Purusha Suktam — InfoLyter.in

ॐ

పురుష సూక్తమ్

Purusha Suktam

Suktam Vedic Telugu

ఓ-న్తచ్ఛం॒-యోఁరావృ॑ణీమహే । గా॒తుం-యఁ॒జ్ఞాయ॑ । గా॒తుం-యఁ॒జ్ఞప॑తయే । దైవీ᳚ స్వ॒స్తిర॑స్తు నః । స్వ॒స్తిర్మాను॑షేభ్యః । ఊ॒ర్ధ్వ-ఞ్జి॑గాతు భేష॒జమ్ । శ-న్నో॑ అస్తు ద్వి॒పదే᳚ । శ-ఞ్చతు॑ష్పదే ।

ఓం శాన్తి॒-శ్శాన్తి॒-శ్శాన్తిః॑ ॥

స॒హస్ర॑శీర్షా॒ పురు॑షః । స॒హ॒స్రా॒క్ష-స్స॒హస్ర॑పాత్ ।

స భూమిం॑-విఁ॒శ్వతో॑ వృ॒త్వా । అత్య॑తిష్ఠద్దశాఙ్గు॒లమ్ ॥

పురు॑ష ఏ॒వేదగ్ం సర్వమ్᳚ । యద్భూ॒తం-యఁచ్చ॒ భవ్యమ్᳚ ।

ఉ॒తామృ॑త॒త్వ స్యేశా॑నః । యదన్నే॑నాతి॒రోహ॑తి ॥

ఏ॒తావా॑నస్య మహి॒మా । అతో॒ జ్యాయాగ్॑శ్చ॒ పూరు॑షః ।

పాదో᳚-ఽస్య॒ విశ్వా॑ భూ॒తాని॑ । త్రి॒పాద॑స్యా॒మృత॑-న్ది॒వి ॥

త్రి॒పాదూ॒ర్ధ్వ ఉదై॒త్పురు॑షః । పాదో᳚-ఽస్యే॒హా-ఽఽభ॑వా॒త్పునః॑ ।

తతో॒ విష్వ॒ఙ్వ్య॑క్రామత్ । సా॒శ॒నా॒న॒శ॒నే అ॒భి ॥

తస్మా᳚ద్వి॒రాడ॑జాయత । వి॒రాజో॒ అధి॒ పూరు॑షః ।

స జా॒తో అత్య॑రిచ్యత । ప॒శ్చాద్భూమి॒మథో॑ పు॒రః ॥

యత్పురు॑షేణ హ॒విషా᳚ । దే॒వా య॒జ్ఞమత॑న్వత ।

వ॒స॒న్తో అ॑స్యాసీ॒దాజ్యమ్᳚ । గ్రీ॒ష్మ ఇ॒ధ్మశ్శ॒రధ్ధ॒విః ॥

స॒ప్తాస్యా॑సన్పరి॒ధయః॑ । త్రి-స్స॒ప్త స॒మిధః॑ కృ॒తాః ।

దే॒వా యద్య॒జ్ఞ-న్త॑న్వా॒నాః । అబ॑ధ్న॒న్-పురు॑ష-మ్ప॒శుమ్ ॥

తం-యఁ॒జ్ఞ-మ్బ॒ర్॒హిషి॒ ప్రౌక్షన్॑ । పురు॑ష-ఞ్జా॒తమ॑గ్ర॒తః ।

తేన॑ దే॒వా అయ॑జన్త । సా॒ధ్యా ఋష॑యశ్చ॒ యే ॥

తస్మా᳚ద్య॒జ్ఞాథ్స॑ర్వ॒హుతః॑ । సమ్భృ॑త-మ్పృషదా॒జ్యమ్ ।

ప॒శూగ్-స్తాగ్-శ్చ॑క్రే వాయ॒వ్యాన్॑ । ఆ॒ర॒ణ్యాన్-గ్రా॒మ్యాశ్చ॒ యే ॥

తస్మా᳚ద్య॒జ్ఞాథ్స॑ర్వ॒హుతః॑ । ఋచ॒-స్సామా॑ని జజ్ఞిరే ।

ఛన్దాగ్ం॑సి జజ్ఞిరే॒ తస్మా᳚త్ । యజు॒స్తస్మా॑దజాయత ॥

తస్మా॒దశ్వా॑ అజాయన్త । యే కే చో॑భ॒యాద॑తః ।

గావో॑ హ జజ్ఞిరే॒ తస్మా᳚త్ । తస్మా᳚జ్జా॒తా అ॑జా॒వయః॑ ॥

యత్పురు॑షం॒-వ్యఁ॑దధుః । క॒తి॒థా వ్య॑కల్పయన్న్ ।

ముఖ॒-ఙ్కిమ॑స్య॒ కౌ బా॒హూ । కావూ॒రూ పాదా॑వుచ్యేతే ॥

బ్రా॒హ్మ॒ణో᳚-ఽస్య॒ ముఖ॑మాసీత్ । బా॒హూ రా॑జ॒న్యః॑ కృ॒తః ।

ఊ॒రూ తద॑స్య॒ యద్వైశ్యః॑ । ప॒ద్భ్యాగ్ం శూ॒ద్రో అ॑జాయత ॥

చ॒న్ద్రమా॒ మన॑సో జా॒తః । చక్షో॒-స్సూర్యో॑ అజాయత ।

ముఖా॒దిన్ద్ర॑శ్చా॒గ్నిశ్చ॑ । ప్రా॒ణాద్వా॒యుర॑జాయత ॥

నాభ్యా॑ ఆసీద॒న్తరి॑క్షమ్ । శీ॒ర్ష్ణో ద్యౌ-స్సమ॑వర్తత ।

ప॒ద్భ్యా-మ్భూమి॒ర్దిశ॒-శ్శ్రోత్రా᳚త్ । తథా॑ లో॒కాగ్ం అ॑కల్పయన్న్ ॥

వేదా॒హమే॒త-మ్పురు॑ష-మ్మ॒హాన్తమ్᳚ । ఆ॒ది॒త్యవ॑ర్ణ॒-న్తమ॑స॒స్తు పా॒రే ।

సర్వా॑ణి రూ॒పాణి॑ వి॒చిత్య॒ ధీరః॑ । నామా॑ని కృ॒త్వా-ఽభి॒వద॒న్॒, యదా-ఽఽస్తే᳚ ॥

ధా॒తా పు॒రస్తా॒ద్యము॑దాజ॒హార॑ । శ॒క్రః ప్రవి॒ద్వా-న్ప్ర॒దిశ॒శ్చత॑స్రః ।

తమే॒వం-విఁ॒ద్వాన॒మృత॑ ఇ॒హ భ॑వతి । నాన్యః పన్థా॒ అయ॑నాయ విద్యతే ॥

య॒జ్ఞేన॑ య॒జ్ఞమ॑యజన్త దే॒వాః । తాని॒ ధర్మా॑ణి ప్రథ॒మాన్యా॑సన్న్ ।

తే హ॒ నాక॑-మ్మహి॒మానః॑ సచన్తే । యత్ర॒ పూర్వే॑ సా॒ధ్యా-స్సన్తి॑ దే॒వాః ॥

అ॒ద్భ్య-స్సమ్భూ॑తః పృథి॒వ్యై రసా᳚చ్చ । వి॒శ్వక॑ర్మణ॒-స్సమ॑వర్త॒తాధి॑ ।

తస్య॒ త్వష్టా॑ వి॒దధ॑ద్రూ॒పమే॑తి । తత్పురు॑షస్య॒ విశ్వ॒మాజా॑న॒మగ్రే᳚ ॥

వేదా॒హమే॒త-మ్పురు॑ష-మ్మ॒హాన్తమ్᳚ । ఆ॒ది॒త్యవ॑ర్ణ॒-న్తమ॑సః॒ పర॑స్తాత్ ।

తమే॒వం-విఁ॒ద్వాన॒మృత॑ ఇ॒హ భ॑వతి । నాన్యః పన్థా॑ విద్య॒తే-ఽయ॑నాయ ॥

ప్ర॒జాప॑తిశ్చరతి॒ గర్భే॑ అ॒న్తః । అ॒జాయ॑మానో బహు॒ధా విజా॑యతే ।

తస్య॒ ధీరాః॒ పరి॑జానన్తి॒ యోనిమ్᳚ । మరీ॑చీనా-మ్ప॒దమి॑చ్ఛన్తి వే॒ధసః॑ ॥

యో దే॒వేభ్య॒ ఆత॑పతి । యో దే॒వానా᳚-మ్పు॒రోహి॑తః ।

పూర్వో॒ యో దే॒వేభ్యో॑ జా॒తః । నమో॑ రు॒చాయ॒ బ్రాహ్మ॑యే ॥

రుచ॑-మ్బ్రా॒హ్మ-ఞ్జ॒నయ॑న్తః । దే॒వా అగ్రే॒ తద॑బ్రువన్న్ ।

యస్త్వై॒వ-మ్బ్రా᳚హ్మ॒ణో వి॒ద్యాత్ । తస్య॑ దే॒వా అస॒న్ వశే᳚ ॥

హ్రీశ్చ॑ తే ల॒క్ష్మీశ్చ॒ పత్న్యౌ᳚ । అ॒హో॒రా॒త్రే పా॒ర్శ్వే ।

నక్ష॑త్రాణి రూ॒పమ్ । అ॒శ్వినౌ॒ వ్యాత్తమ్᳚ ।

ఇ॒ష్ట-మ్మ॑నిషాణ । అ॒ము-మ్మ॑నిషాణ । సర్వ॑-మ్మనిషాణ ॥

తచ్ఛం॒-యోఁరావృ॑ణీమహే । గా॒తుం-యఁ॒జ్ఞాయ॑ । గా॒తుం-యఁ॒జ్ఞప॑తయే । దైవీ᳚ స్వ॒స్తిర॑స్తు నః । స్వ॒స్తిర్మాను॑షేభ్యః । ఊ॒ర్ధ్వ-ఞ్జి॑గాతు భేష॒జమ్ । శ-న్నో॑ అస్తు ద్వి॒పదే᳚ । శ-ఞ్చతు॑ష్పదే ।

ఓం శాన్తి॒-శ్శాన్తి॒-శ్శాన్తిః॑ ॥

Roman (IAST) Transliteration

oṃ śānti॒-śśānti॒-śśāntiḥ̭ ||

sa॒hasra̭śīrṣā॒ purṷṣaḥ | sa॒ha॒srā॒kṣa-ssa॒hasra̭pāt |

sa bhūmiṃ̭-vi~॒śvato̭ vṛ॒tvā | atya̭tiṣṭhaddaśāṅgu॒lam ||

purṷṣa e॒vedagṃ sarvam᳚ | yadbhū॒taṃ-ya~cca॒ bhavyam᳚ |

u॒tāmṛ̭ta॒tva syeśā̭naḥ | yadannḙnāti॒roha̭ti ||

e॒tāvā̭nasya mahi॒mā | ato॒ jyāyāg̭śca॒ pūrṷṣaḥ |

pādo᳚-'sya॒ viśvā̭ bhū॒tāni̭ | tri॒pāda̭syā॒mṛta̭-ndi॒vi ||

tri॒pādū॒rdhva udai॒tpurṷṣaḥ | pādo᳚-'sye॒hā-''bha̭vā॒tpunaḥ̭ |

tato॒ viṣva॒ṅvya̭krāmat | sā॒śa॒nā॒na॒śa॒ne a॒bhi ||

tasmā᳚dvi॒rāḍa̭jāyata | vi॒rājo॒ adhi॒ pūrṷṣaḥ |

sa jā॒to atya̭ricyata | pa॒ścādbhūmi॒matho̭ pu॒raḥ ||

yatpurṷṣeṇa ha॒viṣā᳚ | de॒vā ya॒jñamata̭nvata |

va॒sa॒nto a̭syāsī॒dājyam᳚ | grī॒ṣma i॒dhmaśśa॒radhdha॒viḥ ||

sa॒ptāsyā̭sanpari॒dhayaḥ̭ | tri-ssa॒pta sa॒midhaḥ̭ kṛ॒tāḥ |

de॒vā yadya॒jña-nta̭nvā॒nāḥ | aba̭dhna॒n-purṷṣa-mpa॒śum ||

taṃ-ya~॒jña-mba॒r॒hiṣi॒ praukṣaṋ | purṷṣa-ñjā॒tama̭gra॒taḥ |

tena̭ de॒vā aya̭janta | sā॒dhyā ṛṣa̭yaśca॒ ye ||

tasmā᳚dya॒jñāthsa̭rva॒hutaḥ̭ | sambhṛ̭ta-mpṛṣadā॒jyam |

pa॒śūg-stāg-śca̭kre vāya॒vyāṋ | ā॒ra॒ṇyān-grā॒myāśca॒ ye ||

tasmā᳚dya॒jñāthsa̭rva॒hutaḥ̭ | ṛca॒-ssāmā̭ni jajñire |

chandāgṃ̭si jajñire॒ tasmā᳚t | yaju॒stasmā̭dajāyata ||

tasmā॒daśvā̭ ajāyanta | ye ke co̭bha॒yāda̭taḥ |

gāvo̭ ha jajñire॒ tasmā᳚t | tasmā᳚jjā॒tā a̭jā॒vayaḥ̭ ||

yatpurṷṣaṃ॒-vya~̭dadhuḥ | ka॒ti॒thā vya̭kalpayann |

mukha॒-ṅkima̭sya॒ kau bā॒hū | kāvū॒rū pādā̭vucyete ||

brā॒hma॒ṇo᳚-'sya॒ mukha̭māsīt | bā॒hū rā̭ja॒nyaḥ̭ kṛ॒taḥ |

ū॒rū tada̭sya॒ yadvaiśyaḥ̭ | pa॒dbhyāgṃ śū॒dro a̭jāyata ||

ca॒ndramā॒ mana̭so jā॒taḥ | cakṣo॒-ssūryo̭ ajāyata |

mukhā॒dindra̭ścā॒gniśca̭ | prā॒ṇādvā॒yura̭jāyata ||

nābhyā̭ āsīda॒ntari̭kṣam | śī॒rṣṇo dyau-ssama̭vartata |

pa॒dbhyā-mbhūmi॒rdiśa॒-śśrotrā᳚t | tathā̭ lo॒kāgṃ a̭kalpayann ||

vedā॒hame॒ta-mpurṷṣa-mma॒hāntam᳚ | ā॒di॒tyava̭rṇa॒-ntama̭sa॒stu pā॒re |

sarvā̭ṇi rū॒pāṇi̭ vi॒citya॒ dhīraḥ̭ | nāmā̭ni kṛ॒tvā-'bhi॒vada॒n॒, yadā-''ste᳚ ||

dhā॒tā pu॒rastā॒dyamṷdāja॒hāra̭ | śa॒kraḥ pravi॒dvā-npra॒diśa॒ścata̭sraḥ |

tame॒vaṃ-vi~॒dvāna॒mṛta̭ i॒ha bha̭vati | nānyaḥ panthā॒ aya̭nāya vidyate ||

ya॒jñena̭ ya॒jñama̭yajanta de॒vāḥ | tāni॒ dharmā̭ṇi pratha॒mānyā̭sann |

te ha॒ nāka̭-mmahi॒mānaḥ̭ sacante | yatra॒ pūrvḙ sā॒dhyā-ssanti̭ de॒vāḥ ||

a॒dbhya-ssambhṷ̄taḥ pṛthi॒vyai rasā᳚cca | vi॒śvaka̭rmaṇa॒-ssama̭varta॒tādhi̭ |

tasya॒ tvaṣṭā̭ vi॒dadha̭drū॒pamḙti | tatpurṷṣasya॒ viśva॒mājā̭na॒magre᳚ ||

vedā॒hame॒ta-mpurṷṣa-mma॒hāntam᳚ | ā॒di॒tyava̭rṇa॒-ntama̭saḥ॒ para̭stāt |

tame॒vaṃ-vi~॒dvāna॒mṛta̭ i॒ha bha̭vati | nānyaḥ panthā̭ vidya॒te-'ya̭nāya ||

pra॒jāpa̭tiścarati॒ garbhḙ a॒ntaḥ | a॒jāya̭māno bahu॒dhā vijā̭yate |

tasya॒ dhīrāḥ॒ pari̭jānanti॒ yonim᳚ | marī̭cīnā-mpa॒dami̭cchanti ve॒dhasaḥ̭ ||

yo de॒vebhya॒ āta̭pati | yo de॒vānā᳚-mpu॒rohi̭taḥ |

pūrvo॒ yo de॒vebhyo̭ jā॒taḥ | namo̭ ru॒cāya॒ brāhma̭ye ||

ruca̭-mbrā॒hma-ñja॒naya̭ntaḥ | de॒vā agre॒ tada̭bruvann |

yastvai॒va-mbrā᳚hma॒ṇo vi॒dyāt | tasya̭ de॒vā asa॒n vaśe᳚ ||

hrīśca̭ te la॒kṣmīśca॒ patnyau᳚ | a॒ho॒rā॒tre pā॒rśve |

nakṣa̭trāṇi rū॒pam | a॒śvinau॒ vyāttam᳚ |

i॒ṣṭa-mma̭niṣāṇa | a॒mu-mma̭niṣāṇa | sarva̭-mmaniṣāṇa ||

oṃ śānti॒-śśānti॒-śśāntiḥ̭ ||