📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" 2 A dialog opens 3 Choose "Save as PDF" as printer 4 Click Save
చాణక్య నీతి - పఞ్చమోఽధ్యాయః
Chanakya Niti - Panchamo'dhyayah
Chanakya Telugu
గురురగ్నిర్ద్విజాతీనాం వర్ణానాం బ్రాహ్మణో గురుః ।
పతిరేవ గురుః స్త్రీణాం సర్వస్యాభ్యాగతో గురుః ॥ 01 ॥
యథా చతుర్భిః కనకం పరీక్ష్యతే
నిఘర్షణచ్ఛేదనతాపతాడనైః ।
తథా చతుర్భిః పురుషః పరీక్ష్యతే
త్యాగేన శీలేన గుణేన కర్మణా ॥ 02 ॥
తావద్భయేషు భేతవ్యం యావద్భయమనాగతమ్ ।
ఆగతం తు భయం వీక్ష్య ప్రహర్తవ్యమశఙ్కయా ॥ 03 ॥
ఏకోదరసముద్భూతా ఏకనక్షత్రజాతకాః ।
న భవన్తి సమాః శీలే యథా బదరకణ్టకాః ॥ 04 ॥
నిఃస్పృహో నాధికారీ స్యాన్ నాకామో మణ్డనప్రియః ।
నావిదగ్ధః ప్రియం బ్రూయాత్స్పష్టవక్తా న వఞ్చకః ॥ 05 ॥
మూర్ఖాణాం పణ్డితా ద్వేష్యా అధనానాం మహాధనాః ।
పరాఙ్గనా కులస్త్రీణాం సుభగానాం చ దుర్భగాః ॥ 06 ॥
ఆలస్యోపగతా విద్యా పరహస్తగతం ధనమ్ ।
అల్పబీజం హతం క్షేత్రం హతం సైన్యమనాయకమ్ ॥ 07 ॥
అభ్యాసాద్ధార్యతే విద్యా కులం శీలేన ధార్యతే ।
గుణేన జ్ఞాయతే త్వార్యః కోపో నేత్రేణ గమ్యతే ॥ 08 ॥
విత్తేన రక్ష్యతే ధర్మో విద్యా యోగేన రక్ష్యతే ।
మృదునా రక్ష్యతే భూపః సత్స్త్రియా రక్ష్యతే గృహమ్ ॥ 09 ॥
అన్యథా వేదశాస్త్రాణి జ్ఞానపాణ్డిత్యమన్యథా ।
అన్యథా తత్పదం శాన్తం లోకాః క్లిశ్యన్తి చాహ్న్యథా ॥ 10 ॥
దారిద్ర్యనాశనం దానం శీలం దుర్గతినాశనమ్ ।
అజ్ఞాననాశినీ ప్రజ్ఞా భావనా భయనాశినీ ॥ 11 ॥
నాస్తి కామసమో వ్యాధిర్నాస్తి మోహసమో రిపుః ।
నాస్తి కోపసమో వహ్నిర్నాస్తి జ్ఞానాత్పరం సుఖమ్ ॥ 12 ॥
జన్మమృత్యూ హి యాత్యేకో భునక్త్యేకః శుభాశుభమ్ ।
నరకేషు పతత్యేక ఏకో యాతి పరాం గతిమ్ ॥ 13 ॥
తృణం బ్రహ్మవిదః స్వర్గస్తృణం శూరస్య జీవితమ్ ।
జితాశస్య తృణం నారీ నిఃస్పృహస్య తృణం జగత్ ॥ 14 ॥
విద్యా మిత్రం ప్రవాసే చ భార్యా మిత్రం గృహేషు చ ।
వ్యాధితస్యౌషధం మిత్రం ధర్మో మిత్రం మృతస్య చ ॥ 15 ॥
వృథా వృష్టిః సముద్రేషు వృథా తృప్తస్య భోజనమ్ ।
వృథా దానం సమర్థస్య వృథా దీపో దివాపి చ ॥ 16 ॥
నాస్తి మేఘసమం తోయం నాస్తి చాత్మసమం బలమ్ ।
నాస్తి చక్షుఃసమం తేజో నాస్తి ధాన్యసమం ప్రియమ్ ॥ 17 ॥
అధనా ధనమిచ్ఛన్తి వాచం చైవ చతుష్పదాః ।
మానవాః స్వర్గమిచ్ఛన్తి మోక్షమిచ్ఛన్తి దేవతాః ॥ 18 ॥
సత్యేన ధార్యతే పృథ్వీ సత్యేన తపతే రవిః ।
సత్యేన వాతి వాయుశ్చ సర్వం సత్యే ప్రతిష్ఠితమ్ ॥ 19 ॥
చలా లక్ష్మీశ్చలాః ప్రాణాశ్చలే జీవితమన్దిరే ।
చలాచలే చ సంసారే ధర్మ ఏకో హి నిశ్చలః ॥ 20 ॥
నరాణాం నాపితో ధూర్తః పక్షిణాం చైవ వాయసః ।
చతుష్పాదం శ‍ఋగాలస్తు స్త్రీణాం ధూర్తా చ మాలినీ ॥ 21 ॥
జనితా చోపనేతా చ యస్తు విద్యాం ప్రయచ్ఛతి ।
అన్నదాతా భయత్రాతా పఞ్చైతే పితరః స్మృతాః ॥ 22 ॥
రాజపత్నీ గురోః పత్నీ మిత్రపత్నీ తథైవ చ ।
పత్నీమాతా స్వమాతా చ పఞ్చైతా మాతరః స్మృతాః ॥ 23 ॥
Roman (IAST) Transliteration
gururagnirdvijātīnāṃ varṇānāṃ brāhmaṇo guruḥ |
patireva guruḥ strīṇāṃ sarvasyābhyāgato guruḥ || 01 ||
yathā caturbhiḥ kanakaṃ parīkṣyate
nigharṣaṇacchedanatāpatāḍanaiḥ |
tathā caturbhiḥ puruṣaḥ parīkṣyate
tyāgena śīlena guṇena karmaṇā || 02 ||
tāvadbhayeṣu bhetavyaṃ yāvadbhayamanāgatam |
āgataṃ tu bhayaṃ vīkṣya prahartavyamaśaṅkayā || 03 ||
ekodarasamudbhūtā ekanakṣatrajātakāḥ |
na bhavanti samāḥ śīle yathā badarakaṇṭakāḥ || 04 ||
niḥspṛho nādhikārī syān nākāmo maṇḍanapriyaḥ |
nāvidagdhaḥ priyaṃ brūyātspaṣṭavaktā na vañcakaḥ || 05 ||
mūrkhāṇāṃ paṇḍitā dveṣyā adhanānāṃ mahādhanāḥ |
parāṅganā kulastrīṇāṃ subhagānāṃ ca durbhagāḥ || 06 ||
ālasyopagatā vidyā parahastagataṃ dhanam |
alpabījaṃ hataṃ kṣetraṃ hataṃ sainyamanāyakam || 07 ||
abhyāsāddhāryate vidyā kulaṃ śīlena dhāryate |
guṇena jñāyate tvāryaḥ kopo netreṇa gamyate || 08 ||
vittena rakṣyate dharmo vidyā yogena rakṣyate |
mṛdunā rakṣyate bhūpaḥ satstriyā rakṣyate gṛham || 09 ||
anyathā vedaśāstrāṇi jñānapāṇḍityamanyathā |
anyathā tatpadaṃ śāntaṃ lokāḥ kliśyanti cāhnyathā || 10 ||
dāridryanāśanaṃ dānaṃ śīlaṃ durgatināśanam |
ajñānanāśinī prajñā bhāvanā bhayanāśinī || 11 ||
nāsti kāmasamo vyādhirnāsti mohasamo ripuḥ |
nāsti kopasamo vahnirnāsti jñānātparaṃ sukham || 12 ||
janmamṛtyū hi yātyeko bhunaktyekaḥ śubhāśubham |
narakeṣu patatyeka eko yāti parāṃ gatim || 13 ||
tṛṇaṃ brahmavidaḥ svargastṛṇaṃ śūrasya jīvitam |
jitāśasya tṛṇaṃ nārī niḥspṛhasya tṛṇaṃ jagat || 14 ||
vidyā mitraṃ pravāse ca bhāryā mitraṃ gṛheṣu ca |
vyādhitasyauṣadhaṃ mitraṃ dharmo mitraṃ mṛtasya ca || 15 ||
vṛthā vṛṣṭiḥ samudreṣu vṛthā tṛptasya bhojanam |
vṛthā dānaṃ samarthasya vṛthā dīpo divāpi ca || 16 ||
nāsti meghasamaṃ toyaṃ nāsti cātmasamaṃ balam |
nāsti cakṣuḥsamaṃ tejo nāsti dhānyasamaṃ priyam || 17 ||
adhanā dhanamicchanti vācaṃ caiva catuṣpadāḥ |
mānavāḥ svargamicchanti mokṣamicchanti devatāḥ || 18 ||
satyena dhāryate pṛthvī satyena tapate raviḥ |
satyena vāti vāyuśca sarvaṃ satye pratiṣṭhitam || 19 ||
calā lakṣmīścalāḥ prāṇāścale jīvitamandire |
calācale ca saṃsāre dharma eko hi niścalaḥ || 20 ||
narāṇāṃ nāpito dhūrtaḥ pakṣiṇāṃ caiva vāyasaḥ |
catuṣpādaṃ śa‍ṛgālastu strīṇāṃ dhūrtā ca mālinī || 21 ||
janitā copanetā ca yastu vidyāṃ prayacchati |
annadātā bhayatrātā pañcaite pitaraḥ smṛtāḥ || 22 ||
rājapatnī guroḥ patnī mitrapatnī tathaiva ca |
patnīmātā svamātā ca pañcaitā mātaraḥ smṛtāḥ || 23 ||