Shri Rama Charita Manasa - Sundarakanda

ॐ

శ్రీ రామ చరిత మానస - సున్దరకాణ్డ

Rama Valmiki Telugu

శ్రీజానకీవల్లభో విజయతే

శ్రీరామచరితమానస

పఞ్చమ సోపాన (సున్దరకాణ్డ)

శాన్తం శాశ్వతమప్రమేయమనఘం నిర్వాణశాన్తిప్రదం

బ్రహ్మాశమ్భుఫణీన్ద్రసేవ్యమనిశం వేదాన్తవేద్యం విభుమ్ ।

రామాఖ్యం జగదీశ్వరం సురగురుం మాయామనుష్యం హరిం

వన్దేఽహం కరుణాకరం రఘువరం భూపాలచూడ़ఆమణిమ్ ॥ 1 ॥

నాన్యా స్పృహా రఘుపతే హృదయేఽస్మదీయే

సత్యం వదామి చ భవానఖిలాన్తరాత్మా।

భక్తిం ప్రయచ్ఛ రఘుపుఙ్గవ నిర్భరాం మే

కామాదిదోషరహితం కురు మానసం చ ॥ 2 ॥

అతులితబలధామం హేమశైలాభదేహం

దనుజవనకృశానుం జ్ఞానినామగ్రగణ్యమ్।

సకలగుణనిధానం వానరాణామధీశం

రఘుపతిప్రియభక్తం వాతజాతం నమామి ॥ 3 ॥

జామవన్త కే బచన సుహాఏ। సుని హనుమన్త హృదయ అతి భాఏ ॥

తబ లగి మోహి పరిఖేహు తుమ్హ భాఈ। సహి దుఖ కన్ద మూల ఫల ఖాఈ ॥

జబ లగి ఆవౌం సీతహి దేఖీ। హోఇహి కాజు మోహి హరష బిసేషీ ॥

యహ కహి నాఇ సబన్హి కహుఁ మాథా। చలేఉ హరషి హియఁ ధరి రఘునాథా ॥

సిన్ధు తీర ఏక భూధర సున్దర। కౌతుక కూది చఢ़ఏఉ తా ఊపర ॥

బార బార రఘుబీర సఁభారీ। తరకేఉ పవనతనయ బల భారీ ॥

జేహిం గిరి చరన దేఇ హనుమన్తా। చలేఉ సో గా పాతాల తురన్తా ॥

జిమి అమోఘ రఘుపతి కర బానా। ఏహీ భాఁతి చలేఉ హనుమానా ॥

జలనిధి రఘుపతి దూత బిచారీ। తైం మైనాక హోహి శ్రమహారీ ॥

దో. హనూమాన తేహి పరసా కర పుని కీన్హ ప్రనామ।

రామ కాజు కీన్హేం బిను మోహి కహాఁ బిశ్రామ ॥ 1 ॥

జాత పవనసుత దేవన్హ దేఖా। జానైం కహుఁ బల బుద్ధి బిసేషా ॥

సురసా నామ అహిన్హ కై మాతా। పఠిన్హి ఆఇ కహీ తేహిం బాతా ॥

ఆజు సురన్హ మోహి దీన్హ అహారా। సునత బచన కహ పవనకుమారా ॥

రామ కాజు కరి ఫిరి మైం ఆవౌం। సీతా కి సుధి ప్రభుహి సునావౌమ్ ॥

తబ తవ బదన పైఠిహుఁ ఆఈ। సత్య కహుఁ మోహి జాన దే మాఈ ॥

కబనేహుఁ జతన దేఇ నహిం జానా। గ్రససి న మోహి కహేఉ హనుమానా ॥

జోజన భరి తేహిం బదను పసారా। కపి తను కీన్హ దుగున బిస్తారా ॥

సోరహ జోజన ముఖ తేహిం ఠయూ। తురత పవనసుత బత్తిస భయూ ॥

జస జస సురసా బదను బఢ़ఆవా। తాసు దూన కపి రూప దేఖావా ॥

సత జోజన తేహిం ఆనన కీన్హా। అతి లఘు రూప పవనసుత లీన్హా ॥

బదన పిఠి పుని బాహేర ఆవా। మాగా బిదా తాహి సిరు నావా ॥

మోహి సురన్హ జేహి లాగి పఠావా। బుధి బల మరము తోర మై పావా ॥

దో. రామ కాజు సబు కరిహహు తుమ్హ బల బుద్ధి నిధాన।

ఆసిష దేహ గీ సో హరషి చలేఉ హనుమాన ॥ 2 ॥

నిసిచరి ఏక సిన్ధు మహుఁ రహీ। కరి మాయా నభు కే ఖగ గహీ ॥

జీవ జన్తు జే గగన ఉడ़ఆహీం। జల బిలోకి తిన్హ కై పరిఛాహీమ్ ॥

గహి ఛాహఁ సక సో న ఉడ़ఆఈ। ఏహి బిధి సదా గగనచర ఖాఈ ॥

సోఇ ఛల హనూమాన కహఁ కీన్హా। తాసు కపటు కపి తురతహిం చీన్హా ॥

తాహి మారి మారుతసుత బీరా। బారిధి పార గయు మతిధీరా ॥

తహాఁ జాఇ దేఖీ బన సోభా। గుఞ్జత చఞ్చరీక మధు లోభా ॥

నానా తరు ఫల ఫూల సుహాఏ। ఖగ మృగ బృన్ద దేఖి మన భాఏ ॥

సైల బిసాల దేఖి ఏక ఆగేం। తా పర ధాఇ చఢేఉ భయ త్యాగేమ్ ॥

ఉమా న కఛు కపి కై అధికాఈ। ప్రభు ప్రతాప జో కాలహి ఖాఈ ॥

గిరి పర చఢి లఙ్కా తేహిం దేఖీ। కహి న జాఇ అతి దుర్గ బిసేషీ ॥

అతి ఉతఙ్గ జలనిధి చహు పాసా। కనక కోట కర పరమ ప్రకాసా ॥

ఛం=కనక కోట బిచిత్ర మని కృత సున్దరాయతనా ఘనా।

చుహట్ట హట్ట సుబట్ట బీథీం చారు పుర బహు బిధి బనా ॥

గజ బాజి ఖచ్చర నికర పదచర రథ బరూథిన్హ కో గనై ॥

బహురూప నిసిచర జూథ అతిబల సేన బరనత నహిం బనై ॥ 1 ॥

బన బాగ ఉపబన బాటికా సర కూప బాపీం సోహహీం।

నర నాగ సుర గన్ధర్బ కన్యా రూప ముని మన మోహహీమ్ ॥

కహుఁ మాల దేహ బిసాల సైల సమాన అతిబల గర్జహీం।

నానా అఖారేన్హ భిరహిం బహు బిధి ఏక ఏకన్హ తర్జహీమ్ ॥ 2 ॥

కరి జతన భట కోటిన్హ బికట తన నగర చహుఁ దిసి రచ్ఛహీం।

కహుఁ మహిష మానషు ధేను ఖర అజ ఖల నిసాచర భచ్ఛహీమ్ ॥

ఏహి లాగి తులసీదాస ఇన్హ కీ కథా కఛు ఏక హై కహీ।

రఘుబీర సర తీరథ సరీరన్హి త్యాగి గతి పైహహిం సహీ ॥ 3 ॥

దో. పుర రఖవారే దేఖి బహు కపి మన కీన్హ బిచార।

అతి లఘు రూప ధరౌం నిసి నగర కరౌం పిసార ॥ 3 ॥

మసక సమాన రూప కపి ధరీ। లఙ్కహి చలేఉ సుమిరి నరహరీ ॥

నామ లఙ్కినీ ఏక నిసిచరీ। సో కహ చలేసి మోహి నిన్దరీ ॥

జానేహి నహీం మరము సఠ మోరా। మోర అహార జహాఁ లగి చోరా ॥

ముఠికా ఏక మహా కపి హనీ। రుధిర బమత ధరనీం ఢనమనీ ॥

పుని సమ్భారి ఉఠి సో లఙ్కా। జోరి పాని కర బినయ సంసకా ॥

జబ రావనహి బ్రహ్మ బర దీన్హా। చలత బిరఞ్చి కహా మోహి చీన్హా ॥

బికల హోసి తైం కపి కేం మారే। తబ జానేసు నిసిచర సఙ్ఘారే ॥

తాత మోర అతి పున్య బహూతా। దేఖేఉఁ నయన రామ కర దూతా ॥

దో. తాత స్వర్గ అపబర్గ సుఖ ధరిఅ తులా ఏక అఙ్గ।

తూల న తాహి సకల మిలి జో సుఖ లవ సతసఙ్గ ॥ 4 ॥

ప్రబిసి నగర కీజే సబ కాజా। హృదయఁ రాఖి కౌసలపుర రాజా ॥

గరల సుధా రిపు కరహిం మితాఈ। గోపద సిన్ధు అనల సితలాఈ ॥

గరుడ़ సుమేరు రేనూ సమ తాహీ। రామ కృపా కరి చితవా జాహీ ॥

అతి లఘు రూప ధరేఉ హనుమానా। పైఠా నగర సుమిరి భగవానా ॥

మన్దిర మన్దిర ప్రతి కరి సోధా। దేఖే జహఁ తహఁ అగనిత జోధా ॥

గయు దసానన మన్దిర మాహీం। అతి బిచిత్ర కహి జాత సో నాహీమ్ ॥

సయన కిఏ దేఖా కపి తేహీ। మన్దిర మహుఁ న దీఖి బైదేహీ ॥

భవన ఏక పుని దీఖ సుహావా। హరి మన్దిర తహఁ భిన్న బనావా ॥

దో. రామాయుధ అఙ్కిత గృహ సోభా బరని న జాఇ।

నవ తులసికా బృన్ద తహఁ దేఖి హరషి కపిరాఇ ॥ 5 ॥

లఙ్కా నిసిచర నికర నివాసా। ఇహాఁ కహాఁ సజ్జన కర బాసా ॥

మన మహుఁ తరక కరై కపి లాగా। తేహీం సమయ బిభీషను జాగా ॥

రామ రామ తేహిం సుమిరన కీన్హా। హృదయఁ హరష కపి సజ్జన చీన్హా ॥

ఏహి సన హఠి కరిహుఁ పహిచానీ। సాధు తే హోఇ న కారజ హానీ ॥

బిప్ర రుప ధరి బచన సునాఏ। సునత బిభీషణ ఉఠి తహఁ ఆఏ ॥

కరి ప్రనామ పూఁఛీ కుసలాఈ। బిప్ర కహహు నిజ కథా బుఝాఈ ॥

కీ తుమ్హ హరి దాసన్హ మహఁ కోఈ। మోరేం హృదయ ప్రీతి అతి హోఈ ॥

కీ తుమ్హ రాము దీన అనురాగీ। ఆయహు మోహి కరన బడ़భాగీ ॥

దో. తబ హనుమన్త కహీ సబ రామ కథా నిజ నామ।

సునత జుగల తన పులక మన మగన సుమిరి గున గ్రామ ॥ 6 ॥

సునహు పవనసుత రహని హమారీ। జిమి దసనన్హి మహుఁ జీభ బిచారీ ॥

తాత కబహుఁ మోహి జాని అనాథా। కరిహహిం కృపా భానుకుల నాథా ॥

తామస తను కఛు సాధన నాహీం। ప్రీతి న పద సరోజ మన మాహీమ్ ॥

అబ మోహి భా భరోస హనుమన్తా। బిను హరికృపా మిలహిం నహిం సన్తా ॥

జౌ రఘుబీర అనుగ్రహ కీన్హా। తౌ తుమ్హ మోహి దరసు హఠి దీన్హా ॥

సునహు బిభీషన ప్రభు కై రీతీ। కరహిం సదా సేవక పర ప్రీతీ ॥

కహహు కవన మైం పరమ కులీనా। కపి చఞ్చల సబహీం బిధి హీనా ॥

ప్రాత లేఇ జో నామ హమారా। తేహి దిన తాహి న మిలై అహారా ॥

దో. అస మైం అధమ సఖా సును మోహూ పర రఘుబీర।

కీన్హీ కృపా సుమిరి గున భరే బిలోచన నీర ॥ 7 ॥

జానతహూఁ అస స్వామి బిసారీ। ఫిరహిం తే కాహే న హోహిం దుఖారీ ॥

ఏహి బిధి కహత రామ గున గ్రామా। పావా అనిర్బాచ్య బిశ్రామా ॥

పుని సబ కథా బిభీషన కహీ। జేహి బిధి జనకసుతా తహఁ రహీ ॥

తబ హనుమన్త కహా సును భ్రాతా। దేఖీ చహుఁ జానకీ మాతా ॥

జుగుతి బిభీషన సకల సునాఈ। చలేఉ పవనసుత బిదా కరాఈ ॥

కరి సోఇ రూప గయు పుని తహవాఁ। బన అసోక సీతా రహ జహవాఁ ॥

దేఖి మనహి మహుఁ కీన్హ ప్రనామా। బైఠేహిం బీతి జాత నిసి జామా ॥

కృస తన సీస జటా ఏక బేనీ। జపతి హృదయఁ రఘుపతి గున శ్రేనీ ॥

దో. నిజ పద నయన దిఏఁ మన రామ పద కమల లీన।

పరమ దుఖీ భా పవనసుత దేఖి జానకీ దీన ॥ 8 ॥

తరు పల్లవ మహుఁ రహా లుకాఈ। కరి బిచార కరౌం కా భాఈ ॥

తేహి అవసర రావను తహఁ ఆవా। సఙ్గ నారి బహు కిఏఁ బనావా ॥

బహు బిధి ఖల సీతహి సముఝావా। సామ దాన భయ భేద దేఖావా ॥

కహ రావను సును సుముఖి సయానీ। మన్దోదరీ ఆది సబ రానీ ॥

తవ అనుచరీం కరుఁ పన మోరా। ఏక బార బిలోకు మమ ఓరా ॥

తృన ధరి ఓట కహతి బైదేహీ। సుమిరి అవధపతి పరమ సనేహీ ॥

సును దసముఖ ఖద్యోత ప్రకాసా। కబహుఁ కి నలినీ కరి బికాసా ॥

అస మన సముఝు కహతి జానకీ। ఖల సుధి నహిం రఘుబీర బాన కీ ॥

సఠ సూనే హరి ఆనేహి మోహి। అధమ నిలజ్జ లాజ నహిం తోహీ ॥

దో. ఆపుహి సుని ఖద్యోత సమ రామహి భాను సమాన।

పరుష బచన సుని కాఢ़ఇ అసి బోలా అతి ఖిసిఆన ॥ 9 ॥

సీతా తైం మమ కృత అపమానా। కటిహుఁ తవ సిర కఠిన కృపానా ॥

నాహిం త సపది మాను మమ బానీ। సుముఖి హోతి న త జీవన హానీ ॥

స్యామ సరోజ దామ సమ సున్దర। ప్రభు భుజ కరి కర సమ దసకన్ధర ॥

సో భుజ కణ్ఠ కి తవ అసి ఘోరా। సును సఠ అస ప్రవాన పన మోరా ॥

చన్ద్రహాస హరు మమ పరితాపం। రఘుపతి బిరహ అనల సఞ్జాతమ్ ॥

సీతల నిసిత బహసి బర ధారా। కహ సీతా హరు మమ దుఖ భారా ॥

సునత బచన పుని మారన ధావా। మయతనయాఁ కహి నీతి బుఝావా ॥

కహేసి సకల నిసిచరిన్హ బోలాఈ। సీతహి బహు బిధి త్రాసహు జాఈ ॥

మాస దివస మహుఁ కహా న మానా। తౌ మైం మారబి కాఢ़ఇ కృపానా ॥

దో. భవన గయు దసకన్ధర ఇహాఁ పిసాచిని బృన్ద।

సీతహి త్రాస దేఖావహి ధరహిం రూప బహు మన్ద ॥ 10 ॥

త్రిజటా నామ రాచ్ఛసీ ఏకా। రామ చరన రతి నిపున బిబేకా ॥

సబన్హౌ బోలి సునాఏసి సపనా। సీతహి సేఇ కరహు హిత అపనా ॥

సపనేం బానర లఙ్కా జారీ। జాతుధాన సేనా సబ మారీ ॥

ఖర ఆరూఢ़ నగన దససీసా। ముణ్డిత సిర ఖణ్డిత భుజ బీసా ॥

ఏహి బిధి సో దచ్ఛిన దిసి జాఈ। లఙ్కా మనహుఁ బిభీషన పాఈ ॥

నగర ఫిరీ రఘుబీర దోహాఈ। తబ ప్రభు సీతా బోలి పఠాఈ ॥

యహ సపనా మేం కహుఁ పుకారీ। హోఇహి సత్య గేఁ దిన చారీ ॥

తాసు బచన సుని తే సబ డరీం। జనకసుతా కే చరనన్హి పరీమ్ ॥

దో. జహఁ తహఁ గీం సకల తబ సీతా కర మన సోచ।

మాస దివస బీతేం మోహి మారిహి నిసిచర పోచ ॥ 11 ॥

త్రిజటా సన బోలీ కర జోరీ। మాతు బిపతి సఙ్గిని తైం మోరీ ॥

తజౌం దేహ కరు బేగి ఉపాఈ। దుసహు బిరహు అబ నహిం సహి జాఈ ॥

ఆని కాఠ రచు చితా బనాఈ। మాతు అనల పుని దేహి లగాఈ ॥

సత్య కరహి మమ ప్రీతి సయానీ। సునై కో శ్రవన సూల సమ బానీ ॥

సునత బచన పద గహి సముఝాఏసి। ప్రభు ప్రతాప బల సుజసు సునాఏసి ॥

నిసి న అనల మిల సును సుకుమారీ। అస కహి సో నిజ భవన సిధారీ ॥

కహ సీతా బిధి భా ప్రతికూలా। మిలహి న పావక మిటిహి న సూలా ॥

దేఖిఅత ప్రగట గగన అఙ్గారా। అవని న ఆవత ఏకు తారా ॥

పావకమయ ససి స్త్రవత న ఆగీ। మానహుఁ మోహి జాని హతభాగీ ॥

సునహి బినయ మమ బిటప అసోకా। సత్య నామ కరు హరు మమ సోకా ॥

నూతన కిసలయ అనల సమానా। దేహి అగిని జని కరహి నిదానా ॥

దేఖి పరమ బిరహాకుల సీతా। సో ఛన కపిహి కలప సమ బీతా ॥

సో. కపి కరి హృదయఁ బిచార దీన్హి ముద్రికా డారీ తబ।

జను అసోక అఙ్గార దీన్హి హరషి ఉఠి కర గహేఉ ॥ 12 ॥

తబ దేఖీ ముద్రికా మనోహర। రామ నామ అఙ్కిత అతి సున్దర ॥

చకిత చితవ ముదరీ పహిచానీ। హరష బిషాద హృదయఁ అకులానీ ॥

జీతి కో సకి అజయ రఘురాఈ। మాయా తేం అసి రచి నహిం జాఈ ॥

సీతా మన బిచార కర నానా। మధుర బచన బోలేఉ హనుమానా ॥

రామచన్ద్ర గున బరనైం లాగా। సునతహిం సీతా కర దుఖ భాగా ॥

లాగీం సునైం శ్రవన మన లాఈ। ఆదిహు తేం సబ కథా సునాఈ ॥

శ్రవనామృత జేహిం కథా సుహాఈ। కహి సో ప్రగట హోతి కిన భాఈ ॥

తబ హనుమన్త నికట చలి గయూ। ఫిరి బైణ్ఠీం మన బిసమయ భయూ ॥

రామ దూత మైం మాతు జానకీ। సత్య సపథ కరునానిధాన కీ ॥

యహ ముద్రికా మాతు మైం ఆనీ। దీన్హి రామ తుమ్హ కహఁ సహిదానీ ॥

నర బానరహి సఙ్గ కహు కైసేం। కహి కథా భి సఙ్గతి జైసేమ్ ॥

దో. కపి కే బచన సప్రేమ సుని ఉపజా మన బిస్వాస ॥

జానా మన క్రమ బచన యహ కృపాసిన్ధు కర దాస ॥ 13 ॥

హరిజన జాని ప్రీతి అతి గాఢ़ఈ। సజల నయన పులకావలి బాఢ़ఈ ॥

బూడ़త బిరహ జలధి హనుమానా। భయు తాత మోం కహుఁ జలజానా ॥

అబ కహు కుసల జాఉఁ బలిహారీ। అనుజ సహిత సుఖ భవన ఖరారీ ॥

కోమలచిత కృపాల రఘురాఈ। కపి కేహి హేతు ధరీ నిఠురాఈ ॥

సహజ బాని సేవక సుఖ దాయక। కబహుఁక సురతి కరత రఘునాయక ॥

కబహుఁ నయన మమ సీతల తాతా। హోఇహహి నిరఖి స్యామ మృదు గాతా ॥

బచను న ఆవ నయన భరే బారీ। అహహ నాథ హౌం నిపట బిసారీ ॥

దేఖి పరమ బిరహాకుల సీతా। బోలా కపి మృదు బచన బినీతా ॥

మాతు కుసల ప్రభు అనుజ సమేతా। తవ దుఖ దుఖీ సుకృపా నికేతా ॥

జని జననీ మానహు జియఁ ఊనా। తుమ్హ తే ప్రేము రామ కేం దూనా ॥

దో. రఘుపతి కర సన్దేసు అబ సును జననీ ధరి ధీర।

అస కహి కపి గద గద భయు భరే బిలోచన నీర ॥ 14 ॥

కహేఉ రామ బియోగ తవ సీతా। మో కహుఁ సకల భే బిపరీతా ॥

నవ తరు కిసలయ మనహుఁ కృసానూ। కాలనిసా సమ నిసి ససి భానూ ॥

కుబలయ బిపిన కున్త బన సరిసా। బారిద తపత తేల జను బరిసా ॥

జే హిత రహే కరత తేఇ పీరా। ఉరగ స్వాస సమ త్రిబిధ సమీరా ॥

కహేహూ తేం కఛు దుఖ ఘటి హోఈ। కాహి కహౌం యహ జాన న కోఈ ॥

తత్త్వ ప్రేమ కర మమ అరు తోరా। జానత ప్రియా ఏకు మను మోరా ॥

సో మను సదా రహత తోహి పాహీం। జాను ప్రీతి రసు ఏతేనహి మాహీమ్ ॥

ప్రభు సన్దేసు సునత బైదేహీ। మగన ప్రేమ తన సుధి నహిం తేహీ ॥

కహ కపి హృదయఁ ధీర ధరు మాతా। సుమిరు రామ సేవక సుఖదాతా ॥

ఉర ఆనహు రఘుపతి ప్రభుతాఈ। సుని మమ బచన తజహు కదరాఈ ॥

దో. నిసిచర నికర పతఙ్గ సమ రఘుపతి బాన కృసాను।

జననీ హృదయఁ ధీర ధరు జరే నిసాచర జాను ॥ 15 ॥

జౌం రఘుబీర హోతి సుధి పాఈ। కరతే నహిం బిలమ్బు రఘురాఈ ॥

రామబాన రబి ఉఏఁ జానకీ। తమ బరూథ కహఁ జాతుధాన కీ ॥

అబహిం మాతు మైం జాఉఁ లవాఈ। ప్రభు ఆయసు నహిం రామ దోహాఈ ॥

కఛుక దివస జననీ ధరు ధీరా। కపిన్హ సహిత ఐహహిం రఘుబీరా ॥

నిసిచర మారి తోహి లై జైహహిం। తిహుఁ పుర నారదాది జసు గైహహిమ్ ॥

హైం సుత కపి సబ తుమ్హహి సమానా। జాతుధాన అతి భట బలవానా ॥

మోరేం హృదయ పరమ సన్దేహా। సుని కపి ప్రగట కీన్హ నిజ దేహా ॥

కనక భూధరాకార సరీరా। సమర భయఙ్కర అతిబల బీరా ॥

సీతా మన భరోస తబ భయూ। పుని లఘు రూప పవనసుత లయూ ॥

దో. సును మాతా సాఖామృగ నహిం బల బుద్ధి బిసాల।

ప్రభు ప్రతాప తేం గరుడ़హి ఖాఇ పరమ లఘు బ్యాల ॥ 16 ॥

మన సన్తోష సునత కపి బానీ। భగతి ప్రతాప తేజ బల సానీ ॥

ఆసిష దీన్హి రామప్రియ జానా। హోహు తాత బల సీల నిధానా ॥

అజర అమర గుననిధి సుత హోహూ। కరహుఁ బహుత రఘునాయక ఛోహూ ॥

కరహుఁ కృపా ప్రభు అస సుని కానా। నిర్భర ప్రేమ మగన హనుమానా ॥

బార బార నాఏసి పద సీసా। బోలా బచన జోరి కర కీసా ॥

అబ కృతకృత్య భయుఁ మైం మాతా। ఆసిష తవ అమోఘ బిఖ్యాతా ॥

సునహు మాతు మోహి అతిసయ భూఖా। లాగి దేఖి సున్దర ఫల రూఖా ॥

సును సుత కరహిం బిపిన రఖవారీ। పరమ సుభట రజనీచర భారీ ॥

తిన్హ కర భయ మాతా మోహి నాహీం। జౌం తుమ్హ సుఖ మానహు మన మాహీమ్ ॥

దో. దేఖి బుద్ధి బల నిపున కపి కహేఉ జానకీం జాహు।

రఘుపతి చరన హృదయఁ ధరి తాత మధుర ఫల ఖాహు ॥ 17 ॥

చలేఉ నాఇ సిరు పైఠేఉ బాగా। ఫల ఖాఏసి తరు తోరైం లాగా ॥

రహే తహాఁ బహు భట రఖవారే। కఛు మారేసి కఛు జాఇ పుకారే ॥

నాథ ఏక ఆవా కపి భారీ। తేహిం అసోక బాటికా ఉజారీ ॥

ఖాఏసి ఫల అరు బిటప ఉపారే। రచ్ఛక మర్ది మర్ది మహి డారే ॥

సుని రావన పఠే భట నానా। తిన్హహి దేఖి గర్జేఉ హనుమానా ॥

సబ రజనీచర కపి సఙ్ఘారే। గే పుకారత కఛు అధమారే ॥

పుని పఠయు తేహిం అచ్ఛకుమారా। చలా సఙ్గ లై సుభట అపారా ॥

ఆవత దేఖి బిటప గహి తర్జా। తాహి నిపాతి మహాధుని గర్జా ॥

దో. కఛు మారేసి కఛు మర్దేసి కఛు మిలేసి ధరి ధూరి।

కఛు పుని జాఇ పుకారే ప్రభు మర్కట బల భూరి ॥ 18 ॥

సుని సుత బధ లఙ్కేస రిసానా। పఠేసి మేఘనాద బలవానా ॥

మారసి జని సుత బాన్ధేసు తాహీ। దేఖిఅ కపిహి కహాఁ కర ఆహీ ॥

చలా ఇన్ద్రజిత అతులిత జోధా। బన్ధు నిధన సుని ఉపజా క్రోధా ॥

కపి దేఖా దారున భట ఆవా। కటకటాఇ గర్జా అరు ధావా ॥

అతి బిసాల తరు ఏక ఉపారా। బిరథ కీన్హ లఙ్కేస కుమారా ॥

రహే మహాభట తాకే సఙ్గా। గహి గహి కపి మర్ది నిజ అఙ్గా ॥

తిన్హహి నిపాతి తాహి సన బాజా। భిరే జుగల మానహుఁ గజరాజా।

ముఠికా మారి చఢ़ఆ తరు జాఈ। తాహి ఏక ఛన మురుఛా ఆఈ ॥

ఉఠి బహోరి కీన్హిసి బహు మాయా। జీతి న జాఇ ప్రభఞ్జన జాయా ॥

దో. బ్రహ్మ అస్త్ర తేహిం సాఁధా కపి మన కీన్హ బిచార।

జౌం న బ్రహ్మసర మానుఁ మహిమా మిటి అపార ॥ 19 ॥

బ్రహ్మబాన కపి కహుఁ తేహి మారా। పరతిహుఁ బార కటకు సఙ్ఘారా ॥

తేహి దేఖా కపి మురుఛిత భయూ। నాగపాస బాఁధేసి లై గయూ ॥

జాసు నామ జపి సునహు భవానీ। భవ బన్ధన కాటహిం నర గ్యానీ ॥

తాసు దూత కి బన్ధ తరు ఆవా। ప్రభు కారజ లగి కపిహిం బఁధావా ॥

కపి బన్ధన సుని నిసిచర ధాఏ। కౌతుక లాగి సభాఁ సబ ఆఏ ॥

దసముఖ సభా దీఖి కపి జాఈ। కహి న జాఇ కఛు అతి ప్రభుతాఈ ॥

కర జోరేం సుర దిసిప బినీతా। భృకుటి బిలోకత సకల సభీతా ॥

దేఖి ప్రతాప న కపి మన సఙ్కా। జిమి అహిగన మహుఁ గరుడ़ అసఙ్కా ॥

దో. కపిహి బిలోకి దసానన బిహసా కహి దుర్బాద।

సుత బధ సురతి కీన్హి పుని ఉపజా హృదయఁ బిషాద ॥ 20 ॥

కహ లఙ్కేస కవన తైం కీసా। కేహిం కే బల ఘాలేహి బన ఖీసా ॥

కీ ధౌం శ్రవన సునేహి నహిం మోహీ। దేఖుఁ అతి అసఙ్క సఠ తోహీ ॥

మారే నిసిచర కేహిం అపరాధా। కహు సఠ తోహి న ప్రాన కి బాధా ॥

సున రావన బ్రహ్మాణ్డ నికాయా। పాఇ జాసు బల బిరచిత మాయా ॥

జాకేం బల బిరఞ్చి హరి ఈసా। పాలత సృజత హరత దససీసా।

జా బల సీస ధరత సహసానన। అణ్డకోస సమేత గిరి కానన ॥

ధరి జో బిబిధ దేహ సురత్రాతా। తుమ్హ తే సఠన్హ సిఖావను దాతా।

హర కోదణ్డ కఠిన జేహి భఞ్జా। తేహి సమేత నృప దల మద గఞ్జా ॥

ఖర దూషన త్రిసిరా అరు బాలీ। బధే సకల అతులిత బలసాలీ ॥

దో. జాకే బల లవలేస తేం జితేహు చరాచర ఝారి।

తాసు దూత మైం జా కరి హరి ఆనేహు ప్రియ నారి ॥ 21 ॥

జానుఁ మైం తుమ్హారి ప్రభుతాఈ। సహసబాహు సన పరీ లరాఈ ॥

సమర బాలి సన కరి జసు పావా। సుని కపి బచన బిహసి బిహరావా ॥

ఖాయుఁ ఫల ప్రభు లాగీ భూఁఖా। కపి సుభావ తేం తోరేఉఁ రూఖా ॥

సబ కేం దేహ పరమ ప్రియ స్వామీ। మారహిం మోహి కుమారగ గామీ ॥

జిన్హ మోహి మారా తే మైం మారే। తేహి పర బాఁధేఉ తనయఁ తుమ్హారే ॥

మోహి న కఛు బాఁధే కి లాజా। కీన్హ చహుఁ నిజ ప్రభు కర కాజా ॥

బినతీ కరుఁ జోరి కర రావన। సునహు మాన తజి మోర సిఖావన ॥

దేఖహు తుమ్హ నిజ కులహి బిచారీ। భ్రమ తజి భజహు భగత భయ హారీ ॥

జాకేం డర అతి కాల డేరాఈ। జో సుర అసుర చరాచర ఖాఈ ॥

తాసోం బయరు కబహుఁ నహిం కీజై। మోరే కహేం జానకీ దీజై ॥

దో. ప్రనతపాల రఘునాయక కరునా సిన్ధు ఖరారి।

గేఁ సరన ప్రభు రాఖిహైం తవ అపరాధ బిసారి ॥ 22 ॥

రామ చరన పఙ్కజ ఉర ధరహూ। లఙ్కా అచల రాజ తుమ్హ కరహూ ॥

రిషి పులిస్త జసు బిమల మంయకా। తేహి ససి మహుఁ జని హోహు కలఙ్కా ॥

రామ నామ బిను గిరా న సోహా। దేఖు బిచారి త్యాగి మద మోహా ॥

బసన హీన నహిం సోహ సురారీ। సబ భూషణ భూషిత బర నారీ ॥

రామ బిముఖ సమ్పతి ప్రభుతాఈ। జాఇ రహీ పాఈ బిను పాఈ ॥

సజల మూల జిన్హ సరితన్హ నాహీం। బరషి గే పుని తబహిం సుఖాహీమ్ ॥

సును దసకణ్ఠ కహుఁ పన రోపీ। బిముఖ రామ త్రాతా నహిం కోపీ ॥

సఙ్కర సహస బిష్ను అజ తోహీ। సకహిం న రాఖి రామ కర ద్రోహీ ॥

దో. మోహమూల బహు సూల ప్రద త్యాగహు తమ అభిమాన।

భజహు రామ రఘునాయక కృపా సిన్ధు భగవాన ॥ 23 ॥

జదపి కహి కపి అతి హిత బానీ। భగతి బిబేక బిరతి నయ సానీ ॥

బోలా బిహసి మహా అభిమానీ। మిలా హమహి కపి గుర బడ़ గ్యానీ ॥

మృత్యు నికట ఆఈ ఖల తోహీ। లాగేసి అధమ సిఖావన మోహీ ॥

ఉలటా హోఇహి కహ హనుమానా। మతిభ్రమ తోర ప్రగట మైం జానా ॥

సుని కపి బచన బహుత ఖిసిఆనా। బేగి న హరహుఁ మూఢ़ కర ప్రానా ॥

సునత నిసాచర మారన ధాఏ। సచివన్హ సహిత బిభీషను ఆఏ।

నాఇ సీస కరి బినయ బహూతా। నీతి బిరోధ న మారిఅ దూతా ॥

ఆన దణ్డ కఛు కరిఅ గోసాఁఈ। సబహీం కహా మన్త్ర భల భాఈ ॥

సునత బిహసి బోలా దసకన్ధర। అఙ్గ భఙ్గ కరి పఠిఅ బన్దర ॥

దో. కపి కేం మమతా పూఁఛ పర సబహి కహుఁ సముఝాఇ।

తేల బోరి పట బాఁధి పుని పావక దేహు లగాఇ ॥ 24 ॥

పూఁఛహీన బానర తహఁ జాఇహి। తబ సఠ నిజ నాథహి లి ఆఇహి ॥

జిన్హ కై కీన్హసి బహుత బడ़ఆఈ। దేఖేఉఁûమైం తిన్హ కై ప్రభుతాఈ ॥

బచన సునత కపి మన ముసుకానా। భి సహాయ సారద మైం జానా ॥

జాతుధాన సుని రావన బచనా। లాగే రచైం మూఢ़ సోఇ రచనా ॥

రహా న నగర బసన ఘృత తేలా। బాఢ़ఈ పూఁఛ కీన్హ కపి ఖేలా ॥

కౌతుక కహఁ ఆఏ పురబాసీ। మారహిం చరన కరహిం బహు హాఁసీ ॥

బాజహిం ఢోల దేహిం సబ తారీ। నగర ఫేరి పుని పూఁఛ ప్రజారీ ॥

పావక జరత దేఖి హనుమన్తా। భయు పరమ లఘు రుప తురన్తా ॥

నిబుకి చఢ़ఏఉ కపి కనక అటారీం। భీ సభీత నిసాచర నారీమ్ ॥

దో. హరి ప్రేరిత తేహి అవసర చలే మరుత ఉనచాస।

అట్టహాస కరి గర్జ़ఆ కపి బఢ़ఇ లాగ అకాస ॥ 25 ॥

దేహ బిసాల పరమ హరుఆఈ। మన్దిర తేం మన్దిర చఢ़ ధాఈ ॥

జరి నగర భా లోగ బిహాలా। ఝపట లపట బహు కోటి కరాలా ॥

తాత మాతు హా సునిఅ పుకారా। ఏహి అవసర కో హమహి ఉబారా ॥

హమ జో కహా యహ కపి నహిం హోఈ। బానర రూప ధరేం సుర కోఈ ॥

సాధు అవగ్యా కర ఫలు ఐసా। జరి నగర అనాథ కర జైసా ॥

జారా నగరు నిమిష ఏక మాహీం। ఏక బిభీషన కర గృహ నాహీమ్ ॥

తా కర దూత అనల జేహిం సిరిజా। జరా న సో తేహి కారన గిరిజా ॥

ఉలటి పలటి లఙ్కా సబ జారీ। కూది పరా పుని సిన్ధు మఝారీ ॥

దో. పూఁఛ బుఝాఇ ఖోఇ శ్రమ ధరి లఘు రూప బహోరి।

జనకసుతా కే ఆగేం ఠాఢ़ భయు కర జోరి ॥ 26 ॥

మాతు మోహి దీజే కఛు చీన్హా। జైసేం రఘునాయక మోహి దీన్హా ॥

చూడ़ఆమని ఉతారి తబ దయూ। హరష సమేత పవనసుత లయూ ॥

కహేహు తాత అస మోర ప్రనామా। సబ ప్రకార ప్రభు పూరనకామా ॥

దీన దయాల బిరిదు సమ్భారీ। హరహు నాథ మమ సఙ్కట భారీ ॥

తాత సక్రసుత కథా సునాఏహు। బాన ప్రతాప ప్రభుహి సముఝాఏహు ॥

మాస దివస మహుఁ నాథు న ఆవా। తౌ పుని మోహి జిఅత నహిం పావా ॥

కహు కపి కేహి బిధి రాఖౌం ప్రానా। తుమ్హహూ తాత కహత అబ జానా ॥

తోహి దేఖి సీతలి భి ఛాతీ। పుని మో కహుఁ సోఇ దిను సో రాతీ ॥

దో. జనకసుతహి సముఝాఇ కరి బహు బిధి ధీరజు దీన్హ।

చరన కమల సిరు నాఇ కపి గవను రామ పహిం కీన్హ ॥ 27 ॥

చలత మహాధుని గర్జేసి భారీ। గర్భ స్త్రవహిం సుని నిసిచర నారీ ॥

నాఘి సిన్ధు ఏహి పారహి ఆవా। సబద కిలకిలా కపిన్హ సునావా ॥

హరషే సబ బిలోకి హనుమానా। నూతన జన్మ కపిన్హ తబ జానా ॥

ముఖ ప్రసన్న తన తేజ బిరాజా। కీన్హేసి రామచన్ద్ర కర కాజా ॥

మిలే సకల అతి భే సుఖారీ। తలఫత మీన పావ జిమి బారీ ॥

చలే హరషి రఘునాయక పాసా। పూఁఛత కహత నవల ఇతిహాసా ॥

తబ మధుబన భీతర సబ ఆఏ। అఙ్గద సమ్మత మధు ఫల ఖాఏ ॥

రఖవారే జబ బరజన లాగే। ముష్టి ప్రహార హనత సబ భాగే ॥

దో. జాఇ పుకారే తే సబ బన ఉజార జుబరాజ।

సుని సుగ్రీవ హరష కపి కరి ఆఏ ప్రభు కాజ ॥ 28 ॥

జౌం న హోతి సీతా సుధి పాఈ। మధుబన కే ఫల సకహిం కి ఖాఈ ॥

ఏహి బిధి మన బిచార కర రాజా। ఆఇ గే కపి సహిత సమాజా ॥

ఆఇ సబన్హి నావా పద సీసా। మిలేఉ సబన్హి అతి ప్రేమ కపీసా ॥

పూఁఛీ కుసల కుసల పద దేఖీ। రామ కృపాఁ భా కాజు బిసేషీ ॥

నాథ కాజు కీన్హేఉ హనుమానా। రాఖే సకల కపిన్హ కే ప్రానా ॥

సుని సుగ్రీవ బహురి తేహి మిలేఊ। కపిన్హ సహిత రఘుపతి పహిం చలేఊ।

రామ కపిన్హ జబ ఆవత దేఖా। కిఏఁ కాజు మన హరష బిసేషా ॥

ఫటిక సిలా బైఠే ద్వౌ భాఈ। పరే సకల కపి చరనన్హి జాఈ ॥

దో. ప్రీతి సహిత సబ భేటే రఘుపతి కరునా పుఞ్జ।

పూఁఛీ కుసల నాథ అబ కుసల దేఖి పద కఞ్జ ॥ 29 ॥

జామవన్త కహ సును రఘురాయా। జా పర నాథ కరహు తుమ్హ దాయా ॥

తాహి సదా సుభ కుసల నిరన్తర। సుర నర ముని ప్రసన్న తా ఊపర ॥

సోఇ బిజీ బినీ గున సాగర। తాసు సుజసు త్రేలోక ఉజాగర ॥

ప్రభు కీం కృపా భయు సబు కాజూ। జన్మ హమార సుఫల భా ఆజూ ॥

నాథ పవనసుత కీన్హి జో కరనీ। సహసహుఁ ముఖ న జాఇ సో బరనీ ॥

పవనతనయ కే చరిత సుహాఏ। జామవన్త రఘుపతిహి సునాఏ ॥

సునత కృపానిధి మన అతి భాఏ। పుని హనుమాన హరషి హియఁ లాఏ ॥

కహహు తాత కేహి భాఁతి జానకీ। రహతి కరతి రచ్ఛా స్వప్రాన కీ ॥

దో. నామ పాహరు దివస నిసి ధ్యాన తుమ్హార కపాట।

లోచన నిజ పద జన్త్రిత జాహిం ప్రాన కేహిం బాట ॥ 30 ॥

చలత మోహి చూడ़ఆమని దీన్హీ। రఘుపతి హృదయఁ లాఇ సోఇ లీన్హీ ॥

నాథ జుగల లోచన భరి బారీ। బచన కహే కఛు జనకకుమారీ ॥

అనుజ సమేత గహేహు ప్రభు చరనా। దీన బన్ధు ప్రనతారతి హరనా ॥

మన క్రమ బచన చరన అనురాగీ। కేహి అపరాధ నాథ హౌం త్యాగీ ॥

అవగున ఏక మోర మైం మానా। బిఛురత ప్రాన న కీన్హ పయానా ॥

నాథ సో నయనన్హి కో అపరాధా। నిసరత ప్రాన కరిహిం హఠి బాధా ॥

బిరహ అగిని తను తూల సమీరా। స్వాస జరి ఛన మాహిం సరీరా ॥

నయన స్త్రవహి జలు నిజ హిత లాగీ। జరైం న పావ దేహ బిరహాగీ।

సీతా కే అతి బిపతి బిసాలా। బినహిం కహేం భలి దీనదయాలా ॥

దో. నిమిష నిమిష కరునానిధి జాహిం కలప సమ బీతి।

బేగి చలియ ప్రభు ఆనిఅ భుజ బల ఖల దల జీతి ॥ 31 ॥

సుని సీతా దుఖ ప్రభు సుఖ అయనా। భరి ఆఏ జల రాజివ నయనా ॥

బచన కాఁయ మన మమ గతి జాహీ। సపనేహుఁ బూఝిఅ బిపతి కి తాహీ ॥

కహ హనుమన్త బిపతి ప్రభు సోఈ। జబ తవ సుమిరన భజన న హోఈ ॥

కేతిక బాత ప్రభు జాతుధాన కీ। రిపుహి జీతి ఆనిబీ జానకీ ॥

సును కపి తోహి సమాన ఉపకారీ। నహిం కౌ సుర నర ముని తనుధారీ ॥

ప్రతి ఉపకార కరౌం కా తోరా। సనముఖ హోఇ న సకత మన మోరా ॥

సును సుత ఉరిన మైం నాహీం। దేఖేఉఁ కరి బిచార మన మాహీమ్ ॥

పుని పుని కపిహి చితవ సురత్రాతా। లోచన నీర పులక అతి గాతా ॥

దో. సుని ప్రభు బచన బిలోకి ముఖ గాత హరషి హనుమన్త।

చరన పరేఉ ప్రేమాకుల త్రాహి త్రాహి భగవన్త ॥ 32 ॥

బార బార ప్రభు చహి ఉఠావా। ప్రేమ మగన తేహి ఉఠబ న భావా ॥

ప్రభు కర పఙ్కజ కపి కేం సీసా। సుమిరి సో దసా మగన గౌరీసా ॥

సావధాన మన కరి పుని సఙ్కర। లాగే కహన కథా అతి సున్దర ॥

కపి ఉఠాఇ ప్రభు హృదయఁ లగావా। కర గహి పరమ నికట బైఠావా ॥

కహు కపి రావన పాలిత లఙ్కా। కేహి బిధి దహేఉ దుర్గ అతి బఙ్కా ॥

ప్రభు ప్రసన్న జానా హనుమానా। బోలా బచన బిగత అభిమానా ॥

సాఖామృగ కే బడ़ఇ మనుసాఈ। సాఖా తేం సాఖా పర జాఈ ॥

నాఘి సిన్ధు హాటకపుర జారా। నిసిచర గన బిధి బిపిన ఉజారా।

సో సబ తవ ప్రతాప రఘురాఈ। నాథ న కఛూ మోరి ప్రభుతాఈ ॥

దో. తా కహుఁ ప్రభు కఛు అగమ నహిం జా పర తుమ్హ అనుకుల।

తబ ప్రభావఁ బడ़వానలహిం జారి సకి ఖలు తూల ॥ 33 ॥

నాథ భగతి అతి సుఖదాయనీ। దేహు కృపా కరి అనపాయనీ ॥

సుని ప్రభు పరమ సరల కపి బానీ। ఏవమస్తు తబ కహేఉ భవానీ ॥

ఉమా రామ సుభాఉ జేహిం జానా। తాహి భజను తజి భావ న ఆనా ॥

యహ సంవాద జాసు ఉర ఆవా। రఘుపతి చరన భగతి సోఇ పావా ॥

సుని ప్రభు బచన కహహిం కపిబృన్దా। జయ జయ జయ కృపాల సుఖకన్దా ॥

తబ రఘుపతి కపిపతిహి బోలావా। కహా చలైం కర కరహు బనావా ॥

అబ బిలమ్బు కేహి కారన కీజే। తురత కపిన్హ కహుఁ ఆయసు దీజే ॥

కౌతుక దేఖి సుమన బహు బరషీ। నభ తేం భవన చలే సుర హరషీ ॥

దో. కపిపతి బేగి బోలాఏ ఆఏ జూథప జూథ।

నానా బరన అతుల బల బానర భాలు బరూథ ॥ 34 ॥

ప్రభు పద పఙ్కజ నావహిం సీసా। గరజహిం భాలు మహాబల కీసా ॥

దేఖీ రామ సకల కపి సేనా। చితి కృపా కరి రాజివ నైనా ॥

రామ కృపా బల పాఇ కపిన్దా। భే పచ్ఛజుత మనహుఁ గిరిన్దా ॥

హరషి రామ తబ కీన్హ పయానా। సగున భే సున్దర సుభ నానా ॥

జాసు సకల మఙ్గలమయ కీతీ। తాసు పయాన సగున యహ నీతీ ॥

ప్రభు పయాన జానా బైదేహీం। ఫరకి బామ అఁగ జను కహి దేహీమ్ ॥

జోఇ జోఇ సగున జానకిహి హోఈ। అసగున భయు రావనహి సోఈ ॥

చలా కటకు కో బరనైం పారా। గర్జహి బానర భాలు అపారా ॥

నఖ ఆయుధ గిరి పాదపధారీ। చలే గగన మహి ఇచ్ఛాచారీ ॥

కేహరినాద భాలు కపి కరహీం। డగమగాహిం దిగ్గజ చిక్కరహీమ్ ॥

ఛం. చిక్కరహిం దిగ్గజ డోల మహి గిరి లోల సాగర ఖరభరే।

మన హరష సభ గన్ధర్బ సుర ముని నాగ కిన్నర దుఖ టరే ॥

కటకటహిం మర్కట బికట భట బహు కోటి కోటిన్హ ధావహీం।

జయ రామ ప్రబల ప్రతాప కోసలనాథ గున గన గావహీమ్ ॥ 1 ॥

సహి సక న భార ఉదార అహిపతి బార బారహిం మోహీ।

గహ దసన పుని పుని కమఠ పృష్ట కఠోర సో కిమి సోహీ ॥

రఘుబీర రుచిర ప్రయాన ప్రస్థితి జాని పరమ సుహావనీ।

జను కమఠ ఖర్పర సర్పరాజ సో లిఖత అబిచల పావనీ ॥ 2 ॥

దో. ఏహి బిధి జాఇ కృపానిధి ఉతరే సాగర తీర।

జహఁ తహఁ లాగే ఖాన ఫల భాలు బిపుల కపి బీర ॥ 35 ॥

ఉహాఁ నిసాచర రహహిం ససఙ్కా। జబ తే జారి గయు కపి లఙ్కా ॥

నిజ నిజ గృహఁ సబ కరహిం బిచారా। నహిం నిసిచర కుల కేర ఉబారా ॥

జాసు దూత బల బరని న జాఈ। తేహి ఆఏఁ పుర కవన భలాఈ ॥

దూతన్హి సన సుని పురజన బానీ। మన్దోదరీ అధిక అకులానీ ॥

రహసి జోరి కర పతి పగ లాగీ। బోలీ బచన నీతి రస పాగీ ॥

కన్త కరష హరి సన పరిహరహూ। మోర కహా అతి హిత హియఁ ధరహు ॥

సముఝత జాసు దూత కి కరనీ। స్త్రవహీం గర్భ రజనీచర ధరనీ ॥

తాసు నారి నిజ సచివ బోలాఈ। పఠవహు కన్త జో చహహు భలాఈ ॥

తబ కుల కమల బిపిన దుఖదాఈ। సీతా సీత నిసా సమ ఆఈ ॥

సునహు నాథ సీతా బిను దీన్హేం। హిత న తుమ్హార సమ్భు అజ కీన్హేమ్ ॥

దో. -రామ బాన అహి గన సరిస నికర నిసాచర భేక।

జబ లగి గ్రసత న తబ లగి జతను కరహు తజి టేక ॥ 36 ॥

శ్రవన సునీ సఠ తా కరి బానీ। బిహసా జగత బిదిత అభిమానీ ॥

సభయ సుభాఉ నారి కర సాచా। మఙ్గల మహుఁ భయ మన అతి కాచా ॥

జౌం ఆవి మర్కట కటకాఈ। జిఅహిం బిచారే నిసిచర ఖాఈ ॥

కమ్పహిం లోకప జాకీ త్రాసా। తాసు నారి సభీత బడ़ఇ హాసా ॥

అస కహి బిహసి తాహి ఉర లాఈ। చలేఉ సభాఁ మమతా అధికాఈ ॥

మన్దోదరీ హృదయఁ కర చిన్తా। భయు కన్త పర బిధి బిపరీతా ॥

బైఠేఉ సభాఁ ఖబరి అసి పాఈ। సిన్ధు పార సేనా సబ ఆఈ ॥

బూఝేసి సచివ ఉచిత మత కహహూ। తే సబ హఁసే మష్ట కరి రహహూ ॥

జితేహు సురాసుర తబ శ్రమ నాహీం। నర బానర కేహి లేఖే మాహీ ॥

దో. సచివ బైద గుర తీని జౌం ప్రియ బోలహిం భయ ఆస।

రాజ ధర్మ తన తీని కర హోఇ బేగిహీం నాస ॥ 37 ॥

సోఇ రావన కహుఁ బని సహాఈ। అస్తుతి కరహిం సునాఇ సునాఈ ॥

అవసర జాని బిభీషను ఆవా। భ్రాతా చరన సీసు తేహిం నావా ॥

పుని సిరు నాఇ బైఠ నిజ ఆసన। బోలా బచన పాఇ అనుసాసన ॥

జౌ కృపాల పూఁఛిహు మోహి బాతా। మతి అనురుప కహుఁ హిత తాతా ॥

జో ఆపన చాహై కల్యానా। సుజసు సుమతి సుభ గతి సుఖ నానా ॥

సో పరనారి లిలార గోసాఈం। తజు చుథి కే చన్ద కి నాఈ ॥

చౌదహ భువన ఏక పతి హోఈ। భూతద్రోహ తిష్టి నహిం సోఈ ॥

గున సాగర నాగర నర జోఊ। అలప లోభ భల కహి న కోఊ ॥

దో. కామ క్రోధ మద లోభ సబ నాథ నరక కే పన్థ।

సబ పరిహరి రఘుబీరహి భజహు భజహిం జేహి సన్త ॥ 38 ॥

తాత రామ నహిం నర భూపాలా। భువనేస్వర కాలహు కర కాలా ॥

బ్రహ్మ అనామయ అజ భగవన్తా। బ్యాపక అజిత అనాది అనన్తా ॥

గో ద్విజ ధేను దేవ హితకారీ। కృపాసిన్ధు మానుష తనుధారీ ॥

జన రఞ్జన భఞ్జన ఖల బ్రాతా। బేద ధర్మ రచ్ఛక సును భ్రాతా ॥

తాహి బయరు తజి నాఇఅ మాథా। ప్రనతారతి భఞ్జన రఘునాథా ॥

దేహు నాథ ప్రభు కహుఁ బైదేహీ। భజహు రామ బిను హేతు సనేహీ ॥

సరన గేఁ ప్రభు తాహు న త్యాగా। బిస్వ ద్రోహ కృత అఘ జేహి లాగా ॥

జాసు నామ త్రయ తాప నసావన। సోఇ ప్రభు ప్రగట సముఝు జియఁ రావన ॥

దో. బార బార పద లాగుఁ బినయ కరుఁ దససీస।

పరిహరి మాన మోహ మద భజహు కోసలాధీస ॥ 39(క) ॥

ముని పులస్తి నిజ సిష్య సన కహి పఠీ యహ బాత।

తురత సో మైం ప్రభు సన కహీ పాఇ సుఅవసరు తాత ॥ 39(ఖ) ॥

మాల్యవన్త అతి సచివ సయానా। తాసు బచన సుని అతి సుఖ మానా ॥

తాత అనుజ తవ నీతి బిభూషన। సో ఉర ధరహు జో కహత బిభీషన ॥

రిపు ఉతకరష కహత సఠ దోఊ। దూరి న కరహు ఇహాఁ హి కోఊ ॥

మాల్యవన్త గృహ గయు బహోరీ। కహి బిభీషను పుని కర జోరీ ॥

సుమతి కుమతి సబ కేం ఉర రహహీం। నాథ పురాన నిగమ అస కహహీమ్ ॥

జహాఁ సుమతి తహఁ సమ్పతి నానా। జహాఁ కుమతి తహఁ బిపతి నిదానా ॥

తవ ఉర కుమతి బసీ బిపరీతా। హిత అనహిత మానహు రిపు ప్రీతా ॥

కాలరాతి నిసిచర కుల కేరీ। తేహి సీతా పర ప్రీతి ఘనేరీ ॥

దో. తాత చరన గహి మాగుఁ రాఖహు మోర దులార।

సీత దేహు రామ కహుఁ అహిత న హోఇ తుమ్హార ॥ 40 ॥

బుధ పురాన శ్రుతి సమ్మత బానీ। కహీ బిభీషన నీతి బఖానీ ॥

సునత దసానన ఉఠా రిసాఈ। ఖల తోహి నికట ముత్యు అబ ఆఈ ॥

జిఅసి సదా సఠ మోర జిఆవా। రిపు కర పచ్ఛ మూఢ़ తోహి భావా ॥

కహసి న ఖల అస కో జగ మాహీం। భుజ బల జాహి జితా మైం నాహీ ॥

మమ పుర బసి తపసిన్హ పర ప్రీతీ। సఠ మిలు జాఇ తిన్హహి కహు నీతీ ॥

అస కహి కీన్హేసి చరన ప్రహారా। అనుజ గహే పద బారహిం బారా ॥

ఉమా సన్త కి ఇహి బడ़ఆఈ। మన్ద కరత జో కరి భలాఈ ॥

తుమ్హ పితు సరిస భలేహిం మోహి మారా। రాము భజేం హిత నాథ తుమ్హారా ॥

సచివ సఙ్గ లై నభ పథ గయూ। సబహి సునాఇ కహత అస భయూ ॥

దో0=రాము సత్యసఙ్కల్ప ప్రభు సభా కాలబస తోరి।

మై రఘుబీర సరన అబ జాఉఁ దేహు జని ఖోరి ॥ 41 ॥

అస కహి చలా బిభీషను జబహీం। ఆయూహీన భే సబ తబహీమ్ ॥

సాధు అవగ్యా తురత భవానీ। కర కల్యాన అఖిల కై హానీ ॥

రావన జబహిం బిభీషన త్యాగా। భయు బిభవ బిను తబహిం అభాగా ॥

చలేఉ హరషి రఘునాయక పాహీం। కరత మనోరథ బహు మన మాహీమ్ ॥

దేఖిహుఁ జాఇ చరన జలజాతా। అరున మృదుల సేవక సుఖదాతా ॥

జే పద పరసి తరీ రిషినారీ। దణ్డక కానన పావనకారీ ॥

జే పద జనకసుతాఁ ఉర లాఏ। కపట కురఙ్గ సఙ్గ ధర ధాఏ ॥

హర ఉర సర సరోజ పద జేఈ। అహోభాగ్య మై దేఖిహుఁ తేఈ ॥

దో0= జిన్హ పాయన్హ కే పాదుకన్హి భరతు రహే మన లాఇ।

తే పద ఆజు బిలోకిహుఁ ఇన్హ నయనన్హి అబ జాఇ ॥ 42 ॥

ఏహి బిధి కరత సప్రేమ బిచారా। ఆయు సపది సిన్ధు ఏహిం పారా ॥

కపిన్హ బిభీషను ఆవత దేఖా। జానా కౌ రిపు దూత బిసేషా ॥

తాహి రాఖి కపీస పహిం ఆఏ। సమాచార సబ తాహి సునాఏ ॥

కహ సుగ్రీవ సునహు రఘురాఈ। ఆవా మిలన దసానన భాఈ ॥

కహ ప్రభు సఖా బూఝిఐ కాహా। కహి కపీస సునహు నరనాహా ॥

జాని న జాఇ నిసాచర మాయా। కామరూప కేహి కారన ఆయా ॥

భేద హమార లేన సఠ ఆవా। రాఖిఅ బాఁధి మోహి అస భావా ॥

సఖా నీతి తుమ్హ నీకి బిచారీ। మమ పన సరనాగత భయహారీ ॥

సుని ప్రభు బచన హరష హనుమానా। సరనాగత బచ్ఛల భగవానా ॥

దో0=సరనాగత కహుఁ జే తజహిం నిజ అనహిత అనుమాని।

తే నర పావఁర పాపమయ తిన్హహి బిలోకత హాని ॥ 43 ॥

కోటి బిప్ర బధ లాగహిం జాహూ। ఆఏఁ సరన తజుఁ నహిం తాహూ ॥

సనముఖ హోఇ జీవ మోహి జబహీం। జన్మ కోటి అఘ నాసహిం తబహీమ్ ॥

పాపవన్త కర సహజ సుభ్AU। భజను మోర తేహి భావ న క్AU ॥

జౌం పై దుష్టహృదయ సోఇ హోఈ। మోరేం సనముఖ ఆవ కి సోఈ ॥

నిర్మల మన జన సో మోహి పావా। మోహి కపట ఛల ఛిద్ర న భావా ॥

భేద లేన పఠవా దససీసా। తబహుఁ న కఛు భయ హాని కపీసా ॥

జగ మహుఁ సఖా నిసాచర జేతే। లఛిమను హని నిమిష మహుఁ తేతే ॥

జౌం సభీత ఆవా సరనాఈ। రఖిహుఁ తాహి ప్రాన కీ నాఈ ॥

దో0=ఉభయ భాఁతి తేహి ఆనహు హఁసి కహ కృపానికేత।

జయ కృపాల కహి చలే అఙ్గద హనూ సమేత ॥ 44 ॥

సాదర తేహి ఆగేం కరి బానర। చలే జహాఁ రఘుపతి కరునాకర ॥

దూరిహి తే దేఖే ద్వౌ భ్రాతా। నయనానన్ద దాన కే దాతా ॥

బహురి రామ ఛబిధామ బిలోకీ। రహేఉ ఠటుకి ఏకటక పల రోకీ ॥

భుజ ప్రలమ్బ కఞ్జారున లోచన। స్యామల గాత ప్రనత భయ మోచన ॥

సిఙ్ఘ కన్ధ ఆయత ఉర సోహా। ఆనన అమిత మదన మన మోహా ॥

నయన నీర పులకిత అతి గాతా। మన ధరి ధీర కహీ మృదు బాతా ॥

నాథ దసానన కర మైం భ్రాతా। నిసిచర బంస జనమ సురత్రాతా ॥

సహజ పాపప్రియ తామస దేహా। జథా ఉలూకహి తమ పర నేహా ॥

దో. శ్రవన సుజసు సుని ఆయుఁ ప్రభు భఞ్జన భవ భీర।

త్రాహి త్రాహి ఆరతి హరన సరన సుఖద రఘుబీర ॥ 45 ॥

అస కహి కరత దణ్డవత దేఖా। తురత ఉఠే ప్రభు హరష బిసేషా ॥

దీన బచన సుని ప్రభు మన భావా। భుజ బిసాల గహి హృదయఁ లగావా ॥

అనుజ సహిత మిలి ఢిగ బైఠారీ। బోలే బచన భగత భయహారీ ॥

కహు లఙ్కేస సహిత పరివారా। కుసల కుఠాహర బాస తుమ్హారా ॥

ఖల మణ్డలీం బసహు దిను రాతీ। సఖా ధరమ నిబహి కేహి భాఁతీ ॥

మైం జానుఁ తుమ్హారి సబ రీతీ। అతి నయ నిపున న భావ అనీతీ ॥

బరు భల బాస నరక కర తాతా। దుష్ట సఙ్గ జని దేఇ బిధాతా ॥

అబ పద దేఖి కుసల రఘురాయా। జౌం తుమ్హ కీన్హ జాని జన దాయా ॥

దో. తబ లగి కుసల న జీవ కహుఁ సపనేహుఁ మన బిశ్రామ।

జబ లగి భజత న రామ కహుఁ సోక ధామ తజి కామ ॥ 46 ॥

తబ లగి హృదయఁ బసత ఖల నానా। లోభ మోహ మచ్ఛర మద మానా ॥

జబ లగి ఉర న బసత రఘునాథా। ధరేం చాప సాయక కటి భాథా ॥

మమతా తరున తమీ అఁధిఆరీ। రాగ ద్వేష ఉలూక సుఖకారీ ॥

తబ లగి బసతి జీవ మన మాహీం। జబ లగి ప్రభు ప్రతాప రబి నాహీమ్ ॥

అబ మైం కుసల మిటే భయ భారే। దేఖి రామ పద కమల తుమ్హారే ॥

తుమ్హ కృపాల జా పర అనుకూలా। తాహి న బ్యాప త్రిబిధ భవ సూలా ॥

మైం నిసిచర అతి అధమ సుభ్AU। సుభ ఆచరను కీన్హ నహిం క్AU ॥

జాసు రూప ముని ధ్యాన న ఆవా। తేహిం ప్రభు హరషి హృదయఁ మోహి లావా ॥

దో. -అహోభాగ్య మమ అమిత అతి రామ కృపా సుఖ పుఞ్జ।

దేఖేఉఁ నయన బిరఞ్చి సిబ సేబ్య జుగల పద కఞ్జ ॥ 47 ॥

సునహు సఖా నిజ కహుఁ సుభ్AU। జాన భుసుణ్డి సమ్భు గిరిజ్AU ॥

జౌం నర హోఇ చరాచర ద్రోహీ। ఆవే సభయ సరన తకి మోహీ ॥

తజి మద మోహ కపట ఛల నానా। కరుఁ సద్య తేహి సాధు సమానా ॥

జననీ జనక బన్ధు సుత దారా। తను ధను భవన సుహ్రద పరివారా ॥

సబ కై మమతా తాగ బటోరీ। మమ పద మనహి బాఁధ బరి డోరీ ॥

సమదరసీ ఇచ్ఛా కఛు నాహీం। హరష సోక భయ నహిం మన మాహీమ్ ॥

అస సజ్జన మమ ఉర బస కైసేం। లోభీ హృదయఁ బసి ధను జైసేమ్ ॥

తుమ్హ సారిఖే సన్త ప్రియ మోరేం। ధరుఁ దేహ నహిం ఆన నిహోరేమ్ ॥

దో. సగున ఉపాసక పరహిత నిరత నీతి దృఢ़ నేమ।

తే నర ప్రాన సమాన మమ జిన్హ కేం ద్విజ పద ప్రేమ ॥ 48 ॥

సును లఙ్కేస సకల గున తోరేం। తాతేం తుమ్హ అతిసయ ప్రియ మోరేమ్ ॥

రామ బచన సుని బానర జూథా। సకల కహహిం జయ కృపా బరూథా ॥

సునత బిభీషను ప్రభు కై బానీ। నహిం అఘాత శ్రవనామృత జానీ ॥

పద అమ్బుజ గహి బారహిం బారా। హృదయఁ సమాత న ప్రేము అపారా ॥

సునహు దేవ సచరాచర స్వామీ। ప్రనతపాల ఉర అన్తరజామీ ॥

ఉర కఛు ప్రథమ బాసనా రహీ। ప్రభు పద ప్రీతి సరిత సో బహీ ॥

అబ కృపాల నిజ భగతి పావనీ। దేహు సదా సివ మన భావనీ ॥

ఏవమస్తు కహి ప్రభు రనధీరా। మాగా తురత సిన్ధు కర నీరా ॥

జదపి సఖా తవ ఇచ్ఛా నాహీం। మోర దరసు అమోఘ జగ మాహీమ్ ॥

అస కహి రామ తిలక తేహి సారా। సుమన బృష్టి నభ భీ అపారా ॥

దో. రావన క్రోధ అనల నిజ స్వాస సమీర ప్రచణ్డ।

జరత బిభీషను రాఖేఉ దీన్హేహు రాజు అఖణ్డ ॥ 49(క) ॥

జో సమ్పతి సివ రావనహి దీన్హి దిఏఁ దస మాథ।

సోఇ సమ్పదా బిభీషనహి సకుచి దీన్హ రఘునాథ ॥ 49(ఖ) ॥

అస ప్రభు ఛాడ़ఇ భజహిం జే ఆనా। తే నర పసు బిను పూఁఛ బిషానా ॥

నిజ జన జాని తాహి అపనావా। ప్రభు సుభావ కపి కుల మన భావా ॥

పుని సర్బగ్య సర్బ ఉర బాసీ। సర్బరూప సబ రహిత ఉదాసీ ॥

బోలే బచన నీతి ప్రతిపాలక। కారన మనుజ దనుజ కుల ఘాలక ॥

సును కపీస లఙ్కాపతి బీరా। కేహి బిధి తరిఅ జలధి గమ్భీరా ॥

సఙ్కుల మకర ఉరగ ఝష జాతీ। అతి అగాధ దుస్తర సబ భాఁతీ ॥

కహ లఙ్కేస సునహు రఘునాయక। కోటి సిన్ధు సోషక తవ సాయక ॥

జద్యపి తదపి నీతి అసి గాఈ। బినయ కరిఅ సాగర సన జాఈ ॥

దో. ప్రభు తుమ్హార కులగుర జలధి కహిహి ఉపాయ బిచారి।

బిను ప్రయాస సాగర తరిహి సకల భాలు కపి ధారి ॥ 50 ॥

సఖా కహీ తుమ్హ నీకి ఉపాఈ। కరిఅ దైవ జౌం హోఇ సహాఈ ॥

మన్త్ర న యహ లఛిమన మన భావా। రామ బచన సుని అతి దుఖ పావా ॥

నాథ దైవ కర కవన భరోసా। సోషిఅ సిన్ధు కరిఅ మన రోసా ॥

కాదర మన కహుఁ ఏక అధారా। దైవ దైవ ఆలసీ పుకారా ॥

సునత బిహసి బోలే రఘుబీరా। ఐసేహిం కరబ ధరహు మన ధీరా ॥

అస కహి ప్రభు అనుజహి సముఝాఈ। సిన్ధు సమీప గే రఘురాఈ ॥

ప్రథమ ప్రనామ కీన్హ సిరు నాఈ। బైఠే పుని తట దర్భ డసాఈ ॥

జబహిం బిభీషన ప్రభు పహిం ఆఏ। పాఛేం రావన దూత పఠాఏ ॥

దో. సకల చరిత తిన్హ దేఖే ధరేం కపట కపి దేహ।

ప్రభు గున హృదయఁ సరాహహిం సరనాగత పర నేహ ॥ 51 ॥

ప్రగట బఖానహిం రామ సుభ్AU। అతి సప్రేమ గా బిసరి దుర్AU ॥

రిపు కే దూత కపిన్హ తబ జానే। సకల బాఁధి కపీస పహిం ఆనే ॥

కహ సుగ్రీవ సునహు సబ బానర। అఙ్గ భఙ్గ కరి పఠవహు నిసిచర ॥

సుని సుగ్రీవ బచన కపి ధాఏ। బాఁధి కటక చహు పాస ఫిరాఏ ॥

బహు ప్రకార మారన కపి లాగే। దీన పుకారత తదపి న త్యాగే ॥

జో హమార హర నాసా కానా। తేహి కోసలాధీస కై ఆనా ॥

సుని లఛిమన సబ నికట బోలాఏ। దయా లాగి హఁసి తురత ఛోడాఏ ॥

రావన కర దీజహు యహ పాతీ। లఛిమన బచన బాచు కులఘాతీ ॥

దో. కహేహు ముఖాగర మూఢ़ సన మమ సన్దేసు ఉదార।

సీతా దేఇ మిలేహు న త ఆవా కాల తుమ్హార ॥ 52 ॥

తురత నాఇ లఛిమన పద మాథా। చలే దూత బరనత గున గాథా ॥

కహత రామ జసు లఙ్కాఁ ఆఏ। రావన చరన సీస తిన్హ నాఏ ॥

బిహసి దసానన పూఁఛీ బాతా। కహసి న సుక ఆపని కుసలాతా ॥

పుని కహు ఖబరి బిభీషన కేరీ। జాహి మృత్యు ఆఈ అతి నేరీ ॥

కరత రాజ లఙ్కా సఠ త్యాగీ। హోఇహి జబ కర కీట అభాగీ ॥

పుని కహు భాలు కీస కటకాఈ। కఠిన కాల ప్రేరిత చలి ఆఈ ॥

జిన్హ కే జీవన కర రఖవారా। భయు మృదుల చిత సిన్ధు బిచారా ॥

కహు తపసిన్హ కై బాత బహోరీ। జిన్హ కే హృదయఁ త్రాస అతి మోరీ ॥

దో. -కీ భి భేణ్ట కి ఫిరి గే శ్రవన సుజసు సుని మోర।

కహసి న రిపు దల తేజ బల బహుత చకిత చిత తోర ॥ 53 ॥

నాథ కృపా కరి పూఁఛేహు జైసేం। మానహు కహా క్రోధ తజి తైసేమ్ ॥

మిలా జాఇ జబ అనుజ తుమ్హారా। జాతహిం రామ తిలక తేహి సారా ॥

రావన దూత హమహి సుని కానా। కపిన్హ బాఁధి దీన్హే దుఖ నానా ॥

శ్రవన నాసికా కాటై లాగే। రామ సపథ దీన్హే హమ త్యాగే ॥

పూఁఛిహు నాథ రామ కటకాఈ। బదన కోటి సత బరని న జాఈ ॥

నానా బరన భాలు కపి ధారీ। బికటానన బిసాల భయకారీ ॥

జేహిం పుర దహేఉ హతేఉ సుత తోరా। సకల కపిన్హ మహఁ తేహి బలు థోరా ॥

అమిత నామ భట కఠిన కరాలా। అమిత నాగ బల బిపుల బిసాలా ॥

దో. ద్విబిద మయన్ద నీల నల అఙ్గద గద బికటాసి।

దధిముఖ కేహరి నిసఠ సఠ జామవన్త బలరాసి ॥ 54 ॥

ఏ కపి సబ సుగ్రీవ సమానా। ఇన్హ సమ కోటిన్హ గని కో నానా ॥

రామ కృపాఁ అతులిత బల తిన్హహీం। తృన సమాన త్రేలోకహి గనహీమ్ ॥

అస మైం సునా శ్రవన దసకన్ధర। పదుమ అఠారహ జూథప బన్దర ॥

నాథ కటక మహఁ సో కపి నాహీం। జో న తుమ్హహి జీతై రన మాహీమ్ ॥

పరమ క్రోధ మీజహిం సబ హాథా। ఆయసు పై న దేహిం రఘునాథా ॥

సోషహిం సిన్ధు సహిత ఝష బ్యాలా। పూరహీం న త భరి కుధర బిసాలా ॥

మర్ది గర్ద మిలవహిం దససీసా। ఐసేఇ బచన కహహిం సబ కీసా ॥

గర్జహిం తర్జహిం సహజ అసఙ్కా। మానహు గ్రసన చహత హహిం లఙ్కా ॥

దో. -సహజ సూర కపి భాలు సబ పుని సిర పర ప్రభు రామ।

రావన కాల కోటి కహు జీతి సకహిం సఙ్గ్రామ ॥ 55 ॥

రామ తేజ బల బుధి బిపులాఈ। తబ భ్రాతహి పూఁఛేఉ నయ నాగర ॥

తాసు బచన సుని సాగర పాహీం। మాగత పన్థ కృపా మన మాహీమ్ ॥

సునత బచన బిహసా దససీసా। జౌం అసి మతి సహాయ కృత కీసా ॥

సహజ భీరు కర బచన దృఢ़ఆఈ। సాగర సన ఠానీ మచలాఈ ॥

మూఢ़ మృషా కా కరసి బడ़ఆఈ। రిపు బల బుద్ధి థాహ మైం పాఈ ॥

సచివ సభీత బిభీషన జాకేం। బిజయ బిభూతి కహాఁ జగ తాకేమ్ ॥

సుని ఖల బచన దూత రిస బాఢ़ఈ। సమయ బిచారి పత్రికా కాఢ़ఈ ॥

రామానుజ దీన్హీ యహ పాతీ। నాథ బచాఇ జుడ़ఆవహు ఛాతీ ॥

బిహసి బామ కర లీన్హీ రావన। సచివ బోలి సఠ లాగ బచావన ॥

దో. -బాతన్హ మనహి రిఝాఇ సఠ జని ఘాలసి కుల ఖీస।

రామ బిరోధ న ఉబరసి సరన బిష్ను అజ ఈస ॥ 56(క) ॥

కీ తజి మాన అనుజ ఇవ ప్రభు పద పఙ్కజ భృఙ్గ।

హోహి కి రామ సరానల ఖల కుల సహిత పతఙ్గ ॥ 56(ఖ) ॥

సునత సభయ మన ముఖ ముసుకాఈ। కహత దసానన సబహి సునాఈ ॥

భూమి పరా కర గహత అకాసా। లఘు తాపస కర బాగ బిలాసా ॥

కహ సుక నాథ సత్య సబ బానీ। సముఝహు ఛాడ़ఇ ప్రకృతి అభిమానీ ॥

సునహు బచన మమ పరిహరి క్రోధా। నాథ రామ సన తజహు బిరోధా ॥

అతి కోమల రఘుబీర సుభ్AU। జద్యపి అఖిల లోక కర ర్AU ॥

మిలత కృపా తుమ్హ పర ప్రభు కరిహీ। ఉర అపరాధ న ఏకు ధరిహీ ॥

జనకసుతా రఘునాథహి దీజే। ఏతనా కహా మోర ప్రభు కీజే।

జబ తేహిం కహా దేన బైదేహీ। చరన ప్రహార కీన్హ సఠ తేహీ ॥

నాఇ చరన సిరు చలా సో తహాఁ। కృపాసిన్ధు రఘునాయక జహాఁ ॥

కరి ప్రనాము నిజ కథా సునాఈ। రామ కృపాఁ ఆపని గతి పాఈ ॥

రిషి అగస్తి కీం సాప భవానీ। రాఛస భయు రహా ముని గ్యానీ ॥

బన్ది రామ పద బారహిం బారా। ముని నిజ ఆశ్రమ కహుఁ పగు ధారా ॥

దో. బినయ న మానత జలధి జడ़ గే తీన దిన బీతి।

బోలే రామ సకోప తబ భయ బిను హోఇ న ప్రీతి ॥ 57 ॥

లఛిమన బాన సరాసన ఆనూ। సోషౌం బారిధి బిసిఖ కృసానూ ॥

సఠ సన బినయ కుటిల సన ప్రీతీ। సహజ కృపన సన సున్దర నీతీ ॥

మమతా రత సన గ్యాన కహానీ। అతి లోభీ సన బిరతి బఖానీ ॥

క్రోధిహి సమ కామిహి హరి కథా। ఊసర బీజ బేఁ ఫల జథా ॥

అస కహి రఘుపతి చాప చఢ़ఆవా। యహ మత లఛిమన కే మన భావా ॥

సఙ్ఘానేఉ ప్రభు బిసిఖ కరాలా। ఉఠీ ఉదధి ఉర అన్తర జ్వాలా ॥

మకర ఉరగ ఝష గన అకులానే। జరత జన్తు జలనిధి జబ జానే ॥

కనక థార భరి మని గన నానా। బిప్ర రూప ఆయు తజి మానా ॥

దో. కాటేహిం పి కదరీ ఫరి కోటి జతన కౌ సీఞ్చ।

బినయ న మాన ఖగేస సును డాటేహిం పి నవ నీచ ॥ 58 ॥

సభయ సిన్ధు గహి పద ప్రభు కేరే। ఛమహు నాథ సబ అవగున మేరే ॥

గగన సమీర అనల జల ధరనీ। ఇన్హ కి నాథ సహజ జడ़ కరనీ ॥

తవ ప్రేరిత మాయాఁ ఉపజాఏ। సృష్టి హేతు సబ గ్రన్థని గాఏ ॥

ప్రభు ఆయసు జేహి కహఁ జస అహీ। సో తేహి భాఁతి రహే సుఖ లహీ ॥

ప్రభు భల కీన్హీ మోహి సిఖ దీన్హీ। మరజాదా పుని తుమ్హరీ కీన్హీ ॥

ఢోల గవాఁర సూద్ర పసు నారీ। సకల తాడ़నా కే అధికారీ ॥

ప్రభు ప్రతాప మైం జాబ సుఖాఈ। ఉతరిహి కటకు న మోరి బడ़ఆఈ ॥

ప్రభు అగ్యా అపేల శ్రుతి గాఈ। కరౌం సో బేగి జౌ తుమ్హహి సోహాఈ ॥

దో. సునత బినీత బచన అతి కహ కృపాల ముసుకాఇ।

జేహి బిధి ఉతరై కపి కటకు తాత సో కహహు ఉపాఇ ॥ 59 ॥

నాథ నీల నల కపి ద్వౌ భాఈ। లరికాఈ రిషి ఆసిష పాఈ ॥

తిన్హ కే పరస కిఏఁ గిరి భారే। తరిహహిం జలధి ప్రతాప తుమ్హారే ॥

మైం పుని ఉర ధరి ప్రభుతాఈ। కరిహుఁ బల అనుమాన సహాఈ ॥

ఏహి బిధి నాథ పయోధి బఁధాఇఅ। జేహిం యహ సుజసు లోక తిహుఁ గాఇఅ ॥

ఏహి సర మమ ఉత్తర తట బాసీ। హతహు నాథ ఖల నర అఘ రాసీ ॥

సుని కృపాల సాగర మన పీరా। తురతహిం హరీ రామ రనధీరా ॥

దేఖి రామ బల పౌరుష భారీ। హరషి పయోనిధి భయు సుఖారీ ॥

సకల చరిత కహి ప్రభుహి సునావా। చరన బన్ది పాథోధి సిధావా ॥

ఛం. నిజ భవన గవనేఉ సిన్ధు శ్రీరఘుపతిహి యహ మత భాయూ।

యహ చరిత కలి మలహర జథామతి దాస తులసీ గాయూ ॥

సుఖ భవన సంసయ సమన దవన బిషాద రఘుపతి గున గనా ॥

తజి సకల ఆస భరోస గావహి సునహి సన్తత సఠ మనా ॥

దో. సకల సుమఙ్గల దాయక రఘునాయక గున గాన।

సాదర సునహిం తే తరహిం భవ సిన్ధు బినా జలజాన ॥ 60 ॥

మాసపారాయణ, చౌబీసవాఁ విశ్రామ

ఇతి శ్రీమద్రామచరితమానసే సకలకలికలుషవిధ్వంసనే

పఞ్చమః సోపానః సమాప్తః ।

(సున్దరకాణ్డ సమాప్త)

Roman (IAST) Transliteration

śrījānakīvallabho vijayate

śrīrāmacaritamānasa

pañcama sopāna (sundarakāṇḍa)

śāntaṃ śāśvatamaprameyamanaghaṃ nirvāṇaśāntipradaṃ

brahmāśambhuphaṇīndrasevyamaniśaṃ vedāntavedyaṃ vibhum |

rāmākhyaṃ jagadīśvaraṃ suraguruṃ māyāmanuṣyaṃ hariṃ

vande'haṃ karuṇākaraṃ raghuvaraṃ bhūpālacūḍa़āmaṇim || 1 ||

nānyā spṛhā raghupate hṛdaye'smadīye

satyaṃ vadāmi ca bhavānakhilāntarātmā|

bhaktiṃ prayaccha raghupuṅgava nirbharāṃ me

kāmādidoṣarahitaṃ kuru mānasaṃ ca || 2 ||

atulitabaladhāmaṃ hemaśailābhadehaṃ

danujavanakṛśānuṃ jñānināmagragaṇyam|

sakalaguṇanidhānaṃ vānarāṇāmadhīśaṃ

raghupatipriyabhaktaṃ vātajātaṃ namāmi || 3 ||

jāmavanta ke bacana suhāe| suni hanumanta hṛdaya ati bhāe ||

taba lagi mohi parikhehu tumha bhāī| sahi dukha kanda mūla phala khāī ||

jaba lagi āvauṃ sītahi dekhī| hoihi kāju mohi haraṣa biseṣī ||

yaha kahi nāi sabanhi kahu~ māthā| caleu haraṣi hiya~ dhari raghunāthā ||

sindhu tīra eka bhūdhara sundara| kautuka kūdi caḍha़eu tā ūpara ||

bāra bāra raghubīra sa~bhārī| tarakeu pavanatanaya bala bhārī ||

jehiṃ giri carana dei hanumantā| caleu so gā pātāla turantā ||

jimi amogha raghupati kara bānā| ehī bhā~ti caleu hanumānā ||

jalanidhi raghupati dūta bicārī| taiṃ maināka hohi śramahārī ||

do. hanūmāna tehi parasā kara puni kīnha pranāma|

rāma kāju kīnheṃ binu mohi kahā~ biśrāma || 1 ||

jāta pavanasuta devanha dekhā| jānaiṃ kahu~ bala buddhi biseṣā ||

surasā nāma ahinha kai mātā| paṭhinhi āi kahī tehiṃ bātā ||

āju suranha mohi dīnha ahārā| sunata bacana kaha pavanakumārā ||

rāma kāju kari phiri maiṃ āvauṃ| sītā ki sudhi prabhuhi sunāvaum ||

taba tava badana paiṭhihu~ āī| satya kahu~ mohi jāna de māī ||

kabanehu~ jatana dei nahiṃ jānā| grasasi na mohi kaheu hanumānā ||

jojana bhari tehiṃ badanu pasārā| kapi tanu kīnha duguna bistārā ||

soraha jojana mukha tehiṃ ṭhayū| turata pavanasuta battisa bhayū ||

jasa jasa surasā badanu baḍha़āvā| tāsu dūna kapi rūpa dekhāvā ||

sata jojana tehiṃ ānana kīnhā| ati laghu rūpa pavanasuta līnhā ||

badana piṭhi puni bāhera āvā| māgā bidā tāhi siru nāvā ||

mohi suranha jehi lāgi paṭhāvā| budhi bala maramu tora mai pāvā ||

do. rāma kāju sabu karihahu tumha bala buddhi nidhāna|

āsiṣa deha gī so haraṣi caleu hanumāna || 2 ||

nisicari eka sindhu mahu~ rahī| kari māyā nabhu ke khaga gahī ||

jīva jantu je gagana uḍa़āhīṃ| jala biloki tinha kai parichāhīm ||

gahi chāha~ saka so na uḍa़āī| ehi bidhi sadā gaganacara khāī ||

soi chala hanūmāna kaha~ kīnhā| tāsu kapaṭu kapi turatahiṃ cīnhā ||

tāhi māri mārutasuta bīrā| bāridhi pāra gayu matidhīrā ||

tahā~ jāi dekhī bana sobhā| guñjata cañcarīka madhu lobhā ||

nānā taru phala phūla suhāe| khaga mṛga bṛnda dekhi mana bhāe ||

saila bisāla dekhi eka āgeṃ| tā para dhāi caḍheu bhaya tyāgem ||

umā na kachu kapi kai adhikāī| prabhu pratāpa jo kālahi khāī ||

giri para caḍhi laṅkā tehiṃ dekhī| kahi na jāi ati durga biseṣī ||

ati utaṅga jalanidhi cahu pāsā| kanaka koṭa kara parama prakāsā ||

chaṃ=kanaka koṭa bicitra mani kṛta sundarāyatanā ghanā|

cuhaṭṭa haṭṭa subaṭṭa bīthīṃ cāru pura bahu bidhi banā ||

gaja bāji khaccara nikara padacara ratha barūthinha ko ganai ||

bahurūpa nisicara jūtha atibala sena baranata nahiṃ banai || 1 ||

bana bāga upabana bāṭikā sara kūpa bāpīṃ sohahīṃ|

nara nāga sura gandharba kanyā rūpa muni mana mohahīm ||

kahu~ māla deha bisāla saila samāna atibala garjahīṃ|

nānā akhārenha bhirahiṃ bahu bidhi eka ekanha tarjahīm || 2 ||

kari jatana bhaṭa koṭinha bikaṭa tana nagara cahu~ disi racchahīṃ|

kahu~ mahiṣa mānaṣu dhenu khara aja khala nisācara bhacchahīm ||

ehi lāgi tulasīdāsa inha kī kathā kachu eka hai kahī|

raghubīra sara tīratha sarīranhi tyāgi gati paihahiṃ sahī || 3 ||

do. pura rakhavāre dekhi bahu kapi mana kīnha bicāra|

ati laghu rūpa dharauṃ nisi nagara karauṃ pisāra || 3 ||

masaka samāna rūpa kapi dharī| laṅkahi caleu sumiri naraharī ||

nāma laṅkinī eka nisicarī| so kaha calesi mohi nindarī ||

jānehi nahīṃ maramu saṭha morā| mora ahāra jahā~ lagi corā ||

muṭhikā eka mahā kapi hanī| rudhira bamata dharanīṃ ḍhanamanī ||

puni sambhāri uṭhi so laṅkā| jori pāni kara binaya saṃsakā ||

jaba rāvanahi brahma bara dīnhā| calata birañci kahā mohi cīnhā ||

bikala hosi taiṃ kapi keṃ māre| taba jānesu nisicara saṅghāre ||

tāta mora ati punya bahūtā| dekheu~ nayana rāma kara dūtā ||

do. tāta svarga apabarga sukha dharia tulā eka aṅga|

tūla na tāhi sakala mili jo sukha lava satasaṅga || 4 ||

prabisi nagara kīje saba kājā| hṛdaya~ rākhi kausalapura rājā ||

garala sudhā ripu karahiṃ mitāī| gopada sindhu anala sitalāī ||

garuḍa़ sumeru renū sama tāhī| rāma kṛpā kari citavā jāhī ||

ati laghu rūpa dhareu hanumānā| paiṭhā nagara sumiri bhagavānā ||

mandira mandira prati kari sodhā| dekhe jaha~ taha~ aganita jodhā ||

gayu dasānana mandira māhīṃ| ati bicitra kahi jāta so nāhīm ||

sayana kie dekhā kapi tehī| mandira mahu~ na dīkhi baidehī ||

bhavana eka puni dīkha suhāvā| hari mandira taha~ bhinna banāvā ||

do. rāmāyudha aṅkita gṛha sobhā barani na jāi|

nava tulasikā bṛnda taha~ dekhi haraṣi kapirāi || 5 ||

laṅkā nisicara nikara nivāsā| ihā~ kahā~ sajjana kara bāsā ||

mana mahu~ taraka karai kapi lāgā| tehīṃ samaya bibhīṣanu jāgā ||

rāma rāma tehiṃ sumirana kīnhā| hṛdaya~ haraṣa kapi sajjana cīnhā ||

ehi sana haṭhi karihu~ pahicānī| sādhu te hoi na kāraja hānī ||

bipra rupa dhari bacana sunāe| sunata bibhīṣaṇa uṭhi taha~ āe ||

kari pranāma pū~chī kusalāī| bipra kahahu nija kathā bujhāī ||

kī tumha hari dāsanha maha~ koī| moreṃ hṛdaya prīti ati hoī ||

kī tumha rāmu dīna anurāgī| āyahu mohi karana baḍa़bhāgī ||

do. taba hanumanta kahī saba rāma kathā nija nāma|

sunata jugala tana pulaka mana magana sumiri guna grāma || 6 ||

sunahu pavanasuta rahani hamārī| jimi dasananhi mahu~ jībha bicārī ||

tāta kabahu~ mohi jāni anāthā| karihahiṃ kṛpā bhānukula nāthā ||

tāmasa tanu kachu sādhana nāhīṃ| prīti na pada saroja mana māhīm ||

aba mohi bhā bharosa hanumantā| binu harikṛpā milahiṃ nahiṃ santā ||

jau raghubīra anugraha kīnhā| tau tumha mohi darasu haṭhi dīnhā ||

sunahu bibhīṣana prabhu kai rītī| karahiṃ sadā sevaka para prītī ||

kahahu kavana maiṃ parama kulīnā| kapi cañcala sabahīṃ bidhi hīnā ||

prāta lei jo nāma hamārā| tehi dina tāhi na milai ahārā ||

do. asa maiṃ adhama sakhā sunu mohū para raghubīra|

kīnhī kṛpā sumiri guna bhare bilocana nīra || 7 ||

jānatahū~ asa svāmi bisārī| phirahiṃ te kāhe na hohiṃ dukhārī ||

ehi bidhi kahata rāma guna grāmā| pāvā anirbācya biśrāmā ||

puni saba kathā bibhīṣana kahī| jehi bidhi janakasutā taha~ rahī ||

taba hanumanta kahā sunu bhrātā| dekhī cahu~ jānakī mātā ||

juguti bibhīṣana sakala sunāī| caleu pavanasuta bidā karāī ||

kari soi rūpa gayu puni tahavā~| bana asoka sītā raha jahavā~ ||

dekhi manahi mahu~ kīnha pranāmā| baiṭhehiṃ bīti jāta nisi jāmā ||

kṛsa tana sīsa jaṭā eka benī| japati hṛdaya~ raghupati guna śrenī ||

do. nija pada nayana die~ mana rāma pada kamala līna|

parama dukhī bhā pavanasuta dekhi jānakī dīna || 8 ||

taru pallava mahu~ rahā lukāī| kari bicāra karauṃ kā bhāī ||

tehi avasara rāvanu taha~ āvā| saṅga nāri bahu kie~ banāvā ||

bahu bidhi khala sītahi samujhāvā| sāma dāna bhaya bheda dekhāvā ||

kaha rāvanu sunu sumukhi sayānī| mandodarī ādi saba rānī ||

tava anucarīṃ karu~ pana morā| eka bāra biloku mama orā ||

tṛna dhari oṭa kahati baidehī| sumiri avadhapati parama sanehī ||

sunu dasamukha khadyota prakāsā| kabahu~ ki nalinī kari bikāsā ||

asa mana samujhu kahati jānakī| khala sudhi nahiṃ raghubīra bāna kī ||

saṭha sūne hari ānehi mohi| adhama nilajja lāja nahiṃ tohī ||

do. āpuhi suni khadyota sama rāmahi bhānu samāna|

paruṣa bacana suni kāḍha़i asi bolā ati khisiāna || 9 ||

sītā taiṃ mama kṛta apamānā| kaṭihu~ tava sira kaṭhina kṛpānā ||

nāhiṃ ta sapadi mānu mama bānī| sumukhi hoti na ta jīvana hānī ||

syāma saroja dāma sama sundara| prabhu bhuja kari kara sama dasakandhara ||

so bhuja kaṇṭha ki tava asi ghorā| sunu saṭha asa pravāna pana morā ||

candrahāsa haru mama paritāpaṃ| raghupati biraha anala sañjātam ||

sītala nisita bahasi bara dhārā| kaha sītā haru mama dukha bhārā ||

sunata bacana puni mārana dhāvā| mayatanayā~ kahi nīti bujhāvā ||

kahesi sakala nisicarinha bolāī| sītahi bahu bidhi trāsahu jāī ||

māsa divasa mahu~ kahā na mānā| tau maiṃ mārabi kāḍha़i kṛpānā ||

do. bhavana gayu dasakandhara ihā~ pisācini bṛnda|

sītahi trāsa dekhāvahi dharahiṃ rūpa bahu manda || 10 ||

trijaṭā nāma rācchasī ekā| rāma carana rati nipuna bibekā ||

sabanhau boli sunāesi sapanā| sītahi sei karahu hita apanā ||

sapaneṃ bānara laṅkā jārī| jātudhāna senā saba mārī ||

khara ārūḍha़ nagana dasasīsā| muṇḍita sira khaṇḍita bhuja bīsā ||

ehi bidhi so dacchina disi jāī| laṅkā manahu~ bibhīṣana pāī ||

nagara phirī raghubīra dohāī| taba prabhu sītā boli paṭhāī ||

yaha sapanā meṃ kahu~ pukārī| hoihi satya ge~ dina cārī ||

tāsu bacana suni te saba ḍarīṃ| janakasutā ke carananhi parīm ||

do. jaha~ taha~ gīṃ sakala taba sītā kara mana soca|

māsa divasa bīteṃ mohi mārihi nisicara poca || 11 ||

trijaṭā sana bolī kara jorī| mātu bipati saṅgini taiṃ morī ||

tajauṃ deha karu begi upāī| dusahu birahu aba nahiṃ sahi jāī ||

āni kāṭha racu citā banāī| mātu anala puni dehi lagāī ||

satya karahi mama prīti sayānī| sunai ko śravana sūla sama bānī ||

sunata bacana pada gahi samujhāesi| prabhu pratāpa bala sujasu sunāesi ||

nisi na anala mila sunu sukumārī| asa kahi so nija bhavana sidhārī ||

kaha sītā bidhi bhā pratikūlā| milahi na pāvaka miṭihi na sūlā ||

dekhiata pragaṭa gagana aṅgārā| avani na āvata eku tārā ||

pāvakamaya sasi stravata na āgī| mānahu~ mohi jāni hatabhāgī ||

sunahi binaya mama biṭapa asokā| satya nāma karu haru mama sokā ||

nūtana kisalaya anala samānā| dehi agini jani karahi nidānā ||

dekhi parama birahākula sītā| so chana kapihi kalapa sama bītā ||

so. kapi kari hṛdaya~ bicāra dīnhi mudrikā ḍārī taba|

janu asoka aṅgāra dīnhi haraṣi uṭhi kara gaheu || 12 ||

taba dekhī mudrikā manohara| rāma nāma aṅkita ati sundara ||

cakita citava mudarī pahicānī| haraṣa biṣāda hṛdaya~ akulānī ||

jīti ko saki ajaya raghurāī| māyā teṃ asi raci nahiṃ jāī ||

sītā mana bicāra kara nānā| madhura bacana boleu hanumānā ||

rāmacandra guna baranaiṃ lāgā| sunatahiṃ sītā kara dukha bhāgā ||

lāgīṃ sunaiṃ śravana mana lāī| ādihu teṃ saba kathā sunāī ||

śravanāmṛta jehiṃ kathā suhāī| kahi so pragaṭa hoti kina bhāī ||

taba hanumanta nikaṭa cali gayū| phiri baiṇṭhīṃ mana bisamaya bhayū ||

rāma dūta maiṃ mātu jānakī| satya sapatha karunānidhāna kī ||

yaha mudrikā mātu maiṃ ānī| dīnhi rāma tumha kaha~ sahidānī ||

nara bānarahi saṅga kahu kaiseṃ| kahi kathā bhi saṅgati jaisem ||

do. kapi ke bacana saprema suni upajā mana bisvāsa ||

jānā mana krama bacana yaha kṛpāsindhu kara dāsa || 13 ||

harijana jāni prīti ati gāḍha़ī| sajala nayana pulakāvali bāḍha़ī ||

būḍa़ta biraha jaladhi hanumānā| bhayu tāta moṃ kahu~ jalajānā ||

aba kahu kusala jāu~ balihārī| anuja sahita sukha bhavana kharārī ||

komalacita kṛpāla raghurāī| kapi kehi hetu dharī niṭhurāī ||

sahaja bāni sevaka sukha dāyaka| kabahu~ka surati karata raghunāyaka ||

kabahu~ nayana mama sītala tātā| hoihahi nirakhi syāma mṛdu gātā ||

bacanu na āva nayana bhare bārī| ahaha nātha hauṃ nipaṭa bisārī ||

dekhi parama birahākula sītā| bolā kapi mṛdu bacana binītā ||

mātu kusala prabhu anuja sametā| tava dukha dukhī sukṛpā niketā ||

jani jananī mānahu jiya~ ūnā| tumha te premu rāma keṃ dūnā ||

do. raghupati kara sandesu aba sunu jananī dhari dhīra|

asa kahi kapi gada gada bhayu bhare bilocana nīra || 14 ||

kaheu rāma biyoga tava sītā| mo kahu~ sakala bhe biparītā ||

nava taru kisalaya manahu~ kṛsānū| kālanisā sama nisi sasi bhānū ||

kubalaya bipina kunta bana sarisā| bārida tapata tela janu barisā ||

je hita rahe karata tei pīrā| uraga svāsa sama tribidha samīrā ||

kahehū teṃ kachu dukha ghaṭi hoī| kāhi kahauṃ yaha jāna na koī ||

tattva prema kara mama aru torā| jānata priyā eku manu morā ||

so manu sadā rahata tohi pāhīṃ| jānu prīti rasu etenahi māhīm ||

prabhu sandesu sunata baidehī| magana prema tana sudhi nahiṃ tehī ||

kaha kapi hṛdaya~ dhīra dharu mātā| sumiru rāma sevaka sukhadātā ||

ura ānahu raghupati prabhutāī| suni mama bacana tajahu kadarāī ||

do. nisicara nikara pataṅga sama raghupati bāna kṛsānu|

jananī hṛdaya~ dhīra dharu jare nisācara jānu || 15 ||

jauṃ raghubīra hoti sudhi pāī| karate nahiṃ bilambu raghurāī ||

rāmabāna rabi ue~ jānakī| tama barūtha kaha~ jātudhāna kī ||

abahiṃ mātu maiṃ jāu~ lavāī| prabhu āyasu nahiṃ rāma dohāī ||

kachuka divasa jananī dharu dhīrā| kapinha sahita aihahiṃ raghubīrā ||

nisicara māri tohi lai jaihahiṃ| tihu~ pura nāradādi jasu gaihahim ||

haiṃ suta kapi saba tumhahi samānā| jātudhāna ati bhaṭa balavānā ||

moreṃ hṛdaya parama sandehā| suni kapi pragaṭa kīnha nija dehā ||

kanaka bhūdharākāra sarīrā| samara bhayaṅkara atibala bīrā ||

sītā mana bharosa taba bhayū| puni laghu rūpa pavanasuta layū ||

do. sunu mātā sākhāmṛga nahiṃ bala buddhi bisāla|

prabhu pratāpa teṃ garuḍa़hi khāi parama laghu byāla || 16 ||

mana santoṣa sunata kapi bānī| bhagati pratāpa teja bala sānī ||

āsiṣa dīnhi rāmapriya jānā| hohu tāta bala sīla nidhānā ||

ajara amara gunanidhi suta hohū| karahu~ bahuta raghunāyaka chohū ||

karahu~ kṛpā prabhu asa suni kānā| nirbhara prema magana hanumānā ||

bāra bāra nāesi pada sīsā| bolā bacana jori kara kīsā ||

aba kṛtakṛtya bhayu~ maiṃ mātā| āsiṣa tava amogha bikhyātā ||

sunahu mātu mohi atisaya bhūkhā| lāgi dekhi sundara phala rūkhā ||

sunu suta karahiṃ bipina rakhavārī| parama subhaṭa rajanīcara bhārī ||

tinha kara bhaya mātā mohi nāhīṃ| jauṃ tumha sukha mānahu mana māhīm ||

do. dekhi buddhi bala nipuna kapi kaheu jānakīṃ jāhu|

raghupati carana hṛdaya~ dhari tāta madhura phala khāhu || 17 ||

caleu nāi siru paiṭheu bāgā| phala khāesi taru toraiṃ lāgā ||

rahe tahā~ bahu bhaṭa rakhavāre| kachu māresi kachu jāi pukāre ||

nātha eka āvā kapi bhārī| tehiṃ asoka bāṭikā ujārī ||

khāesi phala aru biṭapa upāre| racchaka mardi mardi mahi ḍāre ||

suni rāvana paṭhe bhaṭa nānā| tinhahi dekhi garjeu hanumānā ||

saba rajanīcara kapi saṅghāre| ge pukārata kachu adhamāre ||

puni paṭhayu tehiṃ acchakumārā| calā saṅga lai subhaṭa apārā ||

āvata dekhi biṭapa gahi tarjā| tāhi nipāti mahādhuni garjā ||

do. kachu māresi kachu mardesi kachu milesi dhari dhūri|

kachu puni jāi pukāre prabhu markaṭa bala bhūri || 18 ||

suni suta badha laṅkesa risānā| paṭhesi meghanāda balavānā ||

mārasi jani suta bāndhesu tāhī| dekhia kapihi kahā~ kara āhī ||

calā indrajita atulita jodhā| bandhu nidhana suni upajā krodhā ||

kapi dekhā dāruna bhaṭa āvā| kaṭakaṭāi garjā aru dhāvā ||

ati bisāla taru eka upārā| biratha kīnha laṅkesa kumārā ||

rahe mahābhaṭa tāke saṅgā| gahi gahi kapi mardi nija aṅgā ||

tinhahi nipāti tāhi sana bājā| bhire jugala mānahu~ gajarājā|

muṭhikā māri caḍha़ā taru jāī| tāhi eka chana muruchā āī ||

uṭhi bahori kīnhisi bahu māyā| jīti na jāi prabhañjana jāyā ||

do. brahma astra tehiṃ sā~dhā kapi mana kīnha bicāra|

jauṃ na brahmasara mānu~ mahimā miṭi apāra || 19 ||

brahmabāna kapi kahu~ tehi mārā| paratihu~ bāra kaṭaku saṅghārā ||

tehi dekhā kapi muruchita bhayū| nāgapāsa bā~dhesi lai gayū ||

jāsu nāma japi sunahu bhavānī| bhava bandhana kāṭahiṃ nara gyānī ||

tāsu dūta ki bandha taru āvā| prabhu kāraja lagi kapihiṃ ba~dhāvā ||

kapi bandhana suni nisicara dhāe| kautuka lāgi sabhā~ saba āe ||

dasamukha sabhā dīkhi kapi jāī| kahi na jāi kachu ati prabhutāī ||

kara joreṃ sura disipa binītā| bhṛkuṭi bilokata sakala sabhītā ||

dekhi pratāpa na kapi mana saṅkā| jimi ahigana mahu~ garuḍa़ asaṅkā ||

do. kapihi biloki dasānana bihasā kahi durbāda|

suta badha surati kīnhi puni upajā hṛdaya~ biṣāda || 20 ||

kaha laṅkesa kavana taiṃ kīsā| kehiṃ ke bala ghālehi bana khīsā ||

kī dhauṃ śravana sunehi nahiṃ mohī| dekhu~ ati asaṅka saṭha tohī ||

māre nisicara kehiṃ aparādhā| kahu saṭha tohi na prāna ki bādhā ||

suna rāvana brahmāṇḍa nikāyā| pāi jāsu bala biracita māyā ||

jākeṃ bala birañci hari īsā| pālata sṛjata harata dasasīsā|

jā bala sīsa dharata sahasānana| aṇḍakosa sameta giri kānana ||

dhari jo bibidha deha suratrātā| tumha te saṭhanha sikhāvanu dātā|

hara kodaṇḍa kaṭhina jehi bhañjā| tehi sameta nṛpa dala mada gañjā ||

khara dūṣana trisirā aru bālī| badhe sakala atulita balasālī ||

do. jāke bala lavalesa teṃ jitehu carācara jhāri|

tāsu dūta maiṃ jā kari hari ānehu priya nāri || 21 ||

jānu~ maiṃ tumhāri prabhutāī| sahasabāhu sana parī larāī ||

samara bāli sana kari jasu pāvā| suni kapi bacana bihasi biharāvā ||

khāyu~ phala prabhu lāgī bhū~khā| kapi subhāva teṃ toreu~ rūkhā ||

saba keṃ deha parama priya svāmī| mārahiṃ mohi kumāraga gāmī ||

jinha mohi mārā te maiṃ māre| tehi para bā~dheu tanaya~ tumhāre ||

mohi na kachu bā~dhe ki lājā| kīnha cahu~ nija prabhu kara kājā ||

binatī karu~ jori kara rāvana| sunahu māna taji mora sikhāvana ||

dekhahu tumha nija kulahi bicārī| bhrama taji bhajahu bhagata bhaya hārī ||

jākeṃ ḍara ati kāla ḍerāī| jo sura asura carācara khāī ||

tāsoṃ bayaru kabahu~ nahiṃ kījai| more kaheṃ jānakī dījai ||

do. pranatapāla raghunāyaka karunā sindhu kharāri|

ge~ sarana prabhu rākhihaiṃ tava aparādha bisāri || 22 ||

rāma carana paṅkaja ura dharahū| laṅkā acala rāja tumha karahū ||

riṣi pulista jasu bimala maṃyakā| tehi sasi mahu~ jani hohu kalaṅkā ||

rāma nāma binu girā na sohā| dekhu bicāri tyāgi mada mohā ||

basana hīna nahiṃ soha surārī| saba bhūṣaṇa bhūṣita bara nārī ||

rāma bimukha sampati prabhutāī| jāi rahī pāī binu pāī ||

sajala mūla jinha saritanha nāhīṃ| baraṣi ge puni tabahiṃ sukhāhīm ||

sunu dasakaṇṭha kahu~ pana ropī| bimukha rāma trātā nahiṃ kopī ||

saṅkara sahasa biṣnu aja tohī| sakahiṃ na rākhi rāma kara drohī ||

do. mohamūla bahu sūla prada tyāgahu tama abhimāna|

bhajahu rāma raghunāyaka kṛpā sindhu bhagavāna || 23 ||

jadapi kahi kapi ati hita bānī| bhagati bibeka birati naya sānī ||

bolā bihasi mahā abhimānī| milā hamahi kapi gura baḍa़ gyānī ||

mṛtyu nikaṭa āī khala tohī| lāgesi adhama sikhāvana mohī ||

ulaṭā hoihi kaha hanumānā| matibhrama tora pragaṭa maiṃ jānā ||

suni kapi bacana bahuta khisiānā| begi na harahu~ mūḍha़ kara prānā ||

sunata nisācara mārana dhāe| sacivanha sahita bibhīṣanu āe|

nāi sīsa kari binaya bahūtā| nīti birodha na māria dūtā ||

āna daṇḍa kachu karia gosā~ī| sabahīṃ kahā mantra bhala bhāī ||

sunata bihasi bolā dasakandhara| aṅga bhaṅga kari paṭhia bandara ||

do. kapi keṃ mamatā pū~cha para sabahi kahu~ samujhāi|

tela bori paṭa bā~dhi puni pāvaka dehu lagāi || 24 ||

pū~chahīna bānara taha~ jāihi| taba saṭha nija nāthahi li āihi ||

jinha kai kīnhasi bahuta baḍa़āī| dekheu~ûmaiṃ tinha kai prabhutāī ||

bacana sunata kapi mana musukānā| bhi sahāya sārada maiṃ jānā ||

jātudhāna suni rāvana bacanā| lāge racaiṃ mūḍha़ soi racanā ||

rahā na nagara basana ghṛta telā| bāḍha़ī pū~cha kīnha kapi khelā ||

kautuka kaha~ āe purabāsī| mārahiṃ carana karahiṃ bahu hā~sī ||

bājahiṃ ḍhola dehiṃ saba tārī| nagara pheri puni pū~cha prajārī ||

pāvaka jarata dekhi hanumantā| bhayu parama laghu rupa turantā ||

nibuki caḍha़eu kapi kanaka aṭārīṃ| bhī sabhīta nisācara nārīm ||

do. hari prerita tehi avasara cale maruta unacāsa|

aṭṭahāsa kari garja़ā kapi baḍha़i lāga akāsa || 25 ||

deha bisāla parama haruāī| mandira teṃ mandira caḍha़ dhāī ||

jari nagara bhā loga bihālā| jhapaṭa lapaṭa bahu koṭi karālā ||

tāta mātu hā sunia pukārā| ehi avasara ko hamahi ubārā ||

hama jo kahā yaha kapi nahiṃ hoī| bānara rūpa dhareṃ sura koī ||

sādhu avagyā kara phalu aisā| jari nagara anātha kara jaisā ||

jārā nagaru nimiṣa eka māhīṃ| eka bibhīṣana kara gṛha nāhīm ||

tā kara dūta anala jehiṃ sirijā| jarā na so tehi kārana girijā ||

ulaṭi palaṭi laṅkā saba jārī| kūdi parā puni sindhu majhārī ||

do. pū~cha bujhāi khoi śrama dhari laghu rūpa bahori|

janakasutā ke āgeṃ ṭhāḍha़ bhayu kara jori || 26 ||

mātu mohi dīje kachu cīnhā| jaiseṃ raghunāyaka mohi dīnhā ||

cūḍa़āmani utāri taba dayū| haraṣa sameta pavanasuta layū ||

kahehu tāta asa mora pranāmā| saba prakāra prabhu pūranakāmā ||

dīna dayāla biridu sambhārī| harahu nātha mama saṅkaṭa bhārī ||

tāta sakrasuta kathā sunāehu| bāna pratāpa prabhuhi samujhāehu ||

māsa divasa mahu~ nāthu na āvā| tau puni mohi jiata nahiṃ pāvā ||

kahu kapi kehi bidhi rākhauṃ prānā| tumhahū tāta kahata aba jānā ||

tohi dekhi sītali bhi chātī| puni mo kahu~ soi dinu so rātī ||

do. janakasutahi samujhāi kari bahu bidhi dhīraju dīnha|

carana kamala siru nāi kapi gavanu rāma pahiṃ kīnha || 27 ||

calata mahādhuni garjesi bhārī| garbha stravahiṃ suni nisicara nārī ||

nāghi sindhu ehi pārahi āvā| sabada kilakilā kapinha sunāvā ||

haraṣe saba biloki hanumānā| nūtana janma kapinha taba jānā ||

mukha prasanna tana teja birājā| kīnhesi rāmacandra kara kājā ||

mile sakala ati bhe sukhārī| talaphata mīna pāva jimi bārī ||

cale haraṣi raghunāyaka pāsā| pū~chata kahata navala itihāsā ||

taba madhubana bhītara saba āe| aṅgada sammata madhu phala khāe ||

rakhavāre jaba barajana lāge| muṣṭi prahāra hanata saba bhāge ||

do. jāi pukāre te saba bana ujāra jubarāja|

suni sugrīva haraṣa kapi kari āe prabhu kāja || 28 ||

jauṃ na hoti sītā sudhi pāī| madhubana ke phala sakahiṃ ki khāī ||

ehi bidhi mana bicāra kara rājā| āi ge kapi sahita samājā ||

āi sabanhi nāvā pada sīsā| mileu sabanhi ati prema kapīsā ||

pū~chī kusala kusala pada dekhī| rāma kṛpā~ bhā kāju biseṣī ||

nātha kāju kīnheu hanumānā| rākhe sakala kapinha ke prānā ||

suni sugrīva bahuri tehi mileū| kapinha sahita raghupati pahiṃ caleū|

rāma kapinha jaba āvata dekhā| kie~ kāju mana haraṣa biseṣā ||

phaṭika silā baiṭhe dvau bhāī| pare sakala kapi carananhi jāī ||

do. prīti sahita saba bheṭe raghupati karunā puñja|

pū~chī kusala nātha aba kusala dekhi pada kañja || 29 ||

jāmavanta kaha sunu raghurāyā| jā para nātha karahu tumha dāyā ||

tāhi sadā subha kusala nirantara| sura nara muni prasanna tā ūpara ||

soi bijī binī guna sāgara| tāsu sujasu treloka ujāgara ||

prabhu kīṃ kṛpā bhayu sabu kājū| janma hamāra suphala bhā ājū ||

nātha pavanasuta kīnhi jo karanī| sahasahu~ mukha na jāi so baranī ||

pavanatanaya ke carita suhāe| jāmavanta raghupatihi sunāe ||

sunata kṛpānidhi mana ati bhāe| puni hanumāna haraṣi hiya~ lāe ||

kahahu tāta kehi bhā~ti jānakī| rahati karati racchā svaprāna kī ||

do. nāma pāharu divasa nisi dhyāna tumhāra kapāṭa|

locana nija pada jantrita jāhiṃ prāna kehiṃ bāṭa || 30 ||

calata mohi cūḍa़āmani dīnhī| raghupati hṛdaya~ lāi soi līnhī ||

nātha jugala locana bhari bārī| bacana kahe kachu janakakumārī ||

anuja sameta gahehu prabhu caranā| dīna bandhu pranatārati haranā ||

mana krama bacana carana anurāgī| kehi aparādha nātha hauṃ tyāgī ||

avaguna eka mora maiṃ mānā| bichurata prāna na kīnha payānā ||

nātha so nayananhi ko aparādhā| nisarata prāna karihiṃ haṭhi bādhā ||

biraha agini tanu tūla samīrā| svāsa jari chana māhiṃ sarīrā ||

nayana stravahi jalu nija hita lāgī| jaraiṃ na pāva deha birahāgī|

sītā ke ati bipati bisālā| binahiṃ kaheṃ bhali dīnadayālā ||

do. nimiṣa nimiṣa karunānidhi jāhiṃ kalapa sama bīti|

begi caliya prabhu ānia bhuja bala khala dala jīti || 31 ||

suni sītā dukha prabhu sukha ayanā| bhari āe jala rājiva nayanā ||

bacana kā~ya mana mama gati jāhī| sapanehu~ būjhia bipati ki tāhī ||

kaha hanumanta bipati prabhu soī| jaba tava sumirana bhajana na hoī ||

ketika bāta prabhu jātudhāna kī| ripuhi jīti ānibī jānakī ||

sunu kapi tohi samāna upakārī| nahiṃ kau sura nara muni tanudhārī ||

prati upakāra karauṃ kā torā| sanamukha hoi na sakata mana morā ||

sunu suta urina maiṃ nāhīṃ| dekheu~ kari bicāra mana māhīm ||

puni puni kapihi citava suratrātā| locana nīra pulaka ati gātā ||

do. suni prabhu bacana biloki mukha gāta haraṣi hanumanta|

carana pareu premākula trāhi trāhi bhagavanta || 32 ||

bāra bāra prabhu cahi uṭhāvā| prema magana tehi uṭhaba na bhāvā ||

prabhu kara paṅkaja kapi keṃ sīsā| sumiri so dasā magana gaurīsā ||

sāvadhāna mana kari puni saṅkara| lāge kahana kathā ati sundara ||

kapi uṭhāi prabhu hṛdaya~ lagāvā| kara gahi parama nikaṭa baiṭhāvā ||

kahu kapi rāvana pālita laṅkā| kehi bidhi daheu durga ati baṅkā ||

prabhu prasanna jānā hanumānā| bolā bacana bigata abhimānā ||

sākhāmṛga ke baḍa़i manusāī| sākhā teṃ sākhā para jāī ||

nāghi sindhu hāṭakapura jārā| nisicara gana bidhi bipina ujārā|

so saba tava pratāpa raghurāī| nātha na kachū mori prabhutāī ||

do. tā kahu~ prabhu kachu agama nahiṃ jā para tumha anukula|

taba prabhāva~ baḍa़vānalahiṃ jāri saki khalu tūla || 33 ||

nātha bhagati ati sukhadāyanī| dehu kṛpā kari anapāyanī ||

suni prabhu parama sarala kapi bānī| evamastu taba kaheu bhavānī ||

umā rāma subhāu jehiṃ jānā| tāhi bhajanu taji bhāva na ānā ||

yaha saṃvāda jāsu ura āvā| raghupati carana bhagati soi pāvā ||

suni prabhu bacana kahahiṃ kapibṛndā| jaya jaya jaya kṛpāla sukhakandā ||

taba raghupati kapipatihi bolāvā| kahā calaiṃ kara karahu banāvā ||

aba bilambu kehi kārana kīje| turata kapinha kahu~ āyasu dīje ||

kautuka dekhi sumana bahu baraṣī| nabha teṃ bhavana cale sura haraṣī ||

do. kapipati begi bolāe āe jūthapa jūtha|

nānā barana atula bala bānara bhālu barūtha || 34 ||

prabhu pada paṅkaja nāvahiṃ sīsā| garajahiṃ bhālu mahābala kīsā ||

dekhī rāma sakala kapi senā| citi kṛpā kari rājiva nainā ||

rāma kṛpā bala pāi kapindā| bhe pacchajuta manahu~ girindā ||

haraṣi rāma taba kīnha payānā| saguna bhe sundara subha nānā ||

jāsu sakala maṅgalamaya kītī| tāsu payāna saguna yaha nītī ||

prabhu payāna jānā baidehīṃ| pharaki bāma a~ga janu kahi dehīm ||

joi joi saguna jānakihi hoī| asaguna bhayu rāvanahi soī ||

calā kaṭaku ko baranaiṃ pārā| garjahi bānara bhālu apārā ||

nakha āyudha giri pādapadhārī| cale gagana mahi icchācārī ||

keharināda bhālu kapi karahīṃ| ḍagamagāhiṃ diggaja cikkarahīm ||

chaṃ. cikkarahiṃ diggaja ḍola mahi giri lola sāgara kharabhare|

mana haraṣa sabha gandharba sura muni nāga kinnara dukha ṭare ||

kaṭakaṭahiṃ markaṭa bikaṭa bhaṭa bahu koṭi koṭinha dhāvahīṃ|

jaya rāma prabala pratāpa kosalanātha guna gana gāvahīm || 1 ||

sahi saka na bhāra udāra ahipati bāra bārahiṃ mohī|

gaha dasana puni puni kamaṭha pṛṣṭa kaṭhora so kimi sohī ||

raghubīra rucira prayāna prasthiti jāni parama suhāvanī|

janu kamaṭha kharpara sarparāja so likhata abicala pāvanī || 2 ||

do. ehi bidhi jāi kṛpānidhi utare sāgara tīra|

jaha~ taha~ lāge khāna phala bhālu bipula kapi bīra || 35 ||

uhā~ nisācara rahahiṃ sasaṅkā| jaba te jāri gayu kapi laṅkā ||

nija nija gṛha~ saba karahiṃ bicārā| nahiṃ nisicara kula kera ubārā ||

jāsu dūta bala barani na jāī| tehi āe~ pura kavana bhalāī ||

dūtanhi sana suni purajana bānī| mandodarī adhika akulānī ||

rahasi jori kara pati paga lāgī| bolī bacana nīti rasa pāgī ||

kanta karaṣa hari sana pariharahū| mora kahā ati hita hiya~ dharahu ||

samujhata jāsu dūta ki karanī| stravahīṃ garbha rajanīcara dharanī ||

tāsu nāri nija saciva bolāī| paṭhavahu kanta jo cahahu bhalāī ||

taba kula kamala bipina dukhadāī| sītā sīta nisā sama āī ||

sunahu nātha sītā binu dīnheṃ| hita na tumhāra sambhu aja kīnhem ||

do. -rāma bāna ahi gana sarisa nikara nisācara bheka|

jaba lagi grasata na taba lagi jatanu karahu taji ṭeka || 36 ||

śravana sunī saṭha tā kari bānī| bihasā jagata bidita abhimānī ||

sabhaya subhāu nāri kara sācā| maṅgala mahu~ bhaya mana ati kācā ||

jauṃ āvi markaṭa kaṭakāī| jiahiṃ bicāre nisicara khāī ||

kampahiṃ lokapa jākī trāsā| tāsu nāri sabhīta baḍa़i hāsā ||

asa kahi bihasi tāhi ura lāī| caleu sabhā~ mamatā adhikāī ||

mandodarī hṛdaya~ kara cintā| bhayu kanta para bidhi biparītā ||

baiṭheu sabhā~ khabari asi pāī| sindhu pāra senā saba āī ||

būjhesi saciva ucita mata kahahū| te saba ha~se maṣṭa kari rahahū ||

jitehu surāsura taba śrama nāhīṃ| nara bānara kehi lekhe māhī ||

do. saciva baida gura tīni jauṃ priya bolahiṃ bhaya āsa|

rāja dharma tana tīni kara hoi begihīṃ nāsa || 37 ||

soi rāvana kahu~ bani sahāī| astuti karahiṃ sunāi sunāī ||

avasara jāni bibhīṣanu āvā| bhrātā carana sīsu tehiṃ nāvā ||

puni siru nāi baiṭha nija āsana| bolā bacana pāi anusāsana ||

jau kṛpāla pū~chihu mohi bātā| mati anurupa kahu~ hita tātā ||

jo āpana cāhai kalyānā| sujasu sumati subha gati sukha nānā ||

so paranāri lilāra gosāīṃ| taju cuthi ke canda ki nāī ||

caudaha bhuvana eka pati hoī| bhūtadroha tiṣṭi nahiṃ soī ||

guna sāgara nāgara nara joū| alapa lobha bhala kahi na koū ||

do. kāma krodha mada lobha saba nātha naraka ke pantha|

saba parihari raghubīrahi bhajahu bhajahiṃ jehi santa || 38 ||

tāta rāma nahiṃ nara bhūpālā| bhuvanesvara kālahu kara kālā ||

brahma anāmaya aja bhagavantā| byāpaka ajita anādi anantā ||

go dvija dhenu deva hitakārī| kṛpāsindhu mānuṣa tanudhārī ||

jana rañjana bhañjana khala brātā| beda dharma racchaka sunu bhrātā ||

tāhi bayaru taji nāia māthā| pranatārati bhañjana raghunāthā ||

dehu nātha prabhu kahu~ baidehī| bhajahu rāma binu hetu sanehī ||

sarana ge~ prabhu tāhu na tyāgā| bisva droha kṛta agha jehi lāgā ||

jāsu nāma traya tāpa nasāvana| soi prabhu pragaṭa samujhu jiya~ rāvana ||

do. bāra bāra pada lāgu~ binaya karu~ dasasīsa|

parihari māna moha mada bhajahu kosalādhīsa || 39(ka) ||

muni pulasti nija siṣya sana kahi paṭhī yaha bāta|

turata so maiṃ prabhu sana kahī pāi suavasaru tāta || 39(kha) ||

mālyavanta ati saciva sayānā| tāsu bacana suni ati sukha mānā ||

tāta anuja tava nīti bibhūṣana| so ura dharahu jo kahata bibhīṣana ||

ripu utakaraṣa kahata saṭha doū| dūri na karahu ihā~ hi koū ||

mālyavanta gṛha gayu bahorī| kahi bibhīṣanu puni kara jorī ||

sumati kumati saba keṃ ura rahahīṃ| nātha purāna nigama asa kahahīm ||

jahā~ sumati taha~ sampati nānā| jahā~ kumati taha~ bipati nidānā ||

tava ura kumati basī biparītā| hita anahita mānahu ripu prītā ||

kālarāti nisicara kula kerī| tehi sītā para prīti ghanerī ||

do. tāta carana gahi māgu~ rākhahu mora dulāra|

sīta dehu rāma kahu~ ahita na hoi tumhāra || 40 ||

budha purāna śruti sammata bānī| kahī bibhīṣana nīti bakhānī ||

sunata dasānana uṭhā risāī| khala tohi nikaṭa mutyu aba āī ||

jiasi sadā saṭha mora jiāvā| ripu kara paccha mūḍha़ tohi bhāvā ||

kahasi na khala asa ko jaga māhīṃ| bhuja bala jāhi jitā maiṃ nāhī ||

mama pura basi tapasinha para prītī| saṭha milu jāi tinhahi kahu nītī ||

asa kahi kīnhesi carana prahārā| anuja gahe pada bārahiṃ bārā ||

umā santa ki ihi baḍa़āī| manda karata jo kari bhalāī ||

tumha pitu sarisa bhalehiṃ mohi mārā| rāmu bhajeṃ hita nātha tumhārā ||

saciva saṅga lai nabha patha gayū| sabahi sunāi kahata asa bhayū ||

do0=rāmu satyasaṅkalpa prabhu sabhā kālabasa tori|

mai raghubīra sarana aba jāu~ dehu jani khori || 41 ||

asa kahi calā bibhīṣanu jabahīṃ| āyūhīna bhe saba tabahīm ||

sādhu avagyā turata bhavānī| kara kalyāna akhila kai hānī ||

rāvana jabahiṃ bibhīṣana tyāgā| bhayu bibhava binu tabahiṃ abhāgā ||

caleu haraṣi raghunāyaka pāhīṃ| karata manoratha bahu mana māhīm ||

dekhihu~ jāi carana jalajātā| aruna mṛdula sevaka sukhadātā ||

je pada parasi tarī riṣinārī| daṇḍaka kānana pāvanakārī ||

je pada janakasutā~ ura lāe| kapaṭa kuraṅga saṅga dhara dhāe ||

hara ura sara saroja pada jeī| ahobhāgya mai dekhihu~ teī ||

do0= jinha pāyanha ke pādukanhi bharatu rahe mana lāi|

te pada āju bilokihu~ inha nayananhi aba jāi || 42 ||

ehi bidhi karata saprema bicārā| āyu sapadi sindhu ehiṃ pārā ||

kapinha bibhīṣanu āvata dekhā| jānā kau ripu dūta biseṣā ||

tāhi rākhi kapīsa pahiṃ āe| samācāra saba tāhi sunāe ||

kaha sugrīva sunahu raghurāī| āvā milana dasānana bhāī ||

kaha prabhu sakhā būjhiai kāhā| kahi kapīsa sunahu naranāhā ||

jāni na jāi nisācara māyā| kāmarūpa kehi kārana āyā ||

bheda hamāra lena saṭha āvā| rākhia bā~dhi mohi asa bhāvā ||

sakhā nīti tumha nīki bicārī| mama pana saranāgata bhayahārī ||

suni prabhu bacana haraṣa hanumānā| saranāgata bacchala bhagavānā ||

do0=saranāgata kahu~ je tajahiṃ nija anahita anumāni|

te nara pāva~ra pāpamaya tinhahi bilokata hāni || 43 ||

koṭi bipra badha lāgahiṃ jāhū| āe~ sarana taju~ nahiṃ tāhū ||

sanamukha hoi jīva mohi jabahīṃ| janma koṭi agha nāsahiṃ tabahīm ||

pāpavanta kara sahaja subhAU| bhajanu mora tehi bhāva na kAU ||

jauṃ pai duṣṭahṛdaya soi hoī| moreṃ sanamukha āva ki soī ||

nirmala mana jana so mohi pāvā| mohi kapaṭa chala chidra na bhāvā ||

bheda lena paṭhavā dasasīsā| tabahu~ na kachu bhaya hāni kapīsā ||

jaga mahu~ sakhā nisācara jete| lachimanu hani nimiṣa mahu~ tete ||

jauṃ sabhīta āvā saranāī| rakhihu~ tāhi prāna kī nāī ||

do0=ubhaya bhā~ti tehi ānahu ha~si kaha kṛpāniketa|

jaya kṛpāla kahi cale aṅgada hanū sameta || 44 ||

sādara tehi āgeṃ kari bānara| cale jahā~ raghupati karunākara ||

dūrihi te dekhe dvau bhrātā| nayanānanda dāna ke dātā ||

bahuri rāma chabidhāma bilokī| raheu ṭhaṭuki ekaṭaka pala rokī ||

bhuja pralamba kañjāruna locana| syāmala gāta pranata bhaya mocana ||

siṅgha kandha āyata ura sohā| ānana amita madana mana mohā ||

nayana nīra pulakita ati gātā| mana dhari dhīra kahī mṛdu bātā ||

nātha dasānana kara maiṃ bhrātā| nisicara baṃsa janama suratrātā ||

sahaja pāpapriya tāmasa dehā| jathā ulūkahi tama para nehā ||

do. śravana sujasu suni āyu~ prabhu bhañjana bhava bhīra|

trāhi trāhi ārati harana sarana sukhada raghubīra || 45 ||

asa kahi karata daṇḍavata dekhā| turata uṭhe prabhu haraṣa biseṣā ||

dīna bacana suni prabhu mana bhāvā| bhuja bisāla gahi hṛdaya~ lagāvā ||

anuja sahita mili ḍhiga baiṭhārī| bole bacana bhagata bhayahārī ||

kahu laṅkesa sahita parivārā| kusala kuṭhāhara bāsa tumhārā ||

khala maṇḍalīṃ basahu dinu rātī| sakhā dharama nibahi kehi bhā~tī ||

maiṃ jānu~ tumhāri saba rītī| ati naya nipuna na bhāva anītī ||

baru bhala bāsa naraka kara tātā| duṣṭa saṅga jani dei bidhātā ||

aba pada dekhi kusala raghurāyā| jauṃ tumha kīnha jāni jana dāyā ||

do. taba lagi kusala na jīva kahu~ sapanehu~ mana biśrāma|

jaba lagi bhajata na rāma kahu~ soka dhāma taji kāma || 46 ||

taba lagi hṛdaya~ basata khala nānā| lobha moha macchara mada mānā ||

jaba lagi ura na basata raghunāthā| dhareṃ cāpa sāyaka kaṭi bhāthā ||

mamatā taruna tamī a~dhiārī| rāga dveṣa ulūka sukhakārī ||

taba lagi basati jīva mana māhīṃ| jaba lagi prabhu pratāpa rabi nāhīm ||

aba maiṃ kusala miṭe bhaya bhāre| dekhi rāma pada kamala tumhāre ||

tumha kṛpāla jā para anukūlā| tāhi na byāpa tribidha bhava sūlā ||

maiṃ nisicara ati adhama subhAU| subha ācaranu kīnha nahiṃ kAU ||

jāsu rūpa muni dhyāna na āvā| tehiṃ prabhu haraṣi hṛdaya~ mohi lāvā ||

do. -ahobhāgya mama amita ati rāma kṛpā sukha puñja|

dekheu~ nayana birañci siba sebya jugala pada kañja || 47 ||

sunahu sakhā nija kahu~ subhAU| jāna bhusuṇḍi sambhu girijAU ||

jauṃ nara hoi carācara drohī| āve sabhaya sarana taki mohī ||

taji mada moha kapaṭa chala nānā| karu~ sadya tehi sādhu samānā ||

jananī janaka bandhu suta dārā| tanu dhanu bhavana suhrada parivārā ||

saba kai mamatā tāga baṭorī| mama pada manahi bā~dha bari ḍorī ||

samadarasī icchā kachu nāhīṃ| haraṣa soka bhaya nahiṃ mana māhīm ||

asa sajjana mama ura basa kaiseṃ| lobhī hṛdaya~ basi dhanu jaisem ||

tumha sārikhe santa priya moreṃ| dharu~ deha nahiṃ āna nihorem ||

do. saguna upāsaka parahita nirata nīti dṛḍha़ nema|

te nara prāna samāna mama jinha keṃ dvija pada prema || 48 ||

sunu laṅkesa sakala guna toreṃ| tāteṃ tumha atisaya priya morem ||

rāma bacana suni bānara jūthā| sakala kahahiṃ jaya kṛpā barūthā ||

sunata bibhīṣanu prabhu kai bānī| nahiṃ aghāta śravanāmṛta jānī ||

pada ambuja gahi bārahiṃ bārā| hṛdaya~ samāta na premu apārā ||

sunahu deva sacarācara svāmī| pranatapāla ura antarajāmī ||

ura kachu prathama bāsanā rahī| prabhu pada prīti sarita so bahī ||

aba kṛpāla nija bhagati pāvanī| dehu sadā siva mana bhāvanī ||

evamastu kahi prabhu ranadhīrā| māgā turata sindhu kara nīrā ||

jadapi sakhā tava icchā nāhīṃ| mora darasu amogha jaga māhīm ||

asa kahi rāma tilaka tehi sārā| sumana bṛṣṭi nabha bhī apārā ||

do. rāvana krodha anala nija svāsa samīra pracaṇḍa|

jarata bibhīṣanu rākheu dīnhehu rāju akhaṇḍa || 49(ka) ||

jo sampati siva rāvanahi dīnhi die~ dasa mātha|

soi sampadā bibhīṣanahi sakuci dīnha raghunātha || 49(kha) ||

asa prabhu chāḍa़i bhajahiṃ je ānā| te nara pasu binu pū~cha biṣānā ||

nija jana jāni tāhi apanāvā| prabhu subhāva kapi kula mana bhāvā ||

puni sarbagya sarba ura bāsī| sarbarūpa saba rahita udāsī ||

bole bacana nīti pratipālaka| kārana manuja danuja kula ghālaka ||

sunu kapīsa laṅkāpati bīrā| kehi bidhi taria jaladhi gambhīrā ||

saṅkula makara uraga jhaṣa jātī| ati agādha dustara saba bhā~tī ||

kaha laṅkesa sunahu raghunāyaka| koṭi sindhu soṣaka tava sāyaka ||

jadyapi tadapi nīti asi gāī| binaya karia sāgara sana jāī ||

do. prabhu tumhāra kulagura jaladhi kahihi upāya bicāri|

binu prayāsa sāgara tarihi sakala bhālu kapi dhāri || 50 ||

sakhā kahī tumha nīki upāī| karia daiva jauṃ hoi sahāī ||

mantra na yaha lachimana mana bhāvā| rāma bacana suni ati dukha pāvā ||

nātha daiva kara kavana bharosā| soṣia sindhu karia mana rosā ||

kādara mana kahu~ eka adhārā| daiva daiva ālasī pukārā ||

sunata bihasi bole raghubīrā| aisehiṃ karaba dharahu mana dhīrā ||

asa kahi prabhu anujahi samujhāī| sindhu samīpa ge raghurāī ||

prathama pranāma kīnha siru nāī| baiṭhe puni taṭa darbha ḍasāī ||

jabahiṃ bibhīṣana prabhu pahiṃ āe| pācheṃ rāvana dūta paṭhāe ||

do. sakala carita tinha dekhe dhareṃ kapaṭa kapi deha|

prabhu guna hṛdaya~ sarāhahiṃ saranāgata para neha || 51 ||

pragaṭa bakhānahiṃ rāma subhAU| ati saprema gā bisari durAU ||

ripu ke dūta kapinha taba jāne| sakala bā~dhi kapīsa pahiṃ āne ||

kaha sugrīva sunahu saba bānara| aṅga bhaṅga kari paṭhavahu nisicara ||

suni sugrīva bacana kapi dhāe| bā~dhi kaṭaka cahu pāsa phirāe ||

bahu prakāra mārana kapi lāge| dīna pukārata tadapi na tyāge ||

jo hamāra hara nāsā kānā| tehi kosalādhīsa kai ānā ||

suni lachimana saba nikaṭa bolāe| dayā lāgi ha~si turata choḍāe ||

rāvana kara dījahu yaha pātī| lachimana bacana bācu kulaghātī ||

do. kahehu mukhāgara mūḍha़ sana mama sandesu udāra|

sītā dei milehu na ta āvā kāla tumhāra || 52 ||

turata nāi lachimana pada māthā| cale dūta baranata guna gāthā ||

kahata rāma jasu laṅkā~ āe| rāvana carana sīsa tinha nāe ||

bihasi dasānana pū~chī bātā| kahasi na suka āpani kusalātā ||

puni kahu khabari bibhīṣana kerī| jāhi mṛtyu āī ati nerī ||

karata rāja laṅkā saṭha tyāgī| hoihi jaba kara kīṭa abhāgī ||

puni kahu bhālu kīsa kaṭakāī| kaṭhina kāla prerita cali āī ||

jinha ke jīvana kara rakhavārā| bhayu mṛdula cita sindhu bicārā ||

kahu tapasinha kai bāta bahorī| jinha ke hṛdaya~ trāsa ati morī ||

do. -kī bhi bheṇṭa ki phiri ge śravana sujasu suni mora|

kahasi na ripu dala teja bala bahuta cakita cita tora || 53 ||

nātha kṛpā kari pū~chehu jaiseṃ| mānahu kahā krodha taji taisem ||

milā jāi jaba anuja tumhārā| jātahiṃ rāma tilaka tehi sārā ||

rāvana dūta hamahi suni kānā| kapinha bā~dhi dīnhe dukha nānā ||

śravana nāsikā kāṭai lāge| rāma sapatha dīnhe hama tyāge ||

pū~chihu nātha rāma kaṭakāī| badana koṭi sata barani na jāī ||

nānā barana bhālu kapi dhārī| bikaṭānana bisāla bhayakārī ||

jehiṃ pura daheu hateu suta torā| sakala kapinha maha~ tehi balu thorā ||

amita nāma bhaṭa kaṭhina karālā| amita nāga bala bipula bisālā ||

do. dvibida mayanda nīla nala aṅgada gada bikaṭāsi|

dadhimukha kehari nisaṭha saṭha jāmavanta balarāsi || 54 ||

e kapi saba sugrīva samānā| inha sama koṭinha gani ko nānā ||

rāma kṛpā~ atulita bala tinhahīṃ| tṛna samāna trelokahi ganahīm ||

asa maiṃ sunā śravana dasakandhara| paduma aṭhāraha jūthapa bandara ||

nātha kaṭaka maha~ so kapi nāhīṃ| jo na tumhahi jītai rana māhīm ||

parama krodha mījahiṃ saba hāthā| āyasu pai na dehiṃ raghunāthā ||

soṣahiṃ sindhu sahita jhaṣa byālā| pūrahīṃ na ta bhari kudhara bisālā ||

mardi garda milavahiṃ dasasīsā| aisei bacana kahahiṃ saba kīsā ||

garjahiṃ tarjahiṃ sahaja asaṅkā| mānahu grasana cahata hahiṃ laṅkā ||

do. -sahaja sūra kapi bhālu saba puni sira para prabhu rāma|

rāvana kāla koṭi kahu jīti sakahiṃ saṅgrāma || 55 ||

rāma teja bala budhi bipulāī| taba bhrātahi pū~cheu naya nāgara ||

tāsu bacana suni sāgara pāhīṃ| māgata pantha kṛpā mana māhīm ||

sunata bacana bihasā dasasīsā| jauṃ asi mati sahāya kṛta kīsā ||

sahaja bhīru kara bacana dṛḍha़āī| sāgara sana ṭhānī macalāī ||

mūḍha़ mṛṣā kā karasi baḍa़āī| ripu bala buddhi thāha maiṃ pāī ||

saciva sabhīta bibhīṣana jākeṃ| bijaya bibhūti kahā~ jaga tākem ||

suni khala bacana dūta risa bāḍha़ī| samaya bicāri patrikā kāḍha़ī ||

rāmānuja dīnhī yaha pātī| nātha bacāi juḍa़āvahu chātī ||

bihasi bāma kara līnhī rāvana| saciva boli saṭha lāga bacāvana ||

do. -bātanha manahi rijhāi saṭha jani ghālasi kula khīsa|

rāma birodha na ubarasi sarana biṣnu aja īsa || 56(ka) ||

kī taji māna anuja iva prabhu pada paṅkaja bhṛṅga|

hohi ki rāma sarānala khala kula sahita pataṅga || 56(kha) ||

sunata sabhaya mana mukha musukāī| kahata dasānana sabahi sunāī ||

bhūmi parā kara gahata akāsā| laghu tāpasa kara bāga bilāsā ||

kaha suka nātha satya saba bānī| samujhahu chāḍa़i prakṛti abhimānī ||

sunahu bacana mama parihari krodhā| nātha rāma sana tajahu birodhā ||

ati komala raghubīra subhAU| jadyapi akhila loka kara rAU ||

milata kṛpā tumha para prabhu karihī| ura aparādha na eku dharihī ||

janakasutā raghunāthahi dīje| etanā kahā mora prabhu kīje|

jaba tehiṃ kahā dena baidehī| carana prahāra kīnha saṭha tehī ||

nāi carana siru calā so tahā~| kṛpāsindhu raghunāyaka jahā~ ||

kari pranāmu nija kathā sunāī| rāma kṛpā~ āpani gati pāī ||

riṣi agasti kīṃ sāpa bhavānī| rāchasa bhayu rahā muni gyānī ||

bandi rāma pada bārahiṃ bārā| muni nija āśrama kahu~ pagu dhārā ||

do. binaya na mānata jaladhi jaḍa़ ge tīna dina bīti|

bole rāma sakopa taba bhaya binu hoi na prīti || 57 ||

lachimana bāna sarāsana ānū| soṣauṃ bāridhi bisikha kṛsānū ||

saṭha sana binaya kuṭila sana prītī| sahaja kṛpana sana sundara nītī ||

mamatā rata sana gyāna kahānī| ati lobhī sana birati bakhānī ||

krodhihi sama kāmihi hari kathā| ūsara bīja be~ phala jathā ||

asa kahi raghupati cāpa caḍha़āvā| yaha mata lachimana ke mana bhāvā ||

saṅghāneu prabhu bisikha karālā| uṭhī udadhi ura antara jvālā ||

makara uraga jhaṣa gana akulāne| jarata jantu jalanidhi jaba jāne ||

kanaka thāra bhari mani gana nānā| bipra rūpa āyu taji mānā ||

do. kāṭehiṃ pi kadarī phari koṭi jatana kau sīñca|

binaya na māna khagesa sunu ḍāṭehiṃ pi nava nīca || 58 ||

sabhaya sindhu gahi pada prabhu kere| chamahu nātha saba avaguna mere ||

gagana samīra anala jala dharanī| inha ki nātha sahaja jaḍa़ karanī ||

tava prerita māyā~ upajāe| sṛṣṭi hetu saba granthani gāe ||

prabhu āyasu jehi kaha~ jasa ahī| so tehi bhā~ti rahe sukha lahī ||

prabhu bhala kīnhī mohi sikha dīnhī| marajādā puni tumharī kīnhī ||

ḍhola gavā~ra sūdra pasu nārī| sakala tāḍa़nā ke adhikārī ||

prabhu pratāpa maiṃ jāba sukhāī| utarihi kaṭaku na mori baḍa़āī ||

prabhu agyā apela śruti gāī| karauṃ so begi jau tumhahi sohāī ||

do. sunata binīta bacana ati kaha kṛpāla musukāi|

jehi bidhi utarai kapi kaṭaku tāta so kahahu upāi || 59 ||

nātha nīla nala kapi dvau bhāī| larikāī riṣi āsiṣa pāī ||

tinha ke parasa kie~ giri bhāre| tarihahiṃ jaladhi pratāpa tumhāre ||

maiṃ puni ura dhari prabhutāī| karihu~ bala anumāna sahāī ||

ehi bidhi nātha payodhi ba~dhāia| jehiṃ yaha sujasu loka tihu~ gāia ||

ehi sara mama uttara taṭa bāsī| hatahu nātha khala nara agha rāsī ||

suni kṛpāla sāgara mana pīrā| turatahiṃ harī rāma ranadhīrā ||

dekhi rāma bala pauruṣa bhārī| haraṣi payonidhi bhayu sukhārī ||

sakala carita kahi prabhuhi sunāvā| carana bandi pāthodhi sidhāvā ||

chaṃ. nija bhavana gavaneu sindhu śrīraghupatihi yaha mata bhāyū|

yaha carita kali malahara jathāmati dāsa tulasī gāyū ||

sukha bhavana saṃsaya samana davana biṣāda raghupati guna ganā ||

taji sakala āsa bharosa gāvahi sunahi santata saṭha manā ||

do. sakala sumaṅgala dāyaka raghunāyaka guna gāna|

sādara sunahiṃ te tarahiṃ bhava sindhu binā jalajāna || 60 ||

māsapārāyaṇa, caubīsavā~ viśrāma

iti śrīmadrāmacaritamānase sakalakalikaluṣavidhvaṃsane

pañcamaḥ sopānaḥ samāptaḥ |

(sundarakāṇḍa samāpta)