2.28 Ayodhyakanda - Ashtavimsha Sargah

ॐ

2.28 அயோத்யாகாண்ட - அஷ்டாவிம்ஶ ஸர்கஃ

Valmiki Tamil

ஶ்ரீமத்வால்மீகீய ராமாயணே அயோத்யாகாண்டம் ।

அத அஷ்டாவிம்ஶஸ்ஸர்கஃ ।

ஸ ஏவம் ப்ருவதீம் ஸீதாம் தர்மஜ்ஞோ தர்மவத்ஸலஃ ।

ந நேதும் குருதே புத்திம் வநே துஃகாநி சிந்தயந் ॥ 1 ॥

ஸாந்த்வயித்வா புநஸ்தாம் து பாஷ்பதூஷிதலோசநாம் ।

நிவர்தநார்தே தர்மாத்மா வாக்யமேததுவாச ஹ ॥ 2 ॥

ஸீதே மஹாகுலீநாऽஸி தர்மே ச நிரதா ஸதா ।

இஹாऽசர ஸ்வதர்மம் த்வம் மே யதா மநஸஸ்ஸுகம் ॥ 3 ॥

ஸீதே யதா த்வாம் வக்ஷ்யாமி ததா கார்யம் த்வயாऽபலே ।

வநே ஹி பஹவோ தோஷா வததஸ்தாந்நிபோத மே ॥ 4 ॥

ஸீதே விமுச்யதாமேஷா வநவாஸக்ரு'தா மதிஃ ।

பஹுதோஷம் ஹி காந்தாரம் வநமித்யபிதீயதே ॥ 5 ॥

ஹிதபுத்த்யா கலு வசோ மயைததபிதீயதே ।

ஸதா ஸுகம் ந ஜாநாமி துஃகமேவ ஸதா வநம் ॥ 6 ॥

கிரிநிர்சரஸம்பூதா கிரிகந்தர வாஸிநாம் ।

ஸிம்ஹாநாம் நிநதா துஃகா ஶ்ஶ்ரோதும் துஃகமதோ வநம் ॥ 7 ॥

க்ரீடமாநாஶ்ச விஸ்ரப்தா மத்தா ஶ்ஶூந்யே மஹாம்ரு'காஃ ।

த்ரு'ஷ்ட்வா ஸமபிவர்தந்தே ஸீதே துஃகமதோ வநம் ॥ 8 ॥

ஸக்ராஹா ஸ்ஸரிதஶ்சைவ பங்கவத்யஸ்ஸு துஸ்தராஃ ।

மத்தைரபி கஜைர்நித்யமதோ துஃகதரம் வநம் ॥ 9 ॥

லதாகண்டகஸங்கீர்ணாஃ க்ரு'கவாகூபநாதிதாஃ ।

நிரபாஶ்ச ஸுதுர்காஶ்ச மார்கா துஃகமதோ வநம் ॥ 10 ॥

ஸுப்யதே பர்ணஶய்யாஸு ஸ்வயம் பக்நாஸு பூதலே ।

ராத்ரிஷு ஶ்ரமகிந்நேந தஸ்மாத்துஃகதரம் வநம் ॥ 11 ॥

அஹோராத்ரம் ச ஸந்தோஷஃ கர்தவ்யோ நியதாத்மநா ।

பலைர்வ்ரு'க்ஷாவபதிதை ஸ்ஸீதே துஃகமதோ வநம் ॥ 12 ॥

உபவாஸஶ்ச கர்தவ்யோ யதா ப்ராணேந மைதிலி ।

ஜடாபாரஶ்ச கர்தவ்யோ வல்கலாம்பரதாரிணா ॥ 13 ॥

தேவதாநாம் பித்ரூணாம் கர்தவ்யம் விதிபூர்வகம் ।

ப்ராப்தாநாமதிதீநாம் ச நித்யஶஃ ப்ரதிபூஜநம் ॥ 14 ॥

கார்யஸ்த்ரிரபிஷேகஶ்ச காலே காலே ச நித்யஶஃ ।

சரதா நியமேநைவ தஸ்மாத்துஃகதரம் வநம் ॥ 15 ॥

உபஹாரஶ்ச கர்தவ்யஃ குஸுமை ஸ்ஸ்வயமாஹ்ரு'தைஃ ।

ஆர்ஷேண விதிநா வேத்யாம் பாலே துஃகமதோ வநம் ॥ 16 ॥

யதாலப்தேந கர்தவ்யஃ ஸந்தோஷஸ்தேந மைதிலி ।

யதாஹாரைர்வநசரை ர்நித்யம் துஃகமதோ வநம் ॥ 17 ॥

அதீவ வாதாஸ்திமிரம் புபுக்ஷா சாத்ர நித்யஶஃ ।

பயாநி ச மஹாந்த்யத்ர ததோ துஃகதரம் வநம் ॥ 18 ॥

ஸரீஸ்ரு'பாஶ்ச பஹவோ பஹுரூபாஶ்ச பாமிநி ।

சரந்தி ப்ரு'திவீம் தர்பாத்ததோ துஃகதரம் வநம் ॥ 19 ॥

நதீ நிலயநா ஸ்ஸர்பா நதீகுடிலகாமிநஃ ।

திஷட்ந்த்யாவ்ரு'த்ய பந்தாநம் ததோ துஃகதரம் வநம் ॥ 20 ॥

பதங்கா வ்ரு'ஶ்சிகாஃ கீடா தம்ஶாஶ்ச மஶகை ஸ்ஸஹ ।

பாதந்தே நித்யமபலே ஸர்வம் துஃகமதோ வநம் ॥ 21 ॥

த்ருமாஃ கண்டகிநஶ்சைவ குஶாஃ காஶாஶ்ச பாமிநி ।

வநே வ்யாகுலஶாகாக்ராஸ்தேந துஃகதரம் வநம் ॥ 22 ॥

காயக்லேஶாஶ்ச பஹவோ பயாநி விவிதாநி ச ।

அரண்யவாஸே வஸதோ துஃகமேவ ததோ வநம் ॥ 23 ॥

க்ரோதலோபௌ விமோக்தவ்யௌ கர்தவ்யா தபஸே மதிஃ ।

ந பேதவ்யம் ச பேதவ்யே நித்யம் துஃகமதோ வநம் ॥ 24 ॥

ததலம் தே வநம் கத்வா க்ஷமம் ந ஹி வநம் தவ ।

விம்ரு'ஶந்நிஹ பஶ்யாமி பஹுதோஷதரம் வநம் ॥ 25 ॥

வநந்து நேதும் ந க்ரு'தா மதிஸ்ததா பபூவ ராமேண யதா மஹாத்மநா ।

ந தஸ்ய ஸீதா வசநம் சகார த த்ததோऽப்ரவீத்ராமமிதம் ஸுதுஃகிதா ॥ 26 ॥

இத்யார்ஷே ஶ்ரீமத்ராமாயணே வால்மீகீய ஆதிகாவ்யே அயோத்யாகாண்டே அஷ்டாவிம்ஶஸ்ஸர்கஃ ॥

Roman (IAST) Transliteration

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe ayodhyākāṇḍam |

atha aṣṭāviṃśassargaḥ |

sa evaṃ bruvatīṃ sītāṃ dharmajño dharmavatsalaḥ |

na netuṃ kurute buddhiṃ vane duḥkhāni cintayan || 1 ||

sāntvayitvā punastāṃ tu bāṣpadūṣitalocanām |

nivartanārthe dharmātmā vākyametaduvāca ha || 2 ||

sīte mahākulīnā'si dharme ca niratā sadā |

ihā'cara svadharmaṃ tvaṃ me yathā manasassukham || 3 ||

sīte yathā tvāṃ vakṣyāmi tathā kāryaṃ tvayā'bale |

vane hi bahavo doṣā vadatastānnibodha me || 4 ||

sīte vimucyatāmeṣā vanavāsakṛtā matiḥ |

bahudoṣaṃ hi kāntāraṃ vanamityabhidhīyate || 5 ||

hitabuddhyā khalu vaco mayaitadabhidhīyate |

sadā sukhaṃ na jānāmi duḥkhameva sadā vanam || 6 ||

girinirjharasambhūtā girikandara vāsinām |

siṃhānāṃ ninadā duḥkhā śśrotuṃ duḥkhamato vanam || 7 ||

krīḍamānāśca visrabdhā mattā śśūnye mahāmṛgāḥ |

dṛṣṭvā samabhivartante sīte duḥkhamato vanam || 8 ||

sagrāhā ssaritaścaiva paṅkavatyassu dustarāḥ |

mattairapi gajairnityamato duḥkhataraṃ vanam || 9 ||

latākaṇṭakasaṅkīrṇāḥ kṛkavākūpanāditāḥ |

nirapāśca sudurgāśca mārgā duḥkhamato vanam || 10 ||

supyate parṇaśayyāsu svayaṃ bhagnāsu bhūtale |

rātriṣu śramakhinnena tasmādduḥkhataraṃ vanam || 11 ||

ahorātraṃ ca santoṣaḥ kartavyo niyatātmanā |

phalairvṛkṣāvapatitai ssīte duḥkhamato vanam || 12 ||

upavāsaśca kartavyo yathā prāṇena maithili |

jaṭābhāraśca kartavyo valkalāmbaradhāriṇā || 13 ||

devatānāṃ pitrūṇāṃ kartavyaṃ vidhipūrvakam |

prāptānāmatithīnāṃ ca nityaśaḥ pratipūjanam || 14 ||

kāryastrirabhiṣekaśca kāle kāle ca nityaśaḥ |

caratā niyamenaiva tasmāddhuḥkhataraṃ vanam || 15 ||

upahāraśca kartavyaḥ kusumai ssvayamāhṛtaiḥ |

ārṣeṇa vidhinā vedyāṃ bāle duḥkhamato vanam || 16 ||

yathālabdhena kartavyaḥ santoṣastena maithili |

yatāhārairvanacarai rnityaṃ duḥkhamato vanam || 17 ||

atīva vātāstimiraṃ bubhukṣā cātra nityaśaḥ |

bhayāni ca mahāntyatra tato duḥkhataraṃ vanam || 18 ||

sarīsṛpāśca bahavo bahurūpāśca bhāmini |

caranti pṛthivīṃ darpāttato duḥkhataraṃ vanam || 19 ||

nadī nilayanā ssarpā nadīkuṭilagāminaḥ |

tiṣaṭhntyāvṛtya panthānaṃ tato duḥkhataraṃ vanam || 20 ||

pataṅgā vṛścikāḥ kīṭā daṃśāśca maśakai ssaha |

bādhante nityamabale sarvaṃ duḥkhamato vanam || 21 ||

drumāḥ kaṇṭakinaścaiva kuśāḥ kāśāśca bhāmini |

vane vyākulaśākhāgrāstena duḥkhataraṃ vanam || 22 ||

kāyakleśāśca bahavo bhayāni vividhāni ca |

araṇyavāse vasato duḥkhameva tato vanam || 23 ||

krodhalobhau vimoktavyau kartavyā tapase matiḥ |

na bhetavyaṃ ca bhetavye nityaṃ duḥkhamato vanam || 24 ||

tadalaṃ te vanaṃ gatvā kṣamaṃ na hi vanaṃ tava |

vimṛśanniha paśyāmi bahudoṣataraṃ vanam || 25 ||

vanantu netuṃ na kṛtā matistadā babhūva rāmeṇa yadā mahātmanā |

na tasya sītā vacanaṃ cakāra ta ttato'bravīdrāmamidaṃ suduḥkhitā || 26 ||

ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye ayodhyākāṇḍe aṣṭāviṃśassargaḥ ||