(तै. आ. 7-1-1)
ॐ श्री गुरुभ्यो नमः । हरिः ओम् ॥
ॐ श-न्नो॑ मि॒त्रश्शं-वँरु॑णः । श-न्नो॑ भवत्वर्य॒मा । श-न्न॒ इन्द्रो॒ बृह॒स्पतिः॑ । श-न्नो॒ विष्णु॑रुरुक्र॒मः । नमो॒ ब्रह्म॑णे । नम॑स्ते वायो । त्वमे॒व प्र॒त्यक्ष॒-म्ब्रह्मा॑सि । त्वमे॒व प्र॒त्यक्ष॒-म्ब्रह्म॑ वदिष्यामि । ऋ॒तं-वँ॑दिष्यामि । स॒त्यं-वँ॑दिष्यामि । तन्माम॑वतु । तद्व॒क्तार॑मवतु । अव॑तु॒ माम् । अव॑तु व॒क्तारम्᳚ । ॐ शान्ति॒-श्शान्ति॒-श्शान्तिः॑ ॥ 1 ॥
इति प्रथमो-ऽनुवाकः ॥
शीक्षां-व्याँ᳚ख्यास्या॒मः । वर्ण॒स्स्वरः । मात्रा॒ बलम् । साम॑ सन्ता॒नः । इत्युक्तश्शी᳚क्षाध्या॒यः ॥ 1 ॥
इति द्वितीयो-ऽनुवाकः ॥
स॒ह नौ॒ यशः । स॒ह नौ ब्र॑ह्मव॒र्चसम् । अथातस्सग्ंहिताया उपनिषदं-व्याँ᳚ख्यास्या॒मः । पञ्चस्वधिक॑रणे॒षु । अधिलोकमधिज्यौतिषमधिविद्यमधिप्रज॑मध्या॒त्मम् । ता महासग्ंहिता इ॑त्याच॒क्षते । अथा॑धिलो॒कम् । पृथिवी पू᳚र्वरू॒पम् । द्यौरुत्त॑ररू॒पम् । आका॑शस्स॒न्धिः ॥ 1 ॥
वायु॑स्सन्धा॒नम् । इत्य॑धिलो॒कम् । अथा॑धिज्यौ॒तिषम् । अग्निः पू᳚र्वरू॒पम् । आदित्य उत्त॑ररू॒पम् । आ॑पस्स॒न्धिः । वैद्युत॑स्सन्धा॒नम् । इत्य॑धिज्यौ॒तिषम् । अथा॑धिवि॒द्यम् । आचार्यः पू᳚र्वरू॒पम् ॥ 2 ॥
अन्तेवास्युत्त॑ररू॒पम् । वि॑द्या स॒न्धिः । प्रवचनग्ं॑ सन्धा॒नम् । इत्य॑धिवि॒द्यम् । अथाधि॒प्रजम् । माता पू᳚र्वरू॒पम् । पितोत्त॑ररू॒पम् । प्र॑जा स॒न्धिः । प्रजननग्ं॑ सन्धा॒नम् । इत्यधि॒प्रजम् ॥ 3 ॥
अथाध्या॒त्मम् । अधरा हनुः पू᳚र्वरू॒पम् । उत्तरा हनुरुत्त॑ररू॒पम् । वाक्स॒न्धिः । जिह्वा॑ सन्धा॒नम् । इत्यध्या॒त्मम् । इतीमा म॑हास॒ग्ं॒हिताः । य एवमेता महासग्ंहिता व्याख्या॑ता वे॒द । सन्धीयते प्रज॑या प॒शुभिः । ब्रह्मवर्चसेनान्नाद्येन सुवर्ग्येण॑ लोके॒न ॥ 4 ॥
इति तृतीयो-ऽनुवाकः ॥
यश्छन्द॑सामृष॒भो वि॒श्वरू॑पः । छन्दो॒भ्यो-ऽध्य॒मृता᳚थ्स-म्ब॒भूव॑ । स मेन्द्रो॑ मे॒धया᳚ स्पृणोतु । अ॒मृत॑स्य देव॒ धार॑णो भूयासम् । शरी॑र-म्मे॒ विच॑र्षणम् । जि॒ह्वा मे॒ मधु॑मत्तमा । कर्णा᳚भ्या-म्भूरि॒ विश्रु॑वम् । ब्रह्म॑णः को॒शो॑-ऽसि मे॒धया-ऽपि॑हितः । श्रु॒त-म्मे॑ गोपाय । आ॒वह॑न्ती वितन्वा॒ना ॥ 1 ॥
कु॒र्वा॒णा चीर॑मा॒त्मनः॑ । वासाग्ं॑सि॒ मम॒ गाव॑श्च । अ॒न्न॒पा॒ने च॑ सर्व॒दा । ततो॑ मे॒ श्रिय॒माव॑ह । लो॒म॒शा-म्प॒शुभि॑स्स॒ह स्वाहा᳚ । आमा॑ यन्तु ब्रह्मचा॒रिण॒स्स्वाहा᳚ । विमा॑-ऽऽयन्तु ब्रह्मचा॒रिण॒स्स्वाहा᳚ । प्रमा॑-ऽऽयन्तु ब्रह्मचा॒रिण॒स्स्वाहा᳚ । दमा॑यन्तु ब्रह्मचा॒रिण॒स्स्वाहा᳚ । शमा॑यन्तु ब्रह्मचा॒रिण॒स्स्वाहा᳚ ॥ 2 ॥
यशो॒ जने॑-ऽसानि॒ स्वाहा᳚ । श्रेया॒न्वस्य॑सो-ऽसानि॒ स्वाहा᳚ । त-न्त्वा॑ भग॒ प्रवि॑शानि॒ स्वाहा᳚ । स मा॑ भग॒ प्रवि॑श॒ स्वाहा᳚ । तस्मिन्᳚-थ्स॒हस्र॑शाखे । निभ॑गा॒ह-न्त्वयि॑ मृजे॒ स्वाहा᳚ । यथा-ऽऽपः॒ प्रव॑ता॒-ऽऽयन्ति॑ । यथा॒ मासा॑ अहर्ज॒रम् । ए॒व-म्मा-म्ब्र॑ह्मचा॒रिणः॑ । धात॒राय॑न्तु स॒र्वत॒स्स्वाहा᳚ । प्र॒ति॒वे॒शो॑-ऽसि॒ प्रमा॑भाहि॒ प्रमा॑पद्यस्व ॥ 3 ॥
इति चतुर्थो-ऽनुवाकः ॥
भूर्भुव॒स्सुव॒रिति॒ वा ए॒तास्ति॒स्रो व्याहृ॑तयः । तासा॑मुहस्मै॒ ता-ञ्च॑तु॒र्थीम् । माहा॑चमस्यः॒ प्रवे॑दयते । मह॒ इति॑ । तद्ब्रह्म॑ । स आ॒त्मा । अङ्गा᳚न्य॒न्या दे॒वताः᳚ । भूरिति॒ वा अ॒यं-लोँ॒कः । भुव॒ इत्य॒न्तरि॑क्षम् । सुव॒रित्य॒सौ लो॒कः ॥ 1 ॥
मह॒ इत्या॑दि॒त्यः । आ॒दि॒त्येन॒ वाव सर्वे॑ लो॒का मही॑यन्ते । भूरिति॒ वा अ॒ग्निः । भुव॒ इति॑ वा॒युः । सुव॒रित्या॑दि॒त्यः । मह॒ इति॑ च॒न्द्रमाः᳚ । च॒न्द्रम॑सा॒ वाव सर्वा॑णि॒ ज्योतीग्ं॑षि॒ मही॑यन्ते । भूरिति॒ वा ऋचः॑ । भुव॒ इति॒ सामा॑नि । सुव॒रिति॒ यजूग्ं॑षि ॥ 2 ॥
मह॒ इति॒ ब्रह्म॑ । ब्रह्म॑णा॒ वाव सर्वे॑ वे॒दा मही॑यन्ते । भूरिति॒ वै प्रा॒णः । भुव॒ इत्य॑पा॒नः । सुव॒रिति॑ व्या॒नः । मह॒ इत्यन्नम्᳚ । अन्ने॑न॒ वाव सर्वे᳚ प्रा॒णा मही॑यन्ते । ता वा ए॒ताश्चत॑स्रश्चतु॒र्धा । चत॑स्रश्चतस्रो॒ व्याहृ॑तयः । ता यो वेद॑ । स वे॑द॒ ब्रह्म॑ । सर्वे᳚-ऽस्मै दे॒वा ब॒लिमाव॑हन्ति ॥ 3 ॥
इति पञ्चमो-ऽनुवाकः ॥
स य ए॒षो᳚-ऽन्तरहृ॑दय आका॒शः । तस्मि॑न्न॒य-म्पुरु॑षो मनो॒मयः॑ । अमृ॑तो हिर॒ण्मयः॑ । अन्त॑रेण॒ तालु॑के । य ए॒षस्तन॑ इवाव॒लम्ब॑ते । से᳚न्द्रयो॒निः । यत्रा॒सौ के॑शा॒न्तो वि॒वर्त॑ते । व्य॒पोह्य॑ शीर्षकपा॒ले । भूरित्य॒ग्नौ प्रति॑तिष्ठति । भुव॒ इति॑ वा॒यौ ॥ 1 ॥
सुव॒रित्या॑दि॒त्ये । मह॒ इति॒ ब्रह्म॑णि । आ॒प्नोति॒ स्वारा᳚ज्यम् । आ॒प्नोति॒ मन॑स॒स्पतिम्᳚ । वाक्प॑ति॒श्चक्षु॑ष्पतिः । श्रोत्र॑पतिर्वि॒ज्ञान॑पतिः । ए॒तत्ततो॑ भवति । आ॒का॒शश॑रीर॒-म्ब्रह्म॑ । स॒त्यात्म॑ प्रा॒णारा॑म॒-म्मन॑ आनन्दम् । शान्ति॑समृद्धम॒मृतम्᳚ । इति॑ प्राचीन यो॒ग्योपा᳚स्स्व ॥ 2 ॥
इति षष्ठो-ऽनुवाकः ॥
पृ॒थि॒व्य॑न्तरि॑क्ष॒-न्द्यौर्दिशो॑-ऽवान्तरदि॒शाः । अ॒ग्निर्वा॒युरा॑दि॒त्यश्च॒न्द्रमा॒ नक्ष॑त्राणि । आप॒ ओष॑धयो॒ वन॒स्पत॑य आका॒श आ॒त्मा । इत्य॑धिभू॒तम् । अथाध्या॒त्मम् । प्रा॒णो व्या॒नो॑-ऽपा॒न उ॑दा॒नस्स॑मा॒नः । चक्षु॒श्श्रोत्र॒-म्मनो॒ वाक्त्वक् । चर्म॑मा॒ग्ं॒सग्ग् स्नावास्थि॑ म॒ज्जा । ए॒तद॑धिवि॒धाय॒ ऋषि॒रवो॑चत् । पाङ्क्तं॒-वाँ इ॒दग्ं सर्वम्᳚ । पाङ्क्ते॑नै॒व पाङ्क्तग्ग्॑ स्पृणो॒तीति॑ ॥ 1 ॥
इति सप्तमो-ऽनुवाकः ॥
ओमिति॒ ब्रह्म॑ । ओमिती॒दग्ं सर्वम्᳚ । ओमित्ये॒तद॑नुकृति ह स्म॒ वा अ॒प्यो श्रा॑व॒येत्याश्रा॑वयन्ति । ओमिति॒ सामा॑नि गायन्ति । ओग्ं शोमिति॑ श॒स्त्राणि॑ शग्ंसन्ति । ओमित्य॑ध्व॒र्युः प्र॑तिग॒र-म्प्रति॑गृणाति । ओमिति॒ ब्रह्मा॒ प्रसौ॑ति । ओमित्य॑ग्निहो॒त्रमनु॑जानाति । ओमिति॑ ब्राह्म॒णः प्र॑व॒क्ष्यन्ना॑ह॒ ब्रह्मोपा᳚प्नवा॒नीति॑ । ब्रह्मै॒वोपा᳚प्नोति ॥ 1 ॥
इत्यष्टमो-ऽनुवाकः ॥
ऋत-ञ्च स्वाध्यायप्रव॑चने॒ च । सत्य-ञ्च स्वाध्यायप्रव॑चने॒ च । तपश्च स्वाध्यायप्रव॑चने॒ च । दमश्च स्वाध्यायप्रव॑चने॒ च । शमश्च स्वाध्यायप्रव॑चने॒ च । अग्नयश्च स्वाध्यायप्रव॑चने॒ च । अग्निहोत्र-ञ्च स्वाध्यायप्रव॑चने॒ च । अतिथयश्च स्वाध्यायप्रव॑चने॒ च । मानुष-ञ्च स्वाध्यायप्रव॑चने॒ च । प्रजा च स्वाध्यायप्रव॑चने॒ च । प्रजनश्च स्वाध्यायप्रव॑चने॒ च । प्रजातिश्च स्वाध्यायप्रव॑चने॒ च । सत्यमिति सत्यवचा॑ राथी॒तरः । तप इति तपोनित्यः पौ॑रुशि॒ष्टिः । स्वाध्यायप्रवचने एवेति नाको॑ मौद्ग॒ल्यः ।
तद्धि तप॑स्तद्धि॒ तपः ॥ 1 ॥
इति नवमो-ऽनुवाकः ॥
अ॒हं-वृँ॒क्षस्य॒ रेरि॑वा । की॒र्तिः पृ॒ष्ठ-ङ्गि॒रेरि॑व । ऊ॒र्ध्वप॑वित्रो वा॒जिनी॑व स्व॒मृत॑मस्मि । द्रवि॑ण॒ग्ं॒ सव॑र्चसम् । सुमेधा अ॑मृतो॒क्षितः । इति त्रिशङ्कोर्वेदा॑नुव॒चनम् ॥ 1 ॥
इति दशमो-ऽनुवाकः ॥
वेदमनूच्याचार्यो-ऽन्तेवासिनम॑नुशा॒स्ति । सत्यं॒-वँद । धर्म॒-ञ्चर । स्वाध्याया᳚न्मा प्र॒मदः । आचार्याय प्रिय-न्धनमाहृत्य प्रजातन्तु-म्मा व्य॑वच्छे॒त्सीः । सत्यान्न प्रम॑दित॒व्यम् । धर्मान्न प्रम॑दित॒व्यम् । कुशलान्न प्रम॑दित॒व्यम् । भूत्यै न प्रम॑दित॒व्यम् । स्वाध्यायप्रवचनाभ्या-न्न प्रम॑दित॒व्यम् ॥ 1 ॥
देवपितृकार्याभ्या-न्न प्रम॑दित॒व्यम् । मातृ॑देवो॒ भव । पितृ॑देवो॒ भव । आचार्य॑देवो॒ भव । अतिथि॑देवो॒ भव । यान्यनवद्यानि॑ कर्मा॒णि । तानि सेवि॑तव्या॒नि । नो इ॑तरा॒णि । यान्यस्माकग्ं सुच॑रिता॒नि । तानि त्वयो॑पास्या॒नि ॥ 2 ॥
नो इ॑तरा॒णि । ये के चारुमच्छ्रेयाग्ं॑सो ब्रा॒ह्मणाः । तेषा-न्त्वया-ऽऽसने न प्रश्व॑सित॒व्यम् । श्रद्ध॑या दे॒यम् । अश्रद्ध॑या-ऽदे॒यम् । श्रि॑या दे॒यम् । ह्रि॑या दे॒यम् । भि॑या दे॒यम् । संविँ॑दा दे॒यम् । अथ यदि ते कर्मविचिकिथ्सा वा वृत्तविचिकि॑थ्सा वा॒ स्यात् ॥ 3 ॥
ये तत्र ब्राह्मणा᳚स्सम्म॒र्शिनः । युक्ता॑ आयु॒क्ताः । अलूक्षा॑ धर्म॑कामा॒स्स्युः । यथा ते॑ तत्र॑ वर्ते॒रन्न् । तथा तत्र॑ वर्ते॒थाः । अथाभ्या᳚ख्या॒तेषु । ये तत्र ब्राह्मणा᳚स्सम्म॒र्शिनः । युक्ता॑ आयु॒क्ताः । अलूक्षा॑ धर्मकामा॒स्स्युः । यथा ते॑ तेषु॑ वर्ते॒रन्न् । तथा तेषु॑ वर्ते॒थाः । एष॑ आदे॒शः । एष उ॑पदे॒शः । एषा वे॑दोप॒निषत् । एतद॑नुशा॒सनम् । एवमुपा॑सित॒व्यम् । एवमु चैत॑दुपा॒स्यम् ॥ 4 ॥
इत्येकादश-ऽनुवाकः ॥
श-न्नो॑ मि॒त्रश्शं-वँरु॑णः । श-न्नो॑ भवत्वर्य॒मा । श-न्न॒ इन्द्रो॒ बृह॒स्पतिः॑ । श-न्नो॒ विष्णु॑रुरुक्र॒मः । नमो॒ ब्रह्म॑णे । नम॑स्ते वायो । त्वमे॒व प्र॒त्यक्ष॒-म्ब्रह्मा॑सि । त्वामे॒व प्र॒त्यक्ष॒-म्ब्रह्मावा॑दिषम् । ऋ॒तम॑वादिषम् । स॒त्यम॑वादिषम् । तन्मामा॑वीत् । तद्व॒क्तार॑मावीत् । आवी॒न्माम् । आवी᳚द्व॒क्तारम्᳚ । ॐ शान्ति॒-श्शान्ति॒-श्शान्तिः॑ ॥ 1 ॥
इति द्वादशो-ऽनुवाकः ॥
॥ हरिः॑ ओम् ॥
॥ श्री कृष्णार्पणमस्तु ॥
Roman (IAST) Transliteration
(tai. ā. 7-1-1)
oṃ śrī gurubhyo namaḥ | hariḥ om ||
oṃ śa-nno̭ mi॒traśśaṃ-va~rṷṇaḥ | śa-nno̭ bhavatvarya॒mā | śa-nna॒ indro॒ bṛha॒spatiḥ̭ | śa-nno॒ viṣṇṷrurukra॒maḥ | namo॒ brahma̭ṇe | nama̭ste vāyo | tvame॒va pra॒tyakṣa॒-mbrahmā̭si | tvame॒va pra॒tyakṣa॒-mbrahma̭ vadiṣyāmi | ṛ॒taṃ-va~̭diṣyāmi | sa॒tyaṃ-va~̭diṣyāmi | tanmāma̭vatu | tadva॒ktāra̭mavatu | ava̭tu॒ mām | ava̭tu va॒ktāram᳚ | oṃ śānti॒-śśānti॒-śśāntiḥ̭ || 1 ||
iti prathamo-'nuvākaḥ ||
śīkṣāṃ-vyā~᳚khyāsyā॒maḥ | varṇa॒ssvaraḥ | mātrā॒ balam | sāma̭ santā॒naḥ | ityuktaśśī᳚kṣādhyā॒yaḥ || 1 ||
iti dvitīyo-'nuvākaḥ ||
sa॒ha nau॒ yaśaḥ | sa॒ha nau bra̭hmava॒rcasam | athātassagṃhitāyā upaniṣadaṃ-vyā~᳚khyāsyā॒maḥ | pañcasvadhika̭raṇe॒ṣu | adhilokamadhijyautiṣamadhividyamadhipraja̭madhyā॒tmam | tā mahāsagṃhitā i̭tyāca॒kṣate | athā̭dhilo॒kam | pṛthivī pū᳚rvarū॒pam | dyaurutta̭rarū॒pam | ākā̭śassa॒ndhiḥ || 1 ||
vāyṷssandhā॒nam | itya̭dhilo॒kam | athā̭dhijyau॒tiṣam | agniḥ pū᳚rvarū॒pam | āditya utta̭rarū॒pam | ā̭passa॒ndhiḥ | vaidyuta̭ssandhā॒nam | itya̭dhijyau॒tiṣam | athā̭dhivi॒dyam | ācāryaḥ pū᳚rvarū॒pam || 2 ||
antevāsyutta̭rarū॒pam | vi̭dyā sa॒ndhiḥ | pravacanagṃ̭ sandhā॒nam | itya̭dhivi॒dyam | athādhi॒prajam | mātā pū᳚rvarū॒pam | pitotta̭rarū॒pam | pra̭jā sa॒ndhiḥ | prajananagṃ̭ sandhā॒nam | ityadhi॒prajam || 3 ||
athādhyā॒tmam | adharā hanuḥ pū᳚rvarū॒pam | uttarā hanurutta̭rarū॒pam | vāksa॒ndhiḥ | jihvā̭ sandhā॒nam | ityadhyā॒tmam | itīmā ma̭hāsa॒gṃ॒hitāḥ | ya evametā mahāsagṃhitā vyākhyā̭tā ve॒da | sandhīyate praja̭yā pa॒śubhiḥ | brahmavarcasenānnādyena suvargyeṇa̭ loke॒na || 4 ||
iti tṛtīyo-'nuvākaḥ ||
yaśchanda̭sāmṛṣa॒bho vi॒śvarṷ̄paḥ | chando॒bhyo-'dhya॒mṛtā᳚thsa-mba॒bhūva̭ | sa mendro̭ me॒dhayā᳚ spṛṇotu | a॒mṛta̭sya deva॒ dhāra̭ṇo bhūyāsam | śarī̭ra-mme॒ vica̭rṣaṇam | ji॒hvā me॒ madhṷmattamā | karṇā᳚bhyā-mbhūri॒ viśrṷvam | brahma̭ṇaḥ ko॒śo̭-'si me॒dhayā-'pi̭hitaḥ | śru॒ta-mmḙ gopāya | ā॒vaha̭ntī vitanvā॒nā || 1 ||
ku॒rvā॒ṇā cīra̭mā॒tmanaḥ̭ | vāsāgṃ̭si॒ mama॒ gāva̭śca | a॒nna॒pā॒ne ca̭ sarva॒dā | tato̭ me॒ śriya॒māva̭ha | lo॒ma॒śā-mpa॒śubhi̭ssa॒ha svāhā᳚ | āmā̭ yantu brahmacā॒riṇa॒ssvāhā᳚ | vimā̭-''yantu brahmacā॒riṇa॒ssvāhā᳚ | pramā̭-''yantu brahmacā॒riṇa॒ssvāhā᳚ | damā̭yantu brahmacā॒riṇa॒ssvāhā᳚ | śamā̭yantu brahmacā॒riṇa॒ssvāhā᳚ || 2 ||
yaśo॒ janḙ-'sāni॒ svāhā᳚ | śreyā॒nvasya̭so-'sāni॒ svāhā᳚ | ta-ntvā̭ bhaga॒ pravi̭śāni॒ svāhā᳚ | sa mā̭ bhaga॒ pravi̭śa॒ svāhā᳚ | tasmin᳚-thsa॒hasra̭śākhe | nibha̭gā॒ha-ntvayi̭ mṛje॒ svāhā᳚ | yathā-''paḥ॒ prava̭tā॒-''yanti̭ | yathā॒ māsā̭ aharja॒ram | e॒va-mmā-mbra̭hmacā॒riṇaḥ̭ | dhāta॒rāya̭ntu sa॒rvata॒ssvāhā᳚ | pra॒ti॒ve॒śo̭-'si॒ pramā̭bhāhi॒ pramā̭padyasva || 3 ||
iti caturtho-'nuvākaḥ ||
bhūrbhuva॒ssuva॒riti॒ vā e॒tāsti॒sro vyāhṛ̭tayaḥ | tāsā̭muhasmai॒ tā-ñca̭tu॒rthīm | māhā̭camasyaḥ॒ pravḙdayate | maha॒ iti̭ | tadbrahma̭ | sa ā॒tmā | aṅgā᳚nya॒nyā de॒vatāḥ᳚ | bhūriti॒ vā a॒yaṃ-lo~॒kaḥ | bhuva॒ itya॒ntari̭kṣam | suva॒ritya॒sau lo॒kaḥ || 1 ||
maha॒ ityā̭di॒tyaḥ | ā॒di॒tyena॒ vāva sarvḙ lo॒kā mahī̭yante | bhūriti॒ vā a॒gniḥ | bhuva॒ iti̭ vā॒yuḥ | suva॒rityā̭di॒tyaḥ | maha॒ iti̭ ca॒ndramāḥ᳚ | ca॒ndrama̭sā॒ vāva sarvā̭ṇi॒ jyotīgṃ̭ṣi॒ mahī̭yante | bhūriti॒ vā ṛcaḥ̭ | bhuva॒ iti॒ sāmā̭ni | suva॒riti॒ yajūgṃ̭ṣi || 2 ||
maha॒ iti॒ brahma̭ | brahma̭ṇā॒ vāva sarvḙ ve॒dā mahī̭yante | bhūriti॒ vai prā॒ṇaḥ | bhuva॒ itya̭pā॒naḥ | suva॒riti̭ vyā॒naḥ | maha॒ ityannam᳚ | annḙna॒ vāva sarve᳚ prā॒ṇā mahī̭yante | tā vā e॒tāścata̭sraścatu॒rdhā | cata̭sraścatasro॒ vyāhṛ̭tayaḥ | tā yo veda̭ | sa vḙda॒ brahma̭ | sarve᳚-'smai de॒vā ba॒limāva̭hanti || 3 ||
iti pañcamo-'nuvākaḥ ||
sa ya e॒ṣo᳚-'ntarahṛ̭daya ākā॒śaḥ | tasmi̭nna॒ya-mpurṷṣo mano॒mayaḥ̭ | amṛ̭to hira॒ṇmayaḥ̭ | anta̭reṇa॒ tālṷke | ya e॒ṣastana̭ ivāva॒lamba̭te | se᳚ndrayo॒niḥ | yatrā॒sau kḙśā॒nto vi॒varta̭te | vya॒pohya̭ śīrṣakapā॒le | bhūritya॒gnau prati̭tiṣṭhati | bhuva॒ iti̭ vā॒yau || 1 ||
suva॒rityā̭di॒tye | maha॒ iti॒ brahma̭ṇi | ā॒pnoti॒ svārā᳚jyam | ā॒pnoti॒ mana̭sa॒spatim᳚ | vākpa̭ti॒ścakṣṷṣpatiḥ | śrotra̭patirvi॒jñāna̭patiḥ | e॒tattato̭ bhavati | ā॒kā॒śaśa̭rīra॒-mbrahma̭ | sa॒tyātma̭ prā॒ṇārā̭ma॒-mmana̭ ānandam | śānti̭samṛddhama॒mṛtam᳚ | iti̭ prācīna yo॒gyopā᳚ssva || 2 ||
iti ṣaṣṭho-'nuvākaḥ ||
pṛ॒thi॒vya̭ntari̭kṣa॒-ndyaurdiśo̭-'vāntaradi॒śāḥ | a॒gnirvā॒yurā̭di॒tyaśca॒ndramā॒ nakṣa̭trāṇi | āpa॒ oṣa̭dhayo॒ vana॒spata̭ya ākā॒śa ā॒tmā | itya̭dhibhū॒tam | athādhyā॒tmam | prā॒ṇo vyā॒no̭-'pā॒na ṷdā॒nassa̭mā॒naḥ | cakṣu॒śśrotra॒-mmano॒ vāktvak | carma̭mā॒gṃ॒sagg snāvāsthi̭ ma॒jjā | e॒tada̭dhivi॒dhāya॒ ṛṣi॒ravo̭cat | pāṅktaṃ॒-vā~ i॒dagṃ sarvam᳚ | pāṅktḙnai॒va pāṅktagg̭ spṛṇo॒tīti̭ || 1 ||
iti saptamo-'nuvākaḥ ||
omiti॒ brahma̭ | omitī॒dagṃ sarvam᳚ | omitye॒tada̭nukṛti ha sma॒ vā a॒pyo śrā̭va॒yetyāśrā̭vayanti | omiti॒ sāmā̭ni gāyanti | ogṃ śomiti̭ śa॒strāṇi̭ śagṃsanti | omitya̭dhva॒ryuḥ pra̭tiga॒ra-mprati̭gṛṇāti | omiti॒ brahmā॒ prasaṷti | omitya̭gniho॒tramanṷjānāti | omiti̭ brāhma॒ṇaḥ pra̭va॒kṣyannā̭ha॒ brahmopā᳚pnavā॒nīti̭ | brahmai॒vopā᳚pnoti || 1 ||
ityaṣṭamo-'nuvākaḥ ||
ṛta-ñca svādhyāyaprava̭cane॒ ca | satya-ñca svādhyāyaprava̭cane॒ ca | tapaśca svādhyāyaprava̭cane॒ ca | damaśca svādhyāyaprava̭cane॒ ca | śamaśca svādhyāyaprava̭cane॒ ca | agnayaśca svādhyāyaprava̭cane॒ ca | agnihotra-ñca svādhyāyaprava̭cane॒ ca | atithayaśca svādhyāyaprava̭cane॒ ca | mānuṣa-ñca svādhyāyaprava̭cane॒ ca | prajā ca svādhyāyaprava̭cane॒ ca | prajanaśca svādhyāyaprava̭cane॒ ca | prajātiśca svādhyāyaprava̭cane॒ ca | satyamiti satyavacā̭ rāthī॒taraḥ | tapa iti taponityaḥ paṷruśi॒ṣṭiḥ | svādhyāyapravacane eveti nāko̭ maudga॒lyaḥ |
taddhi tapa̭staddhi॒ tapaḥ || 1 ||
iti navamo-'nuvākaḥ ||
a॒haṃ-vṛ~॒kṣasya॒ reri̭vā | kī॒rtiḥ pṛ॒ṣṭha-ṅgi॒reri̭va | ū॒rdhvapa̭vitro vā॒jinī̭va sva॒mṛta̭masmi | dravi̭ṇa॒gṃ॒ sava̭rcasam | sumedhā a̭mṛto॒kṣitaḥ | iti triśaṅkorvedā̭nuva॒canam || 1 ||
iti daśamo-'nuvākaḥ ||
vedamanūcyācāryo-'ntevāsinama̭nuśā॒sti | satyaṃ॒-va~da | dharma॒-ñcara | svādhyāyā᳚nmā pra॒madaḥ | ācāryāya priya-ndhanamāhṛtya prajātantu-mmā vya̭vacche॒tsīḥ | satyānna prama̭dita॒vyam | dharmānna prama̭dita॒vyam | kuśalānna prama̭dita॒vyam | bhūtyai na prama̭dita॒vyam | svādhyāyapravacanābhyā-nna prama̭dita॒vyam || 1 ||
devapitṛkāryābhyā-nna prama̭dita॒vyam | mātṛ̭devo॒ bhava | pitṛ̭devo॒ bhava | ācārya̭devo॒ bhava | atithi̭devo॒ bhava | yānyanavadyāni̭ karmā॒ṇi | tāni sevi̭tavyā॒ni | no i̭tarā॒ṇi | yānyasmākagṃ suca̭ritā॒ni | tāni tvayo̭pāsyā॒ni || 2 ||
no i̭tarā॒ṇi | ye ke cārumacchreyāgṃ̭so brā॒hmaṇāḥ | teṣā-ntvayā-''sane na praśva̭sita॒vyam | śraddha̭yā de॒yam | aśraddha̭yā-'de॒yam | śri̭yā de॒yam | hri̭yā de॒yam | bhi̭yā de॒yam | saṃvi~̭dā de॒yam | atha yadi te karmavicikithsā vā vṛttaviciki̭thsā vā॒ syāt || 3 ||
ye tatra brāhmaṇā᳚ssamma॒rśinaḥ | yuktā̭ āyu॒ktāḥ | alūkṣā̭ dharma̭kāmā॒ssyuḥ | yathā tḙ tatra̭ varte॒rann | tathā tatra̭ varte॒thāḥ | athābhyā᳚khyā॒teṣu | ye tatra brāhmaṇā᳚ssamma॒rśinaḥ | yuktā̭ āyu॒ktāḥ | alūkṣā̭ dharmakāmā॒ssyuḥ | yathā tḙ teṣṷ varte॒rann | tathā teṣṷ varte॒thāḥ | eṣa̭ āde॒śaḥ | eṣa ṷpade॒śaḥ | eṣā vḙdopa॒niṣat | etada̭nuśā॒sanam | evamupā̭sita॒vyam | evamu caita̭dupā॒syam || 4 ||
ityekādaśa-'nuvākaḥ ||
śa-nno̭ mi॒traśśaṃ-va~rṷṇaḥ | śa-nno̭ bhavatvarya॒mā | śa-nna॒ indro॒ bṛha॒spatiḥ̭ | śa-nno॒ viṣṇṷrurukra॒maḥ | namo॒ brahma̭ṇe | nama̭ste vāyo | tvame॒va pra॒tyakṣa॒-mbrahmā̭si | tvāme॒va pra॒tyakṣa॒-mbrahmāvā̭diṣam | ṛ॒tama̭vādiṣam | sa॒tyama̭vādiṣam | tanmāmā̭vīt | tadva॒ktāra̭māvīt | āvī॒nmām | āvī᳚dva॒ktāram᳚ | oṃ śānti॒-śśānti॒-śśāntiḥ̭ || 1 ||
iti dvādaśo-'nuvākaḥ ||
|| hariḥ̭ om ||
|| śrī kṛṣṇārpaṇamastu ||
Sanskrit — Devanagari (original)
(तै. आ. 7-1-1)
ॐ श्री गुरुभ्यो नमः । हरिः ओम् ॥
ॐ श-न्नो॑ मि॒त्रश्शं-वँरु॑णः । श-न्नो॑ भवत्वर्य॒मा । श-न्न॒ इन्द्रो॒ बृह॒स्पतिः॑ । श-न्नो॒ विष्णु॑रुरुक्र॒मः । नमो॒ ब्रह्म॑णे । नम॑स्ते वायो । त्वमे॒व प्र॒त्यक्ष॒-म्ब्रह्मा॑सि । त्वमे॒व प्र॒त्यक्ष॒-म्ब्रह्म॑ वदिष्यामि । ऋ॒तं-वँ॑दिष्यामि । स॒त्यं-वँ॑दिष्यामि । तन्माम॑वतु । तद्व॒क्तार॑मवतु । अव॑तु॒ माम् । अव॑तु व॒क्तारम्᳚ । ॐ शान्ति॒-श्शान्ति॒-श्शान्तिः॑ ॥ 1 ॥
इति प्रथमो-ऽनुवाकः ॥
शीक्षां-व्याँ᳚ख्यास्या॒मः । वर्ण॒स्स्वरः । मात्रा॒ बलम् । साम॑ सन्ता॒नः । इत्युक्तश्शी᳚क्षाध्या॒यः ॥ 1 ॥
इति द्वितीयो-ऽनुवाकः ॥
स॒ह नौ॒ यशः । स॒ह नौ ब्र॑ह्मव॒र्चसम् । अथातस्सग्ंहिताया उपनिषदं-व्याँ᳚ख्यास्या॒मः । पञ्चस्वधिक॑रणे॒षु । अधिलोकमधिज्यौतिषमधिविद्यमधिप्रज॑मध्या॒त्मम् । ता महासग्ंहिता इ॑त्याच॒क्षते । अथा॑धिलो॒कम् । पृथिवी पू᳚र्वरू॒पम् । द्यौरुत्त॑ररू॒पम् । आका॑शस्स॒न्धिः ॥ 1 ॥
वायु॑स्सन्धा॒नम् । इत्य॑धिलो॒कम् । अथा॑धिज्यौ॒तिषम् । अग्निः पू᳚र्वरू॒पम् । आदित्य उत्त॑ररू॒पम् । आ॑पस्स॒न्धिः । वैद्युत॑स्सन्धा॒नम् । इत्य॑धिज्यौ॒तिषम् । अथा॑धिवि॒द्यम् । आचार्यः पू᳚र्वरू॒पम् ॥ 2 ॥
अन्तेवास्युत्त॑ररू॒पम् । वि॑द्या स॒न्धिः । प्रवचनग्ं॑ सन्धा॒नम् । इत्य॑धिवि॒द्यम् । अथाधि॒प्रजम् । माता पू᳚र्वरू॒पम् । पितोत्त॑ररू॒पम् । प्र॑जा स॒न्धिः । प्रजननग्ं॑ सन्धा॒नम् । इत्यधि॒प्रजम् ॥ 3 ॥
अथाध्या॒त्मम् । अधरा हनुः पू᳚र्वरू॒पम् । उत्तरा हनुरुत्त॑ररू॒पम् । वाक्स॒न्धिः । जिह्वा॑ सन्धा॒नम् । इत्यध्या॒त्मम् । इतीमा म॑हास॒ग्ं॒हिताः । य एवमेता महासग्ंहिता व्याख्या॑ता वे॒द । सन्धीयते प्रज॑या प॒शुभिः । ब्रह्मवर्चसेनान्नाद्येन सुवर्ग्येण॑ लोके॒न ॥ 4 ॥
इति तृतीयो-ऽनुवाकः ॥
यश्छन्द॑सामृष॒भो वि॒श्वरू॑पः । छन्दो॒भ्यो-ऽध्य॒मृता᳚थ्स-म्ब॒भूव॑ । स मेन्द्रो॑ मे॒धया᳚ स्पृणोतु । अ॒मृत॑स्य देव॒ धार॑णो भूयासम् । शरी॑र-म्मे॒ विच॑र्षणम् । जि॒ह्वा मे॒ मधु॑मत्तमा । कर्णा᳚भ्या-म्भूरि॒ विश्रु॑वम् । ब्रह्म॑णः को॒शो॑-ऽसि मे॒धया-ऽपि॑हितः । श्रु॒त-म्मे॑ गोपाय । आ॒वह॑न्ती वितन्वा॒ना ॥ 1 ॥
कु॒र्वा॒णा चीर॑मा॒त्मनः॑ । वासाग्ं॑सि॒ मम॒ गाव॑श्च । अ॒न्न॒पा॒ने च॑ सर्व॒दा । ततो॑ मे॒ श्रिय॒माव॑ह । लो॒म॒शा-म्प॒शुभि॑स्स॒ह स्वाहा᳚ । आमा॑ यन्तु ब्रह्मचा॒रिण॒स्स्वाहा᳚ । विमा॑-ऽऽयन्तु ब्रह्मचा॒रिण॒स्स्वाहा᳚ । प्रमा॑-ऽऽयन्तु ब्रह्मचा॒रिण॒स्स्वाहा᳚ । दमा॑यन्तु ब्रह्मचा॒रिण॒स्स्वाहा᳚ । शमा॑यन्तु ब्रह्मचा॒रिण॒स्स्वाहा᳚ ॥ 2 ॥
यशो॒ जने॑-ऽसानि॒ स्वाहा᳚ । श्रेया॒न्वस्य॑सो-ऽसानि॒ स्वाहा᳚ । त-न्त्वा॑ भग॒ प्रवि॑शानि॒ स्वाहा᳚ । स मा॑ भग॒ प्रवि॑श॒ स्वाहा᳚ । तस्मिन्᳚-थ्स॒हस्र॑शाखे । निभ॑गा॒ह-न्त्वयि॑ मृजे॒ स्वाहा᳚ । यथा-ऽऽपः॒ प्रव॑ता॒-ऽऽयन्ति॑ । यथा॒ मासा॑ अहर्ज॒रम् । ए॒व-म्मा-म्ब्र॑ह्मचा॒रिणः॑ । धात॒राय॑न्तु स॒र्वत॒स्स्वाहा᳚ । प्र॒ति॒वे॒शो॑-ऽसि॒ प्रमा॑भाहि॒ प्रमा॑पद्यस्व ॥ 3 ॥
इति चतुर्थो-ऽनुवाकः ॥
भूर्भुव॒स्सुव॒रिति॒ वा ए॒तास्ति॒स्रो व्याहृ॑तयः । तासा॑मुहस्मै॒ ता-ञ्च॑तु॒र्थीम् । माहा॑चमस्यः॒ प्रवे॑दयते । मह॒ इति॑ । तद्ब्रह्म॑ । स आ॒त्मा । अङ्गा᳚न्य॒न्या दे॒वताः᳚ । भूरिति॒ वा अ॒यं-लोँ॒कः । भुव॒ इत्य॒न्तरि॑क्षम् । सुव॒रित्य॒सौ लो॒कः ॥ 1 ॥
मह॒ इत्या॑दि॒त्यः । आ॒दि॒त्येन॒ वाव सर्वे॑ लो॒का मही॑यन्ते । भूरिति॒ वा अ॒ग्निः । भुव॒ इति॑ वा॒युः । सुव॒रित्या॑दि॒त्यः । मह॒ इति॑ च॒न्द्रमाः᳚ । च॒न्द्रम॑सा॒ वाव सर्वा॑णि॒ ज्योतीग्ं॑षि॒ मही॑यन्ते । भूरिति॒ वा ऋचः॑ । भुव॒ इति॒ सामा॑नि । सुव॒रिति॒ यजूग्ं॑षि ॥ 2 ॥
मह॒ इति॒ ब्रह्म॑ । ब्रह्म॑णा॒ वाव सर्वे॑ वे॒दा मही॑यन्ते । भूरिति॒ वै प्रा॒णः । भुव॒ इत्य॑पा॒नः । सुव॒रिति॑ व्या॒नः । मह॒ इत्यन्नम्᳚ । अन्ने॑न॒ वाव सर्वे᳚ प्रा॒णा मही॑यन्ते । ता वा ए॒ताश्चत॑स्रश्चतु॒र्धा । चत॑स्रश्चतस्रो॒ व्याहृ॑तयः । ता यो वेद॑ । स वे॑द॒ ब्रह्म॑ । सर्वे᳚-ऽस्मै दे॒वा ब॒लिमाव॑हन्ति ॥ 3 ॥
इति पञ्चमो-ऽनुवाकः ॥
स य ए॒षो᳚-ऽन्तरहृ॑दय आका॒शः । तस्मि॑न्न॒य-म्पुरु॑षो मनो॒मयः॑ । अमृ॑तो हिर॒ण्मयः॑ । अन्त॑रेण॒ तालु॑के । य ए॒षस्तन॑ इवाव॒लम्ब॑ते । से᳚न्द्रयो॒निः । यत्रा॒सौ के॑शा॒न्तो वि॒वर्त॑ते । व्य॒पोह्य॑ शीर्षकपा॒ले । भूरित्य॒ग्नौ प्रति॑तिष्ठति । भुव॒ इति॑ वा॒यौ ॥ 1 ॥
सुव॒रित्या॑दि॒त्ये । मह॒ इति॒ ब्रह्म॑णि । आ॒प्नोति॒ स्वारा᳚ज्यम् । आ॒प्नोति॒ मन॑स॒स्पतिम्᳚ । वाक्प॑ति॒श्चक्षु॑ष्पतिः । श्रोत्र॑पतिर्वि॒ज्ञान॑पतिः । ए॒तत्ततो॑ भवति । आ॒का॒शश॑रीर॒-म्ब्रह्म॑ । स॒त्यात्म॑ प्रा॒णारा॑म॒-म्मन॑ आनन्दम् । शान्ति॑समृद्धम॒मृतम्᳚ । इति॑ प्राचीन यो॒ग्योपा᳚स्स्व ॥ 2 ॥
इति षष्ठो-ऽनुवाकः ॥
पृ॒थि॒व्य॑न्तरि॑क्ष॒-न्द्यौर्दिशो॑-ऽवान्तरदि॒शाः । अ॒ग्निर्वा॒युरा॑दि॒त्यश्च॒न्द्रमा॒ नक्ष॑त्राणि । आप॒ ओष॑धयो॒ वन॒स्पत॑य आका॒श आ॒त्मा । इत्य॑धिभू॒तम् । अथाध्या॒त्मम् । प्रा॒णो व्या॒नो॑-ऽपा॒न उ॑दा॒नस्स॑मा॒नः । चक्षु॒श्श्रोत्र॒-म्मनो॒ वाक्त्वक् । चर्म॑मा॒ग्ं॒सग्ग् स्नावास्थि॑ म॒ज्जा । ए॒तद॑धिवि॒धाय॒ ऋषि॒रवो॑चत् । पाङ्क्तं॒-वाँ इ॒दग्ं सर्वम्᳚ । पाङ्क्ते॑नै॒व पाङ्क्तग्ग्॑ स्पृणो॒तीति॑ ॥ 1 ॥
इति सप्तमो-ऽनुवाकः ॥
ओमिति॒ ब्रह्म॑ । ओमिती॒दग्ं सर्वम्᳚ । ओमित्ये॒तद॑नुकृति ह स्म॒ वा अ॒प्यो श्रा॑व॒येत्याश्रा॑वयन्ति । ओमिति॒ सामा॑नि गायन्ति । ओग्ं शोमिति॑ श॒स्त्राणि॑ शग्ंसन्ति । ओमित्य॑ध्व॒र्युः प्र॑तिग॒र-म्प्रति॑गृणाति । ओमिति॒ ब्रह्मा॒ प्रसौ॑ति । ओमित्य॑ग्निहो॒त्रमनु॑जानाति । ओमिति॑ ब्राह्म॒णः प्र॑व॒क्ष्यन्ना॑ह॒ ब्रह्मोपा᳚प्नवा॒नीति॑ । ब्रह्मै॒वोपा᳚प्नोति ॥ 1 ॥
इत्यष्टमो-ऽनुवाकः ॥
ऋत-ञ्च स्वाध्यायप्रव॑चने॒ च । सत्य-ञ्च स्वाध्यायप्रव॑चने॒ च । तपश्च स्वाध्यायप्रव॑चने॒ च । दमश्च स्वाध्यायप्रव॑चने॒ च । शमश्च स्वाध्यायप्रव॑चने॒ च । अग्नयश्च स्वाध्यायप्रव॑चने॒ च । अग्निहोत्र-ञ्च स्वाध्यायप्रव॑चने॒ च । अतिथयश्च स्वाध्यायप्रव॑चने॒ च । मानुष-ञ्च स्वाध्यायप्रव॑चने॒ च । प्रजा च स्वाध्यायप्रव॑चने॒ च । प्रजनश्च स्वाध्यायप्रव॑चने॒ च । प्रजातिश्च स्वाध्यायप्रव॑चने॒ च । सत्यमिति सत्यवचा॑ राथी॒तरः । तप इति तपोनित्यः पौ॑रुशि॒ष्टिः । स्वाध्यायप्रवचने एवेति नाको॑ मौद्ग॒ल्यः ।
तद्धि तप॑स्तद्धि॒ तपः ॥ 1 ॥
इति नवमो-ऽनुवाकः ॥
अ॒हं-वृँ॒क्षस्य॒ रेरि॑वा । की॒र्तिः पृ॒ष्ठ-ङ्गि॒रेरि॑व । ऊ॒र्ध्वप॑वित्रो वा॒जिनी॑व स्व॒मृत॑मस्मि । द्रवि॑ण॒ग्ं॒ सव॑र्चसम् । सुमेधा अ॑मृतो॒क्षितः । इति त्रिशङ्कोर्वेदा॑नुव॒चनम् ॥ 1 ॥
इति दशमो-ऽनुवाकः ॥
वेदमनूच्याचार्यो-ऽन्तेवासिनम॑नुशा॒स्ति । सत्यं॒-वँद । धर्म॒-ञ्चर । स्वाध्याया᳚न्मा प्र॒मदः । आचार्याय प्रिय-न्धनमाहृत्य प्रजातन्तु-म्मा व्य॑वच्छे॒त्सीः । सत्यान्न प्रम॑दित॒व्यम् । धर्मान्न प्रम॑दित॒व्यम् । कुशलान्न प्रम॑दित॒व्यम् । भूत्यै न प्रम॑दित॒व्यम् । स्वाध्यायप्रवचनाभ्या-न्न प्रम॑दित॒व्यम् ॥ 1 ॥
देवपितृकार्याभ्या-न्न प्रम॑दित॒व्यम् । मातृ॑देवो॒ भव । पितृ॑देवो॒ भव । आचार्य॑देवो॒ भव । अतिथि॑देवो॒ भव । यान्यनवद्यानि॑ कर्मा॒णि । तानि सेवि॑तव्या॒नि । नो इ॑तरा॒णि । यान्यस्माकग्ं सुच॑रिता॒नि । तानि त्वयो॑पास्या॒नि ॥ 2 ॥
नो इ॑तरा॒णि । ये के चारुमच्छ्रेयाग्ं॑सो ब्रा॒ह्मणाः । तेषा-न्त्वया-ऽऽसने न प्रश्व॑सित॒व्यम् । श्रद्ध॑या दे॒यम् । अश्रद्ध॑या-ऽदे॒यम् । श्रि॑या दे॒यम् । ह्रि॑या दे॒यम् । भि॑या दे॒यम् । संविँ॑दा दे॒यम् । अथ यदि ते कर्मविचिकिथ्सा वा वृत्तविचिकि॑थ्सा वा॒ स्यात् ॥ 3 ॥
ये तत्र ब्राह्मणा᳚स्सम्म॒र्शिनः । युक्ता॑ आयु॒क्ताः । अलूक्षा॑ धर्म॑कामा॒स्स्युः । यथा ते॑ तत्र॑ वर्ते॒रन्न् । तथा तत्र॑ वर्ते॒थाः । अथाभ्या᳚ख्या॒तेषु । ये तत्र ब्राह्मणा᳚स्सम्म॒र्शिनः । युक्ता॑ आयु॒क्ताः । अलूक्षा॑ धर्मकामा॒स्स्युः । यथा ते॑ तेषु॑ वर्ते॒रन्न् । तथा तेषु॑ वर्ते॒थाः । एष॑ आदे॒शः । एष उ॑पदे॒शः । एषा वे॑दोप॒निषत् । एतद॑नुशा॒सनम् । एवमुपा॑सित॒व्यम् । एवमु चैत॑दुपा॒स्यम् ॥ 4 ॥
इत्येकादश-ऽनुवाकः ॥
श-न्नो॑ मि॒त्रश्शं-वँरु॑णः । श-न्नो॑ भवत्वर्य॒मा । श-न्न॒ इन्द्रो॒ बृह॒स्पतिः॑ । श-न्नो॒ विष्णु॑रुरुक्र॒मः । नमो॒ ब्रह्म॑णे । नम॑स्ते वायो । त्वमे॒व प्र॒त्यक्ष॒-म्ब्रह्मा॑सि । त्वामे॒व प्र॒त्यक्ष॒-म्ब्रह्मावा॑दिषम् । ऋ॒तम॑वादिषम् । स॒त्यम॑वादिषम् । तन्मामा॑वीत् । तद्व॒क्तार॑मावीत् । आवी॒न्माम् । आवी᳚द्व॒क्तारम्᳚ । ॐ शान्ति॒-श्शान्ति॒-श्शान्तिः॑ ॥ 1 ॥
इति द्वादशो-ऽनुवाकः ॥
॥ हरिः॑ ओम् ॥
॥ श्री कृष्णार्पणमस्तु ॥
(tai. ā. 7-1-1)
oṃ śrī gurubhyo namaḥ | hariḥ om ||
oṃ śa-nno̭ mi॒traśśaṃ-va~rṷṇaḥ | śa-nno̭ bhavatvarya॒mā | śa-nna॒ indro॒ bṛha॒spatiḥ̭ | śa-nno॒ viṣṇṷrurukra॒maḥ | namo॒ brahma̭ṇe | nama̭ste vāyo | tvame॒va pra॒tyakṣa॒-mbrahmā̭si | tvame॒va pra॒tyakṣa॒-mbrahma̭ vadiṣyāmi | ṛ॒taṃ-va~̭diṣyāmi | sa॒tyaṃ-va~̭diṣyāmi | tanmāma̭vatu | tadva॒ktāra̭mavatu | ava̭tu॒ mām | ava̭tu va॒ktāram᳚ | oṃ śānti॒-śśānti॒-śśāntiḥ̭ || 1 ||
iti prathamo-'nuvākaḥ ||
śīkṣāṃ-vyā~᳚khyāsyā॒maḥ | varṇa॒ssvaraḥ | mātrā॒ balam | sāma̭ santā॒naḥ | ityuktaśśī᳚kṣādhyā॒yaḥ || 1 ||
iti dvitīyo-'nuvākaḥ ||
sa॒ha nau॒ yaśaḥ | sa॒ha nau bra̭hmava॒rcasam | athātassagṃhitāyā upaniṣadaṃ-vyā~᳚khyāsyā॒maḥ | pañcasvadhika̭raṇe॒ṣu | adhilokamadhijyautiṣamadhividyamadhipraja̭madhyā॒tmam | tā mahāsagṃhitā i̭tyāca॒kṣate | athā̭dhilo॒kam | pṛthivī pū᳚rvarū॒pam | dyaurutta̭rarū॒pam | ākā̭śassa॒ndhiḥ || 1 ||
vāyṷssandhā॒nam | itya̭dhilo॒kam | athā̭dhijyau॒tiṣam | agniḥ pū᳚rvarū॒pam | āditya utta̭rarū॒pam | ā̭passa॒ndhiḥ | vaidyuta̭ssandhā॒nam | itya̭dhijyau॒tiṣam | athā̭dhivi॒dyam | ācāryaḥ pū᳚rvarū॒pam || 2 ||
antevāsyutta̭rarū॒pam | vi̭dyā sa॒ndhiḥ | pravacanagṃ̭ sandhā॒nam | itya̭dhivi॒dyam | athādhi॒prajam | mātā pū᳚rvarū॒pam | pitotta̭rarū॒pam | pra̭jā sa॒ndhiḥ | prajananagṃ̭ sandhā॒nam | ityadhi॒prajam || 3 ||
athādhyā॒tmam | adharā hanuḥ pū᳚rvarū॒pam | uttarā hanurutta̭rarū॒pam | vāksa॒ndhiḥ | jihvā̭ sandhā॒nam | ityadhyā॒tmam | itīmā ma̭hāsa॒gṃ॒hitāḥ | ya evametā mahāsagṃhitā vyākhyā̭tā ve॒da | sandhīyate praja̭yā pa॒śubhiḥ | brahmavarcasenānnādyena suvargyeṇa̭ loke॒na || 4 ||
iti tṛtīyo-'nuvākaḥ ||
yaśchanda̭sāmṛṣa॒bho vi॒śvarṷ̄paḥ | chando॒bhyo-'dhya॒mṛtā᳚thsa-mba॒bhūva̭ | sa mendro̭ me॒dhayā᳚ spṛṇotu | a॒mṛta̭sya deva॒ dhāra̭ṇo bhūyāsam | śarī̭ra-mme॒ vica̭rṣaṇam | ji॒hvā me॒ madhṷmattamā | karṇā᳚bhyā-mbhūri॒ viśrṷvam | brahma̭ṇaḥ ko॒śo̭-'si me॒dhayā-'pi̭hitaḥ | śru॒ta-mmḙ gopāya | ā॒vaha̭ntī vitanvā॒nā || 1 ||
ku॒rvā॒ṇā cīra̭mā॒tmanaḥ̭ | vāsāgṃ̭si॒ mama॒ gāva̭śca | a॒nna॒pā॒ne ca̭ sarva॒dā | tato̭ me॒ śriya॒māva̭ha | lo॒ma॒śā-mpa॒śubhi̭ssa॒ha svāhā᳚ | āmā̭ yantu brahmacā॒riṇa॒ssvāhā᳚ | vimā̭-''yantu brahmacā॒riṇa॒ssvāhā᳚ | pramā̭-''yantu brahmacā॒riṇa॒ssvāhā᳚ | damā̭yantu brahmacā॒riṇa॒ssvāhā᳚ | śamā̭yantu brahmacā॒riṇa॒ssvāhā᳚ || 2 ||
yaśo॒ janḙ-'sāni॒ svāhā᳚ | śreyā॒nvasya̭so-'sāni॒ svāhā᳚ | ta-ntvā̭ bhaga॒ pravi̭śāni॒ svāhā᳚ | sa mā̭ bhaga॒ pravi̭śa॒ svāhā᳚ | tasmin᳚-thsa॒hasra̭śākhe | nibha̭gā॒ha-ntvayi̭ mṛje॒ svāhā᳚ | yathā-''paḥ॒ prava̭tā॒-''yanti̭ | yathā॒ māsā̭ aharja॒ram | e॒va-mmā-mbra̭hmacā॒riṇaḥ̭ | dhāta॒rāya̭ntu sa॒rvata॒ssvāhā᳚ | pra॒ti॒ve॒śo̭-'si॒ pramā̭bhāhi॒ pramā̭padyasva || 3 ||
iti caturtho-'nuvākaḥ ||
bhūrbhuva॒ssuva॒riti॒ vā e॒tāsti॒sro vyāhṛ̭tayaḥ | tāsā̭muhasmai॒ tā-ñca̭tu॒rthīm | māhā̭camasyaḥ॒ pravḙdayate | maha॒ iti̭ | tadbrahma̭ | sa ā॒tmā | aṅgā᳚nya॒nyā de॒vatāḥ᳚ | bhūriti॒ vā a॒yaṃ-lo~॒kaḥ | bhuva॒ itya॒ntari̭kṣam | suva॒ritya॒sau lo॒kaḥ || 1 ||
maha॒ ityā̭di॒tyaḥ | ā॒di॒tyena॒ vāva sarvḙ lo॒kā mahī̭yante | bhūriti॒ vā a॒gniḥ | bhuva॒ iti̭ vā॒yuḥ | suva॒rityā̭di॒tyaḥ | maha॒ iti̭ ca॒ndramāḥ᳚ | ca॒ndrama̭sā॒ vāva sarvā̭ṇi॒ jyotīgṃ̭ṣi॒ mahī̭yante | bhūriti॒ vā ṛcaḥ̭ | bhuva॒ iti॒ sāmā̭ni | suva॒riti॒ yajūgṃ̭ṣi || 2 ||
maha॒ iti॒ brahma̭ | brahma̭ṇā॒ vāva sarvḙ ve॒dā mahī̭yante | bhūriti॒ vai prā॒ṇaḥ | bhuva॒ itya̭pā॒naḥ | suva॒riti̭ vyā॒naḥ | maha॒ ityannam᳚ | annḙna॒ vāva sarve᳚ prā॒ṇā mahī̭yante | tā vā e॒tāścata̭sraścatu॒rdhā | cata̭sraścatasro॒ vyāhṛ̭tayaḥ | tā yo veda̭ | sa vḙda॒ brahma̭ | sarve᳚-'smai de॒vā ba॒limāva̭hanti || 3 ||
iti pañcamo-'nuvākaḥ ||
sa ya e॒ṣo᳚-'ntarahṛ̭daya ākā॒śaḥ | tasmi̭nna॒ya-mpurṷṣo mano॒mayaḥ̭ | amṛ̭to hira॒ṇmayaḥ̭ | anta̭reṇa॒ tālṷke | ya e॒ṣastana̭ ivāva॒lamba̭te | se᳚ndrayo॒niḥ | yatrā॒sau kḙśā॒nto vi॒varta̭te | vya॒pohya̭ śīrṣakapā॒le | bhūritya॒gnau prati̭tiṣṭhati | bhuva॒ iti̭ vā॒yau || 1 ||
suva॒rityā̭di॒tye | maha॒ iti॒ brahma̭ṇi | ā॒pnoti॒ svārā᳚jyam | ā॒pnoti॒ mana̭sa॒spatim᳚ | vākpa̭ti॒ścakṣṷṣpatiḥ | śrotra̭patirvi॒jñāna̭patiḥ | e॒tattato̭ bhavati | ā॒kā॒śaśa̭rīra॒-mbrahma̭ | sa॒tyātma̭ prā॒ṇārā̭ma॒-mmana̭ ānandam | śānti̭samṛddhama॒mṛtam᳚ | iti̭ prācīna yo॒gyopā᳚ssva || 2 ||
iti ṣaṣṭho-'nuvākaḥ ||
pṛ॒thi॒vya̭ntari̭kṣa॒-ndyaurdiśo̭-'vāntaradi॒śāḥ | a॒gnirvā॒yurā̭di॒tyaśca॒ndramā॒ nakṣa̭trāṇi | āpa॒ oṣa̭dhayo॒ vana॒spata̭ya ākā॒śa ā॒tmā | itya̭dhibhū॒tam | athādhyā॒tmam | prā॒ṇo vyā॒no̭-'pā॒na ṷdā॒nassa̭mā॒naḥ | cakṣu॒śśrotra॒-mmano॒ vāktvak | carma̭mā॒gṃ॒sagg snāvāsthi̭ ma॒jjā | e॒tada̭dhivi॒dhāya॒ ṛṣi॒ravo̭cat | pāṅktaṃ॒-vā~ i॒dagṃ sarvam᳚ | pāṅktḙnai॒va pāṅktagg̭ spṛṇo॒tīti̭ || 1 ||
iti saptamo-'nuvākaḥ ||
omiti॒ brahma̭ | omitī॒dagṃ sarvam᳚ | omitye॒tada̭nukṛti ha sma॒ vā a॒pyo śrā̭va॒yetyāśrā̭vayanti | omiti॒ sāmā̭ni gāyanti | ogṃ śomiti̭ śa॒strāṇi̭ śagṃsanti | omitya̭dhva॒ryuḥ pra̭tiga॒ra-mprati̭gṛṇāti | omiti॒ brahmā॒ prasaṷti | omitya̭gniho॒tramanṷjānāti | omiti̭ brāhma॒ṇaḥ pra̭va॒kṣyannā̭ha॒ brahmopā᳚pnavā॒nīti̭ | brahmai॒vopā᳚pnoti || 1 ||
ityaṣṭamo-'nuvākaḥ ||
ṛta-ñca svādhyāyaprava̭cane॒ ca | satya-ñca svādhyāyaprava̭cane॒ ca | tapaśca svādhyāyaprava̭cane॒ ca | damaśca svādhyāyaprava̭cane॒ ca | śamaśca svādhyāyaprava̭cane॒ ca | agnayaśca svādhyāyaprava̭cane॒ ca | agnihotra-ñca svādhyāyaprava̭cane॒ ca | atithayaśca svādhyāyaprava̭cane॒ ca | mānuṣa-ñca svādhyāyaprava̭cane॒ ca | prajā ca svādhyāyaprava̭cane॒ ca | prajanaśca svādhyāyaprava̭cane॒ ca | prajātiśca svādhyāyaprava̭cane॒ ca | satyamiti satyavacā̭ rāthī॒taraḥ | tapa iti taponityaḥ paṷruśi॒ṣṭiḥ | svādhyāyapravacane eveti nāko̭ maudga॒lyaḥ |
taddhi tapa̭staddhi॒ tapaḥ || 1 ||
iti navamo-'nuvākaḥ ||
a॒haṃ-vṛ~॒kṣasya॒ reri̭vā | kī॒rtiḥ pṛ॒ṣṭha-ṅgi॒reri̭va | ū॒rdhvapa̭vitro vā॒jinī̭va sva॒mṛta̭masmi | dravi̭ṇa॒gṃ॒ sava̭rcasam | sumedhā a̭mṛto॒kṣitaḥ | iti triśaṅkorvedā̭nuva॒canam || 1 ||
iti daśamo-'nuvākaḥ ||
vedamanūcyācāryo-'ntevāsinama̭nuśā॒sti | satyaṃ॒-va~da | dharma॒-ñcara | svādhyāyā᳚nmā pra॒madaḥ | ācāryāya priya-ndhanamāhṛtya prajātantu-mmā vya̭vacche॒tsīḥ | satyānna prama̭dita॒vyam | dharmānna prama̭dita॒vyam | kuśalānna prama̭dita॒vyam | bhūtyai na prama̭dita॒vyam | svādhyāyapravacanābhyā-nna prama̭dita॒vyam || 1 ||
devapitṛkāryābhyā-nna prama̭dita॒vyam | mātṛ̭devo॒ bhava | pitṛ̭devo॒ bhava | ācārya̭devo॒ bhava | atithi̭devo॒ bhava | yānyanavadyāni̭ karmā॒ṇi | tāni sevi̭tavyā॒ni | no i̭tarā॒ṇi | yānyasmākagṃ suca̭ritā॒ni | tāni tvayo̭pāsyā॒ni || 2 ||
no i̭tarā॒ṇi | ye ke cārumacchreyāgṃ̭so brā॒hmaṇāḥ | teṣā-ntvayā-''sane na praśva̭sita॒vyam | śraddha̭yā de॒yam | aśraddha̭yā-'de॒yam | śri̭yā de॒yam | hri̭yā de॒yam | bhi̭yā de॒yam | saṃvi~̭dā de॒yam | atha yadi te karmavicikithsā vā vṛttaviciki̭thsā vā॒ syāt || 3 ||
ye tatra brāhmaṇā᳚ssamma॒rśinaḥ | yuktā̭ āyu॒ktāḥ | alūkṣā̭ dharma̭kāmā॒ssyuḥ | yathā tḙ tatra̭ varte॒rann | tathā tatra̭ varte॒thāḥ | athābhyā᳚khyā॒teṣu | ye tatra brāhmaṇā᳚ssamma॒rśinaḥ | yuktā̭ āyu॒ktāḥ | alūkṣā̭ dharmakāmā॒ssyuḥ | yathā tḙ teṣṷ varte॒rann | tathā teṣṷ varte॒thāḥ | eṣa̭ āde॒śaḥ | eṣa ṷpade॒śaḥ | eṣā vḙdopa॒niṣat | etada̭nuśā॒sanam | evamupā̭sita॒vyam | evamu caita̭dupā॒syam || 4 ||
ityekādaśa-'nuvākaḥ ||
śa-nno̭ mi॒traśśaṃ-va~rṷṇaḥ | śa-nno̭ bhavatvarya॒mā | śa-nna॒ indro॒ bṛha॒spatiḥ̭ | śa-nno॒ viṣṇṷrurukra॒maḥ | namo॒ brahma̭ṇe | nama̭ste vāyo | tvame॒va pra॒tyakṣa॒-mbrahmā̭si | tvāme॒va pra॒tyakṣa॒-mbrahmāvā̭diṣam | ṛ॒tama̭vādiṣam | sa॒tyama̭vādiṣam | tanmāmā̭vīt | tadva॒ktāra̭māvīt | āvī॒nmām | āvī᳚dva॒ktāram᳚ | oṃ śānti॒-śśānti॒-śśāntiḥ̭ || 1 ||
iti dvādaśo-'nuvākaḥ ||
|| hariḥ̭ om ||
|| śrī kṛṣṇārpaṇamastu ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Devanagari script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.