📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" 2 A dialog opens 3 Choose "Save as PDF" as printer 4 Click Save
చాణక్య నీతి - సప్తమోఽధ్యాయః
Chanakya Niti - Saptamo'dhyayah
Telugu
అర్థనాశం మనస్తాపం గృహే దుశ్చరితాని చ ।
వఞ్చనం చాపమానం చ మతిమాన్న ప్రకాశయేత్ ॥ 01 ॥
ధనధాన్యప్రయోగేషు విద్యాసఙ్గ్రహణే తథా ।
ఆహారే వ్యవహారే చ త్యక్తలజ్జః సుఖీ భవేత్ ॥ 02 ॥
సన్తోషామృతతృప్తానాం యత్సుఖం శాన్తిరేవ చ ।
న చ తద్ధనలుబ్ధానామితశ్చేతశ్చ ధావతామ్ ॥ 03 ॥
సన్తోషస్త్రిషు కర్తవ్యః స్వదారే భోజనే ధనే ।
త్రిషు చైవ న కర్తవ్యోఽధ్యయనే జపదానయోః ॥ 04 ॥
విప్రయోర్విప్రవహ్న్యోశ్చ దమ్పత్యోః స్వామిభృత్యయోః ।
అన్తరేణ న గన్తవ్యం హలస్య వృషభస్య చ ॥ 05 ॥
పాదాభ్యాం న స్పృశేదగ్నిం గురుం బ్రాహ్మణమేవ చ ।
నైవ గాం న కుమారీం చ న వృద్ధం న శిశుం తథా ॥ 06 ॥
శకటం పఞ్చహస్తేన దశహస్తేన వాజినమ్ ।
గజం హస్తసహస్రేణ దేశత్యాగేన దుర్జనమ్ ॥ 07 ॥
హస్తీ అఙ్కుశమాత్రేణ వాజీ హస్తేన తాడ్యతే ।
శ‍ఋఙ్గీ లగుడహస్తేన ఖడ్గహస్తేన దుర్జనః ॥ 08 ॥
తుష్యన్తి భోజనే విప్రా మయూరా ఘనగర్జితే ।
సాధవః పరసమ్పత్తౌ ఖలాః పరవిపత్తిషు ॥ 09 ॥
అనులోమేన బలినం ప్రతిలోమేన దుర్జనమ్ ।
ఆత్మతుల్యబలం శత్రుం వినయేన బలేన వా ॥ 10 ॥
బాహువీర్యం బలం రాజ్ఞాం బ్రహ్మణో బ్రహ్మవిద్బలీ ।
రూపయౌవనమాధుర్యం స్త్రీణాం బలమనుత్తమమ్ ॥ 11 ॥
నాత్యన్తం సరలైర్భావ్యం గత్వా పశ్య వనస్థలీమ్ ।
ఛిద్యన్తే సరలాస్తత్ర కుబ్జాస్తిష్ఠన్తి పాదపాః ॥ 12 ॥
యత్రోదకం తత్ర వసన్తి హంసా-
స్తథైవ శుష్కం పరివర్జయన్తి ।
న హంసతుల్యేన నరేణ భావ్యం
పునస్త్యజన్తః పునరాశ్రయన్తే ॥ 13 ॥
ఉపార్జితానాం విత్తానాం త్యాగ ఏవ హి రక్షణమ్ ।
తడాగోదరసంస్థానాం పరీవాహ ఇవామ్భసామ్ ॥ 14 ॥
యస్యార్థాస్తస్య మిత్రాణి యస్యార్థాస్తస్య బాన్ధవాః ।
యస్యార్థాః స పుమాఁల్లోకే యస్యార్థాః స చ పణ్డితః ॥ 15 ॥
స్వర్గస్థితానామిహ జీవలోకే
చత్వారి చిహ్నాని వసన్తి దేహే ।
దానప్రసఙ్గో మధురా చ వాణీ
దేవార్చనం బ్రాహ్మణతర్పణం చ ॥ 16 ॥
అత్యన్తకోపః కటుకా చ వాణీ
దరిద్రతా చ స్వజనేషు వైరమ్ ।
నీచప్రసఙ్గః కులహీనసేవా
చిహ్నాని దేహే నరకస్థితానామ్ ॥ 17 ॥
గమ్యతే యది మృగేన్ద్రమన్దిరం
లభ్యతే కరికపాలమౌక్తికమ్ ।
జమ్బుకాలయగతే చ ప్రాప్యతే
వత్సపుచ్ఛఖరచర్మఖణ్డనమ్ ॥ 18 ॥
శునః పుచ్ఛమివ వ్యర్థం జీవితం విద్యయా వినా ।
న గుహ్యగోపనే శక్తం న చ దంశనివారణే ॥ 19 ॥
వాచాం శౌచం చ మనసః శౌచమిన్ద్రియనిగ్రహః ।
సర్వభూతదయాశౌచమేతచ్ఛౌచం పరార్థినామ్ ॥ 20 ॥
పుష్పే గన్ధం తిలే తైలం కాష్ఠేఽగ్నిం పయసి ఘృతమ్ ।
ఇక్షౌ గుడం తథా దేహే పశ్యాత్మానం వివేకతః ॥ 21 ॥
Roman (IAST) Transliteration
arthanāśaṃ manastāpaṃ gṛhe duścaritāni ca |
vañcanaṃ cāpamānaṃ ca matimānna prakāśayet || 01 ||
dhanadhānyaprayogeṣu vidyāsaṅgrahaṇe tathā |
āhāre vyavahāre ca tyaktalajjaḥ sukhī bhavet || 02 ||
santoṣāmṛtatṛptānāṃ yatsukhaṃ śāntireva ca |
na ca taddhanalubdhānāmitaścetaśca dhāvatām || 03 ||
santoṣastriṣu kartavyaḥ svadāre bhojane dhane |
triṣu caiva na kartavyo'dhyayane japadānayoḥ || 04 ||
viprayorvipravahnyośca dampatyoḥ svāmibhṛtyayoḥ |
antareṇa na gantavyaṃ halasya vṛṣabhasya ca || 05 ||
pādābhyāṃ na spṛśedagniṃ guruṃ brāhmaṇameva ca |
naiva gāṃ na kumārīṃ ca na vṛddhaṃ na śiśuṃ tathā || 06 ||
śakaṭaṃ pañcahastena daśahastena vājinam |
gajaṃ hastasahasreṇa deśatyāgena durjanam || 07 ||
hastī aṅkuśamātreṇa vājī hastena tāḍyate |
śa‍ṛṅgī laguḍahastena khaḍgahastena durjanaḥ || 08 ||
tuṣyanti bhojane viprā mayūrā ghanagarjite |
sādhavaḥ parasampattau khalāḥ paravipattiṣu || 09 ||
anulomena balinaṃ pratilomena durjanam |
ātmatulyabalaṃ śatruṃ vinayena balena vā || 10 ||
bāhuvīryaṃ balaṃ rājñāṃ brahmaṇo brahmavidbalī |
rūpayauvanamādhuryaṃ strīṇāṃ balamanuttamam || 11 ||
nātyantaṃ saralairbhāvyaṃ gatvā paśya vanasthalīm |
chidyante saralāstatra kubjāstiṣṭhanti pādapāḥ || 12 ||
yatrodakaṃ tatra vasanti haṃsā-
stathaiva śuṣkaṃ parivarjayanti |
na haṃsatulyena nareṇa bhāvyaṃ
punastyajantaḥ punarāśrayante || 13 ||
upārjitānāṃ vittānāṃ tyāga eva hi rakṣaṇam |
taḍāgodarasaṃsthānāṃ parīvāha ivāmbhasām || 14 ||
yasyārthāstasya mitrāṇi yasyārthāstasya bāndhavāḥ |
yasyārthāḥ sa pumā~lloke yasyārthāḥ sa ca paṇḍitaḥ || 15 ||
svargasthitānāmiha jīvaloke
catvāri cihnāni vasanti dehe |
dānaprasaṅgo madhurā ca vāṇī
devārcanaṃ brāhmaṇatarpaṇaṃ ca || 16 ||
atyantakopaḥ kaṭukā ca vāṇī
daridratā ca svajaneṣu vairam |
nīcaprasaṅgaḥ kulahīnasevā
cihnāni dehe narakasthitānām || 17 ||
gamyate yadi mṛgendramandiraṃ
labhyate karikapālamauktikam |
jambukālayagate ca prāpyate
vatsapucchakharacarmakhaṇḍanam || 18 ||
śunaḥ pucchamiva vyarthaṃ jīvitaṃ vidyayā vinā |
na guhyagopane śaktaṃ na ca daṃśanivāraṇe || 19 ||
vācāṃ śaucaṃ ca manasaḥ śaucamindriyanigrahaḥ |
sarvabhūtadayāśaucametacchaucaṃ parārthinām || 20 ||
puṣpe gandhaṃ tile tailaṃ kāṣṭhe'gniṃ payasi ghṛtam |
ikṣau guḍaṃ tathā dehe paśyātmānaṃ vivekataḥ || 21 ||