śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha catuḥṣaṣṭitamassargaḥ |
taduktamatikāyasyabalinobāhuśālinaḥ |
kumbhakarṇasyavacanaṃśrutvovācamahodaraḥ || 1 ||
kumbhakarṇakulejātodhṛṣṭaḥprākṛtadarśanaḥ |
avalipto na śaknoṣikṛtyaṃsarvatraveditum || 2 ||
sthānaṃvṛddhiṃ ca hāni ca deśakālavibhāgavit |
ātmanaścapareṣāṃ ca budhyaterākṣasarṣabhaḥ || 3 ||
yattuśakyambalavatākartumprākṛtabuddhinā |
anupāsitavṛddhenakaḥkuryāttādṛśannaraḥ || 4 ||
yāṃstudharmārthakāmāṃstvambravīṣipṛthagāśrayān |
avaboddhuṃsvabhāvetānnahilakṣaṇamastitān || 5 ||
karmacaivahisarveṣāṅkāraṇānāmprayojakam |
śreyaḥpāpīyasāñcātraphalambhavatikarmaṇām || 6 ||
niśśreyasaphalāvevadharmārthāvitarāvapi |
adharmānarthayoḥprāptiḥphalaṃ ca pratyavāyikam || 7 ||
aihalaukikapārakyaṅkarmapumbhirniṣevyate |
karmāṇyapitukalyānilabhatekāmamāsthitaḥ || 8 ||
tatrakluptamidaṃrājñāhṛdikāryammataṃ ca naḥ |
śatrauhisāhasaṃyatsyātkimivātrāpanīyate || 9 ||
ekasyaivābhiyānetuheturyaḥkathitastvayā |
tatrāpyanupapannantevakṣyāmiyadasādhu ca || 10 ||
yenapūrvañjanasthānebahavo'tibalāhatāḥ |
rākṣasārāghavantantvaṅkathamekojayiṣyasi || 11 ||
yepurānirjitāstenajanasthānemahaujasaḥ |
rākṣasāṃstānpuresarvānbhītānadyāpipaśyasi || 12 ||
taṃsiṃhamivasaṅkruddhaṃrāmandaśarathātmajam |
sarpaṃsuptamivabuddhyaprabodhayitumicchasi || 13 ||
jvalantantejasānityaṅkrodhena ca durāsadam |
kastammṛtyumivāsahyamāsādayitumarhati || 14 ||
saṃśayasthamidaṃsarvaṃśatroḥpratisamāsane |
ekasyagamanantatra na himerocatebhṛśam || 15 ||
hīnārthastusamṛddhārthaṅkoripumprākṛtaṃyathā |
niścityajīvitatyāgevaśamānetumicchati || 16 ||
yasyanāstimanuṣyeṣusadṛśorākṣasottama |
kathamāśaṃsaseyoddhuntulyenendravivasvatoḥ || 17 ||
evamuktvātusamrabdaḥkumbhakarṇammahodaraḥ |
uvācarakṣasāmmadhyerāvaṇaṃlokarāvaṇam || 18 ||
labdhvāpunastvaṃvaidehīṅkimarthaṃsamprajalpasi |
yadīcchasitadāsītāvaśagātebhaviṣyati || 19 ||
dṛṣṭaḥkaścadupāyomesītopasthānakārakaḥ |
rucitaścetsvayābudhyārākṣasendra taṃśṛṇu || 20 ||
ahandvijihvassamhrādīkumbhakarṇovitardanaḥ |
pañcarāmavadhāyaiteniryāntvityavaghoṣaya || 21 ||
tatogatvāvayaṃyuddhandāsyāmastasyayatnataḥ |
jeṣyāmoyaditeśatrūnnopāyaiḥkṛtyamastinaḥ || 22 ||
athajīvatinaśśatrurvayaṃ ca kṛtasamyugāḥ |
tatastadabhipatsyāmomanasāyatsamīkṣitam || 23 ||
vayaṃyuddhādiheṣyāmorudhireṇasamukṣitāḥ |
vidāryasvatanumbāṇairāmanāmāṅkitaiśśitaiḥ || 24 ||
bhakṣitorāghavo'smābhirlakṣmaṇaścetivādinaḥ |
tavapādaugrahīṣyāmastvannaḥkāmamprapūraya || 25 ||
bhakṣito rāghavo'smābhirlakṣmaṇaśceti vādinaḥ |
tava pādau grahīṣyāmastvaṃ naḥ kāma prapūraya || 26 ||
prītonāmatatobhūtvābhṛtyānāntvamarindama |
bhogāṃścaparivārāṃścakāmāṃścavasudāpaya || 27 ||
tatomālyānivāsāṃsivīrāṇāmanulepanam |
peyaṃ ca bahuyodhebhyassvayaṃ ca muditaḥpiba || 28 ||
tato'smin bahulībhūtekaulīnesarvatogate |
bhakṣitassasuhṛdrāmorākṣasairitiviśrute || 29 ||
praviśyāśvāsyacāpitvaṃsītāṃrahasisāntvaya |
dhanadhānyaiścakāmaiścaratnaiścānāmpralobhaya || 30 ||
anayopadhayārājan bhayaśokānubandhayā |
akāmātvadvaśaṃsītānaṣṭanāthābhaviṣyati || 31 ||
ñjanīyamhibhartāraṃvinaṣṭamavagamyasā |
nairāśyāt strīlaghutvāccatvadvaśampratipatsyate || 32 ||
sāpurāsukhasamvṛddhāsukhārhāduḥkhakarśitā |
tvayyadhīnaṃsukhañjñātvāsarvathogamiṣyati || 33 ||
etatsunītammamadarśanenarāmaṃhidṛṣṭavaibhavedanardhaḥ |
ihaivatesetsyatimotsukobhūrmahānayuddhenasukhasyalābhaḥ || 34 ||
adṛṣṭasainyohyanavāptasaṃśayoripūnayuddhenajayan janādhipa |
yaśaścapuṇyaṃ ca mahanmahīpateśraśiyaṃ ca kīrtiṃ ca ciram || 35 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe catuḥṣaṣṭitamassargaḥ ||