Kathopanishad - Adhyaya 1, Valli 2

ॐ

కఠోపనిషద్ - అధ్యాయ 1, వల్లీ 2

Telugu

అధ్యాయ 1

వల్లీ 2

అన్యచ్ఛ్రేయో-ఽన్యదుతైవ ప్రేయస్తే ఉభే నానార్థే పురుషం సినీతః।

తయో-శ్శ్రేయ ఆదదానస్య సాధుర్భవతి హీయతే-ఽర్థాద్య ఉ ప్రేయో వృణీతే ॥1॥

శ్రేయశ్చ ప్రేయశ్చ మనుష్యమేతస్తౌ సమ్పరీత్య వివినక్తి ధీరః।

శ్రేయో హి ధీరో-ఽభి ప్రేయసో వృణీతే ప్రేయో మన్దో యోగక్శేమాద్‌వృణీతే ॥2॥

స త్వ-మ్ప్రియాన్ప్రియరూపాంశ్చ కామానభిధ్యాయన్నచికేతో-ఽత్యస్రాక్షీః।

నైతాం సృఙ్కాం-విఁత్తమయీమవాప్తో యస్యా-మ్మజ్జన్తి బహవో మనుష్యాః ॥3॥

దూరమేతే విపరీతే విషూచీ అవిద్యా యా చ విద్యేతి జ్ఞాతా।

విద్యాభీప్సిన-న్నచికేతస-మ్మన్యే న త్వా కామా బహవో-ఽలోలుపన్త ॥4॥

అవిద్యాయామన్తరే వర్తమానా-స్స్వయ-న్ధీరాః పణ్డితమ్మన్యమానాః।

దన్ద్రమ్యమాణాః పరియన్తి మూఢా అన్ధేనైవ నీయమానా యథాన్ధాః ॥5॥

న సామ్పరాయః ప్రతిభాతి బాల-మ్ప్రమాద్యన్తం-విఁత్తమోహేన మూఢమ్‌।

అయం-లోఁకో నాస్తి పర ఇతి మానీ పునః పునర్వశమాపద్యతే మే ॥6॥

శ్రవణాయాపి బహుభిర్యో న లభ్య-శ్శృణ్వన్తో-ఽపి బహవో య-న్న విద్యుః।

ఆశ్చర్యో వక్తా కుశలో-ఽస్య లబ్ధాశ్చర్యో జ్ఞాతా కుశలానుశిష్టః ॥7॥

న నరేణావరేణ ప్రోక్త ఏష సువిజ్ఞేయో బహుధా చిన్త్యమానః।

అనన్యప్రోక్తే గతిరత్ర నాస్త్యణీయాన్ హ్యతర్క్యమణుప్రమాణాత్‌ ॥8॥

నైషా తర్కేణ మతిరాపనేయా ప్రోక్తాన్యేనైవ సుజ్ఞానాయ ప్రేష్ఠ।

యా-న్త్వమాప-స్సత్యధృతిర్బతాసి త్వాదృఙ నో భూయాన్నచికేతః ప్రష్టా ॥9॥

జానామ్యహం శేవధిరిత్యనిత్య-న్న హ్యధ్రువైః ప్రాప్యతే హి ధ్రువ-న్తత్‌।

తతో మయా నాచికేతశ్చితో-ఽగ్నిరనిత్యైర్ద్రవ్యైః ప్రాప్తవానస్మి నిత్యమ్‌ ॥10॥

కామస్యాప్తి-ఞ్జగతః ప్రతిష్ఠా-ఙ్క్రతోరానన్త్యమభయస్య పారమ్‌।

స్తోమం అహదురుగాయ-మ్ప్రతిష్ఠా-న్దృష్ట్వా ధృత్యా ధీరో నచికేతో-ఽత్యస్రాక్షీః ॥11॥

త-న్దుర్దర్శ-ఙ్గూఢమనుప్రవిష్ట-ఙ్గుహాహిత-ఙ్గహ్వరేష్ఠ-మ్పురాణమ్‌।

అధ్యాత్మయోగాధిగమేన దేవ-మ్మత్వా ధీరో హర్షశోకౌ జహాతి ॥12॥

ఏతచ్ఛ్రుత్వా సమ్పరిగృహ్య మర్త్యః ప్రవృహ్య ధర్మ్యమణుమేతమాప్య।

స మోదతే మోదనీయం హి లబ్ధ్వా వివృతం సద్మ నచికేతస-మ్మన్యే ॥13॥

అన్యత్ర ధర్మాదన్యత్రాధర్మాదన్యత్రాస్మాత్కృతాకృతాత్‌।

అన్యత్ర భూతాచ్చ భవ్యాచ్చ యత్తత్పశ్యసి తద్వద ॥14॥

సర్వే వేదా యత్పదమామనన్తి తపాంసి సర్వాణి చ యద్వదన్తి।

యదిచ్ఛన్తో బ్రహ్మచర్య-ఞ్చరన్తి తత్తే పదం సఙ్గ్రహేణ బ్రవీమ్యోమిత్యేతత్‌ ॥15॥

ఏతద్‌ధ్యేవాక్షర-మ్బ్రహ్మ ఏతద్‌ధ్యేవాక్షర-మ్పరమ్‌।

ఏతద్‌ధ్యేవాక్షర-ఞ్జ్ఞాత్వా యో యదిచ్ఛతి తస్య తత్‌ ॥16॥

ఏతదాలమ్బనం శ్రేష్ఠమేతదాలమ్బన-మ్పరమ్‌।

ఏతదాలమ్బన-ఞ్జ్ఞాత్వా బ్రహ్మలోకే మహీయతే ॥17॥

న జాయతే మ్రియతే వా విపశ్చిన్నాయ-ఙ్కుతశ్చిన్న బభూవ కశ్చిత్‌।

అజో నిత్య-శ్శాశ్వతో-ఽయ-మ్పురాణో న హన్యతే హన్యమానే శరీరే ॥18॥

హన్తా చేన్మన్యతే హన్తుం హతశ్చేన్మన్యతే హతమ్‌।

ఉభౌ తౌ న విజానీతో నాయం హన్తి న హన్యతే ॥19॥

అణోరణీయాన్మహతో మహీయానాత్మాస్య జన్తోర్నిహితో గుహాయామ్‌।

తమక్రతుః పశ్యతి వీతశోకో ధాతుప్రసాదాన్మహిమానమాత్మనః ॥20॥

ఆసీనో దూరం-వ్రఁజతి శయానో యాతి సర్వతః।

కస్త-మ్మదామద-న్దేవ-మ్మదన్యో జ్ఞాతుమర్హతి ॥21॥

అశరీరం శరీరేష్వనవస్థేష్వవస్థితమ్‌।

మహాన్తం-విఁభుమాత్మాన-మ్మత్వా ధీరో న శోచతి ॥22॥

నాయమాత్మా ప్రవచనేన లభ్యో న మేధయా న బహునా శ్రుతేన।

యమేవైష వృణుతే తేన లభ్యస్తస్యైష ఆత్మా వివృణుతే తనూం స్వామ్‌ ॥23॥

నావిరతో దుశ్చరితాన్నాశాన్తో నాసమాహితః।

నాశాన్తమానసో వాపి ప్రజ్ఞానేనైనమాప్నుయాత్‌ ॥24॥

యస్య బ్రహ్మ చ క్షత్ర-ఞ్చ ఉభే భవత ఓదనః।

మృత్యుర్యస్యోపసేచన-ఙ్క ఇత్థా వేద యత్ర సః ॥25॥

Roman (IAST) Transliteration

adhyāya 1

vallī 2

anyacchreyo-'nyadutaiva preyaste ubhe nānārthe puruṣaṃ sinītaḥ|

tayo-śśreya ādadānasya sādhurbhavati hīyate-'rthādya u preyo vṛṇīte ||1||

śreyaśca preyaśca manuṣyametastau samparītya vivinakti dhīraḥ|

śreyo hi dhīro-'bhi preyaso vṛṇīte preyo mando yogakśemād‌vṛṇīte ||2||

sa tva-mpriyānpriyarūpāṃśca kāmānabhidhyāyannaciketo-'tyasrākṣīḥ|

naitāṃ sṛṅkāṃ-vi~ttamayīmavāpto yasyā-mmajjanti bahavo manuṣyāḥ ||3||

dūramete viparīte viṣūcī avidyā yā ca vidyeti jñātā|

vidyābhīpsina-nnaciketasa-mmanye na tvā kāmā bahavo-'lolupanta ||4||

avidyāyāmantare vartamānā-ssvaya-ndhīrāḥ paṇḍitammanyamānāḥ|

dandramyamāṇāḥ pariyanti mūḍhā andhenaiva nīyamānā yathāndhāḥ ||5||

na sāmparāyaḥ pratibhāti bāla-mpramādyantaṃ-vi~ttamohena mūḍham‌|

ayaṃ-lo~ko nāsti para iti mānī punaḥ punarvaśamāpadyate me ||6||

śravaṇāyāpi bahubhiryo na labhya-śśṛṇvanto-'pi bahavo ya-nna vidyuḥ|

āścaryo vaktā kuśalo-'sya labdhāścaryo jñātā kuśalānuśiṣṭaḥ ||7||

na nareṇāvareṇa prokta eṣa suvijñeyo bahudhā cintyamānaḥ|

ananyaprokte gatiratra nāstyaṇīyān hyatarkyamaṇupramāṇāt‌ ||8||

naiṣā tarkeṇa matirāpaneyā proktānyenaiva sujñānāya preṣṭha|

yā-ntvamāpa-ssatyadhṛtirbatāsi tvādṛṅa no bhūyānnaciketaḥ praṣṭā ||9||

jānāmyahaṃ śevadhirityanitya-nna hyadhruvaiḥ prāpyate hi dhruva-ntat‌|

tato mayā nāciketaścito-'gniranityairdravyaiḥ prāptavānasmi nityam‌ ||10||

kāmasyāpti-ñjagataḥ pratiṣṭhā-ṅkratorānantyamabhayasya pāram‌|

stomaṃ ahadurugāya-mpratiṣṭhā-ndṛṣṭvā dhṛtyā dhīro naciketo-'tyasrākṣīḥ ||11||

ta-ndurdarśa-ṅgūḍhamanupraviṣṭa-ṅguhāhita-ṅgahvareṣṭha-mpurāṇam‌|

adhyātmayogādhigamena deva-mmatvā dhīro harṣaśokau jahāti ||12||

etacchrutvā samparigṛhya martyaḥ pravṛhya dharmyamaṇumetamāpya|

sa modate modanīyaṃ hi labdhvā vivṛtaṃ sadma naciketasa-mmanye ||13||

anyatra dharmādanyatrādharmādanyatrāsmātkṛtākṛtāt‌|

anyatra bhūtācca bhavyācca yattatpaśyasi tadvada ||14||

sarve vedā yatpadamāmananti tapāṃsi sarvāṇi ca yadvadanti|

yadicchanto brahmacarya-ñcaranti tatte padaṃ saṅgraheṇa bravīmyomityetat‌ ||15||

etad‌dhyevākṣara-mbrahma etad‌dhyevākṣara-mparam‌|

etad‌dhyevākṣara-ñjñātvā yo yadicchati tasya tat‌ ||16||

etadālambanaṃ śreṣṭhametadālambana-mparam‌|

etadālambana-ñjñātvā brahmaloke mahīyate ||17||

na jāyate mriyate vā vipaścinnāya-ṅkutaścinna babhūva kaścit‌|

ajo nitya-śśāśvato-'ya-mpurāṇo na hanyate hanyamāne śarīre ||18||

hantā cenmanyate hantuṃ hataścenmanyate hatam‌|

ubhau tau na vijānīto nāyaṃ hanti na hanyate ||19||

aṇoraṇīyānmahato mahīyānātmāsya jantornihito guhāyām‌|

tamakratuḥ paśyati vītaśoko dhātuprasādānmahimānamātmanaḥ ||20||

āsīno dūraṃ-vra~jati śayāno yāti sarvataḥ|

kasta-mmadāmada-ndeva-mmadanyo jñātumarhati ||21||

aśarīraṃ śarīreṣvanavastheṣvavasthitam‌|

mahāntaṃ-vi~bhumātmāna-mmatvā dhīro na śocati ||22||

nāyamātmā pravacanena labhyo na medhayā na bahunā śrutena|

yamevaiṣa vṛṇute tena labhyastasyaiṣa ātmā vivṛṇute tanūṃ svām‌ ||23||

nāvirato duścaritānnāśānto nāsamāhitaḥ|

nāśāntamānaso vāpi prajñānenainamāpnuyāt‌ ||24||

yasya brahma ca kṣatra-ñca ubhe bhavata odanaḥ|

mṛtyuryasyopasecana-ṅka itthā veda yatra saḥ ||25||