śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe ayodhyākāṇḍam |
atha saptatitamassargaḥ |
bharate bruvati svapnaṃ dūtāste klāntavāhanāḥ |
praviśyāsahyaparikhaṃ ramyaṃ rājagṛhaṃ puram || 1 ||
samāgamya tu rājñā ca rājaputreṇa cārcitāḥ rājñaḥ pādau gṛhītvā tu tamūcurbharataṃ vacaḥ || 2 ||
bharate bruvati svapnaṃ dūtāste klāntavāhanāḥ |
praviśyāsahyaparikhaṃ ramyaṃ rājagṛhaṃ puram || 3 ||
samāgamya tu rājñā ca rājaputreṇa cārcitāḥ rājñaḥ pādau gṛhītvā tu tamūcurbharataṃ vacaḥ || 4 ||
purohitastvāṃ kuśalaṃ prāha sarve ca mantriṇaḥ |
tvaramāṇaśca niryāhi kṛtyamātyayikaṃ tvayā || 5 ||
imāni ca mahārhāṇi vastrāṇyābharaṇāni ca |
pratigṛhya viśālakṣa mātulasya ca dāpaya || 6 ||
atra viśantikoṭyastu nṛpatermātulasya te |
daśakoṭyastu sampūrṇāstathaiva ca nṛpātmaja || 7 ||
pratigṛhya tu tatsarvaṃ svanurakta ssuhṛjjane |
dūtānuvāca bharataḥ kāmaissampratipūjya tān || 8 ||
kaccitsukuśalī rājā pitā daśaratho mama |
kacciccārogatā rāme lakṣmaṇe ca mahātmani || 9 ||
āryā ca dharmaniratā dharmajñā dharmadarśinī |
arogā cāpi kausalyā mātā rāmasya dhīmataḥ || 10 ||
kaccitsumitrā dharmajñā jananī lakṣmaṇasya yā |
śatrughnasya ca vīrasya sā'rogā cāpi madhyamā || 11 ||
ātmakāmā sadā caṇḍī krodhanā prājñamāninī |
arogā cāpi me mātā kaikeyī kimuvāca ha || 12 ||
evamuktāstu te dūtāḥ bharatena mahātmanā |
ūcussapraśrayaṃ vākyamidaṃ taṃ bharataṃ tadā || 13 ||
kuśalāste naravyāghra yeṣāṃ kuśalamicchasi |
śrīśca tvāṃ vṛṇute padmā yujyatāṃ cāpi te rathaḥ || 14 ||
bharataścāpi tān dūtānevamukto'bhyabhāṣata |
āpṛcce'haṃ mahārājaṃ dūtāssantvarayanti mām || 15 ||
evamuktvā tu tān dūtānbharataḥ pārthivātmajaḥ |
dūtai ssañcodito vākyaṃ mātāmahamuvāca ha || 16 ||
rājan piturgamiṣyāmi sakāśaṃ dūtacoditaḥ |
punarapyahameṣyāmi yadā me tvaṃ smariṣyasi || 17 ||
bharatenaivamuktastu nṛpo mātāmahastadā |
tamuvāca śubhaṃ vākyaṃ śirasyāghrāya rāghavam || 18 ||
gaccha tātānujāne tvāṃ kaikeyīsuprajāstvayā |
mātaraṃ kuśalaṃ brūyāḥ pitaraṃ ca parantapa || 19 ||
purohitaṃ ca kuśalaṃ ye cānye dvijasattamāḥ |
tau ca tāta maheṣvāsau bhrātarau rāmalakṣmaṇau || 20 ||
tasmai hastyuttamāṃścitrānkambalānajināni ca |
abhisatkṛtya kaikeyo bharatāya dhanaṃ dadau || 21 ||
rukmaniṣkasahasre dve ṣoḍaśāśvaśatāni ca |
satkṛtya kaikayīputraṃ kekayo dhanamādiśat || 22 ||
tathā'mātyānabhipretānviśvāsyāṃśca guṇānvitān |
dadāvaśvapatiḥ kṣipraṃ bharatāyānuyāyinaḥ || 23 ||
airāvatānaindraśirānnāgānvai priyadarśanān |
kharān śrīghrānsusaṃyuktānmātulo'smai dhanaṃ dadau || 24 ||
antaḥpure'ti saṃvṛddhān vyāghravīryabalānvitān |
daṃṣṭrā''yudhānmahākāyān śunaścopāyanaṃ dadau || 25 ||
sa dattaṃ kekayendreṇa dhanaṃ tannābhyanandata |
bharataḥ kaikayīputro gamanatvarayā tadā || 26 ||
babhūva hyasya hṛdaye cintā sumahatī tadā |
tvarayā cāpi dūtānāṃ svapnasyāpi ca darśanāt || 27 ||
sa svaveśmābhyatikramya naranāgāśvasaṃvṛtam |
prapede sumahacchrīmānrājamārgamanuttamam || 28 ||
abhyatītya tato'paśyadantaḥpuramudāradhīḥ |
tatastadbharataśśrīmānāviveśānivāritaḥ || 29 ||
sa mātāmahamāpṛcchya mātulaṃ ca yudhājitam |
rathamāruhya bharataśśatrughnasahito yayau || 30 ||
rathānmaṇḍala cakrāṃśca yojayitvā paraśśatam |
uṣṭra go'śvabalairbhṛtyā bharataṃ yāntamanvayuḥ || 31 ||
balena gupto bharato mahātmā sahāryakasyā'tmasamairamātyaiḥ |
ādāya śatrughnamapetaśatrurgṛhādyayau siddha ivendralokāt || 32 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye ayodhyākāṇḍe saptatitamassargaḥ ||