📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" → 2 A dialog opens → 3 Choose "Save as PDF" as printer → 4 Click Save
ॐ
2.19 அயோத்யாகாண்ட - ஏகோநவிம்ஶ ஸர்கஃ
2.19 Ayodhyakanda - Ekonavimsha Sargah
Valmiki Tamil
ஶ்ரீமத்வால்மீகீய ராமாயணே அயோத்யாகாண்டம் ।
அத ஏகோநவிம்ஶஸ்ஸர்கஃ ।
ததப்ரியமமித்ரக்நோ வசநம் மரணோபமம் ।
ஶ்ருத்வா ந விவ்யதே ராமஃ கைகேயீம் சேதமப்ரவீத் ॥ 1 ॥
ஏவமஸ்து கமிஷ்யாமி வநம் வஸ்துமஹம் த்விதஃ ।
ஜடாஜிநதரோ ராஜ்ஞஃ ப்ரதிஜ்ஞாமநுபாலயந் ॥ 2 ॥
இதம் து ஜ்ஞாதுமிச்சாமி கிமர்தம் மாம் மஹீபதிஃ ।
நாபிநந்ததி துர்தர்ஷோ யதாபூர்வமரிந்தமஃ ॥ 3 ॥
மந்யுர்ந ச த்வயா கார்யோ தேவி ப்ரூமி தவாக்ரதஃ ।
யாஸ்யாமி பவ ஸுப்ரீதா வநம் சீரஜடாதரஃ ॥ 4 ॥
ஹிதேந குருணா பித்ரா க்ரு'தஜ்ஞேந ந்ரு'பேண ச ।
நியுஜ்யமாநோ விஸ்ரப்தஃ கிம் ந குர்யாமஹம் ப்ரியம் ॥ 5 ॥
அலீகம் மாநஸம் த்வேகம் ஹ்ரு'தயம் தஹதீவ மே ।
ஸ்வயம் யந்நாஹ மாம் ராஜா பரதஸ்யாபிஷேசநம் ॥ 6 ॥
அஹம் ஹி ஸீதாம் ராஜ்யம் ச ப்ராணாநிஷ்டாந்தநாநி ச ।
ஹ்ரு'ஷ்டோ ப்ராத்ரே ஸ்வயம் தத்யாம் பரதாயாப்ரசோதிதஃ ॥ 7 ॥
கிம் புநர்மநுஜேந்த்ரேண ஸ்வயம் பித்ரா ப்ரசோதிதஃ ।
தவ ச ப்ரியகாமார்தம் ப்ரதிஜ்ஞாமநுபாலயந் ॥ 8 ॥
ததாஶ்வாஸய ஹீமம் த்வம் கிந்விதம் யந்மஹீபதிஃ ।
வஸுதாஸக்தநயநோ மந்தமஶ்ரூணி முஞ்சதி ॥ 9 ॥
கச்சந்து சைவாநயிதும் தூதாஶ்ஶ்ரீக்ரஜவைர்ஹயைஃ ।
பரதம் மாதுலகுலாதத்யைவ ந்ரு'பஶாஸநாத் ॥ 10 ॥
தண்டகாரண்யமேஷோऽஹமிதோ கச்சாமி ஸத்வரஃ ।
அவிசார்ய பிதுர்வாக்யம் ஸமா வஸ்தும் சதுர்தஶ ॥ 11 ॥
ஸா ஹ்ரு'ஷ்டா தஸ்ய தத்வாக்யம் ஶ்ருத்வா ராமஸ்ய கைகயீ ।
ப்ரஸ்தாநம் ஶ்ரத்ததாநா ஹி த்வரயாமாஸ ராகவம் ॥ 12 ॥
ஏவம் பவது யாஸ்யந்தி தூதா ஶ்ஶீக்ரஜவைர்ஹயைஃ ।
பரதம் மாதுலகுலாதுபாவர்தயிதும் நராஃ ॥ 13 ॥
தவ த்வஹம் க்ஷமம் மந்யே நோத்ஸுகஸ்ய விலம்பநம் ।
ராம தஸ்மாதித ஶ்ஶீக்ரம் வநம் த்வம் கந்துமர்ஹஸி ॥ 14 ॥
வ்ரீடாந்வித ஸ்ஸ்வயம் யச்ச ந்ரு'பஸ்த்வாம் நாபிபாஷதே ।
நைதத்கிஞ்சிந்நரஶ்ரேஷ்ட மந்யுரேஷோऽபநீயதாம் ॥ 15 ॥
யாவத்த்வம் ந வநம் யாதஃ புராதஸ்மாதபித்வரந் ।
பிதா தாவந்ந தே ராம ஸ்நாஸ்யதே போக்ஷ்யதேऽபி வா ॥ 16 ॥
திக்கஷ்டமிதி நிஃஶ்வஸ்ய ராஜா ஶோகபரிப்லுதஃ ।
மூர்சிதோ ந்யபதத்தஸ்மிந்பர்யங்கே ஹேமபூஷிதே ॥ 17 ॥
ராமோऽப்யுத்தாப்ய ராஜாநம் கைகேய்யாபிப்ரசோதிதஃ ।
கஶயேவாஹதோ வாஜீ வநம் கந்தும் க்ரு'தத்வரஃ ॥ 18 ॥
ததப்ரியமநார்யாயா வசநம் தாருணோதயம் ।
ஶ்ருத்வா கதவ்யதோ ராமஃ கைகேயீம் வாக்யமப்ரவீத் ॥ 19 ॥
நாஹமர்தபரோ தேவி லோகமாவஸ்துமுத்ஸஹே ।
வித்திமாம்ரு'ஷிபிஸ்துல்யம் கேவலம் தர்மமாஸ்திதம் ॥ 20 ॥
யதத்ர பவதஃ கிஞ்சிச்சக்யம் கர்தும் ப்ரியம் மயா ।
ப்ராணாநபி பரித்யஜ்ய ஸர்வதா க்ரு'தமேவ தத் ॥ 21 ॥
ந ஹ்யதோ தர்மசரணம் கிஞ்சிதஸ்தி மஹத்தரம் ।
யதா பிதரிஶுஶ்ரூஷா தஸ்ய வா வசநக்ரியா ॥ 22 ॥
அநுக்தோऽப்யத்ரபவதா பவத்யா வசநாதஹம் ।
வநே வத்ஸ்யாமி விஜநே வர்ஷாணீஹ சதுர்தஶ ॥ 23 ॥
ந நூநம் மயி கைகயி கிஞ்சிதாஶம்ஸஸே குணம் ।
யத்ராஜாநமவோசஸ்த்வம் மமேஶ்வரதரா ஸதீ ॥ 24 ॥
யாவந்மாதரமாப்நச்சே ஸீதாம் சாநுநயாம்யஹம் ।
ததோऽத்யைவ கமிஷ்யாமி தண்டகாநாம் மஹத்வநம் ॥ 25 ॥
பரதஃ பாலயேத்ராஜ்யம் ஶுஶ்ரூஷேச்ச பிதுர்யதா ।
ததா பவத்யா கர்தவ்யம் ஸ ஹி தர்ம ஸ்ஸநாதநஃ ॥ 26 ॥
ஸ ராமஸ்ய வசஶ்ஶ்ர்ரு'த்வா ப்ரு'ஶம் துஃகஹதஃ பிதா ।
ஶோகாதஶக்நுவந்வகதும் ப்ரருரோத மஹாஸ்வநம் ॥ 27 ॥
வந்தித்வா சரணௌ ராமோ விஸஞ்ஜ்ஞஸ்ய பிதுஸ்ததா ।
கைகேய்யாஶ்சாப்யநார்யாயாஃ நிஷ்பபாத மஹாத்யுதிஃ ॥ 28 ॥
ஸ ராமஃ பிதரம் க்ரு'த்வா கைகேயீம் ச ப்ரதக்ஷிணம் ।
நிஷ்க்ரம்யாந்தஃபுராத்தஸ்மாத்ஸ்வம் ததர்ஶ ஸுஹ்ரு'ஜ்ஜநம் ॥ 29 ॥
தம் பாஷ்பபரிபூர்ணாக்ஷஃ ப்ரு'ஷ்டதோऽநுஜகாம ஹ ।
லக்ஷ்மணஃ பரமக்க்ரு'த்தஃ ஸ்ஸுமித்ராநந்தவர்தநஃ ॥ 30 ॥
அபிஷேசநிகம் பாண்டம் க்ரு'த்வா ராமஃ ப்ரதக்ஷிணம் ।
ஶநைர்ஜகாம ஸாபேக்ஷோ த்ரு'ஷ்டிம் தத்ராவிசாலயந் ॥ 31 ॥
ந சாஸ்ய மஹதீம் லக்ஷ்மீம் ராஜ்யநாஶோऽபகர்ஷதி ।
லோககாந்தஸ்ய காந்தத்வாச்சீதரஶ்மேரிவ க்ஷபா ॥ 32 ॥
ந வநம் கந்துகாமஸ்ய த்யஜதஶ்ச வஸுந்தராம் ।
ஸர்வலோகாதிகஸ்யேவ லக்ஷ்யதே சித்தவிக்ரியா ॥ 33 ॥
ப்ரதிஷித்ய ஶுபம் சத்ரம் வ்யஜநே ச ஸ்வலங்க்ரு'தே ।
விஸர்ஜயித்வா ஸ்வஜநம் ரதம் பௌராம்ஸ்ததா ஜநாந் ॥ 34 ॥
தாரயந் மநஸா துஃகமிந்த்ரியாணி நிக்ரு'ஹ்ய ச ।
ப்ரவிவேஶாத்மவாந்வேஶ்ம மாதுரப்ரியஶம்ஸிவாந் ॥ 35 ॥
ஸர்வோஹ்யபிஜநஶ்ஶ்ரீமாந் ஶ்ரீமதஸ்ஸத்யவாதிநஃ ।
நாலக்ஷயத ராமஸ்ய கிஞ்சிதாகாரமாநநே ॥ 36 ॥
உசிதம் ச மஹாபாஹுர்நஜஹௌஹர்ஷமாத்மநஃ ।
ஶாரத ஸ்ஸமுதீர்ணாம்ஶுஶ்சந்த்ரஸ்தேஜ இவாத்மஜம் ॥ 37 ॥
வாசா மதுரயா ராமஸ்ஸர்வம் ஸம்மாநயஞ்ஜநம் ।
மாதுஸ்ஸமீபம் தீராத்மா ப்ரவிவேஶ மஹாயஶாஃ ॥ 38 ॥
தம் குணைஸ்ஸமதாம் ப்ராப்தோ ப்ராதா விபுலவிக்ரமஃ ।
ஸௌமித்ரிரநுவவ்ராஜ தாரயந்துஃகமாத்மஜம் ॥ 39 ॥
ப்ரவிஶ்ய வேஶ்மாதிப்ரு'ஶம் முதாऽந்விதம் ஸமீக்ஷ்ய தாம் சார்தவிபத்திமாகதாம் ।
ந சைவ ராமோऽத்ரஜகாமவிக்ரியாம் ஸுஹ்ரு'ஜ்ஜநஸ்யாத்மவிபத்திஶங்கயா ॥ 40 ॥
இத்யார்ஷே ஶ்ரீமத்ராமாயணே வால்மீகீய ஆதிகாவ்யே அயோத்யாகாண்டே ஏகோநவிம்ஶஸ்ஸர்கஃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe ayodhyākāṇḍam |
atha ekonaviṃśassargaḥ |
tadapriyamamitraghno vacanaṃ maraṇopamam |
śrutvā na vivyathe rāmaḥ kaikeyīṃ cedamabravīt || 1 ||
evamastu gamiṣyāmi vanaṃ vastumahaṃ tvitaḥ |
jaṭājinadharo rājñaḥ pratijñāmanupālayan || 2 ||
idaṃ tu jñātumicchāmi kimarthaṃ māṃ mahīpatiḥ |
nābhinandati durdharṣo yathāpūrvamarindamaḥ || 3 ||
manyurna ca tvayā kāryo devi brūmi tavāgrataḥ |
yāsyāmi bhava suprītā vanaṃ cīrajaṭādharaḥ || 4 ||
hitena guruṇā pitrā kṛtajñena nṛpeṇa ca |
niyujyamāno visrabdhaḥ kiṃ na kuryāmahaṃ priyam || 5 ||
alīkaṃ mānasaṃ tvekaṃ hṛdayaṃ dahatīva me |
svayaṃ yannāha māṃ rājā bharatasyābhiṣecanam || 6 ||
ahaṃ hi sītāṃ rājyaṃ ca prāṇāniṣṭāndhanāni ca |
hṛṣṭo bhrātre svayaṃ dadyāṃ bharatāyāpracoditaḥ || 7 ||
kiṃ punarmanujendreṇa svayaṃ pitrā pracoditaḥ |
tava ca priyakāmārthaṃ pratijñāmanupālayan || 8 ||
tadāśvāsaya hīmaṃ tvaṃ kinvidaṃ yanmahīpatiḥ |
vasudhāsaktanayano mandamaśrūṇi muñcati || 9 ||
gacchantu caivānayituṃ dūtāśśrīghrajavairhayaiḥ |
bharataṃ mātulakulādadyaiva nṛpaśāsanāt || 10 ||
daṇḍakāraṇyameṣo'hamito gacchāmi satvaraḥ |
avicārya piturvākyaṃ samā vastuṃ caturdaśa || 11 ||
sā hṛṣṭā tasya tadvākyaṃ śrutvā rāmasya kaikayī |
prasthānaṃ śraddhadhānā hi tvarayāmāsa rāghavam || 12 ||
evaṃ bhavatu yāsyanti dūtā śśīghrajavairhayaiḥ |
bharataṃ mātulakulādupāvartayituṃ narāḥ || 13 ||
tava tvahaṃ kṣamaṃ manye notsukasya vilambanam |
rāma tasmādita śśīghraṃ vanaṃ tvaṃ gantumarhasi || 14 ||
vrīḍānvita ssvayaṃ yacca nṛpastvāṃ nābhibhāṣate |
naitatkiñcinnaraśreṣṭha manyureṣo'panīyatām || 15 ||
yāvattvaṃ na vanaṃ yātaḥ purādasmādabhitvaran |
pitā tāvanna te rāma snāsyate bhokṣyate'pi vā || 16 ||
dhikkaṣṭamiti niḥśvasya rājā śokapariplutaḥ |
mūrchito nyapatattasminparyaṅke hemabhūṣite || 17 ||
rāmo'pyutthāpya rājānaṃ kaikeyyābhipracoditaḥ |
kaśayevāhato vājī vanaṃ gantuṃ kṛtatvaraḥ || 18 ||
tadapriyamanāryāyā vacanaṃ dāruṇodayam |
śrutvā gatavyatho rāmaḥ kaikeyīṃ vākyamabravīt || 19 ||
nāhamarthaparo devi lokamāvastumutsahe |
viddhimāmṛṣibhistulyaṃ kevalaṃ dharmamāsthitam || 20 ||
yadatra bhavataḥ kiñcicchakyaṃ kartuṃ priyaṃ mayā |
prāṇānapi parityajya sarvathā kṛtameva tat || 21 ||
na hyato dharmacaraṇaṃ kiñcidasti mahattaram |
yathā pitariśuśrūṣā tasya vā vacanakriyā || 22 ||
anukto'pyatrabhavatā bhavatyā vacanādaham |
vane vatsyāmi vijane varṣāṇīha caturdaśa || 23 ||
na nūnaṃ mayi kaikayi kiñcidāśaṃsase guṇam |
yadrājānamavocastvaṃ mameśvaratarā satī || 24 ||
yāvanmātaramāpnacche sītāṃ cānunayāmyaham |
tato'dyaiva gamiṣyāmi daṇḍakānāṃ mahadvanam || 25 ||
bharataḥ pālayedrājyaṃ śuśrūṣecca pituryathā |
tathā bhavatyā kartavyaṃ sa hi dharma ssanātanaḥ || 26 ||
sa rāmasya vacaśśrṛtvā bhṛśaṃ duḥkhahataḥ pitā |
śokādaśaknuvanvakatuṃ praruroda mahāsvanam || 27 ||
vanditvā caraṇau rāmo visañjñasya pitustathā |
kaikeyyāścāpyanāryāyāḥ niṣpapāta mahādyutiḥ || 28 ||
sa rāmaḥ pitaraṃ kṛtvā kaikeyīṃ ca pradakṣiṇam |
niṣkramyāntaḥpurāttasmātsvaṃ dadarśa suhṛjjanam || 29 ||
taṃ bāṣpaparipūrṇākṣaḥ pṛṣṭhato'nujagāma ha |
lakṣmaṇaḥ paramakkṛdhdaḥ ssumitrānandavardhanaḥ || 30 ||
abhiṣecanikaṃ bhāṇḍaṃ kṛtvā rāmaḥ pradakṣiṇam |
śanairjagāma sāpekṣo dṛṣṭiṃ tatrāvicālayan || 31 ||
na cāsya mahatīṃ lakṣmīṃ rājyanāśo'pakarṣati |
lokakāntasya kāntatvācchītaraśmeriva kṣapā || 32 ||
na vanaṃ gantukāmasya tyajataśca vasundharām |
sarvalokātigasyeva lakṣyate cittavikriyā || 33 ||
pratiṣidhya śubhaṃ chatraṃ vyajane ca svalaṅkṛte |
visarjayitvā svajanaṃ rathaṃ paurāṃstathā janān || 34 ||
dhārayan manasā duḥkhamindriyāṇi nigṛhya ca |
praviveśātmavānveśma māturapriyaśaṃsivān || 35 ||
sarvohyabhijanaśśrīmān śrīmatassatyavādinaḥ |
nālakṣayata rāmasya kiñcidākāramānane || 36 ||
ucitaṃ ca mahābāhurnajahauharṣamātmanaḥ |
śārada ssamudīrṇāṃśuścandrasteja ivātmajam || 37 ||
vācā madhurayā rāmassarvaṃ sammānayañjanam |
mātussamīpaṃ dhīrātmā praviveśa mahāyaśāḥ || 38 ||
taṃ guṇaissamatāṃ prāpto bhrātā vipulavikramaḥ |
saumitriranuvavrāja dhārayanduḥkhamātmajam || 39 ||
praviśya veśmātibhṛśaṃ mudā'nvitaṃ samīkṣya tāṃ cārthavipattimāgatām |
na caiva rāmo'trajagāmavikriyāṃ suhṛjjanasyātmavipattiśaṅkayā || 40 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye ayodhyākāṇḍe ekonaviṃśassargaḥ ||
InfoLyter.in — Sacred Vedic Knowledge Portal · Free forever