📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" 2 A dialog opens 3 Choose "Save as PDF" as printer 4 Click Save
2.3 - హోతృబ్రాహ్మణశేషః - కృష్ణ యజుర్వేద తైత్తిరీయ బ్రాహ్మణ పాఠః - బ్రహ్మవాదినో వదన్తి
2.3 - Hotribrahmanasheshah - Krishna Yajurveda Taittiriya Brahmana Pathah - Brahmavadino Vadanti
Krishna Telugu
కృష్ణ యజుర్వేదీయ తైత్తిరీయ బ్రాహ్మణే ద్వితీయాష్టకే తృతీయః ప్రపాఠకః - హోతృబ్రాహ్మణశేషః
ఓ-న్నమః పరమాత్మనే, శ్రీ మహాగణపతయే నమః,
శ్రీ గురుభ్యో నమః । హ॒రిః॒ ఓమ్ ॥
అనువాకం 1 - సర్వేషాం హోతృమన్త్రాణా-ఞ్చతుర్​హోతృశబ్దేన వ్యవహార
బ్ర॒హ్మ॒వా॒దినో॑ వదన్తి । కి-ఞ్చతు॑ర్​హోతృణా-ఞ్చతుర్​హోతృ॒త్వమితి॑ । యదే॒వైషు చ॑తు॒ర్ధా హోతా॑రః । తేన॒ చతు॑ర్​హోతారః । తస్మా॒చ్చతు॑ర్​హోతార ఉచ్యన్తే । తచ్చతు॑ర్​హోతృణా-ఞ్చతుర్​హోతృ॒త్వమ్ ॥ సోమో॒ వై చతు॑ర్​హోతా । అ॒గ్నిః పఞ్చ॑హోతా । ధా॒తా షడ్ఢో॑తా । ఇన్ద్రః॑ స॒ప్తహో॑తా ॥ 1 ॥
ప్ర॒జాప॑తి॒-ర్దశ॑హోతా । య ఏ॒వ-ఞ్చతు॑ర్​హోతృణా॒-మృద్ధిం॒-వేఁద॑ । ఋ॒ధ్నోత్యే॒వ ॥ య ఏ॑షామే॒వ-మ్బ॒న్ధుతాం॒-వేఁద॑ । బన్ధు॑మాన్భవతి । య ఏ॑షామే॒వ-ఙ్క్లృప్తిం॒-వేఁద॑ । కల్ప॑తే-ఽస్మై । య ఏ॑షామే॒వ-మా॒యత॑నం॒-వేఁద॑ । ఆ॒యత॑నవాన్-భవతి । య ఏ॑షామే॒వ-మ్ప్ర॑తి॒ష్ఠాం-వేఁద॑ ॥ 2 ॥
ప్రత్యే॒వ తి॑ష్ఠతి ॥ బ్ర॒హ్మ॒వా॒దినో॑ వదన్తి । దశ॑హోతా॒ చతు॑ర్​హోతా । పఞ్చ॑హోతా॒ షడ్ఢో॑తా స॒ప్తహో॑తా । అథ॒ కస్మా॒చ్చతు॑ర్​హోతార ఉచ్యన్త॒ ఇతి॑ । ఇన్ద్రో॒ వై చతు॑ర్​హోతా । ఇన్ద్రః॒ ఖలు॒ వై శ్రేష్ఠో॑ దే॒వతా॑నా-ముప॒దేశ॑నాత్ । య ఏ॒వమిన్ద్ర॒గ్గ్॒ శ్రేష్ఠ॑-న్దే॒వతా॑నా-ముప॒దేశ॑నా॒-ద్వేద॑ । వసి॑ష్ఠ-స్సమా॒నానా᳚-మ్భవతి । తస్మా॒చ్ఛ్రేష్ఠ॑మా॒యన్త॑-మ్ప్రథ॒మేనై॒వాను॑బుద్ధ్యన్తే । అ॒యమాగన్న్॑ । అ॒యమవా॑సా॒దితి॑ । కీ॒ర్తిర॑స్య॒ పూర్వా-ఽఽగ॑చ్ఛతి జ॒నతా॑మాయ॒తః । అథో॑ ఏన-మ్ప్రథ॒మేనై॒వాను॑ బుద్ధ్యన్తే । అ॒యమాగన్న్॑ । అ॒యమవా॑సా॒దితి॑ ॥ 3 ॥
(స॒ప్తహో॑తా - ప్రతి॒ష్ఠాం-వేఁద॑ - బుద్ధ్యన్తే॒ షట్చ॑) (అ. 1)
అనువాకం 2 - నైమిత్తికో హోతృమన్త్రహోమః
దక్షి॑ణా-మ్ప్రతిగ్రహీ॒ష్యన్-థ్స॒ప్తద॑శ॒ కృత్వో-ఽపా᳚న్యాత్ । ఆ॒త్మాన॑మే॒వ సమి॑న్ధే । తేజ॑సే వీ॒ర్యా॑య । అథో᳚ ప్ర॒జాప॑తిరే॒వైనా᳚-మ్భూ॒త్వా ప్రతి॑ గృహ్ణాతి । ఆ॒త్మనో ఽనా᳚ర్త్యై ॥ యద్యే॑న॒మార్త్-వి॑జ్యా-ద్వృ॒తగ్ం సన్త॑-న్ని॒ర్​హరే॑రన్న్ । ఆగ్నీ᳚ద్ధ్రే జుహుయా॒-ద్దశ॑హోతారమ్ । చ॒తు॒ర్గృ॒హీ॒తేనాజ్యే॑న । పు॒రస్తా᳚త్-ప్ర॒త్యన్తిష్ఠన్న్॑ । ప్ర॒తి॒లో॒మం-విఁ॒గ్రాహ᳚మ్ ॥ 4 ॥
ప్రా॒ణానే॒వాస్యోప॑దాసయతి ॥ యద్యే॑న॒-మ్పున॑రుప॒ శిక్షే॑యుః । ఆగ్నీ᳚ద్ధ్ర ఏ॒వ జు॑హుయా॒-ద్దశ॑హోతారమ్ । చ॒తు॒ర్గృ॒హీ॒తేనాజ్యే॑న । ప॒శ్చా-త్ప్రాంఆసీ॑నః । అ॒ను॒లో॒మ-మవి॑గ్రాహమ్ । ప్రా॒ణానే॒వాస్మై॑ కల్పయతి ॥ ప్రాయ॑శ్చిత్తీ॒-వాఘోతే-త్యృ॑తుము॒ఖ ఋ॑తుముఖే జుహోతి । ఋ॒తూనే॒వాస్మై॑ కల్పయతి । కల్ప॑న్తే-ఽస్మా ఋ॒తవః॑ ॥ 5 ॥
క్లృ॒తా అ॑స్మా ఋ॒తవ॒ ఆయ॑న్తి ॥ షడ్ఢో॑తా॒ వై భూ॒త్వా ప్ర॒జాప॑తిరి॒దగ్ం సర్వ॑మసృజత । స మనో॑-ఽసృజత । మన॒సో-ఽధి॑ గాయ॒త్రీమ॑సృజత । తద్గా॑య॒త్రీం-యఁశ॑ ఆర్చ్ఛత్ । తామా-ఽల॑భత । గా॒య॒త్రి॒యా అధి॒ ఛన్దాగ్॑స్య సృజత । ఛన్దో॒భ్యో-ఽధి॒ సామ॑ । త-థ్సామ॒ యశ॑ ఆర్చ్ఛత్ । తదా-ఽల॑భత ॥ 6 ॥
సామ్నో-ఽధి॒ యజూగ్॑ష్యసృజత । యజు॒ర్భ్యో-ఽధి॒ విష్ణు᳚మ్ । త-ద్విష్ణుం॒-యఁశ॑ ఆర్చ్ఛత్ । తమా-ఽల॑భత । వి॒ష్ణోరద్ధ్యోష॑ధీరసృజత । ఓష॑ధీ॒భ్యో-ఽధి॒ సోమ᳚మ్ । త-థ్సోమం॒-యఁశ॑ ఆర్చ్ఛత్ । తమా-ఽల॑భత । సోమా॒దధి॑ ప॒శూన॑సృజత । ప॒శుభ్యో-ఽధీన్ద్ర᳚మ్ ॥ 7 ॥
తదిన్ద్రం॒-యఁశ॑ ఆర్చ్ఛత్ । తదే॑న॒-న్నాతి॒ ప్రాచ్య॑వత । ఇన్ద్ర॑ ఇవ యశ॒స్వీ భ॑వతి । య ఏ॒వం-వేఁద॑ । నైనం॒-యఁశో-ఽతి॒ ప్రచ్య॑వతే ॥ యద్వా ఇ॒ద-ఙ్కి-ఞ్చ॑ । త-థ్సర్వ॑ముత్తా॒న ఏ॒వాఙ్గీ॑ర॒సః ప్రత్య॑గృహ్ణాత్ । తదే॑న॒-మ్ప్రతి॑గృహీత॒-న్నాహి॑నత్ । య-త్కిఞ్చ॑ ప్రతి గృహ్ణీ॒యాత్ । త-థ్సర్వ॑ముత్తా॒నస్త్వా᳚ఙ్గీర॒సః ప్రతి॑గృహ్ణా॒త్విత్యే॒వ ప్రతి॑గృహ్ణీయాత్ । ఇ॒యం-వాఁ ఉ॑త్తా॒న ఆ᳚ఙ్గీర॒సః । అ॒నయై॒వైన॒త్-ప్రతి॑ గృహ్ణాతి । నైనగ్ం॑ హినస్తి ॥ బ॒ర॒ఃఇషా॒ ప్రతీ॑యా॒ద్గాం-వాఁ-ఽశ్వం॑-వాఁ । ఏ॒తద్వై ప॑శూ॒నా-మ్ప్రి॒య-న్ధామ॑ । ప్రి॒యేణై॒వైన॒-న్ధామ్నా॒ ప్రత్యే॑తి ॥ 8 ॥
(వి॒గ్రాహ॑ - మృ॒తవ॒ - స్తదా-ఽల॑భ॒ - తేన్ద్రం॑ - గృహ్ణీయా॒-థ్షట్చ॑) (అ. 2)
అనువాకం 3 - కేశవపనాఙ్గ-మ్పుష్టివేదనం
యో వా అవి॑ద్వా-న్నివ॒ర్తయ॑తే । విశీ॑ర్​షా॒ సపా᳚ప్మా॒ ఽముష్మి॑ల్ ఁలో॒కే భ॑వతి । అథ॒ యో వి॒ద్వా-న్ని॑వ॒ర్తయ॑తే । సశీ॑ర్​షా॒ విపా᳚ప్మా॒ ఽముష్మి॑ల్ ఁలో॒కే భ॑వతి ॥ దే॒వతా॒ వై స॒ప్త పుష్టి॑కామా॒ న్య॑వర్తయన్త । అ॒గ్నిశ్చ॑ పృథి॒వీ చ॑ । వా॒యుశ్చా॒న్తరి॑క్ష-ఞ్చ । ఆ॒ది॒త్యశ్చ॒ ద్యౌశ్చ॑ చ॒న్ద్రమాః᳚ । అ॒గ్నిర్న్య॑వర్తయత । స సా॑హ॒స్ర-మ॑పుష్యత్ ॥ 9 ॥
పృ॒థి॒వీ న్య॑వర్తయత । సౌష॑ధీభి॒-ర్వన॒స్పతి॑భి-రపుష్యత్ । వా॒యుర్న్య॑వర్తయత । స మరీ॑చీభి-రపుష్యత్ । అ॒న్తరి॑క్ష॒-న్న్య॑వర్తయత । తద్వయో॑భి-రపుష్యత్ । ఆ॒ది॒త్యో న్య॑వర్తయత । స ర॒శ్మిభి॑-రపుష్యత్ । ద్యౌర్న్య॑వర్తయత । సా నక్ష॑త్రై-రపుష్యత్ । చ॒న్ద్రమా॒ న్య॑వర్తయత । సో॑-ఽహోరా॒త్రై-ర॑ర్ధమా॒సై-ర్మాసైర్॑ ఋ॒తుభిః॑ సం​వఁథ్స॒రేణా॑-పుష్యత్ । తాన్పోషా᳚న్-పుష్యతి । యాగ్​స్తే-ఽపు॑ష్యన్న్ । య ఏ॒వం-విఁ॒దాన్ని చ॑ వ॒ర్తయ॑తే॒ పరి॑ చ ॥ 10 ॥
(అ॒పు॒ష్య॒న్ - నక్ష॑త్రైరపుష్య॒-త్పఞ్చ॑ చ) (అ. 3)
అనువాకం 4 - ప్రతిగ్రహమన్త్రమహిమజ్ఞానమ్
తస్య॒ వా అ॒గ్నేర్-హిర॑ణ్య-మ్ప్రతిజగ్ర॒హుషః॑ । అ॒ర్ధమి॑న్ద్రి॒యస్యా-పా᳚క్రామత్ । తదే॒తేనై॒వ ప్రత్య॑గృహ్ణాత్ । తేన॒ వై సో᳚-ఽర్ధమి॑న్ద్రి॒య-స్యా॒త్మ-న్ను॒పాధ॑త్త । అ॒ర్ధమి॑న్ద్రి॒యస్యా॒త్మ-న్ను॒పాధ॑త్తే । య ఏ॒వం-విఁ॒ద్వాన్. హిర॑ణ్య-మ్ప్రతి గృ॒హ్ణాతి॑ । అథ॒ యో ఽవి॑ద్వా-న్ప్రతి గృ॒హ్ణాతి॑ । అ॒ర్ధమ॑స్యేన్ద్రి॒యస్యాప॑ క్రామతి ॥ తస్య॒ వై సోమ॑స్య॒ వాసః॑ ప్రతిజగ్ర॒హుషః॑ । తృతీ॑యమిన్ద్రి॒యస్యా-పా᳚క్రామత్ ॥ 11 ॥
తదే॒తేనై॒వ ప్రత్య॑గృహ్ణాత్ । తేన॒ వై స తృతీ॑యమిన్ద్రి॒యస్యా॒త్మ-న్ను॒పాధ॑త్త । తృతీ॑యమిన్ద్రి॒యస్యా॒త్మ-న్ను॒పాధ॑త్తే । య ఏ॒వం-విఁ॒ద్వాన్. వాసః॑ ప్రతి గృ॒హ్ణాతి॑ । అథ॒ యో-ఽవి॑ద్వా-న్ప్రతి గృ॒హ్ణాతి॑ । తృతీ॑యమస్యేన్ద్రి॒యస్యాప॑ క్రామతి ॥ తస్య॒ వై రు॒ద్రస్య॒ గా-మ్ప్ర॑తిజగ్ర॒హుషః॑ । చ॒తు॒ర్థమి॑న్ద్రి॒యస్యా-పా᳚క్రామత్ । తామే॒తేనై॒వ ప్రత్య॑గృహ్ణాత్ । తేన॒ వై స చ॑తు॒ర్థమి॑న్ద్రి॒యస్యా॒త్మ-న్ను॒పాధ॑త్త ॥ 12 ॥
చ॒తు॒ర్థమి॑న్ద్రి॒యస్యా॒త్మ-న్ను॒పాధ॑త్తే । య ఏ॒వం-విఁ॒ద్వా-న్గా-మ్ప్ర॑తి గృ॒హ్ణాతి॑ । అథ॒ యో-ఽవి॑ద్వా-న్ప్రతి గృ॒హ్ణాతి॑ । చ॒తు॒ర్థమ॑స్యేన్ద్రి॒యస్యాప॑ క్రామతి ॥ తస్య॒ వై వరు॑ణ॒స్యాశ్వ॑-మ్ప్రతిజగ్ర॒హుషః॑ । ప॒ఞ్చ॒మమి॑న్ద్రి॒యస్యా-పా᳚క్రామత్ । తమే॒తేనై॒వ ప్రత్య॑గృహ్ణాత్ । తేన॒ వై స ప॑ఞ్చ॒మమి॑న్ద్రి॒యస్యా॒త్మ-న్ను॒పాధ॑త్త । ప॒ఞ్చ॒మమి॑న్ద్రి॒యస్యా॒త్మ-న్ను॒పాధ॑త్తే । య ఏ॒వం-విఁ॒ద్వానశ్వ॑-మ్ప్రతి గృ॒హ్ణాతి॑ ॥ 13 ॥
అథ॒ యో-ఽవి॑ద్వా-న్ప్రతిగృ॒హ్ణాతి॑ । ప॒ఞ్చ॒మమ॑స్యేన్ద్రి॒యస్యాప॑ క్రామతి ॥ తస్య॒ వై ప్ర॒జాప॑తేః॒ పురు॑ష-మ్ప్రతిజగ్ర॒హుషః॑ । ష॒ష్ఠమి॑న్ద్రి॒యస్యా-పా᳚క్రామత్ । తమే॒తేనై॒వ ప్రత్య॑గృహ్ణాత్ । తేన॒ వై స ష॒ష్ఠమి॑న్ద్రి॒యస్యా॒త్మ-న్ను॒పాధ॑త్త । ష॒ష్ఠమి॑న్ద్రి॒యస్యా॒త్మ-న్ను॒పాధ॑త్తే । య ఏ॒వం-విఁ॒ద్వా-న్పురు॑ష-మ్ప్రతి గృ॒హ్ణాతి॑ । అథ॒ యో-ఽవి॑ద్వా-న్ప్రతి గృ॒హ్ణాతి॑ । ష॒ష్ఠమ॑స్యేన్ద్రి॒యస్యాప॑-క్రామతి ॥ 14 ॥
తస్య॒ వై మనో॒స్తల్ప॑-మ్ప్రతిజగ్ర॒హుషః॑ । స॒ప్త॒మమి॑న్ద్రి॒యస్యా-పా᳚క్రామత్ । తమే॒తేనై॒వ ప్రత్య॑గృహ్ణాత్ । తేన॒ వై స స॑ప్త॒మమి॑న్ద్రి॒య-స్యా॒త్మ-న్ను॒పాధ॑త్త । స॒ప్త॒మమి॑న్ద్రి॒యస్యా॒త్మ-న్ను॒పాధ॑త్తే । య ఏ॒వం-విఁ॒ద్వాగ్​స్తల్ప॑-మ్ప్రతిగృ॒హ్ణాతి॑ । అథ॒ యో-ఽవి॑ద్వా-న్ప్రతి గృ॒హ్ణాతి॑ । స॒ప్త॒మమ॑స్యేన్ద్రి॒యస్యాప॑-క్రామతి ॥ తస్య॒ వా ఉ॑త్తా॒నస్యా᳚ఙ్గీర॒సస్యా ప్రా॑ణ-త్ప్రతిజగ్ర॒హుషః॑ । అ॒ష్ట॒మమి॑న్ద్రి॒యస్యా-పా᳚క్రామత్ ॥ 15 ॥
తదే॒తేనై॒వ ప్రత్య॑గృహ్ణాత్ । తేన॒ వై సో᳚-ఽష్ట॒మమి॑న్ద్రి॒యస్యా॒త్మ-న్ను॒పాధ॑త్తే । అ॒ష్ట॒మమి॑న్ద్రి॒యస్యా॒త్మ-న్ను॒పాధ॑త్తే । య ఏ॒వం-విఁ॒ద్వాన ప్రా॑ణ-త్ప్రతి గృ॒హ్ణాతి॑ । అథ॒ యో-ఽవి॑ద్వా-న్ప్రతిగృ॒హ్ణాతి॑ । అ॒ష్ట॒మమ॑స్యేన్ద్రి॒యస్యాప॑ క్రామతి ॥ యద్వా ఇ॒ద-ఙ్కి-ఞ్చ॑ । త-థ్సర్వ॑-ముత్తా॒న ఏ॒వాఙ్గీ॑ర॒సః ప్రత్య॑ గృహ్ణాత్ । తదే॑న॒-మ్ప్రతి॑గృహీత॒-న్నాహి॑నత్ । య-త్కి-ఞ్చ॑ ప్రతి గృహ్ణీ॒యాత్ । త-థ్సర్వ॑-ముత్తా॒న-స్త్వా᳚ఙ్గీర॒సః ప్రతి॑గృహ్ణా॒త్విత్యే॒వ ప్రతి॑ గృహ్ణీయాత్ । ఇ॒యం-వాఁ ఉ॑త్తా॒న ఆ᳚ఙ్గీర॒సః । అ॒నయై॒వైన॒త్-ప్రతి॑గృహ్ణాతి । నైనగ్ం॑ హినస్తి ॥ 16 ॥
(తృతీ॑యమిన్ద్రి॒యస్యాపా᳚క్రామచ్ - చతు॒ర్థమి॑న్ద్రి॒యస్యా॒త్మన్ను॒పాధ॒ - త్తాశ్వ॑-మ్ప్రతిగృ॒హ్ణాతి॑ - ష॒ష్ఠ॑మస్యేన్ద్రి॒యస్యాప॑క్రామ -త్యష్ట॒మమి॑న్ద్రి॒యస్యాపా᳚క్రామత్ - ప్రతి గృహ్ణీ॒యాచ్ చ॒త్వారి॑ చ) (అ. 4)
(తస్య॒ వా అ॒గ్నేర్-హిర॑ణ్య॒గ్ం॒ సోమ॑స్య॒ వాస॒స్తదే॒తేన॑ రు॒ద్రస్య॒ గా-న్తామే॒తేన॒ వరు॑ణ॒స్యాశ్వ॑-మ్ప్ర॒జాప॑తేః॒ పురు॑ష॒-మ్మనో॒స్తల్ప॒-న్తమే॒తేనో᳚త్తా॒నస్య॒ తదే॒తేనాప్రా॑ణ॒ద్య-ద్వై )
(అ॒ర్ధ-న్తృతీ॑యమష్ట॒మ-న్తచ్చ॑తు॒ర్థ-న్తా-మ్ప॑ఞ్చ॒మగ్ం ష॒ష్ఠగ్ం స॑ప్త॒మన్తమ్ ।
తదే॒తేన॒ ద్వే తామే॒తేనైక॒-న్తమే॒తేన॒ త్రీణి॒ తదే॒తేనైకం᳚ )
అనువాకం 5 - ప్రశ్నోత్తరరూపో బ్రహ్మవిషయస్సం​వాఁదః
బ్ర॒హ్మ॒వా॒దినో॑ వదన్తి ॥ య-ద్దశ॑హోతార-స్స॒త్రమాస॑త । కేన॒ తే గృ॒హప॑తినా ఽఽర్ధ్నువన్న్ । కేన॑ ప్ర॒జా అ॑సృజ॒న్తేతి॑ । ప్ర॒జాప॑తినా॒ వై తే గృ॒హప॑తినా ఽఽర్ధ్నువన్న్ । తేన॑ ప్ర॒జా అ॑సృజన్త ॥ యచ్చతు॑ర్​హోతార-స్స॒త్రమాస॑త । కేన॒ తే గృ॒హప॑తినా ఽఽర్ధ్నువన్న్ । కేనౌష॑ధీ-రసృజ॒న్తేతి॑ । సోమే॑న॒ వై తే గృ॒హప॑తినా ఽఽర్ధ్నువన్న్ ॥ 17 ॥
తేనౌష॑ధీ-రసృజన్త ॥ య-త్పఞ్చ॑హోతార-స్స॒త్రమాస॑త । కేన॒ తే గృ॒హప॑తినా ఽఽర్ధ్నువన్న్ । కేనై॒భ్యో లో॒కేభ్యో-ఽసు॑రా॒-న్ప్రాణు॑దన్త । కేనై॑షా-మ్ప॒శూన॑వృఞ్జ॒తేతి॑ । అ॒గ్నినా॒ వై తే గృ॒హప॑తినా ఽఽర్ధ్నువన్న్ । తేనై॒భ్యో లో॒కేభ్యో-ఽసు॑రా॒న్-ప్రాణు॑దన్త । తేనై॑షా-మ్ప॒శూన॑వృఞ్జత ॥ య-థ్షడ్ఢో॑తార-స్స॒త్రమాస॑త । కేన॒ తే గృ॒హప॑తినా ఽఽర్ధ్నువన్న్ ॥ 18 ॥
కేన॒ర్తూన॑-కల్పయ॒న్తేతి॑ । ధా॒త్రా వై తే గృ॒హప॑తినా ఽఽర్ధ్నువన్న్ । తేన॒ర్తూన॑కల్పయన్త ॥ య-థ్స॒ప్తహో॑తార-స్స॒త్రమాస॑త । కేన॒ తే గృ॒హప॑తినా ఽఽర్ధ్నువన్న్ । కేన॒ సువ॑రాయన్న్ । కేనే॒మాల్ ఁలో॒కాన్-థ్సమ॑తన్వ॒న్నితి॑ । అ॒ర్య॒మ్ణా వై తే గృ॒హప॑తినా ఽఽర్ధ్నువన్న్ । తేన॒ సువ॑రాయన్న్ । తేనే॒మాల్ ఁలో॒కాన్-థ్సమ॑తన్వ॒న్నితి॑ ॥ 19 ॥
ఏ॒తే వై దే॒వా గృ॒హప॑తయః । తాన్. య ఏ॒వం-విఁ॒ద్వాన్ । అప్య॒న్యస్య॑ గార్​హప॒తే దీక్ష॑తే । అ॒వా॒న్త॒రమే॒వ స॒త్రిణా॑-మృద్ధ్నోతి ॥ యో వా అ॑ర్య॒మణం॒-వేఁద॑ । దాన॑కామా అస్మై ప్ర॒జా భ॑వన్తి । య॒జ్ఞో వా అ॑ర్య॒మా । ఆర్యా॑వస॒తిరితి॒ వై తమా॑హు॒ర్య-మ్ప్ర॒శగ్ంస॑న్తి ॥ ఆర్యా॑ వస॒తిర్భ॑వతి । య ఏ॒వం-వేఁద॑ ॥ 20 ॥
యద్వా ఇ॒ద-ఙ్కి-ఞ్చ॑ । త-థ్సర్వ॒-ఞ్చతు॑ర్​హోతారః । చతు॑ర్​హోతృ॒భ్యో-ఽధి॑ య॒జ్ఞో నిమి॑ర్తః । స య ఏ॒వం-విఁ॒ద్వాన్. వి॒వదే॑త । అ॒హమే॒వ భూయో॑ వేద । యశ్చతు॑ర్​హోతౄ॒న్॒. వేదేతి॑ । స హ్యే॑వ భూయో॒ వేద॑ । యశ్చతు॑ర్​హోతౄ॒న్.॒ వేద॑ ॥ యో వై చతు॑ర్​హోతృణా॒గ్ం॒ హోతౄ॒న్॒. వేద॑ । సర్వా॑సు ప్ర॒జాస్వన్న॑మత్తి ॥ 21 ॥
సర్వా॒ దిశో॒-ఽభిజ॑యతి । ప్ర॒జాప॑తి॒ర్వై దశ॑హోతృణా॒గ్ం॒ హోతా᳚ । సోమ॒శ్చతు॑ర్​హోతృణా॒గ్ం॒ హోతా᳚ । అ॒గ్నిః పఞ్చ॑హోతృణా॒గ్ం॒ హోతా᳚ । ధా॒తా షడ్ఢో॑తృణా॒గ్ం॒ హోతా᳚ । అ॒ర్య॒మా స॒ప్తహో॑తృణా॒గ్ం॒ హోతా᳚ । ఏ॒తే వై చతు॑ర్​హోతృణా॒గ్ం॒ హోతా॑రః । తాన్. య ఏ॒వం-వేఁద॑ । సర్వా॑సు ప్ర॒జాస్వన్న॑మత్తి । సర్వా॒ దిశో॒-ఽభి జ॑యతి ॥ 22 ॥
(ఆ॒ర్ధ్ను॒వ॒ - న్నా॒ధ్ను॒వ॒ - న్నిత్యే॒ - వం-వేఁదా᳚ - త్తి॒ - సర్వా॒ దిశో॒భి జ॑యతి ) (అ. 5)
(వై తేన॑ స॒త్ర-ఙ్కేన॑)
2.3.6 అనువాకం - హోతృప్రశంసాప్రసఙ్గేన క్రతూనామృత్విగ్ విశేషవ్యవస్థాపనమ్, అగ్నిహోత్రస్య ప్రాశస్త్య-ఞ్చ
ప్ర॒జాప॑తిః ప్ర॒జా-స్సృ॒ష్ట్వా వ్య॑స్రగ్ంసత । స హృద॑య-మ్భూ॒తో॑-ఽశయత్ । ఆత్మ॒న్॒. హా(3) ఇత్యహ్వ॑యత్ । ఆపః॒ ప్రత్య॑శృణ్వన్న్ । తా అ॑గ్నిహో॒త్రేణై॒వ య॑జ్ఞక్ర॒తునోప॑ ప॒ర్యావ॑ర్తన్త । తాః కుసి॑న్ధ॒ముపౌ॑హన్న్ । తస్మా॑దగ్నిహో॒త్రస్య॑ యజ్ఞక్ర॒తోః । ఏక॑ ఋ॒త్విక్ ॥ చ॒తు॒ష్కృత్వో-ఽహ్వ॑యత్ । అ॒గ్ని-ర్వా॒యు-రా॑ది॒త్య-శ్చ॒న్ద్రమాః᳚ ॥ 23 ॥
తే ప్రత్య॑శృణ్వన్న్ । తే ద॑ర్​శపూర్ణమా॒సాభ్యా॑మే॒వ య॑జ్ఞక్ర॒తునోప॑ ప॒ర్యావ॑ర్తన్త । త ఉపౌ॑హగ్గ్​-శ్చ॒త్వార్యఙ్గా॑ని । తస్మా᳚-ద్దర్​శపూర్ణమా॒సయో᳚-ర్యజ్ఞక్ర॒తోః । చ॒త్వార॑ ఋ॒త్విజః॑ ॥ ప॒ఞ్చ॒ కృత్వో-ఽహ్వ॑యత్ । ప॒శవః॒ ప్రత్య॑శృణ్వన్న్ । తే చా॑తుర్మా॒స్యైరే॒వ య॑జ్ఞక్ర॒తునోప॑ ప॒ర్యావ॑ర్తన్త । త ఉపౌ॑హ॒ల్ ఁలోమ॑ ఛ॒వీ-మ్మా॒గ్ం॒సమస్థి॑ మ॒జ్జాన᳚మ్ । తస్మా᳚చ్చాతుర్మా॒స్యానాం᳚-యఁజ్ఞక్ర॒తోః ॥ 24 ॥
పఞ్చ॒ర్త్విజః॑ ॥ ష॒ట్కృత్వో-ఽహ్వ॑యత్ । ఋ॒తవః॒ ప్రత్య॑శృణ్వన్న్ । తే ప॑శుబ॒న్ధేనై॒వ య॑జ్ఞక్ర॒తునోప॑ ప॒ర్యావ॑ర్తన్త । త ఉపౌ॑హ॒న్-థ్స్తనా॑వా॒ణ్డౌ శి॒శ్నమవా᳚ఞ్చ-మ్ప్రా॒ణమ్ । తస్మా᳚త్-పశుబ॒న్ధస్య॑ యజ్ఞక్ర॒తోః । షడృ॒త్విజః॑ ॥ స॒ప్త॒కృత్వో-ఽహ్వ॑యత్ । హోత్రాః॒ ప్రత్య॑శృణ్వన్న్ । తా-స్సౌ॒మ్యేనై॒వాద్ధ్వ॒రేణ॑ యజ్ఞక్ర॒తునోప॑ ప॒ర్యావ॑ర్తన్త ॥ 25 ॥
తా ఉపౌ॑హన్-థ్స॒ప్తశీ॑ర్​ష॒ణ్యా᳚న్-ప్రా॒ణాన్ । తస్మా᳚-థ్సౌ॒మ్యస్యా᳚ద్ధ్వ॒రస్య॑ యజ్ఞక్ర॒తోః । స॒ప్త హోత్రాః॒ ప్రాచీ॒ర్వష॑ట్కుర్వన్తి ॥ ద॒శ॒కృత్వో-ఽహ్వ॑యత్ । తపః॒ ప్రత్య॑శృణోత్ । తత్-కర్మ॑ణై॒వ సం॑​వఁథ్స॒రేణ॒ సర్వై᳚ర్యజ్ఞక్ర॒తుభి॒రుప॑ ప॒ర్యావ॑ర్తత । త-థ్సర్వ॑మా॒త్మాన॒-మప॑రివర్గ॒-ముపౌ॑హత్ । తస్మా᳚థ్- సం​వఁథ్స॒రే సర్వే॑ యజ్ఞక్ర॒తవో-ఽవ॑రుద్ధ్యన్తే ॥ తస్మా॒-ద్దశ॑హోతా॒ చతు॑ర్​హోతా । పఞ్చ॑హోతా॒ షడ్ఢో॑తా స॒ప్తహో॑తా । ఏక॑హోత్రే బ॒లిగ్ం హ॑రన్తి । హర॑న్త్యస్మై ప్ర॒జా బ॒లిమ్ । ఐన॒మప్ర॑తిఖ్యాత-ఙ్గచ్ఛతి । య ఏ॒వం-వేఁద॑ ॥ 26 ॥
(చ॒న్ద్రమా᳚ - శ్చాతుర్మా॒స్యానాం᳚-యఁజ్ఞక్ర॒తో - ర॑ద్ధ్వ॒రేణ॑ యజ్ఞక్ర॒తునోప॑ ప॒ర్యావ॑ర్తన్త - స॒ప్తహో॑తా చ॒త్వారి॑ చ) (అ. 6)
అనువాకం 7 - అగ్నిహోత్రస్య సర్వక్రతురుద్భావసాధనేన ప్రశంసా
ప్ర॒జాప॑తిః॒ పురు॑ష-మసృజత । సో᳚-ఽగ్నిర॑బ్రవీత్ । మమా॒య-మన్న॑మ॒స్త్వితి॑ । సో॑-ఽబిభేత్ । సర్వం॒-వైఁ మా॒-ఽయ-మ్ప్రధ॑క్ష్య॒తీతి॑ । స ఏ॒తాగ్​-శ్చతు॑ర్​హోతౄనాత్మ॒-స్పర॑ణానపశ్యత్ । తాన॑జుహోత్ । తైర్వై స ఆ॒త్మాన॑-మస్పృణోత్ ॥ యద॑గ్నిహో॒త్ర-ఞ్జు॒హోతి॑ । ఏక॑హోతారమే॒వ త-ద్య॑జ్ఞక్ర॒తు-మా᳚ప్నోత్యగ్నిహో॒త్రమ్ ॥ 27 ॥
కుసి॑న్ధ-ఞ్చా॒త్మనః॑ స్పృ॒ణోతి॑ । ఆ॒ది॒త్యస్య॑ చ॒ సాయు॑జ్య-ఙ్గచ్ఛతి ॥ చ॒తురున్న॑యతి । చతు॑ర్​హోతారమే॒వ త-ద్య॑జ్ఞక్ర॒తు-మా᳚ప్నోతి దర్​శపూర్ణమా॒సౌ । చ॒త్వారి॑ చా॒త్మనో-ఽఙ్గా॑ని స్పృ॒ణోతి॑ । ఆ॒ది॒త్యస్య॑ చ॒ సాయు॑జ్య-ఙ్గచ్ఛతి ॥ చ॒తురున్న॑యతి । స॒మిత్ప॑ఞ్చ॒మీ । పఞ్చ॑హోతారమే॒వ త-ద్య॑జ్ఞక్ర॒తు-మా᳚ప్నోతి చాతుర్మా॒స్యాని॑ । లోమ॑ ఛ॒వీ-మ్మా॒గ్ం॒సమస్థి॑ మ॒జ్జాన᳚మ్ ॥ 28 ॥
తాని॑ చా॒త్మనః॑ స్పృ॒ణోతి॑ । ఆ॒ది॒త్యస్య॑ చ॒ సాయు॑జ్య-ఙ్గచ్ఛతి ॥ చ॒తురున్న॑యతి । ద్విర్జు॑హోతి । షడ్ఢో॑తారమే॒వ త-ద్య॑జ్ఞక్ర॒తు-మా᳚ప్నోతి పశుబ॒న్ధమ్ । స్తనా॑వా॒ణ్డౌ శి॒శ్నమవా᳚ఞ్చ-మ్ప్రా॒ణమ్ । తాని॑ చా॒త్మనః॑ స్పృ॒ణోతి॑ । ఆ॒ది॒త్యస్య॑ చ॒ సాయు॑జ్య-ఙ్గచ్ఛతి । చ॒తురున్న॑యతి । ద్విర్జు॑హోతి ॥ 29 ॥
స॒మి-థ్స॑ప్త॒మీ । స॒ప్తహో॑తారమే॒వ త-ద్య॑జ్ఞక్ర॒తు-మా᳚ప్నోతి సౌ॒మ్య-మ॑ద్ధ్వ॒రమ్ । స॒ప్త చా॒త్మనః॑ శీర్​ష॒ణ్యా᳚న్-ప్రా॒ణాన్-థ్స్పృ॒ణోతి॑ । ఆ॒ది॒త్యస్య॑ చ॒ సాయు॑జ్య-ఙ్గచ్ఛతి ॥ చ॒తురున్న॑యతి । ద్విర్జు॒హోతి॑ । ద్విర్నిమా᳚ర్​ష్టి । ద్విః ప్రాశ్ఞా॑తి । దశ॑హోతారమే॒వ త-ద్య॑జ్ఞక్ర॒తు-మా᳚ప్నోతి సం​వఁథ్స॒రమ్ । సర్వ॑-ఞ్చా॒త్మాన॒-మప॑రివర్గగ్గ్​ స్పృ॒ణోతి॑ । ఆ॒ది॒త్యస్య॑ చ॒ సాయు॑జ్య-ఙ్గచ్ఛతి ॥ 30 ॥
(అ॒గ్ని॒హో॒త్రం - మ॒జ్జానం॒ - ద్విర్జు॑హో॒ - త్యప॑రివర్గగ్గ్​ స్పృ॒ణోత్యేక॑-ఞ్చ ) (అ. 7)
అనువాకం 8 - సృష్టిసాధనత్వేన హోతృమన్త్రాసామర్థ్య ప్రశంసా
[(అప॑క్రామత గర్భి॒ణ్యః) ఇస్ ఓన్ల్య్ ఇన్స్త్రుచ్తిఓన్ , నోత్ అ మన్త్ర]
ప్ర॒జాప॑తి-రకామయత॒ ప్రజా॑యే॒యేతి॑ । స తపో॑-ఽతప్యత । సో᳚-ఽన్తర్వా॑నభవత్ । స హరి॑త-శ్శ్యా॒వో॑-ఽభవత్ । తస్మా॒-థ్స్త్ర్య॑న్తర్వ॑త్నీ । హరి॑ణీ స॒తీ శ్యా॒వా భ॑వతి । స వి॒జాయ॑మానో॒ గర్భే॑ణాతామ్యత్ । స తా॒న్తః కృ॒ష్ణ-శ్శ్యా॒వో॑-ఽభవత్ । తస్మా᳚-త్తా॒న్తః కృ॒ష్ణ-శ్శ్యా॒వో భ॑వతి । తస్యాసు॑రే॒వాజీ॑వత్ ॥ 31 ॥
తేనాసు॒నా-ఽసు॑రానసృజత । తదసు॑రాణా-మసుర॒త్వమ్ । య ఏ॒వమసు॑రాణా-మసుర॒త్వం-వేఁద॑ । అసు॑మానే॒వ భ॑వతి । నైన॒మసు॑ర్జహాతి ॥ సో-ఽసు॑రాన్-థ్సృ॒ష్ట్వా పి॒తేవా॑మన్యత । తదను॑ పి॒తౄన॑సృజత । తత్-పి॑తృ॒ణా-మ్పి॑తృ॒త్వమ్ । య ఏ॒వ-మ్పి॑తృ॒ణా-మ్పి॑తృ॒త్వం-వేఁద॑ । పి॒తేవై॒వ స్వానా᳚-మ్భవతి ॥ 32 ॥
యన్త్య॑స్య పి॒తరో॒ హవ᳚మ్ ॥ స పి॒తౄన్-థ్సృ॒ష్ట్వా ఽమ॑నస్యత్ । తదను॑ మను॒ష్యా॑-నసృజత । తన్మ॑ను॒ష్యా॑ణా-మ్మనుష్య॒త్వమ్ । య ఏ॒వ-మ్మ॑ను॒ష్యా॑ణా-మ్మనుష్య॒త్వం-వేఁద॑ । మ॒న॒స్వ్యే॑వ భ॑వతి । నైన॒-మ్మను॑ర్జహాతి ॥ తస్మై॑ మను॒ష్యా᳚న్-థ్ససృజా॒నాయ॑ । దివా॑ దేవ॒త్రా ఽభ॑వత్ । తదను॑ దే॒వాన॑సృజత । త-ద్దే॒వానా᳚-న్దేవ॒త్వమ్ । య ఏ॒వ-న్దే॒వానా᳚-న్దేవ॒త్వం-వేఁద॑ । దివా॑ హై॒వాస్య॑ దేవ॒త్రా భ॑వతి ॥ తాని॒ వా ఏ॒తాని॑ చ॒త్వార్యమ్భాగ్ం॑సి । దే॒వా మ॑ను॒ష్యాః᳚ పి॒తరో-ఽసు॑రాః ॥ తేషు॒ సర్వే॒ష్వమ్భో॒ నభ॑ ఇవ భవతి । య ఏ॒వం-వేఁద॑ ॥ 33 ॥
(అ॒జీ॒వ॒థ్ - స్వానా᳚-మ్భవతి - దే॒వాన॑సృజత స॒ప్త చ॑) (అ. 8)
అనువాకం 9 - వాయురూపత్వజ్ఞానేన హోతృమన్త్రాణా-మ్ప్రశంసా
[(య॒థా॒స్థా॒న-ఙ్గ॑ర్భి॒ణ్యః॑) ఇస్ ఒన్ల్య్ ఇన్స్త్రుచ్తిఒన్ , నొత్ అ మన్త్ర]
బ్ర॒హ్మ॒వా॒దినో॑ వదన్తి । యో వా ఇ॒మం-విఁ॒ద్యాత్ । యతో॒-ఽయ-మ్పవ॑తే । యద॑భి॒ పవ॑తే । యద॑భి స॒పం​వఁ॑తే । సర్వ॒మాయు॑రియాత్ । న పు॒రా ఽఽయు॑షః॒ ప్రమీ॑యేత । ప॒శు॒మాన్-థ్స్యా᳚త్ । వి॒న్దేత॑ ప్ర॒జామ్ ॥ యో వా ఇ॒మం-వేఁద॑ ॥ 34 ॥
యతో॒-ఽయ-మ్పవ॑తే । యద॑భి॒ పవ॑తే । యద॑భి స॒పం​వఁ॑తే । సర్వ॒మాయు॑రేతి । న పు॒రా-ఽఽయు॑షః॒ ప్రమీ॑యతే । ప॒శు॒మా-న్భ॑వతి । వి॒న్దతే᳚ ప్ర॒జామ్ ॥ అ॒ద్భ్యః ప॑వతే । అ॒పో॑-ఽభి ప॑వతే । అ॒పో॑-ఽభి సమ్ప॑వతే ॥ 35 ॥
అ॒స్యాః ప॑వతే । ఇ॒మామ॒భి ప॑వతే । ఇ॒మామ॒భి సమ్ప॑వతే । అ॒గ్నేః ప॑వతే । అ॒గ్నిమ॒భి ప॑వతే । అ॒గ్నిమ॒భి స-మ్ప॑వతే । అ॒న్తరి॑క్షా-త్పవతే । అ॒న్తరి॑క్షమ॒భి ప॑వతే । అ॒న్తరి॑క్షమ॒భి స-మ్ప॑వతే । ఆ॒ది॒త్యా-త్ప॑వతే ॥ 36 ॥
ఆ॒ది॒త్యమ॒భి ప॑వతే । ఆ॒ది॒త్యమ॒భి స-మ్ప॑వతే । ద్యోః ప॑వతే । దివ॑మ॒భి ప॑వతే ॥ దివ॑మ॒భి స-మ్ప॑వతే । ది॒గ్భ్యః ప॑వతే । దిశో॒-ఽభి ప॑వతే । దిశో॒-ఽభి స-మ్ప॑వతే । స యత్-పు॒రస్తా॒ద్వాతి॑ । ప్రా॒ణ ఏ॒వ భూ॒త్వా పు॒రస్తా᳚ద్వాతి ॥ 37 ॥
తస్మా᳚త్-పు॒రస్తా॒-ద్వాన్త᳚మ్ । సర్వాః᳚ ప్ర॒జాః ప్రతి॑ నన్దన్తి । ప్రా॒ణో హి ప్రి॒యః ప్ర॒జానా᳚మ్ । ప్రా॒ణ ఇ॑వ ప్రి॒యః ప్ర॒జానా᳚-మ్భవతి । య ఏ॒వం-వేఁద॑ । స వా ఏ॒ష ప్రా॒ణ ఏ॒వ ॥ అథ॒ య-ద్ద॑క్షిణ॒తో వాతి॑ । మా॒త॒రిశ్వై॒వ భూ॒త్వా ద॑క్షిణ॒తో వా॑తి । తస్మా᳚-ద్దక్షిణ॒తో వాన్తం॑-విఁ॒ద్యాత్ । సర్వా॒ దిశ॒ ఆవా॑తి ॥ 38 ॥
సర్వా॒ దిశో-ఽను॒ వివా॑తి । సర్వా॒ దిశో-ఽను॒ సం​వాఁ॒తీతి॑ । స వా ఏ॒ష మా॑త॒రిశ్వై॒వ ॥ అథ॒ యత్-ప॒శ్చాద్వాతి॑ । పవ॑మాన ఏ॒వ భూ॒త్వా ప॒శ్చాద్వా॑తి । పూ॒తమ॑స్మా॒ ఆహ॑రన్తి । పూ॒తముప॑హరన్తి । పూ॒తమ॑శ్నాతి । య ఏ॒వం-వేఁద॑ । స వా ఏ॒ష పవ॑మాన ఏ॒వ ॥ 39 ॥
అథ॒ యదు॑త్తర॒తో వాతి॑ । స॒వి॒తైవ భూ॒త్వోత్త॑ర॒తో వా॑తి । స॒వి॒తేవ॒ స్వానా᳚-మ్భవతి । య ఏ॒వం-వేఁద॑ । స వా ఏ॒ష స॑వి॒తైవ ॥ తే య ఏ॑న-మ్పు॒రస్తా॑దా॒యన్త॑-ముప॒వద॑న్తి । య ఏ॒వాస్య॑ పు॒రస్తా᳚త్-పా॒ప్మానః॑ । తాగ్​స్తే ఽప॑ఘ్నన్తి । పు॒రస్తా॒దిత॑రాన్-పా॒ప్మనః॑ సచన్తే ॥ అథ॒ య ఏ॑న-న్దక్షిణ॒త ఆ॒యన్త॑-ముప॒వద॑న్తి ॥ 40 ॥
య ఏ॒వాస్య॑ దక్షిణ॒తః పా॒ప్మానః॑ । తాగ్​స్తే ఽప॑ఘ్నన్తి । ద॒క్షి॒ణ॒త ఇత॑రా-న్పా॒ప్మనః॑ సచన్తే ॥ అథ॒ య ఏ॑న-మ్ప॒శ్చాదా॒యన్త॑-ముప॒వద॑న్తి । య ఏ॒వాస్య॑ ప॒శ్చాత్-పా॒ప్మానః॑ । తాగ్​స్తే ఽప॑ఘ్నన్తి । ప॒శ్చాదిత॑రాన్-పా॒ప్మనః॑ సచన్తే ॥ అథ॒ య ఏ॑నముత్తర॒త ఆ॒యన్త॑ముప॒ వద॑న్తి । య ఏ॒వాస్యో᳚త్తర॒తః పా॒ప్మానః॑ । తాగ్​స్తే ఽప॑ఘ్నన్తి ॥ 41 ॥
ఉ॒త్త॒ర॒త ఇత॑రా-న్పా॒ప్మనః॑ సచన్తే ॥ తస్మా॑ దే॒వం-విఁ॒ద్వాన్ । వీవ॑ నృత్యేత్ । ప్రేవ॑ చలేత్ । వ్యస్యే॑వా॒క్ష్యౌ భా॑షేత । మ॒ణ్టయే॑దివ । క్రా॒థయే॑దివ । శృ॒ఙ్గా॒యేతే॑వ ॥ ఉ॒త మోప॑వదేయుః । ఉ॒త మే॑ పా॒ప్మాన॒-మప॑హన్యు॒రితి॑ ॥ స యా-న్దిశగ్ం॑ స॒నిమే॒ష్యన్-థ్స్యాత్ । య॒దా తా-న్దిశం॒-వాఁతో॑ వా॒యాత్ । అథ॒ ప్రవే॒యాత్ । ప్ర వా॑ ధాపయేత్ (ధావయేత్) । సా॒తమే॒వ ర॑ది॒తం-వ్యూఁ॑ఢ-ఙ్గ॒న్ధమ॒భి ప్రచ్య॑వతే । ఆ-ఽస్య॒ త-ఞ్జ॑నప॒ద-మ్పూర్వా॑ కీ॒ర్తిర్గ॑చ్ఛతి ॥ దాన॑కామా అస్మై ప్ర॒జా భ॑వన్తి । య ఏ॒వం-వేఁద॑ ॥ 42 ॥
(వేద॒ - సమ్ప॑వత - ఆది॒త్యా-త్ప॑వతే - వా॒త్యా - వా᳚త్యే॒ - ష పవ॑మాన ఏ॒వ - ద॑క్షిణ॒త ఆ॒యన్త॑ముప॒ వద॑న్ - త్యుత్తర॒తః పా॒ప్మాన॒స్తాగ్​స్తే ఽప॑ఘ్న॒ - న్తీత్య॒ష్టౌ చ॑) (అ. 9)
అనువాకం 10 - దశహోతృమన్త్రాణా-ఙ్కామ్యప్రయోగః
ప్ర॒జాప॑తి॒-స్సోమ॒గ్ం॒ రాజా॑నమసృజత । త-న్త్రయో॒ వేదా॒ అన్వ॑సృజ్యన్త । తాన్. హస్తే॑-ఽకురుత । అథ॒ హ సీతా॑ సావి॒త్రీ । సోమ॒గ్ం॒ రాజా॑న-ఞ్చకమే । శ్ర॒ద్ధాము॒ స చ॑కమే । సా హ॑ పి॒తర॑-మ్ప్ర॒జాప॑తి॒-ముప॑ససార । తగ్ం హో॑వాచ । నమ॑స్తే అస్తు భగవః । ఉప॑ త్వా-ఽయాని ॥ 43 ॥
ప్ర త్వా॑ పద్యే ॥ సోమం॒-వైఁ రాజా॑న-ఙ్కామయే । శ్ర॒ద్ధాము॒ స కా॑మయత॒ ఇతి॑ । తస్యా॑ ఉ॒ హ స్థా॑గ॒రమ॑లఙ్కా॒ర-ఙ్క॑ల్పయి॒త్వా । దశ॑హోతార-మ్పు॒రస్తా᳚-ద్వ్యా॒ఖ్యాయ॑ । చతు॑ర్​హోతార-న్దక్షిణ॒తః । పఞ్చ॑ హోతార-మ్ప॒శ్చాత్ । షడ్ఢో॑తార-ముత్తర॒తః । స॒ప్తహో॑తార-ము॒పరి॑ష్టాత్ । స॒మ్భా॒రైశ్చ॒ పత్ని॑భిశ్చ॒ ముఖే॑-ఽల॒ఙ్కృత్య॑ ॥ 44 ॥
ఆ-ఽస్యార్ధం-వఁ॑వ్రాజ । తాగ్ం హో॒దీక్ష్యో॑వాచ । ఉప॒ మా-ఽఽవ॑ర్త॒స్వేతి॑ । తగ్ం హో॑వాచ । భోగ॒-న్తు మ॒ ఆచ॑క్ష్వ । ఏ॒త-న్మ॒ ఆచ॑క్ష్వ । యత్తే॑ పా॒ణావితి॑ । తస్యా॑ ఉ॒ హ త్రీన్. వేదా॒-న్ప్రద॑దౌ । తస్మా॒దు హ॒ స్త్రియో॒ భోగ॒మైవ హా॑రయన్తే ॥ స యః కా॒మయే॑త ప్రి॒య-స్స్యా॒మితి॑ ॥ 45 ॥
యం-వాఁ॑ కా॒మయే॑త ప్రి॒య-స్స్యా॒దితి॑ । తస్మా॑ ఏ॒తగ్గ్​ స్థా॑గ॒ర-మ॑లఙ్కా॒ర-ఙ్క॑ల్పయి॒త్వా । దశ॑హోతార-మ్పు॒రస్తా᳚-ద్వ్యా॒ఖ్యాయ॑ । చతు॑ర్​హోతార-న్దక్షిణ॒తః । పఞ్చ॑హోతార-మ్ప॒శ్చాత్ । షడ్ఢో॑తార-ముత్తర॒తః । స॒ప్తహో॑తా-రము॒పరి॑ష్టాత్ । స॒మ్భా॒రైశ్చ॒ పత్ని॑భిశ్చ॒ ముఖే॑-ఽల॒ఙ్కృత్య॑ । ఆ-ఽస్యార్ధం-వ్రఁ॑జేత్ । ప్రి॒యో హై॒వ భ॑వతి ॥ 46 ॥
(అ॒యా॒ - న్య॒ల॒ఙ్కృత్య॑ - స్యా॒మితి॑ - భవతి) (అ. 10)
అనువాకం 11 - దశహోత్రాదిమన్త్రనామ్నా-మ్ప్రవృత్తినిమిత్తమ్
బ్రహ్మా᳚త్మ॒న్-వద॑సృజత । తద॑కామయత । సమా॒త్మనా॑ పద్యే॒యేతి॑ । ఆత్మ॒-న్నాత్మ॒-న్నిత్యామ॑న్త్రయత । తస్మై॑ దశ॒మగ్ం హూ॒తః ప్రత్య॑శృణోత్ । స దశ॑హూతో-ఽభవత్ । దశ॑హూతో హ॒ వై నామై॒షః । తం-వాఁ ఏ॒త-న్దశ॑హూత॒గ్ం॒ సన్త᳚మ్ । దశ॑హో॒తేత్యాచ॑క్షతే ప॒రోక్షే॑ణ । ప॒రోక్ష॑ప్రియా ఇవ॒ హి దే॒వాః ॥ 47 ॥
ఆత్మ॒-న్నాత్మ॒-న్నిత్యామ॑న్త్రయత । తస్మై॑ సప్త॒మగ్ం హూ॒తః ప్రత్య॑శృణోత్ । స స॒ప్తహూ॑తో-ఽభవత్ । స॒ప్తహూ॑తో హ॒ వై నామై॒షః । తం-వాఁ ఏ॒తగ్ం స॒ప్తహూ॑త॒గ్ం॒ సన్త᳚మ్ । స॒ప్తహో॒తేత్యాచ॑క్షతే ప॒రోక్షే॑ణ । ప॒రోక్ష॑ప్రియా ఇవ॒ హి దే॒వాః ॥ ఆత్మ॒-న్నాత్మ॒-న్నిత్యామ॑న్త్రయత । తస్మై॑ ష॒ష్ఠగ్ం హూ॒తః ప్రత్య॑శృణోత్ । స షడ్ఢూ॑తో-ఽభవత్ ॥ 48 ॥
షడ్ఢూ॑తో హ॒ వై నామై॒షః । తం-వాఁ ఏ॒తగ్ం షడ్ఢూ॑త॒గ్ం॒ సన్త᳚మ్ । షడ్ఢో॒తేత్యాచ॑క్షతే ప॒రోక్షే॑ణ । ప॒రోక్ష॑ప్రియా ఇవ॒ హి దే॒వాః ॥ ఆత్మ॒-న్నాత్మ॒-న్నిత్యామ॑న్త్రయత । తస్మై॑ పఞ్చ॒మగ్ం హూ॒తః ప్రత్య॑ శృణోత్ । స పఞ్చ॑ హూతో-ఽభవత్ । పఞ్చ॑హూతో హ॒ వై నామై॒షః । తం-వాఁ ఏ॒త-మ్పఞ్చ॑హూత॒గ్ం॒ సన్త᳚మ్ । పఞ్చ॑హో॒తేత్యాచ॑క్షతే ప॒రోక్షే॑ణ ॥ 49 ॥
ప॒రోక్ష॑ప్రియా ఇవ॒ హి దే॒వాః ॥ ఆత్మ॒-న్నాత్మ॒-న్నిత్యామ॑న్త్రయత । తస్మై॑ చతు॒ర్థగ్ం హూ॒తః ప్రత్య॑శృణోత్ । స చతు॑ర్​హూతో-ఽభవత్ । చతు॑ర్​హూతో హ॒ వై నామై॒షః । తం-వాఁ ఏ॒త-ఞ్చతు॑ర్​హూత॒గ్ం॒ సన్త᳚మ్ । చతు॑ర్​హో॒తేత్యాచ॑క్షతే ప॒రోక్షే॑ణ । ప॒రోక్ష॑ప్రియా ఇవ॒ హి దే॒వాః ॥ తమ॑బ్రవీత్ । త్వం-వైఁ మే॒ నేది॑ష్ఠగ్ం హూ॒తః ప్రత్య॑శ్రౌషీః । త్వయై॑-నానాఖ్యా॒తార॒ ఇతి॑ । తస్మా॒న్ను హై॑నా॒గ్॒-శ్చతు॑ర్​హోతార॒ ఇత్యాచ॑క్షతే । తస్మా᳚-చ్ఛుశ్రూ॒షుః పు॒త్రాణా॒గ్ం॒ హృద్య॑తమః । నేది॑ష్ఠో॒ హృద్య॑తమః । నేది॑ష్ఠో॒ బ్రహ్మ॑ణో భవతి । య ఏ॒వం-వేఁద॑ ॥ 50 ॥
(దే॒వాః - షడ్ఢూ॑తో-ఽభవ॒త్ - పఞ్చ॑హో॒తేత్యాచ॑క్షతే ప॒రోక్షే॑ణా - శ్రౌషీ॒-ష్షట్చ॑) (అ. 11)
(బ్ర॒హ్మ॒వా॒దినః॒ కిం - దక్షి॑ణాం॒ - ఁయో వా అవి॑ద్వా॒న్ - తస్య॒ వై - బ్ర॑హ్మవా॒దినో॒ య-ద్దశ॑హోతారః - ప్ర॒జాప॑తి॒ వ్యస్రం - ప్ర॒జాప॑తిః॒ పురు॑షం - ప్ర॒జాప॑తిరకామయత॒ స తప॒-స్సో᳚-ఽన్తర్వా᳚న్ - బ్రహ్మవా॒దినో॒ యో వా ఇ॒మం-విఁ॒ద్యాత్ - ప్ర॒జాప॑తి॒-స్సోమ॒గ్ం॒ రాజా॑నం॒ - బ్రహ్మా᳚త్ మ॒న్వదేకా॑దశ)
(బ్ర॒హ్మ॒వా॒దిన॒ - స్తస్య॒ వా అ॒గ్నే--ర్ యద్వా ఇ॒ద-ఙ్కిఞ్చ॑ - ప్ర॒జాప॑తిరకామయత॒ -య ఏ॒వాస్య॑ దక్షిణ॒తః ప॑ఞ్చా॒శత్)
(బ్ర॒హ్మ॒వా॒దినో॒ - య ఏ॒వం-వేఁద॑ )
॥ హరిః॑ ఓమ్ ॥
॥ కృష్ణ యజుర్వేదీయ తైత్తిరీయ బ్రాహ్మణే ద్వితీయాష్టకే తృతీయః ప్రపాఠక-స్సమాప్తః ॥
Roman (IAST) Transliteration
kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya brāhmaṇe dvitīyāṣṭake tṛtīyaḥ prapāṭhakaḥ - hotṛbrāhmaṇaśeṣaḥ
o-nnamaḥ paramātmane, śrī mahāgaṇapataye namaḥ,
śrī gurubhyo namaḥ | ha॒riḥ॒ om ||
anuvākaṃ 1 - sarveṣāṃ hotṛmantrāṇā-ñcatur​hotṛśabdena vyavahāra
bra॒hma॒vā॒dino̭ vadanti | ki-ñcatṷr​hotṛṇā-ñcatur​hotṛ॒tvamiti̭ | yade॒vaiṣu ca̭tu॒rdhā hotā̭raḥ | tena॒ catṷr​hotāraḥ | tasmā॒ccatṷr​hotāra ucyante | taccatṷr​hotṛṇā-ñcatur​hotṛ॒tvam || somo॒ vai catṷr​hotā | a॒gniḥ pañca̭hotā | dhā॒tā ṣaḍḍho̭tā | indraḥ̭ sa॒ptaho̭tā || 1 ||
pra॒jāpa̭ti॒-rdaśa̭hotā | ya e॒va-ñcatṷr​hotṛṇā॒-mṛddhiṃ॒-ve~da̭ | ṛ॒dhnotye॒va || ya ḙṣāme॒va-mba॒ndhutāṃ॒-ve~da̭ | bandhṷmānbhavati | ya ḙṣāme॒va-ṅklṛptiṃ॒-ve~da̭ | kalpa̭te-'smai | ya ḙṣāme॒va-mā॒yata̭naṃ॒-ve~da̭ | ā॒yata̭navān-bhavati | ya ḙṣāme॒va-mpra̭ti॒ṣṭhāṃ-ve~da̭ || 2 ||
pratye॒va ti̭ṣṭhati || bra॒hma॒vā॒dino̭ vadanti | daśa̭hotā॒ catṷr​hotā | pañca̭hotā॒ ṣaḍḍho̭tā sa॒ptaho̭tā | atha॒ kasmā॒ccatṷr​hotāra ucyanta॒ iti̭ | indro॒ vai catṷr​hotā | indraḥ॒ khalu॒ vai śreṣṭho̭ de॒vatā̭nā-mupa॒deśa̭nāt | ya e॒vamindra॒gg॒ śreṣṭha̭-nde॒vatā̭nā-mupa॒deśa̭nā॒-dveda̭ | vasi̭ṣṭha-ssamā॒nānā᳚-mbhavati | tasmā॒cchreṣṭha̭mā॒yanta̭-mpratha॒menai॒vānṷbuddhyante | a॒yamāganṋ | a॒yamavā̭sā॒diti̭ | kī॒rtira̭sya॒ pūrvā-''ga̭cchati ja॒natā̭māya॒taḥ | atho̭ ena-mpratha॒menai॒vānṷ buddhyante | a॒yamāganṋ | a॒yamavā̭sā॒diti̭ || 3 ||
(sa॒ptaho̭tā - prati॒ṣṭhāṃ-ve~da̭ - buddhyante॒ ṣaṭca̭) (a. 1)
anuvākaṃ 2 - naimittiko hotṛmantrahomaḥ
dakṣi̭ṇā-mpratigrahī॒ṣyan-thsa॒ptada̭śa॒ kṛtvo-'pā᳚nyāt | ā॒tmāna̭me॒va sami̭ndhe | teja̭se vī॒ryā̭ya | atho᳚ pra॒jāpa̭tire॒vainā᳚-mbhū॒tvā prati̭ gṛhṇāti | ā॒tmano 'nā᳚rtyai || yadyḙna॒mārt-vi̭jyā-dvṛ॒tagṃ santa̭-nni॒r​harḙrann | āgnī᳚ddhre juhuyā॒-ddaśa̭hotāram | ca॒tu॒rgṛ॒hī॒tenājyḙna | pu॒rastā᳚t-pra॒tyantiṣṭhanṋ | pra॒ti॒lo॒maṃ-vi~॒grāha᳚m || 4 ||
prā॒ṇāne॒vāsyopa̭dāsayati || yadyḙna॒-mpuna̭rupa॒ śikṣḙyuḥ | āgnī᳚ddhra e॒va jṷhuyā॒-ddaśa̭hotāram | ca॒tu॒rgṛ॒hī॒tenājyḙna | pa॒ścā-tprāṃāsī̭naḥ | a॒nu॒lo॒ma-mavi̭grāham | prā॒ṇāne॒vāsmai̭ kalpayati || prāya̭ścittī॒-vāghote-tyṛ̭tumu॒kha ṛ̭tumukhe juhoti | ṛ॒tūne॒vāsmai̭ kalpayati | kalpa̭nte-'smā ṛ॒tavaḥ̭ || 5 ||
klṛ॒tā a̭smā ṛ॒tava॒ āya̭nti || ṣaḍḍho̭tā॒ vai bhū॒tvā pra॒jāpa̭tiri॒dagṃ sarva̭masṛjata | sa mano̭-'sṛjata | mana॒so-'dhi̭ gāya॒trīma̭sṛjata | tadgā̭ya॒trīṃ-ya~śa̭ ārcchat | tāmā-'la̭bhata | gā॒ya॒tri॒yā adhi॒ chandāg̭sya sṛjata | chando॒bhyo-'dhi॒ sāma̭ | ta-thsāma॒ yaśa̭ ārcchat | tadā-'la̭bhata || 6 ||
sāmno-'dhi॒ yajūg̭ṣyasṛjata | yaju॒rbhyo-'dhi॒ viṣṇu᳚m | ta-dviṣṇuṃ॒-ya~śa̭ ārcchat | tamā-'la̭bhata | vi॒ṣṇoraddhyoṣa̭dhīrasṛjata | oṣa̭dhī॒bhyo-'dhi॒ soma᳚m | ta-thsomaṃ॒-ya~śa̭ ārcchat | tamā-'la̭bhata | somā॒dadhi̭ pa॒śūna̭sṛjata | pa॒śubhyo-'dhīndra᳚m || 7 ||
tadindraṃ॒-ya~śa̭ ārcchat | tadḙna॒-nnāti॒ prācya̭vata | indra̭ iva yaśa॒svī bha̭vati | ya e॒vaṃ-ve~da̭ | nainaṃ॒-ya~śo-'ti॒ pracya̭vate || yadvā i॒da-ṅki-ñca̭ | ta-thsarva̭muttā॒na e॒vāṅgī̭ra॒saḥ pratya̭gṛhṇāt | tadḙna॒-mprati̭gṛhīta॒-nnāhi̭nat | ya-tkiñca̭ prati gṛhṇī॒yāt | ta-thsarva̭muttā॒nastvā᳚ṅgīra॒saḥ prati̭gṛhṇā॒tvitye॒va prati̭gṛhṇīyāt | i॒yaṃ-vā~ ṷttā॒na ā᳚ṅgīra॒saḥ | a॒nayai॒vaina॒t-prati̭ gṛhṇāti | nainagṃ̭ hinasti || ba॒ra॒ḥiṣā॒ pratī̭yā॒dgāṃ-vā~-'śvaṃ̭-vā~ | e॒tadvai pa̭śū॒nā-mpri॒ya-ndhāma̭ | pri॒yeṇai॒vaina॒-ndhāmnā॒ pratyḙti || 8 ||
(vi॒grāha̭ - mṛ॒tava॒ - stadā-'la̭bha॒ - tendraṃ̭ - gṛhṇīyā॒-thṣaṭca̭) (a. 2)
anuvākaṃ 3 - keśavapanāṅga-mpuṣṭivedanaṃ
yo vā avi̭dvā-nniva॒rtaya̭te | viśī̭r​ṣā॒ sapā᳚pmā॒ 'muṣmi̭l ~lo॒ke bha̭vati | atha॒ yo vi॒dvā-nni̭va॒rtaya̭te | saśī̭r​ṣā॒ vipā᳚pmā॒ 'muṣmi̭l ~lo॒ke bha̭vati || de॒vatā॒ vai sa॒pta puṣṭi̭kāmā॒ nya̭vartayanta | a॒gniśca̭ pṛthi॒vī ca̭ | vā॒yuścā॒ntari̭kṣa-ñca | ā॒di॒tyaśca॒ dyauśca̭ ca॒ndramāḥ᳚ | a॒gnirnya̭vartayata | sa sā̭ha॒sra-ma̭puṣyat || 9 ||
pṛ॒thi॒vī nya̭vartayata | sauṣa̭dhībhi॒-rvana॒spati̭bhi-rapuṣyat | vā॒yurnya̭vartayata | sa marī̭cībhi-rapuṣyat | a॒ntari̭kṣa॒-nnya̭vartayata | tadvayo̭bhi-rapuṣyat | ā॒di॒tyo nya̭vartayata | sa ra॒śmibhi̭-rapuṣyat | dyaurnya̭vartayata | sā nakṣa̭trai-rapuṣyat | ca॒ndramā॒ nya̭vartayata | so̭-'horā॒trai-ra̭rdhamā॒sai-rmāsair̭ ṛ॒tubhiḥ̭ saṃ​va~thsa॒reṇā̭-puṣyat | tānpoṣā᳚n-puṣyati | yāg​ste-'pṷṣyann | ya e॒vaṃ-vi~॒dānni ca̭ va॒rtaya̭te॒ pari̭ ca || 10 ||
(a॒pu॒ṣya॒n - nakṣa̭trairapuṣya॒-tpañca̭ ca) (a. 3)
anuvākaṃ 4 - pratigrahamantramahimajñānam
tasya॒ vā a॒gner-hira̭ṇya-mpratijagra॒huṣaḥ̭ | a॒rdhami̭ndri॒yasyā-pā᳚krāmat | tade॒tenai॒va pratya̭gṛhṇāt | tena॒ vai so᳚-'rdhami̭ndri॒ya-syā॒tma-nnu॒pādha̭tta | a॒rdhami̭ndri॒yasyā॒tma-nnu॒pādha̭tte | ya e॒vaṃ-vi~॒dvān. hira̭ṇya-mprati gṛ॒hṇāti̭ | atha॒ yo 'vi̭dvā-nprati gṛ॒hṇāti̭ | a॒rdhama̭syendri॒yasyāpa̭ krāmati || tasya॒ vai soma̭sya॒ vāsaḥ̭ pratijagra॒huṣaḥ̭ | tṛtī̭yamindri॒yasyā-pā᳚krāmat || 11 ||
tade॒tenai॒va pratya̭gṛhṇāt | tena॒ vai sa tṛtī̭yamindri॒yasyā॒tma-nnu॒pādha̭tta | tṛtī̭yamindri॒yasyā॒tma-nnu॒pādha̭tte | ya e॒vaṃ-vi~॒dvān. vāsaḥ̭ prati gṛ॒hṇāti̭ | atha॒ yo-'vi̭dvā-nprati gṛ॒hṇāti̭ | tṛtī̭yamasyendri॒yasyāpa̭ krāmati || tasya॒ vai ru॒drasya॒ gā-mpra̭tijagra॒huṣaḥ̭ | ca॒tu॒rthami̭ndri॒yasyā-pā᳚krāmat | tāme॒tenai॒va pratya̭gṛhṇāt | tena॒ vai sa ca̭tu॒rthami̭ndri॒yasyā॒tma-nnu॒pādha̭tta || 12 ||
ca॒tu॒rthami̭ndri॒yasyā॒tma-nnu॒pādha̭tte | ya e॒vaṃ-vi~॒dvā-ngā-mpra̭ti gṛ॒hṇāti̭ | atha॒ yo-'vi̭dvā-nprati gṛ॒hṇāti̭ | ca॒tu॒rthama̭syendri॒yasyāpa̭ krāmati || tasya॒ vai varṷṇa॒syāśva̭-mpratijagra॒huṣaḥ̭ | pa॒ñca॒mami̭ndri॒yasyā-pā᳚krāmat | tame॒tenai॒va pratya̭gṛhṇāt | tena॒ vai sa pa̭ñca॒mami̭ndri॒yasyā॒tma-nnu॒pādha̭tta | pa॒ñca॒mami̭ndri॒yasyā॒tma-nnu॒pādha̭tte | ya e॒vaṃ-vi~॒dvānaśva̭-mprati gṛ॒hṇāti̭ || 13 ||
atha॒ yo-'vi̭dvā-npratigṛ॒hṇāti̭ | pa॒ñca॒mama̭syendri॒yasyāpa̭ krāmati || tasya॒ vai pra॒jāpa̭teḥ॒ purṷṣa-mpratijagra॒huṣaḥ̭ | ṣa॒ṣṭhami̭ndri॒yasyā-pā᳚krāmat | tame॒tenai॒va pratya̭gṛhṇāt | tena॒ vai sa ṣa॒ṣṭhami̭ndri॒yasyā॒tma-nnu॒pādha̭tta | ṣa॒ṣṭhami̭ndri॒yasyā॒tma-nnu॒pādha̭tte | ya e॒vaṃ-vi~॒dvā-npurṷṣa-mprati gṛ॒hṇāti̭ | atha॒ yo-'vi̭dvā-nprati gṛ॒hṇāti̭ | ṣa॒ṣṭhama̭syendri॒yasyāpa̭-krāmati || 14 ||
tasya॒ vai mano॒stalpa̭-mpratijagra॒huṣaḥ̭ | sa॒pta॒mami̭ndri॒yasyā-pā᳚krāmat | tame॒tenai॒va pratya̭gṛhṇāt | tena॒ vai sa sa̭pta॒mami̭ndri॒ya-syā॒tma-nnu॒pādha̭tta | sa॒pta॒mami̭ndri॒yasyā॒tma-nnu॒pādha̭tte | ya e॒vaṃ-vi~॒dvāg​stalpa̭-mpratigṛ॒hṇāti̭ | atha॒ yo-'vi̭dvā-nprati gṛ॒hṇāti̭ | sa॒pta॒mama̭syendri॒yasyāpa̭-krāmati || tasya॒ vā ṷttā॒nasyā᳚ṅgīra॒sasyā prā̭ṇa-tpratijagra॒huṣaḥ̭ | a॒ṣṭa॒mami̭ndri॒yasyā-pā᳚krāmat || 15 ||
tade॒tenai॒va pratya̭gṛhṇāt | tena॒ vai so᳚-'ṣṭa॒mami̭ndri॒yasyā॒tma-nnu॒pādha̭tte | a॒ṣṭa॒mami̭ndri॒yasyā॒tma-nnu॒pādha̭tte | ya e॒vaṃ-vi~॒dvāna prā̭ṇa-tprati gṛ॒hṇāti̭ | atha॒ yo-'vi̭dvā-npratigṛ॒hṇāti̭ | a॒ṣṭa॒mama̭syendri॒yasyāpa̭ krāmati || yadvā i॒da-ṅki-ñca̭ | ta-thsarva̭-muttā॒na e॒vāṅgī̭ra॒saḥ pratya̭ gṛhṇāt | tadḙna॒-mprati̭gṛhīta॒-nnāhi̭nat | ya-tki-ñca̭ prati gṛhṇī॒yāt | ta-thsarva̭-muttā॒na-stvā᳚ṅgīra॒saḥ prati̭gṛhṇā॒tvitye॒va prati̭ gṛhṇīyāt | i॒yaṃ-vā~ ṷttā॒na ā᳚ṅgīra॒saḥ | a॒nayai॒vaina॒t-prati̭gṛhṇāti | nainagṃ̭ hinasti || 16 ||
(tṛtī̭yamindri॒yasyāpā᳚krāmac - catu॒rthami̭ndri॒yasyā॒tmannu॒pādha॒ - ttāśva̭-mpratigṛ॒hṇāti̭ - ṣa॒ṣṭha̭masyendri॒yasyāpa̭krāma -tyaṣṭa॒mami̭ndri॒yasyāpā᳚krāmat - prati gṛhṇī॒yāc ca॒tvāri̭ ca) (a. 4)
(tasya॒ vā a॒gner-hira̭ṇya॒gṃ॒ soma̭sya॒ vāsa॒stade॒tena̭ ru॒drasya॒ gā-ntāme॒tena॒ varṷṇa॒syāśva̭-mpra॒jāpa̭teḥ॒ purṷṣa॒-mmano॒stalpa॒-ntame॒teno᳚ttā॒nasya॒ tade॒tenāprā̭ṇa॒dya-dvai )
(a॒rdha-ntṛtī̭yamaṣṭa॒ma-ntacca̭tu॒rtha-ntā-mpa̭ñca॒magṃ ṣa॒ṣṭhagṃ sa̭pta॒mantam |
tade॒tena॒ dve tāme॒tenaika॒-ntame॒tena॒ trīṇi॒ tade॒tenaikaṃ᳚ )
anuvākaṃ 5 - praśnottararūpo brahmaviṣayassaṃ​vā~daḥ
bra॒hma॒vā॒dino̭ vadanti || ya-ddaśa̭hotāra-ssa॒tramāsa̭ta | kena॒ te gṛ॒hapa̭tinā ''rdhnuvann | kena̭ pra॒jā a̭sṛja॒nteti̭ | pra॒jāpa̭tinā॒ vai te gṛ॒hapa̭tinā ''rdhnuvann | tena̭ pra॒jā a̭sṛjanta || yaccatṷr​hotāra-ssa॒tramāsa̭ta | kena॒ te gṛ॒hapa̭tinā ''rdhnuvann | kenauṣa̭dhī-rasṛja॒nteti̭ | somḙna॒ vai te gṛ॒hapa̭tinā ''rdhnuvann || 17 ||
tenauṣa̭dhī-rasṛjanta || ya-tpañca̭hotāra-ssa॒tramāsa̭ta | kena॒ te gṛ॒hapa̭tinā ''rdhnuvann | kenai॒bhyo lo॒kebhyo-'sṷrā॒-nprāṇṷdanta | kenai̭ṣā-mpa॒śūna̭vṛñja॒teti̭ | a॒gninā॒ vai te gṛ॒hapa̭tinā ''rdhnuvann | tenai॒bhyo lo॒kebhyo-'sṷrā॒n-prāṇṷdanta | tenai̭ṣā-mpa॒śūna̭vṛñjata || ya-thṣaḍḍho̭tāra-ssa॒tramāsa̭ta | kena॒ te gṛ॒hapa̭tinā ''rdhnuvann || 18 ||
kena॒rtūna̭-kalpaya॒nteti̭ | dhā॒trā vai te gṛ॒hapa̭tinā ''rdhnuvann | tena॒rtūna̭kalpayanta || ya-thsa॒ptaho̭tāra-ssa॒tramāsa̭ta | kena॒ te gṛ॒hapa̭tinā ''rdhnuvann | kena॒ suva̭rāyann | kene॒māl ~lo॒kān-thsama̭tanva॒nniti̭ | a॒rya॒mṇā vai te gṛ॒hapa̭tinā ''rdhnuvann | tena॒ suva̭rāyann | tene॒māl ~lo॒kān-thsama̭tanva॒nniti̭ || 19 ||
e॒te vai de॒vā gṛ॒hapa̭tayaḥ | tān. ya e॒vaṃ-vi~॒dvān | apya॒nyasya̭ gār​hapa॒te dīkṣa̭te | a॒vā॒nta॒rame॒va sa॒triṇā̭-mṛddhnoti || yo vā a̭rya॒maṇaṃ॒-ve~da̭ | dāna̭kāmā asmai pra॒jā bha̭vanti | ya॒jño vā a̭rya॒mā | āryā̭vasa॒tiriti॒ vai tamā̭hu॒rya-mpra॒śagṃsa̭nti || āryā̭ vasa॒tirbha̭vati | ya e॒vaṃ-ve~da̭ || 20 ||
yadvā i॒da-ṅki-ñca̭ | ta-thsarva॒-ñcatṷr​hotāraḥ | catṷr​hotṛ॒bhyo-'dhi̭ ya॒jño nimi̭rtaḥ | sa ya e॒vaṃ-vi~॒dvān. vi॒vadḙta | a॒hame॒va bhūyo̭ veda | yaścatṷr​hotṝ॒n॒. vedeti̭ | sa hyḙva bhūyo॒ veda̭ | yaścatṷr​hotṝ॒n.॒ veda̭ || yo vai catṷr​hotṛṇā॒gṃ॒ hotṝ॒n॒. veda̭ | sarvā̭su pra॒jāsvanna̭matti || 21 ||
sarvā॒ diśo॒-'bhija̭yati | pra॒jāpa̭ti॒rvai daśa̭hotṛṇā॒gṃ॒ hotā᳚ | soma॒ścatṷr​hotṛṇā॒gṃ॒ hotā᳚ | a॒gniḥ pañca̭hotṛṇā॒gṃ॒ hotā᳚ | dhā॒tā ṣaḍḍho̭tṛṇā॒gṃ॒ hotā᳚ | a॒rya॒mā sa॒ptaho̭tṛṇā॒gṃ॒ hotā᳚ | e॒te vai catṷr​hotṛṇā॒gṃ॒ hotā̭raḥ | tān. ya e॒vaṃ-ve~da̭ | sarvā̭su pra॒jāsvanna̭matti | sarvā॒ diśo॒-'bhi ja̭yati || 22 ||
(ā॒rdhnu॒va॒ - nnā॒dhnu॒va॒ - nnitye॒ - vaṃ-ve~dā᳚ - tti॒ - sarvā॒ diśo॒bhi ja̭yati ) (a. 5)
(vai tena̭ sa॒tra-ṅkena̭)
2.3.6 anuvākaṃ - hotṛpraśaṃsāprasaṅgena kratūnāmṛtvig viśeṣavyavasthāpanam, agnihotrasya prāśastya-ñca
pra॒jāpa̭tiḥ pra॒jā-ssṛ॒ṣṭvā vya̭sragṃsata | sa hṛda̭ya-mbhū॒to̭-'śayat | ātma॒n॒. hā(3) ityahva̭yat | āpaḥ॒ pratya̭śṛṇvann | tā a̭gniho॒treṇai॒va ya̭jñakra॒tunopa̭ pa॒ryāva̭rtanta | tāḥ kusi̭ndha॒mupaṷhann | tasmā̭dagniho॒trasya̭ yajñakra॒toḥ | eka̭ ṛ॒tvik || ca॒tu॒ṣkṛtvo-'hva̭yat | a॒gni-rvā॒yu-rā̭di॒tya-śca॒ndramāḥ᳚ || 23 ||
te pratya̭śṛṇvann | te da̭r​śapūrṇamā॒sābhyā̭me॒va ya̭jñakra॒tunopa̭ pa॒ryāva̭rtanta | ta upaṷhagg​-śca॒tvāryaṅgā̭ni | tasmā᳚-ddar​śapūrṇamā॒sayo᳚-ryajñakra॒toḥ | ca॒tvāra̭ ṛ॒tvijaḥ̭ || pa॒ñca॒ kṛtvo-'hva̭yat | pa॒śavaḥ॒ pratya̭śṛṇvann | te cā̭turmā॒syaire॒va ya̭jñakra॒tunopa̭ pa॒ryāva̭rtanta | ta upaṷha॒l ~loma̭ cha॒vī-mmā॒gṃ॒samasthi̭ ma॒jjāna᳚m | tasmā᳚ccāturmā॒syānāṃ᳚-ya~jñakra॒toḥ || 24 ||
pañca॒rtvijaḥ̭ || ṣa॒ṭkṛtvo-'hva̭yat | ṛ॒tavaḥ॒ pratya̭śṛṇvann | te pa̭śuba॒ndhenai॒va ya̭jñakra॒tunopa̭ pa॒ryāva̭rtanta | ta upaṷha॒n-thstanā̭vā॒ṇḍau śi॒śnamavā᳚ñca-mprā॒ṇam | tasmā᳚t-paśuba॒ndhasya̭ yajñakra॒toḥ | ṣaḍṛ॒tvijaḥ̭ || sa॒pta॒kṛtvo-'hva̭yat | hotrāḥ॒ pratya̭śṛṇvann | tā-ssau॒myenai॒vāddhva॒reṇa̭ yajñakra॒tunopa̭ pa॒ryāva̭rtanta || 25 ||
tā upaṷhan-thsa॒ptaśī̭r​ṣa॒ṇyā᳚n-prā॒ṇān | tasmā᳚-thsau॒myasyā᳚ddhva॒rasya̭ yajñakra॒toḥ | sa॒pta hotrāḥ॒ prācī॒rvaṣa̭ṭkurvanti || da॒śa॒kṛtvo-'hva̭yat | tapaḥ॒ pratya̭śṛṇot | tat-karma̭ṇai॒va saṃ̭​va~thsa॒reṇa॒ sarvai᳚ryajñakra॒tubhi॒rupa̭ pa॒ryāva̭rtata | ta-thsarva̭mā॒tmāna॒-mapa̭rivarga॒-mupaṷhat | tasmā᳚th- saṃ​va~thsa॒re sarvḙ yajñakra॒tavo-'va̭ruddhyante || tasmā॒-ddaśa̭hotā॒ catṷr​hotā | pañca̭hotā॒ ṣaḍḍho̭tā sa॒ptaho̭tā | eka̭hotre ba॒ligṃ ha̭ranti | hara̭ntyasmai pra॒jā ba॒lim | aina॒mapra̭tikhyāta-ṅgacchati | ya e॒vaṃ-ve~da̭ || 26 ||
(ca॒ndramā᳚ - ścāturmā॒syānāṃ᳚-ya~jñakra॒to - ra̭ddhva॒reṇa̭ yajñakra॒tunopa̭ pa॒ryāva̭rtanta - sa॒ptaho̭tā ca॒tvāri̭ ca) (a. 6)
anuvākaṃ 7 - agnihotrasya sarvakraturudbhāvasādhanena praśaṃsā
pra॒jāpa̭tiḥ॒ purṷṣa-masṛjata | so᳚-'gnira̭bravīt | mamā॒ya-manna̭ma॒stviti̭ | so̭-'bibhet | sarvaṃ॒-vai~ mā॒-'ya-mpradha̭kṣya॒tīti̭ | sa e॒tāg​-ścatṷr​hotṝnātma॒-spara̭ṇānapaśyat | tāna̭juhot | tairvai sa ā॒tmāna̭-maspṛṇot || yada̭gniho॒tra-ñju॒hoti̭ | eka̭hotārame॒va ta-dya̭jñakra॒tu-mā᳚pnotyagniho॒tram || 27 ||
kusi̭ndha-ñcā॒tmanaḥ̭ spṛ॒ṇoti̭ | ā॒di॒tyasya̭ ca॒ sāyṷjya-ṅgacchati || ca॒turunna̭yati | catṷr​hotārame॒va ta-dya̭jñakra॒tu-mā᳚pnoti dar​śapūrṇamā॒sau | ca॒tvāri̭ cā॒tmano-'ṅgā̭ni spṛ॒ṇoti̭ | ā॒di॒tyasya̭ ca॒ sāyṷjya-ṅgacchati || ca॒turunna̭yati | sa॒mitpa̭ñca॒mī | pañca̭hotārame॒va ta-dya̭jñakra॒tu-mā᳚pnoti cāturmā॒syāni̭ | loma̭ cha॒vī-mmā॒gṃ॒samasthi̭ ma॒jjāna᳚m || 28 ||
tāni̭ cā॒tmanaḥ̭ spṛ॒ṇoti̭ | ā॒di॒tyasya̭ ca॒ sāyṷjya-ṅgacchati || ca॒turunna̭yati | dvirjṷhoti | ṣaḍḍho̭tārame॒va ta-dya̭jñakra॒tu-mā᳚pnoti paśuba॒ndham | stanā̭vā॒ṇḍau śi॒śnamavā᳚ñca-mprā॒ṇam | tāni̭ cā॒tmanaḥ̭ spṛ॒ṇoti̭ | ā॒di॒tyasya̭ ca॒ sāyṷjya-ṅgacchati | ca॒turunna̭yati | dvirjṷhoti || 29 ||
sa॒mi-thsa̭pta॒mī | sa॒ptaho̭tārame॒va ta-dya̭jñakra॒tu-mā᳚pnoti sau॒mya-ma̭ddhva॒ram | sa॒pta cā॒tmanaḥ̭ śīr​ṣa॒ṇyā᳚n-prā॒ṇān-thspṛ॒ṇoti̭ | ā॒di॒tyasya̭ ca॒ sāyṷjya-ṅgacchati || ca॒turunna̭yati | dvirju॒hoti̭ | dvirnimā᳚r​ṣṭi | dviḥ prāśñā̭ti | daśa̭hotārame॒va ta-dya̭jñakra॒tu-mā᳚pnoti saṃ​va~thsa॒ram | sarva̭-ñcā॒tmāna॒-mapa̭rivargagg​ spṛ॒ṇoti̭ | ā॒di॒tyasya̭ ca॒ sāyṷjya-ṅgacchati || 30 ||
(a॒gni॒ho॒traṃ - ma॒jjānaṃ॒ - dvirjṷho॒ - tyapa̭rivargagg​ spṛ॒ṇotyeka̭-ñca ) (a. 7)
anuvākaṃ 8 - sṛṣṭisādhanatvena hotṛmantrāsāmarthya praśaṃsā
[(apa̭krāmata garbhi॒ṇyaḥ) is only instruction , not a mantra]
pra॒jāpa̭ti-rakāmayata॒ prajā̭ye॒yeti̭ | sa tapo̭-'tapyata | so᳚-'ntarvā̭nabhavat | sa hari̭ta-śśyā॒vo̭-'bhavat | tasmā॒-thstrya̭ntarva̭tnī | hari̭ṇī sa॒tī śyā॒vā bha̭vati | sa vi॒jāya̭māno॒ garbhḙṇātāmyat | sa tā॒ntaḥ kṛ॒ṣṇa-śśyā॒vo̭-'bhavat | tasmā᳚-ttā॒ntaḥ kṛ॒ṣṇa-śśyā॒vo bha̭vati | tasyāsṷre॒vājī̭vat || 31 ||
tenāsu॒nā-'sṷrānasṛjata | tadasṷrāṇā-masura॒tvam | ya e॒vamasṷrāṇā-masura॒tvaṃ-ve~da̭ | asṷmāne॒va bha̭vati | naina॒masṷrjahāti || so-'sṷrān-thsṛ॒ṣṭvā pi॒tevā̭manyata | tadanṷ pi॒tṝna̭sṛjata | tat-pi̭tṛ॒ṇā-mpi̭tṛ॒tvam | ya e॒va-mpi̭tṛ॒ṇā-mpi̭tṛ॒tvaṃ-ve~da̭ | pi॒tevai॒va svānā᳚-mbhavati || 32 ||
yantya̭sya pi॒taro॒ hava᳚m || sa pi॒tṝn-thsṛ॒ṣṭvā 'ma̭nasyat | tadanṷ manu॒ṣyā̭-nasṛjata | tanma̭nu॒ṣyā̭ṇā-mmanuṣya॒tvam | ya e॒va-mma̭nu॒ṣyā̭ṇā-mmanuṣya॒tvaṃ-ve~da̭ | ma॒na॒svyḙva bha̭vati | naina॒-mmanṷrjahāti || tasmai̭ manu॒ṣyā᳚n-thsasṛjā॒nāya̭ | divā̭ deva॒trā 'bha̭vat | tadanṷ de॒vāna̭sṛjata | ta-dde॒vānā᳚-ndeva॒tvam | ya e॒va-nde॒vānā᳚-ndeva॒tvaṃ-ve~da̭ | divā̭ hai॒vāsya̭ deva॒trā bha̭vati || tāni॒ vā e॒tāni̭ ca॒tvāryambhāgṃ̭si | de॒vā ma̭nu॒ṣyāḥ᳚ pi॒taro-'sṷrāḥ || teṣu॒ sarve॒ṣvambho॒ nabha̭ iva bhavati | ya e॒vaṃ-ve~da̭ || 33 ||
(a॒jī॒va॒th - svānā᳚-mbhavati - de॒vāna̭sṛjata sa॒pta ca̭) (a. 8)
anuvākaṃ 9 - vāyurūpatvajñānena hotṛmantrāṇā-mpraśaṃsā
[(ya॒thā॒sthā॒na-ṅga̭rbhi॒ṇyaḥ̭) is ònly instructiòn , nòt a mantra]
bra॒hma॒vā॒dino̭ vadanti | yo vā i॒maṃ-vi~॒dyāt | yato॒-'ya-mpava̭te | yada̭bhi॒ pava̭te | yada̭bhi sa॒paṃ​va~̭te | sarva॒māyṷriyāt | na pu॒rā ''yṷṣaḥ॒ pramī̭yeta | pa॒śu॒mān-thsyā᳚t | vi॒ndeta̭ pra॒jām || yo vā i॒maṃ-ve~da̭ || 34 ||
yato॒-'ya-mpava̭te | yada̭bhi॒ pava̭te | yada̭bhi sa॒paṃ​va~̭te | sarva॒māyṷreti | na pu॒rā-''yṷṣaḥ॒ pramī̭yate | pa॒śu॒mā-nbha̭vati | vi॒ndate᳚ pra॒jām || a॒dbhyaḥ pa̭vate | a॒po̭-'bhi pa̭vate | a॒po̭-'bhi sampa̭vate || 35 ||
a॒syāḥ pa̭vate | i॒māma॒bhi pa̭vate | i॒māma॒bhi sampa̭vate | a॒gneḥ pa̭vate | a॒gnima॒bhi pa̭vate | a॒gnima॒bhi sa-mpa̭vate | a॒ntari̭kṣā-tpavate | a॒ntari̭kṣama॒bhi pa̭vate | a॒ntari̭kṣama॒bhi sa-mpa̭vate | ā॒di॒tyā-tpa̭vate || 36 ||
ā॒di॒tyama॒bhi pa̭vate | ā॒di॒tyama॒bhi sa-mpa̭vate | dyoḥ pa̭vate | diva̭ma॒bhi pa̭vate || diva̭ma॒bhi sa-mpa̭vate | di॒gbhyaḥ pa̭vate | diśo॒-'bhi pa̭vate | diśo॒-'bhi sa-mpa̭vate | sa yat-pu॒rastā॒dvāti̭ | prā॒ṇa e॒va bhū॒tvā pu॒rastā᳚dvāti || 37 ||
tasmā᳚t-pu॒rastā॒-dvānta᳚m | sarvāḥ᳚ pra॒jāḥ prati̭ nandanti | prā॒ṇo hi pri॒yaḥ pra॒jānā᳚m | prā॒ṇa i̭va pri॒yaḥ pra॒jānā᳚-mbhavati | ya e॒vaṃ-ve~da̭ | sa vā e॒ṣa prā॒ṇa e॒va || atha॒ ya-dda̭kṣiṇa॒to vāti̭ | mā॒ta॒riśvai॒va bhū॒tvā da̭kṣiṇa॒to vā̭ti | tasmā᳚-ddakṣiṇa॒to vāntaṃ̭-vi~॒dyāt | sarvā॒ diśa॒ āvā̭ti || 38 ||
sarvā॒ diśo-'nu॒ vivā̭ti | sarvā॒ diśo-'nu॒ saṃ​vā~॒tīti̭ | sa vā e॒ṣa mā̭ta॒riśvai॒va || atha॒ yat-pa॒ścādvāti̭ | pava̭māna e॒va bhū॒tvā pa॒ścādvā̭ti | pū॒tama̭smā॒ āha̭ranti | pū॒tamupa̭haranti | pū॒tama̭śnāti | ya e॒vaṃ-ve~da̭ | sa vā e॒ṣa pava̭māna e॒va || 39 ||
atha॒ yadṷttara॒to vāti̭ | sa॒vi॒taiva bhū॒tvotta̭ra॒to vā̭ti | sa॒vi॒teva॒ svānā᳚-mbhavati | ya e॒vaṃ-ve~da̭ | sa vā e॒ṣa sa̭vi॒taiva || te ya ḙna-mpu॒rastā̭dā॒yanta̭-mupa॒vada̭nti | ya e॒vāsya̭ pu॒rastā᳚t-pā॒pmānaḥ̭ | tāg​ste 'pa̭ghnanti | pu॒rastā॒dita̭rān-pā॒pmanaḥ̭ sacante || atha॒ ya ḙna-ndakṣiṇa॒ta ā॒yanta̭-mupa॒vada̭nti || 40 ||
ya e॒vāsya̭ dakṣiṇa॒taḥ pā॒pmānaḥ̭ | tāg​ste 'pa̭ghnanti | da॒kṣi॒ṇa॒ta ita̭rā-npā॒pmanaḥ̭ sacante || atha॒ ya ḙna-mpa॒ścādā॒yanta̭-mupa॒vada̭nti | ya e॒vāsya̭ pa॒ścāt-pā॒pmānaḥ̭ | tāg​ste 'pa̭ghnanti | pa॒ścādita̭rān-pā॒pmanaḥ̭ sacante || atha॒ ya ḙnamuttara॒ta ā॒yanta̭mupa॒ vada̭nti | ya e॒vāsyo᳚ttara॒taḥ pā॒pmānaḥ̭ | tāg​ste 'pa̭ghnanti || 41 ||
u॒tta॒ra॒ta ita̭rā-npā॒pmanaḥ̭ sacante || tasmā̭ de॒vaṃ-vi~॒dvān | vīva̭ nṛtyet | preva̭ calet | vyasyḙvā॒kṣyau bhā̭ṣeta | ma॒ṇṭayḙdiva | krā॒thayḙdiva | śṛ॒ṅgā॒yetḙva || u॒ta mopa̭vadeyuḥ | u॒ta mḙ pā॒pmāna॒-mapa̭hanyu॒riti̭ || sa yā-ndiśagṃ̭ sa॒nime॒ṣyan-thsyāt | ya॒dā tā-ndiśaṃ॒-vā~to̭ vā॒yāt | atha॒ prave॒yāt | pra vā̭ dhāpayet (dhāvayet) | sā॒tame॒va ra̭di॒taṃ-vyū~̭ḍha-ṅga॒ndhama॒bhi pracya̭vate | ā-'sya॒ ta-ñja̭napa॒da-mpūrvā̭ kī॒rtirga̭cchati || dāna̭kāmā asmai pra॒jā bha̭vanti | ya e॒vaṃ-ve~da̭ || 42 ||
(veda॒ - sampa̭vata - ādi॒tyā-tpa̭vate - vā॒tyā - vā᳚tye॒ - ṣa pava̭māna e॒va - da̭kṣiṇa॒ta ā॒yanta̭mupa॒ vada̭n - tyuttara॒taḥ pā॒pmāna॒stāg​ste 'pa̭ghna॒ - ntītya॒ṣṭau ca̭) (a. 9)
anuvākaṃ 10 - daśahotṛmantrāṇā-ṅkāmyaprayogaḥ
pra॒jāpa̭ti॒-ssoma॒gṃ॒ rājā̭namasṛjata | ta-ntrayo॒ vedā॒ anva̭sṛjyanta | tān. hastḙ-'kuruta | atha॒ ha sītā̭ sāvi॒trī | soma॒gṃ॒ rājā̭na-ñcakame | śra॒ddhāmu॒ sa ca̭kame | sā ha̭ pi॒tara̭-mpra॒jāpa̭ti॒-mupa̭sasāra | tagṃ ho̭vāca | nama̭ste astu bhagavaḥ | upa̭ tvā-'yāni || 43 ||
pra tvā̭ padye || somaṃ॒-vai~ rājā̭na-ṅkāmaye | śra॒ddhāmu॒ sa kā̭mayata॒ iti̭ | tasyā̭ u॒ ha sthā̭ga॒rama̭laṅkā॒ra-ṅka̭lpayi॒tvā | daśa̭hotāra-mpu॒rastā᳚-dvyā॒khyāya̭ | catṷr​hotāra-ndakṣiṇa॒taḥ | pañca̭ hotāra-mpa॒ścāt | ṣaḍḍho̭tāra-muttara॒taḥ | sa॒ptaho̭tāra-mu॒pari̭ṣṭāt | sa॒mbhā॒raiśca॒ patni̭bhiśca॒ mukhḙ-'la॒ṅkṛtya̭ || 44 ||
ā-'syārdhaṃ-va~̭vrāja | tāgṃ ho॒dīkṣyo̭vāca | upa॒ mā-''va̭rta॒sveti̭ | tagṃ ho̭vāca | bhoga॒-ntu ma॒ āca̭kṣva | e॒ta-nma॒ āca̭kṣva | yattḙ pā॒ṇāviti̭ | tasyā̭ u॒ ha trīn. vedā॒-nprada̭dau | tasmā॒du ha॒ striyo॒ bhoga॒maiva hā̭rayante || sa yaḥ kā॒mayḙta pri॒ya-ssyā॒miti̭ || 45 ||
yaṃ-vā~̭ kā॒mayḙta pri॒ya-ssyā॒diti̭ | tasmā̭ e॒tagg​ sthā̭ga॒ra-ma̭laṅkā॒ra-ṅka̭lpayi॒tvā | daśa̭hotāra-mpu॒rastā᳚-dvyā॒khyāya̭ | catṷr​hotāra-ndakṣiṇa॒taḥ | pañca̭hotāra-mpa॒ścāt | ṣaḍḍho̭tāra-muttara॒taḥ | sa॒ptaho̭tā-ramu॒pari̭ṣṭāt | sa॒mbhā॒raiśca॒ patni̭bhiśca॒ mukhḙ-'la॒ṅkṛtya̭ | ā-'syārdhaṃ-vra~̭jet | pri॒yo hai॒va bha̭vati || 46 ||
(a॒yā॒ - nya॒la॒ṅkṛtya̭ - syā॒miti̭ - bhavati) (a. 10)
anuvākaṃ 11 - daśahotrādimantranāmnā-mpravṛttinimittam
brahmā᳚tma॒n-vada̭sṛjata | tada̭kāmayata | samā॒tmanā̭ padye॒yeti̭ | ātma॒-nnātma॒-nnityāma̭ntrayata | tasmai̭ daśa॒magṃ hū॒taḥ pratya̭śṛṇot | sa daśa̭hūto-'bhavat | daśa̭hūto ha॒ vai nāmai॒ṣaḥ | taṃ-vā~ e॒ta-ndaśa̭hūta॒gṃ॒ santa᳚m | daśa̭ho॒tetyāca̭kṣate pa॒rokṣḙṇa | pa॒rokṣa̭priyā iva॒ hi de॒vāḥ || 47 ||
ātma॒-nnātma॒-nnityāma̭ntrayata | tasmai̭ sapta॒magṃ hū॒taḥ pratya̭śṛṇot | sa sa॒ptahṷ̄to-'bhavat | sa॒ptahṷ̄to ha॒ vai nāmai॒ṣaḥ | taṃ-vā~ e॒tagṃ sa॒ptahṷ̄ta॒gṃ॒ santa᳚m | sa॒ptaho॒tetyāca̭kṣate pa॒rokṣḙṇa | pa॒rokṣa̭priyā iva॒ hi de॒vāḥ || ātma॒-nnātma॒-nnityāma̭ntrayata | tasmai̭ ṣa॒ṣṭhagṃ hū॒taḥ pratya̭śṛṇot | sa ṣaḍḍhṷ̄to-'bhavat || 48 ||
ṣaḍḍhṷ̄to ha॒ vai nāmai॒ṣaḥ | taṃ-vā~ e॒tagṃ ṣaḍḍhṷ̄ta॒gṃ॒ santa᳚m | ṣaḍḍho॒tetyāca̭kṣate pa॒rokṣḙṇa | pa॒rokṣa̭priyā iva॒ hi de॒vāḥ || ātma॒-nnātma॒-nnityāma̭ntrayata | tasmai̭ pañca॒magṃ hū॒taḥ pratya̭ śṛṇot | sa pañca̭ hūto-'bhavat | pañca̭hūto ha॒ vai nāmai॒ṣaḥ | taṃ-vā~ e॒ta-mpañca̭hūta॒gṃ॒ santa᳚m | pañca̭ho॒tetyāca̭kṣate pa॒rokṣḙṇa || 49 ||
pa॒rokṣa̭priyā iva॒ hi de॒vāḥ || ātma॒-nnātma॒-nnityāma̭ntrayata | tasmai̭ catu॒rthagṃ hū॒taḥ pratya̭śṛṇot | sa catṷr​hūto-'bhavat | catṷr​hūto ha॒ vai nāmai॒ṣaḥ | taṃ-vā~ e॒ta-ñcatṷr​hūta॒gṃ॒ santa᳚m | catṷr​ho॒tetyāca̭kṣate pa॒rokṣḙṇa | pa॒rokṣa̭priyā iva॒ hi de॒vāḥ || tama̭bravīt | tvaṃ-vai~ me॒ nedi̭ṣṭhagṃ hū॒taḥ pratya̭śrauṣīḥ | tvayai̭-nānākhyā॒tāra॒ iti̭ | tasmā॒nnu hai̭nā॒g॒-ścatṷr​hotāra॒ ityāca̭kṣate | tasmā᳚-cchuśrū॒ṣuḥ pu॒trāṇā॒gṃ॒ hṛdya̭tamaḥ | nedi̭ṣṭho॒ hṛdya̭tamaḥ | nedi̭ṣṭho॒ brahma̭ṇo bhavati | ya e॒vaṃ-ve~da̭ || 50 ||
(de॒vāḥ - ṣaḍḍhṷ̄to-'bhava॒t - pañca̭ho॒tetyāca̭kṣate pa॒rokṣḙṇā - śrauṣī॒-ṣṣaṭca̭) (a. 11)
(bra॒hma॒vā॒dinaḥ॒ kiṃ - dakṣi̭ṇāṃ॒ - ~yo vā avi̭dvā॒n - tasya॒ vai - bra̭hmavā॒dino॒ ya-ddaśa̭hotāraḥ - pra॒jāpa̭ti॒ vyasraṃ - pra॒jāpa̭tiḥ॒ purṷṣaṃ - pra॒jāpa̭tirakāmayata॒ sa tapa॒-sso᳚-'ntarvā᳚n - brahmavā॒dino॒ yo vā i॒maṃ-vi~॒dyāt - pra॒jāpa̭ti॒-ssoma॒gṃ॒ rājā̭naṃ॒ - brahmā᳚t ma॒nvadekā̭daśa)
(bra॒hma॒vā॒dina॒ - stasya॒ vā a॒gne--r yadvā i॒da-ṅkiñca̭ - pra॒jāpa̭tirakāmayata॒ -ya e॒vāsya̭ dakṣiṇa॒taḥ pa̭ñcā॒śat)
(bra॒hma॒vā॒dino॒ - ya e॒vaṃ-ve~da̭ )
|| hariḥ̭ om ||
|| kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya brāhmaṇe dvitīyāṣṭake tṛtīyaḥ prapāṭhaka-ssamāptaḥ ||