śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe ayodhyākāṇḍam |
atha pañcāśītitamassargaḥ |
evamuktastu bharato niṣādādhipatiṃ guham |
pratyuvāca mahāprājño vākyaṃ hetvarthasaṃhitam || 1 ||
ūrjitaḥ khalu te kāmaḥ kṛto mama gurossakhe |
yo me tvamīdṛśīṃ senāmeko'bhyarcitumicchasi || 2 ||
ityuktvā tu mahātejā guhaṃ vacanamuttamam |
abravīdbharata śśrīmānaniṣādādhipatiṃ punaḥ || 3 ||
katareṇa gamiṣyāmi bharadvājāśramaṃ guha |
gahano'yaṃ bhṛśaṃ deśo gaṅgā'nūpo duratyayaḥ || 4 ||
tasya tadvacanaṃ śrutvā rājaputrasya dhīmataḥ |
abravītprāñjalirvākyaṃ guho gahanagocaraḥ || 5 ||
dāśāstvā'nu'gamiṣyanti dhanvinassusamāhitāḥ |
ahaṃ tvānugamiṣyāmi rājaputra mahāyaśaḥ || 6 ||
kacchinnaduṣṭo vrajasi rāmasyākliṣṭakarmaṇaḥ |
iyaṃ te mahatī senā śaṅkāṃ janayatīva me || 7 ||
tamevamabhibhāṣantamākāśa iva nirmalaḥ |
bharataśślakṣṇayā vācā guhaṃ vacanamabravīt || 8 ||
mābhūtsa kālo yatkaṣṭaṃ na māṃ śaṅkitumarhasi |
rāghava ssahi me bhrātā jyeṣṭhaḥ pitusamo mataḥ || 9 ||
taṃ nivartayituṃ yāmi kākutsthaṃ vanavāsinam |
buddhiranyā na te kāryā guha satyaṃ bravīmi te || 10 ||
sa tu saṃhṛṣṭavadana śśrutvā bharatabhāṣitam |
punarevābravīdvākyaṃ bharataṃ prati harṣitaḥ || 11 ||
dhanyastvaṃ na tvayā tulyaṃ paśyāmi jagatītale |
ayatnādāgataṃ rājyaṃ yastvaṃ tyaktumihecchasi || 12 ||
śāśvatī khalu te kīrtirlokānanucariṣyati |
yastvaṃ kṛcchragataṃ rāmaṃ pratyānayitumicchasi || 13 ||
evaṃ sambhāṣamāṇasya guhasya bharataṃ tadā |
babhau naṣṭaprabhassūryo rajanī cābhyavartata || 14 ||
sanniveśya sa tāṃ senāṃ guhena paritoṣitaḥ |
śatrughnena saha śrīmāñchayanaṃ samupāgamat || 15 ||
rāmacintāmaya śśoko bharatasya mahātmanaḥ |
upasthito hyanarhasya dharmaprekṣasya tādṛśaḥ || 16 ||
antardāhena dahanassantāpayati rāghavam |
vanadāhābhisantaptaṃ gūḍho'gniriva pādapam || 17 ||
prasṛtassarvagātrebhyassvedaṃ śokāgnisambhavam |
yathā sūryāṃśusantapto himavān prasṛtohimam || 18 ||
dhyānanirdharaśailena viniśśvasitadhātunā |
dainyapādapasaṅghena śokāyāsādhiśṛṅgiṇā || 19 ||
pramohānantasattvena santāpauṣadhiveṇunā |
ākrānto duḥkhaśailena mahatā kaikayīsutaḥ || 20 ||
viniśśvasanvai bhṛśadurmanāstataḥ pramūḍhasañjñaḥ paramāpadaṃ gataḥ |
śamaṃ na lebhe hṛdayajvarārdito nararṣabho yūthahato yatharṣabhaḥ || 21 ||
guhena sārdhaṃ bharatassamāgato mahānubhāvassajanassamāhitaḥ |
sudurmanāstaṃ bharataṃ tadā punarguha ssamāśvāsayadagrajaṃ prati || 22 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye ayodhyākāṇḍe pañcāśītitamassargaḥ ||