2.2 Ayodhyakanda - Dvitiya Sargah

ॐ

2.2 அயோத்யாகாண்ட - த்விதீய ஸர்கஃ

Valmiki Tamil

ஶ்ரீமத்வால்மீகீய ராமாயணே அயோத்யாகாண்டம் ।

அத த்விதீயஸ்ஸர்கஃ ।

ததஃ பரிஷதம் ஸர்வாமாமந்த்ர்ய வஸுதாதிபஃ ।

ஹிதமுத்தர்ஷணம் சைவமுவாச ப்ரதிதம் வசஃ ॥ 1 ॥

துந்துபிஸ்வநகல்பேந கம்பீரேணாநுநாதிநா ।

ஸ்வரேண மஹதா ராஜா ஜீமூத இவ நாதயந் ॥ 2 ॥

ராஜலக்ஷணயுக்தேந காந்தேநாநுபமேந ச ।

உவாச ரஸயுக்தேந ஸ்வரேண ந்ரு'பதிர்ந்ரு'பாந் ॥ 3 ॥

விதிதம் பவதாமேதத்யதா மே ராஜ்யமுத்தமம் ।

பூர்வகைர்மம ராஜேந்த்ரைஸ்ஸுதவத்பரிபாலிதம் ॥ 4 ॥

ஸோऽஹமிக்ஷ்வாகுபி ஸ்ஸர்வைர்நரேந்த்ரைஃ பரிபாலிதம் ।

ஶ்ரேயஸா யோக்துகாமோऽஸ்மி ஸுகார்ஹமகிலம் ஜகத் ॥ 5 ॥

மயாப்யாசரிதம் பூர்வைஃ பந்தாநமநுகச்சதா ।

ப்ரஜா நித்யமநித்ரேண யதாஶக்த்யபிரக்ஷிதாஃ ॥ 6 ॥

இதம் ஶரீரம் க்ரு'த்ஸ்நஸ்ய லோகஸ்ய சரதா ஹிதம் ।

பாண்டுரஸ்யாऽதபத்ரஸ்யச்சாயாயாம் ஜரிதம் மயா ॥ 7 ॥

ப்ராப்ய வர்ஷஸஹஸ்ராணி பஹூந்யாயூம்ஷி ஜீவதஃ ।

ஜீர்ணஸ்யாஸ்ய ஶரீரஸ்ய விஶ்ராந்திமபிரோசயே ॥ 8 ॥

ராஜப்ரபாவஜுஷ்டாம் ஹி துர்வஹாமஜிதேந்த்ரியைஃ ।

பரிஶ்ராந்தோऽஸ்மி லோகஸ்ய குர்வீம் தர்மதுரம் வஹந் ॥ 9 ॥

ஸோऽஹம் விஶ்ரமமிச்சாமி புத்ரம் க்ரு'த்வா ப்ரஜாஹிதே ।

ஸந்நிக்ரு'ஷ்டாநிமாந்ஸர்வாநநுமாந்ய த்விஜர்ஷபாந் ॥ 10 ॥

அநுஜாதோ ஹி மாம் ஸர்வைர்குணைர்ஜ்யேஷ்டோ மமாத்மஜஃ ।

புரந்தரஸமோ வீர்யே ராமஃ பரபுரஞ்ஜயஃ ॥ 11 ॥

தம் சந்த்ரமிவ புஷ்யேண யுக்தம் தர்மப்ரு'தாம் வரம் ।

யௌவராஜ்யே நியோக்தாऽஸ்மி ப்ரீதஃ புருஷபுங்கவம் ॥ 12 ॥

அநுரூபஸ்ஸ வை நாதோ லக்ஷ்மீவாந் லக்ஷ்மணாக்ரஜஃ ।

த்ரைலோக்யமபி நாதேந யேந ஸ்யாந்நாதவத்தரம் ॥ 13 ॥

அநேந ஶ்ரேயஸா ஸத்யஸ்ஸம்யோஜ்யைவமிமாம் மஹீம் ।

கதக்லேஶோ பவிஷ்யாமி ஸுதே தஸ்மிந்நிவேஶ்ய வை ॥ 14 ॥

யதிதம் மேऽநுரூபார்தம் மயா ஸாது ஸுமந்த்ரிதம் ।

பவந்தோ மேऽநுமந்யந்தாம் கதம் வா கரவாண்யஹம் ॥ 15 ॥

யத்யப்யேஷா மம ப்ரீதிர்ஹிதமந்யத்விசிந்த்யதாம் ।

அந்யா மத்யஸ்தசிந்தா ஹி விமர்தாப்யதிகோதயா ॥ 16 ॥

இதி ப்ருவந்தம் முதிதாஃ ப்ரத்யநந்தந்ந்ரு'பா ந்ரு'பம் ।

வ்ரு'ஷ்டிமந்தம் மஹாமேகம் நர்தந்த இவ பர்ஹிணஃ ॥ 17 ॥

ஸ்நிக்தோऽநுநாதீ ஸஞ்ஜஜ்ஞே தத்ர ஹர்ஷஸமீரிதஃ ।

ஜநௌகோத்குஷ்டஸந்நாதோ விமாநம் கம்பயந்நிவ ॥ 18 ॥

தஸ்ய தர்மார்தவிதுஷோ பாவமாஜ்ஞாய ஸர்வஶஃ ।

ப்ராஹ்மணா ஜநமுக்யாஶ்ச பௌரஜாநபதை ஸ்ஸஹ ॥ 19 ॥

ஸமேத்ய மந்த்ரயித்வா து ஸமதாகதபுத்தயஃ ।

ஊசுஶ்ச மநஸா ஜ்ஞாத்வா வ்ரு'த்தம் தஶரதம் ந்ரு'பம் ॥ 20 ॥

அநேகவர்ஷஸாஹஸ்ரோ வ்ரு'த்தஸ்த்வமஸி பார்திவ ।

ஸ ராமம் யுவராஜாநமபிஷிஞ்சிஸ்வ பார்திவம் ॥ 21 ॥

இச்சாமோ ஹி மஹாபாஹும் ரகுவீரம் மஹாபலம் ।

கஜேந மஹதாऽயாந்தம் ராமம் சத்ராவ்ரு'தாநநம் ॥ 22 ॥

இதி தத்வசநம் ஶ்ருத்வா ராஜா தேஷாம் மநஃப்ரியம் ।

அஜாநந்நிவ ஜிஜ்ஞாஸுரிதம் வசநமப்ரவீத் ॥ 23 ॥

ஶ்ருத்வைவ வசநம் யந்மே ராகவம் பதிமிச்சத ।

ராஜாந ஸ்ஸம்ஶயோऽயம் மே கிமிதம் ப்ரூத தத்த்வதஃ ॥ 24 ॥

கதம் நு மயி தர்மேண ப்ரு'திவீமநுஶாஸதி ।

பவந்தோ த்ரஷ்டுமிச்சந்தி யுவராஜம் மமாத்மஜம் ॥ 25 ॥

தே தமூசுர்மஹாத்மாநம் பௌரஜாநபதைஸ்ஸஹ ।

பஹவோ ந்ரு'ப கல்யாணா குணாஃ புத்ரஸ்ய ஸந்தி தே ॥ 26 ॥

குணாந் குணவதோ தேவ தேவகல்பஸ்ய தீமதஃ ।

ப்ரியாநாநந்தநாந்க்ரு'த்ஸ்நாந்ப்ரவக்ஷ்யாமோऽத்ய தாந் ஶ்ரு'ணு ॥ 27 ॥

திவ்யைர்குணைஶ்ஶக்ரஸமோ ராமஸ்ஸத்யபராக்ரமஃ ।

இக்ஷ்வாகுப்யோऽபி ஸர்வேப்யோ ஹ்யதிரிக்தோ விஶாம்பதே ॥ 28 ॥

ராம ஸ்ஸத்புருஷோ லோகே ஸத்யதர்மபராயணஃ ।

ஸாக்ஷாத்ராமாத்விநிர்வ்ரு'த்தோ தர்மஶ்சாபி ஶ்ரியா ஸஹ ॥ 29 ॥

ப்ரஜாஸுகத்த்வே சந்த்ரஸ்ய வஸுதாயாஃ க்ஷமாகுணைஃ ।

புத்த்யா ப்ரு'ஹஸ்பதேஸ்துல்யோ வீர்யே ஸாக்ஷாச்சசீபதேஃ ॥ 30 ॥

தர்மஜ்ஞஃ ஸத்யஸந்தஶ்ச ஶீலவாநநஸூயகஃ ।

க்ஷாந்தஃ ஸாந்த்வயிதா ஶ்லக்ஷ்ணஃ க்ரு'தஜ்ஞோ விஜிதேந்த்ரியஃ ॥ 31 ॥

ம்ரு'துஶ்ச ஸ்திரசித்தஶ்ச ஸதா பவ்யோऽநஸூயகஃ ।

ப்ரியவாதீ ச பூதாநாம் ஸத்யவாதீ ச ராகவஃ ॥ 32 ॥

பஹுஶ்ருதாநாம் வ்ரு'த்தாநாம் ப்ராஹ்மணாநாமுபாஸிதா ।

தேநாஸ்யேஹாऽதுலா கீர்திர்யஶஸ்தேஜஶ்ச வர்ததே ॥ 33 ॥

தேவாஸுரமநுஷ்யாணாம் ஸர்வாஸ்த்ரேஷு விஶாரதஃ ।

ஸம்யக்வித்யாவ்ரதஸ்நாதோ யதாவத்ஸாங்கவேதவித் ॥ 34 ॥

காந்தர்வே ச புவி ஶ்ரேஷ்டோ பபூவ பரதாக்ரஜஃ ।

கல்யாணாபிஜந ஸ்ஸாதுரதீநாத்மா மஹாமதிஃ ॥ 35 ॥

த்விஜைரபிவிநீதஶ்ச ஶ்ரேஷ்டைர்தர்மார்தநைபுணைஃ ।

யதா வ்ரஜதி ஸங்க்ராமம் க்ராமார்தே நகரஸ்ய வா ॥ 36 ॥

கத்வா ஸௌமித்ரிஸஹிதோ நாऽவிஜித்ய நிவர்ததே ।

ஸங்க்ராமாத்புநராகம்ய குஞ்ஜரேண ரதேந வா ॥ 37 ॥

பௌராந் ஸ்வஜநவந்நித்யம் குஶலம் பரிப்ரு'ச்சதி ।

புத்ரேஷ்வக்நிஷு தாரேஷு ப்ரேஷ்யஶிஷ்யகணேஷு ச ॥ 38 ॥

நிகிலேநாநுபூர்வ்யாச்ச பிதாபுத்ராநிவௌரஸாந் ।

ஶுஶ்ரூஷந்தே ச வ ஶ்ஶிஷ்யாஃ கச்சித்கர்மஸு தம்ஶிதாஃ ॥ 39 ॥

இதி நஃ புருஷவ்யாக்ர ஸ்ஸதா ராமோऽபிபாஷதே ।

வ்யஸநேஷு மநுஷ்யாணாம் ப்ரு'ஶம் பவதி துஃகிதஃ ॥ 40 ॥

உத்ஸவேஷு ச ஸர்வேஷு பிதேவ பரிதுஷ்யதி ।

ஸத்யவாதீ மஹேஷ்வாஸோ வ்ரு'த்தஸேவீ ஜிதேந்த்ரியஃ ॥ 41 ॥

ஸ்மிதபூர்வாபிபாஷீ ச தர்மம் ஸர்வாத்மநா ஶ்ரிதஃ ।

ஸம்யக்யோக்தா ஶ்ரேயஸாம் ச ந விக்ரு'ஹ்ய கதாருசிஃ ॥ 42 ॥

உத்தரோத்தரயுக்தௌ ச வக்தா வாசஸ்பதிர்யதா ।

ஸுப்ரூஃ ஆயததாம்ராக்ஷஃ ஸாக்ஷாத்விஷ்ணுரிவ ஸ்வயம் ॥ 43 ॥

ராமோ லோகாபிராமோऽயம் ஶௌர்யவீர்யபராக்ரமைஃ ।

ப்ரஜாபாலநதத்த்வஜ்ஞோ ந ராகோபஹதேந்த்ரியஃ ॥ 44 ॥

ஶக்தஸ்த்ரைலோக்யமப்யேகோ போக்தும் கிந்நு மஹீமிமாம் ।

நாஸ்ய க்ரோதஃ ப்ரஸாதஶ்ச நிரர்தோऽஸ்தி கதாசந ॥ 45 ॥

ஹந்த்யேவ நியமாத்வத்யாநவத்யே ந ச குப்யதி ।

யுநக்த்யர்தைஃ ப்ரஹ்ரு'ஷ்டஶ்ச தமஸௌ யத்ர துஷ்யதி ॥ 46 ॥

ஶாந்தை ஸ்ஸர்வப்ரஜாகாந்தைஃ ப்ரீதிஸஞ்ஜநநைர்ந்ரு'ணாம் ।

குணைர்விருருசே ராமோ தீப்த ஸ்ஸூர்ய இவாம்ஶுபிஃ ॥ 47 ॥

தமேவங்குணஸம்பந்நம் ராமம் ஸத்யபராக்ரமம் ।

லோகபாலோபமம் நாதமகாமயத மேதிநீ ॥ 48 ॥

வத்ஸஶ்ஶ்ரேயஸி ஜாதஸ்தே திஷ்ட்யாऽஸௌ தவ ராகவ ।

திஷ்ட்யா புத்ரகுணைர்யுக்தோ மாரீச இவ காஶ்யபஃ ॥ 49 ॥

பலமாரோக்யமாயுஶ்ச ராமஸ்ய விதிதாத்மநஃ ।

தேவாஸுரமநுஷ்யேஷு ஸகந்தர்வோரகேஷு ச ॥ 50 ॥

ஆஶம்ஸதே ஜநஸ்ஸர்வோ ராஷ்ட்ரே புரவரே ததா ।

ஆப்யந்தரஶ்ச பாஹ்யஶ்ச பௌரஜாநபதோ ஜநஃ ॥ 51 ॥

ஸ்த்ரியோ வ்ரு'த்தாஸ்தருண்யஶ்ச ஸாயம் ப்ராதஸ்ஸமாஹிதாஃ ।

ஸர்வாந் தேவாந் நமஸ்யந்தி ராமஸ்யார்தே யஶஸ்விநஃ ॥ 52 ॥

தேஷாமாயாசிதம் தேவ த்வத்ப்ரஸாதாத்ஸம்ரு'த்த்யதாம் ।

ராமமிந்தீவரஶ்யாமம் ஸர்வஶத்ருநிபர்ஹணம் ॥ 53 ॥

பஶ்யாமோ யௌவராஜ்யஸ்தம் தவ ராஜோத்தமாத்மஜம் ।

தம் தேவ தேவோபமமாத்மஜம் தே ஸர்வஸ்ய லோகஸ்ய ஹிதே நிவிஷ்டம் ।

ஹிதாய நஃ க்ஷிப்ரமுதாரஜுஷ்டம் முதாऽபஷேக்தும் வரத த்வமர்ஹஸி ॥ 54 ॥

இத்யார்ஷே ஶ்ரீமத்ராமாயணே வால்மீகீய ஆதிகாவ்யே அயோத்யாகாண்டே த்விதீயஸ்ஸர்கஃ ॥

Roman (IAST) Transliteration

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe ayodhyākāṇḍam |

atha dvitīyassargaḥ |

tataḥ pariṣadaṃ sarvāmāmantrya vasudhādhipaḥ |

hitamuddharṣaṇaṃ caivamuvāca prathitaṃ vacaḥ || 1 ||

dundubhisvanakalpena gambhīreṇānunādinā |

svareṇa mahatā rājā jīmūta iva nādayan || 2 ||

rājalakṣaṇayuktena kāntenānupamena ca |

uvāca rasayuktena svareṇa nṛpatirnṛpān || 3 ||

viditaṃ bhavatāmetadyathā me rājyamuttamam |

pūrvakairmama rājendraissutavatparipālitam || 4 ||

so'hamikṣvākubhi ssarvairnarendraiḥ paripālitam |

śreyasā yoktukāmo'smi sukhārhamakhilaṃ jagat || 5 ||

mayāpyācaritaṃ pūrvaiḥ panthānamanugacchatā |

prajā nityamanidreṇa yathāśaktyabhirakṣitāḥ || 6 ||

idaṃ śarīraṃ kṛtsnasya lokasya caratā hitam |

pāṇḍurasyā'tapatrasyacchāyāyāṃ jaritaṃ mayā || 7 ||

prāpya varṣasahasrāṇi bahūnyāyūṃṣi jīvataḥ |

jīrṇasyāsya śarīrasya viśrāntimabhirocaye || 8 ||

rājaprabhāvajuṣṭāṃ hi durvahāmajitendriyaiḥ |

pariśrānto'smi lokasya gurvīṃ dharmadhuraṃ vahan || 9 ||

so'haṃ viśramamicchāmi putraṃ kṛtvā prajāhite |

sannikṛṣṭānimānsarvānanumānya dvijarṣabhān || 10 ||

anujāto hi māṃ sarvairguṇairjyeṣṭho mamātmajaḥ |

purandarasamo vīrye rāmaḥ parapurañjayaḥ || 11 ||

taṃ candramiva puṣyeṇa yuktaṃ dharmabhṛtāṃ varam |

yauvarājye niyoktā'smi prītaḥ puruṣapuṅgavam || 12 ||

anurūpassa vai nātho lakṣmīvān lakṣmaṇāgrajaḥ |

trailokyamapi nāthena yena syānnāthavattaram || 13 ||

anena śreyasā sadyassaṃyojyaivamimāṃ mahīm |

gatakleśo bhaviṣyāmi sute tasminniveśya vai || 14 ||

yadidaṃ me'nurūpārthaṃ mayā sādhu sumantritam |

bhavanto me'numanyantāṃ kathaṃ vā karavāṇyaham || 15 ||

yadyapyeṣā mama prītirhitamanyadvicintyatām |

anyā madhyasthacintā hi vimardābhyadhikodayā || 16 ||

iti bruvantaṃ muditāḥ pratyanandannṛpā nṛpam |

vṛṣṭimantaṃ mahāmeghaṃ nardanta iva barhiṇaḥ || 17 ||

snigdho'nunādī sañjajñe tatra harṣasamīritaḥ |

janaughodghuṣṭasannādo vimānaṃ kampayanniva || 18 ||

tasya dharmārthaviduṣo bhāvamājñāya sarvaśaḥ |

brāhmaṇā janamukhyāśca paurajānapadai ssaha || 19 ||

sametya mantrayitvā tu samatāgatabuddhayaḥ |

ūcuśca manasā jñātvā vṛddhaṃ daśarathaṃ nṛpam || 20 ||

anekavarṣasāhasro vṛddhastvamasi pārthiva |

sa rāmaṃ yuvarājānamabhiṣiñcisva pārthivam || 21 ||

icchāmo hi mahābāhuṃ raghuvīraṃ mahābalam |

gajena mahatā'yāntaṃ rāmaṃ chatrāvṛtānanam || 22 ||

iti tadvacanaṃ śrutvā rājā teṣāṃ manaḥpriyam |

ajānanniva jijñāsuridaṃ vacanamabravīt || 23 ||

śrutvaiva vacanaṃ yanme rāghavaṃ patimicchatha |

rājāna ssaṃśayo'yaṃ me kimidaṃ brūta tattvataḥ || 24 ||

kathaṃ nu mayi dharmeṇa pṛthivīmanuśāsati |

bhavanto draṣṭumicchanti yuvarājaṃ mamātmajam || 25 ||

te tamūcurmahātmānaṃ paurajānapadaissaha |

bahavo nṛpa kalyāṇā guṇāḥ putrasya santi te || 26 ||

guṇān guṇavato deva devakalpasya dhīmataḥ |

priyānānandanānkṛtsnānpravakṣyāmo'dya tān śṛṇu || 27 ||

divyairguṇaiśśakrasamo rāmassatyaparākramaḥ |

ikṣvākubhyo'pi sarvebhyo hyatirikto viśāmpate || 28 ||

rāma ssatpuruṣo loke satyadharmaparāyaṇaḥ |

sākṣādrāmādvinirvṛtto dharmaścāpi śriyā saha || 29 ||

prajāsukhattve candrasya vasudhāyāḥ kṣamāguṇaiḥ |

buddhyā bṛhaspatestulyo vīrye sākṣācchacīpateḥ || 30 ||

dharmajñaḥ satyasandhaśca śīlavānanasūyakaḥ |

kṣāntaḥ sāntvayitā ślakṣṇaḥ kṛtajño vijitendriyaḥ || 31 ||

mṛduśca sthiracittaśca sadā bhavyo'nasūyakaḥ |

priyavādī ca bhūtānāṃ satyavādī ca rāghavaḥ || 32 ||

bahuśrutānāṃ vṛddhānāṃ brāhmaṇānāmupāsitā |

tenāsyehā'tulā kīrtiryaśastejaśca vardhate || 33 ||

devāsuramanuṣyāṇāṃ sarvāstreṣu viśāradaḥ |

samyagvidyāvratasnāto yathāvatsāṅgavedavit || 34 ||

gāndharve ca bhuvi śreṣṭho babhūva bharatāgrajaḥ |

kalyāṇābhijana ssādhuradīnātmā mahāmatiḥ || 35 ||

dvijairabhivinītaśca śreṣṭhairdharmārthanaipuṇaiḥ |

yadā vrajati saṅgrāmaṃ grāmārthe nagarasya vā || 36 ||

gatvā saumitrisahito nā'vijitya nivartate |

saṅgrāmātpunarāgamya kuñjareṇa rathena vā || 37 ||

paurān svajanavannityaṃ kuśalaṃ paripṛcchati |

putreṣvagniṣu dāreṣu preṣyaśiṣyagaṇeṣu ca || 38 ||

nikhilenānupūrvyācca pitāputrānivaurasān |

śuśrūṣante ca va śśiṣyāḥ kaccitkarmasu daṃśitāḥ || 39 ||

iti naḥ puruṣavyāghra ssadā rāmo'bhibhāṣate |

vyasaneṣu manuṣyāṇāṃ bhṛśaṃ bhavati duḥkhitaḥ || 40 ||

utsaveṣu ca sarveṣu piteva parituṣyati |

satyavādī maheṣvāso vṛddhasevī jitendriyaḥ || 41 ||

smitapūrvābhibhāṣī ca dharmaṃ sarvātmanā śritaḥ |

samyagyoktā śreyasāṃ ca na vigṛhya kathāruciḥ || 42 ||

uttarottarayuktau ca vaktā vācaspatiryathā |

subhrūḥ āyatatāmrākṣaḥ sākṣādviṣṇuriva svayam || 43 ||

rāmo lokābhirāmo'yaṃ śauryavīryaparākramaiḥ |

prajāpālanatattvajño na rāgopahatendriyaḥ || 44 ||

śaktastrailokyamapyeko bhoktuṃ kinnu mahīmimām |

nāsya krodhaḥ prasādaśca nirartho'sti kadācana || 45 ||

hantyeva niyamādvadhyānavadhye na ca kupyati |

yunaktyarthaiḥ prahṛṣṭaśca tamasau yatra tuṣyati || 46 ||

śāntai ssarvaprajākāntaiḥ prītisañjananairnṛṇām |

guṇairviruruce rāmo dīpta ssūrya ivāṃśubhiḥ || 47 ||

tamevaṅguṇasampannaṃ rāmaṃ satyaparākramam |

lokapālopamaṃ nāthamakāmayata medinī || 48 ||

vatsaśśreyasi jātaste diṣṭyā'sau tava rāghava |

diṣṭyā putraguṇairyukto mārīca iva kāśyapaḥ || 49 ||

balamārogyamāyuśca rāmasya viditātmanaḥ |

devāsuramanuṣyeṣu sagandharvorageṣu ca || 50 ||

āśaṃsate janassarvo rāṣṭre puravare tathā |

ābhyantaraśca bāhyaśca paurajānapado janaḥ || 51 ||

striyo vṛddhāstaruṇyaśca sāyaṃ prātassamāhitāḥ |

sarvān devān namasyanti rāmasyārthe yaśasvinaḥ || 52 ||

teṣāmāyācitaṃ deva tvatprasādātsamṛddhyatām |

rāmamindīvaraśyāmaṃ sarvaśatrunibarhaṇam || 53 ||

paśyāmo yauvarājyasthaṃ tava rājottamātmajam |

taṃ deva devopamamātmajaṃ te sarvasya lokasya hite niviṣṭam |

hitāya naḥ kṣipramudārajuṣṭaṃ mudā'bhaṣektuṃ varada tvamarhasi || 54 ||

ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye ayodhyākāṇḍe dvitīyassargaḥ ||