📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" 2 A dialog opens 3 Choose "Save as PDF" as printer 4 Click Save
ప్రశ్నోపనిషద్ - ద్వితీయః ప్రశ్నః
Prashnopanishad - Dvitiyah Prashnah
Telugu
ద్వితీయః ప్రశ్నః
అథ హైన-మ్భార్గవో వైదర్భిః పప్రచ్ఛ।
భగవన్ కత్యేవ దేవాః ప్రజాం-విఁధారయన్తే కతర ఏతత్ప్రకాశయన్తే కః పునరేషాం-వఁరిష్ఠః ఇతి ॥1॥
తస్మై స హోవాచాకాశో హ వా ఏష దేవో వాయురగ్నిరాపః పృథివీ వాఙ్మనశ్చక్షు-శ్శ్రోత్ర-ఞ్చ।
తే ప్రకాశ్యాభివదన్తి వయమేతద్బాణమవష్టభ్య విధారయామః ॥2॥
తాన్ వరిష్ఠః ప్రాణ ఉవాచ।
మా మోహమాపద్యథ అహమేవైతత్పఞ్చధాత్మాన-మ్ప్రవిభజ్యైతద్బాణమవష్టభ్య విధారయామీతి తే-ఽశ్రద్దధానా బభూవుః ॥3॥
సో-ఽభిమానాదూర్ధ్వముత్క్రామత ఇవ తస్మిన్నుత్క్రామత్యథేతరే సర్వ ఏవోత్క్రామన్తే తస్మింశ్చ ప్రతిష్ఠమానే సర్వ ఏవ ప్రతిష్ఠన్తే।
తద్యథా మక్షికా మధుకరరాజానముత్క్రామన్తం సర్వ ఏవోత్క్రామన్తే తస్మింశ్చ ప్రతిష్ఠమానే సర్వ ఏవ ప్రతిష్టన్త ఏవం-వాఁఙ్మనష్చక్షు-శ్శ్రోత్ర-ఞ్చ తే ప్రీతాః ప్రాణం స్తున్వన్తి ॥4॥
ఏషో-ఽగ్నిస్తపత్యేష సూర్య ఏష పర్జన్యో మఘవానేష వాయుః।
ఏష పృథివీ రయిర్దేవ-స్సదసచ్చామృత-ఞ్చ యత్ ॥5॥
అరా ఇవ రథనాభౌ ప్రాణే సర్వ-మ్ప్రతిష్ఠితమ్।
ఋచో యజూషి సామాని యజ్ఞః, క్షత్ర-మ్బ్రహ్మ చ ॥6॥
ప్రజాపతిశ్చరసి గర్భే త్వమేవ ప్రతిజాయసే।
తుభ్య-మ్ప్రాణ ప్రజాస్త్విమా బలిం హరన్తి యః ప్రాణైః ప్రతితిష్ఠసి ॥7॥
దేవానామసి వహ్నితమః పితృణా-మ్ప్రథమా స్వధా।
ఋషీణా-ఞ్చరితం సత్యమథర్వాఙ్గిరసామసి ॥8॥
ఇన్ద్రస్త్వ-మ్ప్రాణ తేజసా రుద్రో-ఽసి పరిరక్షితా।
త్వమన్తరిక్షే చరసి సూర్యస్త్వ-ఞ్జ్యోతిషా-మ్పతిః ॥9॥
యదా త్వమభివర్​షస్యథేమాః ప్రాణ తే ప్రజాః।
ఆనన్దరూపాస్తిష్ఠన్తి కామాయాన్న-మ్భవిష్యతీతి ॥10॥
వ్రాత్యస్త్వ-మ్ప్రాణైకర్​షరత్తా విశ్వస్య సత్పతిః।
వయమాద్యస్య దాతారః పితా త్వ-మ్మాతరిశ్వ నః ॥11॥
యా తే తనూర్వాచి ప్రతిష్ఠితా యా శ్రోత్రే యా చ చక్షుషి।
యా చ మనసి సన్తతా శివా-న్తా-ఙ్కురూ మోత్క్రమీః ॥12॥
ప్రాణస్యేదం-వఁశే సర్వ-న్త్రిదివే య-త్ప్రతిష్ఠితమ్।
మాతేవ పుత్రా-న్రక్షస్వ శ్రీశ్చ ప్రజ్ఞా-ఞ్చ విధేహి న ఇతి ॥13॥
Roman (IAST) Transliteration
dvitīyaḥ praśnaḥ
atha haina-mbhārgavo vaidarbhiḥ papraccha|
bhagavan katyeva devāḥ prajāṃ-vi~dhārayante katara etatprakāśayante kaḥ punareṣāṃ-va~riṣṭhaḥ iti ||1||
tasmai sa hovācākāśo ha vā eṣa devo vāyuragnirāpaḥ pṛthivī vāṅmanaścakṣu-śśrotra-ñca|
te prakāśyābhivadanti vayametadbāṇamavaṣṭabhya vidhārayāmaḥ ||2||
tān variṣṭhaḥ prāṇa uvāca|
mā mohamāpadyatha ahamevaitatpañcadhātmāna-mpravibhajyaitadbāṇamavaṣṭabhya vidhārayāmīti te-'śraddadhānā babhūvuḥ ||3||
so-'bhimānādūrdhvamutkrāmata iva tasminnutkrāmatyathetare sarva evotkrāmante tasmiṃśca pratiṣṭhamāne sarva eva pratiṣṭhante|
tadyathā makṣikā madhukararājānamutkrāmantaṃ sarva evotkrāmante tasmiṃśca pratiṣṭhamāne sarva eva pratiṣṭanta evaṃ-vā~ṅmanaṣcakṣu-śśrotra-ñca te prītāḥ prāṇaṃ stunvanti ||4||
eṣo-'gnistapatyeṣa sūrya eṣa parjanyo maghavāneṣa vāyuḥ|
eṣa pṛthivī rayirdeva-ssadasaccāmṛta-ñca yat ||5||
arā iva rathanābhau prāṇe sarva-mpratiṣṭhitam|
ṛco yajūṣi sāmāni yajñaḥ, kṣatra-mbrahma ca ||6||
prajāpatiścarasi garbhe tvameva pratijāyase|
tubhya-mprāṇa prajāstvimā baliṃ haranti yaḥ prāṇaiḥ pratitiṣṭhasi ||7||
devānāmasi vahnitamaḥ pitṛṇā-mprathamā svadhā|
ṛṣīṇā-ñcaritaṃ satyamatharvāṅgirasāmasi ||8||
indrastva-mprāṇa tejasā rudro-'si parirakṣitā|
tvamantarikṣe carasi sūryastva-ñjyotiṣā-mpatiḥ ||9||
yadā tvamabhivar​ṣasyathemāḥ prāṇa te prajāḥ|
ānandarūpāstiṣṭhanti kāmāyānna-mbhaviṣyatīti ||10||
vrātyastva-mprāṇaikar​ṣarattā viśvasya satpatiḥ|
vayamādyasya dātāraḥ pitā tva-mmātariśva naḥ ||11||
yā te tanūrvāci pratiṣṭhitā yā śrotre yā ca cakṣuṣi|
yā ca manasi santatā śivā-ntā-ṅkurū motkramīḥ ||12||
prāṇasyedaṃ-va~śe sarva-ntridive ya-tpratiṣṭhitam|
māteva putrā-nrakṣasva śrīśca prajñā-ñca vidhehi na iti ||13||