শ্রীমদ্বাল্মীকীয রামাযণে যুদ্ধকাণ্ডম্ ।
অথ পঞ্চপঞ্চাশস্সর্গঃ ।
বজ্রদংষ্ট্রংহতংশ্রুত্বাবালিপুত্রেণরাবণঃ ।
বলাধ্যক্ষমুবাচেদঙ্কৃতাঞ্জলিমুপস্থিতম্ ॥ 1 ॥
শীঘ্রন্নির্যান্তুদুর্ধর্ষারাক্ষসাভীমবিক্রমাঃ ।
অকম্পনম্পুরস্কৃত্যসর্বশস্ত্রপ্রকোবিদম্ ॥ 2 ॥
এষশাস্তাচগোপ্তাচনেতাচযুধিসত্তমঃ ।
ভূতিকামশ্চমেনিত্যন্নিত্যঞ্চসমরপ্রিযঃ ॥ 3 ॥
এষজেষ্যতিকাকত্স্থৌসুগ্রীবঞ্চমহাবলম্ ।
বানরাংশ্চাপরান্ ঘোরান্ হনিষ্যতিপরন্তপঃ ॥ 4 ॥
পরিগৃহ্য স তামাজ্ঞাং রাবণস্য মহাবলঃ ।
বলং সম্প্রেরযামাস তদা লঘুপরাক্রমঃ ॥ 5 ॥
ততোনানাপ্রহরণাভীমাক্ষাভীমদর্শনাঃ ।
নিষ্পেতূরাক্ষসামুখ্যাবলাধ্যক্ষপ্রচোদিতাঃ ॥ 6 ॥
রথমাস্থাযবিপুলন্তপ্তকাঞ্চনভূষণম্ ।
মেঘাভোমেঘবর্ণশ্চমেঘস্বনমহাস্বনঃ ॥ 7 ॥
রাক্ষসৈঃসম্বৃতোঘোরৈস্তদানির্যাত্যকম্পনঃ ।
নহিকম্পযিতুংশক্যঃসুরৈরপিমহামৃধে ॥ 8 ॥
অকম্পনস্ ততস্ তেষাং আদিত্য;ইব তেজসা ।
তস্য নিধাবমানস্য সম্রব্ধস্য যুযুত্সযা ॥ 9 ॥
অকস্মাদ্দৈন্যমাগচ্ছদ্ধযানাংরথবাহিনাম্ ।
ব্যস্ফুরন্নযনঞ্চাস্যসব্যংযুদ্ধাভিনদনিনঃ ॥ 10 ॥
বিবর্ণোমুখবর্ণশ্চগদ্গদশ্চাভবত্স্বনঃ ।
অভবত্সুদিনেকালেদুর্দিনংরূক্ষমারুতম্ ॥ 11 ॥
ঊচুঃখগমৃগাঃসর্বেবাচঃক্রূরাভযাবহাঃ ।
সসিংহাপচিত্কন্ধঃশার্দূলসমবিক্রমঃ ॥ 12 ॥
তানুত্পাতানচিন্স্সৈবনির্জগামরণাজিরম্ ।
তথানির্গচ্ছতস্তস্যরক্ষসস্সহরাক্ষসৈঃ ॥ 13 ॥
বভূবসুমহান্নাদঃক্ষোভযন্নিবসাগরম্ ।
তেনশব্দেনবিত্রস্তাবানরাণাম্মহাচমূঃ ॥ 14 ॥
দ্রুমশৈলপ্রহারাণাংযোদ্ধুংসমুপতিষ্ঠতম্ ।
তেষাংযুদ্ধম্মহারৌদ্রংসঞ্জজ্ঞেকপিরক্ষসাম্ ॥ 15 ॥
রামরাবণযোরর্ধেসমভিত্যক্তজীবিনাম্ ।
সর্বেহ্যতিবলাঃশূরাঃসর্বেপর্বতসন্নিভাঃ ॥ 16 ॥
হরযোরাক্ষসাশ্চৈবপরস্পরজিঘাংসবঃ ।
তেষাংবিবর্ধতাংশব্দঃসংযুগেঽতিতরস্বিনাম্ ॥ 17 ॥
শুশ্রুবেসুমহান্ কোপাদন্যোন্যমভিগর্জতাম্ ।
রজশ্চারুণবর্ণাভংসুভীমমভবদ্ ভৃশম্ ॥ 18 ॥
উদ্ধতংহরিরক্ষোভিঃসংরুরোধদিশোদশ ।
অন্যোন্যংরজসাতেনকৌশেযোদ্ধূতপাণ্ডুনা ॥ 19 ॥
সম্বৃতানিচভূতানিদদৃশুর্নরণাজিরে ।
নধ্বজোনপতাকাবাচর্মবাতুরগোঽপিবা ॥ 20 ॥
আযুধংস্যন্দনোবাপিদদৃশেতেনরেণুনা ।
শব্দশ্চসুমহাংস্তেষান্নর্দতামভিধাবতাম্ ॥ 21 ॥
শ্রূযতেতুমুলোযুদ্ধেনরূপাণিচকাশিরে ।
হরীনেবসুসংরুষ্টাহরযোজঘ্নুরাহবে ॥ 22 ॥
রাক্ষসারাক্ষসাংশ্চাপিনিজঘ্নুস্তিমিরেতদা ।
তেপরাংশ্চবিনিঘ্নন্তঃস্বাংশ্চবানররাক্ষসাঃ ॥ 23 ॥
রুধিরার্দ্রান্তদাচক্রুর্মহীম্পঙ্কানুলেপনাম্ ।
ততস্তুরুধিরৌঘেণসিক্তংহ্যপগতংরজঃ ॥ 24 ॥
শরীরশবসঙ্কীর্ণাবভূবচবসুন্ধরা ।
দ্রুমশক্তিগদাপ্রাসৈশ্শিলাপরিঘতোমরৈঃ ॥ 25 ॥
হরযোরাক্ষসাশ্চৈবস্তূর্ণঞ্জঘ্নুরন্যোন্যমোজসা ।
বাহুভিঃপরিঘাকারৈর্যুধ্যন্তঃপর্বতোপমাঃ ॥ 26 ॥
হরযোভীমকর্মাণোরাক্ষসান্ঝঘ্নুরাহবে ।
রাক্ষসাস্ত্বভিসঙ্ক্রুদ্ধাঃপ্রাসতোমরপাণযঃ ॥ 27 ॥
কপীন্নিজঘ্নিরেতত্রশস্ত্রঃপরমদারুণৈঃ ।
অকম্পনস্সুসঙ্ক্রুদ্ধোরাক্ষসানাঞ্চমূপতিঃ ॥ 28 ॥
সম্হর্ষযতিতান্সর্বান্রাক্ষসাভনিমবিক্রমান্ ।
হরযস্ত্বপিরক্ষাংসিমহাদ্রুমমহাশ্মভিঃ ॥ 29 ॥
বিদারযন্ত্যভিক্রম্যশস্ত্রাণ্যাচ্ছিদ্যবীর্যতঃ ।
এতস্মিন্নন্তরেবীরাহরযঃকুমুদোনলঃ ॥ 30 ॥
মৈন্দশ্চপরমক্রুদ্ধাশ্চক্রুর্বেগমনুত্তমম্ ।
তেতুবৃক্ষৈর্মহাবীরারাক্ষসানাঞ্চমূমুখে ॥ 31 ॥
কদনংসুমহচ্চক্রুর্লীলযাহরিপুঙ্গবাঃ ।
মমন্থূরাক্ষসান্ সর্বেবানরাগণশোভৃশম্ ॥ 32 ॥
ইত্যার্ষে শ্রীমদ্রামাযণে বাল্মীকীয আদিকাব্যে যুদ্ধকাণ্ডে পঞ্চপঞ্চাশস্সর্গঃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha pañcapañcāśassargaḥ |
vajradaṃṣṭraṃhataṃśrutvāvāliputreṇarāvaṇaḥ |
balādhyakṣamuvācedaṅkṛtāñjalimupasthitam || 1 ||
śīghranniryāntudurdharṣārākṣasābhīmavikramāḥ |
akampanampuraskṛtyasarvaśastraprakovidam || 2 ||
eṣaśāstācagoptācanetācayudhisattamaḥ |
bhūtikāmaścamenityannityañcasamarapriyaḥ || 3 ||
eṣajeṣyatikākatsthausugrīvañcamahābalam |
vānarāṃścāparān ghorān haniṣyatiparantapaḥ || 4 ||
parigṛhya sa tāmājñāṃ rāvaṇasya mahābalaḥ |
balaṃ samprerayāmāsa tadā laghuparākramaḥ || 5 ||
tatonānāpraharaṇābhīmākṣābhīmadarśanāḥ |
niṣpetūrākṣasāmukhyābalādhyakṣapracoditāḥ || 6 ||
rathamāsthāyavipulantaptakāñcanabhūṣaṇam |
meghābhomeghavarṇaścameghasvanamahāsvanaḥ || 7 ||
rākṣasaiḥsamvṛtoghoraistadāniryātyakampanaḥ |
nahikampayituṃśakyaḥsurairapimahāmṛdhe || 8 ||
akampanas tatas teṣāṃ āditya;iva tejasā |
tasya nidhāvamānasya samrabdhasya yuyutsayā || 9 ||
akasmāddainyamāgacchaddhayānāṃrathavāhinām |
vyasphurannayanañcāsyasavyaṃyuddhābhinadaninaḥ || 10 ||
vivarṇomukhavarṇaścagadgadaścābhavatsvanaḥ |
abhavatsudinekāledurdinaṃrūkṣamārutam || 11 ||
ūcuḥkhagamṛgāḥsarvevācaḥkrūrābhayāvahāḥ |
sasiṃhāpacitkandhaḥśārdūlasamavikramaḥ || 12 ||
tānutpātānacinssaivanirjagāmaraṇājiram |
tathānirgacchatastasyarakṣasassaharākṣasaiḥ || 13 ||
babhūvasumahānnādaḥkṣobhayannivasāgaram |
tenaśabdenavitrastāvānarāṇāmmahācamūḥ || 14 ||
drumaśailaprahārāṇāṃyoddhuṃsamupatiṣṭhatam |
teṣāṃyuddhammahāraudraṃsañjajñekapirakṣasām || 15 ||
rāmarāvaṇayorardhesamabhityaktajīvinām |
sarvehyatibalāḥśūrāḥsarveparvatasannibhāḥ || 16 ||
harayorākṣasāścaivaparasparajighāṃsavaḥ |
teṣāṃvivardhatāṃśabdaḥsaṃyuge'titarasvinām || 17 ||
śuśruvesumahān kopādanyonyamabhigarjatām |
rajaścāruṇavarṇābhaṃsubhīmamabhavad bhṛśam || 18 ||
uddhataṃharirakṣobhiḥsaṃrurodhadiśodaśa |
anyonyaṃrajasātenakauśeyoddhūtapāṇḍunā || 19 ||
samvṛtānicabhūtānidadṛśurnaraṇājire |
nadhvajonapatākāvācarmavāturago'pivā || 20 ||
āyudhaṃsyandanovāpidadṛśetenareṇunā |
śabdaścasumahāṃsteṣānnardatāmabhidhāvatām || 21 ||
śrūyatetumuloyuddhenarūpāṇicakāśire |
harīnevasusaṃruṣṭāharayojaghnurāhave || 22 ||
rākṣasārākṣasāṃścāpinijaghnustimiretadā |
teparāṃścavinighnantaḥsvāṃścavānararākṣasāḥ || 23 ||
rudhirārdrāntadācakrurmahīmpaṅkānulepanām |
tatasturudhiraugheṇasiktaṃhyapagataṃrajaḥ || 24 ||
śarīraśavasaṅkīrṇābabhūvacavasundharā |
drumaśaktigadāprāsaiśśilāparighatomaraiḥ || 25 ||
harayorākṣasāścaivastūrṇañjaghnuranyonyamojasā |
bāhubhiḥparighākārairyudhyantaḥparvatopamāḥ || 26 ||
harayobhīmakarmāṇorākṣasānjhaghnurāhave |
rākṣasāstvabhisaṅkruddhāḥprāsatomarapāṇayaḥ || 27 ||
kapīnnijaghniretatraśastraḥparamadāruṇaiḥ |
akampanassusaṅkruddhorākṣasānāñcamūpatiḥ || 28 ||
samharṣayatitānsarvānrākṣasābhanimavikramān |
harayastvapirakṣāṃsimahādrumamahāśmabhiḥ || 29 ||
vidārayantyabhikramyaśastrāṇyācchidyavīryataḥ |
etasminnantarevīrāharayaḥkumudonalaḥ || 30 ||
maindaścaparamakruddhāścakrurvegamanuttamam |
tetuvṛkṣairmahāvīrārākṣasānāñcamūmukhe || 31 ||
kadanaṃsumahaccakrurlīlayāharipuṅgavāḥ |
mamanthūrākṣasān sarvevānarāgaṇaśobhṛśam || 32 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe pañcapañcāśassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे युद्धकाण्डम् ।
अथ पञ्चपञ्चाशस्सर्गः ।
वज्रदंष्ट्रंहतंश्रुत्वावालिपुत्रेणरावणः ।
बलाध्यक्षमुवाचेदङ्कृताञ्जलिमुपस्थितम् ॥ 1 ॥
शीघ्रन्निर्यान्तुदुर्धर्षाराक्षसाभीमविक्रमाः ।
अकम्पनम्पुरस्कृत्यसर्वशस्त्रप्रकोविदम् ॥ 2 ॥
एषशास्ताचगोप्ताचनेताचयुधिसत्तमः ।
भूतिकामश्चमेनित्यन्नित्यञ्चसमरप्रियः ॥ 3 ॥
एषजेष्यतिकाकत्स्थौसुग्रीवञ्चमहाबलम् ।
वानरांश्चापरान् घोरान् हनिष्यतिपरन्तपः ॥ 4 ॥
परिगृह्य स तामाज्ञां रावणस्य महाबलः ।
बलं सम्प्रेरयामास तदा लघुपराक्रमः ॥ 5 ॥
ततोनानाप्रहरणाभीमाक्षाभीमदर्शनाः ।
निष्पेतूराक्षसामुख्याबलाध्यक्षप्रचोदिताः ॥ 6 ॥
रथमास्थायविपुलन्तप्तकाञ्चनभूषणम् ।
मेघाभोमेघवर्णश्चमेघस्वनमहास्वनः ॥ 7 ॥
राक्षसैःसम्वृतोघोरैस्तदानिर्यात्यकम्पनः ।
नहिकम्पयितुंशक्यःसुरैरपिमहामृधे ॥ 8 ॥
अकम्पनस् ततस् तेषां आदित्य;इव तेजसा ।
तस्य निधावमानस्य सम्रब्धस्य युयुत्सया ॥ 9 ॥
अकस्माद्दैन्यमागच्छद्धयानांरथवाहिनाम् ।
व्यस्फुरन्नयनञ्चास्यसव्यंयुद्धाभिनदनिनः ॥ 10 ॥
विवर्णोमुखवर्णश्चगद्गदश्चाभवत्स्वनः ।
अभवत्सुदिनेकालेदुर्दिनंरूक्षमारुतम् ॥ 11 ॥
ऊचुःखगमृगाःसर्वेवाचःक्रूराभयावहाः ।
ससिंहापचित्कन्धःशार्दूलसमविक्रमः ॥ 12 ॥
तानुत्पातानचिन्स्सैवनिर्जगामरणाजिरम् ।
तथानिर्गच्छतस्तस्यरक्षसस्सहराक्षसैः ॥ 13 ॥
बभूवसुमहान्नादःक्षोभयन्निवसागरम् ।
तेनशब्देनवित्रस्तावानराणाम्महाचमूः ॥ 14 ॥
द्रुमशैलप्रहाराणांयोद्धुंसमुपतिष्ठतम् ।
तेषांयुद्धम्महारौद्रंसञ्जज्ञेकपिरक्षसाम् ॥ 15 ॥
रामरावणयोरर्धेसमभित्यक्तजीविनाम् ।
सर्वेह्यतिबलाःशूराःसर्वेपर्वतसन्निभाः ॥ 16 ॥
हरयोराक्षसाश्चैवपरस्परजिघांसवः ।
तेषांविवर्धतांशब्दःसंयुगेऽतितरस्विनाम् ॥ 17 ॥
शुश्रुवेसुमहान् कोपादन्योन्यमभिगर्जताम् ।
रजश्चारुणवर्णाभंसुभीममभवद् भृशम् ॥ 18 ॥
उद्धतंहरिरक्षोभिःसंरुरोधदिशोदश ।
अन्योन्यंरजसातेनकौशेयोद्धूतपाण्डुना ॥ 19 ॥
सम्वृतानिचभूतानिददृशुर्नरणाजिरे ।
नध्वजोनपताकावाचर्मवातुरगोऽपिवा ॥ 20 ॥
आयुधंस्यन्दनोवापिददृशेतेनरेणुना ।
शब्दश्चसुमहांस्तेषान्नर्दतामभिधावताम् ॥ 21 ॥
श्रूयतेतुमुलोयुद्धेनरूपाणिचकाशिरे ।
हरीनेवसुसंरुष्टाहरयोजघ्नुराहवे ॥ 22 ॥
राक्षसाराक्षसांश्चापिनिजघ्नुस्तिमिरेतदा ।
तेपरांश्चविनिघ्नन्तःस्वांश्चवानरराक्षसाः ॥ 23 ॥
रुधिरार्द्रान्तदाचक्रुर्महीम्पङ्कानुलेपनाम् ।
ततस्तुरुधिरौघेणसिक्तंह्यपगतंरजः ॥ 24 ॥
शरीरशवसङ्कीर्णाबभूवचवसुन्धरा ।
द्रुमशक्तिगदाप्रासैश्शिलापरिघतोमरैः ॥ 25 ॥
हरयोराक्षसाश्चैवस्तूर्णञ्जघ्नुरन्योन्यमोजसा ।
बाहुभिःपरिघाकारैर्युध्यन्तःपर्वतोपमाः ॥ 26 ॥
हरयोभीमकर्माणोराक्षसान्झघ्नुराहवे ।
राक्षसास्त्वभिसङ्क्रुद्धाःप्रासतोमरपाणयः ॥ 27 ॥
कपीन्निजघ्निरेतत्रशस्त्रःपरमदारुणैः ।
अकम्पनस्सुसङ्क्रुद्धोराक्षसानाञ्चमूपतिः ॥ 28 ॥
सम्हर्षयतितान्सर्वान्राक्षसाभनिमविक्रमान् ।
हरयस्त्वपिरक्षांसिमहाद्रुममहाश्मभिः ॥ 29 ॥
विदारयन्त्यभिक्रम्यशस्त्राण्याच्छिद्यवीर्यतः ।
एतस्मिन्नन्तरेवीराहरयःकुमुदोनलः ॥ 30 ॥
मैन्दश्चपरमक्रुद्धाश्चक्रुर्वेगमनुत्तमम् ।
तेतुवृक्षैर्महावीराराक्षसानाञ्चमूमुखे ॥ 31 ॥
कदनंसुमहच्चक्रुर्लीलयाहरिपुङ्गवाः ।
ममन्थूराक्षसान् सर्वेवानरागणशोभृशम् ॥ 32 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये युद्धकाण्डे पञ्चपञ्चाशस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha pañcapañcāśassargaḥ |
vajradaṃṣṭraṃhataṃśrutvāvāliputreṇarāvaṇaḥ |
balādhyakṣamuvācedaṅkṛtāñjalimupasthitam || 1 ||
śīghranniryāntudurdharṣārākṣasābhīmavikramāḥ |
akampanampuraskṛtyasarvaśastraprakovidam || 2 ||
eṣaśāstācagoptācanetācayudhisattamaḥ |
bhūtikāmaścamenityannityañcasamarapriyaḥ || 3 ||
eṣajeṣyatikākatsthausugrīvañcamahābalam |
vānarāṃścāparān ghorān haniṣyatiparantapaḥ || 4 ||
parigṛhya sa tāmājñāṃ rāvaṇasya mahābalaḥ |
balaṃ samprerayāmāsa tadā laghuparākramaḥ || 5 ||
tatonānāpraharaṇābhīmākṣābhīmadarśanāḥ |
niṣpetūrākṣasāmukhyābalādhyakṣapracoditāḥ || 6 ||
rathamāsthāyavipulantaptakāñcanabhūṣaṇam |
meghābhomeghavarṇaścameghasvanamahāsvanaḥ || 7 ||
rākṣasaiḥsamvṛtoghoraistadāniryātyakampanaḥ |
nahikampayituṃśakyaḥsurairapimahāmṛdhe || 8 ||
akampanas tatas teṣāṃ āditya;iva tejasā |
tasya nidhāvamānasya samrabdhasya yuyutsayā || 9 ||
akasmāddainyamāgacchaddhayānāṃrathavāhinām |
vyasphurannayanañcāsyasavyaṃyuddhābhinadaninaḥ || 10 ||
vivarṇomukhavarṇaścagadgadaścābhavatsvanaḥ |
abhavatsudinekāledurdinaṃrūkṣamārutam || 11 ||
ūcuḥkhagamṛgāḥsarvevācaḥkrūrābhayāvahāḥ |
sasiṃhāpacitkandhaḥśārdūlasamavikramaḥ || 12 ||
tānutpātānacinssaivanirjagāmaraṇājiram |
tathānirgacchatastasyarakṣasassaharākṣasaiḥ || 13 ||
babhūvasumahānnādaḥkṣobhayannivasāgaram |
tenaśabdenavitrastāvānarāṇāmmahācamūḥ || 14 ||
drumaśailaprahārāṇāṃyoddhuṃsamupatiṣṭhatam |
teṣāṃyuddhammahāraudraṃsañjajñekapirakṣasām || 15 ||
rāmarāvaṇayorardhesamabhityaktajīvinām |
sarvehyatibalāḥśūrāḥsarveparvatasannibhāḥ || 16 ||
harayorākṣasāścaivaparasparajighāṃsavaḥ |
teṣāṃvivardhatāṃśabdaḥsaṃyuge'titarasvinām || 17 ||
śuśruvesumahān kopādanyonyamabhigarjatām |
rajaścāruṇavarṇābhaṃsubhīmamabhavad bhṛśam || 18 ||
uddhataṃharirakṣobhiḥsaṃrurodhadiśodaśa |
anyonyaṃrajasātenakauśeyoddhūtapāṇḍunā || 19 ||
samvṛtānicabhūtānidadṛśurnaraṇājire |
nadhvajonapatākāvācarmavāturago'pivā || 20 ||
āyudhaṃsyandanovāpidadṛśetenareṇunā |
śabdaścasumahāṃsteṣānnardatāmabhidhāvatām || 21 ||
śrūyatetumuloyuddhenarūpāṇicakāśire |
harīnevasusaṃruṣṭāharayojaghnurāhave || 22 ||
rākṣasārākṣasāṃścāpinijaghnustimiretadā |
teparāṃścavinighnantaḥsvāṃścavānararākṣasāḥ || 23 ||
rudhirārdrāntadācakrurmahīmpaṅkānulepanām |
tatasturudhiraugheṇasiktaṃhyapagataṃrajaḥ || 24 ||
śarīraśavasaṅkīrṇābabhūvacavasundharā |
drumaśaktigadāprāsaiśśilāparighatomaraiḥ || 25 ||
harayorākṣasāścaivastūrṇañjaghnuranyonyamojasā |
bāhubhiḥparighākārairyudhyantaḥparvatopamāḥ || 26 ||
harayobhīmakarmāṇorākṣasānjhaghnurāhave |
rākṣasāstvabhisaṅkruddhāḥprāsatomarapāṇayaḥ || 27 ||
kapīnnijaghniretatraśastraḥparamadāruṇaiḥ |
akampanassusaṅkruddhorākṣasānāñcamūpatiḥ || 28 ||
samharṣayatitānsarvānrākṣasābhanimavikramān |
harayastvapirakṣāṃsimahādrumamahāśmabhiḥ || 29 ||
vidārayantyabhikramyaśastrāṇyācchidyavīryataḥ |
etasminnantarevīrāharayaḥkumudonalaḥ || 30 ||
maindaścaparamakruddhāścakrurvegamanuttamam |
tetuvṛkṣairmahāvīrārākṣasānāñcamūmukhe || 31 ||
kadanaṃsumahaccakrurlīlayāharipuṅgavāḥ |
mamanthūrākṣasān sarvevānarāgaṇaśobhṛśam || 32 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe pañcapañcāśassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Bengali script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.