3.61 Aranyakanda - Ekashashtitama Sargah

ॐ

3.61 அரண்யகாண்ட - ஏகஷஷ்டிதம ஸர்கஃ

Valmiki Tamil

ஶ்ரீமத்வால்மீகீய ராமாயணே அரண்யகாண்டம் ।

அத ஏகஷஷ்டிதமஸ்ஸர்கஃ ।

த்ரு'ஷ்ட்வாஶ்ரமபதம் ஶூந்யம் ராமோ தஶரதாத்மஜஃ ।

ரஹிதாம் பர்ணஶாலாம் ச வித்வஸ்தாந்யாஸநாநி ச ॥ 1 ॥

அத்ரு'ஷ்ட்வா தத்ர வைதேஹீம் ஸந்நிரீக்ஷ்ய ச ஸர்வஶஃ ।

உவாச ராமஃ ப்ராக்ருஶ்ய ப்ரக்ரு'ஹ்ய ருசிரௌ புஜௌ ॥ 2 ॥

க்வ நு லக்ஷ்மண வைதேஹீ கம் வா தேஶமிதோ கதா ।

கேநாஹ்ரு'தா வா ஸௌமித்ரே பக்ஷிதா கேந வா ப்ரியா ॥ 3 ॥

வ்ரு'க்ஷேணாச்சாத்ய யதி மாம் ஸீதே ஹஸிதுமிச்சஸி ।

அலம் தே ஹஸிதேநாத்ய மாம் பஜஸ்வ ஸுதுஃகிதம் ॥ 4 ॥

யைஸ்ஸஹ க்ரீடஸே ஸீதே விஶ்வஸ்தைர்ம்ரு'கபோதகைஃ ।

ஏதே ஹீநாஸ்த்வயா ஸௌம்யே த்யாயந்த்யஸ்ராவிலேக்ஷணாஃ ॥ 5 ॥

ஸீதயா ரஹிதோऽஹம் வை ந ஹி ஜீவாமி லக்ஷ்மண ।

ம்ரு'தம் ஶோகேந மஹதா ஸீதாஹரணஜேந மாம் ॥ 6 ॥

பரலோகே மஹாராஜோ நூநம் த்ரக்ஷ்யதி மே பிதா ।

கதம் ப்ரதிஜ்ஞாம் ஸம்ஶ்ருத்ய மயா த்வமபியோஜிதஃ ॥ 7 ॥

அபூரயித்வா தம் காலம் மத்ஸகாஶமிஹாகதஃ ।

காமவ்ரு'த்தமநார்யம் மாம் ம்ரு'ஷாவாதிநமேவ ச ॥ 8 ॥

திக்த்வாமிதி பரே லோகே வ்யக்தம் வக்ஷ்யதி மே பிதா ।

விவஶம் ஶோகஸந்தப்தம் தீநம் பக்நமநோரதம் ॥ 9 ॥

மாமிஹோத்ஸ்ரு'ஜ்ய கருணம் கீர்திர்நரமிவாந்ரு'ஜும் ।

க்வ கச்சஸி வராரோஹே மாம் நோத்ஸ்ரு'ஜ ஸுமத்யமே ॥ 10 ॥

த்வயா விரஹிதஶ்சாஹம் மோக்ஷ்யே ஜீவிதமாத்மநஃ ।

இதீவ விலபந்ராமஸ்ஸீதாதர்ஶநலாலஸஃ ॥ 11 ॥

ந ததர்ஶ ஸுதுஃகார்தோ ராகவோ ஜநகாத்மஜாம் ।

அநாஸாதயமாநம் தம் ஸீதாம் தஶரதாத்மஜம் ॥ 12 ॥

பங்கமாஸாத்ய விபுலம் ஸீதந்தமிவ குஞ்ஜரம் ।

லக்ஷ்மணோ ராமமத்யர்தமுவாச ஹிதகாம்யயா ॥ 13 ॥

மா விஷாதம் மஹாபாஹோ குரு யத்நம் மயா ஸஹ ।

இதம் ச ஹி வநம் ஶூர பஹுகந்தரஶோபிதம் ॥ 14 ॥

ப்ரியகாநநஸஞ்சாரா வநோந்மத்தா ச மைதிலீ ।

ஸா வநம் வா ப்ரவிஷ்டா ஸ்யாந்நலிநீம் வா ஸுபுஷ்பிதாம் ॥ 15 ॥

ஸரிதம் வாபி ஸம்ப்ராப்தா மீநவஞ்ஜுலஸேவிதாம் ।

ஸ்நாதுகாமா நிலீநா ஸ்யாத்தாஸகாமா வநே க்வசித் ॥ 16 ॥

வித்ராஸயிதுகாமா வா லீநா ஸ்யாத்காநநே க்வசித் ।

ஜிஜ்ஞாஸமாநா வைதேஹீ த்வாம் மாம் ச புருஷர்ஷப ॥ 17 ॥

தஸ்யாஹ்யந்வேஷணே ஶ்ரீமந் க்ஷிப்ரமேவ யதாவஹே ।

வநம் ஸர்வம் விசிநுவோ யத்ர ஸா ஜநகாத்மஜா ॥ 18 ॥

மந்யஸே யதி காகுத்ஸ்த மா ஸ்ம ஶோகே மநஃ க்ரு'தாஃ ।

ஏவமுக்தஸ்து ஸௌஹார்தால்லக்ஷ்மணேந ஸமாஹிதஃ ॥ 19 ॥

ஸஹ ஸௌமித்ரிணா ராமோ விசேதுமுபசக்ரமே ।

தௌ வநாநி கிரீம்ஶ்சைவ ஸரிதஶ்ச ஸராம்ஸி ச ॥ 20 ॥

நிகிலேந விசிந்வாநௌ ஸீதாம் தஶரதாத்மஜௌ ।

தஸ்ய ஶைலஸ்ய ஸாநூநி குஹாஶ்ச ஶிகராணி ச ॥ 21 ॥

நிகிலேந விசிந்வாநௌ நைவ தாமபிஜக்மதுஃ ।

விசித்ய ஸர்வதஶ்ஶைலம் ராமோ லக்ஷ்மணமப்ரவித் ॥ 22 ॥

நேஹ பஶ்யாமி ஸௌமித்ரே வைதேஹீம் பர்வதே ஶுபாம் ।

ததோ துஃகாபிஸந்தப்தோ லக்ஷ்மணோ வாக்யமப்ரவீத் ॥ 23 ॥

விசரந்தண்டகாரண்யம் ப்ராதரம் தீப்ததேஜஸம் ।

ப்ராப்ஸ்யஸி த்வம் மஹாப்ராஜ்ஞ மைதிலீம் ஜநகாத்மஜாம் ॥ 24 ॥

யதா விஷ்ணுர்மஹாபாஹுர்பலிம் பத்த்வா மஹீமிமாம் ।

ஏவமுக்தஸ்து ஸௌஹார்தால்லக்ஷ்மணேந ஸ ராகவஃ ॥ 25 ॥

உவாச தீநயா வாசா துஃகாபிஹதசேதநஃ ।

வநம் ஸர்வம் ஸுவிசிதம் பத்மிந்யஃ புல்லபங்கஜாஃ ॥ 26 ॥

கிரிஶ்சாயம் மஹாப்ராஜ்ஞ பஹுகந்தரநிர்சரஃ ।

ந ஹி பஶ்யாமி வைதேஹீம் ப்ராணேப்யோऽபி கரீயஸீம் ॥ 27 ॥

ஏவம் ஸ விலபந்ராமஸ்ஸீதாஹரணகர்ஶிதஃ ।

தீநஶ்ஶோகஸமாவிஷ்டோ முஹூர்தம் விஹ்வலோऽபவத் ॥ 28 ॥

ஸந்தப்தோ ஹ்யவஸந்நாங்கோ கதபுத்திர்விசேதநஃ ।

நிஷஸாதாதுரோ தீநோ நிஶ்ஶ்வஸ்யாஶீதமாயதம் ॥ 29 ॥

பஹுலம் ஸ து நிஶ்ஶ்வஸ்ய ராமோ ராஜீவலோசநஃ ।

ஹா ப்ரியேதி விசுக்ரோஶ பஹுஶோ பாஷ்பகத்கதஃ ॥ 30 ॥

தம் ததஸ்ஸாந்த்வயாமாஸ லக்ஷ்மணஃ ப்ரியபாந்தவஃ ।

பஹுப்ரகாரம் தர்மஜ்ஞஃ ப்ரஶ்ரிதம் ப்ரஶ்ரிதாஞ்ஜலிஃ ॥ 31 ॥

அநாத்ரு'த்ய து தத்வாக்யம் லக்ஷ்மணோஷ்டபுடாச்ச்யுதம் ।

அபஶ்யம்ஸ்தாம் ப்ரியாம் ஸீதாம் ப்ராக்ரோஶத்ஸ புநஃ புநஃ ॥ 32 ॥

இத்யார்ஷே ஶ்ரீமத்ராமாயணே வால்மீகீய ஆதிகாவ்யே அரண்யகாண்டே ஏகஷஷ்டிதமஸ்ஸர்கஃ ॥

Roman (IAST) Transliteration

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe araṇyakāṇḍam |

atha ekaṣaṣṭitamassargaḥ |

dṛṣṭvāśramapadaṃ śūnyaṃ rāmo daśarathātmajaḥ |

rahitāṃ parṇaśālāṃ ca vidhvastānyāsanāni ca || 1 ||

adṛṣṭvā tatra vaidehīṃ sannirīkṣya ca sarvaśaḥ |

uvāca rāmaḥ prākruśya pragṛhya rucirau bhujau || 2 ||

kva nu lakṣmaṇa vaidehī kaṃ vā deśamito gatā |

kenāhṛtā vā saumitre bhakṣitā kena vā priyā || 3 ||

vṛkṣeṇācchādya yadi māṃ sīte hasitumicchasi |

alaṃ te hasitenādya māṃ bhajasva suduḥkhitam || 4 ||

yaissaha krīḍase sīte viśvastairmṛgapotakaiḥ |

ete hīnāstvayā saumye dhyāyantyasrāvilekṣaṇāḥ || 5 ||

sītayā rahito'haṃ vai na hi jīvāmi lakṣmaṇa |

mṛtaṃ śokena mahatā sītāharaṇajena mām || 6 ||

paraloke mahārājo nūnaṃ drakṣyati me pitā |

kathaṃ pratijñāṃ saṃśrutya mayā tvamabhiyojitaḥ || 7 ||

apūrayitvā taṃ kālaṃ matsakāśamihāgataḥ |

kāmavṛttamanāryaṃ māṃ mṛṣāvādinameva ca || 8 ||

dhiktvāmiti pare loke vyaktaṃ vakṣyati me pitā |

vivaśaṃ śokasantaptaṃ dīnaṃ bhagnamanoratham || 9 ||

māmihotsṛjya karuṇaṃ kīrtirnaramivānṛjum |

kva gacchasi varārohe māṃ notsṛja sumadhyame || 10 ||

tvayā virahitaścāhaṃ mokṣye jīvitamātmanaḥ |

itīva vilapanrāmassītādarśanalālasaḥ || 11 ||

na dadarśa suduḥkhārto rāghavo janakātmajām |

anāsādayamānaṃ taṃ sītāṃ daśarathātmajam || 12 ||

paṅkamāsādya vipulaṃ sīdantamiva kuñjaram |

lakṣmaṇo rāmamatyarthamuvāca hitakāmyayā || 13 ||

mā viṣādaṃ mahābāho kuru yatnaṃ mayā saha |

idaṃ ca hi vanaṃ śūra bahukandaraśobhitam || 14 ||

priyakānanasañcārā vanonmattā ca maithilī |

sā vanaṃ vā praviṣṭā syānnalinīṃ vā supuṣpitām || 15 ||

saritaṃ vāpi samprāptā mīnavañjulasevitām |

snātukāmā nilīnā syāddhāsakāmā vane kvacit || 16 ||

vitrāsayitukāmā vā līnā syātkānane kvacit |

jijñāsamānā vaidehī tvāṃ māṃ ca puruṣarṣabha || 17 ||

tasyāhyanveṣaṇe śrīman kṣiprameva yatāvahe |

vanaṃ sarvaṃ vicinuvo yatra sā janakātmajā || 18 ||

manyase yadi kākutstha mā sma śoke manaḥ kṛthāḥ |

evamuktastu sauhārdāllakṣmaṇena samāhitaḥ || 19 ||

saha saumitriṇā rāmo vicetumupacakrame |

tau vanāni girīṃścaiva saritaśca sarāṃsi ca || 20 ||

nikhilena vicinvānau sītāṃ daśarathātmajau |

tasya śailasya sānūni guhāśca śikharāṇi ca || 21 ||

nikhilena vicinvānau naiva tāmabhijagmatuḥ |

vicitya sarvataśśailaṃ rāmo lakṣmaṇamabravit || 22 ||

neha paśyāmi saumitre vaidehīṃ parvate śubhām |

tato duḥkhābhisantapto lakṣmaṇo vākyamabravīt || 23 ||

vicarandaṇḍakāraṇyaṃ bhrātaraṃ dīptatejasam |

prāpsyasi tvaṃ mahāprājña maithilīṃ janakātmajām || 24 ||

yathā viṣṇurmahābāhurbaliṃ baddhvā mahīmimām |

evamuktastu sauhārdāllakṣmaṇena sa rāghavaḥ || 25 ||

uvāca dīnayā vācā duḥkhābhihatacetanaḥ |

vanaṃ sarvaṃ suvicitaṃ padminyaḥ phullapaṅkajāḥ || 26 ||

giriścāyaṃ mahāprājña bahukandaranirjharaḥ |

na hi paśyāmi vaidehīṃ prāṇebhyo'pi garīyasīm || 27 ||

evaṃ sa vilapanrāmassītāharaṇakarśitaḥ |

dīnaśśokasamāviṣṭo muhūrtaṃ vihvalo'bhavat || 28 ||

santapto hyavasannāṅgo gatabuddhirvicetanaḥ |

niṣasādāturo dīno niśśvasyāśītamāyatam || 29 ||

bahulaṃ sa tu niśśvasya rāmo rājīvalocanaḥ |

hā priyeti vicukrośa bahuśo bāṣpagadgadaḥ || 30 ||

taṃ tatassāntvayāmāsa lakṣmaṇaḥ priyabāndhavaḥ |

bahuprakāraṃ dharmajñaḥ praśritaṃ praśritāñjaliḥ || 31 ||

anādṛtya tu tadvākyaṃ lakṣmaṇoṣṭhapuṭāccyutam |

apaśyaṃstāṃ priyāṃ sītāṃ prākrośatsa punaḥ punaḥ || 32 ||

ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye araṇyakāṇḍe ekaṣaṣṭitamassargaḥ ||