📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" 2 A dialog opens 3 Choose "Save as PDF" as printer 4 Click Save
శ్రీ హరి వాయు స్తుతి
Shri Hari Vayu Stuti
Vayu Telugu
అథ నఖస్తుతిః
పాన్త్వస్మాన్ పురుహూతవైరిబలవన్మాతఙ్గమాద్యద్ఘటా-
-కుమ్భోచ్చాద్రివిపాటనాధికపటు ప్రత్యేక వజ్రాయితాః ।
శ్రీమత్కణ్ఠీరవాస్యప్రతతసునఖరా దారితారాతిదూర-
-ప్రధ్వస్తధ్వాన్తశాన్తప్రవితతమనసా భావితా భూరిభాగైః ॥ 1 ॥
లక్ష్మీకాన్త సమన్తతోఽపి కలయన్ నైవేశితుస్తే సమం
పశ్యామ్యుత్తమవస్తు దూరతరతోపాస్తం రసో యోఽష్టమః ।
యద్రోషోత్కర దక్ష నేత్ర కుటిల ప్రాన్తోత్థితాగ్ని స్ఫురత్
ఖద్యోతోపమ విస్ఫులిఙ్గభసితా బ్రహ్మేశశక్రోత్కరాః ॥ 2 ॥
అథ వాయుస్తుతిః
శ్రీమద్విష్ణ్వఙ్ఘ్రినిష్ఠాతిగుణగురుతమశ్రీమదానన్దతీర్థ-
-త్రైలోక్యాచార్యపాదోజ్జ్వలజలజలసత్పాంసవోఽస్మాన్ పునన్తు ।
వాచాం యత్ర ప్రణేత్రీ త్రిభువనమహితా శారదా శారదేన్దు-
-జ్యోత్స్నాభద్రస్మితశ్రీధవలితకకుభా ప్రేమభారం బభార ॥ 1 ॥
ఉత్కణ్ఠాకుణ్ఠకోలాహలజవవిజితాజస్రసేవానువృద్ధ-
-ప్రాజ్ఞాత్మజ్ఞానధూతాన్ధతమససుమనోమౌలిరత్నావలీనామ్ ।
భక్త్యుద్రేకావగాఢప్రఘటనసధటాత్కారసఙ్ఘృష్యమాణ-
ప్రాన్తప్రాగ్ర్యాఙ్ఘ్రిపీఠోత్థితకనకరజఃపిఞ్జరారఞ్జితాశాః ॥ 2 ॥
జన్మాధివ్యాధ్యుపాధిప్రతిహతివిరహప్రాపకాణాం గుణానాం
అగ్ర్యాణామర్పకాణాం చిరముదితచిదానన్దసన్దోహదానామ్ ।
ఏతేషామేష దోషప్రముషితమనసాం ద్వేషిణాం దూషకాణాం
దైత్యానామార్తిమన్ధే తమసి విదధతాం సంస్తవే నాస్మి శక్తః ॥ 3 ॥
అస్యావిష్కర్తుకామం కలిమలకలుషేఽస్మిన్ జనే జ్ఞానమార్గం
వన్ద్యం చన్ద్రేన్ద్రరుద్రద్యుమణిఫణివయోనాయకాద్యైరిహాద్య ।
మధ్వాఖ్యం మన్త్రసిద్ధం కిముత కృతవతో మారుతస్యావతారం
పాతారం పారమేష్ట్యం పదమపవిపదః ప్రాప్తురాపన్నపుంసామ్ ॥ 4 ॥
ఉద్యద్విద్యుత్ప్రచణ్డాం నిజరుచినికరవ్యాప్తలోకావకాశో
బిభ్రద్భీమో భుజే యోఽభ్యుదితదినకరాభాఙ్గదాఢ్య ప్రకాణ్డే ।
వీర్యోద్ధార్యాం గదాగ్ర్యామయమిహ సుమతిం వాయుదేవో విదధ్యాత్
అధ్యాత్మజ్ఞాననేతా యతివరమహితో భూమిభూషామణిర్మే ॥ 5 ॥
సంసారోత్తాపనిత్యోపశమదసదయస్నేహహాసామ్బుపూర-
-ప్రోద్యద్విద్యానవద్యద్యుతిమణికిరణశ్రేణిసమ్పూరితాశః ।
శ్రీవత్సాఙ్కాధివాసోచితతరసరలశ్రీమదానన్దతీర్థ-
-క్షీరామ్భోధిర్విభిన్ద్యాద్భవదనభిమతం భూరి మే భూతిహేతుః ॥ 6 ॥
మూర్ధన్యేషోఽఞ్జలిర్మే దృఢతరమిహ తే బధ్యతే బన్ధపాశ-
-చ్ఛేత్రే దాత్రే సుఖానాం భజతి భువి భవిష్యద్విధాత్రే ద్యుభర్త్రే ।
అత్యన్తం సన్తతం త్వం ప్రదిశ పదయుగే హన్త సన్తాపభాజా-
-మస్మాకం భక్తిమేకాం భగవత ఉత తే మాధవస్యాథ వాయోః ॥ 7 ॥
సాభ్రోష్ణాభీశుశుభ్రప్రభమభయ నభో భూరిభూభృద్విభూతి-
-భ్రాజిష్ణుర్భూరృభూణాం భవనమపి విభోఽభేది బభ్రే బభూవే ।
యేన భ్రూవిభ్రమస్తే భ్రమయతు సుభృశం బభ్రువద్దుర్భృతాశాన్
భ్రాన్తిర్భేదావభాసస్త్వితి భయమభిభూర్భోక్ష్యతో మాయిభిక్షూన్ ॥ 8 ॥
యేఽముం భావం భజన్తే సురముఖసుజనారాధితం తే తృతీయం
భాసన్తే భాసురైస్తే సహచరచలితైశ్చామరైశ్చారువేషాః ।
వైకుణ్ఠే కణ్ఠలగ్నస్థిరశుచివిలసత్కాన్తితారుణ్యలీలా-
లావణ్యాపూర్ణకాన్తాకుచభరసులభాశ్లేషసమ్మోదసాన్ద్రాః ॥ 9 ॥
ఆనన్దాన్మన్దమన్దా దదతి హి మరుతః కున్దమన్దారనన్ద్యా-
-వర్తామోదాన్ దధానా మృదుపదముదితోద్గీతకైః సున్దరీణామ్ ।
వృన్దైరావన్ద్యముక్తేన్ద్వహిమగుమదనాహీన్ద్రదేవేన్ద్రసేవ్యే
మౌకున్దే మన్దిరేఽస్మిన్నవిరతముదయన్మోదినాం దేవదేవ ॥ 10 ॥
ఉత్తప్తాఽత్యుత్కటత్విట్ ప్రకటకటకటధ్వానసఙ్ఘట్టనోద్య-
-ద్విద్యుద్వ్యూఢస్ఫులిఙ్గప్రకరవికిరణోత్క్వాథితే బాధితాఙ్గాన్ ।
ఉద్గాఢం పాత్యమానా తమసి తత ఇతః కిఙ్కరైః పఙ్కిలే తే
పఙ్క్తిర్గ్రావ్ణాం గరిమ్ణా గ్లపయతి హి భవద్వేషిణో విద్వదాద్య ॥ 11 ॥
అస్మిన్నస్మద్గురూణాం హరిచరణచిరధ్యానసన్మఙ్గలానాం
యుష్మాకం పార్శ్వభూమిం ధృతరణరణికస్వర్గిసేవ్యాం ప్రపన్నః ।
యస్తూదాస్తే స ఆస్తేఽధిభవమసులభక్లేశనిర్మూకమస్త-
-ప్రాయానన్దం కథఞ్చిన్న వసతి సతతం పఞ్చకష్టేఽతికష్టే ॥ 12 ॥
క్షుత్ క్షామాన్ రూక్షరక్షోరదఖరనఖరక్షుణ్ణవిక్షోభితాక్షా-
-నామగ్నానాన్ధకూపే క్షురముఖముఖరైః పక్షిభిర్విక్షతాఙ్గాన్ ।
పూయాసృఙ్మూత్రవిష్ఠాకృమికులకలిలే తత్క్షణక్షిప్తశక్త్యా-
-ద్యస్త్రవ్రాతార్దితాంస్త్వద్ద్విష ఉపజిహతే వజ్రకల్పా జలూకాః ॥ 13 ॥
మాతర్మే మాతరిశ్వన్ పితరతులగురో భ్రాతరిష్టాప్తబన్ధో
స్వామిన్ సర్వాన్తరాత్మన్నజర జరయితర్జన్మమృత్యామయానామ్ ।
గోవిన్దే దేహి భక్తిం భవతి చ భగవన్నూర్జితాం నిర్నిమిత్తాం
నిర్వ్యాజాం నిశ్చలాం సద్గుణగణబృహతీం శాశ్వతీమాశు దేవ ॥ 14 ॥
విష్ణోరత్త్యుత్తమత్వాదఖిలగుణగణైస్తత్ర భక్తిం గరిష్ఠాం
ఆశ్లిష్టే శ్రీధరాభ్యామముమథ పరివారాత్మనా సేవకేషు ।
యః సన్ధత్తే విరిఞ్చశ్వసనవిహగపానన్తరుద్రేన్ద్రపూర్వే-
-ష్వాధ్యాయంస్తారతమ్యం స్ఫుటమవతి సదా వాయురస్మద్గురుస్తమ్ ॥ 15 ॥
తత్త్వజ్ఞాన్ ముక్తిభాజః సుఖయిసి హి గురో యోగ్యతాతారతమ్యా-
-దాధత్సే మిశ్రబుద్ధింస్త్రిదివనిరయభూగోచరాన్ నిత్యబద్ధాన్ ।
తామిస్రాన్ధాదికాఖ్యే తమసి సుబహులం దుఃఖయస్యన్యథాజ్ఞాన్
విష్ణోరాజ్ఞాభిరిత్థం శృతిశతమితిహాసాది చాకర్ణయామః ॥ 16 ॥
వన్దేఽహం తం హనూమానితి మహితమహాపౌరుషో బాహుశాలీ
ఖ్యాతస్తేఽగ్ర్యోఽవతారః సహిత ఇహ బహుబ్రహ్మచర్యాదిధర్మైః ।
సస్నేహానాం సహస్వానహరహరహితం నిర్దహన్ దేహభాజాం
అంహోమోహాపహో యః స్పృహయతి మహతీం భక్తిమద్యాపి రామే ॥ 17 ॥
ప్రాక్పఞ్చాశత్సహస్రైర్వ్యవహితమహితం యోజనైః పర్వతం త్వం
యావత్సఞ్జీవనాద్యౌషధనిధిమధికప్రాణ లఙ్కామనైషిః ।
అద్రాక్షీదుత్పతన్తం తత ఉత గిరిముత్పాటయన్తం గృహీత్వా
యాన్తం ఖే రాఘవాఙ్ఘ్రౌ ప్రణతమపి తదైకక్షణే త్వాం హి లోకః ॥ 18 ॥
క్షిప్తః పశ్చాత్సత్సలీలం శతమతులమతే యోజనానాం స ఉచ్చ-
-స్తావద్విస్తారవంశ్చాప్యుపలలవ ఇవ వ్యగ్రబుద్ధ్యా త్వయాఽతః ।
స్వస్వస్థానస్థితాతిస్థిరశకలశిలాజాలసంశ్లేషనష్ట-
-ఛ్ఛేదాఙ్కః ప్రాగివాభూత్ కపివరవపుషస్తే నమః కౌశలాయ ॥ 19 ॥
దృష్ట్వా దుష్టాధిపోరః స్ఫుటితకనకసద్వర్మ ఘృష్టాస్థికూటం
నిష్పిష్టం హాటకాద్రిప్రకటతటతటాకాతిశఙ్కో జనోఽభూత్ ।
యేనాఽజౌ రావణారిప్రియనటనపటుర్ముష్టిరిష్టం ప్రదేష్టుం
కిం నేష్టే మే స తేఽష్టాపదకటకతటిత్కోటిభామృష్టకాష్ఠః ॥ 20 ॥
దేవ్యాదేశప్రణీతిదృహిణహరవరావధ్యరక్షోవిఘాతా-
-ద్యాసేవోద్యద్దయార్ద్రః సహభుజమకరోద్రామనామా ముకున్దః ।
దుష్ప్రాపే పారమేష్ఠ్యే కరతలమతులం మూర్ధివిన్యస్య ధన్యం
తన్వన్భూయః ప్రభూతప్రణయవికసితాబ్జేక్షణస్త్వేక్షమాణః ॥ 21 ॥
జఘ్నే నిఘ్నేన విఘ్నో బహులబలబకధ్వంసనాద్యేన శోచ-
-ద్విప్రానుక్రోశపాశైరసువిధృతిసుఖస్యైకచక్రాజనానామ్ ।
తస్మై తే దేవ కుర్మః కురుకులపతయే కర్మణా చ ప్రణామాన్
కిర్మీరం దుర్మతీనాం ప్రథమమథ చ యో నర్మణా నిర్మమాథ ॥ 22 ॥
నిర్మృద్నన్నత్యయత్నం విజరవర జరాసన్ధకాయాస్థిసన్ధీన్
యుద్ధే త్వం స్వధ్వరే వా పశుమివ దమయన్ విష్ణుపక్షద్విడీశమ్ ।
యావత్ప్రత్యక్షభూతం నిఖిలమఖభుజం తర్పయామాసిథాసౌ
తావత్యాఽయోజి తృప్త్యా కిము వద భగవన్ రాజసూయాశ్వమేధే ॥ 23 ॥
క్ష్వేలాక్షీణాట్టహాసం తవ రణమరిహన్నుద్గదోద్దామబాహోః
బహ్వక్షౌహిణ్యనీకక్షపణసునిపుణం యస్య సర్వోత్తమస్య ।
శుశ్రూషార్థం చకర్థ స్వయమయమథ సంవక్తుమానన్దతీర్థ-
-శ్రీమన్నామన్సమర్థస్త్వమపి హి యువయోః పాదపద్మం ప్రపద్యే ॥ 24 ॥
దృహ్యన్తీం హృదృహం మాం దృతమనిల బలాద్ద్రావయన్తీమవిద్యా-
-నిద్రాం విద్రావ్య సద్యోరచనపటుమథాఽపాద్య విద్యాసముద్ర ।
వాగ్దేవీ సా సువిద్యాద్రవిణద విదితా ద్రౌపదీ రుద్రపత్న్యా-
-దుద్రిక్తా ద్రాగభద్రాద్రహయతు దయితా పూర్వభీమాఽజ్ఞయా తే ॥ 25 ॥
యాభ్యాం శుశ్రూషురాసీః కురుకులజననే క్షత్రవిప్రోదితాభ్యాం
బ్రహ్మభ్యాం బృంహితాభ్యాం చితసుఖవపుషా కృష్ణనామాస్పదాభ్యామ్ ।
నిర్భేదాభ్యాం విశేషాద్వివచనవిషయాభ్యామమూభ్యాముభాభ్యాం
తుభ్యం చ క్షేమదేభ్యః సరిసిజవిలసల్లోచనేభ్యో నమోఽస్తు ॥ 26 ॥
గచ్ఛన్ సౌగన్ధికార్థం పథి స హనుమతః పుచ్ఛమచ్ఛస్య భీమః
ప్రోద్ధర్తుం నాశకత్స త్వముమురువపుషా భీషయామాస చేతి ।
పూర్ణజ్ఞానౌజసోస్తే గురుతమ వపుషోః శ్రీమదానన్దతీర్థ
క్రీడామాత్రం తదేతత్ ప్రమదద సుధియాం మోహక ద్వేషభాజామ్ ॥ 27 ॥
బహ్వీః కోటీరటీకః కుటలకటుమతీనుత్కటాటోపకోపాన్
ద్రాక్చ త్వం సత్వరత్వాచ్చరణద గదయా పోథయామాసిథారీన్ ।
ఉన్మథ్యాతథ్యమిథ్యాత్వవచనవచనానుత్పథస్థాంస్తథాఽన్యాన్
ప్రాయచ్ఛః స్వప్రియాయై ప్రియతమకుసుమం ప్రాణ తస్మై నమస్తే ॥ 28 ॥
దేహాదుత్క్రామితానామధిపతిరసతామక్రమాద్వక్రబుద్ధిః
క్రుద్ధః క్రోధైకవశ్యః క్రిమిరివ మణిమాన్ దుష్కృతీ నిష్క్రియార్థమ్ ।
చక్రే భూచక్రమేత్య క్రకచమివ సతాం చేతసః కష్టశాస్త్రం
దుస్తర్కం చక్రపాణేర్గుణగణవిరహం జీవతాం చాధికృత్య ॥ 29 ॥
తద్దుష్ప్రేక్షానుసారాత్కతిపయకునరైరాదృతోఽన్యైర్విసృష్టో
బ్రహ్మాఽహం నిర్గుణోఽహం వితథమిదమితి హ్యేష పాషణ్డవాదః ।
తద్యుక్త్యాభాసజాలప్రసరవిషతరూద్దాహదక్షప్రమాణ-
-జ్వాలామాలాధరాగ్నిః పవన విజయతే తేఽవతారస్తృతీయః ॥ 30 ॥
ఆక్రోశన్తో నిరాశా భయభరవివశస్వాశయాశ్ఛిన్నదర్పా
వాశన్తో దేశనాశస్వితి బత కుధియాం నాశమాశాదశాఽశు ।
ధావన్తోఽశ్లీలశీలా వితథశపథశాపాశివాః శాన్తశౌర్యా-
-స్త్వద్వ్యాఖ్యాసింహనాదే సపది దదృశిరే మాయిగోమాయవస్తే ॥ 31 ॥
త్రిష్వప్యేవావతారేష్వరిభిరపఘృణం హింసితో నిర్వికారః
సర్వజ్ఞః సర్వశక్తిః సకలగుణగణాపూర్ణరూపప్రగల్భః ।
స్వచ్ఛః స్వచ్ఛన్దమృత్యుః సుఖయసి సుజనం దేవ కిం చిత్రమత్ర
త్రాతా యస్య త్రిధామా జగదుత వశగం కిఙ్కరాః శఙ్కరాద్యాః ॥ 32 ॥
ఉద్యన్మన్దస్మితశ్రీమృదు మధుమధురాలాపపీయూషధారా-
-పూరాసేకోపశాన్తాసుఖసుజనమనోలోచనాపీయమానమ్ ।
సన్ద్రక్ష్యే సున్దరం సన్దుహదిహ మహదానన్దమానన్దతీర్థ
శ్రీమద్వక్త్రేన్దుబిమ్బం దురతనుదుదితం నిత్యదాఽహం కదా ను ॥ 33 ॥
ప్రాచీనాచీర్ణపుణ్యోచ్చయచతురతరాచారతశ్చారుచిత్తా-
-నత్యుచ్చాం రోచయన్తీం శ్రుతిచితవచనాం శ్రావకాంశ్చోద్యచుఞ్చూన్ ।
వ్యాఖ్యాముత్ఖాతదుఃఖాం చిరముచితమహాచార్య చిన్తారతాంస్తే
చిత్రాం సచ్ఛాస్త్రకర్తాశ్చరణపరిచరాఞ్ఛ్రావయాస్మాంశ్చ కిఞ్చిత్ ॥ 34 ॥
పీఠే రత్నోకపక్లృప్తే రుచిరరుచిమణిజ్యోతిషా సన్నిషణ్ణం
బ్రహ్మాణం భావినం త్వాం జ్వలతి నిజపదే వైదికాద్యా హి విద్యాః ।
సేవన్తే మూర్తిమత్యః సుచరిత చరితం భాతి గన్ధర్వ గీతం
ప్రత్యేకం దేవసంసత్స్వపి తవ భగవన్నర్తితద్యోవధూషు ॥ 35 ॥
సానుక్రోశైరజస్రం జనిమృతినిరయాద్యూర్మిమాలావిలేఽస్మిన్
సంసారాబ్ధౌ నిమగ్నాన్ శరణమశరణానిచ్ఛతో వీక్ష్య జన్తూన్ ।
యుష్మాభిః ప్రార్థితః సన్ జలనిధిశయనః సత్యవత్యాం మహర్షే-
-ర్వ్యక్తశ్చిన్మాత్రమూర్తిర్న ఖలు భగవతః ప్రాకృతో జాతు దేహః ॥ 36 ॥
అస్తవ్యస్తం సమస్తశ్రుతిగతమధమై రత్నపూగం యథాఽన్ధై-
-రర్థం లోకోపకృత్యై గుణగణనిలయః సూత్రయామాస కృత్స్నమ్ ।
యోఽసౌ వ్యాసాభిధానస్తమహమహరహర్భక్తితస్త్వత్ప్రసాదాత్
సద్యో విద్యోపలబ్ధ్యై గురుతమమగురుం దేవదేవం నమామి ॥ 37 ॥
ఆజ్ఞామన్యైరధార్యాం శిరసి పరిసరద్రశ్మికోటీరకోటౌ
కృష్ణస్యాక్లిష్టకర్మా దధదనుసరాణాదర్థితో దేవసఙ్ఘైః ।
భూమావాగత్య భూమన్నసుకరమకరోర్బ్రహ్మసూత్రస్య భాష్యం
దుర్భాష్యం వ్యస్య దస్యోర్మణిమత ఉదితం వేదసద్యుక్తిభిస్త్వమ్ ॥ 38 ॥
భూత్వా క్షేత్రే విశుద్ధే ద్విజగణనిలయే రౌప్యపీఠాభిధానే
తత్రాపి బ్రహ్మజాతిస్త్రిభువనవిశదే మధ్యగేహాఖ్యగేహే ।
పారివ్రాజ్యాధిరాజః పునరపి బదరీం ప్రాప్య కృష్ణం చ నత్వా
కృత్వా భాష్యాణి సమ్యగ్ వ్యతనుత చ భవాన్ భారతార్థప్రకాశమ్ ॥ 39 ॥
వన్దే తం త్వాం సుపూర్ణప్రమతిమనుదినాసేవితం దేవవృన్దైః
వన్దే వన్దారుమీశే శ్రియ ఉత నియతం శ్రీమదానన్దతీర్థమ్ ।
వన్దే మన్దాకినీసత్సరిదమలజలాసేకసాధిక్యసఙ్గం
వన్దేఽహం దేవ భక్త్యా భవభయదహనం సజ్జనాన్మోదయన్తమ్ ॥ 40 ॥
సుబ్రహ్మణ్యాఖ్యసూరేః సుత ఇతి సుభృశం కేశవానన్దతీర్థ-
శ్రీమత్పాదాబ్జభక్తః స్తుతిమకృత హరేర్వాయుదేవస్య చాస్య ।
తత్పాదార్చాదరేణ గ్రథితపదలసన్మాలయా త్వేతయా యే
సంరాధ్యామూ నమన్తి ప్రతతమతిగుణా ముక్తిమేతే వ్రజన్తి ॥ 41 ॥
అథ శ్రీనఖస్తుతిః
పాన్త్వస్మాన్ పురుహూతవైరిబలవన్మాతఙ్గమాద్యద్ఘటా
కుమ్భోచ్చాద్రివిపాటనాధికపటుప్రత్యేకవజ్రాయితాః ।
శ్రీమత్కణ్ఠీరవాస్య ప్రతత సునఖరా దారితారాతిదూర-
ప్రధ్వస్తధ్వాన్తశాన్తప్రవితతమనసా భావితా నాకివృన్దైః ॥ 1 ॥
లక్ష్మీకాన్త సమన్తతోఽవికలయన్ నైవేశితుస్తే సమం
పశ్యామ్యుత్తమవస్తు దూరతరతోఽపాస్తం రసో యోఽష్టమః ।
యద్రోషోత్కరదక్షనేత్రకుటిలప్రాన్తోత్థితాగ్నిస్ఫురత్
ఖద్యోతోపమవిస్ఫులిఙ్గభసితా బ్రహ్మేశశక్రోత్కరాః ॥ 2 ॥
ఇతి శ్రీత్రివిక్రమపణ్డితాచార్య విరచితా వాయుస్తుతిః సమాప్తా ॥
Roman (IAST) Transliteration
atha nakhastutiḥ
pāntvasmān puruhūtavairibalavanmātaṅgamādyadghaṭā-
-kumbhoccādrivipāṭanādhikapaṭu pratyeka vajrāyitāḥ |
śrīmatkaṇṭhīravāsyapratatasunakharā dāritārātidūra-
-pradhvastadhvāntaśāntapravitatamanasā bhāvitā bhūribhāgaiḥ || 1 ||
lakṣmīkānta samantato'pi kalayan naiveśituste samaṃ
paśyāmyuttamavastu dūrataratopāstaṃ raso yo'ṣṭamaḥ |
yadroṣotkara dakṣa netra kuṭila prāntotthitāgni sphurat
khadyotopama visphuliṅgabhasitā brahmeśaśakrotkarāḥ || 2 ||
atha vāyustutiḥ
śrīmadviṣṇvaṅghriniṣṭhātiguṇagurutamaśrīmadānandatīrtha-
-trailokyācāryapādojjvalajalajalasatpāṃsavo'smān punantu |
vācāṃ yatra praṇetrī tribhuvanamahitā śāradā śāradendu-
-jyotsnābhadrasmitaśrīdhavalitakakubhā premabhāraṃ babhāra || 1 ||
utkaṇṭhākuṇṭhakolāhalajavavijitājasrasevānuvṛddha-
-prājñātmajñānadhūtāndhatamasasumanomauliratnāvalīnām |
bhaktyudrekāvagāḍhapraghaṭanasadhaṭātkārasaṅghṛṣyamāṇa-
prāntaprāgryāṅghripīṭhotthitakanakarajaḥpiñjarārañjitāśāḥ || 2 ||
janmādhivyādhyupādhipratihativirahaprāpakāṇāṃ guṇānāṃ
agryāṇāmarpakāṇāṃ ciramuditacidānandasandohadānām |
eteṣāmeṣa doṣapramuṣitamanasāṃ dveṣiṇāṃ dūṣakāṇāṃ
daityānāmārtimandhe tamasi vidadhatāṃ saṃstave nāsmi śaktaḥ || 3 ||
asyāviṣkartukāmaṃ kalimalakaluṣe'smin jane jñānamārgaṃ
vandyaṃ candrendrarudradyumaṇiphaṇivayonāyakādyairihādya |
madhvākhyaṃ mantrasiddhaṃ kimuta kṛtavato mārutasyāvatāraṃ
pātāraṃ pārameṣṭyaṃ padamapavipadaḥ prāpturāpannapuṃsām || 4 ||
udyadvidyutpracaṇḍāṃ nijarucinikaravyāptalokāvakāśo
bibhradbhīmo bhuje yo'bhyuditadinakarābhāṅgadāḍhya prakāṇḍe |
vīryoddhāryāṃ gadāgryāmayamiha sumatiṃ vāyudevo vidadhyāt
adhyātmajñānanetā yativaramahito bhūmibhūṣāmaṇirme || 5 ||
saṃsārottāpanityopaśamadasadayasnehahāsāmbupūra-
-prodyadvidyānavadyadyutimaṇikiraṇaśreṇisampūritāśaḥ |
śrīvatsāṅkādhivāsocitatarasaralaśrīmadānandatīrtha-
-kṣīrāmbhodhirvibhindyādbhavadanabhimataṃ bhūri me bhūtihetuḥ || 6 ||
mūrdhanyeṣo'ñjalirme dṛḍhataramiha te badhyate bandhapāśa-
-cchetre dātre sukhānāṃ bhajati bhuvi bhaviṣyadvidhātre dyubhartre |
atyantaṃ santataṃ tvaṃ pradiśa padayuge hanta santāpabhājā-
-masmākaṃ bhaktimekāṃ bhagavata uta te mādhavasyātha vāyoḥ || 7 ||
sābhroṣṇābhīśuśubhraprabhamabhaya nabho bhūribhūbhṛdvibhūti-
-bhrājiṣṇurbhūrṛbhūṇāṃ bhavanamapi vibho'bhedi babhre babhūve |
yena bhrūvibhramaste bhramayatu subhṛśaṃ babhruvaddurbhṛtāśān
bhrāntirbhedāvabhāsastviti bhayamabhibhūrbhokṣyato māyibhikṣūn || 8 ||
ye'muṃ bhāvaṃ bhajante suramukhasujanārādhitaṃ te tṛtīyaṃ
bhāsante bhāsuraiste sahacaracalitaiścāmaraiścāruveṣāḥ |
vaikuṇṭhe kaṇṭhalagnasthiraśucivilasatkāntitāruṇyalīlā-
lāvaṇyāpūrṇakāntākucabharasulabhāśleṣasammodasāndrāḥ || 9 ||
ānandānmandamandā dadati hi marutaḥ kundamandāranandyā-
-vartāmodān dadhānā mṛdupadamuditodgītakaiḥ sundarīṇām |
vṛndairāvandyamuktendvahimagumadanāhīndradevendrasevye
maukunde mandire'sminnaviratamudayanmodināṃ devadeva || 10 ||
uttaptā'tyutkaṭatviṭ prakaṭakaṭakaṭadhvānasaṅghaṭṭanodya-
-dvidyudvyūḍhasphuliṅgaprakaravikiraṇotkvāthite bādhitāṅgān |
udgāḍhaṃ pātyamānā tamasi tata itaḥ kiṅkaraiḥ paṅkile te
paṅktirgrāvṇāṃ garimṇā glapayati hi bhavadveṣiṇo vidvadādya || 11 ||
asminnasmadgurūṇāṃ haricaraṇaciradhyānasanmaṅgalānāṃ
yuṣmākaṃ pārśvabhūmiṃ dhṛtaraṇaraṇikasvargisevyāṃ prapannaḥ |
yastūdāste sa āste'dhibhavamasulabhakleśanirmūkamasta-
-prāyānandaṃ kathañcinna vasati satataṃ pañcakaṣṭe'tikaṣṭe || 12 ||
kṣut kṣāmān rūkṣarakṣoradakharanakharakṣuṇṇavikṣobhitākṣā-
-nāmagnānāndhakūpe kṣuramukhamukharaiḥ pakṣibhirvikṣatāṅgān |
pūyāsṛṅmūtraviṣṭhākṛmikulakalile tatkṣaṇakṣiptaśaktyā-
-dyastravrātārditāṃstvaddviṣa upajihate vajrakalpā jalūkāḥ || 13 ||
mātarme mātariśvan pitaratulaguro bhrātariṣṭāptabandho
svāmin sarvāntarātmannajara jarayitarjanmamṛtyāmayānām |
govinde dehi bhaktiṃ bhavati ca bhagavannūrjitāṃ nirnimittāṃ
nirvyājāṃ niścalāṃ sadguṇagaṇabṛhatīṃ śāśvatīmāśu deva || 14 ||
viṣṇorattyuttamatvādakhilaguṇagaṇaistatra bhaktiṃ gariṣṭhāṃ
āśliṣṭe śrīdharābhyāmamumatha parivārātmanā sevakeṣu |
yaḥ sandhatte viriñcaśvasanavihagapānantarudrendrapūrve-
-ṣvādhyāyaṃstāratamyaṃ sphuṭamavati sadā vāyurasmadgurustam || 15 ||
tattvajñān muktibhājaḥ sukhayisi hi guro yogyatātāratamyā-
-dādhatse miśrabuddhiṃstridivanirayabhūgocarān nityabaddhān |
tāmisrāndhādikākhye tamasi subahulaṃ duḥkhayasyanyathājñān
viṣṇorājñābhiritthaṃ śṛtiśatamitihāsādi cākarṇayāmaḥ || 16 ||
vande'haṃ taṃ hanūmāniti mahitamahāpauruṣo bāhuśālī
khyātaste'gryo'vatāraḥ sahita iha bahubrahmacaryādidharmaiḥ |
sasnehānāṃ sahasvānaharaharahitaṃ nirdahan dehabhājāṃ
aṃhomohāpaho yaḥ spṛhayati mahatīṃ bhaktimadyāpi rāme || 17 ||
prākpañcāśatsahasrairvyavahitamahitaṃ yojanaiḥ parvataṃ tvaṃ
yāvatsañjīvanādyauṣadhanidhimadhikaprāṇa laṅkāmanaiṣiḥ |
adrākṣīdutpatantaṃ tata uta girimutpāṭayantaṃ gṛhītvā
yāntaṃ khe rāghavāṅghrau praṇatamapi tadaikakṣaṇe tvāṃ hi lokaḥ || 18 ||
kṣiptaḥ paścātsatsalīlaṃ śatamatulamate yojanānāṃ sa ucca-
-stāvadvistāravaṃścāpyupalalava iva vyagrabuddhyā tvayā'taḥ |
svasvasthānasthitātisthiraśakalaśilājālasaṃśleṣanaṣṭa-
-chchedāṅkaḥ prāgivābhūt kapivaravapuṣaste namaḥ kauśalāya || 19 ||
dṛṣṭvā duṣṭādhiporaḥ sphuṭitakanakasadvarma ghṛṣṭāsthikūṭaṃ
niṣpiṣṭaṃ hāṭakādriprakaṭataṭataṭākātiśaṅko jano'bhūt |
yenā'jau rāvaṇāripriyanaṭanapaṭurmuṣṭiriṣṭaṃ pradeṣṭuṃ
kiṃ neṣṭe me sa te'ṣṭāpadakaṭakataṭitkoṭibhāmṛṣṭakāṣṭhaḥ || 20 ||
devyādeśapraṇītidṛhiṇaharavarāvadhyarakṣovighātā-
-dyāsevodyaddayārdraḥ sahabhujamakarodrāmanāmā mukundaḥ |
duṣprāpe pārameṣṭhye karatalamatulaṃ mūrdhivinyasya dhanyaṃ
tanvanbhūyaḥ prabhūtapraṇayavikasitābjekṣaṇastvekṣamāṇaḥ || 21 ||
jaghne nighnena vighno bahulabalabakadhvaṃsanādyena śoca-
-dviprānukrośapāśairasuvidhṛtisukhasyaikacakrājanānām |
tasmai te deva kurmaḥ kurukulapataye karmaṇā ca praṇāmān
kirmīraṃ durmatīnāṃ prathamamatha ca yo narmaṇā nirmamātha || 22 ||
nirmṛdnannatyayatnaṃ vijaravara jarāsandhakāyāsthisandhīn
yuddhe tvaṃ svadhvare vā paśumiva damayan viṣṇupakṣadviḍīśam |
yāvatpratyakṣabhūtaṃ nikhilamakhabhujaṃ tarpayāmāsithāsau
tāvatyā'yoji tṛptyā kimu vada bhagavan rājasūyāśvamedhe || 23 ||
kṣvelākṣīṇāṭṭahāsaṃ tava raṇamarihannudgadoddāmabāhoḥ
bahvakṣauhiṇyanīkakṣapaṇasunipuṇaṃ yasya sarvottamasya |
śuśrūṣārthaṃ cakartha svayamayamatha saṃvaktumānandatīrtha-
-śrīmannāmansamarthastvamapi hi yuvayoḥ pādapadmaṃ prapadye || 24 ||
dṛhyantīṃ hṛdṛhaṃ māṃ dṛtamanila balāddrāvayantīmavidyā-
-nidrāṃ vidrāvya sadyoracanapaṭumathā'pādya vidyāsamudra |
vāgdevī sā suvidyādraviṇada viditā draupadī rudrapatnyā-
-dudriktā drāgabhadrādrahayatu dayitā pūrvabhīmā'jñayā te || 25 ||
yābhyāṃ śuśrūṣurāsīḥ kurukulajanane kṣatraviproditābhyāṃ
brahmabhyāṃ bṛṃhitābhyāṃ citasukhavapuṣā kṛṣṇanāmāspadābhyām |
nirbhedābhyāṃ viśeṣādvivacanaviṣayābhyāmamūbhyāmubhābhyāṃ
tubhyaṃ ca kṣemadebhyaḥ sarisijavilasallocanebhyo namo'stu || 26 ||
gacchan saugandhikārthaṃ pathi sa hanumataḥ pucchamacchasya bhīmaḥ
proddhartuṃ nāśakatsa tvamumuruvapuṣā bhīṣayāmāsa ceti |
pūrṇajñānaujasoste gurutama vapuṣoḥ śrīmadānandatīrtha
krīḍāmātraṃ tadetat pramadada sudhiyāṃ mohaka dveṣabhājām || 27 ||
bahvīḥ koṭīraṭīkaḥ kuṭalakaṭumatīnutkaṭāṭopakopān
drākca tvaṃ satvaratvāccaraṇada gadayā pothayāmāsithārīn |
unmathyātathyamithyātvavacanavacanānutpathasthāṃstathā'nyān
prāyacchaḥ svapriyāyai priyatamakusumaṃ prāṇa tasmai namaste || 28 ||
dehādutkrāmitānāmadhipatirasatāmakramādvakrabuddhiḥ
kruddhaḥ krodhaikavaśyaḥ krimiriva maṇimān duṣkṛtī niṣkriyārtham |
cakre bhūcakrametya krakacamiva satāṃ cetasaḥ kaṣṭaśāstraṃ
dustarkaṃ cakrapāṇerguṇagaṇavirahaṃ jīvatāṃ cādhikṛtya || 29 ||
tadduṣprekṣānusārātkatipayakunarairādṛto'nyairvisṛṣṭo
brahmā'haṃ nirguṇo'haṃ vitathamidamiti hyeṣa pāṣaṇḍavādaḥ |
tadyuktyābhāsajālaprasaraviṣatarūddāhadakṣapramāṇa-
-jvālāmālādharāgniḥ pavana vijayate te'vatārastṛtīyaḥ || 30 ||
ākrośanto nirāśā bhayabharavivaśasvāśayāśchinnadarpā
vāśanto deśanāśasviti bata kudhiyāṃ nāśamāśādaśā'śu |
dhāvanto'ślīlaśīlā vitathaśapathaśāpāśivāḥ śāntaśauryā-
-stvadvyākhyāsiṃhanāde sapadi dadṛśire māyigomāyavaste || 31 ||
triṣvapyevāvatāreṣvaribhirapaghṛṇaṃ hiṃsito nirvikāraḥ
sarvajñaḥ sarvaśaktiḥ sakalaguṇagaṇāpūrṇarūpapragalbhaḥ |
svacchaḥ svacchandamṛtyuḥ sukhayasi sujanaṃ deva kiṃ citramatra
trātā yasya tridhāmā jagaduta vaśagaṃ kiṅkarāḥ śaṅkarādyāḥ || 32 ||
udyanmandasmitaśrīmṛdu madhumadhurālāpapīyūṣadhārā-
-pūrāsekopaśāntāsukhasujanamanolocanāpīyamānam |
sandrakṣye sundaraṃ sanduhadiha mahadānandamānandatīrtha
śrīmadvaktrendubimbaṃ duratanududitaṃ nityadā'haṃ kadā nu || 33 ||
prācīnācīrṇapuṇyoccayacaturatarācārataścārucittā-
-natyuccāṃ rocayantīṃ śruticitavacanāṃ śrāvakāṃścodyacuñcūn |
vyākhyāmutkhātaduḥkhāṃ ciramucitamahācārya cintāratāṃste
citrāṃ sacchāstrakartāścaraṇaparicarāñchrāvayāsmāṃśca kiñcit || 34 ||
pīṭhe ratnokapaklṛpte rucirarucimaṇijyotiṣā sanniṣaṇṇaṃ
brahmāṇaṃ bhāvinaṃ tvāṃ jvalati nijapade vaidikādyā hi vidyāḥ |
sevante mūrtimatyaḥ sucarita caritaṃ bhāti gandharva gītaṃ
pratyekaṃ devasaṃsatsvapi tava bhagavannartitadyovadhūṣu || 35 ||
sānukrośairajasraṃ janimṛtinirayādyūrmimālāvile'smin
saṃsārābdhau nimagnān śaraṇamaśaraṇānicchato vīkṣya jantūn |
yuṣmābhiḥ prārthitaḥ san jalanidhiśayanaḥ satyavatyāṃ maharṣe-
-rvyaktaścinmātramūrtirna khalu bhagavataḥ prākṛto jātu dehaḥ || 36 ||
astavyastaṃ samastaśrutigatamadhamai ratnapūgaṃ yathā'ndhai-
-rarthaṃ lokopakṛtyai guṇagaṇanilayaḥ sūtrayāmāsa kṛtsnam |
yo'sau vyāsābhidhānastamahamaharaharbhaktitastvatprasādāt
sadyo vidyopalabdhyai gurutamamaguruṃ devadevaṃ namāmi || 37 ||
ājñāmanyairadhāryāṃ śirasi parisaradraśmikoṭīrakoṭau
kṛṣṇasyākliṣṭakarmā dadhadanusarāṇādarthito devasaṅghaiḥ |
bhūmāvāgatya bhūmannasukaramakarorbrahmasūtrasya bhāṣyaṃ
durbhāṣyaṃ vyasya dasyormaṇimata uditaṃ vedasadyuktibhistvam || 38 ||
bhūtvā kṣetre viśuddhe dvijagaṇanilaye raupyapīṭhābhidhāne
tatrāpi brahmajātistribhuvanaviśade madhyagehākhyagehe |
pārivrājyādhirājaḥ punarapi badarīṃ prāpya kṛṣṇaṃ ca natvā
kṛtvā bhāṣyāṇi samyag vyatanuta ca bhavān bhāratārthaprakāśam || 39 ||
vande taṃ tvāṃ supūrṇapramatimanudināsevitaṃ devavṛndaiḥ
vande vandārumīśe śriya uta niyataṃ śrīmadānandatīrtham |
vande mandākinīsatsaridamalajalāsekasādhikyasaṅgaṃ
vande'haṃ deva bhaktyā bhavabhayadahanaṃ sajjanānmodayantam || 40 ||
subrahmaṇyākhyasūreḥ suta iti subhṛśaṃ keśavānandatīrtha-
śrīmatpādābjabhaktaḥ stutimakṛta harervāyudevasya cāsya |
tatpādārcādareṇa grathitapadalasanmālayā tvetayā ye
saṃrādhyāmū namanti pratatamatiguṇā muktimete vrajanti || 41 ||
atha śrīnakhastutiḥ
pāntvasmān puruhūtavairibalavanmātaṅgamādyadghaṭā
kumbhoccādrivipāṭanādhikapaṭupratyekavajrāyitāḥ |
śrīmatkaṇṭhīravāsya pratata sunakharā dāritārātidūra-
pradhvastadhvāntaśāntapravitatamanasā bhāvitā nākivṛndaiḥ || 1 ||
lakṣmīkānta samantato'vikalayan naiveśituste samaṃ
paśyāmyuttamavastu dūratarato'pāstaṃ raso yo'ṣṭamaḥ |
yadroṣotkaradakṣanetrakuṭilaprāntotthitāgnisphurat
khadyotopamavisphuliṅgabhasitā brahmeśaśakrotkarāḥ || 2 ||
iti śrītrivikramapaṇḍitācārya viracitā vāyustutiḥ samāptā ||