📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" 2 A dialog opens 3 Choose "Save as PDF" as printer 4 Click Save
ధ్రువ స్తుతిః
Dhruva Stutih
Vyasa Telugu
(విష్ణుపురాణాన్తర్గతా; ముఖ్య స్తుతి శ్లోకాః 51-74)
ధ్రువ ఉవాచ ।
భూమిరాపోఽనలో వాయుః ఖం మనో బుద్ధిరేవ చ ।
భూతాదిరాదిప్రకృతిర్యస్య రూపం నతోఽస్మి తమ్ ॥ 51 ॥
శుద్ధః సూక్ష్మోఽఖిలవ్యాపీ ప్రధానాత్పరతః పుమాన్ ।
యస్య రూపం నమస్తస్మై పురుషాయ గుణాశినే ॥ 52 ॥
భూరాదీనాం సమస్తానాం గన్ధాదీనాం చ శాశ్వతః ।
బుద్ధ్యాదీనాం ప్రధానస్య పురుషస్య చ యః పరః ॥ 53 ॥
తం బ్రహ్మభూతమాత్మానమశేషజగతః పతిమ్ ।
ప్రపద్యే శరణం శుద్ధం త్వద్రూపం పరమేశ్వర ॥ 54 ॥
బృహత్త్వాద్బృంహణత్వాచ్చ యద్రూపం బ్రహ్మసఞ్జ్ఞితమ్ ।
తస్మై నమస్తే సర్వాత్మన్యోగిచిన్త్యావికారిణే ॥ 55 ॥
సహస్రశీర్షా పురుషః సహస్రాక్షః సహస్రపాత్ ।
సర్వవ్యాపీ భువః స్పర్శాదత్యతిష్ఠద్దశాఙ్గులమ్ ॥ 56 ॥
యద్భూతం యచ్చ వై భవ్యం పురుషోత్తమ తద్భవాన్ ।
త్వత్తో విరాట్ స్వరాట్ సమ్రాట్ త్వత్తశ్చాప్యధిపూరుషః ॥ 57 ॥
అత్యరిచ్యత సోఽధశ్చ తిర్యగూర్ధ్వం చ వై భువః ।
త్వత్తో విశ్వమిదం జాతం త్వత్తో భూతభవిష్యతీ ॥ 58 ॥
త్వద్రూపధారిణశ్చాన్తః సర్వభూతమిదం జగత్ ।
త్వత్తో యజ్ఞః సర్వహుతః పృషదాజ్యం పశుర్ద్విధా ॥ 59 ॥
త్వత్త ఋచోఽథ సామాని త్వత్తశ్ఛన్దాంసి జజ్ఞిరే ।
త్వత్తో యజూంష్యజాయన్త త్వత్తోఽశ్వాశ్చైకతో దతః ॥ 60 ॥
గావస్త్వత్తః సముద్భూతాస్త్వత్తోఽజా అవయో మృగాః ।
త్వన్ముఖాద్బ్రాహ్మణాస్త్వత్తో బాహోః క్షత్రమజాయత ॥ 61 ॥
వైశ్యాస్తవోరుజాః శూద్రాస్తవ పద్భ్యాం సముద్గతాః ।
అక్ష్ణోః సూర్యోఽనిలః ప్రాణాచ్చన్ద్రమా మనసస్తవ ॥ 62 ॥
ప్రాణోఽన్తఃసుషిరాజ్జాతో ముఖాదగ్నిరజాయత ।
నాభితో గగనం ద్యౌశ్చ శిరసః సమవర్తత ॥ 63 ॥
దిశః శ్రోత్రాత్క్షితిః పద్భ్యాం త్వత్తః సర్వమభూదిదమ్ ॥ 64 ॥
న్యగ్రోధః సుమహానల్పే యథా బీజే వ్యవస్థితః ।
సంయమే విశ్వమఖిలం బీజభూతే తథా త్వయి ॥ 65 ॥
బీజాదఙ్కురసమ్భూతో న్యగ్రోధః స సముచ్ఛ్రితః ।
విస్తారం చ యథా యాతి త్వత్తః సృష్టౌ తథా జగత్ ॥ 66 ॥
యథా హి కదలీ నాన్యా త్వక్పత్రాదపి దృశ్యతే ।
ఏవం విశ్వస్య నాన్యస్త్వం త్వత్స్థాయీశ్వర దృశ్యతే ॥ 67 ॥
హ్లాదినీ సన్ధినీ సంవిత్త్వయ్యేకా సర్వసంస్థితౌ ।
హ్లాదతాపకరీ మిశ్రా త్వయి నో గుణవర్జితే ॥ 68 ॥
పృథగ్భూతైకభూతాయ భూతభూతాయ తే నమః ।
ప్రభూతభూతభూతాయ తుభ్యం భూతాత్మనే నమః ॥ 69 ॥
వ్యక్తం ప్రధానపురుషౌ విరాట్ సమ్రాట్ స్వరాట్ తథా ।
విభావ్యతేఽన్తఃకరణే పురుషేష్వక్షయో భవాన్ ॥ 70 ॥
సర్వస్మిన్ సర్వభూతస్త్వం సర్వః సర్వస్వరూపధృక్ ।
సర్వం త్వత్తస్తతశ్చ త్వం నమః సర్వాత్మనేఽస్తు తే ॥ 71 ॥
సర్వాత్మకోఽసి సర్వేశ సర్వభూతస్థితో యతః ।
కథయామి తతః కిం తే సర్వం వేత్సి హృది స్థితమ్ ॥ 72 ॥
సర్వాత్మన్సర్వభూతేశ సర్వసత్త్వసముద్భవ ।
సర్వభూతో భవాన్వేత్తి సర్వసత్త్వమనోరథమ్ ॥ 73 ॥
యో మే మనోరథో నాథ సఫలః స త్వయా కృతః ।
తపశ్చ తప్తం సఫలం యద్దృష్టోఽసి జగత్పతే ॥ 74 ॥
Roman (IAST) Transliteration
(viṣṇupurāṇāntargatā; mukhya stuti ślokāḥ 51-74)
dhruva uvāca |
bhūmirāpo'nalo vāyuḥ khaṃ mano buddhireva ca |
bhūtādirādiprakṛtiryasya rūpaṃ nato'smi tam || 51 ||
śuddhaḥ sūkṣmo'khilavyāpī pradhānātparataḥ pumān |
yasya rūpaṃ namastasmai puruṣāya guṇāśine || 52 ||
bhūrādīnāṃ samastānāṃ gandhādīnāṃ ca śāśvataḥ |
buddhyādīnāṃ pradhānasya puruṣasya ca yaḥ paraḥ || 53 ||
taṃ brahmabhūtamātmānamaśeṣajagataḥ patim |
prapadye śaraṇaṃ śuddhaṃ tvadrūpaṃ parameśvara || 54 ||
bṛhattvādbṛṃhaṇatvācca yadrūpaṃ brahmasañjñitam |
tasmai namaste sarvātmanyogicintyāvikāriṇe || 55 ||
sahasraśīrṣā puruṣaḥ sahasrākṣaḥ sahasrapāt |
sarvavyāpī bhuvaḥ sparśādatyatiṣṭhaddaśāṅgulam || 56 ||
yadbhūtaṃ yacca vai bhavyaṃ puruṣottama tadbhavān |
tvatto virāṭ svarāṭ samrāṭ tvattaścāpyadhipūruṣaḥ || 57 ||
atyaricyata so'dhaśca tiryagūrdhvaṃ ca vai bhuvaḥ |
tvatto viśvamidaṃ jātaṃ tvatto bhūtabhaviṣyatī || 58 ||
tvadrūpadhāriṇaścāntaḥ sarvabhūtamidaṃ jagat |
tvatto yajñaḥ sarvahutaḥ pṛṣadājyaṃ paśurdvidhā || 59 ||
tvatta ṛco'tha sāmāni tvattaśchandāṃsi jajñire |
tvatto yajūṃṣyajāyanta tvatto'śvāścaikato dataḥ || 60 ||
gāvastvattaḥ samudbhūtāstvatto'jā avayo mṛgāḥ |
tvanmukhādbrāhmaṇāstvatto bāhoḥ kṣatramajāyata || 61 ||
vaiśyāstavorujāḥ śūdrāstava padbhyāṃ samudgatāḥ |
akṣṇoḥ sūryo'nilaḥ prāṇāccandramā manasastava || 62 ||
prāṇo'ntaḥsuṣirājjāto mukhādagnirajāyata |
nābhito gaganaṃ dyauśca śirasaḥ samavartata || 63 ||
diśaḥ śrotrātkṣitiḥ padbhyāṃ tvattaḥ sarvamabhūdidam || 64 ||
nyagrodhaḥ sumahānalpe yathā bīje vyavasthitaḥ |
saṃyame viśvamakhilaṃ bījabhūte tathā tvayi || 65 ||
bījādaṅkurasambhūto nyagrodhaḥ sa samucchritaḥ |
vistāraṃ ca yathā yāti tvattaḥ sṛṣṭau tathā jagat || 66 ||
yathā hi kadalī nānyā tvakpatrādapi dṛśyate |
evaṃ viśvasya nānyastvaṃ tvatsthāyīśvara dṛśyate || 67 ||
hlādinī sandhinī saṃvittvayyekā sarvasaṃsthitau |
hlādatāpakarī miśrā tvayi no guṇavarjite || 68 ||
pṛthagbhūtaikabhūtāya bhūtabhūtāya te namaḥ |
prabhūtabhūtabhūtāya tubhyaṃ bhūtātmane namaḥ || 69 ||
vyaktaṃ pradhānapuruṣau virāṭ samrāṭ svarāṭ tathā |
vibhāvyate'ntaḥkaraṇe puruṣeṣvakṣayo bhavān || 70 ||
sarvasmin sarvabhūtastvaṃ sarvaḥ sarvasvarūpadhṛk |
sarvaṃ tvattastataśca tvaṃ namaḥ sarvātmane'stu te || 71 ||
sarvātmako'si sarveśa sarvabhūtasthito yataḥ |
kathayāmi tataḥ kiṃ te sarvaṃ vetsi hṛdi sthitam || 72 ||
sarvātmansarvabhūteśa sarvasattvasamudbhava |
sarvabhūto bhavānvetti sarvasattvamanoratham || 73 ||
yo me manoratho nātha saphalaḥ sa tvayā kṛtaḥ |
tapaśca taptaṃ saphalaṃ yaddṛṣṭo'si jagatpate || 74 ||