📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" → 2 A dialog opens → 3 Choose "Save as PDF" as printer → 4 Click Save
ॐ
2.16 அயோத்யாகாண்ட - ஷோடஶ ஸர்கஃ
2.16 Ayodhyakanda - Shodasha Sargah
Valmiki Tamil
ஶ்ரீமத்வால்மீகீய ராமாயணே அயோத்யாகாண்டம் ।
அத ஷோடஶஸ்ஸர்கஃ ।
ததந்தஃபுரத்வாரம் ஸமதீத்ய ஜநாகுலம் ।
ப்ரவிவிக்தாம் ததஃ கக்ஷ்யாமாஸஸாத புராணவித் ॥ 1 ॥
ப்ராஸகார்முகபிப்ரத்பிர்யுவபிர்ம்ரு'ஷ்டகுண்டலைஃ ।
அப்ரமாதிபிரேகாக்ரை ஸ்ஸ்வநுரக்தைரதிஷ்டிதாம் ॥ 2 ॥
ததந்தஃபுரத்வாரம் ஸமதீத்ய ஜநாகுலம் ।
ப்ரவிவிக்தாம் ததஃ கக்ஷ்யாமாஸஸாத புராணவித் ॥ 3 ॥
ப்ராஸகார்முகபிப்ரத்பிர்யுவபிர்ம்ரு'ஷ்டகுண்டலைஃ ।
அப்ரமாதிபிரேகாக்ரை ஸ்ஸ்வநுரக்தைரதிஷ்டிதாம் ॥ 4 ॥
தத்ர காஷாயிணோ வ்ரு'த்தாந் வேத்ரபாணீந் ஸ்வலங்க்ரு'தாந் ।
ததர்ஶ விஷ்டிதாந் த்வாரி ஸ்த்ர்யத்யக்ஷாந்ஸுஸமாஹிதாந் ॥ 5 ॥
தே ஸமீக்ஷ்ய ஸமாயாந்தம் ராமப்ரியசிகீர்ஷவஃ ।
ஸஹஸோத்பதிதாஸ்ஸர்வே ஸ்வாஸநேப்யஸ்ஸஸம்ப்ரமாஃ ॥ 6 ॥
தாநுவாச விநீதாத்மா ஸூதபுத்ரஃ ப்ரதக்ஷிணஃ ।
க்ஷிப்ரமாக்யாத ராமாய ஸுமந்ந்த்ரோ த்வாரி திஷ்டதி ॥ 7 ॥
தே ராமமுபஸங்கம்ய பர்துஃ ப்ரியசிகீர்ஷவஃ ।
ஸஹபார்யாய ராமாய க்ஷிப்ரமேவாபிசக்ஷிரே ॥ 8 ॥
ப்ரதிவேதிதமாஜ்ஞாய ஸூதமப்யந்தரம் பிதுஃ ।
தத்ரைவாநாயயாமாஸ ராகவப்ரியகாம்யயா ॥ 9 ॥
தம் வைஶ்ரவணஸங்காஶமுபவிஷ்டம் ஸ்வலங்க்ரு'தம் ।
ததர்ஶ ஸூதஃ பர்ய்யங்கே ஸௌவர்ணே ஸோத்தரச்சதே ॥ 10 ॥
வராஹருதிராபேண ஶுசிநா ச ஸுகந்திநா ।
அநுலிப்தம் பரார்த்யேந சந்தநேந பரந்தபம் ॥ 11 ॥
ஸ்திதயா பார்ஶ்வதஶ்சாபி வாலவ்யஜநஹஸ்தயா ।
உபேதம் ஸீதயாபூயஶ்சித்ரயா ஶஶிநம் யதா ॥ 12 ॥
தம் தபந்தமிவாதித்யமுபபந்நம் ஸ்வதேஜஸா ।
வவந்தே வரதம் வந்தீ விநயஜ்ஞோ விநீதவத் ॥ 13 ॥
ப்ராஞ்ஜலிஸ்ஸுமுகம் த்ரு'ஷ்ட்வா விஹாரஶயநாஸநே ।
ராஜபுத்ரமுவாசேதம் ஸுமந்த்ரோ ராஜஸத்க்ரு'தஃ ॥ 14 ॥
கௌஶல்யாஸுப்ரஜா ராம பிதா த்வாம் த்ரஷ்டுமிச்சதி ।
மஹிஷ்யா ஸஹ கைகேய்யா கம்யதாம் தத்ர மா சிரம் ॥ 15 ॥
ஏவமுக்தஸ்து ஸம்ஹ்ரு'ஷ்டோ நரஸிம்ஹோ மஹாத்யுதிஃ ।
ததஸ்ஸம்மாநயாமாஸ ஸீதாமிதமுவாச ஹ ॥ 16 ॥
தேவி தேவஶ்ச தேவீ ச ஸமாகம்ய மதந்தரே ।
மந்த்ரயேதே த்ரு'வம் கிஞ்சிதபிஷேசநஸம்ஹிதம் ॥ 17 ॥
லக்ஷயித்வா ஹ்யபிப்ராயம் ப்ரியகாமா ஸுதக்ஷிணா ।
ஸஞ்சோதயதி ராஜாநம் மதர்தமஸிதேக்ஷணா ॥ 18 ॥
ஸா ப்ரஹ்ரு'ஷ்டா மஹாராஜம் ஹிதகாமாநுவர்திநீ ।
ஜநநீ சார்தகாமா மே கேகயாதிபதேஸ்ஸுதா ॥ 19 ॥
திஷ்ட்யா கலு மஹாராஜோ மஹிஷ்யா ப்ரியயா ஸஹ ।
ஸுமந்த்ரம் ப்ராஹிணோத்தூதமர்தகாமகரம் மம ॥ 20 ॥
யாத்ரு'ஶீ பரிஷத்தத்ர தாத்ரு'ஶோ தூத ஆகதஃ ।
த்ருவமத்யைவ மாம் ராஜா யௌவராஜ்யேऽபிஷேக்ஷ்யதி ॥ 21 ॥
ஹந்த ஶீக்ரமிதோ கத்வா த்ரக்ஷ்யாமி ச மஹீபதிம் ।
ஸஹ த்வம் பரிவாரேண ஸுகமாஸ்வ ரமஸ்வ ச ॥ 22 ॥
பதிஸம்மாநிதா ஸீதா பர்தாரமஸிதேக்ஷணா ।
ஆத்வாரமநுவவ்ராஜ மங்கலாந்யபிதத்யுஷீ ॥ 23 ॥
ராஜ்யம் த்விஜாதிபிர்ஜுஷ்டம் ராஜஸூயாபிஷேசநம் ।
கர்துமர்ஹதி தே ராஜா வாஸவஸ்யேவ லோகக்ரு'த் ॥ 24 ॥
தீக்ஷிதம் வ்ரதஸம்பந்நம் வராஜிநதரம் ஶுசிம் ।
குரங்கஶ்ரு'ங்கபாணிம் ச பஶ்யந்தீ த்வாம் பஜாம்யஹம் ॥ 25 ॥
பூர்வாம் திஶம் வஜ்ரதரோ தக்ஷிணாம் பாது தே யமஃ ।
வருணஃ பஶ்சிமாமாஶாம் தநேஶஸ்தூத்தராம் திஶம் ॥ 26 ॥
அத ஸீதாமநுஜ்ஞாப்ய க்ரு'தகௌதுகமங்கலஃ ।
நிஶ்சக்ராம ஸுமந்த்ரேண ஸஹ ராமோ நிவேஶநாத் ॥ 27 ॥
பர்வதாதிவ நிஷ்க்ரம்ய ஸிம்ஹோ கிரிகுஹாஶயஃ ।
லக்ஷ்மணம் த்வாரிஸோऽபஶ்யத்ப்ரஹ்வாஞ்ஜலிபுடம் ஸ்திதம் ॥ 28 ॥
அத மத்யமகக்ஷ்யாயாம் ஸமாகச்சத்ஸுஹ்ரு'ஜ்ஜநைஃ ।
ஸ ஸர்வாநர்திநோ த்ரு'ஷ்ட்வா ஸமேத்ய ப்ரதிநந்த்ய ச ॥ 29 ॥
ததஃ பாவகஸங்காஶமாருரோஹ ரதோத்தமம் ।
வையாக்ரம் புருஷவ்யாக்ரோ ராஜதம் ராஜநந்தநஃ ॥ 30 ॥
மேகநாதமஸம்பாதம் மணிஹேமவிபூஷிதம் ।
முஷ்ணந்தமிவ சக்ஷூம்ஷி ப்ரபயா ஸூர்யவர்சஸம் ॥ 31 ॥
கரேணுஶிஶுகல்பைஶ்ச யுக்தம் பரமவாஜிபிஃ ।
ஹரியுக்தம் ஸஹஸ்ராக்ஷோ ரதமிந்த்ர இவாஶுகம் ॥ 32 ॥
ப்ரயயௌ தூர்ணமாஸ்தாய ராகவோ ஜ்வலிதஶ்ஶ்ரியா ।
ஸ பர்ஜந்ய இவாகாஶே ஸ்வநவாநபிநாதயந் ॥ 33 ॥
நிகேதாந்நிர்யயௌ ஶ்ரீமாந்மஹாப்ராதிவ சந்த்ரமாஃ ।
சத்ரசாமரபாணிஸ்து லக்ஷ்மணோ ராகவாநுஜஃ ॥ 34 ॥
ஜுகோப ப்ராதரம் ப்ராதா ரதமாஸ்தாய ப்ரு'ஷ்டதஃ ।
ததோ ஹலஹலாஶப்தஸ்துமுலஸ்ஸமஜாயத ॥ 35 ॥
தஸ்ய நிஷ்க்ரமமாணஸ்ய ஜநௌகஸ்ய ஸமந்ததஃ ।
ததோ ஹயவரா முக்யா நாகாஶ்ச கிரிஸந்நிபாஃ ॥ 36 ॥
அநுஜக்முஸ்ததா ராமம் ஶதஶோऽத ஸஹஸ்ரஶஃ ।
அக்ரதஶ்சாஸ்ய ஸந்நத்தாஶ்சந்தநாகருபூஷிதாஃ ॥ 37 ॥
கட்கசாபதராஶ்ஶூரா ஜக்முராஶம்ஸவோ ஜநாஃ ।
ததோ வாதித்ரஶப்தாஶ்ச ஸ்துதிஶப்தாஶ்ச வந்திநாம் ॥ 38 ॥
ஸிம்ஹநாதாஶ்ச ஶூராணாம் ததா ஶுஶ்ருவிரே பதி ।
ஹர்ம்யவாதாயநஸ்தாபிர்பூஷிதாபிஸ்ஸமந்ததஃ ॥ 39 ॥
கீர்யமாண ஸ்ஸுபுஷ்பௌகைர்யயௌ ஸ்த்ரீபிரரிந்தமஃ ।
ராமம் ஸர்வாநவத்யாங்க்யோ ராமபிப்ரீஷயா ததஃ ॥ 40 ॥
வசோபிரக்ய்ரைர்ஹர்ம்யஸ்தா க்ஷிதிஸ்தாஶ்ச வவந்திரே ।
நூநம் நந்ததி தே மாதா கௌஶல்யாமாத்ரு'நந்தந ॥ 41 ॥
பஶ்யந்தீ ஸித்தயாத்ரம் த்வாம் பித்ர்யம் ராஜ்யமவஸ்திதம் ।
ஸர்வஸீமந்திநீப்யஶ்ச ஸீதாம் ஸீமந்திநீ வராம் ॥ 42 ॥
அமந்யந்த ஹி தா நார்யோ ராமஸ்ய ஹ்ரு'தயப்ரியாம் ।
தயா ஸுசரிதம் தேவ்யா புரா நூநம் மஹத்தபஃ ॥ 43 ॥
ரோஹிணீவ ஶஶாங்கேந ராமஸம்யோகமாப யா ।
இதி ப்ராஸாதஶ்ரு'ங்கேஷு ப்ரமதாபிர்நரோத்தமஃ ॥ 44 ॥
ஶுஶ்ராவ ராஜமார்கஸ்தஃ ப்ரியா வாச உதாஹ்ரு'தாஃ ।
ஆத்மஸம்பூஜநை ஶ்ரு'ண்வந் யயௌ ராமௌ மஹாபதம் ॥ 45 ॥
ஸ ராகவஸ்தத்ர கதாப்ரபஞ்சாந் ஶுஶ்ராவ லோகஸ்ய ஸமாகதஸ்ய ।
ஆத்மாதிகாரா விவிதாஶ்ச வாசஃ ப்ரஹ்ரு'ஷ்டரூபஸ்ய புரோ ஜநஸ்ய ॥ 46 ॥
ஏஷ ஶ்ரியம் கச்சதி ராகவோऽத்ய ராஜப்ரஸாதாத்விபுலாம் கமிஷ்யந் ।
ஏதே வயம் ஸர்வ ஸம்ரு'த்தகாமா யேஷாமயம் நோ பவிதா ப்ரஶாஸ்தா ॥ 47 ॥
லாபோ ஜநஸ்யாஸ்ய யதேஷ ஸர்வம் ப்ரபத்ஸ்யதே ராஷ்ட்ரமிதம் சிராய ।
ந ஹ்யப்ரியம் கிஞ்சந ஜாது கஶ்சி த்பஶ்யேந்ந துஃகம் மநுஜாதிபேऽஸ்மிந் ॥ 48 ॥
ஸ கோஷவத்பிஶ்ச மதங்காஜைர்யயைஃ புரஸ்ஸரை ஸ்ஸ்வஸ்திகஸூதமாகதைஃ ।
மஹீயமாநஃ ப்ரவரைஶ்ச வாதகை ரபிஷ்டுதோ வைஶ்ரவணோ யதா யயௌ ॥ 49 ॥
கரேணுமாதம்ங்கரதாஶ்வஸங்குலம் மஹாஜநௌக பரிபூர்ணசத்வரம் ।
ப்ரபூதரத்நம் பஹுபண்யஸஞ்சயம் ததர்ஶ ராமோ ருசிரம் மஹாபதம் ॥ 50 ॥
இத்யார்ஷே ஶ்ரீமத்ராமாயணே வால்மீகீய ஆதிகாவ்யே அயோத்யாகாண்டே ஷோடஶஸ்ஸர்கஃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe ayodhyākāṇḍam |
atha ṣoḍaśassargaḥ |
tadantaḥpuradvāraṃ samatītya janākulam |
praviviktāṃ tataḥ kakṣyāmāsasāda purāṇavit || 1 ||
prāsakārmukabibhradbhiryuvabhirmṛṣṭakuṇḍalaiḥ |
apramādibhirekāgrai ssvanuraktairadhiṣṭhitām || 2 ||
tadantaḥpuradvāraṃ samatītya janākulam |
praviviktāṃ tataḥ kakṣyāmāsasāda purāṇavit || 3 ||
prāsakārmukabibhradbhiryuvabhirmṛṣṭakuṇḍalaiḥ |
apramādibhirekāgrai ssvanuraktairadhiṣṭhitām || 4 ||
tatra kāṣāyiṇo vṛddhān vetrapāṇīn svalaṅkṛtān |
dadarśa viṣṭhitān dvāri stryadhyakṣānsusamāhitān || 5 ||
te samīkṣya samāyāntaṃ rāmapriyacikīrṣavaḥ |
sahasotpatitāssarve svāsanebhyassasambhramāḥ || 6 ||
tānuvāca vinītātmā sūtaputraḥ pradakṣiṇaḥ |
kṣipramākhyāta rāmāya sumanntro dvāri tiṣṭhati || 7 ||
te rāmamupasaṅgamya bhartuḥ priyacikīrṣavaḥ |
sahabhāryāya rāmāya kṣipramevābhicakṣire || 8 ||
prativeditamājñāya sūtamabhyantaraṃ pituḥ |
tatraivānāyayāmāsa rāghavapriyakāmyayā || 9 ||
taṃ vaiśravaṇasaṅkāśamupaviṣṭaṃ svalaṅkṛtam |
dadarśa sūtaḥ paryyaṅke sauvarṇe sottaracchade || 10 ||
varāharudhirābheṇa śucinā ca sugandhinā |
anuliptaṃ parārdhyena candanena parantapam || 11 ||
sthitayā pārśvataścāpi vālavyajanahastayā |
upetaṃ sītayābhūyaścitrayā śaśinaṃ yathā || 12 ||
taṃ tapantamivādityamupapannaṃ svatejasā |
vavande varadaṃ vandī vinayajño vinītavat || 13 ||
prāñjalissumukhaṃ dṛṣṭvā vihāraśayanāsane |
rājaputramuvācedaṃ sumantro rājasatkṛtaḥ || 14 ||
kauśalyāsuprajā rāma pitā tvāṃ draṣṭumicchati |
mahiṣyā saha kaikeyyā gamyatāṃ tatra mā ciram || 15 ||
evamuktastu saṃhṛṣṭo narasiṃho mahādyutiḥ |
tatassammānayāmāsa sītāmidamuvāca ha || 16 ||
devi devaśca devī ca samāgamya madantare |
mantrayete dhṛvaṃ kiñcidabhiṣecanasaṃhitam || 17 ||
lakṣayitvā hyabhiprāyaṃ priyakāmā sudakṣiṇā |
sañcodayati rājānaṃ madarthamasitekṣaṇā || 18 ||
sā prahṛṣṭā mahārājaṃ hitakāmānuvartinī |
jananī cārthakāmā me kekayādhipatessutā || 19 ||
diṣṭyā khalu mahārājo mahiṣyā priyayā saha |
sumantraṃ prāhiṇoddūtamarthakāmakaraṃ mama || 20 ||
yādṛśī pariṣattatra tādṛśo dūta āgataḥ |
dhruvamadyaiva māṃ rājā yauvarājye'bhiṣekṣyati || 21 ||
hanta śīghramito gatvā drakṣyāmi ca mahīpatim |
saha tvaṃ parivāreṇa sukhamāsva ramasva ca || 22 ||
patisammānitā sītā bhartāramasitekṣaṇā |
ādvāramanuvavrāja maṅgalānyabhidadhyuṣī || 23 ||
rājyaṃ dvijātibhirjuṣṭaṃ rājasūyābhiṣecanam |
kartumarhati te rājā vāsavasyeva lokakṛt || 24 ||
dīkṣitaṃ vratasampannaṃ varājinadharaṃ śucim |
kuraṅgaśṛṅgapāṇiṃ ca paśyantī tvāṃ bhajāmyaham || 25 ||
pūrvāṃ diśaṃ vajradharo dakṣiṇāṃ pātu te yamaḥ |
varuṇaḥ paścimāmāśāṃ dhaneśastūttarāṃ diśam || 26 ||
atha sītāmanujñāpya kṛtakautukamaṅgalaḥ |
niścakrāma sumantreṇa saha rāmo niveśanāt || 27 ||
parvatādiva niṣkramya siṃho giriguhāśayaḥ |
lakṣmaṇaṃ dvāriso'paśyatprahvāñjalipuṭaṃ sthitam || 28 ||
atha madhyamakakṣyāyāṃ samāgacchatsuhṛjjanaiḥ |
sa sarvānarthino dṛṣṭvā sametya pratinandya ca || 29 ||
tataḥ pāvakasaṅkāśamāruroha rathottamam |
vaiyāghraṃ puruṣavyāghro rājataṃ rājanandanaḥ || 30 ||
meghanādamasambādhaṃ maṇihemavibhūṣitam |
muṣṇantamiva cakṣūṃṣi prabhayā sūryavarcasam || 31 ||
kareṇuśiśukalpaiśca yuktaṃ paramavājibhiḥ |
hariyuktaṃ sahasrākṣo rathamindra ivāśugam || 32 ||
prayayau tūrṇamāsthāya rāghavo jvalitaśśriyā |
sa parjanya ivākāśe svanavānabhinādayan || 33 ||
niketānniryayau śrīmānmahābhrādiva candramāḥ |
chatracāmarapāṇistu lakṣmaṇo rāghavānujaḥ || 34 ||
jugopa bhrātaraṃ bhrātā rathamāsthāya pṛṣṭhataḥ |
tato halahalāśabdastumulassamajāyata || 35 ||
tasya niṣkramamāṇasya janaughasya samantataḥ |
tato hayavarā mukhyā nāgāśca girisannibhāḥ || 36 ||
anujagmustadā rāmaṃ śataśo'tha sahasraśaḥ |
agrataścāsya sannaddhāścandanāgarubhūṣitāḥ || 37 ||
khaḍgacāpadharāśśūrā jagmurāśaṃsavo janāḥ |
tato vāditraśabdāśca stutiśabdāśca vandinām || 38 ||
siṃhanādāśca śūrāṇāṃ tadā śuśruvire pathi |
harmyavātāyanasthābhirbhūṣitābhissamantataḥ || 39 ||
kīryamāṇa ssupuṣpaughairyayau strībhirarindamaḥ |
rāmaṃ sarvānavadyāṅgyo rāmapiprīṣayā tataḥ || 40 ||
vacobhiragyrairharmyasthā kṣitisthāśca vavandire |
nūnaṃ nandati te mātā kauśalyāmātṛnandana || 41 ||
paśyantī siddhayātraṃ tvāṃ pitryaṃ rājyamavasthitam |
sarvasīmantinībhyaśca sītāṃ sīmantinī varām || 42 ||
amanyanta hi tā nāryo rāmasya hṛdayapriyām |
tayā sucaritaṃ devyā purā nūnaṃ mahattapaḥ || 43 ||
rohiṇīva śaśāṅkena rāmasaṃyogamāpa yā |
iti prāsādaśṛṅgeṣu pramadābhirnarottamaḥ || 44 ||
śuśrāva rājamārgasthaḥ priyā vāca udāhṛtāḥ |
ātmasampūjanai śṛṇvan yayau rāmau mahāpatham || 45 ||
sa rāghavastatra kathāprapañcān śuśrāva lokasya samāgatasya |
ātmādhikārā vividhāśca vācaḥ prahṛṣṭarūpasya puro janasya || 46 ||
eṣa śriyaṃ gacchati rāghavo'dya rājaprasādādvipulāṃ gamiṣyan |
ete vayaṃ sarva samṛddhakāmā yeṣāmayaṃ no bhavitā praśāstā || 47 ||
lābho janasyāsya yadeṣa sarvaṃ prapatsyate rāṣṭramidaṃ cirāya |
na hyapriyaṃ kiñcana jātu kaści tpaśyenna duḥkhaṃ manujādhipe'smin || 48 ||
sa ghoṣavadbhiśca mataṅgājairyayaiḥ purassarai ssvastikasūtamāgadhaiḥ |
mahīyamānaḥ pravaraiśca vādakai rabhiṣṭuto vaiśravaṇo yathā yayau || 49 ||
kareṇumātaṃṅgarathāśvasaṅkulaṃ mahājanaugha paripūrṇacatvaram |
prabhūtaratnaṃ bahupaṇyasañcayaṃ dadarśa rāmo ruciraṃ mahāpatham || 50 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye ayodhyākāṇḍe ṣoḍaśassargaḥ ||
InfoLyter.in — Sacred Vedic Knowledge Portal · Free forever