह बसत बिसोक लोक पाल सब, तेरो नाम लेत रहैं आरति न काहु की ॥
साम दाम भेद विधि बेदहू लबेद सिधि, हाथ कपिनाथ ही के चोटी चोर साहु की ।
आलस अनख परिहास कै सिखावन है, एते दिन रही पीर तुलसी के बाहु की ॥28॥
टूकनि को घर घर डोलत कఁगाल बोलि, बाल ज्यों कृपाल नत पाल पालि पोसो है ।
कीन्ही है सఁभार सार अఁजनी कुमार बीर, आपनो बिसारि हैं न मेरेहू भरोसो है ॥
इतनो परेखो सब भान्ति समरथ आजु, कपिराज साञ्ची कहौं को तिलोक तोसो है ।
सासति सहत दास कीजे पेखि परिहास, चीरी को मरन खेल बालकनि कोसो है ॥29॥
आपने ही पाप तें त्रिपात तें कि साप तें, बढी है बाఁह बेदन कही न सहि जाति है ।
औषध अनेक जन्त्र मन्त्र टोटकादि किये, बादि भये देवता मनाये अधीकाति है ॥
करतार, भरतार, हरतार, कर्म काल, को है जगजाल जो न मानत इताति है ।
चेरो तेरो तुलसी तू मेरो कह्यो राम दूत, ढील तेरी बीर मोहि पीर तें पिराति है ॥30॥
दूत राम राय को, सपूत पूत वाय को, समत्व हाथ पाय को सहाय असहाय को ।
बाఁकी बिरदावली बिदित बेद गाइयत, रावन सो भट भयो मुठिका के धाय को ॥
एते बडे साहेब समर्थ को निवाजो आज, सीदत सुसेवक बचन मन काय को ।
थोरी बाఁह पीर की बडी गलानि तुलसी को, कौन पाप कोप, लोप प्रकट प्रभाय को ॥31॥
देवी देव दनुज मनुज मुनि सिद्ध नाग, छोटे बडे जीव जेते चेतन अचेत हैम् ।
पूतना पिसाची जातुधानी जातुधान बाग, राम दूत की रजाई माथे मानि लेत हैम् ॥
घोर जन्त्र मन्त्र कूट कपट कुरोग जोग, हनुमान आन सुनि छाडत निकेत हैम् ।
क्रोध कीजे कर्म को प्रबोध कीजे तुलसी को, सोध कीजे तिनको जो दोष दुख देत हैम् ॥32॥
तेरे बल बानर जिताये रन रावन सों, तेरे घाले जातुधान भये घर घर के ।
तेरे बल राम राज किये सब सुर काज, सकल समाज साज साजे रघुबर के ॥
तेरो गुनगान सुनि गीरबान पुलकत, सजल बिलोचन बिरञ्चि हरिहर के ।
तुलसी के माथे पर हाथ फेरो कीस नाथ, देखिये न दास दुखी तोसो कनिगर के ॥33॥
पालो तेरे टूक को परेहू चूक मूकिये न, कूर कौडी दूको हौं आपनी ओर हेरिये ।
भोरानाथ भोरे ही सरोष होत थोरे दोष, पोषि तोषि थापि आपनो न अव डेरिये ॥
अఁबु तू हौं अఁबु चूर, अఁबु तू हौं डिम्भ सो न, बूझिये बिलम्ब अवलम्ब मेरे तेरिये ।
बालक बिकल जानि पाहि प्रेम पहिचानि, तुलसी की बाఁह पर लामी लूम फेरिये ॥34॥
घेरि लियो रोगनि, कुजोगनि, कुलोगनि ज्यौं, बासर जलद घन घटा धुकि धाई है ।
बरसत बारि पीर जारिये जवासे जस, रोष बिनु दोष धूम मूल मलिनाई है ॥
करुनानिधान हनुमान महा बलवान, हेरि हఁसि हाఁकि फूङ्कि फौञ्जै ते उडाई है ।
खाये हुतो तुलसी कुरोग राढ राकसनि, केसरी किसोर राखे बीर बरिआई है ॥35॥
सवैया
राम गुलाम तु ही हनुमान गोसाఁई सुसाఁई सदा अनुकूलो ।
पाल्यो हौं बाल ज्यों आखर दू पितु मातु सों मङ्गल मोद समूलो ॥
बाఁह की बेदन बाఁह पगार पुकारत आरत आनఁद भूलो ।
श्री रघुबीर निवारिये पीर रहौं दरबार परो लटि लूलो ॥36॥
घनाक्षरी
काल की करालता करम कठिनाई कीधौ, पाप के प्रभाव की सुभाय बाय बावरे ।
बेदन कुभाఁति सो सही न जाति राति दिन, सोई बाఁह गही जो गही समीर डाबरे ॥
लायो तरु तुलसी तिहारो सो निहारि बारि, सीञ्चिये मलीन भो तयो है तिहुఁ तावरे ।
भूतनि की आपनी पराये की कृपा निधान, जानियत सबही की रीति राम रावरे ॥37॥
पाఁय पीर पेट पीर बाఁह पीर मुंह पीर, जर जर सकल पीर मी है ।
देव भूत पितर करम खल काल ग्रह, मोहि पर दवरि दमानक सी दी है ॥
हौं तो बिनु मोल के बिकानो बलि बारे हीतें, ओट राम नाम की ललाट लिखि ली है ।
कुఁभज के किङ्कर बिकल बूढे गोखुरनि, हाय राम राय ऐसी हाल कहूఁ भी है ॥38॥
बाहुक सुबाहु नीच लीचर मरीच मिलि, मुఁह पीर केतुजा कुरोग जातुधान है ।
राम नाम जप जाग कियो चहों सानुराग, काल कैसे दूत भूत कहा मेरे मान है ॥
सुमिरे सहाय राम लखन आखर दऊउ, जिनके समूह साके जागत जहान है ।
तुलसी सఁभारि ताडका सఁहारि भारि भट, बेधे बरगद से बनाई बानवान है ॥39॥
बालपने सूधे मन राम सनमुख भयो, राम नाम लेत माఁगि खात टूक टाक हौम् ।
परयो लोक रीति में पुनीत प्रीति राम राय, मोह बस बैठो तोरि तरकि तराक हौम् ॥
खोटे खोटे आचरन आचरत अपनायो, अञ्जनी कुमार सोध्यो रामपानि पाक हौम् ।
तुलसी गुसाఁई भयो भोण्डे दिन भूल गयो, ताको फल पावत निदान परिपाक हौम् ॥40॥
असन बसन हीन बिषम बिषाद लीन, देखि दीन दूबरो करै न हाय हाय को ।
तुलसी अनाथ सो सनाथ रघुनाथ कियो, दियो फल सील सिन्धु आपने सुभाय को ॥
नीच यहि बीच पति पाइ भरु हाईगो, बिहाइ प्रभु भजन बचन मन काय को ।
ता तें तनु पेषियत घोर बरतोर मिस, फूटि फूटि निकसत लोन राम राय को ॥41॥
जीओ जग जानकी जीवन को कहाइ जन, मरिबे को बारानसी बारि सुर सरि को ।
तुलसी के दोहूఁ हाथ मोदक हैं ऐसे ठाఁऊ, जाके जिये मुये सोच करिहैं न लरि को ॥
मो को झूఁटो साఁचो लोग राम कौ कहत सब, मेरे मन मान है न हर को न हरि को ।
भारी पीर दुसह सरीर तें बिहाल होत, सोऊ रघुबीर बिनु सकै दूर करि को ॥42॥
सीतापति साहेब सहाय हनुमान नित, हित उपदेश को महेस मानो गुरु कै ।
मानस बचन काय सरन तिहारे पाఁय, तुम्हरे भरोसे सुर मैं न जाने सुर कै ॥
ब्याधि भूत जनित उपाधि काहु खल की, समाधि की जै तुलसी को जानि जन फुर कै ।
कपिनाथ रघुनाथ भोलानाथ भूतनाथ, रोग सिन्धु क्यों न डारियत गाय खुर कै ॥43॥
कहों हनुमान सों सुजान राम राय सों, कृपानिधान सङ्कर सों सावधान सुनिये ।
हरष विषाद राग रोष गुन दोष मी, बिरची बिरञ्ची सब देखियत दुनिये ॥
माया जीव काल के करम के सुभाय के, करैया राम बेद कहें साఁची मन गुनिये ।
तुम्ह तें कहा न होय हा हा सो बुझैये मोहिं, हौं हूఁ रहों मौनही वयो सो जानि लुनिये ॥44॥
Roman (IAST) Transliteration
caupāī
sindhu tarana, siya-soca harana, rabi bāla barana tanu |
bhuja bisāla, mūrati karāla kālahu ko kāla janu ||
gahana-dahana-niradahana laṅka niḥsaṅka, baṅka-bhuva |
jātudhāna-balavāna māna-mada-davana pavanasuva ||
kaha tulasidāsa sevata sulabha sevaka hita santata nikaṭa |
guna ganata, namata, sumirata japata samana sakala-saṅkaṭa-vikaṭa ||1||
svarna-saila-saṅkāsa koṭi-ravi taruna teja ghana |
ura visāla bhuja daṇḍa caṇḍa nakha-vajratana ||
piṅga nayana, bhṛkuṭī karāla rasanā dasanānana |
kapisa kesa karakasa laṅgūra, khala-dala-bala-bhānana ||
kaha tulasidāsa basa jāsu ura mārutasuta mūrati vikaṭa |
santāpa pāpa tehi puruṣa pahi sapanehuఁ nahiṃ āvata nikaṭa ||2||
jhūlanā
pañcamukha-chaḥmukha bhṛgu mukhya bhaṭa asura sura, sarva sari samara samarattha sūro |
bāṅkuro bīra birudaita birudāvalī, beda bandī badata paijapūro ||
jāsu gunagātha raghunātha kaha jāsubala, bipula jala bharita jaga jaladhi jhūro |
duvana dala damana ko kauna tulasīsa hai, pavana ko pūta rajapūta ruro ||3||
ghanākṣarī
bhānusoṃ paḍhana hanumāna ge bhānumana, anumāni sisu keli kiyo phera phāraso |
pāchile pagani gama gagana magana mana, krama ko na bhrama kapi bālaka bihāra so ||
kautuka biloki lokapāla harihara vidhi, locanani cakācaundhī cittani khabāra so|
bala kaindho bīra rasa dhīraja kai, sāhasa kai, tulasī sarīra dhare sabani sāra so ||4||
bhārata meṃ pāratha ke ratha kethū kapirāja, gājyo suni kururāja dala hala bala bho |
kahyo drona bhīṣama samīra suta mahābīra, bīra-rasa-bāri-nidhi jāko bala jala bho ||
bānara subhāya bāla keli bhūmi bhānu lāgi, phalaఁga phalāఁga hūteṃ ghāṭi nabha tala bho |
nāī-nāī-mātha jori-jori hātha jodhā jo haiṃ, hanumāna dekhe jagajīvana ko phala bho ||5||
go-pada payodhi kari, holikā jyoṃ lāī laṅka, nipaṭa niḥsaṅka para pura gala bala bho |
drona so pahāra liyo khyāla hī ukhāri kara, kanduka jyoṃ kapi khela bela kaiso phala bho ||
saṅkaṭa samāja asamañjasa bho rāma rāja, kāja juga pūgani ko karatala pala bho |
sāhasī samattha tulasī ko nāī jā kī bāఁha, loka pāla pālana ko phira thira thala bho ||6||
kamaṭha kī pīṭhi jāke goḍani kī gāḍaiṃ māno, nāpa ke bhājana bhari jala nidhi jala bho |
jātudhāna dāvana parāvana ko durga bhayo, mahā mīna bāsa timi tomani ko thala bho ||
kumbhakarana rāvana payoda nāda īdhana ko, tulasī pratāpa jāko prabala anala bho |
bhīṣama kahata mere anumāna hanumāna, sārikho trikāla na triloka mahābala bho ||7||
dūta rāma rāya ko sapūta pūta paunako tū, añjanī ko nandana pratāpa bhūri bhānu so |
sīya-soca-samana, durita doṣa damana, sarana āye avana lakhana priya prāṇa so ||
dasamukha dusaha daridra daribe ko bhayo, prakaṭa tiloka oka tulasī nidhāna so |
jñāna gunavāna balavāna sevā sāvadhāna, sāheba sujāna ura ānu hanumāna so ||8||
davana duvana dala bhuvana bidita bala, beda jasa gāvata bibudha bandī chora ko |
pāpa tāpa timira tuhina nighaṭana paṭu, sevaka saroruha sukhada bhānu bhora ko ||
loka paraloka teṃ bisoka sapane na soka, tulasī ke hiye hai bharoso eka ora ko |
rāma ko dulāro dāsa bāmadeva ko nivāsa| nāma kali kāmataru kesarī kisora ko ||9||
mahābala sīma mahā bhīma mahābāna ita, mahābīra bidita barāyo raghubīra ko |
kulisa kaṭhora tanu jora parai rora rana, karunā kalita mana dhāramika dhīra ko ||
durjana ko kālaso karāla pāla sajjana ko, sumire harana hāra tulasī kī pīra ko |
sīya-sukha-dāyaka dulāro raghunāyaka ko, sevaka sahāyaka hai sāhasī samīra ko ||10||
racibe ko bidhi jaise, pālibe ko hari hara, mīca māribe ko, jyāībe ko sudhāpāna bho |
dharibe ko dharani, tarani tama dalibe ko, sokhibe kṛsānu poṣibe ko hima bhānu bho ||
khala duḥkha doṣibe ko, jana paritoṣibe ko, māఁgibo malīnatā ko modaka dudāna bho |
ārata kī ārati nivāribe ko tihuఁ pura, tulasī ko sāheba haṭhīlo hanumāna bho ||11||
sevaka syokāī jāni jānakīsa mānai kāni, sānukūla sūlapāni navai nātha nāఁka ko |
devī deva dānava dayāvane hvai joraiṃ hātha, bāpure barāka kahā aura rājā rāఁka ko ||
jāgata sovata baiṭhe bāgata binoda moda, tāke jo anartha so samartha eka āఁka ko |
saba dina ruro parai pūro jahāఁ tahāఁ tāhi, jāke hai bharoso hiye hanumāna hāఁka ko ||12||
sānuga sagauri sānukūla sūlapāni tāhi, lokapāla sakala lakhana rāma jānakī |
loka paraloka ko bisoka so tiloka tāhi, tulasī tamāi kahā kāhū bīra ānakī ||
kesarī kisora bandīchora ke nevāje saba, kīrati bimala kapi karunānidhāna kī |
bālaka jyoṃ pāli haiṃ kṛpālu muni siddhatā ko, jāke hiye hulasati hāఁka hanumāna kī ||13||
karunānidhāna balabuddhi ke nidhāna hau, mahimā nidhāna gunajñāna ke nidhāna hau |
bāma deva rupa bhūpa rāma ke sanehī, nāma, leta deta artha dharma kāma nirabāna hau ||
āpane prabhāva sītārāma ke subhāva sīla, loka beda bidhi ke bidūṣa hanumāna hau |
mana kī bacana kī karama kī tihūఁ prakāra, tulasī tihāro tuma sāheba sujāna hau ||14||
mana ko agama tana sugama kiye kapīsa, kāja mahārāja ke samāja sāja sāje haim |
devabandī chora ranarora kesarī kisora, juga juga jaga tere birada birāje haim |
bīra barajora ghaṭi jora tulasī kī ora, suni sakucāne sādhu khala gana gāje haim |
bigarī saఁvāra añjanī kumāra kīje mohiṃ, jaise hota āye hanumāna ke nivāje haim ||15||
savaiyā
jāna siromani ho hanumāna sadā jana ke mana bāsa tihāro |
ḍhāro bigāro maiṃ kāko kahā kehi kārana khījhata hauṃ to tihāro ||
sāheba sevaka nāte to hāto kiyo so tahāṃ tulasī ko na cāro |
doṣa sunāye taiṃ āgehuఁ ko hośiyāra hvaiṃ hoṃ mana to hiya hāro ||16||
tere thapai uthapai na mahesa, thapai thira ko kapi je ura ghāle |
tere nibāje garība nibāja birājata bairina ke ura sāle ||
saṅkaṭa soca sabai tulasī liye nāma phaṭai makarī ke se jāle |
būḍha bhaye bali merihiṃ bāra, ki hāri pare bahutai nata pāle ||17||
sindhu tare baḍe bīra dale khala, jāre haiṃ laṅka se baṅka mavāse |
taiṃ rani kehari kehari ke bidale ari kuñjara chaila chavāse ||
toso samattha susāheba seī sahai tulasī dukha doṣa davā se |
bānarabāja ! baḍhe khala khecara, lījata kyoṃ na lapeṭi lavāse ||18||
accha vimardana kānana bhāni dasānana ānana bhā na nihāro |
bāridanāda akampana kumbhakarana se kuñjara kehari vāro ||
rāma pratāpa hutāsana, kaccha, vipaccha, samīra samīra dulāro |
pāpa te sāpa te tāpa tihūఁ teṃ sadā tulasī kaha so rakhavāro ||19||
ghanākṣarī
jānata jahāna hanumāna ko nivājyo jana, mana anumāni bali bola na bisāriye |
sevā joga tulasī kabahuఁ kahā cūka parī, sāheba subhāva kapi sāhibī sambhāriye ||
aparādhī jāni kījai sāsati sahasa bhānti, modaka marai jo tāhi māhura na māriye |
sāhasī samīra ke dulāre raghubīra jū ke, bāఁha pīra mahābīra begi hī nivāriye ||20||
bālaka biloki, bali bāreṃ teṃ āpano kiyo, dīnabandhu dayā kīnhīṃ nirupādhi nyāriye |
rāvaro bharoso tulasī ke, rāvaroī bala, āsa rāvarīyai dāsa rāvaro vicāriye ||
baḍo bikarāla kali kāko na bihāla kiyo, māthe pagu bali ko nihāri so nibāriye |
kesarī kisora ranarora barajora bīra, bāఁha pīra rāhu mātu jyauṃ pachāri māriye ||21||
uthape thapanathira thape uthapanahāra, kesarī kumāra bala āpano sambāriye |
rāma ke gulāmani ko kāma taru rāmadūta, mose dīna dūbare ko takiyā tihāriye ||
sāheba samartha to soṃ tulasī ke māthe para, soū aparādha binu bīra, bāఁdhi māriye |
pokharī bisāla bāఁhu, bali, bāricara pīra, makarī jyoṃ pakari ke badana bidāriye ||22||
rāma ko saneha, rāma sāhasa lakhana siya, rāma kī bhagati, soca saṅkaṭa nivāriye |
muda marakaṭa roga bārinidhi heri hāre, jīva jāmavanta ko bharoso tero bhāriye ||
kūdiye kṛpāla tulasī suprema pabbayateṃ, suthala subela bhālū baiṭhi kai vicāriye |
mahābīra bāఁkure barākī bāఁha pīra kyoṃ na, laṅkinī jyoṃ lāta ghāta hī marori māriye ||23||
loka paralokahuఁ tiloka na vilokiyata, tose samaratha caṣa cārihūఁ nihāriye |
karma, kāla, lokapāla, aga jaga jīvajāla, nātha hātha saba nija mahimā bicāriye ||
khāsa dāsa rāvaro, nivāsa tero tāsu ura, tulasī so, deva dukhī dekhiata bhāriye |
bāta tarumūla bāఁhūsūla kapikacchu beli, upajī sakeli kapi keli hī ukhāriye ||24||
karama karāla kaṃsa bhūmipāla ke bharose, bakī baka bhaginī kāhū teṃ kahā ḍaraigī |
baḍī bikarāla bāla ghātinī na jāta kahi, bāఁhū bala bālaka chabīle choṭe charaigī ||
āī hai banāī beṣa āpa hī bicāri dekha, pāpa jāya saba ko gunī ke pāle paraigī |
pūtanā pisācinī jyauṃ kapi kānha tulasī kī, bāఁha pīra mahābīra tere māre maraigī ||25||
bhāla kī ki kāla kī ki roṣa kī tridoṣa kī hai, bedana biṣama pāpa tāpa chala chāఁha kī |
karamana kūṭa kī ki jantra mantra būṭa kī, parāhi jāhi pāpinī malīna mana māఁha kī ||
paihahi sajāya, nata kahata bajāya tohi, bābarī na hohi bāni jāni kapi nāఁha kī |
āna hanumāna kī duhāī balavāna kī, sapatha mahābīra kī jo rahai pīra bāఁha kī ||26||
siṃhikā saఁhāri bala surasā sudhāri chala, laṅkinī pachāri māri bāṭikā ujārī hai |
laṅka parajāri makarī bidāri bāra bāra, jātudhāna dhāri dhūri dhānī kari ḍārī hai ||
tori jamakātari mandodarī kaṭhori ānī, rāvana kī rānī meghanāda mahatārī hai |
bhīra bāఁha pīra kī nipaṭa rākhī mahābīra, kauna ke sakoca tulasī ke soca bhārī hai ||27||
tero bāli keli bīra suni sahamata dhīra, bhūlata sarīra sudhi sakra ravi rāhu kī |
terī bāఁha basata bisoka loka pāla saba, tero nāma leta rahaiṃ ārati na kāhu kī ||
sāma dāma bheda vidhi bedahū labeda sidhi, hātha kapinātha hī ke coṭī cora sāhu kī |
ālasa anakha parihāsa kai sikhāvana hai, ete dina rahī pīra tulasī ke bāhu kī ||28||
ṭūkani ko ghara ghara ḍolata kaఁgāla boli, bāla jyoṃ kṛpāla nata pāla pāli poso hai |
kīnhī hai saఁbhāra sāra aఁjanī kumāra bīra, āpano bisāri haiṃ na merehū bharoso hai ||
itano parekho saba bhānti samaratha āju, kapirāja sāñcī kahauṃ ko tiloka toso hai |
sāsati sahata dāsa kīje pekhi parihāsa, cīrī ko marana khela bālakani koso hai ||29||
āpane hī pāpa teṃ tripāta teṃ ki sāpa teṃ, baḍhī hai bāఁha bedana kahī na sahi jāti hai |
auṣadha aneka jantra mantra ṭoṭakādi kiye, bādi bhaye devatā manāye adhīkāti hai ||
karatāra, bharatāra, haratāra, karma kāla, ko hai jagajāla jo na mānata itāti hai |
cero tero tulasī tū mero kahyo rāma dūta, ḍhīla terī bīra mohi pīra teṃ pirāti hai ||30||
dūta rāma rāya ko, sapūta pūta vāya ko, samatva hātha pāya ko sahāya asahāya ko |
bāఁkī biradāvalī bidita beda gāiyata, rāvana so bhaṭa bhayo muṭhikā ke dhāya ko ||
ete baḍe sāheba samartha ko nivājo āja, sīdata susevaka bacana mana kāya ko |
thorī bāఁha pīra kī baḍī galāni tulasī ko, kauna pāpa kopa, lopa prakaṭa prabhāya ko ||31||
devī deva danuja manuja muni siddha nāga, choṭe baḍe jīva jete cetana aceta haim |
pūtanā pisācī jātudhānī jātudhāna bāga, rāma dūta kī rajāī māthe māni leta haim ||
ghora jantra mantra kūṭa kapaṭa kuroga joga, hanumāna āna suni chāḍata niketa haim |
krodha kīje karma ko prabodha kīje tulasī ko, sodha kīje tinako jo doṣa dukha deta haim ||32||
tere bala bānara jitāye rana rāvana soṃ, tere ghāle jātudhāna bhaye ghara ghara ke |
tere bala rāma rāja kiye saba sura kāja, sakala samāja sāja sāje raghubara ke ||
tero gunagāna suni gīrabāna pulakata, sajala bilocana birañci harihara ke |
tulasī ke māthe para hātha phero kīsa nātha, dekhiye na dāsa dukhī toso kanigara ke ||33||
pālo tere ṭūka ko parehū cūka mūkiye na, kūra kauḍī dūko hauṃ āpanī ora heriye |
bhorānātha bhore hī saroṣa hota thore doṣa, poṣi toṣi thāpi āpano na ava ḍeriye ||
aఁbu tū hauṃ aఁbu cūra, aఁbu tū hauṃ ḍimbha so na, būjhiye bilamba avalamba mere teriye |
bālaka bikala jāni pāhi prema pahicāni, tulasī kī bāఁha para lāmī lūma pheriye ||34||
gheri liyo rogani, kujogani, kulogani jyauṃ, bāsara jalada ghana ghaṭā dhuki dhāī hai |
barasata bāri pīra jāriye javāse jasa, roṣa binu doṣa dhūma mūla malināī hai ||
karunānidhāna hanumāna mahā balavāna, heri haఁsi hāఁki phūṅki phauñjai te uḍāī hai |
khāye huto tulasī kuroga rāḍha rākasani, kesarī kisora rākhe bīra bariāī hai ||35||
savaiyā
rāma gulāma tu hī hanumāna gosāఁī susāఁī sadā anukūlo |
pālyo hauṃ bāla jyoṃ ākhara dū pitu mātu soṃ maṅgala moda samūlo ||
bāఁha kī bedana bāఁha pagāra pukārata ārata ānaఁda bhūlo |
śrī raghubīra nivāriye pīra rahauṃ darabāra paro laṭi lūlo ||36||
ghanākṣarī
kāla kī karālatā karama kaṭhināī kīdhau, pāpa ke prabhāva kī subhāya bāya bāvare |
bedana kubhāఁti so sahī na jāti rāti dina, soī bāఁha gahī jo gahī samīra ḍābare ||
lāyo taru tulasī tihāro so nihāri bāri, sīñciye malīna bho tayo hai tihuఁ tāvare |
bhūtani kī āpanī parāye kī kṛpā nidhāna, jāniyata sabahī kī rīti rāma rāvare ||37||
pāఁya pīra peṭa pīra bāఁha pīra muṃha pīra, jara jara sakala pīra mī hai |
deva bhūta pitara karama khala kāla graha, mohi para davari damānaka sī dī hai ||
hauṃ to binu mola ke bikāno bali bāre hīteṃ, oṭa rāma nāma kī lalāṭa likhi lī hai |
kuఁbhaja ke kiṅkara bikala būḍhe gokhurani, hāya rāma rāya aisī hāla kahūఁ bhī hai ||38||
bāhuka subāhu nīca līcara marīca mili, muఁha pīra ketujā kuroga jātudhāna hai |
rāma nāma japa jāga kiyo cahoṃ sānurāga, kāla kaise dūta bhūta kahā mere māna hai ||
sumire sahāya rāma lakhana ākhara daūu, jinake samūha sāke jāgata jahāna hai |
tulasī saఁbhāri tāḍakā saఁhāri bhāri bhaṭa, bedhe baragada se banāī bānavāna hai ||39||
bālapane sūdhe mana rāma sanamukha bhayo, rāma nāma leta māఁgi khāta ṭūka ṭāka haum |
parayo loka rīti meṃ punīta prīti rāma rāya, moha basa baiṭho tori taraki tarāka haum ||
khoṭe khoṭe ācarana ācarata apanāyo, añjanī kumāra sodhyo rāmapāni pāka haum |
tulasī gusāఁī bhayo bhoṇḍe dina bhūla gayo, tāko phala pāvata nidāna paripāka haum ||40||
asana basana hīna biṣama biṣāda līna, dekhi dīna dūbaro karai na hāya hāya ko |
tulasī anātha so sanātha raghunātha kiyo, diyo phala sīla sindhu āpane subhāya ko ||
nīca yahi bīca pati pāi bharu hāīgo, bihāi prabhu bhajana bacana mana kāya ko |
tā teṃ tanu peṣiyata ghora baratora misa, phūṭi phūṭi nikasata lona rāma rāya ko ||41||
jīo jaga jānakī jīvana ko kahāi jana, maribe ko bārānasī bāri sura sari ko |
tulasī ke dohūఁ hātha modaka haiṃ aise ṭhāఁū, jāke jiye muye soca karihaiṃ na lari ko ||
mo ko jhūఁṭo sāఁco loga rāma kau kahata saba, mere mana māna hai na hara ko na hari ko |
bhārī pīra dusaha sarīra teṃ bihāla hota, soū raghubīra binu sakai dūra kari ko ||42||
sītāpati sāheba sahāya hanumāna nita, hita upadeśa ko mahesa māno guru kai |
mānasa bacana kāya sarana tihāre pāఁya, tumhare bharose sura maiṃ na jāne sura kai ||
byādhi bhūta janita upādhi kāhu khala kī, samādhi kī jai tulasī ko jāni jana phura kai |
kapinātha raghunātha bholānātha bhūtanātha, roga sindhu kyoṃ na ḍāriyata gāya khura kai ||43||
kahoṃ hanumāna soṃ sujāna rāma rāya soṃ, kṛpānidhāna saṅkara soṃ sāvadhāna suniye |
haraṣa viṣāda rāga roṣa guna doṣa mī, biracī birañcī saba dekhiyata duniye ||
māyā jīva kāla ke karama ke subhāya ke, karaiyā rāma beda kaheṃ sāఁcī mana guniye |
tumha teṃ kahā na hoya hā hā so bujhaiye mohiṃ, hauṃ hūఁ rahoṃ maunahī vayo so jāni luniye ||44||
caupāī
sindhu tarana, siya-soca harana, rabi bāla barana tanu |
bhuja bisāla, mūrati karāla kālahu ko kāla janu ||
gahana-dahana-niradahana laṅka niḥsaṅka, baṅka-bhuva |
jātudhāna-balavāna māna-mada-davana pavanasuva ||
kaha tulasidāsa sevata sulabha sevaka hita santata nikaṭa |
guna ganata, namata, sumirata japata samana sakala-saṅkaṭa-vikaṭa ||1||
svarna-saila-saṅkāsa koṭi-ravi taruna teja ghana |
ura visāla bhuja daṇḍa caṇḍa nakha-vajratana ||
piṅga nayana, bhṛkuṭī karāla rasanā dasanānana |
kapisa kesa karakasa laṅgūra, khala-dala-bala-bhānana ||
kaha tulasidāsa basa jāsu ura mārutasuta mūrati vikaṭa |
santāpa pāpa tehi puruṣa pahi sapanehuఁ nahiṃ āvata nikaṭa ||2||
jhūlanā
pañcamukha-chaḥmukha bhṛgu mukhya bhaṭa asura sura, sarva sari samara samarattha sūro |
bāṅkuro bīra birudaita birudāvalī, beda bandī badata paijapūro ||
jāsu gunagātha raghunātha kaha jāsubala, bipula jala bharita jaga jaladhi jhūro |
duvana dala damana ko kauna tulasīsa hai, pavana ko pūta rajapūta ruro ||3||
ghanākṣarī
bhānusoṃ paḍhana hanumāna ge bhānumana, anumāni sisu keli kiyo phera phāraso |
pāchile pagani gama gagana magana mana, krama ko na bhrama kapi bālaka bihāra so ||
kautuka biloki lokapāla harihara vidhi, locanani cakācaundhī cittani khabāra so|
bala kaindho bīra rasa dhīraja kai, sāhasa kai, tulasī sarīra dhare sabani sāra so ||4||
bhārata meṃ pāratha ke ratha kethū kapirāja, gājyo suni kururāja dala hala bala bho |
kahyo drona bhīṣama samīra suta mahābīra, bīra-rasa-bāri-nidhi jāko bala jala bho ||
bānara subhāya bāla keli bhūmi bhānu lāgi, phalaఁga phalāఁga hūteṃ ghāṭi nabha tala bho |
nāī-nāī-mātha jori-jori hātha jodhā jo haiṃ, hanumāna dekhe jagajīvana ko phala bho ||5||
go-pada payodhi kari, holikā jyoṃ lāī laṅka, nipaṭa niḥsaṅka para pura gala bala bho |
drona so pahāra liyo khyāla hī ukhāri kara, kanduka jyoṃ kapi khela bela kaiso phala bho ||
saṅkaṭa samāja asamañjasa bho rāma rāja, kāja juga pūgani ko karatala pala bho |
sāhasī samattha tulasī ko nāī jā kī bāఁha, loka pāla pālana ko phira thira thala bho ||6||
kamaṭha kī pīṭhi jāke goḍani kī gāḍaiṃ māno, nāpa ke bhājana bhari jala nidhi jala bho |
jātudhāna dāvana parāvana ko durga bhayo, mahā mīna bāsa timi tomani ko thala bho ||
kumbhakarana rāvana payoda nāda īdhana ko, tulasī pratāpa jāko prabala anala bho |
bhīṣama kahata mere anumāna hanumāna, sārikho trikāla na triloka mahābala bho ||7||
dūta rāma rāya ko sapūta pūta paunako tū, añjanī ko nandana pratāpa bhūri bhānu so |
sīya-soca-samana, durita doṣa damana, sarana āye avana lakhana priya prāṇa so ||
dasamukha dusaha daridra daribe ko bhayo, prakaṭa tiloka oka tulasī nidhāna so |
jñāna gunavāna balavāna sevā sāvadhāna, sāheba sujāna ura ānu hanumāna so ||8||
davana duvana dala bhuvana bidita bala, beda jasa gāvata bibudha bandī chora ko |
pāpa tāpa timira tuhina nighaṭana paṭu, sevaka saroruha sukhada bhānu bhora ko ||
loka paraloka teṃ bisoka sapane na soka, tulasī ke hiye hai bharoso eka ora ko |
rāma ko dulāro dāsa bāmadeva ko nivāsa| nāma kali kāmataru kesarī kisora ko ||9||
mahābala sīma mahā bhīma mahābāna ita, mahābīra bidita barāyo raghubīra ko |
kulisa kaṭhora tanu jora parai rora rana, karunā kalita mana dhāramika dhīra ko ||
durjana ko kālaso karāla pāla sajjana ko, sumire harana hāra tulasī kī pīra ko |
sīya-sukha-dāyaka dulāro raghunāyaka ko, sevaka sahāyaka hai sāhasī samīra ko ||10||
racibe ko bidhi jaise, pālibe ko hari hara, mīca māribe ko, jyāībe ko sudhāpāna bho |
dharibe ko dharani, tarani tama dalibe ko, sokhibe kṛsānu poṣibe ko hima bhānu bho ||
khala duḥkha doṣibe ko, jana paritoṣibe ko, māఁgibo malīnatā ko modaka dudāna bho |
ārata kī ārati nivāribe ko tihuఁ pura, tulasī ko sāheba haṭhīlo hanumāna bho ||11||
sevaka syokāī jāni jānakīsa mānai kāni, sānukūla sūlapāni navai nātha nāఁka ko |
devī deva dānava dayāvane hvai joraiṃ hātha, bāpure barāka kahā aura rājā rāఁka ko ||
jāgata sovata baiṭhe bāgata binoda moda, tāke jo anartha so samartha eka āఁka ko |
saba dina ruro parai pūro jahāఁ tahāఁ tāhi, jāke hai bharoso hiye hanumāna hāఁka ko ||12||
sānuga sagauri sānukūla sūlapāni tāhi, lokapāla sakala lakhana rāma jānakī |
loka paraloka ko bisoka so tiloka tāhi, tulasī tamāi kahā kāhū bīra ānakī ||
kesarī kisora bandīchora ke nevāje saba, kīrati bimala kapi karunānidhāna kī |
bālaka jyoṃ pāli haiṃ kṛpālu muni siddhatā ko, jāke hiye hulasati hāఁka hanumāna kī ||13||
karunānidhāna balabuddhi ke nidhāna hau, mahimā nidhāna gunajñāna ke nidhāna hau |
bāma deva rupa bhūpa rāma ke sanehī, nāma, leta deta artha dharma kāma nirabāna hau ||
āpane prabhāva sītārāma ke subhāva sīla, loka beda bidhi ke bidūṣa hanumāna hau |
mana kī bacana kī karama kī tihūఁ prakāra, tulasī tihāro tuma sāheba sujāna hau ||14||
mana ko agama tana sugama kiye kapīsa, kāja mahārāja ke samāja sāja sāje haim |
devabandī chora ranarora kesarī kisora, juga juga jaga tere birada birāje haim |
bīra barajora ghaṭi jora tulasī kī ora, suni sakucāne sādhu khala gana gāje haim |
bigarī saఁvāra añjanī kumāra kīje mohiṃ, jaise hota āye hanumāna ke nivāje haim ||15||
savaiyā
jāna siromani ho hanumāna sadā jana ke mana bāsa tihāro |
ḍhāro bigāro maiṃ kāko kahā kehi kārana khījhata hauṃ to tihāro ||
sāheba sevaka nāte to hāto kiyo so tahāṃ tulasī ko na cāro |
doṣa sunāye taiṃ āgehuఁ ko hośiyāra hvaiṃ hoṃ mana to hiya hāro ||16||
tere thapai uthapai na mahesa, thapai thira ko kapi je ura ghāle |
tere nibāje garība nibāja birājata bairina ke ura sāle ||
saṅkaṭa soca sabai tulasī liye nāma phaṭai makarī ke se jāle |
būḍha bhaye bali merihiṃ bāra, ki hāri pare bahutai nata pāle ||17||
sindhu tare baḍe bīra dale khala, jāre haiṃ laṅka se baṅka mavāse |
taiṃ rani kehari kehari ke bidale ari kuñjara chaila chavāse ||
toso samattha susāheba seī sahai tulasī dukha doṣa davā se |
bānarabāja ! baḍhe khala khecara, lījata kyoṃ na lapeṭi lavāse ||18||
accha vimardana kānana bhāni dasānana ānana bhā na nihāro |
bāridanāda akampana kumbhakarana se kuñjara kehari vāro ||
rāma pratāpa hutāsana, kaccha, vipaccha, samīra samīra dulāro |
pāpa te sāpa te tāpa tihūఁ teṃ sadā tulasī kaha so rakhavāro ||19||
ghanākṣarī
jānata jahāna hanumāna ko nivājyo jana, mana anumāni bali bola na bisāriye |
sevā joga tulasī kabahuఁ kahā cūka parī, sāheba subhāva kapi sāhibī sambhāriye ||
aparādhī jāni kījai sāsati sahasa bhānti, modaka marai jo tāhi māhura na māriye |
sāhasī samīra ke dulāre raghubīra jū ke, bāఁha pīra mahābīra begi hī nivāriye ||20||
bālaka biloki, bali bāreṃ teṃ āpano kiyo, dīnabandhu dayā kīnhīṃ nirupādhi nyāriye |
rāvaro bharoso tulasī ke, rāvaroī bala, āsa rāvarīyai dāsa rāvaro vicāriye ||
baḍo bikarāla kali kāko na bihāla kiyo, māthe pagu bali ko nihāri so nibāriye |
kesarī kisora ranarora barajora bīra, bāఁha pīra rāhu mātu jyauṃ pachāri māriye ||21||
uthape thapanathira thape uthapanahāra, kesarī kumāra bala āpano sambāriye |
rāma ke gulāmani ko kāma taru rāmadūta, mose dīna dūbare ko takiyā tihāriye ||
sāheba samartha to soṃ tulasī ke māthe para, soū aparādha binu bīra, bāఁdhi māriye |
pokharī bisāla bāఁhu, bali, bāricara pīra, makarī jyoṃ pakari ke badana bidāriye ||22||
rāma ko saneha, rāma sāhasa lakhana siya, rāma kī bhagati, soca saṅkaṭa nivāriye |
muda marakaṭa roga bārinidhi heri hāre, jīva jāmavanta ko bharoso tero bhāriye ||
kūdiye kṛpāla tulasī suprema pabbayateṃ, suthala subela bhālū baiṭhi kai vicāriye |
mahābīra bāఁkure barākī bāఁha pīra kyoṃ na, laṅkinī jyoṃ lāta ghāta hī marori māriye ||23||
loka paralokahuఁ tiloka na vilokiyata, tose samaratha caṣa cārihūఁ nihāriye |
karma, kāla, lokapāla, aga jaga jīvajāla, nātha hātha saba nija mahimā bicāriye ||
khāsa dāsa rāvaro, nivāsa tero tāsu ura, tulasī so, deva dukhī dekhiata bhāriye |
bāta tarumūla bāఁhūsūla kapikacchu beli, upajī sakeli kapi keli hī ukhāriye ||24||
karama karāla kaṃsa bhūmipāla ke bharose, bakī baka bhaginī kāhū teṃ kahā ḍaraigī |
baḍī bikarāla bāla ghātinī na jāta kahi, bāఁhū bala bālaka chabīle choṭe charaigī ||
āī hai banāī beṣa āpa hī bicāri dekha, pāpa jāya saba ko gunī ke pāle paraigī |
pūtanā pisācinī jyauṃ kapi kānha tulasī kī, bāఁha pīra mahābīra tere māre maraigī ||25||
bhāla kī ki kāla kī ki roṣa kī tridoṣa kī hai, bedana biṣama pāpa tāpa chala chāఁha kī |
karamana kūṭa kī ki jantra mantra būṭa kī, parāhi jāhi pāpinī malīna mana māఁha kī ||
paihahi sajāya, nata kahata bajāya tohi, bābarī na hohi bāni jāni kapi nāఁha kī |
āna hanumāna kī duhāī balavāna kī, sapatha mahābīra kī jo rahai pīra bāఁha kī ||26||
siṃhikā saఁhāri bala surasā sudhāri chala, laṅkinī pachāri māri bāṭikā ujārī hai |
laṅka parajāri makarī bidāri bāra bāra, jātudhāna dhāri dhūri dhānī kari ḍārī hai ||
tori jamakātari mandodarī kaṭhori ānī, rāvana kī rānī meghanāda mahatārī hai |
bhīra bāఁha pīra kī nipaṭa rākhī mahābīra, kauna ke sakoca tulasī ke soca bhārī hai ||27||
tero bāli keli bīra suni sahamata dhīra, bhūlata sarīra sudhi sakra ravi rāhu kī |
terī bāఁha basata bisoka loka pāla saba, tero nāma leta rahaiṃ ārati na kāhu kī ||
sāma dāma bheda vidhi bedahū labeda sidhi, hātha kapinātha hī ke coṭī cora sāhu kī |
ālasa anakha parihāsa kai sikhāvana hai, ete dina rahī pīra tulasī ke bāhu kī ||28||
ṭūkani ko ghara ghara ḍolata kaఁgāla boli, bāla jyoṃ kṛpāla nata pāla pāli poso hai |
kīnhī hai saఁbhāra sāra aఁjanī kumāra bīra, āpano bisāri haiṃ na merehū bharoso hai ||
itano parekho saba bhānti samaratha āju, kapirāja sāñcī kahauṃ ko tiloka toso hai |
sāsati sahata dāsa kīje pekhi parihāsa, cīrī ko marana khela bālakani koso hai ||29||
āpane hī pāpa teṃ tripāta teṃ ki sāpa teṃ, baḍhī hai bāఁha bedana kahī na sahi jāti hai |
auṣadha aneka jantra mantra ṭoṭakādi kiye, bādi bhaye devatā manāye adhīkāti hai ||
karatāra, bharatāra, haratāra, karma kāla, ko hai jagajāla jo na mānata itāti hai |
cero tero tulasī tū mero kahyo rāma dūta, ḍhīla terī bīra mohi pīra teṃ pirāti hai ||30||
dūta rāma rāya ko, sapūta pūta vāya ko, samatva hātha pāya ko sahāya asahāya ko |
bāఁkī biradāvalī bidita beda gāiyata, rāvana so bhaṭa bhayo muṭhikā ke dhāya ko ||
ete baḍe sāheba samartha ko nivājo āja, sīdata susevaka bacana mana kāya ko |
thorī bāఁha pīra kī baḍī galāni tulasī ko, kauna pāpa kopa, lopa prakaṭa prabhāya ko ||31||
devī deva danuja manuja muni siddha nāga, choṭe baḍe jīva jete cetana aceta haim |
pūtanā pisācī jātudhānī jātudhāna bāga, rāma dūta kī rajāī māthe māni leta haim ||
ghora jantra mantra kūṭa kapaṭa kuroga joga, hanumāna āna suni chāḍata niketa haim |
krodha kīje karma ko prabodha kīje tulasī ko, sodha kīje tinako jo doṣa dukha deta haim ||32||
tere bala bānara jitāye rana rāvana soṃ, tere ghāle jātudhāna bhaye ghara ghara ke |
tere bala rāma rāja kiye saba sura kāja, sakala samāja sāja sāje raghubara ke ||
tero gunagāna suni gīrabāna pulakata, sajala bilocana birañci harihara ke |
tulasī ke māthe para hātha phero kīsa nātha, dekhiye na dāsa dukhī toso kanigara ke ||33||
pālo tere ṭūka ko parehū cūka mūkiye na, kūra kauḍī dūko hauṃ āpanī ora heriye |
bhorānātha bhore hī saroṣa hota thore doṣa, poṣi toṣi thāpi āpano na ava ḍeriye ||
aఁbu tū hauṃ aఁbu cūra, aఁbu tū hauṃ ḍimbha so na, būjhiye bilamba avalamba mere teriye |
bālaka bikala jāni pāhi prema pahicāni, tulasī kī bāఁha para lāmī lūma pheriye ||34||
gheri liyo rogani, kujogani, kulogani jyauṃ, bāsara jalada ghana ghaṭā dhuki dhāī hai |
barasata bāri pīra jāriye javāse jasa, roṣa binu doṣa dhūma mūla malināī hai ||
karunānidhāna hanumāna mahā balavāna, heri haఁsi hāఁki phūṅki phauñjai te uḍāī hai |
khāye huto tulasī kuroga rāḍha rākasani, kesarī kisora rākhe bīra bariāī hai ||35||
savaiyā
rāma gulāma tu hī hanumāna gosāఁī susāఁī sadā anukūlo |
pālyo hauṃ bāla jyoṃ ākhara dū pitu mātu soṃ maṅgala moda samūlo ||
bāఁha kī bedana bāఁha pagāra pukārata ārata ānaఁda bhūlo |
śrī raghubīra nivāriye pīra rahauṃ darabāra paro laṭi lūlo ||36||
ghanākṣarī
kāla kī karālatā karama kaṭhināī kīdhau, pāpa ke prabhāva kī subhāya bāya bāvare |
bedana kubhāఁti so sahī na jāti rāti dina, soī bāఁha gahī jo gahī samīra ḍābare ||
lāyo taru tulasī tihāro so nihāri bāri, sīñciye malīna bho tayo hai tihuఁ tāvare |
bhūtani kī āpanī parāye kī kṛpā nidhāna, jāniyata sabahī kī rīti rāma rāvare ||37||
pāఁya pīra peṭa pīra bāఁha pīra muṃha pīra, jara jara sakala pīra mī hai |
deva bhūta pitara karama khala kāla graha, mohi para davari damānaka sī dī hai ||
hauṃ to binu mola ke bikāno bali bāre hīteṃ, oṭa rāma nāma kī lalāṭa likhi lī hai |
kuఁbhaja ke kiṅkara bikala būḍhe gokhurani, hāya rāma rāya aisī hāla kahūఁ bhī hai ||38||
bāhuka subāhu nīca līcara marīca mili, muఁha pīra ketujā kuroga jātudhāna hai |
rāma nāma japa jāga kiyo cahoṃ sānurāga, kāla kaise dūta bhūta kahā mere māna hai ||
sumire sahāya rāma lakhana ākhara daūu, jinake samūha sāke jāgata jahāna hai |
tulasī saఁbhāri tāḍakā saఁhāri bhāri bhaṭa, bedhe baragada se banāī bānavāna hai ||39||
bālapane sūdhe mana rāma sanamukha bhayo, rāma nāma leta māఁgi khāta ṭūka ṭāka haum |
parayo loka rīti meṃ punīta prīti rāma rāya, moha basa baiṭho tori taraki tarāka haum ||
khoṭe khoṭe ācarana ācarata apanāyo, añjanī kumāra sodhyo rāmapāni pāka haum |
tulasī gusāఁī bhayo bhoṇḍe dina bhūla gayo, tāko phala pāvata nidāna paripāka haum ||40||
asana basana hīna biṣama biṣāda līna, dekhi dīna dūbaro karai na hāya hāya ko |
tulasī anātha so sanātha raghunātha kiyo, diyo phala sīla sindhu āpane subhāya ko ||
nīca yahi bīca pati pāi bharu hāīgo, bihāi prabhu bhajana bacana mana kāya ko |
tā teṃ tanu peṣiyata ghora baratora misa, phūṭi phūṭi nikasata lona rāma rāya ko ||41||
jīo jaga jānakī jīvana ko kahāi jana, maribe ko bārānasī bāri sura sari ko |
tulasī ke dohūఁ hātha modaka haiṃ aise ṭhāఁū, jāke jiye muye soca karihaiṃ na lari ko ||
mo ko jhūఁṭo sāఁco loga rāma kau kahata saba, mere mana māna hai na hara ko na hari ko |
bhārī pīra dusaha sarīra teṃ bihāla hota, soū raghubīra binu sakai dūra kari ko ||42||
sītāpati sāheba sahāya hanumāna nita, hita upadeśa ko mahesa māno guru kai |
mānasa bacana kāya sarana tihāre pāఁya, tumhare bharose sura maiṃ na jāne sura kai ||
byādhi bhūta janita upādhi kāhu khala kī, samādhi kī jai tulasī ko jāni jana phura kai |
kapinātha raghunātha bholānātha bhūtanātha, roga sindhu kyoṃ na ḍāriyata gāya khura kai ||43||
kahoṃ hanumāna soṃ sujāna rāma rāya soṃ, kṛpānidhāna saṅkara soṃ sāvadhāna suniye |
haraṣa viṣāda rāga roṣa guna doṣa mī, biracī birañcī saba dekhiyata duniye ||
māyā jīva kāla ke karama ke subhāya ke, karaiyā rāma beda kaheṃ sāఁcī mana guniye |
tumha teṃ kahā na hoya hā hā so bujhaiye mohiṃ, hauṃ hūఁ rahoṃ maunahī vayo so jāni luniye ||44||