3.3 - Dar.shapurnamaseshtibrahmanam - Krishna Yajurveda Taittiriya Brahmana Pathah - Pratyushtam Rakshah

ॐ

3.3 - దర్.శపూర్ణమాసేష్టిబ్రాహ్మణమ్ - కృష్ణ యజుర్వేద తైత్తిరీయ బ్రాహ్మణ పాఠః - ప్రత్యుష్టం రక్షః

Krishna Vedic Telugu

కృష్ణ యజుర్వేదీయ తైత్తిరీయ బ్రాహ్మణే తృతీయాష్టకే తృతీయః ప్రపాఠకః - దర్.శపూర్ణమాసేష్టిబ్రాహ్మణమ్

ఓ-న్నమః పరమాత్మనే, శ్రీ మహాగణపతయే నమః,

శ్రీ గురుభ్యో నమః । హ॒రిః॒ ఓమ్ ॥

అనువాకం 1 - స్త్రుఖ్సమ్మార్గః

ప్రత్యు॑ష్ట॒గ్ం॒ రక్షః॒ ప్రత్యు॑ష్టా॒ అరా॑తయ॒ ఇత్యా॑హ । రక్ష॑సా॒-మప॑హత్యై । అ॒గ్నేర్వ॒స్తేజి॑ష్ఠేన॒ తేజ॑సా॒ నిష్ట॑పా॒మీత్యా॑హ మేద్ధ్య॒త్వాయ॑ ।

స్రుచ॒-స్సమ్మా᳚ర్ష్టి । స్రు॒వమగ్రే᳚ । పుమాగ్ం॑ సమే॒వాభ్య॒-స్సగ్గ్శ్య॑తి మిథున॒త్వాయ॑ । అథ॑ జు॒హూమ్ । అథో॑ప॒భృత᳚మ్ । అథ॑ ధ్రు॒వామ్ । అ॒సౌ వై జు॒హూః ॥ 1 ॥

అ॒న్తరి॑క్షముప॒భృత్ । పృ॒థి॒వీ ధ్రు॒వా ।

ఇ॒మే వై లో॒కా-స్స్రుచః॑ । వృష్టిః॑ స॒మాంర్జ॑నాని । వృష్టి॒ర్వా ఇ॒మాన్ ఁలో॒కాన॑నుపూ॒ర్వ-ఙ్క॑ల్పయతి ।

తే తతః॑ క్లృ॒ప్తా-స్సమే॑ధన్తే ।

సమే॑ధన్తే-ఽస్మా ఇ॒మే లో॒కాః ప్ర॒జయా॑ ప॒శుభిః॑ ।

య ఏ॒వం-వేఁద॑ ॥ యది॑ కా॒మయే॑త॒ వర్షు॑కః ప॒ర్జన్యః॑ స్యా॒దితి॑ । అ॒గ్ర॒త-స్సమ్మృ॑జ్యాత్ ॥ 2 ॥

వృష్టి॑మే॒వ నియ॑చ్ఛతి । అ॒వా॒చీనా᳚గ్రా॒ హి వృష్టిః॑ ।

యది॑ కా॒మయే॒తావ॑ర్షుక-స్స్యా॒దితి॑ । మూ॒ల॒త-స్సమ్మృ॑జ్యాత్ । వృష్టి॑మే॒వోద్య॑చ్ఛతి । తదు॒ వా ఆ॑హుః । అ॒గ్ర॒త ఏ॒వోపరి॑ష్టా॒-థ్సమ్మృ॑జ్యాత్ ।

మూ॒ల॒తో॑-ఽధస్తా᳚త్ । తద॑నుపూ॒ర్వ-ఙ్క॑ల్పతే ।

వర్షు॑కో భవ॒తీతి॑ ॥ 3 ॥

ప్రాచీ॑మభ్యా॒కార᳚మ్ । అగ్రై॑రన్తర॒తః । ఏ॒వమి॑వ॒ హ్యన్న॑మ॒ద్యతే᳚ । అథో॒ అగ్రా॒ద్వా ఓష॑ధీనా॒మూర్జ॑-మ్ప్ర॒జా ఉప॑జీవన్తి । ఊ॒ర్జ ఏ॒వా-న్నాద్య॒స్యావ॑రుద్ధ్యై । అ॒ధస్తా᳚-త్ప్ర॒తీచీ᳚మ్ । ద॒ణ్డము॑త్తమ॒తః ।

మూలే॑న॒ మూల॒-మ్ప్రతి॑ష్ఠిత్యై । తస్మా॑దర॒త్నౌ ప్రాఞ్చ్యు॒పరి॑ష్టా॒-ల్లోమా॑ని । ప్ర॒త్యఞ్చ్య॒ధస్తా᳚త్ ॥ 4 ॥

స్రుగ్ఘ్యే॑షా ॥ ప్రా॒ణో వై స్రు॒వః । జు॒హూర్దక్షి॑ణో॒ హస్తః॑ । ఉ॒ప॒భృథ్స॒వ్యః । ఆ॒త్మా ధ్రు॒వా । అన్నగ్ం॑ స॒మాంర్జ॑నాని । ము॒ఖ॒తో వై ప్రా॒ణో॑-ఽపా॒నో భూ॒త్వా ।

ఆ॒త్మాన॒మన్న॑-మ్ప్ర॒విశ్య॑ । బా॒హ్య॒తస్త॒నువగ్ం॑ శుభయతి । తస్మా᳚-థ్స్రు॒వమే॒వాగ్రే॒ సమ్మా᳚ర్ష్టి ॥ ము॒ఖ॒తో హి ప్రా॒ణో॑-ఽపా॒నో భూ॒త్వా ।

ఆ॒త్మాన॒మన్న॑-మావి॒శతి॑ । తౌ ప్రా॑ణాపా॒నౌ ।

అవ్య॑ర్ధుకః ప్రాణాపా॒నాభ్యా᳚-మ్భవతి । య ఏ॒వం-వేఁద॑ ॥ 5 ॥

(జు॒హు--ర్ మృ॑జ్యా-ద్- భవ॒తీతి॑ - ప్ర॒త్యఞ్చ్య॒ధస్తా᳚న్ - మార్ష్టి॒ పఞ్చ॑ చ) (అ. 1)

3.3.2 ఆనువాకం 2 - సమ్మార్జనానామగ్నౌ ప్రహరణమ్

ది॒వ-శ్శిల్ప॒మవ॑తతమ్ । పృ॒థి॒వ్యాః క॒కుభి॑ శ్రి॒తమ్ ।

తేన॑ వ॒యగ్ం స॒హస్ర॑వల్శేన ।

స॒పత్న॑-న్నాశయామసి॒ స్వాహేతి॑ స్రుఖ్స॒మాంర్జ॑నాన్య॒గ్నౌ ప్రహ॑రతి ।

ఆపో॒ వై ద॒ర్భాః । రూ॒పమే॒వైషా॑మే॒త-న్మ॑హి॒మానం॒-వ్యాఁచ॑ష్టే ॥ అ॒ను॒ష్టుభ॒ర్చా । ఆను॑ష్టుభః ప్ర॒జాప॑తిః । ప్రా॒జా॒ప॒త్యో వే॒దః ।

వే॒దస్యాగ్రగ్గ్॑ స్రుఖ్స॒మాంర్జ॑నాని ॥ 6 ॥

స్వేనై॒వైనా॑ని॒ ఛన్ద॑సా । స్వయా॑ దే॒వత॑యా॒ సమ॑ర్ధయతి । అథో॒ ఋగ్వావ యోషా᳚ । ద॒ర్భో

వృషా᳚ । తన్మి॑థు॒నమ్ । మి॒థు॒నమే॒వాస్య॒ త-ద్య॒జ్ఞే క॑రోతి ప్ర॒జన॑నాయ । ప్రజా॑యతే ప్ర॒జయా॑ ప॒శుభి॒-ర్యజ॑మానః ॥ తాన్యేకే॒ వృథై॒వాపా᳚స్యన్తి ।

తత్తథా॒ న కా᳚ర్యమ్ । ఆర॑బ్ధస్య య॒జ్ఞియ॑స్య॒ కర్మ॑ణ॒-స్స వి॑దో॒హః ॥ 7 ॥

యద్యే॑నాని ప॒శవో॑-ఽభి॒తిష్ఠే॑యుః ।

న త-త్ప॒శుభ్యః॒ కమ్ । అ॒ద్భిర్మా᳚-ర్జయి॒త్వోత్క॒రే న్య॑స్యేత్ ।

యద్వై య॒జ్ఞియ॑స్య॒ కర్మ॑ణో॒-ఽన్యత్రాహు॑తీభ్య-స్స॒న్తిష్ఠ॑తే । ఉ॒త్క॒రో వావ తస్య॑ ప్రతి॒ష్ఠా । ఏ॒తాగ్ం హి తస్మై᳚ ప్రతి॒ష్ఠా-న్దే॒వా-స్స॒మభ॑రన్న్ ।

యద॒ద్భిర్మా॒ర్జయ॑తి । తేన॑ శా॒న్తమ్ । యదు॑త్క॒రే న్య॒స్యతి॑ । ప్ర॒తి॒ష్ఠామే॒వైనా॑ని॒ త-ద్గ॑మయతి ॥ 8 ॥

ప్రతి॑తిష్ఠతి ప్ర॒జయా॑ ప॒శుభి॒ర్యజ॑మానః ॥

అథో᳚ స్త॒మ్బస్య॒ వా ఏ॒త-ద్రూ॒పమ్ । య-థ్స్రు॑ఖ్స॒మాంర్జ॑నాని । స్త॒మ్బ॒శో వా ఓష॑ధయః ।

తాసా᳚-ఞ్జరత్క॒క్షే ప॒శవో॒ న ర॑మన్తే । అప్రి॑యో॒ హ్యే॑షా-ఞ్జరత్క॒క్షః । యావ॑దప్రియో హ॒ వై జ॑రత్క॒క్షః ప॑శూ॒నామ్ । తావ॑దప్రియః పశూ॒నా-మ్భ॑వతి । యస్యై॒తాన్య॒న్యత్రా॒గ్నే-ర్దధ॑తి ।

న॒వ॒దావ్యా॑సు॒ వా ఓష॑ధీషు ప॒శవో॑ రమన్తే ॥ 9 ॥

న॒వ॒దా॒వో హ్యే॑షా-మ్ప్రి॒యః । యావ॑త్ప్రియో హ॒ వై న॑వదా॒వః ప॑శూ॒నామ్ । తావ॑త్ప్రియః పశూ॒నా-మ్భ॑వతి । యస్యై॒తాన్య॒గ్నౌ ప్ర॒హర॑న్తి । తస్మా॑దే॒తాన్య॒గ్నావే॒వ ప్రహ॑రేత్ । య॒త॒రస్మిన్᳚-థ్సమ్మృ॒జ్యాత్ ।

ప॒శూ॒నా-న్ధృత్యై᳚ ॥ యో భూ॒తానా॒మధి॑పతిః । రు॒ద్రస్త॑న్తిచ॒రో వృషా᳚ । ప॒శూన॒స్మాక॒-మ్మా హిగ్ం॑సీః । ఏ॒తద॑స్తు హు॒త-న్తవ॒ స్వాహేత్య॑గ్ని స॒మాంర్జ॑నాన్య॒గ్నౌ ప్రహ॑రతి । ఏ॒షా వా ఏ॒తేషాం॒-యోఁనిః॑ । ఏ॒షా ప్ర॑తి॒ష్ఠా । స్వామే॒వైనా॑ని॒ యోని᳚మ్ ।

స్వా-మ్ప్ర॑తి॒ష్ఠా-ఙ్గ॑మయతి । ప్రతి॑తిష్ఠతి ప్ర॒జయా॑ ప॒శుభి॒ర్యజ॑మానః ॥ 10 ॥

(వే॒దస్యాగ్రగ్గ్॑ స్రుఖ్స॒మాంర్జ॑నాని - విదో॒హో - గ॑మయతి - ప॒శవో॑ రమన్తే - హిగ్ంసీ॒-ష్షట్చ॑) (అ. 2)

అనువాకం 3 - పత్నీసన్నహనమ్

అయ॑జ్ఞో॒ వా ఏ॒షః । యో॑-ఽప॒త్నీకః॑ । న ప్ర॒జాః ప్రజా॑యేరన్న్ । పత్న్యన్వా᳚స్తే । య॒జ్ఞమే॒వాకః॑ । ప్ర॒జానా᳚-మ్ప్ర॒జన॑నాయ । య-త్తిష్ఠ॑న్తీ స॒నంహ్యే॑త ।

ప్రి॒య-ఞ్జ్ఞా॒తిగ్ం రు॑న్ధ్యాత్ । ఆసీ॑నా॒ సన్న॑హ్యతే ।

ఆసీ॑నా॒ హ్యే॑షా వీ॒ర్య॑-ఙ్క॒రోతి॑ ॥ 11 ॥

య-త్ప॒శ్చాత్-ప్రాచ్య॒న్వాసీ॑త । అ॒నయా॑ స॒మద॑-న్దధీత ।

దే॒వానా॒-మ్పత్ని॑యా స॒మద॑-న్దధీత । దేశా᳚-ద్దక్షిణ॒త ఉదీ॒చ్యన్వా᳚స్తే । ఆ॒త్మనో॑ గోపీ॒థాయ॑ ॥ ఆ॒శాసా॑నా సౌమన॒సమిత్యా॑హ । మేద్ధ్యా॑మే॒వైనా॒-ఙ్కేవ॑లీ-ఙ్కృ॒త్వా । ఆ॒శిషా॒ సమ॑ర్ధయతి ।

అ॒గ్నేరను॑వ్రతా భూ॒త్వా సన్న॑హ్యే సుకృ॒తాయ॒ కమిత్యా॑హ । ఏ॒తద్వై పత్ని॑యై వ్రతోప॒నయ॑నమ్ ॥ 12 ॥

తేనై॒వైనాం᳚-వ్రఁ॒తముప॑నయతి । తస్మా॑దాహుః ।

యశ్చై॒వం-వేఁద॒ యశ్చ॒న । యోక్త్ర॑మే॒వ యు॑తే । యమ॒న్వాస్తే᳚ । తస్యా॒ముష్మి॑న్ ఁలో॒కే భ॑వ॒తీతి॒ యోక్త్రే॑ణ । య-ద్యోక్త్ర᳚మ్ । స యోగః॑ । యదాస్తే᳚ । స క్షేమః॑ ॥ 13 ॥

యో॒గ॒క్షే॒మస్య॒ క్లృప్త్యై᳚ ॥ యు॒క్త-ఙ్క్రి॑యాతా ఆ॒శీః కామే॑ యుజ్యాతా॒ ఇతి॑ । ఆ॒శిష॒-స్సమృ॑ద్ధ్యై । గ్ర॒న్థి-ఙ్గ్ర॑థ్నాతి । ఆ॒శిష॑ ఏ॒వాస్యా॒-మ్పరి॑గృహ్ణాతి ।

పుమా॒న్॒. వై గ్ర॒న్థిః । స్త్రీ పత్నీ᳚ । త-న్మి॑థు॒నమ్ ।

మి॒థు॒నమే॒వాస్య॒ త-ద్య॒జ్ఞే క॑రోతి ప్ర॒జన॑నాయ ।

ప్రజా॑యతే ప్ర॒జయా॑ ప॒శుభి॒-ర్యజ॑మానః ॥ 14 ॥

అథో॑ అ॒ర్ధో వా ఏ॒ష ఆ॒త్మనః॑ । య-త్పత్నీ᳚ ।

య॒జ్ఞస్య॒ ధృత్యా॒ అశి॑థిలమ్భావాయ ॥

సు॒ప్ర॒జస॑స్త్వా వ॒యగ్ం సు॒పత్నీ॒రుప॑సేది॒మేత్యా॑హ ।

య॒జ్ఞమే॒వ త-న్మి॑థు॒నీ క॑రోతి । ఊ॒నే-ఽతి॑రిక్త-న్ధీయాతా॒ ఇతి॒ ప్రజా᳚త్యై ॥ మ॒హీ॒నా-మ్పయో॒-ఽస్యోష॑ధీనా॒గ్ం॒ రస॒ ఇత్యా॑హ । రూ॒పమే॒వాస్యై॒-తన్మ॑హి॒మానం॒-వ్యాఁచ॑ష్టే । తస్య॒ తే-ఽక్షీ॑యమాణస్య॒ నిర్వ॑పామి దేవయ॒జ్యాయా॒ ఇత్యా॑హ । ఆ॒శిష॑మే॒వైతామాశా᳚స్తే ॥ 15 ॥

(క॒రోతి॑ - వ్రతోప॒నయ॑నం॒ - క్షేమో॒ - యజ॑మానః - శాస్తే) (అ. 3)

అనువాకం 4 - ఆజ్యోత్పవనమ్

ఘృ॒త-ఞ్చ॒ వై మధు॑ చ ప్ర॒జాప॑తిరాసీత్ । యతో॒ మద్ధ్వా॑సీత్ । తతః॑ ప్ర॒జా అ॑సృజత ।

తస్మా॒-న్మధు॑షి ప్ర॒జన॑నమివాస్తి ।

తస్మా॒-న్మధు॑షా॒ న ప్రచ॑రన్తి । యా॒తయా॑మ॒ హి । ఆజ్యే॑న॒ ప్రచ॑రన్తి । య॒జ్ఞో వా ఆజ్య᳚మ్ । య॒జ్ఞేనై॒వ య॒జ్ఞ-మ్ప్రచ॑ర॒న్త్యయా॑తయామత్వాయ ।

పత్న్యవే᳚క్షతే ॥ 16 ॥

మి॒థు॒న॒త్వాయ॒ ప్రజా᳚త్యై । యద్వై పత్నీ॑ య॒జ్ఞస్య॑ క॒రోతి॑ । మి॒థు॒న-న్తత్ । అథో॒ పత్ని॑యా ఏ॒వైష య॒జ్ఞస్యా᳚న్వార॒మ్భో-ఽన॑వచ్ఛిత్త్యై ॥

అ॒మే॒ద్ధ్యం-వాఁ ఏ॒త-త్క॑రోతి । య-త్పత్న్య॒వేక్ష॑తే ।

గార్హ॑ప॒త్యే ఽధి॑శ్రయతి మేద్ధ్య॒త్వాయ॑ । ఆ॒హ॒వ॒నీయ॑-మ॒భ్యుద్ద్ర॑వతి । య॒జ్ఞస్య॒ సన్త॑త్యై । తేజో॑-ఽసి॒ తేజో-ఽను॒ ప్రేహీత్యా॑హ ॥ 17 ॥

తేజో॒ వా అ॒గ్నిః । తేజ॒ ఆజ్య᳚మ్ । తేజ॑సై॒వ తేజ॒-స్సమ॑ర్ధయతి । అ॒గ్నిస్తే॒ తేజో॒ మా వినై॒దిత్యా॒హాహిగ్ం॑సాయై । స్ఫ్యస్య॒ వర్త్మన్᳚థ్

సాదయతి । య॒జ్ఞస్య॒ సన్త॑త్యై । అ॒గ్నేర్జి॒హ్వా-ఽసి॑ సు॒భూర్దే॒వానా॒మిత్యా॑హ । య॒థా॒ య॒జురే॒వైతత్ । ధామ్నే॑ధామ్నే దే॒వేభ్యో॒ యజు॑షేయజుషే భ॒వేత్యా॑హ । ఆ॒శిష॑మే॒వైతామాశా᳚స్తే ॥ 18 ॥

తద్వా అతః॑ ప॒విత్రా᳚భ్యామే॒వో-త్పు॑నాతి । యజ॑మానో॒ వా ఆజ్య᳚మ్ । ప్రా॒ణా॒పా॒నౌ ప॒విత్రే᳚ । యజ॑మాన ఏ॒వ ప్రా॑ణాపా॒నౌ ద॑ధాతి । పు॒న॒రా॒హార᳚మ్ ।

ఏ॒వమి॑వ॒ హి ప్రా॑ణాపా॒నౌ స॒చంర॑తః ।

శు॒క్రమ॑సి॒ జ్యోతి॑రసి॒ తేజో॒-ఽసీత్యా॑హ ।

రూ॒పమే॒వాస్యై॒ త-న్మ॑హి॒మానం॒-వ్యాఁచ॑ష్టే । త్రిర్యజు॑షా । త్రయ॑ ఇ॒మే లో॒కాః ॥ 19 ॥

ఏ॒షాం-లోఁ॒కానా॒మాప్త్యై᳚ । త్రిః । త్ర్యా॑వృ॒ద్ధి య॒జ్ఞః ।

అథో॑ మేద్ధ్య॒త్వాయ॑ । అథాజ్య॑వతీభ్యామ॒పః । రూ॒పమే॒వాసా॑మే॒త-ద్వర్ణ॑-న్దధాతి ।

అపి॒ వా ఉ॒తాహుః॑ । యథా॑ హ॒ వై యోషా॑ సు॒వర్ణ॒గ్ం॒ హిర॑ణ్య-మ్పేశ॒ల-మ్బిభ్ర॑తీ రూ॒పాణ్యాస్తే᳚ ।

ఏ॒వమే॒తా ఏ॒తర్హీతి॑ । ఆపో॒ వై సర్వా॑ దే॒వతాః᳚ ॥ 20 ॥

ఏ॒షా హి విశ్వే॑షా-న్దే॒వానా᳚-న్త॒నూః । యదాజ్య᳚మ్ ॥ తత్రో॒భయో᳚ర్మీమా॒గ్ం॒సా । జా॒మి స్యాత్ । య-ద్యజు॒షా-ఽఽజ్యం॒-యఁజు॑షా॒-ఽప ఉ॑త్పునీ॒యాత్ ।

ఛన్ద॑సా॒-ఽప ఉత్పు॑నా॒త్యజా॑మిత్వాయ । అథో॑ మిథున॒త్వాయ॑ । సా॒వి॒త్రి॒యర్చా । స॒వి॒తృప్ర॑సూత-మ్మే॒ కర్మా॑స॒దితి॑ । స॒వి॒తృప్ర॑సూతమే॒వాస్య॒ కర్మ॑ భవతి । ప॒చ్ఛో గా॑యత్రి॒యా త్రిః॑ షమృద్ధ॒త్వాయ॑ । అ॒ద్భిరే॒వౌష॑ధీ॒-స్సన్న॑యతి । ఓష॑ధీభిః ప॒శూన్ । ప॒శుభి॒ర్యజ॑మానమ్ । శు॒క్ర-న్త్వా॑ శు॒క్రాయా॒-ఞ్జ్యోతి॑స్త్వా॒ జ్యోతి॑ష్య॒ర్చిస్త్వా॒ ఽర్చిషీత్యా॑హ

సర్వ॒త్వాయ॑ । పర్యా᳚ప్త్యా॒ అన॑న్తరాయాయ ॥ 21 ॥

(ఈ॒క్ష॒త॒- ఆ॒హ॒-శా॒స్తే॒-లో॒కా - దే॒వతా॑ - భవతి॒ షట్చ॑) (అ. 4)

అనువాకం 5 - ఆజ్యగ్రహణమ్

దే॒వా॒సు॒రా-స్సంయఁ॑త్తా ఆసన్న్ ।

స ఏ॒తమిన్ద్ర॒ ఆజ్య॑స్యావకా॒శ-మ॑పశ్యత్ ।

తేనావై᳚క్షత । తతో॑ దే॒వా అభ॑వన్న్ । పరా-ఽసు॑రాః ।

య ఏ॒వం-విఁ॒ద్వానాజ్య॑-మ॒వేక్ష॑తే ।

భవ॑త్యా॒త్మనా᳚ । పరా᳚-ఽస్య॒ భ్రాతృ॑వ్యో భవతి । బ్ర॒హ్మ॒వా॒దినో॑ వదన్తి ।

యదాజ్యే॑నా॒న్యాని॑ హ॒వీగ్ష్య॑-భిఘా॒రయ॑తి ॥ 22 ॥

అథ॒ కేనాజ్య॒మితి॑ । స॒త్యేనేతి॑ బ్రూయాత్ । చక్షు॒ర్వై స॒త్యమ్ । స॒త్యేనై॒వైన॑ద॒-భిఘా॑రయతి । ఈ॒శ్వ॒రో వా ఏ॒షో᳚-ఽన్ధో భవి॑తోః । యశ్చక్షు॒షా ఽఽజ్య॑మ॒వేక్ష॑తే । ని॒మీల్యావే᳚క్షేత । దా॒ధారా॒త్మఞ్చక్షుః॑ । అ॒భ్యాజ్య॑-ఙ్ఘారయతి ॥ ఆజ్య॑-ఙ్గృహ్ణాతి ॥ 23 ॥

ఛన్దాగ్ం॑సి॒ వా ఆజ్య᳚మ్ । ఛన్దాగ్॑స్యే॒వ ప్రీ॑ణాతి । చ॒తుర్జు॒హ్వా-ఙ్గృ॑హ్ణాతి । చతు॑ష్పాదః ప॒శవః॑ । ప॒శూనే॒వావ॑రున్ధే । అ॒ష్టావు॑ప॒భృతి॑ ।

అ॒ష్టాక్ష॑రా గాయ॒త్రీ । గా॒య॒త్రః ప్రా॒ణః । ప్రా॒ణమే॒వ ప॒శుషు॑ దధాతి ।

చ॒తుర్ధ్రు॒వాయా᳚మ్ ॥ 24 ॥

చతు॑ష్పాదః ప॒శవః॑ । ప॒శుష్వే॒-వోపరి॑ష్టా॒త్-ప్రతి॑తిష్ఠతి । య॒జ॒మా॒న॒దే॒వ॒త్యా॑ వై జు॒హూః । భ్రా॒తృ॒వ్య॒దే॒వ॒త్యో॑ప॒భృత్ ।

చ॒తుర్జు॒హ్వా-ఙ్గృ॒హ్ణన్భూయో॑ గృహ్ణీయాత్ । అ॒ష్టావు॑ప॒భృతి॑ గృ॒హ్ణన్ కనీ॑యః ।

యజ॑మానాయై॒వ భ్రాతృ॑వ్య॒ముప॑స్తి-ఙ్కరోతి ॥

గౌర్వై స్రుచః॑ । చ॒తుర్జు॒హ్వా-ఙ్గృ॑హ్ణాతి । తస్మా॒చ్చతు॑ష్పదీ ॥ 25 ॥

అ॒ష్టావు॑ప॒భృతి॑ । తస్మా॑ద॒ష్టాశ॑ఫా । చ॒తుర్ధ్రు॒వాయా᳚మ్ । తస్మా॒చ్చతుః॑ స్తనా ।

గామే॒వ త-థ్సగ్గ్స్క॑రోతి । సా-ఽస్మై॒ సగ్గ్స్కృ॒తేష॒మూర్జ॑-న్దుహే ।

యజ్జు॒హ్వా-ఙ్గృ॒హ్ణాతి॑ । ప్ర॒యా॒జేభ్య॒స్తత్ ।

యదు॑ప॒భృతి॑ । ప్ర॒యా॒జా॒నూ॒యా॒జేభ్య॒స్తత్ । సర్వ॑స్మై॒ వా ఏ॒త-ద్య॒జ్ఞాయ॑ గృహ్యతే ।

యద్ధ్రు॒వాయా॒మాజ్య᳚మ్ ॥ 26 ॥

(అ॒భి॒ఘా॒రయ॑తి - గృహ్ణాతి - ధ్రు॒వాయాం॒ - చతు॑ష్పదీ॒ - ప్రయాజానూయా॒జేభ్య॒స్త-ద్ద్వే॒ చ॑) (అ. 5)

అనువాకం 6 - స్త్రుఖ్సాదనమ్

ఆపో॑ దేవీరగ్రేపువో అగ్రేగువ॒ ఇత్యా॑హ । రూ॒పమే॒వాసా॑మే॒త-న్మ॑హి॒మానం॒-వ్యాఁచ॑ష్టే ।

అగ్ర॑ ఇ॒మం-యఁ॒జ్ఞ-న్న॑య॒తాగ్రే॑ య॒జ్ఞప॑తి॒మిత్యా॑హ । అగ్ర॑ ఏ॒వ య॒జ్ఞ-న్న॑యన్తి । అగ్రే॑ య॒జ్ఞప॑తిమ్ ।

యు॒ష్మానిన్ద్రో॑-ఽవృణీత వృత్ర॒తూర్యే॑ యూ॒యమిన్ద్ర॑మవృణీద్ధ్వం-వృఁత్ర॒తూర్య॒ ఇత్యా॑హ ।

వృ॒త్రగ్ం హ॑ హని॒ష్యన్నిన్ద్ర॒ ఆపో॑ వవ్రే । ఆపో॒ హేన్ద్రం॑-వఁవ్రిరే । స॒జ్ఞాం-మే॒వాసా॑-మే॒త-థ్సామా॑నం॒-వ్యాఁచ॑ష్టే । ప్రోక్షి॑తా॒-స్స్థేత్యా॑హ ॥ 27 ॥

తేనాపః॒ ప్రోక్షి॑తాః ॥ అ॒గ్ని-ర్దే॒వేభ్యో॒ నిలా॑యత । కృష్ణో॑ రూ॒ప-ఙ్కృ॒త్వా । స వన॒స్పతీ॒-న్ప్రావి॑శత్ । కృష్ణో᳚-ఽస్యాఖరే॒ష్ఠో᳚-ఽగ్నయే᳚ త్వా॒ స్వాహేత్యా॑హ ।

అ॒గ్నయ॑ ఏ॒వైన॒-ఞ్జుష్ట॑-ఙ్కరోతి । అథో॑ అ॒గ్నేరే॒వ మేధ॒మవ॑రున్ధే ॥ వేది॑రసి బ॒ర్॒హిషే᳚ త్వా॒ స్వాహేత్యా॑హ । ప్ర॒జా వై బ॒ర్॒హిః । పృ॒థి॒వీ వేదిః॑ ॥ 28 ॥

ప్ర॒జా ఏ॒వ పృ॑థి॒వ్యా-మ్ప్రతి॑ష్ఠాపయతి ।

బ॒ర్॒హిర॑సి స్రు॒గ్భ్యస్త్వా॒ స్వాహేత్యా॑హ ।

ప్ర॒జా వై బ॒ర్॒హిః । యజ॑మాన॒-స్స్రుచః॑ । యజ॑మానమే॒వ ప్ర॒జాసు॒ ప్రతి॑ష్ఠాపయతి ॥

ది॒వే త్వా॒-ఽన్తరి॑క్షాయ త్వా పృథి॒వ్యై త్వేతి॑ బ॒ర్॒హిరా॒సాద్య॒ ప్రోక్ష॑తి । ఏ॒భ్య ఏ॒వైనం॑-లోఁ॒కేభ్యః॒ ప్రోక్ష॑తి । అథ॒ తతః॑ స॒హ స్రు॒చా పు॒రస్తా᳚-త్ప్ర॒త్యఞ్చ॑-ఙ్గ్ర॒న్థి-మ్ప్రత్యు॑క్షతి ।

ప్ర॒జా వై బ॒ర్॒హిః । యథా॒ సూత్యై॑ కా॒ల ఆపః॑

పు॒రస్తా॒-ద్యన్తి॑ ॥ 29 ॥

తా॒దృగే॒వ తత్ ॥ స్వ॒ధా పి॒తృభ్య॒ ఇత్యా॑హ । స్వ॒ధా॒కా॒రో హి పి॑తృ॒ణామ్ । ఊర్గ్భ॑వ బర్హి॒షద్భ్య॒ ఇతి॒ దక్షి॑ణాయై॒ శ్రోణే॒రోత్త॑రస్యై॒ నిన॑యతి॒ సన్త॑త్యై ।

మాసా॒ వై పి॒తరో॑ బర్హి॒షదః॑ । మాసా॑నే॒వ ప్రీ॑ణాతి ।

మాసా॒ వా ఓష॑ధీ-ర్వ॒ర్ధయ॑న్తి । మాసాః᳚ పచన్తి॒ సమృ॑ద్ధ్యై । అన॑తిస్కన్దన్. హ ప॒ర్జన్యో॑ వర్షతి । యత్రై॒తదే॒వ-ఙ్క్రి॒యతే᳚ ॥ 30 ॥

ఊ॒ర్జా పృ॑థి॒వీ-ఙ్గ॑చ్ఛ॒తేత్యా॑హ । పృ॒థి॒వ్యామే॒వోర్జ॑-న్దధాతి ।

తస్మా᳚-త్పృథి॒వ్యా ఊ॒ర్జా భు॑ఞ్జతే । గ్ర॒న్థిం-విఁస్రగ్ం॑సయతి । ప్రజ॑నయత్యే॒వ తత్ । ఊ॒ర్ధ్వ-మ్ప్రాఞ్చ॒ముద్గూ॑ఢ-మ్ప్ర॒త్యఞ్చ॒మాయ॑చ్ఛతి ।

తస్మా᳚-త్ప్రా॒చీన॒గ్ం॒ రేతో॑ ధీయతే । ప్ర॒తీచీః᳚ ప్ర॒జా జా॑యన్తే ॥ విష్ణో॒-స్స్తూపో॒-ఽసీత్యా॑హ ।

య॒జ్ఞో వై విష్ణుః॑ ॥ 31 ॥

య॒జ్ఞస్య॒ ధృత్యై᳚ । పు॒రస్తా᳚-త్ప్రస్త॒ర-ఙ్గృ॑హ్ణాతి । ముఖ్య॑మే॒వైన॑-ఙ్కరోతి । ఇయ॑న్త-ఙ్గృహ్ణాతి । ప్ర॒జాప॑తినా యజ్ఞము॒ఖేన॒ సమ్మి॑తమ్ ।

ఇయ॑న్త-ఙ్గృహ్ణాతి । య॒జ్ఞ॒ప॒రుషా॒ సమ్మి॑తమ్ ।

ఇయ॑న్త-ఙ్గృహ్ణాతి । ఏ॒తావ॒ద్వై పురు॑షే వీ॒ర్య᳚మ్ ।

వీ॒ర్య॑ సమ్మితమ్ ॥ 32 ॥

అప॑రిమిత-ఙ్గృహ్ణాతి । అప॑రిమిత॒స్యావ॑రుద్ధ్యై ।

తస్మి॑-న్ప॒విత్రే॒ అపి॑సృజతి । యజ॑మానో॒ వై ప్ర॑స్త॒రః ।

ప్రా॒ణా॒పా॒నౌ ప॒విత్రే᳚ । యజ॑మాన ఏ॒వ ప్రా॑ణాపా॒నౌ ద॑ధాతి ॥ ఊర్ణా᳚మ్రదస-న్త్వా స్తృణా॒మీత్యా॑హ । య॒థా॒య॒జురే॒వై తత్ । స్వా॒స॒స్థ-న్దే॒వేభ్య॒ ఇత్యా॑హ । దే॒వేభ్య॑ ఏ॒వైన॑-థ్స్వాస॒స్థ-ఙ్క॑రోతి ॥ 33 ॥

బ॒ర్॒॒హి-స్స్తృ॑ణాతి । ప్ర॒జా వై బ॒ర్॒హిః । పృ॒థి॒వీ వేదిః॑ । ప్ర॒జా ఏ॒వ పృ॑థి॒వ్యా-మ్ప్రతి॑ష్ఠాపయతి ॥ అన॑తిదృశ్నగ్గ్ స్తృణాతి । ప్ర॒జయై॒వైన॑-మ్ప॒శుభి॒రన॑తిదృశ్న-ఙ్కరోతి । ధా॒రయ॑-న్ప్రస్త॒ర-మ్ప॑రి॒ధీ-న్పరి॑ దధాతి । యజ॑మానో॒ వై ప్ర॑స్త॒రః ।

యజ॑మాన ఏ॒వ త-థ్స్వ॒య-మ్ప॑రి॒ధీ-న్పరి॑ దధాతి ॥

గ॒న్ధ॒ర్వో॑-ఽసి వి॒శ్వావ॑సు॒రిత్యా॑హ ॥ 34 ॥

విశ్వ॑మే॒వాయు॒-ర్యజ॑మానే దధాతి । ఇన్ద్ర॑స్య బా॒హుర॑సి॒ దక్షి॑ణ॒ ఇత్యా॑హ । ఇ॒న్ద్రి॒యమే॒వ యజ॑మానే దధాతి । మి॒త్రావరు॑ణౌ త్వోత్తర॒తః పరి॑ధత్తా॒మిత్యా॑హ ।

ప్రా॒ణా॒పా॒నౌ మి॒త్రావరు॑ణౌ । ప్రా॒ణా॒పా॒నా-వే॒వాస్మి॑-న్దధాతి । సూర్య॑స్త్వా పు॒రస్తా᳚-త్పా॒త్విత్యా॑హ । రక్ష॑సా॒-మప॑హత్యై । కస్యా᳚శ్చిద॒భిశ॑స్త్యా॒ ఇత్యా॑హ । అప॑రిమితాదే॒వైన॑-మ్పాతి ॥ 35 ॥

వీ॒తిహో᳚త్ర-న్త్వా కవ॒ ఇత్యా॑హ । అ॒గ్నిమే॒వ హో॒త్రేణ॒ సమ॑ర్ధయతి । ద్యు॒మన్త॒గ్ం॒ సమి॑ధీమ॒హీత్యా॑హ॒ సమి॑ద్ధ్యై । అగ్నే॑ బృ॒హన్త॑మద్ధ్వ॒ర ఇత్యా॑హ॒ వృద్ధ్యై᳚ । వి॒శో య॒న్త్రే స్థ॒ ఇత్యా॑హ । వి॒శాం-యఁత్యై᳚ ।

ఉ॒దీ॒చీనా᳚గ్రే॒ నిద॑ధాతి॒ ప్రతి॑ష్ఠిత్యై ।

వసూ॑నాగ్ం రు॒ద్రాణా॑-మాది॒త్యానా॒గ్ం॒ సద॑సి సీ॒దేత్యా॑హ । దే॒వతా॑నామే॒వ సద॑నే ప్రస్త॒రగ్ం సా॑దయతి ॥ జు॒హూర॑సి ఘృ॒తాచీ॒ నామ్నేత్యా॑హ ॥ 36 ॥

అ॒సౌ వై జు॒హూః । అ॒న్తరి॑క్షముప॒భృత్ । పృ॒థి॒వీ ధ్రు॒వా । తాసా॑మే॒తదే॒వ ప్రి॒య-న్నామ॑ । య-ద్ఘృ॒తాచీతి॑ । య-ద్ఘృ॒తాచీత్యాహ॑ । ప్రి॒యేణై॒వైనా॒ నామ్నా॑ సాదయతి ॥

ఏ॒తా అ॑సదన్-థ్సుకృ॒తస్య॑ లో॒క ఇత్యా॑హ ।

స॒త్యం-వైఁ సు॑కృ॒తస్య॑ లో॒కః ।

స॒త్య ఏ॒వైనా᳚-స్సుకృ॒తస్య॑ లో॒కే సా॑దయతి ।

తా వి॑ష్ణో పా॒హీత్యా॑హ । య॒జ్ఞో వై విష్ణుః॑ । య॒జ్ఞస్య॒ ధృత్యై᳚ । పా॒హి య॒జ్ఞ-మ్పా॒హి య॒జ్ఞప॑తి-మ్పా॒హి మాం-యఁ॑జ్ఞ॒నియ॒మిత్యా॑హ । య॒జ్ఞాయ॒ యజ॑మానాయా॒త్మనే᳚ । తేభ్య॑ ఏ॒వాశిష॒మాశా॒స్తే-ఽనా᳚ర్త్యై ॥ 37 ॥

(స్థేత్యా॑హ - పృథి॒వీ వేది॒--ర్ యన్తి॑ - క్రి॒యతే॒ - విష్ణు॑--ర్ వీ॒ర్య॑సమ్మితం - కరో - త్యాహ - పాతి॒ - నామ్నేత్యా॑హ - లో॒కే సా॑దయతి॒ షట్చ॑) (అ. 6)

అనువాకం 7 - ఆఘారః

అ॒గ్నినా॒ వై హోత్రా᳚ । దే॒వా అసు॑రా-న॒భ్య॑భవన్న్ ।

అ॒గ్నయే॑ సమి॒ద్ధ్యమా॑నా॒యా-ను॑బ్రూ॒హీత్యా॑హ॒ భ్రాతృ॑వ్యాభిభూత్యై । ఏక॑విగ్ంశతి-మిద్ధ్మదా॒రూణి॑ భవన్తి । ఏ॒క॒వి॒గ్ం॒శో వై పురు॑షః ।

పురు॑ష॒స్యాప్త్యై᳚ ।

పఞ్చ॑దశేద్ధ్మదా॒రూణ్య॒-భ్యాద॑ధాతి ।

పఞ్చ॑దశ॒ వా అ॑ర్ధమా॒సస్య॒ రాత్ర॑యః ।

అ॒ర్ధ॒మా॒స॒శ-స్సం॑వఁథ్స॒ర ఆ᳚ప్యతే ।

త్రీన్-ప॑రి॒ధీన్-పరి॑-దధాతి ॥ 38 ॥

ఊ॒ర్ధ్వే స॒మిధా॒వాద॑ధాతి । అ॒నూ॒యా॒జేభ్యః॑ స॒మిధ॒మతి॑శినష్టి । షట్థ్స-మ్ప॑ద్యన్తే । షడ్వా ఋ॒తవః॑ । ఋ॒తూనే॒వ ప్రీ॑ణాతి । వే॒దేనోప॑వాజయతి ।

ప్రా॒జా॒ప॒త్యో వై వే॒దః । ప్రా॒జా॒ప॒త్యః ప్రా॒ణః । యజ॑మాన ఆహవ॒నీయః॑ । యజ॑మాన ఏ॒వ ప్రా॒ణ-న్ద॑ధాతి ॥ 39 ॥

త్రిరుప॑వాజయతి । త్రయో॒ వై ప్రా॒ణాః । ప్రా॒ణానే॒వాస్మి॑-న్దధాతి । వే॒దేనో॑ప॒యత్య॑ స్రు॒వేణ॑ ప్రాజాప॒త్య-మా॑ఘా॒ర-మాఘా॑రయతి । య॒జ్ఞో వై ప్ర॒జాప॑తిః । య॒జ్ఞమే॒వ ప్ర॒జాప॑తి-మ్ముఖ॒త ఆర॑భతే ।

అథో᳚ ప్ర॒జాప॑తి॒-స్సర్వా॑ దే॒వతాః᳚ । సర్వా॑ ఏ॒వ దే॒వతాః᳚ ప్రీణాతి ॥ అ॒గ్నిమ॑గ్నీ-త్త్రిస్త్రి॒-స్సమ్మృ॒డ్ఢీత్యా॑హ । త్ర్యా॑వృ॒ద్ధి య॒జ్ఞః ॥ 40 ॥

అథో॒ రక్ష॑సా॒మప॑హత్యై । ప॒రి॒ధీన్-థ్సమ్మా᳚ర్ష్టి । పు॒నాత్యే॒వైనాన్॑ । త్రిస్త్రి॒-స్సమ్మా᳚ర్ష్టి । త్ర్యా॑వృ॒ద్ధి య॒జ్ఞః । అథో॑ మేద్ధ్య॒త్వాయ॑ । అథో॑ ఏ॒తే వై దే॑వాశ్వాః । దే॒వా॒శ్వానే॒వ త-థ్సమ్మా᳚ర్ష్టి ।

సు॒వ॒ర్గస్య॑ లో॒కస్య॒ సమ॑ష్ట్యై ।

ఆసీ॑నో॒-ఽన్య-మా॑ఘా॒ర-మాఘా॑రయతి ॥ 41 ॥

తిష్ఠ॑న్న॒న్యమ్ । యథా-ఽనో॑ వా॒ రథం॑వాఁ యు॒ఞ్జ్యాత్ ।

ఏ॒వమే॒వ తద॑ద్ధ్వ॒ర్యు-ర్య॒జ్ఞం-యుఁ॑నక్తి ।

సు॒వ॒ర్గస్య॑ లో॒కస్యా॒భ్యూ᳚ఢ్యై ।

వహ॑న్త్యేన-ఙ్గ్రా॒మ్యాః ప॒శవః॑ ।

య ఏ॒వం-వేఁద॑ ॥ భువ॑నమసి॒ విప్ర॑థ॒స్వేత్యా॑హ । య॒జ్ఞో వై భువ॑నమ్ । య॒జ్ఞ ఏ॒వ యజ॑మాన-మ్ప్ర॒జయా॑ ప॒శుభిః॑ ప్రథయతి । అగ్నే॒ యష్ట॑రి॒ద-న్నమ॒ ఇత్యా॑హ ॥ 42 ॥

అ॒గ్నిర్వై దే॒వానాం॒-యఁష్టా᳚ । య ఏ॒వ దే॒వానాం॒-యఁష్టా᳚ । తస్మా॑ ఏ॒వ నమ॑స్కరోతి ॥

జుహ్వేహ్య॒గ్నిస్త్వా᳚ హ్వయతి దేవయ॒జ్యాయా॒ ఉప॑భృ॒దేహి॑ దే॒వస్త్వా॑ సవి॒తా హ్వ॑యతి దేవయ॒జ్యాయా॒ ఇత్యా॑హ ।

ఆ॒గ్నే॒యీ వై జు॒హూః । సా॒వి॒త్ర్యు॑ప॒భృత్ । తాభ్యా॑మే॒వైనే॒ ప్రసూ॑త॒ ఆద॑త్తే ॥ అగ్నా॑విష్ణూ॒ మా వా॒మవ॑క్రమిష॒మిత్యా॑హ ।

అ॒గ్నిః పు॒రస్తా᳚త్ । విష్ణు॑ర్య॒జ్ఞః ప॒శ్చాత్ ॥ 43 ॥

తాభ్యా॑మే॒వ ప్ర॑తి॒ ప్రోచ్యా॒త్యాక్రా॑మతి ।

విజి॑హాథా॒-మ్మా మా॒ సన్తా᳚ప్త॒మిత్యా॒హాహిగ్ం॑సాయై ।

లో॒క-మ్మే॑ లోకకృతౌ కృణుత॒మిత్యా॑హ ।

ఆ॒శిష॑మే॒వైతామాశా᳚స్తే ॥ విష్ణో॒-స్స్థాన॑మ॒సీత్యా॑హ । య॒జ్ఞో వై విష్ణుః॑ । ఏ॒త-త్ఖలు॒ వై దే॒వానా॒-మప॑రాజిత-మా॒యత॑నమ్ । య-ద్య॒జ్ఞః ।

దే॒వానా॑మే॒వాప॑రాజిత ఆ॒యత॑నే తిష్ఠతి ॥

ఇ॒త ఇన్ద్రో॑ అకృణో-ద్వీ॒ర్యా॑ణీత్యా॑హ ॥ 44 ॥

ఇ॒న్ద్రి॒యమే॒వ యజ॑మానే దధాతి ।

స॒మా॒రభ్యో॒ర్ధ్వో అ॑ద్ధ్వ॒రో ది॑వి॒స్పృశ॒మిత్యా॑హ॒ వృద్ధ్యై᳚ । ఆ॒ఘా॒ర-మా॑ఘా॒ర్యమా॑ణ॒మను॑ సమా॒రభ్య॑ । ఏ॒తస్మి॑న్ కా॒లే దే॒వా-స్సు॑వ॒ర్గం-లోఁ॒కమా॑యన్న్ । సా॒క్షాదే॒వ యజ॑మాన-స్సువ॒ర్గం-లోఁ॒కమే॑తి । అథో॒ సమృ॑ద్ధేనై॒వ య॒జ్ఞేన॒ యజ॑మాన-స్సువ॒ర్గం-లోఁ॒కమే॑తి ।

అహ్రు॑తో య॒జ్ఞో య॒జ్ఞప॑తే॒రిత్యా॒హానా᳚ర్త్యై ।

ఇన్ద్రా॑వా॒న్-థ్స్వాహేత్యా॑హ । ఇ॒న్ద్రి॒యమే॒వ యజ॑మానే దధాతి । బృ॒హద్భా ఇత్యా॑హ ॥ 45 ॥

సు॒వ॒ర్గో వై లో॒కో బృ॒హద్భాః । సు॒వ॒ర్గస్య॑ లో॒కస్య॒ సమ॑ష్ట్యై ॥ య॒జ॒మా॒న॒దే॒వ॒త్యా॑ వై జు॒హూః । భ్రా॒తృ॒వ్య॒దే॒వ॒త్యో॑ప॒భృత్ । ప్రా॒ణ ఆ॑ఘా॒రః ।

య-థ్సగ్గ్॑స్ప॒ర్శయే᳚త్ । భ్రాతృ॑వ్యే-ఽస్య ప్రా॒ణ-న్ద॑ద్ధ్యాత్ । అసగ్గ్॑స్పర్శయన్న॒త్యాక్రా॑మతి । యజ॑మాన ఏ॒వ ప్రా॒ణ-న్ద॑ధాతి । పా॒హిమా᳚-ఽగ్నే॒ దుశ్చ॑రితా॒దా మా॒ సుచ॑రితే భ॒జేత్యా॑హ ॥ 46 ॥

అ॒గ్నిర్వావ ప॒విత్ర᳚మ్ । వృ॒జి॒నమనృ॑త॒-న్దుశ్చ॑రితమ్ ।

ఋ॒జు॒క॒ర్మగ్ం స॒త్యగ్ం సుచ॑రితమ్ ।

అ॒గ్నిరే॒వైనం॑-వృఁజి॒నాద-నృ॑తా॒-ద్దుశ్చ॑రితాత్పాతి ।

ఋ॒జు॒క॒ర్మే స॒త్యే సుచ॑రితే భజతి । తస్మా॑దే॒వమాశా᳚స్తే । ఆ॒త్మనో॑ గోపీ॒థాయ॑ ॥ శిరో॒ వా ఏ॒త-ద్య॒జ్ఞస్య॑ । యదా॑ఘా॒రః । ఆ॒త్మా ధ్రు॒వా ॥ 47 ॥

ఆ॒ఘా॒ర-మా॒ఘార్య॑ ధ్రు॒వాగ్ం సమ॑నక్తి ।

ఆ॒త్మన్నే॒వ య॒జ్ఞస్య॒ శిరః॒ ప్రతి॑దధాతి ।

ద్వి-స్సమ॑నక్తి । ద్వౌ హి ప్రా॑ణాపా॒నౌ । తదా॑హుః ।

త్రిరే॒వ సమ॑ఞ్జ్యాత్ । త్రిధా॑తు॒ హి శిర॒ ఇతి॑ । శిర॑ ఇవై॒త-ద్య॒జ్ఞస్య॑ । అథో॒ త్రయో॒ వై ప్రా॒ణాః ।

ప్రా॒ణానే॒వాస్మి॑-న్దధాతి ॥

మ॒ఖస్య॒ శిరో॑-ఽసి॒ సఞ్జ్యోతి॑షా॒ జ్యోతి॑రఙ్క్తా॒మిత్యా॑హ ।

జ్యోతి॑రే॒వాస్మా॑ ఉ॒పరి॑ష్టా-ద్దధాతి ।

సు॒వ॒ర్గస్య॑ లో॒కస్యాను॑ఖ్యాత్యై ॥ 48 ॥

(పరి॑దధాతి - ప్రా॒ణ-న్ద॑ధాతి॒ - హి య॒జ్ఞో - ఘా॑రయతి॒ - నమ॒ ఇత్యా॑హ - ప॒శ్చా-ద్- వీ॒ర్యా॑ణీత్యా॑హ॒ - భా ఇత్యా॑హ - భ॒జేత్యా॑హ - ధ్రు॒ - వైవాస్మి॑-న్దధాతి॒ త్రీణి॑ చ) (అ. 7)

అనువాకం 8 - ఇడాభక్షణమ్

ధిష్ణి॑యా॒ వా ఏ॒తే న్యు॑ప్యన్తే । యద్బ్ర॒హ్మా । యద్ధోతా᳚ । యద॑ద్ధ్వ॒ర్యుః । యద॒గ్నీత్ । య-ద్యజ॑మానః । తాన్. యద॑న్తరే॒యాత్ । యజ॑మానస్య ప్రా॒ణాన్-థ్సఙ్క॑ర్షేత్ । ప్ర॒మాయు॑క-స్స్యాత్ । పు॒రో॒డాశ॑మప॒గృహ్య॒ సఞ్చ॑రత్యద్ధ్వ॒ర్యుః ॥ 49 ॥

యజ॑మానాయై॒వ తల్లో॒కగ్ం శిగ్ం॑షతి ।

నాస్య॑ ప్రా॒ణాన్-థ్సఙ్క॑ర్షతి । న ప్ర॒మాయు॑కో భవతి । పు॒రస్తా᳚-త్ప్ర॒త్యఙ్ఙాసీ॑నః । ఇడా॑యా॒ ఇడా॒మాద॑ధాతి ।

హస్త్యా॒గ్ం॒ హోత్రే᳚ । ప॒శవో॒ వా ఇడా᳚ । ప॒శవః॒ పురు॑షః । ప॒శుష్వే॒వ ప॒శూ-న్ప్రతి॑ష్ఠాపయతి । ఇడా॑యై॒ వా ఏ॒షా ప్రజా॑తిః ॥ 50 ॥

తా-మ్ప్రజా॑తిం॒-యఁజ॑మా॒నో-ఽను॒ ప్రజా॑యతే । ద్విర॒ఙ్గులా॑వనక్తి॒ పర్వ॑ణోః ।

ద్వి॒పా-ద్యజ॑మానః॒ ప్రతి॑ష్ఠిత్యై । స॒కృదుప॑స్తృణాతి । ద్విరాద॑ధాతి । స॒కృద॒భిఘా॑రయతి । చ॒తు-స్సమ్ప॑ద్యతే । చ॒త్వారి॒ వై ప॒శోః ప్ర॑తి॒ష్ఠానా॑ని ।

యావా॑నే॒వ ప॒శుః । తముప॑హ్వయతే ॥ 51 ॥

ముఖ॑మివ॒ ప్రత్యుప॑హ్వయేత । స॒ము॒ఙ్ఖానే॒వ ప॒శూనుప॑హ్వయతే । ప॒శవో॒ వా ఇడా᳚ ।

తస్మా॒-థ్సా-ఽన్వా॒రభ్యా᳚ । అ॒ద్ధ్వ॒ర్యుణా॑ చ॒ యజ॑మానేన చ । ఉప॑హూతః పశు॒మాన॑సా॒నీత్యా॑హ ।

ఉప॒ హ్యే॑నౌ॒ హ్వయ॑తే॒ హోతా᳚ । ఇడా॑యై దే॒వతా॑నా-ముపహ॒వే । ఉప॑హూతః పశు॒మా-న్భ॑వతి ।

య ఏ॒వం-వేఁద॑ ॥ 52 ॥

యాం-వైఁ హస్త్యా॒మిడా॑మా॒దధా॑తి । వా॒చ-స్సా భా॑గ॒ధేయ᳚మ్ । యాము॑ప॒హ్వయ॑తే । ప్రా॒ణానా॒గ్ం॒ సా । వాచ॑-ఞ్చై॒వ ప్రా॒ణాగ్శ్చావ॑రున్ధే ॥

అథ॒ వా ఏ॒తర్హ్యుప॑హూతాయా॒మిడా॑యామ్ ।

పు॒రో॒డాశ॑స్యై॒వ బ॑ర్హి॒షదో॑ మీమా॒గ్ం॒సా । యజ॑మాన-న్దే॒వా అ॑బ్రువన్న్ । హ॒విర్నో॒ నిర్వ॒పేతి॑ । నాహమ॑భా॒గో నిర్వ॑ఫ్స్యా॒మీత్య॑బ్రవీత్ ॥ 53 ॥

న మయా॑-ఽభా॒గయా ఽను॑వక్ష్య॒థేతి॒ వాగ॑బ్రవీత్ ।

నాహమ॑భా॒గా పు॑రో-ఽనువా॒క్యా॑ భవిష్యా॒మీతి॑ పురో-ఽనువా॒క్యా᳚ । నాహమ॑భా॒గా యా॒జ్యా॑ భవిష్యా॒మీతి॑

యా॒జ్యా᳚ । న మయా॑-ఽభా॒గేన॒ వష॑ట్కరిష్య॒థేతి॑ వషట్కా॒రః । య-ద్య॑జమానభా॒గ-న్ని॒ధాయ॑ పురో॒డాశ॑-మ్బర్హి॒షద॑-ఙ్క॒రోతి॑ ।

తానే॒వ త-ద్భా॒గినః॑ కరోతి । చ॒తు॒ర్ధా క॑రోతి । చత॑స్రో॒ దిశః॑ । ది॒క్ష్వే॑వ ప్రతి॑తిష్ఠతి । బ॒ర్॒హి॒షద॑-ఙ్కరోతి ॥ 54 ॥

యజ॑మానో॒ వై పు॑రో॒డాశః॑ । ప్ర॒జా బ॒ర్॒హిః ।

యజ॑మానమే॒వ ప్ర॒జాసు॒ ప్రతి॑ష్ఠాపయతి ।

తస్మా॑ద॒స్థ్నా-ఽన్యాః ప్ర॒జాః ప్ర॑తి॒తిష్ఠ॑న్తి । మా॒గ్ం॒సేనా॒న్యాః । అథో॒ ఖల్వా॑హుః । దక్షి॑ణా॒ వా ఏ॒తా హ॑వి-ర్య॒జ్ఞస్యా᳚న్తర్వే॒ద్యవ॑రుద్ధ్యన్తే ।

య-త్పు॑రో॒డాశ॑-మ్బర్హి॒షద॑-ఙ్క॒రోతీతి॑ । చ॒తు॒ర్ధా క॑రోతి । చ॒త్వారో॒ హ్యే॑తే హ॑వి-ర్య॒జ్ఞస్య॒ర్త్విజః॑ ॥ 55 ॥

బ్ర॒హ్మా హోతా᳚-ఽద్ధ్వ॒ర్యుర॒గ్నీత్ । తమ॒భిమృ॑శేత్ । ఇ॒ద-మ్బ్ర॒హ్మణః॑ । ఇ॒దగ్ం హోతుః॑ । ఇ॒దమ॑ద్ధ్వ॒ర్యోః । ఇ॒దమ॒గ్నీధ॒ ఇతి॑ । యథై॒వాద-స్సౌ॒మ్యే᳚-ఽద్ధ్వ॒రే ।

ఆ॒దేశ॑మృ॒త్విగ్భ్యో॒ దక్షి॑ణా నీ॒యన్తే᳚ । తా॒దృగే॒వ తత్ । అ॒గ్నీధే᳚ ప్రథ॒మాయాద॑ధాతి ॥ 56 ॥

అ॒గ్నిము॑ఖా॒ హ్యృద్ధిః॑ । అ॒గ్నిము॑ఖామే॒వర్ధిం॒-యఁజ॑మాన ఋద్ధ్నోతి ॥ స॒కృదు॑ప॒స్తీర్య॒ ద్విరా॒దధ॑త్ । ఉ॒ప॒స్తీర్య॒ ద్విర॒భిఘా॑రయతి ।

షట్-థ్సమ్ప॑ద్యన్తే । షడ్వా ఋ॒తవః॑ । ఋ॒తూనే॒వ ప్రీ॑ణాతి । వే॒దేన॑ బ్ర॒హ్మణే᳚ బ్రహ్మభా॒గ-మ్పరి॑హరతి । ప్రా॒జా॒ప॒త్యో వై వే॒దః । ప్రా॒జా॒ప॒త్యో బ్ర॒హ్మా ॥ 57 ॥

స॒వి॒తా య॒జ్ఞస్య॒ ప్రసూ᳚త్యై । అథ॒ కామ॑మ॒న్యేన॑ । తతో॒ హోత్రే᳚ । మద్ధ్యం॒-వాఁ ఏ॒త-ద్య॒జ్ఞస్య॑ । యద్ధోతా᳚ । మ॒ద్ధ్య॒త ఏ॒వ య॒జ్ఞ-మ్ప్రీ॑ణాతి ।

అథా᳚ద్ధ్వ॒ర్యవే᳚ । ప్ర॒తి॒ష్ఠా వా ఏ॒షా య॒జ్ఞస్య॑ । యద॑ద్ధ్వ॒ర్యుః ।

తస్మా᳚ద్ధవి-ర్య॒జ్ఞస్యై॒తామే॒వావృత॒మను॑ ॥ 58 ॥

అ॒న్యా దక్షి॑ణా నీయన్తే । య॒జ్ఞస్య॒ ప్రతి॑ష్ఠిత్యై ।

అ॒గ్నిమ॑గ్నీ-థ్స॒కృ-థ్స॑కృ॒-థ్సమ్మృ॒డ్ఢీత్యా॑హ ।

పరాం॑ఇవ॒ హ్యే॑తర్హి॑ య॒జ్ఞః ॥ ఇ॒షి॒తా దైవ్యా॒ హోతా॑ర॒ ఇత్యా॑హ । ఇ॒షి॒తగ్ం హి కర్మ॑ క్రి॒యతే᳚ ।

భ॒ద్ర॒వాచ్యా॑య॒ ప్రేషి॑తో॒ మాను॑ష-స్సూక్తవా॒కాయ॑ సూ॒క్తా బ్రూ॒హీత్యా॑హ । ఆ॒శిష॑మే॒వైతామాశా᳚స్తే ।

స్వ॒గా దైవ్యా॒ హోతృ॑భ్య॒ ఇత్యా॑హ । య॒జ్ఞమే॒వ తథ్స్వ॒గా క॑రోతి । స్వ॒స్తి-ర్మాను॑షేభ్య॒ ఇత్యా॑హ ।

ఆ॒శిష॑మే॒వైతామాశా᳚స్తే । శం॒యోఁ-ర్బ్రూ॒హీత్యా॑హ ।

శం॒యుఁమే॒వ బా॑ర్హస్ప॒త్య-మ్భా॑గ॒ధేయే॑న॒ సమ॑ర్ధయతి ॥ 59 ॥

(చ॒ర॒త్య॒ద్ధ్వ॒ర్యుః - ప్రజా॑తి--ర్ హ్వయతే॒ - వేదా᳚ - బ్రవీ-ద్- బర్హి॒షద॑-ఙ్కరో-త్యృ॒త్విజో॑-దధాతి-బ్ర॒హ్మా-ఽను॑-కరోతి చ॒త్వారి॑ చ) (అ. 8)

అనువాకం 9 - ప్రస్తరప్రహారాదికమ్

అథ॒ స్రుచా॑వను॒ష్టుగ్భ్యాం॒-వాఁజ॑వతీభ్యాం॒-వ్యూఁ॑హతి । ప్ర॒తి॒ష్ఠా వా అ॑ను॒ష్టుక్ । అన్నం॒-వాఁజః॒ ప్రతి॑ష్ఠిత్యై । అ॒న్నాద్య॒స్యావ॑రుద్ధ్యై । ప్రాచీ᳚-ఞ్జు॒హూమూ॑హతి । జా॒తానే॒వ భ్రాతృ॑వ్యా॒-న్ప్రణు॑దతే । ప్ర॒తీచీ॑ముప॒భృత᳚మ్ ।

జ॒ని॒ష్యమా॑ణానే॒వ ప్రతి॑నుదతే ।

స విషూ॑చ ఏ॒వాపోహ్య॑ స॒పత్నా॒న్॒. యజ॑మానః ।

అ॒స్మిన్ ఁలో॒కే ప్రతి॑తిష్ఠతి ॥ 60 ॥

ద్వాభ్యా᳚మ్ । ద్విప్ర॑తిష్ఠో॒ హి ॥ వసు॑భ్యస్త్వా రు॒ద్రేభ్య॑స్త్వా-ఽఽది॒త్యేభ్య॒స్త్వేత్యా॑హ ।

య॒థా॒య॒జురే॒వై తత్ । స్రు॒క్షు ప్ర॑స్త॒రమ॑నక్తి ।

ఇ॒మే వై లో॒కా-స్స్రుచః॑ । యజ॑మానః ప్రస్త॒రః । యజ॑మానమే॒వ తేజ॑సా-ఽనక్తి । త్రే॒ధా-ఽన॑క్తి ।

త్రయ॑ ఇ॒మే లో॒కాః ॥ 61 ॥

ఏ॒భ్య ఏ॒వైనం॑-లోఁ॒కేభ్యో॑-ఽనక్తి ।

అ॒భి॒పూ॒ర్వమ॑నక్తి । అ॒భి॒పూ॒ర్వమే॒వ యజ॑మాన॒-న్తేజ॑సా-ఽనక్తి ॥ అ॒క్తగ్ం రిహా॑ణా॒ ఇత్యా॑హ ।

తేజో॒ వా ఆజ్య᳚మ్ । యజ॑మానః ప్రస్త॒రః ।

యజ॑మానమే॒వ తేజ॑సా-ఽనక్తి । వి॒యన్తు॒ వయ॒ ఇత్యా॑హ । వయ॑ ఏ॒వైన॑-ఙ్కృ॒త్వా ।

సు॒వ॒ర్గం-లోఁ॒క-ఙ్గ॑మయతి ॥ 62 ॥

ప్ర॒జాం-యోఁని॒-మ్మా నిర్మృ॑క్ష॒మిత్యా॑హ । ప్ర॒జాయై॑ గోపీ॒థాయ॑ ॥ ఆప్యా॑యన్తా॒మాప॒ ఓష॑ధయ॒ ఇత్యా॑హ । ఆప॑ ఏ॒వౌష॑ధీ॒రాప్యా॑యయతి । మ॒రుతా॒-మ్పృష॑తయ॒-స్స్థేత్యా॑హ । మ॒రుతో॒ వై వృష్ట్యా॑ ఈశతే ।

వృష్టి॑మే॒వావ॑రున్ధే । దివ॑-ఙ్గచ్ఛ॒ తతో॑ నో॒ వృష్టి॒మేర॒యేత్యా॑హ । వృష్టి॒ర్వై ద్యౌః । వృష్టి॑మే॒వావ॑రున్ధే ॥ 63 ॥

యావ॒ద్వా అ॑ద్ధ్వ॒ర్యుః ప్ర॑స్త॒ర-మ్ప్ర॒హర॑తి । తావ॑ద॒స్యాయు॑ర్మీయతే । ఆ॒యు॒ష్పా అ॑గ్నే॒-ఽస్యాయు॑ర్మే పా॒హీత్యా॑హ । ఆయు॑రే॒వాత్మన్-ధ॑త్తే ।

యావ॒ద్వా అ॑ద్ధ్వ॒ర్యుః ప్ర॑స్త॒ర-మ్ప్ర॒హర॑తి । తావ॑దస్య॒ చక్షు॑ర్మీయతే । చ॒క్షు॒ష్పా అ॑గ్నే-ఽసి॒ చక్షు॑ర్మే పా॒హీత్యా॑హ । చక్షు॑రే॒వాత్మన్-ధ॑త్తే ॥

ధ్రు॒వా-ఽసీత్యా॑హ॒ ప్రతి॑ష్ఠిత్యై ॥

య-మ్ప॑రి॒ధి-మ్ప॒ర్యధ॑త్థా॒ ఇత్యా॑హ ॥ 64 ॥

య॒థా॒య॒జురే॒వైతత్ । అగ్నే॑ దేవ ప॒ణిభి॑-ర్వీ॒యమా॑ణ॒ ఇత్యా॑హ । అ॒గ్నయ॑ ఏ॒వైన॒-ఞ్జుష్ట॑-ఙ్కరోతి ।

త-న్త॑ ఏ॒తమను॒ జోష॑-మ్భరా॒మీత్యా॑హ ।

స॒జా॒తానే॒వాస్మా॒ అను॑కాన్కరోతి ।

నేదే॒ష త్వద॑పచే॒తయా॑తా॒ ఇత్యా॒హాను॑ఖ్యాత్యై ॥ య॒జ్ఞస్య॒ పాథ॒ ఉప॒ సమి॑త॒మిత్యా॑హ ।

భూ॒మాన॑మే॒వోపై॑తి । ప॒రి॒ధీన్-ప్రహ॑రతి ।

య॒జ్ఞస్య॒ సమి॑ష్ట్యై ॥ 65 ॥

స్రుచౌ॒ స-మ్ప్రస్రా॑వయతి । యదే॒వ తత్ర॑ క్రూ॒రమ్ ।

తత్-తేన॑ శమయతి । జు॒హ్వాము॑ప॒భృత᳚మ్ । య॒జ॒మా॒న॒దే॒వ॒త్యా॑ వై జు॒హూః ।

భ్రా॒తృ॒వ్య॒దే॒వ॒త్యో॑ప॒భృత్ ।

యజ॑మానాయై॒వ భ్రాతృ॑వ్య॒ముప॑స్తి-ఙ్కరోతి ॥

స॒గ్గ్॒స్రా॒వభా॑గా॒-స్స్థేత్యా॑హ ।

వస॑వో॒ వై రు॒ద్రా ఆ॑ది॒త్యా-స్సగ్గ్॑స్రా॒వభా॑గాః ।

తేషా॒-న్త-ద్భా॑గ॒ధేయ᳚మ్ ॥ 66 ॥

తానే॒వ తేన॑ ప్రీణాతి । వై॒శ్వ॒దే॒వ్యర్చా । ఏ॒తే హి విశ్వే॑ దే॒వాః । త్రి॒ష్టుగ్-భ॑వతి । ఇ॒న్ద్రి॒యం-వైఁ త్రి॒ష్టుక్ । ఇ॒న్ద్రి॒యమే॒వ యజ॑మానే దధాతి ॥ అ॒గ్నేర్వా॒మప॑న్నగృహస్య॒ సద॑సి సాదయా॒మీత్యా॑హ ।

ఇ॒యం-వాఁ అ॒గ్నిరప॑న్నగృహః । అ॒స్యా ఏ॒వైనే॒ సద॑నే సాదయతి । సు॒మ్నాయ॑ సుమ్నినీ సు॒మ్నే మా॑ ధత్త॒మిత్యా॑హ ॥ 67 ॥

ప్ర॒జా వై ప॒శవః॑ సు॒మ్నమ్ । ప్ర॒జామే॒వ ప॒శూనా॒త్మన్ధ॑త్తే । ధు॒రి ధు॒ర్యౌ॑ పాత॒మిత్యా॑హ । జా॒యా॒ప॒త్యో-ర్గో॑పీ॒థాయ॑ ॥ అగ్నే॑-ఽదబ్ధాయో-ఽశీతతనో॒ ఇత్యా॑హ । య॒థా॒య॒జురే॒వైతత్ । పా॒హి మా॒-ఽద్య ది॒వః పా॒హి ప్రసి॑త్యై పా॒హి దురి॑ష్ట్యై పా॒హి దు॑రద్మ॒న్యై పా॒హి దుశ్చ॑రితా॒దిత్యా॑హ । ఆ॒శిష॑మే॒వైతామాశా᳚స్తే ।

అవి॑ష-న్నః పి॒తు-ఙ్కృ॑ణు సు॒షదా॒ యోని॒గ్గ్॒ స్వాహేతీ᳚ద్ధ్మ-సం॒వృఁశ్చ॑నాన్యన్వాహార్య॒పచ॑నే ఽభ్యా॒ధాయ॑ ఫలీకరణహో॒మ-ఞ్జు॑హోతి ।

అతి॑రిక్తాని॒ వా ఇ॑ద్ధ్మ సం॒వృఁశ్చ॑నాని ॥ 68 ॥

అతి॑రిక్తాః ఫలీ॒కర॑ణాః । అతి॑రిక్తమాజ్యోచ్ఛేష॒ణమ్ ।

అతి॑రిక్త ఏ॒వాతి॑రిక్త-న్దధాతి । అథో॒ అతి॑రిక్తే-నై॒వాతి॑రిక్త-మా॒ప్త్వా-ఽవ॑రున్ధే ॥ వేది॑-ర్దే॒వేభ్యో॒ నిలా॑యత । తాం-వేఁ॒దేనాన్వ॑విన్దన్న్ । వే॒దేన॒ వేదిం॑-విఁవిదుః పృథి॒వీమ్ । సా ప॑ప్రథే పృథి॒వీ పార్థి॑వాని ।

గర్భ॑-మ్బిభర్తి॒ భువ॑నేష్వ॒న్తః ।

తతో॑ య॒జ్ఞో జా॑యతే విశ్వ॒దాని॒రితి॑ పు॒రస్తా᳚-థ్స్తమ్బయ॒జుషో॑ వే॒దేన॒ వేది॒గ్ం॒ సమ్మా॒ష్ట్ర్యను॑విత్త్యై ॥ 69 ॥

అథో॒ య-ద్వే॒దశ్చ॒ వేది॑శ్చ॒ భవ॑తః । మి॒థు॒న॒త్వాయ॒ ప్రజా᳚త్యై । ప్ర॒జాప॑తే॒ర్వా ఏ॒తాని॒ శ్మశ్రూ॑ణి । య-ద్వే॒దః । పత్ని॑యా ఉ॒పస్థ॒ ఆస్య॑తి ।

మి॒థు॒నమే॒వ క॑రోతి । వి॒న్దతే᳚ ప్ర॒జామ్ ।

వే॒దగ్ం హోతా-ఽఽహ॑వ॒నీయా᳚-థ్స్తృ॒ణన్నే॑తి ।

య॒జ్ఞమే॒వ త-థ్సన్త॑నో॒త్యోత్త॑రస్మా-దర్ధమా॒సాత్ ।

తగ్ం సన్త॑త॒ముత్త॑రే-ఽర్ధమా॒స ఆల॑భతే ॥ 70 ॥

త-ఙ్కా॒లేకా॑ల॒ ఆగ॑తే యజతే ॥ బ్ర॒హ్మ॒వా॒దినో॑ వదన్తి ।

స త్వా అ॑ద్ధ్వ॒ర్యు-స్స్యా᳚త్ । యో యతో॑ య॒జ్ఞ-మ్ప్ర॑యు॒ఙ్క్తే ।

తదే॑న-మ్ప్రతిష్ఠా॒పయ॒తీతి॑ ।

వాతా॒ద్వా అ॑ద్ధ్వ॒ర్యుర్య॒జ్ఞ-మ్ప్రయు॑ఙ్క్తే ।

దేవా॑ గాతువిదో గా॒తుం-విఁ॒త్వా గా॒తుమి॒తేత్యా॑హ ।

యత॑ ఏ॒వ య॒జ్ఞ-మ్ప్ర॑యు॒ఙ్క్తే ।

తదే॑న॒-మ్ప్రతి॑ష్ఠాపయతి ।

ప్రతి॑తిష్ఠతి ప్ర॒జయా॑ ప॒శుభి॒-ర్యజ॑మానః ॥ 71 ॥

(తి॒ష్ఠ॒తీ॒ - మే లో॒కా - గ॑మయతి॒ - ద్యౌ-ర్వృష్టి॑మే॒వావ॑రున్ధే - ప॒ర్యధ॑త్థా॒ ఇత్యా॑హ॒ - సమి॑ష్ట్యై - భాగ॒ధేయం॑ - ధత్త॒మిత్యా॑హ॒ - వా ఇ॑ద్ధ్మ సం॒వృఁశ్చ॑నా॒ - న్యను॑విత్త్యై - లభతే॒ - యజ॑మానః) (అ. 9)

అనువాకం 10 - పత్నీయోక్రవిమోకః

యో వా అయ॑థాదేవతం-యఁ॒జ్ఞము॑ప॒చర॑తి ।

ఆ దే॒వతా᳚భ్యో వృశ్చ్యతే । పాపీ॑యా-న్భవతి । యో య॑థాదేవ॒తమ్ । న దే॒వతా᳚భ్య॒ ఆవృ॑శ్చ్యతే ।

వసీ॑యా-న్భవతి । వా॒రు॒ణో వై పాశః॑ ।

ఇ॒మం-విఁష్యా॑మి॒ వరు॑ణస్య॒ పాశ॒మిత్యా॑హ ।

వ॒రు॒ణ॒పా॒శాదే॒వైనా᳚-మ్ముఞ్చతి ।

స॒వి॒తృప్ర॑సూతో యథాదేవ॒తమ్ ॥ 72 ॥

న దే॒వతా᳚భ్య॒ ఆవృ॑శ్చ్యతే । వసీ॑యా-న్భవతి ।

ధా॒తుశ్చ॒ యోనౌ॑ సుకృ॒తస్య॑ లో॒క ఇత్యా॑హ । అ॒గ్నిర్వై ధా॒తా । పుణ్య॒-ఙ్కర్మ॑ సుకృ॒తస్య॑ లో॒కః । అ॒గ్నిరే॒వైనా᳚-న్ధా॒తా । పుణ్యే॒ కర్మ॑ణి సుకృ॒తస్య॑ లో॒కే ద॑ధాతి । స్యో॒న-మ్మే॑ స॒హ పత్యా॑ కరో॒మీత్యా॑హ ।

ఆ॒త్మన॑శ్చ॒ యజ॑మానస్య॒ చానా᳚త్యై స॒త్వాంయఁ॑ ॥

సమాయు॑షా॒ సమ్ప్ర॒జయేత్యా॑హ ॥ 73 ॥

ఆ॒శిష॑మే॒వైతామాశా᳚స్తే పూర్ణపా॒త్రే । అ॒న్త॒తో॑-ఽను॒ష్టుభా᳚ । చతు॑ష్ప॒ద్వా ఏ॒తచ్ఛన్దః॒ ప్రతి॑ష్ఠిత॒-మ్పత్ని॑యై పూర్ణపా॒త్రే భ॑వతి ।

అ॒స్మిన్ ఁలో॒కే ప్రతి॑తిష్ఠా॒నీతి॑ ।

అ॒స్మిన్నే॒వ లో॒కే ప్రతి॑తిష్ఠతి । అథో॒ వాగ్వా అ॑ను॒ష్టుక్ । వామ్మి॑థు॒నమ్ । ఆపో॒ రేతః॑ ప్ర॒జన॑నమ్ ।

ఏ॒తస్మా॒ద్వై మి॑థు॒నాద్వి॒ద్యోత॑మాన-స్స్త॒నయ॑న్వర్షతి । రేతః॑ సి॒ఞ్చన్న్ ॥ 74 ॥

ప్ర॒జాః ప్ర॑జ॒నయన్న్॑ ॥ యద్వై య॒జ్ఞస్య॒ బ్రహ్మ॑ణా యు॒జ్యతే᳚ । బ్రహ్మ॑ణా॒ వై తస్య॑ విమో॒కః । అ॒ద్భి-శ్శాన్తిః॑ । విము॑క్తం॒-వాఁ ఏ॒తర్హి॒ యోక్త్ర॒-మ్బ్రహ్మ॑ణా ।

ఆ॒దాయై॑న॒త్పత్నీ॑ స॒హాప ఉప॑గృహ్ణీతే॒ శాన్త్యై᳚ ।

అ॒ఞ్జ॒లౌ పూ᳚ర్ణపా॒త్రమాన॑యతి । రేత॑ ఏ॒వాస్యా᳚-మ్ప్ర॒జా-న్ద॑ధాతి । ప్ర॒జయా॒ హి మ॑ను॒ష్యః॑ పూ॒ర్ణః ।

ముఖం॒-విఁమృ॑ష్టే । అ॒వ॒భృ॒థస్యై॒వ రూ॒ప-ఙ్కృ॒త్వోత్తి॑ష్ఠతి ॥ 75 ॥

(స॒వి॒తృప్ర॑సూతో యథాదేవ॒తం-ప్ర॒జయేత్యా॑హ-సి॒ఞ్చ-న్మృ॑ష్ట॒ ఏక॑-ఞ్చ) (అ. 10)

అనువాకం 11 - ఉపవేషోపగూహనమ్

ప॒రి॒వే॒షో వా ఏ॒ష వన॒స్పతీ॑నామ్ । యదు॑పవే॒షః । య ఏ॒వం-వేఁద॑ । వి॒న్దతే॑ పరివే॒ష్టార᳚మ్ । తము॑త్క॒రే ॥ య-న్దే॒వా మ॑ను॒ష్యే॑షు ।

ఉ॒ప॒వే॒షమధా॑రయన్న్ । యే అ॒స్మదప॑చేతసః । తాన॒స్మభ్య॑-మి॒హాకు॑రు । ఉప॑వే॒షోప॑విడ్ఢి నః ॥ 76 ॥

ప్ర॒జా-మ్పుష్టి॒మథో॒ ధన᳚మ్ ।

ద్వి॒పదో॑ న॒శ్చతు॑ష్పదః । ధ్రు॒వాన-న॑పగాన్-కు॒ర్వితి॑ పు॒రస్తా᳚-త్ప్ర॒త్యఞ్చ॒ముప॑గూహతి ।

తస్మా᳚-త్పు॒రస్తా᳚-త్ప్ర॒త్యఞ్చః॑ శూ॒ద్రా అవ॑స్యన్తి । స్థ॒వి॒మ॒త ఉప॑గూహతి । అప్ర॑తివాదిన ఏ॒వైనా᳚న్ కురుతే ॥

ధృష్టి॒ర్వా ఉ॑పవే॒షః ।

శు॒చార్తో వజ్రో॒ బ్రహ్మ॑ణా॒ సగ్ంశి॑తః ।

యోప॑వే॒షే శుక్ । సా-ఽముమృ॑చ్ఛతు॒ య-న్ద్వి॒ష్మ ఇతి॑ ॥ 77 ॥

అథా᳚స్మై నామ॒ గృహ్య॒ ప్రహ॑రతి । నిర॒ము-న్ను॑ద॒ ఓక॑సః । స॒పత్నో॒ యః పృ॑త॒న్యతి॑ । ని॒ర్బా॒ద్ధ్యే॑న హ॒విషా᳚ । ఇన్ద్ర॑ ఏణ॒-మ్పరా॑శరీత్ ।

ఇ॒హి తి॒స్రః ప॑రా॒వతః॑ । ఇ॒హి పఞ్చ॒జనా॒గ్ం॒ అతి॑ ।

ఇ॒హి తి॒స్రో-ఽతి॑ రోచ॒నా యావ॑త్ । సూర్యో॒ అస॑-ద్ది॒వి ।

ప॒ర॒మా-న్త్వా॑ పరా॒వత᳚మ్ ॥ 78 ॥

ఇన్ద్రో॑ నయతు వృత్ర॒హా । యతో॒ న పున॒రాయ॑సి ।

శ॒శ్వ॒తీభ్య॒-స్సమా᳚భ్య॒ ఇతి॑ । త్రి॒వృద్వా ఏ॒ష వజ్రో॒ బ్రహ్మ॑ణా॒ సగ్ంశి॑తః । శు॒చైవైనం॑-విఁ॒ద్ధ్వా ।

ఏ॒భ్యో లో॒కేభ్యో॑ ని॒ర్ణుద్య॑ । వజ్రే॑ణ॒ బ్రహ్మ॑ణా స్తృణుతే । హ॒తో॑ ఽసావవ॑ధిష్మా॒-ముమిత్యా॑హ॒

స్తృత్యై᳚ । య-న్ద్వి॒ష్యాత్త-న్ధ్యా॑యేత్ ।

శు॒చైవైన॑-మర్పయతి ॥ 79 ॥

(నో॒-ద్వి॒ష్మ ఇతి॑-పరా॒వత॑-మర్పయతి) (అ. 11)

(ప్రత్యు॑ష్టం - ది॒వ-శ్శిల్ప॒ - మయ॑జ్ఞో - ధృ॒త-ఞ్చ॑ - దేవాసు॒రా-స్స ఏ॒తమిన్ద్ర॒ - ఆపో॑ దేవీ - ర॒గ్నినా॒ - ధిష్ణి॑యా॒ - అథ॒ స్రుచౌ॒ - యో వా అయ॑థాదేవతం - పరివే॒షో వా ఏకా॑దశ)

(ప్రత్యు॑ష్ట॒ - మయ॑జ్ఞ - ఏ॒షా హి విశ్వే॑షా-న్దే॒వానా॑ - మూ॒ర్జా పృ॑థి॒వీ - మథో॒ రక్ష॑సాం॒ - తా-మ్ప్రజా॑తిం॒ - ద్వాభ్యాం॒ - త-ఙ్కా॒లేకా॑లే॒ నవ॑సప్తతిః)

(ప్రత్యు॑ష్టగ్ం - శు॒చైవైన॑మర్పయతి)

॥ హరిః॑ ఓమ్ ॥

॥ కృష్ణ యజుర్వేదీయ తైత్తిరీయ బ్రాహ్మణే తృతీయాష్టకే తృతీయ ప్రపాఠక-స్సమాప్తః ॥

Roman (IAST) Transliteration

kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya brāhmaṇe tṛtīyāṣṭake tṛtīyaḥ prapāṭhakaḥ - dar.śapūrṇamāseṣṭibrāhmaṇam

o-nnamaḥ paramātmane, śrī mahāgaṇapataye namaḥ,

śrī gurubhyo namaḥ | ha॒riḥ॒ om ||

anuvākaṃ 1 - strukhsammārgaḥ

pratyṷṣṭa॒gṃ॒ rakṣaḥ॒ pratyṷṣṭā॒ arā̭taya॒ ityā̭ha | rakṣa̭sā॒-mapa̭hatyai | a॒gnerva॒steji̭ṣṭhena॒ teja̭sā॒ niṣṭa̭pā॒mītyā̭ha meddhya॒tvāya̭ |

sruca॒-ssammā᳚rṣṭi | sru॒vamagre᳚ | pumāgṃ̭ same॒vābhya॒-ssaggśya̭ti mithuna॒tvāya̭ | atha̭ ju॒hūm | atho̭pa॒bhṛta᳚m | atha̭ dhru॒vām | a॒sau vai ju॒hūḥ || 1 ||

a॒ntari̭kṣamupa॒bhṛt | pṛ॒thi॒vī dhru॒vā |

i॒me vai lo॒kā-ssrucaḥ̭ | vṛṣṭiḥ̭ sa॒māṃrja̭nāni | vṛṣṭi॒rvā i॒mān ~lo॒kāna̭nupū॒rva-ṅka̭lpayati |

te tataḥ̭ klṛ॒ptā-ssamḙdhante |

samḙdhante-'smā i॒me lo॒kāḥ pra॒jayā̭ pa॒śubhiḥ̭ |

ya e॒vaṃ-ve~da̭ || yadi̭ kā॒mayḙta॒ varṣṷkaḥ pa॒rjanyaḥ̭ syā॒diti̭ | a॒gra॒ta-ssammṛ̭jyāt || 2 ||

vṛṣṭi̭me॒va niya̭cchati | a॒vā॒cīnā᳚grā॒ hi vṛṣṭiḥ̭ |

mū॒la॒to̭-'dhastā᳚t | tada̭nupū॒rva-ṅka̭lpate |

varṣṷko bhava॒tīti̭ || 3 ||

mūlḙna॒ mūla॒-mprati̭ṣṭhityai | tasmā̭dara॒tnau prāñcyu॒pari̭ṣṭā॒-llomā̭ni | pra॒tyañcya॒dhastā᳚t || 4 ||

srugghyḙṣā || prā॒ṇo vai sru॒vaḥ | ju॒hūrdakṣi̭ṇo॒ hastaḥ̭ | u॒pa॒bhṛthsa॒vyaḥ | ā॒tmā dhru॒vā | annagṃ̭ sa॒māṃrja̭nāni | mu॒kha॒to vai prā॒ṇo̭-'pā॒no bhū॒tvā |

ā॒tmāna॒manna̭-mpra॒viśya̭ | bā॒hya॒tasta॒nuvagṃ̭ śubhayati | tasmā᳚-thsru॒vame॒vāgre॒ sammā᳚rṣṭi || mu॒kha॒to hi prā॒ṇo̭-'pā॒no bhū॒tvā |

ā॒tmāna॒manna̭-māvi॒śati̭ | tau prā̭ṇāpā॒nau |

avya̭rdhukaḥ prāṇāpā॒nābhyā᳚-mbhavati | ya e॒vaṃ-ve~da̭ || 5 ||

(ju॒hu--r mṛ̭jyā-d- bhava॒tīti̭ - pra॒tyañcya॒dhastā᳚n - mārṣṭi॒ pañca̭ ca) (a. 1)

3.3.2 ānuvākaṃ 2 - sammārjanānāmagnau praharaṇam

di॒va-śśilpa॒mava̭tatam | pṛ॒thi॒vyāḥ ka॒kubhi̭ śri॒tam |

tena̭ va॒yagṃ sa॒hasra̭valśena |

sa॒patna̭-nnāśayāmasi॒ svāheti̭ srukhsa॒māṃrja̭nānya॒gnau praha̭rati |

āpo॒ vai da॒rbhāḥ | rū॒pame॒vaiṣā̭me॒ta-nma̭hi॒mānaṃ॒-vyā~ca̭ṣṭe || a॒nu॒ṣṭubha॒rcā | ānṷṣṭubhaḥ pra॒jāpa̭tiḥ | prā॒jā॒pa॒tyo ve॒daḥ |

ve॒dasyāgragg̭ srukhsa॒māṃrja̭nāni || 6 ||

svenai॒vainā̭ni॒ chanda̭sā | svayā̭ de॒vata̭yā॒ sama̭rdhayati | atho॒ ṛgvāva yoṣā᳚ | da॒rbho

vṛṣā᳚ | tanmi̭thu॒nam | mi॒thu॒name॒vāsya॒ ta-dya॒jñe ka̭roti pra॒jana̭nāya | prajā̭yate pra॒jayā̭ pa॒śubhi॒-ryaja̭mānaḥ || tānyeke॒ vṛthai॒vāpā᳚syanti |

tattathā॒ na kā᳚ryam | āra̭bdhasya ya॒jñiya̭sya॒ karma̭ṇa॒-ssa vi̭do॒haḥ || 7 ||

yadyḙnāni pa॒śavo̭-'bhi॒tiṣṭhḙyuḥ |

na ta-tpa॒śubhyaḥ॒ kam | a॒dbhirmā᳚-rjayi॒tvotka॒re nya̭syet |

yadvai ya॒jñiya̭sya॒ karma̭ṇo॒-'nyatrāhṷtībhya-ssa॒ntiṣṭha̭te | u॒tka॒ro vāva tasya̭ prati॒ṣṭhā | e॒tāgṃ hi tasmai᳚ prati॒ṣṭhā-nde॒vā-ssa॒mabha̭rann |

yada॒dbhirmā॒rjaya̭ti | tena̭ śā॒ntam | yadṷtka॒re nya॒syati̭ | pra॒ti॒ṣṭhāme॒vainā̭ni॒ ta-dga̭mayati || 8 ||

prati̭tiṣṭhati pra॒jayā̭ pa॒śubhi॒ryaja̭mānaḥ ||

atho᳚ sta॒mbasya॒ vā e॒ta-drū॒pam | ya-thsrṷkhsa॒māṃrja̭nāni | sta॒mba॒śo vā oṣa̭dhayaḥ |

na॒va॒dāvyā̭su॒ vā oṣa̭dhīṣu pa॒śavo̭ ramante || 9 ||

pa॒śū॒nā-ndhṛtyai᳚ || yo bhū॒tānā॒madhi̭patiḥ | ru॒drasta̭ntica॒ro vṛṣā᳚ | pa॒śūna॒smāka॒-mmā higṃ̭sīḥ | e॒tada̭stu hu॒ta-ntava॒ svāhetya̭gni sa॒māṃrja̭nānya॒gnau praha̭rati | e॒ṣā vā e॒teṣāṃ॒-yo~niḥ̭ | e॒ṣā pra̭ti॒ṣṭhā | svāme॒vainā̭ni॒ yoni᳚m |

svā-mpra̭ti॒ṣṭhā-ṅga̭mayati | prati̭tiṣṭhati pra॒jayā̭ pa॒śubhi॒ryaja̭mānaḥ || 10 ||

(ve॒dasyāgragg̭ srukhsa॒māṃrja̭nāni - vido॒ho - ga̭mayati - pa॒śavo̭ ramante - higṃsī॒-ṣṣaṭca̭) (a. 2)

anuvākaṃ 3 - patnīsannahanam

pri॒ya-ñjñā॒tigṃ rṷndhyāt | āsī̭nā॒ sanna̭hyate |

āsī̭nā॒ hyḙṣā vī॒rya̭-ṅka॒roti̭ || 11 ||

ya-tpa॒ścāt-prācya॒nvāsī̭ta | a॒nayā̭ sa॒mada̭-ndadhīta |

de॒vānā॒-mpatni̭yā sa॒mada̭-ndadhīta | deśā᳚-ddakṣiṇa॒ta udī॒cyanvā᳚ste | ā॒tmano̭ gopī॒thāya̭ || ā॒śāsā̭nā saumana॒samityā̭ha | meddhyā̭me॒vainā॒-ṅkeva̭lī-ṅkṛ॒tvā | ā॒śiṣā॒ sama̭rdhayati |

a॒gneranṷvratā bhū॒tvā sanna̭hye sukṛ॒tāya॒ kamityā̭ha | e॒tadvai patni̭yai vratopa॒naya̭nam || 12 ||

tenai॒vaināṃ᳚-vra~॒tamupa̭nayati | tasmā̭dāhuḥ |

yaścai॒vaṃ-ve~da॒ yaśca॒na | yoktra̭me॒va yṷte | yama॒nvāste᳚ | tasyā॒muṣmi̭n ~lo॒ke bha̭va॒tīti॒ yoktrḙṇa | ya-dyoktra᳚m | sa yogaḥ̭ | yadāste᳚ | sa kṣemaḥ̭ || 13 ||

yo॒ga॒kṣe॒masya॒ klṛptyai᳚ || yu॒kta-ṅkri̭yātā ā॒śīḥ kāmḙ yujyātā॒ iti̭ | ā॒śiṣa॒-ssamṛ̭ddhyai | gra॒nthi-ṅgra̭thnāti | ā॒śiṣa̭ e॒vāsyā॒-mpari̭gṛhṇāti |

pumā॒n॒. vai gra॒nthiḥ | strī patnī᳚ | ta-nmi̭thu॒nam |

mi॒thu॒name॒vāsya॒ ta-dya॒jñe ka̭roti pra॒jana̭nāya |

prajā̭yate pra॒jayā̭ pa॒śubhi॒-ryaja̭mānaḥ || 14 ||

atho̭ a॒rdho vā e॒ṣa ā॒tmanaḥ̭ | ya-tpatnī᳚ |

ya॒jñasya॒ dhṛtyā॒ aśi̭thilambhāvāya ||

su॒pra॒jasa̭stvā va॒yagṃ su॒patnī॒rupa̭sedi॒metyā̭ha |

ya॒jñame॒va ta-nmi̭thu॒nī ka̭roti | ū॒ne-'ti̭rikta-ndhīyātā॒ iti॒ prajā᳚tyai || ma॒hī॒nā-mpayo॒-'syoṣa̭dhīnā॒gṃ॒ rasa॒ ityā̭ha | rū॒pame॒vāsyai॒-tanma̭hi॒mānaṃ॒-vyā~ca̭ṣṭe | tasya॒ te-'kṣī̭yamāṇasya॒ nirva̭pāmi devaya॒jyāyā॒ ityā̭ha | ā॒śiṣa̭me॒vaitāmāśā᳚ste || 15 ||

(ka॒roti̭ - vratopa॒naya̭naṃ॒ - kṣemo॒ - yaja̭mānaḥ - śāste) (a. 3)

anuvākaṃ 4 - ājyotpavanam

ghṛ॒ta-ñca॒ vai madhṷ ca pra॒jāpa̭tirāsīt | yato॒ maddhvā̭sīt | tataḥ̭ pra॒jā a̭sṛjata |

tasmā॒-nmadhṷṣi pra॒jana̭namivāsti |

patnyave᳚kṣate || 16 ||

mi॒thu॒na॒tvāya॒ prajā᳚tyai | yadvai patnī̭ ya॒jñasya̭ ka॒roti̭ | mi॒thu॒na-ntat | atho॒ patni̭yā e॒vaiṣa ya॒jñasyā᳚nvāra॒mbho-'na̭vacchittyai ||

a॒me॒ddhyaṃ-vā~ e॒ta-tka̭roti | ya-tpatnya॒vekṣa̭te |

gārha̭pa॒tye 'dhi̭śrayati meddhya॒tvāya̭ | ā॒ha॒va॒nīya̭-ma॒bhyuddra̭vati | ya॒jñasya॒ santa̭tyai | tejo̭-'si॒ tejo-'nu॒ prehītyā̭ha || 17 ||

tejo॒ vā a॒gniḥ | teja॒ ājya᳚m | teja̭sai॒va teja॒-ssama̭rdhayati | a॒gniste॒ tejo॒ mā vinai॒dityā॒hāhigṃ̭sāyai | sphyasya॒ vartman᳚th

sādayati | ya॒jñasya॒ santa̭tyai | a॒gnerji॒hvā-'si̭ su॒bhūrde॒vānā॒mityā̭ha | ya॒thā॒ ya॒jure॒vaitat | dhāmnḙdhāmne de॒vebhyo॒ yajṷṣeyajuṣe bha॒vetyā̭ha | ā॒śiṣa̭me॒vaitāmāśā᳚ste || 18 ||

e॒vami̭va॒ hi prā̭ṇāpā॒nau sa॒caṃra̭taḥ |

śu॒krama̭si॒ jyoti̭rasi॒ tejo॒-'sītyā̭ha |

rū॒pame॒vāsyai॒ ta-nma̭hi॒mānaṃ॒-vyā~ca̭ṣṭe | triryajṷṣā | traya̭ i॒me lo॒kāḥ || 19 ||

e॒ṣāṃ-lo~॒kānā॒māptyai᳚ | triḥ | tryā̭vṛ॒ddhi ya॒jñaḥ |

atho̭ meddhya॒tvāya̭ | athājya̭vatībhyāma॒paḥ | rū॒pame॒vāsā̭me॒ta-dvarṇa̭-ndadhāti |

api॒ vā u॒tāhuḥ̭ | yathā̭ ha॒ vai yoṣā̭ su॒varṇa॒gṃ॒ hira̭ṇya-mpeśa॒la-mbibhra̭tī rū॒pāṇyāste᳚ |

e॒vame॒tā e॒tarhīti̭ | āpo॒ vai sarvā̭ de॒vatāḥ᳚ || 20 ||

e॒ṣā hi viśvḙṣā-nde॒vānā᳚-nta॒nūḥ | yadājya᳚m || tatro॒bhayo᳚rmīmā॒gṃ॒sā | jā॒mi syāt | ya-dyaju॒ṣā-''jyaṃ॒-ya~jṷṣā॒-'pa ṷtpunī॒yāt |

sarva॒tvāya̭ | paryā᳚ptyā॒ ana̭ntarāyāya || 21 ||

(ī॒kṣa॒ta॒- ā॒ha॒-śā॒ste॒-lo॒kā - de॒vatā̭ - bhavati॒ ṣaṭca̭) (a. 4)

anuvākaṃ 5 - ājyagrahaṇam

de॒vā॒su॒rā-ssaṃya~̭ttā āsann |

sa e॒tamindra॒ ājya̭syāvakā॒śa-ma̭paśyat |

tenāvai᳚kṣata | tato̭ de॒vā abha̭vann | parā-'sṷrāḥ |

ya e॒vaṃ-vi~॒dvānājya̭-ma॒vekṣa̭te |

bhava̭tyā॒tmanā᳚ | parā᳚-'sya॒ bhrātṛ̭vyo bhavati | bra॒hma॒vā॒dino̭ vadanti |

yadājyḙnā॒nyāni̭ ha॒vīgṣya̭-bhighā॒raya̭ti || 22 ||

atha॒ kenājya॒miti̭ | sa॒tyeneti̭ brūyāt | cakṣu॒rvai sa॒tyam | sa॒tyenai॒vaina̭da॒-bhighā̭rayati | ī॒śva॒ro vā e॒ṣo᳚-'ndho bhavi̭toḥ | yaścakṣu॒ṣā ''jya̭ma॒vekṣa̭te | ni॒mīlyāve᳚kṣeta | dā॒dhārā॒tmañcakṣuḥ̭ | a॒bhyājya̭-ṅghārayati || ājya̭-ṅgṛhṇāti || 23 ||

a॒ṣṭākṣa̭rā gāya॒trī | gā॒ya॒traḥ prā॒ṇaḥ | prā॒ṇame॒va pa॒śuṣṷ dadhāti |

ca॒turdhru॒vāyā᳚m || 24 ||

catṷṣpādaḥ pa॒śavaḥ̭ | pa॒śuṣve॒-vopari̭ṣṭā॒t-prati̭tiṣṭhati | ya॒ja॒mā॒na॒de॒va॒tyā̭ vai ju॒hūḥ | bhrā॒tṛ॒vya॒de॒va॒tyo̭pa॒bhṛt |

ca॒turju॒hvā-ṅgṛ॒hṇanbhūyo̭ gṛhṇīyāt | a॒ṣṭāvṷpa॒bhṛti̭ gṛ॒hṇan kanī̭yaḥ |

yaja̭mānāyai॒va bhrātṛ̭vya॒mupa̭sti-ṅkaroti ||

gaurvai srucaḥ̭ | ca॒turju॒hvā-ṅgṛ̭hṇāti | tasmā॒ccatṷṣpadī || 25 ||

a॒ṣṭāvṷpa॒bhṛti̭ | tasmā̭da॒ṣṭāśa̭phā | ca॒turdhru॒vāyā᳚m | tasmā॒ccatuḥ̭ stanā |

gāme॒va ta-thsaggska̭roti | sā-'smai॒ saggskṛ॒teṣa॒mūrja̭-nduhe |

yajju॒hvā-ṅgṛ॒hṇāti̭ | pra॒yā॒jebhya॒stat |

yadṷpa॒bhṛti̭ | pra॒yā॒jā॒nū॒yā॒jebhya॒stat | sarva̭smai॒ vā e॒ta-dya॒jñāya̭ gṛhyate |

yaddhru॒vāyā॒mājya᳚m || 26 ||

(a॒bhi॒ghā॒raya̭ti - gṛhṇāti - dhru॒vāyāṃ॒ - catṷṣpadī॒ - prayājānūyā॒jebhya॒sta-ddve॒ ca̭) (a. 5)

anuvākaṃ 6 - strukhsādanam

āpo̭ devīragrepuvo agreguva॒ ityā̭ha | rū॒pame॒vāsā̭me॒ta-nma̭hi॒mānaṃ॒-vyā~ca̭ṣṭe |

agra̭ i॒maṃ-ya~॒jña-nna̭ya॒tāgrḙ ya॒jñapa̭ti॒mityā̭ha | agra̭ e॒va ya॒jña-nna̭yanti | agrḙ ya॒jñapa̭tim |

yu॒ṣmānindro̭-'vṛṇīta vṛtra॒tūryḙ yū॒yamindra̭mavṛṇīddhvaṃ-vṛ~tra॒tūrya॒ ityā̭ha |

vṛ॒tragṃ ha̭ hani॒ṣyannindra॒ āpo̭ vavre | āpo॒ hendraṃ̭-va~vrire | sa॒jñāṃ-me॒vāsā̭-me॒ta-thsāmā̭naṃ॒-vyā~ca̭ṣṭe | prokṣi̭tā॒-ssthetyā̭ha || 27 ||

tenāpaḥ॒ prokṣi̭tāḥ || a॒gni-rde॒vebhyo॒ nilā̭yata | kṛṣṇo̭ rū॒pa-ṅkṛ॒tvā | sa vana॒spatī॒-nprāvi̭śat | kṛṣṇo᳚-'syākhare॒ṣṭho᳚-'gnaye᳚ tvā॒ svāhetyā̭ha |

a॒gnaya̭ e॒vaina॒-ñjuṣṭa̭-ṅkaroti | atho̭ a॒gnere॒va medha॒mava̭rundhe || vedi̭rasi ba॒r॒hiṣe᳚ tvā॒ svāhetyā̭ha | pra॒jā vai ba॒r॒hiḥ | pṛ॒thi॒vī vediḥ̭ || 28 ||

pra॒jā e॒va pṛ̭thi॒vyā-mprati̭ṣṭhāpayati |

ba॒r॒hira̭si sru॒gbhyastvā॒ svāhetyā̭ha |

pra॒jā vai ba॒r॒hiḥ | yaja̭māna॒-ssrucaḥ̭ | yaja̭māname॒va pra॒jāsu॒ prati̭ṣṭhāpayati ||

di॒ve tvā॒-'ntari̭kṣāya tvā pṛthi॒vyai tveti̭ ba॒r॒hirā॒sādya॒ prokṣa̭ti | e॒bhya e॒vainaṃ̭-lo~॒kebhyaḥ॒ prokṣa̭ti | atha॒ tataḥ̭ sa॒ha sru॒cā pu॒rastā᳚-tpra॒tyañca̭-ṅgra॒nthi-mpratyṷkṣati |

pra॒jā vai ba॒r॒hiḥ | yathā॒ sūtyai̭ kā॒la āpaḥ̭

pu॒rastā॒-dyanti̭ || 29 ||

tā॒dṛge॒va tat || sva॒dhā pi॒tṛbhya॒ ityā̭ha | sva॒dhā॒kā॒ro hi pi̭tṛ॒ṇām | ūrgbha̭va barhi॒ṣadbhya॒ iti॒ dakṣi̭ṇāyai॒ śroṇe॒rotta̭rasyai॒ nina̭yati॒ santa̭tyai |

māsā॒ vai pi॒taro̭ barhi॒ṣadaḥ̭ | māsā̭ne॒va prī̭ṇāti |

māsā॒ vā oṣa̭dhī-rva॒rdhaya̭nti | māsāḥ᳚ pacanti॒ samṛ̭ddhyai | ana̭tiskandan. ha pa॒rjanyo̭ varṣati | yatrai॒tade॒va-ṅkri॒yate᳚ || 30 ||

ū॒rjā pṛ̭thi॒vī-ṅga̭ccha॒tetyā̭ha | pṛ॒thi॒vyāme॒vorja̭-ndadhāti |

tasmā᳚-tpṛthi॒vyā ū॒rjā bhṷñjate | gra॒nthiṃ-vi~sragṃ̭sayati | praja̭nayatye॒va tat | ū॒rdhva-mprāñca॒mudgṷ̄ḍha-mpra॒tyañca॒māya̭cchati |

tasmā᳚-tprā॒cīna॒gṃ॒ reto̭ dhīyate | pra॒tīcīḥ᳚ pra॒jā jā̭yante || viṣṇo॒-sstūpo॒-'sītyā̭ha |

ya॒jño vai viṣṇuḥ̭ || 31 ||

iya̭nta-ṅgṛhṇāti | ya॒jña॒pa॒ruṣā॒ sammi̭tam |

iya̭nta-ṅgṛhṇāti | e॒tāva॒dvai purṷṣe vī॒rya᳚m |

vī॒rya̭ sammitam || 32 ||

apa̭rimita-ṅgṛhṇāti | apa̭rimita॒syāva̭ruddhyai |

tasmi̭-npa॒vitre॒ api̭sṛjati | yaja̭māno॒ vai pra̭sta॒raḥ |

prā॒ṇā॒pā॒nau pa॒vitre᳚ | yaja̭māna e॒va prā̭ṇāpā॒nau da̭dhāti || ūrṇā᳚mradasa-ntvā stṛṇā॒mītyā̭ha | ya॒thā॒ya॒jure॒vai tat | svā॒sa॒stha-nde॒vebhya॒ ityā̭ha | de॒vebhya̭ e॒vaina̭-thsvāsa॒stha-ṅka̭roti || 33 ||

ba॒r॒॒hi-sstṛ̭ṇāti | pra॒jā vai ba॒r॒hiḥ | pṛ॒thi॒vī vediḥ̭ | pra॒jā e॒va pṛ̭thi॒vyā-mprati̭ṣṭhāpayati || ana̭tidṛśnagg stṛṇāti | pra॒jayai॒vaina̭-mpa॒śubhi॒rana̭tidṛśna-ṅkaroti | dhā॒raya̭-nprasta॒ra-mpa̭ri॒dhī-npari̭ dadhāti | yaja̭māno॒ vai pra̭sta॒raḥ |

yaja̭māna e॒va ta-thsva॒ya-mpa̭ri॒dhī-npari̭ dadhāti ||

ga॒ndha॒rvo̭-'si vi॒śvāva̭su॒rityā̭ha || 34 ||

viśva̭me॒vāyu॒-ryaja̭māne dadhāti | indra̭sya bā॒hura̭si॒ dakṣi̭ṇa॒ ityā̭ha | i॒ndri॒yame॒va yaja̭māne dadhāti | mi॒trāvarṷṇau tvottara॒taḥ pari̭dhattā॒mityā̭ha |

prā॒ṇā॒pā॒nau mi॒trāvarṷṇau | prā॒ṇā॒pā॒nā-ve॒vāsmi̭-ndadhāti | sūrya̭stvā pu॒rastā᳚-tpā॒tvityā̭ha | rakṣa̭sā॒-mapa̭hatyai | kasyā᳚ścida॒bhiśa̭styā॒ ityā̭ha | apa̭rimitāde॒vaina̭-mpāti || 35 ||

u॒dī॒cīnā᳚gre॒ nida̭dhāti॒ prati̭ṣṭhityai |

vasṷ̄nāgṃ ru॒drāṇā̭-mādi॒tyānā॒gṃ॒ sada̭si sī॒detyā̭ha | de॒vatā̭nāme॒va sada̭ne prasta॒ragṃ sā̭dayati || ju॒hūra̭si ghṛ॒tācī॒ nāmnetyā̭ha || 36 ||

a॒sau vai ju॒hūḥ | a॒ntari̭kṣamupa॒bhṛt | pṛ॒thi॒vī dhru॒vā | tāsā̭me॒tade॒va pri॒ya-nnāma̭ | ya-dghṛ॒tācīti̭ | ya-dghṛ॒tācītyāha̭ | pri॒yeṇai॒vainā॒ nāmnā̭ sādayati ||

e॒tā a̭sadan-thsukṛ॒tasya̭ lo॒ka ityā̭ha |

sa॒tyaṃ-vai~ sṷkṛ॒tasya̭ lo॒kaḥ |

sa॒tya e॒vainā᳚-ssukṛ॒tasya̭ lo॒ke sā̭dayati |

tā vi̭ṣṇo pā॒hītyā̭ha | ya॒jño vai viṣṇuḥ̭ | ya॒jñasya॒ dhṛtyai᳚ | pā॒hi ya॒jña-mpā॒hi ya॒jñapa̭ti-mpā॒hi māṃ-ya~̭jña॒niya॒mityā̭ha | ya॒jñāya॒ yaja̭mānāyā॒tmane᳚ | tebhya̭ e॒vāśiṣa॒māśā॒ste-'nā᳚rtyai || 37 ||

(sthetyā̭ha - pṛthi॒vī vedi॒--r yanti̭ - kri॒yate॒ - viṣṇṷ--r vī॒rya̭sammitaṃ - karo - tyāha - pāti॒ - nāmnetyā̭ha - lo॒ke sā̭dayati॒ ṣaṭca̭) (a. 6)

anuvākaṃ 7 - āghāraḥ

a॒gninā॒ vai hotrā᳚ | de॒vā asṷrā-na॒bhya̭bhavann |

a॒gnayḙ sami॒ddhyamā̭nā॒yā-nṷbrū॒hītyā̭ha॒ bhrātṛ̭vyābhibhūtyai | eka̭vigṃśati-middhmadā॒rūṇi̭ bhavanti | e॒ka॒vi॒gṃ॒śo vai purṷṣaḥ |

purṷṣa॒syāptyai᳚ |

pañca̭daśeddhmadā॒rūṇya॒-bhyāda̭dhāti |

pañca̭daśa॒ vā a̭rdhamā॒sasya॒ rātra̭yaḥ |

a॒rdha॒mā॒sa॒śa-ssaṃ̭va~thsa॒ra ā᳚pyate |

trīn-pa̭ri॒dhīn-pari̭-dadhāti || 38 ||

prā॒jā॒pa॒tyo vai ve॒daḥ | prā॒jā॒pa॒tyaḥ prā॒ṇaḥ | yaja̭māna āhava॒nīyaḥ̭ | yaja̭māna e॒va prā॒ṇa-nda̭dhāti || 39 ||

atho᳚ pra॒jāpa̭ti॒-ssarvā̭ de॒vatāḥ᳚ | sarvā̭ e॒va de॒vatāḥ᳚ prīṇāti || a॒gnima̭gnī-ttristri॒-ssammṛ॒ḍḍhītyā̭ha | tryā̭vṛ॒ddhi ya॒jñaḥ || 40 ||

su॒va॒rgasya̭ lo॒kasya॒ sama̭ṣṭyai |

āsī̭no॒-'nya-mā̭ghā॒ra-māghā̭rayati || 41 ||

tiṣṭha̭nna॒nyam | yathā-'no̭ vā॒ rathaṃ̭vā~ yu॒ñjyāt |

e॒vame॒va tada̭ddhva॒ryu-rya॒jñaṃ-yu~̭nakti |

su॒va॒rgasya̭ lo॒kasyā॒bhyū᳚ḍhyai |

vaha̭ntyena-ṅgrā॒myāḥ pa॒śavaḥ̭ |

ya e॒vaṃ-ve~da̭ || bhuva̭namasi॒ vipra̭tha॒svetyā̭ha | ya॒jño vai bhuva̭nam | ya॒jña e॒va yaja̭māna-mpra॒jayā̭ pa॒śubhiḥ̭ prathayati | agne॒ yaṣṭa̭ri॒da-nnama॒ ityā̭ha || 42 ||

a॒gnirvai de॒vānāṃ॒-ya~ṣṭā᳚ | ya e॒va de॒vānāṃ॒-ya~ṣṭā᳚ | tasmā̭ e॒va nama̭skaroti ||

juhvehya॒gnistvā᳚ hvayati devaya॒jyāyā॒ upa̭bhṛ॒dehi̭ de॒vastvā̭ savi॒tā hva̭yati devaya॒jyāyā॒ ityā̭ha |

ā॒gne॒yī vai ju॒hūḥ | sā॒vi॒tryṷpa॒bhṛt | tābhyā̭me॒vaine॒ prasṷ̄ta॒ āda̭tte || agnā̭viṣṇū॒ mā vā॒mava̭kramiṣa॒mityā̭ha |

a॒gniḥ pu॒rastā᳚t | viṣṇṷrya॒jñaḥ pa॒ścāt || 43 ||

tābhyā̭me॒va pra̭ti॒ procyā॒tyākrā̭mati |

viji̭hāthā॒-mmā mā॒ santā᳚pta॒mityā॒hāhigṃ̭sāyai |

lo॒ka-mmḙ lokakṛtau kṛṇuta॒mityā̭ha |

ā॒śiṣa̭me॒vaitāmāśā᳚ste || viṣṇo॒-ssthāna̭ma॒sītyā̭ha | ya॒jño vai viṣṇuḥ̭ | e॒ta-tkhalu॒ vai de॒vānā॒-mapa̭rājita-mā॒yata̭nam | ya-dya॒jñaḥ |

de॒vānā̭me॒vāpa̭rājita ā॒yata̭ne tiṣṭhati ||

i॒ta indro̭ akṛṇo-dvī॒ryā̭ṇītyā̭ha || 44 ||

i॒ndri॒yame॒va yaja̭māne dadhāti |

sa॒mā॒rabhyo॒rdhvo a̭ddhva॒ro di̭vi॒spṛśa॒mityā̭ha॒ vṛddhyai᳚ | ā॒ghā॒ra-mā̭ghā॒ryamā̭ṇa॒manṷ samā॒rabhya̭ | e॒tasmi̭n kā॒le de॒vā-ssṷva॒rgaṃ-lo~॒kamā̭yann | sā॒kṣāde॒va yaja̭māna-ssuva॒rgaṃ-lo~॒kamḙti | atho॒ samṛ̭ddhenai॒va ya॒jñena॒ yaja̭māna-ssuva॒rgaṃ-lo~॒kamḙti |

ahrṷto ya॒jño ya॒jñapa̭te॒rityā॒hānā᳚rtyai |

indrā̭vā॒n-thsvāhetyā̭ha | i॒ndri॒yame॒va yaja̭māne dadhāti | bṛ॒hadbhā ityā̭ha || 45 ||

su॒va॒rgo vai lo॒ko bṛ॒hadbhāḥ | su॒va॒rgasya̭ lo॒kasya॒ sama̭ṣṭyai || ya॒ja॒mā॒na॒de॒va॒tyā̭ vai ju॒hūḥ | bhrā॒tṛ॒vya॒de॒va॒tyo̭pa॒bhṛt | prā॒ṇa ā̭ghā॒raḥ |

ya-thsagg̭spa॒rśaye᳚t | bhrātṛ̭vye-'sya prā॒ṇa-nda̭ddhyāt | asagg̭sparśayanna॒tyākrā̭mati | yaja̭māna e॒va prā॒ṇa-nda̭dhāti | pā॒himā᳚-'gne॒ duśca̭ritā॒dā mā॒ suca̭rite bha॒jetyā̭ha || 46 ||

a॒gnirvāva pa॒vitra᳚m | vṛ॒ji॒namanṛ̭ta॒-nduśca̭ritam |

ṛ॒ju॒ka॒rmagṃ sa॒tyagṃ suca̭ritam |

a॒gnire॒vainaṃ̭-vṛ~ji॒nāda-nṛ̭tā॒-dduśca̭ritātpāti |

ṛ॒ju॒ka॒rme sa॒tye suca̭rite bhajati | tasmā̭de॒vamāśā᳚ste | ā॒tmano̭ gopī॒thāya̭ || śiro॒ vā e॒ta-dya॒jñasya̭ | yadā̭ghā॒raḥ | ā॒tmā dhru॒vā || 47 ||

ā॒ghā॒ra-mā॒ghārya̭ dhru॒vāgṃ sama̭nakti |

ā॒tmanne॒va ya॒jñasya॒ śiraḥ॒ prati̭dadhāti |

dvi-ssama̭nakti | dvau hi prā̭ṇāpā॒nau | tadā̭huḥ |

trire॒va sama̭ñjyāt | tridhā̭tu॒ hi śira॒ iti̭ | śira̭ ivai॒ta-dya॒jñasya̭ | atho॒ trayo॒ vai prā॒ṇāḥ |

prā॒ṇāne॒vāsmi̭-ndadhāti ||

ma॒khasya॒ śiro̭-'si॒ sañjyoti̭ṣā॒ jyoti̭raṅktā॒mityā̭ha |

jyoti̭re॒vāsmā̭ u॒pari̭ṣṭā-ddadhāti |

su॒va॒rgasya̭ lo॒kasyānṷkhyātyai || 48 ||

(pari̭dadhāti - prā॒ṇa-nda̭dhāti॒ - hi ya॒jño - ghā̭rayati॒ - nama॒ ityā̭ha - pa॒ścā-d- vī॒ryā̭ṇītyā̭ha॒ - bhā ityā̭ha - bha॒jetyā̭ha - dhru॒ - vaivāsmi̭-ndadhāti॒ trīṇi̭ ca) (a. 7)

anuvākaṃ 8 - iḍābhakṣaṇam

dhiṣṇi̭yā॒ vā e॒te nyṷpyante | yadbra॒hmā | yaddhotā᳚ | yada̭ddhva॒ryuḥ | yada॒gnīt | ya-dyaja̭mānaḥ | tān. yada̭ntare॒yāt | yaja̭mānasya prā॒ṇān-thsaṅka̭rṣet | pra॒māyṷka-ssyāt | pu॒ro॒ḍāśa̭mapa॒gṛhya॒ sañca̭ratyaddhva॒ryuḥ || 49 ||

yaja̭mānāyai॒va tallo॒kagṃ śigṃ̭ṣati |

nāsya̭ prā॒ṇān-thsaṅka̭rṣati | na pra॒māyṷko bhavati | pu॒rastā᳚-tpra॒tyaṅṅāsī̭naḥ | iḍā̭yā॒ iḍā॒māda̭dhāti |

hastyā॒gṃ॒ hotre᳚ | pa॒śavo॒ vā iḍā᳚ | pa॒śavaḥ॒ purṷṣaḥ | pa॒śuṣve॒va pa॒śū-nprati̭ṣṭhāpayati | iḍā̭yai॒ vā e॒ṣā prajā̭tiḥ || 50 ||

tā-mprajā̭tiṃ॒-ya~ja̭mā॒no-'nu॒ prajā̭yate | dvira॒ṅgulā̭vanakti॒ parva̭ṇoḥ |

yāvā̭ne॒va pa॒śuḥ | tamupa̭hvayate || 51 ||

mukha̭miva॒ pratyupa̭hvayeta | sa॒mu॒ṅkhāne॒va pa॒śūnupa̭hvayate | pa॒śavo॒ vā iḍā᳚ |

tasmā॒-thsā-'nvā॒rabhyā᳚ | a॒ddhva॒ryuṇā̭ ca॒ yaja̭mānena ca | upa̭hūtaḥ paśu॒māna̭sā॒nītyā̭ha |

upa॒ hyḙnau॒ hvaya̭te॒ hotā᳚ | iḍā̭yai de॒vatā̭nā-mupaha॒ve | upa̭hūtaḥ paśu॒mā-nbha̭vati |

ya e॒vaṃ-ve~da̭ || 52 ||

yāṃ-vai~ hastyā॒miḍā̭mā॒dadhā̭ti | vā॒ca-ssā bhā̭ga॒dheya᳚m | yāmṷpa॒hvaya̭te | prā॒ṇānā॒gṃ॒ sā | vāca̭-ñcai॒va prā॒ṇāgścāva̭rundhe ||

atha॒ vā e॒tarhyupa̭hūtāyā॒miḍā̭yām |

pu॒ro॒ḍāśa̭syai॒va ba̭rhi॒ṣado̭ mīmā॒gṃ॒sā | yaja̭māna-nde॒vā a̭bruvann | ha॒virno॒ nirva॒peti̭ | nāhama̭bhā॒go nirva̭phsyā॒mītya̭bravīt || 53 ||

na mayā̭-'bhā॒gayā 'nṷvakṣya॒theti॒ vāga̭bravīt |

nāhama̭bhā॒gā pṷro-'nuvā॒kyā̭ bhaviṣyā॒mīti̭ puro-'nuvā॒kyā᳚ | nāhama̭bhā॒gā yā॒jyā̭ bhaviṣyā॒mīti̭

yā॒jyā᳚ | na mayā̭-'bhā॒gena॒ vaṣa̭ṭkariṣya॒theti̭ vaṣaṭkā॒raḥ | ya-dya̭jamānabhā॒ga-nni॒dhāya̭ puro॒ḍāśa̭-mbarhi॒ṣada̭-ṅka॒roti̭ |

tāne॒va ta-dbhā॒ginaḥ̭ karoti | ca॒tu॒rdhā ka̭roti | cata̭sro॒ diśaḥ̭ | di॒kṣvḙva prati̭tiṣṭhati | ba॒r॒hi॒ṣada̭-ṅkaroti || 54 ||

yaja̭māno॒ vai pṷro॒ḍāśaḥ̭ | pra॒jā ba॒r॒hiḥ |

yaja̭māname॒va pra॒jāsu॒ prati̭ṣṭhāpayati |

tasmā̭da॒sthnā-'nyāḥ pra॒jāḥ pra̭ti॒tiṣṭha̭nti | mā॒gṃ॒senā॒nyāḥ | atho॒ khalvā̭huḥ | dakṣi̭ṇā॒ vā e॒tā ha̭vi-rya॒jñasyā᳚ntarve॒dyava̭ruddhyante |

ya-tpṷro॒ḍāśa̭-mbarhi॒ṣada̭-ṅka॒rotīti̭ | ca॒tu॒rdhā ka̭roti | ca॒tvāro॒ hyḙte ha̭vi-rya॒jñasya॒rtvijaḥ̭ || 55 ||

ā॒deśa̭mṛ॒tvigbhyo॒ dakṣi̭ṇā nī॒yante᳚ | tā॒dṛge॒va tat | a॒gnīdhe᳚ pratha॒māyāda̭dhāti || 56 ||

a॒gnimṷkhā॒ hyṛddhiḥ̭ | a॒gnimṷkhāme॒vardhiṃ॒-ya~ja̭māna ṛddhnoti || sa॒kṛdṷpa॒stīrya॒ dvirā॒dadha̭t | u॒pa॒stīrya॒ dvira॒bhighā̭rayati |

ṣaṭ-thsampa̭dyante | ṣaḍvā ṛ॒tavaḥ̭ | ṛ॒tūne॒va prī̭ṇāti | ve॒dena̭ bra॒hmaṇe᳚ brahmabhā॒ga-mpari̭harati | prā॒jā॒pa॒tyo vai ve॒daḥ | prā॒jā॒pa॒tyo bra॒hmā || 57 ||

athā᳚ddhva॒ryave᳚ | pra॒ti॒ṣṭhā vā e॒ṣā ya॒jñasya̭ | yada̭ddhva॒ryuḥ |

tasmā᳚ddhavi-rya॒jñasyai॒tāme॒vāvṛta॒manṷ || 58 ||

a॒nyā dakṣi̭ṇā nīyante | ya॒jñasya॒ prati̭ṣṭhityai |

a॒gnima̭gnī-thsa॒kṛ-thsa̭kṛ॒-thsammṛ॒ḍḍhītyā̭ha |

parāṃ̭iva॒ hyḙtarhi̭ ya॒jñaḥ || i॒ṣi॒tā daivyā॒ hotā̭ra॒ ityā̭ha | i॒ṣi॒tagṃ hi karma̭ kri॒yate᳚ |

bha॒dra॒vācyā̭ya॒ preṣi̭to॒ mānṷṣa-ssūktavā॒kāya̭ sū॒ktā brū॒hītyā̭ha | ā॒śiṣa̭me॒vaitāmāśā᳚ste |

sva॒gā daivyā॒ hotṛ̭bhya॒ ityā̭ha | ya॒jñame॒va tathsva॒gā ka̭roti | sva॒sti-rmānṷṣebhya॒ ityā̭ha |

ā॒śiṣa̭me॒vaitāmāśā᳚ste | śaṃ॒yo~-rbrū॒hītyā̭ha |

śaṃ॒yu~me॒va bā̭rhaspa॒tya-mbhā̭ga॒dheyḙna॒ sama̭rdhayati || 59 ||

(ca॒ra॒tya॒ddhva॒ryuḥ - prajā̭ti--r hvayate॒ - vedā᳚ - bravī-d- barhi॒ṣada̭-ṅkaro-tyṛ॒tvijo̭-dadhāti-bra॒hmā-'nṷ-karoti ca॒tvāri̭ ca) (a. 8)

anuvākaṃ 9 - prastaraprahārādikam

ja॒ni॒ṣyamā̭ṇāne॒va prati̭nudate |

sa viṣṷ̄ca e॒vāpohya̭ sa॒patnā॒n॒. yaja̭mānaḥ |

a॒smin ~lo॒ke prati̭tiṣṭhati || 60 ||

dvābhyā᳚m | dvipra̭tiṣṭho॒ hi || vasṷbhyastvā ru॒drebhya̭stvā-''di॒tyebhya॒stvetyā̭ha |

ya॒thā॒ya॒jure॒vai tat | sru॒kṣu pra̭sta॒rama̭nakti |

i॒me vai lo॒kā-ssrucaḥ̭ | yaja̭mānaḥ prasta॒raḥ | yaja̭māname॒va teja̭sā-'nakti | tre॒dhā-'na̭kti |

traya̭ i॒me lo॒kāḥ || 61 ||

e॒bhya e॒vainaṃ̭-lo~॒kebhyo̭-'nakti |

a॒bhi॒pū॒rvama̭nakti | a॒bhi॒pū॒rvame॒va yaja̭māna॒-nteja̭sā-'nakti || a॒ktagṃ rihā̭ṇā॒ ityā̭ha |

tejo॒ vā ājya᳚m | yaja̭mānaḥ prasta॒raḥ |

yaja̭māname॒va teja̭sā-'nakti | vi॒yantu॒ vaya॒ ityā̭ha | vaya̭ e॒vaina̭-ṅkṛ॒tvā |

su॒va॒rgaṃ-lo~॒ka-ṅga̭mayati || 62 ||

pra॒jāṃ-yo~ni॒-mmā nirmṛ̭kṣa॒mityā̭ha | pra॒jāyai̭ gopī॒thāya̭ || āpyā̭yantā॒māpa॒ oṣa̭dhaya॒ ityā̭ha | āpa̭ e॒vauṣa̭dhī॒rāpyā̭yayati | ma॒rutā॒-mpṛṣa̭taya॒-ssthetyā̭ha | ma॒ruto॒ vai vṛṣṭyā̭ īśate |

vṛṣṭi̭me॒vāva̭rundhe | diva̭-ṅgaccha॒ tato̭ no॒ vṛṣṭi॒mera॒yetyā̭ha | vṛṣṭi॒rvai dyauḥ | vṛṣṭi̭me॒vāva̭rundhe || 63 ||

yāva॒dvā a̭ddhva॒ryuḥ pra̭sta॒ra-mpra॒hara̭ti | tāva̭da॒syāyṷrmīyate | ā॒yu॒ṣpā a̭gne॒-'syāyṷrme pā॒hītyā̭ha | āyṷre॒vātman-dha̭tte |

yāva॒dvā a̭ddhva॒ryuḥ pra̭sta॒ra-mpra॒hara̭ti | tāva̭dasya॒ cakṣṷrmīyate | ca॒kṣu॒ṣpā a̭gne-'si॒ cakṣṷrme pā॒hītyā̭ha | cakṣṷre॒vātman-dha̭tte ||

dhru॒vā-'sītyā̭ha॒ prati̭ṣṭhityai ||

ya-mpa̭ri॒dhi-mpa॒ryadha̭tthā॒ ityā̭ha || 64 ||

ya॒thā॒ya॒jure॒vaitat | agnḙ deva pa॒ṇibhi̭-rvī॒yamā̭ṇa॒ ityā̭ha | a॒gnaya̭ e॒vaina॒-ñjuṣṭa̭-ṅkaroti |

ta-nta̭ e॒tamanu॒ joṣa̭-mbharā॒mītyā̭ha |

sa॒jā॒tāne॒vāsmā॒ anṷkānkaroti |

nede॒ṣa tvada̭pace॒tayā̭tā॒ ityā॒hānṷkhyātyai || ya॒jñasya॒ pātha॒ upa॒ sami̭ta॒mityā̭ha |

bhū॒māna̭me॒vopai̭ti | pa॒ri॒dhīn-praha̭rati |

ya॒jñasya॒ sami̭ṣṭyai || 65 ||

srucau॒ sa-mprasrā̭vayati | yade॒va tatra̭ krū॒ram |

tat-tena̭ śamayati | ju॒hvāmṷpa॒bhṛta᳚m | ya॒ja॒mā॒na॒de॒va॒tyā̭ vai ju॒hūḥ |

bhrā॒tṛ॒vya॒de॒va॒tyo̭pa॒bhṛt |

yaja̭mānāyai॒va bhrātṛ̭vya॒mupa̭sti-ṅkaroti ||

sa॒gg॒srā॒vabhā̭gā॒-ssthetyā̭ha |

vasa̭vo॒ vai ru॒drā ā̭di॒tyā-ssagg̭srā॒vabhā̭gāḥ |

teṣā॒-nta-dbhā̭ga॒dheya᳚m || 66 ||

tāne॒va tena̭ prīṇāti | vai॒śva॒de॒vyarcā | e॒te hi viśvḙ de॒vāḥ | tri॒ṣṭug-bha̭vati | i॒ndri॒yaṃ-vai~ tri॒ṣṭuk | i॒ndri॒yame॒va yaja̭māne dadhāti || a॒gnervā॒mapa̭nnagṛhasya॒ sada̭si sādayā॒mītyā̭ha |

i॒yaṃ-vā~ a॒gnirapa̭nnagṛhaḥ | a॒syā e॒vaine॒ sada̭ne sādayati | su॒mnāya̭ sumninī su॒mne mā̭ dhatta॒mityā̭ha || 67 ||

pra॒jā vai pa॒śavaḥ̭ su॒mnam | pra॒jāme॒va pa॒śūnā॒tmandha̭tte | dhu॒ri dhu॒ryaṷ pāta॒mityā̭ha | jā॒yā॒pa॒tyo-rgo̭pī॒thāya̭ || agnḙ-'dabdhāyo-'śītatano॒ ityā̭ha | ya॒thā॒ya॒jure॒vaitat | pā॒hi mā॒-'dya di॒vaḥ pā॒hi prasi̭tyai pā॒hi duri̭ṣṭyai pā॒hi dṷradma॒nyai pā॒hi duśca̭ritā॒dityā̭ha | ā॒śiṣa̭me॒vaitāmāśā᳚ste |

avi̭ṣa-nnaḥ pi॒tu-ṅkṛ̭ṇu su॒ṣadā॒ yoni॒gg॒ svāhetī᳚ddhma-saṃ॒vṛ~śca̭nānyanvāhārya॒paca̭ne 'bhyā॒dhāya̭ phalīkaraṇaho॒ma-ñjṷhoti |

ati̭riktāni॒ vā i̭ddhma saṃ॒vṛ~śca̭nāni || 68 ||

ati̭riktāḥ phalī॒kara̭ṇāḥ | ati̭riktamājyoccheṣa॒ṇam |

ati̭rikta e॒vāti̭rikta-ndadhāti | atho॒ ati̭rikte-nai॒vāti̭rikta-mā॒ptvā-'va̭rundhe || vedi̭-rde॒vebhyo॒ nilā̭yata | tāṃ-ve~॒denānva̭vindann | ve॒dena॒ vediṃ̭-vi~viduḥ pṛthi॒vīm | sā pa̭prathe pṛthi॒vī pārthi̭vāni |

garbha̭-mbibharti॒ bhuva̭neṣva॒ntaḥ |

tato̭ ya॒jño jā̭yate viśva॒dāni॒riti̭ pu॒rastā᳚-thstambaya॒juṣo̭ ve॒dena॒ vedi॒gṃ॒ sammā॒ṣṭryanṷvittyai || 69 ||

mi॒thu॒name॒va ka̭roti | vi॒ndate᳚ pra॒jām |

ve॒dagṃ hotā-''ha̭va॒nīyā᳚-thstṛ॒ṇannḙti |

ya॒jñame॒va ta-thsanta̭no॒tyotta̭rasmā-dardhamā॒sāt |

tagṃ santa̭ta॒mutta̭re-'rdhamā॒sa āla̭bhate || 70 ||

ta-ṅkā॒lekā̭la॒ āga̭te yajate || bra॒hma॒vā॒dino̭ vadanti |

sa tvā a̭ddhva॒ryu-ssyā᳚t | yo yato̭ ya॒jña-mpra̭yu॒ṅkte |

tadḙna-mpratiṣṭhā॒paya॒tīti̭ |

vātā॒dvā a̭ddhva॒ryurya॒jña-mprayṷṅkte |

devā̭ gātuvido gā॒tuṃ-vi~॒tvā gā॒tumi॒tetyā̭ha |

yata̭ e॒va ya॒jña-mpra̭yu॒ṅkte |

tadḙna॒-mprati̭ṣṭhāpayati |

prati̭tiṣṭhati pra॒jayā̭ pa॒śubhi॒-ryaja̭mānaḥ || 71 ||

(ti॒ṣṭha॒tī॒ - me lo॒kā - ga̭mayati॒ - dyau-rvṛṣṭi̭me॒vāva̭rundhe - pa॒ryadha̭tthā॒ ityā̭ha॒ - sami̭ṣṭyai - bhāga॒dheyaṃ̭ - dhatta॒mityā̭ha॒ - vā i̭ddhma saṃ॒vṛ~śca̭nā॒ - nyanṷvittyai - labhate॒ - yaja̭mānaḥ) (a. 9)

anuvākaṃ 10 - patnīyokravimokaḥ

yo vā aya̭thādevataṃ-ya~॒jñamṷpa॒cara̭ti |

ā de॒vatā᳚bhyo vṛścyate | pāpī̭yā-nbhavati | yo ya̭thādeva॒tam | na de॒vatā᳚bhya॒ āvṛ̭ścyate |

vasī̭yā-nbhavati | vā॒ru॒ṇo vai pāśaḥ̭ |

i॒maṃ-vi~ṣyā̭mi॒ varṷṇasya॒ pāśa॒mityā̭ha |

va॒ru॒ṇa॒pā॒śāde॒vainā᳚-mmuñcati |

sa॒vi॒tṛpra̭sūto yathādeva॒tam || 72 ||

na de॒vatā᳚bhya॒ āvṛ̭ścyate | vasī̭yā-nbhavati |

ā॒tmana̭śca॒ yaja̭mānasya॒ cānā᳚tyai sa॒tvāṃya~̭ ||

samāyṷṣā॒ sampra॒jayetyā̭ha || 73 ||

ā॒śiṣa̭me॒vaitāmāśā᳚ste pūrṇapā॒tre | a॒nta॒to̭-'nu॒ṣṭubhā᳚ | catṷṣpa॒dvā e॒tacchandaḥ॒ prati̭ṣṭhita॒-mpatni̭yai pūrṇapā॒tre bha̭vati |

a॒smin ~lo॒ke prati̭tiṣṭhā॒nīti̭ |

a॒sminne॒va lo॒ke prati̭tiṣṭhati | atho॒ vāgvā a̭nu॒ṣṭuk | vāmmi̭thu॒nam | āpo॒ retaḥ̭ pra॒jana̭nam |

e॒tasmā॒dvai mi̭thu॒nādvi॒dyota̭māna-ssta॒naya̭nvarṣati | retaḥ̭ si॒ñcann || 74 ||

pra॒jāḥ pra̭ja॒nayanṋ || yadvai ya॒jñasya॒ brahma̭ṇā yu॒jyate᳚ | brahma̭ṇā॒ vai tasya̭ vimo॒kaḥ | a॒dbhi-śśāntiḥ̭ | vimṷktaṃ॒-vā~ e॒tarhi॒ yoktra॒-mbrahma̭ṇā |

ā॒dāyai̭na॒tpatnī̭ sa॒hāpa upa̭gṛhṇīte॒ śāntyai᳚ |

a॒ñja॒lau pū᳚rṇapā॒tramāna̭yati | reta̭ e॒vāsyā᳚-mpra॒jā-nda̭dhāti | pra॒jayā॒ hi ma̭nu॒ṣyaḥ̭ pū॒rṇaḥ |

mukhaṃ॒-vi~mṛ̭ṣṭe | a॒va॒bhṛ॒thasyai॒va rū॒pa-ṅkṛ॒tvotti̭ṣṭhati || 75 ||

(sa॒vi॒tṛpra̭sūto yathādeva॒taṃ-pra॒jayetyā̭ha-si॒ñca-nmṛ̭ṣṭa॒ eka̭-ñca) (a. 10)

anuvākaṃ 11 - upaveṣopagūhanam

pa॒ri॒ve॒ṣo vā e॒ṣa vana॒spatī̭nām | yadṷpave॒ṣaḥ | ya e॒vaṃ-ve~da̭ | vi॒ndatḙ parive॒ṣṭāra᳚m | tamṷtka॒re || ya-nde॒vā ma̭nu॒ṣyḙṣu |

u॒pa॒ve॒ṣamadhā̭rayann | ye a॒smadapa̭cetasaḥ | tāna॒smabhya̭-mi॒hākṷru | upa̭ve॒ṣopa̭viḍḍhi naḥ || 76 ||

pra॒jā-mpuṣṭi॒matho॒ dhana᳚m |

dvi॒pado̭ na॒ścatṷṣpadaḥ | dhru॒vāna-na̭pagān-ku॒rviti̭ pu॒rastā᳚-tpra॒tyañca॒mupa̭gūhati |

tasmā᳚-tpu॒rastā᳚-tpra॒tyañcaḥ̭ śū॒drā ava̭syanti | stha॒vi॒ma॒ta upa̭gūhati | apra̭tivādina e॒vainā᳚n kurute ||

dhṛṣṭi॒rvā ṷpave॒ṣaḥ |

śu॒cārto vajro॒ brahma̭ṇā॒ sagṃśi̭taḥ |

yopa̭ve॒ṣe śuk | sā-'mumṛ̭cchatu॒ ya-ndvi॒ṣma iti̭ || 77 ||

i॒hi ti॒sraḥ pa̭rā॒vataḥ̭ | i॒hi pañca॒janā॒gṃ॒ ati̭ |

i॒hi ti॒sro-'ti̭ roca॒nā yāva̭t | sūryo॒ asa̭-ddi॒vi |

pa॒ra॒mā-ntvā̭ parā॒vata᳚m || 78 ||

indro̭ nayatu vṛtra॒hā | yato॒ na puna॒rāya̭si |

śa॒śva॒tībhya॒-ssamā᳚bhya॒ iti̭ | tri॒vṛdvā e॒ṣa vajro॒ brahma̭ṇā॒ sagṃśi̭taḥ | śu॒caivainaṃ̭-vi~॒ddhvā |

e॒bhyo lo॒kebhyo̭ ni॒rṇudya̭ | vajrḙṇa॒ brahma̭ṇā stṛṇute | ha॒to̭ 'sāvava̭dhiṣmā॒-mumityā̭ha॒

stṛtyai᳚ | ya-ndvi॒ṣyātta-ndhyā̭yet |

śu॒caivaina̭-marpayati || 79 ||

(no॒-dvi॒ṣma iti̭-parā॒vata̭-marpayati) (a. 11)

(pratyṷṣṭaṃ - di॒va-śśilpa॒ - maya̭jño - dhṛ॒ta-ñca̭ - devāsu॒rā-ssa e॒tamindra॒ - āpo̭ devī - ra॒gninā॒ - dhiṣṇi̭yā॒ - atha॒ srucau॒ - yo vā aya̭thādevataṃ - parive॒ṣo vā ekā̭daśa)

(pratyṷṣṭa॒ - maya̭jña - e॒ṣā hi viśvḙṣā-nde॒vānā̭ - mū॒rjā pṛ̭thi॒vī - matho॒ rakṣa̭sāṃ॒ - tā-mprajā̭tiṃ॒ - dvābhyāṃ॒ - ta-ṅkā॒lekā̭le॒ nava̭saptatiḥ)

(pratyṷṣṭagṃ - śu॒caivaina̭marpayati)

|| hariḥ̭ om ||

|| kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya brāhmaṇe tṛtīyāṣṭake tṛtīya prapāṭhaka-ssamāptaḥ ||