2.23 Ayodhyakanda - Trayovimsha Sargah

ॐ

2.23 அயோத்யாகாண்ட - த்ரயோவிம்ஶ ஸர்கஃ

Valmiki Tamil

ஶ்ரீமத்வால்மீகீய ராமாயணே அயோத்யாகாண்டம் ।

அத த்ரயோவிம்ஶஸ்ஸர்கஃ ।

இதி ப்ருவதி ராமே து லக்ஷ்மணோऽதஶ்ஶிரா முஹுஃ ।

ஶ்ர்ரு'த்வா மத்யம் ஜகாமேவ மநஸா துஃகஹர்ஷயோஃ ॥ 1 ॥

ததா து பத்த்வா ப்ருகுடீம் ப்ருவோர்மத்யே நரர்ஷபஃ ।

நிஶஶ்வாஸ மஹாஸர்போ பிலஸ்த இவ ரோஷிதஃ ॥ 2 ॥

தஸ்ய துஷ்ப்ரதிவீக்ஷம் தத்ப்ருகுடீஸஹிதம் ததா ।

பபௌ க்ருத்தஸ்ய ஸிம்ஹஸ்ய முகஸ்ய ஸத்ரு'ஶம் முகம் ॥ 3 ॥

அக்ரஹஸ்தம் விதுந்வம்ஸ்து ஹஸ்தீ ஹஸ்தமிவாத்மநஃ ।

திர்யகூர்த்வம் ஶரீரே ச பாதயித்வா ஶிரோதராம் ॥ 4 ॥

அக்ராக்ஷ்ணா வீக்ஷமாணஸ்து திர்யக்ப்ராதரமப்ரவீத் ।

அஸ்தாநே ஸம்ப்ரமோ யஸ்ய ஜாதோ வை ஸுமஹாநயம் ॥ 5 ॥

தர்மதோஷ ப்ரஸங்கேந லோகஸ்யாநதிஶங்கயா ।

கதம்ஹ்யேததஸம்ப்ராந்தஸ்த்வத்விதோ வக்துமர்ஹதி ॥ 6 ॥

யதா தைவமஶௌடீரம் ஶௌண்டீர க்ஷத்ரியர்ஷப ।

கிந்நாம க்ரு'பணம் தைவமஶக்தமபிஶம்ஸஸி ॥ 7 ॥

பாபயோஸ்தே கதம் நாம தயோஶ்ஶங்கா ந வித்யதே ।

ஸந்தி தர்மோபதா ஶ்லக்ஷ்ணாஃ தர்மாத்மந்கிம் ந புத்யஸே ॥ 8 ॥

தயோஸ்ஸுசரிதம் ஸ்வார்தம் ஶாட்யாத்பரிஜிஹீர்ஷதோஃ ।

யதி நைவம் வ்யவஸிதம் ஸ்யாத்தி ப்ராகேவ ராகவ ॥ 9 ॥

தயோஃ ப்ராகேவ தத்தஶ்ச ஸ்யாத்வரஃ ப்ரக்ரு'தஶ்ச ஸஃ ।

லோகவித்விஷ்டமாரப்தம் த்வதந்யஸ்யாபிஷேசநம் ।

நோத்ஸஹே ஸஹிதும் வீர தத்ர மே க்ஷந்துமர்ஹஸி ॥ 10 ॥

யேநேய மாகதா த்வைதம் தவ புத்திர்மஹாமதே ।

ஸ ஹி தர்மோ மம த்வேஷ்யஃ ப்ரஸங்காத்யஸ்ய முஹ்யஸி ॥ 11 ॥

கதம் த்வம் கர்மணா ஶக்தஃ கைகேயீவஶவர்திநஃ ।

கரிஷ்யஸி பிதுர்வாக்யமதர்மிஷ்டம் விகர்ஹிதம் ॥ 12 ॥

யத்யயம் கில்பிஷாத்பேதஃ க்ரு'தோऽப்யேவம் ந க்ரு'ஹ்யதே ।

ஜாயதே தத்ர மே துஃகம் தர்மஸங்கஶ்ச கர்ஹிதஃ ॥ 13 ॥

மநஸாऽபி கதம் காமம் குர்யாஸ்த்வம் காமவ்ரு'த்தயோஃ ।

தயோஸ்த்வஹிதயோர்நித்யம் ஶத்ர்வோஃ பித்ரபிதாநயோஃ ॥ 14 ॥

யத்யபி ப்ரதிபத்திஸ்தே தைவீ சாபி தயோர்மதம் ।

ததாப்யுபேக்ஷணீயம் தே ந மே ததபி ரோசதே ॥ 15 ॥

விக்லபோ வீர்யஹீநோ யஸ்ஸ தைவமநுவர்ததே ।

வீராஸ்ஸம்பாவிதாத்மாநோ ந தைவம் பர்யுபாஸதே ॥ 16 ॥

தைவம் புருஷகாரேண யஃ ஸமர்தஃ ப்ரபாதிதும் ।

ந தைவேந விபந்நார்தஃ புருஷஸ்ஸோऽவஸீததி ॥ 17 ॥

த்ரக்ஷ்யந்தி த்வத்ய தைவஸ்ய பௌருஷம் புருஷஸ்ய ச ।

தைவமாநுஷயோரத்ய வ்யக்தா வ்யக்திர்பவிஷ்யதி ॥ 18 ॥

அத்ய மத்பௌருஷஹதம் தைவம் த்ரக்ஷ்யந்தி வை ஜநாஃ ।

யத்தைவாதாஹதம் தேऽத்ய த்ரு'ஷ்டம் ராஜ்யாபிஷேசநம் ॥ 19 ॥

அத்யங்குஶமிவோத்தாமம் கஜம் மதபலோத்ததம் ।

ப்ரதாவிதமஹம் தைவம் பௌருஷேண நிவர்தயே ॥ 20 ॥

லோகபாலாஸ்ஸமஸ்தா ஸ்தே நாத்ய ராமாபிஷேசநம் ।

ந ச க்ரு'த்ஸ்நாஸ்த்ரயோ லோகா விஹந்யுஃ கிம் புநஃ பிதா ॥ 21 ॥

யைர்நிவாஸஸ்தவாரண்யே மிதோ ராஜந்ஸமர்திதஃ ।

அரண்யே தே நிவத்ஸ்யந்தி சதுர்தஶ ஸமாஸ்ததா ॥ 22 ॥

அஹம் ததாஶாம் சேத்ஸ்யாமி பிதுஸ்தஸ்யாஶ்ச யா தவ ।

அபிஷேகவிகாதேந புத்ரராஜ்யாய வர்ததே ॥ 23 ॥

மத்பலேந விருத்தாய ந ஸ்யாத்தைவபலம் ததா ।

ப்ரபவிஷ்யதி துஃகாய யதோக்ரம் பௌருஷம் மம ॥ 24 ॥

ஊர்த்வம் வர்ஷஸஹஸ்ராந்தே ப்ரஜாபால்யமநந்தரம் ।

ஆர்யபுத்ராஃ கரிஷ்யந்தி வநவாஸம் கதே த்வயி ॥ 25 ॥

பூர்வம் ராஜர்ஷிவ்ரு'த்த்யா ஹி வநவாஸோ விதீயதே ।

ப்ரஜா நிக்ஷிப்ய புத்ரேஷு புத்ரவத்பரிபாலநே ॥ 26 ॥

ஸ சேத்ராஜந்யநேகாக்ரே ராஜ்யவிப்ரமஶங்கயா ।

நைவமிச்சஸி தர்மாத்மந் ராஜ்யம் ராம த்வமாத்மநி ॥ 27 ॥

ப்ரதிஜாநே ச தே வீர மாऽபூவம் வீரலோகபாக் ।

ராஜ்யம் ச தவ ரக்ஷேயமஹம் வேலேவ ஸாகரம் ॥ 28 ॥

மங்கலைரபிஷிஞ்சஸ்வ தத்ர த்வம் வ்யாப்ரு'தோ பவ ।

அஹமேகோ மஹீபாலாநலம் வாரயிதும் பலாத் ॥ 29 ॥

ந ஶோபார்தாவிமௌ பாஹூ ந தநுர்பூஷணாய மே ।

நாऽஸிராபந்தநார்தாய ந ஶராஸ்தம்பஹேதவஃ ॥ 30 ॥

அமித்ரதமநார்தம் மே ஸர்வமேதச்சதுஷ்டயம் ।

ந சாஹம் காமயேऽத்யர்தம் யஸ்ஸ்யாச்சத்ருர்மதோ மம ॥ 31 ॥

அஸிநா தீக்ஷ்ணதாரேண வித்யுச்சலிதவர்சஸா ।

ப்ரக்ரு'ஹீதேந வை ஶத்ரும் வஜ்ரிணம் வா ந கல்பயே ॥ 32 ॥

கட்கநிஷ்பேஷநிஷ்பிஷ்டைர்கஹநா துஶ்சரா ச மே ।

ஹஸ்த்யஶ்வநரஹஸ்தோருஶிரோபிர்பவிதா மஹீ ॥ 33 ॥

கட்கதாராஹதா மேऽத்ய தீப்யமாநா இவாத்ரயஃ ।

பதிஷ்யந்தி த்விபா பூமௌ மேகா இவ ஸவித்யுதஃ ॥ 34 ॥

பத்தகோதாங்குலித்ராணே ப்ரக்ரு'ஹீதஶராஸநே ।

கதம் புருஷமாநீ ஸ்யாத்புருஷாணாம் மயி ஸ்திதே ॥ 35 ॥

பஹுபிஶ்சைகமத்யஸ்யந்நேகேந ச பஹூந்ஜநாந் ।

விநியோக்ஷ்யாம்யஹம் பாணாந்ந்ரு'வாஜிகஜமர்மஸு ॥ 36 ॥

அத்ய மேऽஸ்த்ரப்ரபாவஸ்ய ப்ரபாவஃ ப்ரபவிஷ்யதி ।

ராஜ்ஞஶ்சாப்ரபுதாம் கர்தும் ப்ரபுத்வம் தவ ச ப்ரபோஃ ॥ 37 ॥

அத்ய சந்தநஸாரஸ்ய கேயூராமோக்ஷணஸ்ய ச ।

வஸூநாம் ச விமோக்ஷஸ்ய ஸுஹ்ரு'தாம் பாலநஸ்ய ச ॥ 38 ॥

அநுரூபாவிமௌ பாஹூ ராம கர்ம கரிஷ்யதஃ ।

அபிஷேசநவிக்நஸ்ய கர்த்ரு'ணாம் தே நிவாரணே ॥ 39 ॥

ப்ரவீஹி கோऽத்யைவ மயா வியுஜ்யதாம் தவா ஸுஹ்ரு'த்ப்ராணயஶஸ்ஸுஹ்ரு'ஜ்ஜநைஃ ।

யதா தவேயம் வஸுதா வஶே பவே த்ததைவ மாம் ஶாதி தவாஸ்மி கிங்கரஃ ॥ 40 ॥

விம்ரு'ஜ்ய பாஷ்பம் பரிஸாந்த்வ்யசாஸக்ரு'த் ஸ லக்ஷ்மணம் ராகவவம்ஶவர்தநஃ ।

உவாச பித்ர்யே வசநே வ்யவஸ்திதம் நிபோத மாமேஷ ஹி ஸௌம்ய ஸத்பதஃ ॥ 41 ॥

இத்யார்ஷே ஶ்ரீமத்ராமாயணே வால்மீகீய ஆதிகாவ்யே அயோத்யாகாண்டே த்ரயோவிம்ஶஸ்ஸர்கஃ ॥

Roman (IAST) Transliteration

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe ayodhyākāṇḍam |

atha trayoviṃśassargaḥ |

iti bruvati rāme tu lakṣmaṇo'dhaśśirā muhuḥ |

śrṛtvā madhyaṃ jagāmeva manasā duḥkhaharṣayoḥ || 1 ||

tadā tu badhdvā bhrukuṭīṃ bhruvormadhye nararṣabhaḥ |

niśaśvāsa mahāsarpo bilastha iva roṣitaḥ || 2 ||

tasya duṣprativīkṣaṃ tadbhrukuṭīsahitaṃ tadā |

babhau kruddhasya siṃhasya mukhasya sadṛśaṃ mukham || 3 ||

agrahastaṃ vidhunvaṃstu hastī hastamivātmanaḥ |

tiryagūrdhvaṃ śarīre ca pātayitvā śirodharām || 4 ||

agrākṣṇā vīkṣamāṇastu tiryagbhrātaramabravīt |

asthāne sambhramo yasya jāto vai sumahānayam || 5 ||

dharmadoṣa prasaṅgena lokasyānatiśaṅkayā |

kathaṃhyetadasambhrāntastvadvidho vaktumarhati || 6 ||

yathā daivamaśauḍīraṃ śauṇḍīra kṣatriyarṣabha |

kinnāma kṛpaṇaṃ daivamaśaktamabhiśaṃsasi || 7 ||

pāpayoste kathaṃ nāma tayośśaṅkā na vidyate |

santi dharmopadhā ślakṣṇāḥ dharmātmankiṃ na budhyase || 8 ||

tayossucaritaṃ svārthaṃ śāṭhyātparijihīrṣatoḥ |

yadi naivaṃ vyavasitaṃ syāddhi prāgeva rāghava || 9 ||

tayoḥ prāgeva dattaśca syādvaraḥ prakṛtaśca saḥ |

lokavidviṣṭamārabdhaṃ tvadanyasyābhiṣecanam |

notsahe sahituṃ vīra tatra me kṣantumarhasi || 10 ||

yeneya māgatā dvaidhaṃ tava buddhirmahāmate |

sa hi dharmo mama dveṣyaḥ prasaṅgādyasya muhyasi || 11 ||

kathaṃ tvaṃ karmaṇā śaktaḥ kaikeyīvaśavartinaḥ |

kariṣyasi piturvākyamadharmiṣṭhaṃ vigarhitam || 12 ||

yadyayaṃ kilbiṣādbhedaḥ kṛto'pyevaṃ na gṛhyate |

jāyate tatra me duḥkhaṃ dharmasaṅgaśca garhitaḥ || 13 ||

manasā'pi kathaṃ kāmaṃ kuryāstvaṃ kāmavṛttayoḥ |

tayostvahitayornityaṃ śatrvoḥ pitrabhidhānayoḥ || 14 ||

yadyapi pratipattiste daivī cāpi tayormatam |

tathāpyupekṣaṇīyaṃ te na me tadapi rocate || 15 ||

viklabo vīryahīno yassa daivamanuvartate |

vīrāssambhāvitātmāno na daivaṃ paryupāsate || 16 ||

daivaṃ puruṣakāreṇa yaḥ samarthaḥ prabādhitum |

na daivena vipannārthaḥ puruṣasso'vasīdati || 17 ||

drakṣyanti tvadya daivasya pauruṣaṃ puruṣasya ca |

daivamānuṣayoradya vyaktā vyaktirbhaviṣyati || 18 ||

adya matpauruṣahataṃ daivaṃ drakṣyanti vai janāḥ |

yaddaivādāhataṃ te'dya dṛṣṭaṃ rājyābhiṣecanam || 19 ||

atyaṅkuśamivoddāmaṃ gajaṃ madabaloddhatam |

pradhāvitamahaṃ daivaṃ pauruṣeṇa nivartaye || 20 ||

lokapālāssamastā ste nādya rāmābhiṣecanam |

na ca kṛtsnāstrayo lokā vihanyuḥ kiṃ punaḥ pitā || 21 ||

yairnivāsastavāraṇye mitho rājansamarthitaḥ |

araṇye te nivatsyanti caturdaśa samāstathā || 22 ||

ahaṃ tadāśāṃ chetsyāmi pitustasyāśca yā tava |

abhiṣekavighātena putrarājyāya vartate || 23 ||

madbalena viruddhāya na syāddaivabalaṃ tathā |

prabhaviṣyati duḥkhāya yathograṃ pauruṣaṃ mama || 24 ||

ūrdhvaṃ varṣasahasrānte prajāpālyamanantaram |

āryaputrāḥ kariṣyanti vanavāsaṃ gate tvayi || 25 ||

pūrvaṃ rājarṣivṛttyā hi vanavāso vidhīyate |

prajā nikṣipya putreṣu putravatparipālane || 26 ||

sa cedrājanyanekāgre rājyavibhramaśaṅkayā |

naivamicchasi dharmātman rājyaṃ rāma tvamātmani || 27 ||

pratijāne ca te vīra mā'bhūvaṃ vīralokabhāk |

rājyaṃ ca tava rakṣeyamahaṃ veleva sāgaram || 28 ||

maṅgalairabhiṣiñcasva tatra tvaṃ vyāpṛto bhava |

ahameko mahīpālānalaṃ vārayituṃ balāt || 29 ||

na śobhārthāvimau bāhū na dhanurbhūṣaṇāya me |

nā'sirābandhanārthāya na śarāstambhahetavaḥ || 30 ||

amitradamanārthaṃ me sarvametaccatuṣṭayam |

na cāhaṃ kāmaye'tyarthaṃ yassyācchatrurmato mama || 31 ||

asinā tīkṣṇadhāreṇa vidyuccalitavarcasā |

pragṛhītena vai śatruṃ vajriṇaṃ vā na kalpaye || 32 ||

khaḍganiṣpeṣaniṣpiṣṭairgahanā duścarā ca me |

hastyaśvanarahastoruśirobhirbhavitā mahī || 33 ||

khaḍgadhārāhatā me'dya dīpyamānā ivādrayaḥ |

patiṣyanti dvipā bhūmau meghā iva savidyutaḥ || 34 ||

baddhagodhāṅgulitrāṇe pragṛhītaśarāsane |

kathaṃ puruṣamānī syātpuruṣāṇāṃ mayi sthite || 35 ||

bahubhiścaikamatyasyannekena ca bahūnjanān |

viniyokṣyāmyahaṃ bāṇānnṛvājigajamarmasu || 36 ||

adya me'straprabhāvasya prabhāvaḥ prabhaviṣyati |

rājñaścāprabhutāṃ kartuṃ prabhutvaṃ tava ca prabhoḥ || 37 ||

adya candanasārasya keyūrāmokṣaṇasya ca |

vasūnāṃ ca vimokṣasya suhṛdāṃ pālanasya ca || 38 ||

anurūpāvimau bāhū rāma karma kariṣyataḥ |

abhiṣecanavighnasya kartṛṇāṃ te nivāraṇe || 39 ||

bravīhi ko'dyaiva mayā viyujyatāṃ tavā suhṛtprāṇayaśassuhṛjjanaiḥ |

yathā taveyaṃ vasudhā vaśe bhave ttathaiva māṃ śādhi tavāsmi kiṅkaraḥ || 40 ||

vimṛjya bāṣpaṃ parisāntvyacāsakṛt sa lakṣmaṇaṃ rāghavavaṃśavardhanaḥ |

uvāca pitrye vacane vyavasthitaṃ nibodha māmeṣa hi saumya satpathaḥ || 41 ||

ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye ayodhyākāṇḍe trayoviṃśassargaḥ ||