📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" 2 A dialog opens 3 Choose "Save as PDF" as printer 4 Click Save
3.12 అరణ్యకాణ్డ - ద్వాదశ సర్గః
3.12 Aranyakanda - Dvadasha Sargah
Valmiki Telugu
శ్రీమద్వాల్మీకీయ రామాయణే అరణ్యకాణ్డమ్ ।
అథ ద్వాదశస్సర్గః ।
సప్రవిశ్యాఽశ్రమపదం లక్ష్మణో రాఘవానుజః ।
అగస్త్యశిష్యమాసాద్య వాక్యమేతదువాచ హ ॥ 1 ॥
రాజా దశరథో నామ జ్యేష్ఠస్తస్య సుతో బలీ ।
రామః ప్రాప్తో మునిం ద్రష్టుం భార్యయా సహ సీతయా ॥ 2 ॥
లక్ష్మణో నామ తస్యాహం భ్రాతా త్వవరజో హితః ।
అనుకూలశ్చ భక్తశ్చ యది తే శ్రోత్రమాగతః ॥ 3 ॥
తే వయం వనమత్యుగ్రం ప్రవిష్టాః పితృశాసనాత్ ।
ద్రష్టుమిచ్ఛామహే సర్వే భగవన్తం నివేద్యతామ్ ॥ 4 ॥
తస్య తద్ వచనం శ్రుత్వా లక్ష్మణస్య తపోధనః ।
తథేత్యుక్త్వాఽగ్నిశరణం ప్రవివేశ నివేదితుమ్ ॥ 5 ॥
స ప్రవిశ్య మునిశ్రేష్ఠం తపసా దుష్ప్రధర్షణమ్ ।
కృతాఞ్జలిరువాచేదం రామాగమనమఞ్జసా ॥ 6 ॥
యథోక్తం లక్ష్మణేనైవ శిష్యోఽగస్త్యస్య సమ్మతః ।
పుత్రౌ దశరథస్యేమౌ రామో లక్ష్మణ ఏవ చ ॥ 7 ॥
ప్రవిష్టావాశ్రమపదం సీతయా సహ భార్యయా ।
ద్రష్టుం భవన్తమాయాతౌ శుశ్రూషార్థమరిన్దమౌ ॥ 8 ॥
యదత్రానన్తరం తత్త్వమాజ్ఞాపయితుమర్హసి ।
తతశ్శిష్యాదుపశ్రుత్య ప్రాప్తం రామం సలక్ష్మణమ్ ॥ 9 ॥
వైదేహీం చ మహాభాగామిదం వచనమబ్రవీత్ ।
దిష్ట్యా రామశ్చిరస్యాద్య ద్రష్టుం మాం సముపాగతః ॥ 10 ॥
మనసా కాఙ్క్షితం హ్యస్య మయాప్యాగమనం ప్రతి ।
గమ్యతాం సత్కృతో రామస్సభార్యస్సహలక్ష్మణః ॥ 11 ॥
ప్రవేశ్యతాం సమీపం మే కిం చాసౌ న ప్రవేశితః ।
ఏవముక్తస్తు మునినా ధర్మజ్ఞేన మహాత్మనా ॥ 12 ॥
అభివాద్యాబ్రవీచ్ఛిష్యస్తథేతి నియతాఞ్జలిః ।
తతో నిష్క్రమ్య సమ్భ్రాన్తశ్శిష్యో లక్ష్మణమబ్రవీత్ ॥ 13 ॥
క్వాసౌ రామో మునిం ద్రష్టుమేతు ప్రవిశతు స్వయమ్ ।
తతో గత్వాఽఽశ్రమపదం శిష్యేణ సహ లక్ష్మణః ॥ 14 ॥
దర్శయామాస కాకుత్స్థం సీతాం చ జనకాత్మజామ్ ।
తం శిష్యః ప్రశ్రితో వాక్యమగస్త్యవచనం బ్రువన్ ॥ 15 ॥
ప్రావేశయద్యథాన్యాయం సత్కారార్హం సుసత్కృతమ్ ।
ప్రవివేశ తతో రామస్సీతయా సహలక్ష్మణః ॥ 16 ॥
ప్రశాన్తహరిణాకీర్ణమాశ్రమం హ్యవలోకయన్ ।
స తత్ర బ్రహ్మణః స్థానమగ్నేః స్థానం తథైవ చ ॥ 17 ॥
విష్ణోః స్థానం మహేన్ద్రస్య స్థానం చైవ వివస్వతః ।
సోమస్థానం భగస్థానం స్థానం కౌబేరమేవ చ ॥ 18 ॥
దాతుర్విధాతుః స్థానేచ వాయోః స్థానం తథైవ చ ।
నాగరాజస్య చ స్థానమనన్తస్య మహాత్మనః ॥ 19 ॥
స్థానం తథైవ గాయత్ర్యా వసూనాం స్థానమేవ చ ।
స్థానం చ పాశహస్తస్య వరుణస్య మహాత్మనః ॥ 20 ॥
కార్తికేయస్య చ స్థానం ధర్మస్థానం చ పశ్యతి ।
స తత్ర బ్రహ్మణః స్థానమగ్నేః స్థానం తథైవ చ ॥ 21 ॥
విష్ణోః స్థానం మహేన్ద్రస్య స్థానం చైవ వివస్వతః ।
సోమస్థానం భగస్థానం స్థానం కౌబేరమేవ చ ॥ 22 ॥
ధాతుర్విధాతుః స్థానం చ వాయోః స్థానం తథైవ చ ।
నాగరాజస్య చ స్థానమనన్తస్య మహాత్మనః ॥ 23 ॥
స్థానం తథైవ గాయత్ర్యా వసూనాం స్థానమేవ చ ।
స్థానం చ పాశహస్తస్య వరుణస్య మహాత్మనః ॥ 24 ॥
కార్తికేయస్య చ స్థానం ధర్మస్థానం చ పశ్యతి ।
స తత్ర బ్రహ్మణః స్థానమగ్నేః స్థానం తథైవ చ ॥ 25 ॥
విష్ణోః స్థానం మహేన్ద్రస్య స్థానం చైవ వివస్వతః ।
సోమస్థానం భగస్థానం స్థానం కౌబేరమేవ చ ॥ 26 ॥
దాతుర్విధాతుః స్థానేచ వాయోః స్థానం తథైవ చ ।
నాగరాజస్య చ స్థానమనన్తస్య మహాత్మనః ॥ 27 ॥
స్థానం తథైవ గాయత్ర్యా వసూనాం స్థానమేవ చ ।
స్థానం చ పాశహస్తస్య వరుణస్య మహాత్మనః ॥ 28 ॥
కార్తికేయస్య చ స్థానం ధర్మస్థానం చ పశ్యతి ।
తతశ్శిష్యైః పరివృతో మునిరప్యభినిష్పతత్ ॥ 29 ॥
తం దదర్శాగ్రతో రామో మునీనాం దీప్తతేజసామ్ ।
అబ్రవీద్వచనం వీరో లక్ష్మణం లక్ష్మివర్ధనమ్ ॥ 30 ॥
ఏష లక్ష్మణ నిష్క్రామత్యగస్త్యో భగవానృషిః ।
ఔదార్యేణావగచ్ఛామి నిధానం తపసామిమమ్ ॥ 31 ॥
ఏవముక్త్వా మహాబాహురగస్త్యం సూర్యవర్చసమ్ ।
జగ్రాహ పరమప్రీతస్తస్య పాదౌ పరన్తపః ॥ 32 ॥
అభివాద్య తు ధర్మాత్మా తస్థౌ రామః కృతాఞ్జలిః ।
సీతయా సహ వైదేహ్యా తదా రామః సలక్ష్మణః ॥ 33 ॥
ప్రతిజగ్రాహ కాకుత్స్థమర్చయిత్వాసనోదకైః ।
కుశలప్రశ్నముక్త్వా చ ఆస్యతామితి చాబ్రవీత్ ॥ 34 ॥
అగ్నిం హుత్వా ప్రదాయార్ఘ్యమతిథీన్ ప్రతిపూజ్య చ ।
వానప్రస్థ్యేన ధర్మేణ స తేషాం భోజనం దదౌ ॥ 35 ॥
ప్రథమం చోపవిశ్యాథ ధర్మజ్ఞో మునిపుఙ్గవః ।
ఉవాచ రామమాసీనం ప్రాఞ్జలిం ధర్మకోవిదమ్ ॥ 36 ॥
అగ్నిం హుత్వా ప్రదాయార్ఘ్యమతిథిం ప్రతిపూజయేత్ ।
అన్యథా ఖలు కాకుత్స్థ తపస్వీ సముదాచరన్ ॥ 37 ॥
దుఃసాక్షీవ పరే లోకే స్వాని మాంసాని భక్షయేత్ ।
రాజా సర్వస్య లోకస్య ధర్మచారీ మహారథః ॥ 38 ॥
పూజనీయశ్చ మాన్యశ్చ భవాన్ ప్రాప్తః ప్రియాతిథిః ।
ఏవముక్త్వా ఫలైర్మూలైః పుష్పైరన్యైశ్చ రాఘవమ్ ॥ 39 ॥
పూజయిత్వా యథాకామం పునరేవ తతోఽబ్రవీత్ ।
ఇదం దివ్యం మహచ్చాపం హేమరత్నవిభూషితమ్ ॥ 40 ॥
వైష్ణవం పురుషవ్యాఘ్ర నిర్మితం విశ్వకర్మణా ।
అమోఘస్సూర్యసఙ్కాశో బ్రహ్మదత్తశ్శరోత్తమః ॥ 41 ॥
దత్తౌ మమ మహేన్ద్రేణ తూణీ చాక్షయసాయకౌ ।
సమ్పూర్ణౌ నిశితైర్బాణైర్జ్వలద్భిరివ పావకైః ॥ 42 ॥
మహారజతకోశోఽయమసిర్హేమవిభూషితః ।
అనేన ధనుషా రామ హత్వా సఙ్ఖ్యే మహాసురాన్ ॥ 43 ॥
ఆజహార శ్రియం దీప్తాం పురా విష్ణుర్దివౌకసామ్ ।
తద్ధనుస్తౌ చ తూణీరౌ శరం ఖఙ్గం చ మానద ॥ 44 ॥
జయాయ ప్రతిగృహ్ణీష్వ వజ్రం వజ్రధరో యథా ।
ఏవముక్త్వా మహాతేజాః సమస్తం తద్వరాయుధమ్ ।
దత్వా రామాయ భగవానగస్త్యః పునరబ్రవీత్ ॥ 45 ॥
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయ ఆదికావ్యే అరణ్యకాణ్డే ద్వాదశస్సర్గః ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe araṇyakāṇḍam |
atha dvādaśassargaḥ |
sapraviśyā'śramapadaṃ lakṣmaṇo rāghavānujaḥ |
agastyaśiṣyamāsādya vākyametaduvāca ha || 1 ||
rājā daśaratho nāma jyeṣṭhastasya suto balī |
rāmaḥ prāpto muniṃ draṣṭuṃ bhāryayā saha sītayā || 2 ||
lakṣmaṇo nāma tasyāhaṃ bhrātā tvavarajo hitaḥ |
anukūlaśca bhaktaśca yadi te śrotramāgataḥ || 3 ||
te vayaṃ vanamatyugraṃ praviṣṭāḥ pitṛśāsanāt |
draṣṭumicchāmahe sarve bhagavantaṃ nivedyatām || 4 ||
tasya tad vacanaṃ śrutvā lakṣmaṇasya tapodhanaḥ |
tathetyuktvā'gniśaraṇaṃ praviveśa niveditum || 5 ||
sa praviśya muniśreṣṭhaṃ tapasā duṣpradharṣaṇam |
kṛtāñjaliruvācedaṃ rāmāgamanamañjasā || 6 ||
yathoktaṃ lakṣmaṇenaiva śiṣyo'gastyasya sammataḥ |
putrau daśarathasyemau rāmo lakṣmaṇa eva ca || 7 ||
praviṣṭāvāśramapadaṃ sītayā saha bhāryayā |
draṣṭuṃ bhavantamāyātau śuśrūṣārthamarindamau || 8 ||
yadatrānantaraṃ tattvamājñāpayitumarhasi |
tataśśiṣyādupaśrutya prāptaṃ rāmaṃ salakṣmaṇam || 9 ||
vaidehīṃ ca mahābhāgāmidaṃ vacanamabravīt |
diṣṭyā rāmaścirasyādya draṣṭuṃ māṃ samupāgataḥ || 10 ||
manasā kāṅkṣitaṃ hyasya mayāpyāgamanaṃ prati |
gamyatāṃ satkṛto rāmassabhāryassahalakṣmaṇaḥ || 11 ||
praveśyatāṃ samīpaṃ me kiṃ cāsau na praveśitaḥ |
evamuktastu muninā dharmajñena mahātmanā || 12 ||
abhivādyābravīcchiṣyastatheti niyatāñjaliḥ |
tato niṣkramya sambhrāntaśśiṣyo lakṣmaṇamabravīt || 13 ||
kvāsau rāmo muniṃ draṣṭumetu praviśatu svayam |
tato gatvā''śramapadaṃ śiṣyeṇa saha lakṣmaṇaḥ || 14 ||
darśayāmāsa kākutsthaṃ sītāṃ ca janakātmajām |
taṃ śiṣyaḥ praśrito vākyamagastyavacanaṃ bruvan || 15 ||
prāveśayadyathānyāyaṃ satkārārhaṃ susatkṛtam |
praviveśa tato rāmassītayā sahalakṣmaṇaḥ || 16 ||
praśāntahariṇākīrṇamāśramaṃ hyavalokayan |
sa tatra brahmaṇaḥ sthānamagneḥ sthānaṃ tathaiva ca || 17 ||
viṣṇoḥ sthānaṃ mahendrasya sthānaṃ caiva vivasvataḥ |
somasthānaṃ bhagasthānaṃ sthānaṃ kauberameva ca || 18 ||
dāturvidhātuḥ sthāneca vāyoḥ sthānaṃ tathaiva ca |
nāgarājasya ca sthānamanantasya mahātmanaḥ || 19 ||
sthānaṃ tathaiva gāyatryā vasūnāṃ sthānameva ca |
sthānaṃ ca pāśahastasya varuṇasya mahātmanaḥ || 20 ||
kārtikeyasya ca sthānaṃ dharmasthānaṃ ca paśyati |
sa tatra brahmaṇaḥ sthānamagneḥ sthānaṃ tathaiva ca || 21 ||
viṣṇoḥ sthānaṃ mahendrasya sthānaṃ caiva vivasvataḥ |
somasthānaṃ bhagasthānaṃ sthānaṃ kauberameva ca || 22 ||
dhāturvidhātuḥ sthānaṃ ca vāyoḥ sthānaṃ tathaiva ca |
nāgarājasya ca sthānamanantasya mahātmanaḥ || 23 ||
sthānaṃ tathaiva gāyatryā vasūnāṃ sthānameva ca |
sthānaṃ ca pāśahastasya varuṇasya mahātmanaḥ || 24 ||
kārtikeyasya ca sthānaṃ dharmasthānaṃ ca paśyati |
sa tatra brahmaṇaḥ sthānamagneḥ sthānaṃ tathaiva ca || 25 ||
viṣṇoḥ sthānaṃ mahendrasya sthānaṃ caiva vivasvataḥ |
somasthānaṃ bhagasthānaṃ sthānaṃ kauberameva ca || 26 ||
dāturvidhātuḥ sthāneca vāyoḥ sthānaṃ tathaiva ca |
nāgarājasya ca sthānamanantasya mahātmanaḥ || 27 ||
sthānaṃ tathaiva gāyatryā vasūnāṃ sthānameva ca |
sthānaṃ ca pāśahastasya varuṇasya mahātmanaḥ || 28 ||
kārtikeyasya ca sthānaṃ dharmasthānaṃ ca paśyati |
tataśśiṣyaiḥ parivṛto munirapyabhiniṣpatat || 29 ||
taṃ dadarśāgrato rāmo munīnāṃ dīptatejasām |
abravīdvacanaṃ vīro lakṣmaṇaṃ lakṣmivardhanam || 30 ||
eṣa lakṣmaṇa niṣkrāmatyagastyo bhagavānṛṣiḥ |
audāryeṇāvagacchāmi nidhānaṃ tapasāmimam || 31 ||
evamuktvā mahābāhuragastyaṃ sūryavarcasam |
jagrāha paramaprītastasya pādau parantapaḥ || 32 ||
abhivādya tu dharmātmā tasthau rāmaḥ kṛtāñjaliḥ |
sītayā saha vaidehyā tadā rāmaḥ salakṣmaṇaḥ || 33 ||
pratijagrāha kākutsthamarcayitvāsanodakaiḥ |
kuśalapraśnamuktvā ca āsyatāmiti cābravīt || 34 ||
agniṃ hutvā pradāyārghyamatithīn pratipūjya ca |
vānaprasthyena dharmeṇa sa teṣāṃ bhojanaṃ dadau || 35 ||
prathamaṃ copaviśyātha dharmajño munipuṅgavaḥ |
uvāca rāmamāsīnaṃ prāñjaliṃ dharmakovidam || 36 ||
agniṃ hutvā pradāyārghyamatithiṃ pratipūjayet |
anyathā khalu kākutstha tapasvī samudācaran || 37 ||
duḥsākṣīva pare loke svāni māṃsāni bhakṣayet |
rājā sarvasya lokasya dharmacārī mahārathaḥ || 38 ||
pūjanīyaśca mānyaśca bhavān prāptaḥ priyātithiḥ |
evamuktvā phalairmūlaiḥ puṣpairanyaiśca rāghavam || 39 ||
pūjayitvā yathākāmaṃ punareva tato'bravīt |
idaṃ divyaṃ mahaccāpaṃ hemaratnavibhūṣitam || 40 ||
vaiṣṇavaṃ puruṣavyāghra nirmitaṃ viśvakarmaṇā |
amoghassūryasaṅkāśo brahmadattaśśarottamaḥ || 41 ||
dattau mama mahendreṇa tūṇī cākṣayasāyakau |
sampūrṇau niśitairbāṇairjvaladbhiriva pāvakaiḥ || 42 ||
mahārajatakośo'yamasirhemavibhūṣitaḥ |
anena dhanuṣā rāma hatvā saṅkhye mahāsurān || 43 ||
ājahāra śriyaṃ dīptāṃ purā viṣṇurdivaukasām |
taddhanustau ca tūṇīrau śaraṃ khaṅgaṃ ca mānada || 44 ||
jayāya pratigṛhṇīṣva vajraṃ vajradharo yathā |
evamuktvā mahātejāḥ samastaṃ tadvarāyudham |
datvā rāmāya bhagavānagastyaḥ punarabravīt || 45 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye araṇyakāṇḍe dvādaśassargaḥ ||