Kathopanishad - Adhyaya 2, Valli 3

ॐ

కఠోపనిషద్ - అధ్యాయ 2, వల్లీ 3

Telugu

అధ్యాయ 2

వల్లీ 3

ఊర్ధ్వమూలో-ఽవాక్‍శాఖ ఏషో-ఽశ్వత్థ-స్సనాతనః।

తదేవ శుక్ర-న్తద్ బ్రహ్మ తదేవామృతముచ్యతే।

తస్మింల్లోఁకా-శ్శ్రితా-స్సర్వే తదు నాత్యేతి కశ్చన। ఏతద్వై తత్‌ ॥1॥

యదిద-ఙ్కి-ఞ్చ జగత్సర్వ-మ్ప్రాణ ఏజతి నిస్సృతమ్‌।

మహద్ భయం-వఁజ్రముద్యతం-యఁ ఏతద్విదురమృతాస్తే భవన్తి ॥2॥

భయాదస్యాగ్నిస్తపతి భయాత్తపతి సూర్యః।

భయాదిన్ద్రశ్చ వాయుశ్చ మృత్యుర్ధావతి పఞ్చమః ॥3॥

ఇహ చేదశకద్‌బోద్ధు-మ్ప్రాక్ శరీరస్య విస్రసః।

తత-స్సర్గేషు లోకేషు శరీరత్వాయ కల్పతే ॥4॥

యథా-ఽఽదర్శే తథా-ఽఽత్మని యథా స్వప్నే తథా పితృలోకే।

యథా-ఽప్సు పరీవ దదృశే తథా గన్ధర్వలోకే ఛాయాతపయోరివ బ్రహ్మలోకే ॥5॥

ఇన్ద్రియాణా-మ్పృథగ్భావముదయాస్తమయౌ చ యత్‌।

పృథగుత్పద్యమానానా-మ్మత్వా ధీరో న శోచతి ॥6॥

ఇన్ద్రియేభ్యః పర-మ్మనో మనస-స్సత్త్వముత్తమమ్‌।

సత్త్వాదధి మహానాత్మా మహతో-ఽవ్యక్తముత్తమమ్‌ ॥7॥

అవ్యక్తాత్తు పరః పురుషో వ్యాపకో-ఽలిఙ్గ ఏవ చ।

య-ఞ్జ్ఞాత్వా ముచ్యతే జన్తురమృతత్వ-ఞ్చ గచ్ఛతి ॥8॥

న సన్దృశే తిష్ఠతి రూపమస్య న చక్షుషా పశ్యతి కశ్చనైనమ్‌।

హృదా మనీషా మనసా-ఽభిక్లృప్తో య ఏతద్విదురమృతాస్తే భవన్తి ॥9॥

యదా పఞ్చావతిష్ఠన్తే జ్ఞానాని మనసా సహ।

బుద్ధిశ్చ న విచేష్టతే తామాహుః పరమా-ఙ్గతిమ్‌ ॥10॥

తాం-యోఁగమితి మన్యన్తే స్థిరామిన్ద్రియధారణామ్‌।

అప్రమత్తస్తదా భవతి యోగో హి ప్రభవాప్యయౌ ॥11॥

నైవ వాచా న మనసా ప్రాప్తుం శక్యో న చక్షుషా।

అస్తీతి బ్రువతో-ఽన్యత్ర కథ-న్తదుపలభ్యతే ॥12॥

అస్తీత్యేవోపలబ్ధవ్యస్తత్త్వభావేన చోభయోః।

అస్తీత్యేవోపలబ్ధస్య తత్త్వభావః ప్రసీదతి ॥13॥

యదా సర్వే ప్రముచ్యన్తే కామా యే-ఽస్య హృది శ్రితాః।

అథ మర్త్యో-ఽమృతో భవత్యత్ర బ్రహ్మ సమశ్నుతే ॥14॥

యథా సర్వే ప్రభిద్యన్తే హృదయస్యేహ గ్రన్థయః।

అథ మర్త్యో-ఽమృతో భవత్యేతావద్ధ్యనుశాసనమ్‌ ॥15॥

శత-ఞ్చైకా చ హృదయస్య నాడ్యస్తాసా-మ్మూర్ధానమభినిస్సృతైకా।

తయోర్ధ్వమాయన్నమృతత్వమేతి విశ్వఙ్ఙన్యా ఉత్క్రమణే భవన్తి ॥16॥

అఙ్గుష్ఠమాత్రః పురుషో-ఽన్తరాత్మా సదా జనానాం హృదయే సన్నివిష్టః।

తం స్వాచ్ఛరీరాత్ప్రవృహేన్ముఞ్జాదివేషీకా-న్ధైర్యేణ।

తం-విఁద్యాచ్ఛుక్రమమృత-న్తం-విఁద్యాచ్ఛుక్రమమృతమితి ॥17॥

మృత్యుప్రోక్తా-న్నచికేతో-ఽథ లబ్ధ్వా విద్యామేతాం-యోఁగవిధి-ఞ్చ కృత్స్నమ్‌।

బ్రహ్మప్రాప్తో విరజో-ఽభూద్విమృత్యు రన్యో-ఽప్యేవం-యోఁ విదధ్యాత్మమేవ ॥18॥

Roman (IAST) Transliteration

adhyāya 2

vallī 3

ūrdhvamūlo-'vāk‍śākha eṣo-'śvattha-ssanātanaḥ|

tadeva śukra-ntad brahma tadevāmṛtamucyate|

tasmiṃllo~kā-śśritā-ssarve tadu nātyeti kaścana| etadvai tat‌ ||1||

yadida-ṅki-ñca jagatsarva-mprāṇa ejati nissṛtam‌|

mahad bhayaṃ-va~jramudyataṃ-ya~ etadviduramṛtāste bhavanti ||2||

bhayādasyāgnistapati bhayāttapati sūryaḥ|

bhayādindraśca vāyuśca mṛtyurdhāvati pañcamaḥ ||3||

iha cedaśakad‌boddhu-mprāk śarīrasya visrasaḥ|

tata-ssargeṣu lokeṣu śarīratvāya kalpate ||4||

yathā-''darśe tathā-''tmani yathā svapne tathā pitṛloke|

yathā-'psu parīva dadṛśe tathā gandharvaloke chāyātapayoriva brahmaloke ||5||

indriyāṇā-mpṛthagbhāvamudayāstamayau ca yat‌|

pṛthagutpadyamānānā-mmatvā dhīro na śocati ||6||

indriyebhyaḥ para-mmano manasa-ssattvamuttamam‌|

sattvādadhi mahānātmā mahato-'vyaktamuttamam‌ ||7||

avyaktāttu paraḥ puruṣo vyāpako-'liṅga eva ca|

ya-ñjñātvā mucyate janturamṛtatva-ñca gacchati ||8||

na sandṛśe tiṣṭhati rūpamasya na cakṣuṣā paśyati kaścanainam‌|

hṛdā manīṣā manasā-'bhiklṛpto ya etadviduramṛtāste bhavanti ||9||

yadā pañcāvatiṣṭhante jñānāni manasā saha|

buddhiśca na viceṣṭate tāmāhuḥ paramā-ṅgatim‌ ||10||

tāṃ-yo~gamiti manyante sthirāmindriyadhāraṇām‌|

apramattastadā bhavati yogo hi prabhavāpyayau ||11||

naiva vācā na manasā prāptuṃ śakyo na cakṣuṣā|

astīti bruvato-'nyatra katha-ntadupalabhyate ||12||

astītyevopalabdhavyastattvabhāvena cobhayoḥ|

astītyevopalabdhasya tattvabhāvaḥ prasīdati ||13||

yadā sarve pramucyante kāmā ye-'sya hṛdi śritāḥ|

atha martyo-'mṛto bhavatyatra brahma samaśnute ||14||

yathā sarve prabhidyante hṛdayasyeha granthayaḥ|

atha martyo-'mṛto bhavatyetāvaddhyanuśāsanam‌ ||15||

śata-ñcaikā ca hṛdayasya nāḍyastāsā-mmūrdhānamabhinissṛtaikā|

tayordhvamāyannamṛtatvameti viśvaṅṅanyā utkramaṇe bhavanti ||16||

aṅguṣṭhamātraḥ puruṣo-'ntarātmā sadā janānāṃ hṛdaye sanniviṣṭaḥ|

taṃ svāccharīrātpravṛhenmuñjādiveṣīkā-ndhairyeṇa|

taṃ-vi~dyācchukramamṛta-ntaṃ-vi~dyācchukramamṛtamiti ||17||

mṛtyuproktā-nnaciketo-'tha labdhvā vidyāmetāṃ-yo~gavidhi-ñca kṛtsnam‌|

brahmaprāpto virajo-'bhūdvimṛtyu ranyo-'pyevaṃ-yo~ vidadhyātmameva ||18||